Παρουσίαση Αλεξάκη

Γιάννης Αλεξάκης, Δικηγόρος, Μέλος της Ειδικής Επιτροπής Ελέγχου Προστασίας των Δικαιωμάτων των Ατόμων με Ψυχικές Διαταραχές. Αθήνα, 16-03-2018

Βασικές αρχές εκτέλεσης των μέτρων  Υπηρετούν θεραπευτικούς σκοπούς,  Εναρμονίζονται

με τους διεθνώς αναγνωρισμένους κανόνες προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων,

 Προβλέπουν ότι καμία επιμέρους πράξη δεν πρέπει να

προσβάλει την αξιοπρέπεια του ατόμου ή να παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας,

ενώ, θέματα που δεν ρυθμίζονται από το ν. 4509/2017 αντιμετωπίζονται με βάση:  τον Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας,  τον Κώδικα Νοσηλευτικής Δεοντολογίας,  τα πρωτόκολλα ψυχιατρικής φροντίδας. (άρθρο 9 Βασικές αρχές εκτέλεσης των μέτρων, ν. 4509/2017)

Περιεχόμενο των μέτρων 1.

Η θεραπευτική αντιμετώπιση είναι εξατομικευμένη,

2.

Περιλαμβάνει την κατάλληλη θεραπευτική προσέγγιση, ψυχοκοινωνικές παρεμβάσεις, εκπαίδευση και επαγγελματική κατάρτιση, ανάπτυξη δεξιοτήτων κ.ά.,

3.

Η θεραπευτική αντιμετώπιση εξασφαλίζει συνεχή παρακολούθηση και ψυχιατρική φροντίδα κατά τη διάρκεια εκτέλεσης των μέτρων, με στόχο την επίτευξη της κοινωνικής επανένταξης.

(άρθρο 10 Περιεχόμενο των μέτρων, ν. 4509/2017)

Έλεγχος της εκτέλεσης των μέτρων Διαμορφώνει πλαίσιο περιοδικών ελέγχων, σχετικά με πιθανή παραβίαση δικαιωμάτων των θεραπευομένων, από τους:  Συνήγορο του Πολίτη,  Σώμα Επιθεώρησης και Ελέγχου καταστημάτων

κράτησης,  Σώμα Επιθεωρητών Υπηρεσιών Υγείας Πρόνοιας,  Ειδική

Επιτροπή Ελέγχου Προστασίας των Δικαιωμάτων των Ατόμων με Ψυχικές Διαταραχές, χωρίς προειδοποίηση. (άρθρο 19 Έλεγχος της εκτέλεσης των μέτρων, ν. 4509/2017)

Λήξη των μέτρων

Τα μέτρα λήγουν,

όταν εκλείψει ο θεραπευτικός λόγος για τον οποίο επιβλήθηκαν.

(άρθρο 20 Λήξη των μέτρων, ν. 4509/2017)

Θεραπευτικές άδειες Εξωνοσοκομειακή Μονάδα Ψυχικής Υγείας  Οι θεραπευτικές άδειες (άρθρο 16, παρ. 1, ν. 4509/207).  Η υποχρεωτική θεραπεία και ψυχιατρική παρακολούθηση

σε κατάλληλη εξωνοσοκομειακή Μονάδα Ψυχικής Υγείας ή εξωτερικά ιατρεία δημόσιου ψυχιατρικού ή γενικού νοσοκομείου, σε τακτά χρονικά διαστήματα (παρ. 3, άρθρο 69 ΠΚ):  δημόσια Κέντρα Ψυχικής Υγείας,  δημόσιες κινητές μονάδες ψυχικής υγείας,  εξωτερικά ιατρεία (άρθρ. 11, παρ. 3-4, ν. 4509/2017).

Εκτέλεση θεραπευτικών μέτρων 

Οι συνθήκες νοσηλείας πρέπει να εξυπηρετούν τις ανάγκες της θεραπείας.



Τα αναγκαία περιοριστικά μέτρα δεν επιτρέπεται να αποκλείουν απαραίτητα για τη θεραπεία μέσα, όπως:  άδειες,  οργανωμένες έξοδοι,  διαμονή σε εποπτευόμενους εξωτερικούς χώρους, εφόσον δεν τίθεται σε κίνδυνο η ζωή ή η σωματική ακεραιότητα άλλων ή και του ίδιου του θεραπευομένου. (παρ. 1, άρθρου 16 Εκτέλεση θεραπευτικών μέτρων, ν. 4509/2017)

Εκτέλεση θεραπευτικών μέτρων 

Μέσα αυξημένης ψυχιατρικής φροντίδας και ασφάλειας :  προστατευτική απομόνωση  σωματικός περιορισμός, μπορούν να ληφθούν μόνο για όσους εκδηλώνουν αυτοκαταστροφική ή βίαιη συμπεριφορά, εναντίον του προσωπικού ή τρίτων αφού προηγηθούν και αποτύχουν τεχνικές αποκλιμάκωσης της βίαιης συμπεριφοράς σύμφωνα με τις ψυχιατρικές οδηγίες και τις κατευθυντήριες αρχές:  Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την πρόληψη των βασανιστηρίων (CPT)  Ειδικής Επιτροπής Ελέγχου Προστασίας των Δικαιωμάτων των Ατόμων με Ψυχικές Διαταραχές. (παρ. 4, άρθρου 16 Εκτέλεση θεραπευτικών μέτρων, ν. 4509/2017)

Μέσα αυξημένης ψυχιατρικής φροντίδας και ασφάλειας Προστατευτική απομόνωση – Σωματικός περιορισμός Οι κυριότερες πρακτικές που εφαρμόζονται για τον έλεγχο της συμπεριφοράς των ατόμων με ψυχικές διαταραχές είναι:  ο σωματικός περιορισμός όπως ακινητοποίηση των άκρων με δερμάτινες ζώνες (η καθήλωση επί της κλίνης ή επί ειδικής καρέκλας),

 οι μανδύες,  η απομόνωση και,  η χημική καταστολή.

Εκτέλεση θεραπευτικών μέτρων  Απαγορεύεται απολύτως η λήψη μέσων, όπως:  η στείρωση,  η λοβοτομή,  και άλλες ανάλογες επεμβάσεις ή θεραπείες,

οι οποίες προξενούν μη αναστρέψιμες καταστάσεις στην υγεία του ατόμου.

(παρ. 5, άρθρου 16 Εκτέλεση θεραπευτικών μέτρων, ν. 4509/2017)

Η «πρόκληση» αντιμετώπισης των εξαιρέσεων Άρθρο 16, παρ. 4, ν. 4509/2017  Μέσα

αυξημένης ψυχιατρικής φροντίδας και ασφάλειας, μπορούν να ληφθούν μόνο για όσους εκδηλώνουν αυτοκαταστροφική ή βίαιη συμπεριφορά, εναντίον του προσωπικού ή τρίτων, αφού προηγηθούν και αποτύχουν τεχνικές αποκλιμάκωσης της βίαιης συμπεριφοράς. Άρθρο 16, παρ. 1, ν. 4509/2017

 Τα αναγκαία περιοριστικά μέτρα δεν επιτρέπεται να αποκλείουν απαραίτητα για τη θεραπεία μέσα, όπως οι άδειες, οι οργανωμένες έξοδοι ή η διαμονή σε εποπτευόμενους εξωτερικούς χώρους, εφόσον δεν τίθεται σε κίνδυνο η ζωή ή η σωματική ακεραιότητα άλλων ή και του ίδιου του θεραπευομένου.

Η «πρόκληση» αντιμετώπισης των εξαιρέσεων Άρθρο 70 Ποινικού Κώδικα  Η προβλεπόμενη, κατ΄ εξαίρεση, παράταση του χρόνου

διάρκειας των θεραπευτικών μέτρων πέραν των ανώτατων ορίων (2 έτη για πλημμελήματα και 5 έτη για κακουργήματα) μέχρι το ανώτατο όριο της ποινής που προβλέπεται στο νόμο για την πράξη που τέλεσε ο θεραπευόμενος. όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 2, παρ. 1, ν. 4509/2017

Η «πρόκληση» αντιμετώπισης των εξαιρέσεων Άρθρο 282, παρ. 3 ΚΠΔ  Κατά τη διάρκεια της προδικασίας είναι δυνατόν να

διαταχθεί ως περιοριστικός όρος ένα από τα μέτρα της παρ. 3, του άρθρου 69 ΠΚ.

Άρθρο 315, παρ. 3 ΚΠΔ  Κατά την εισαγωγή της δικογραφίας στο αρμόδιο δικαστήριο το δικαστικό συμβούλιο επιβάλλει υποχρεωτικά ως περιοριστικό όρο ένα από τα μέτρα της παρ. 3 του άρθρου 69 ΠΚ.

Τι συμβαίνει στην πράξη;  Αρκετοί μαρτυρικοί θάνατοι καθηλωμένων ασθενών σε

ψυχιατρικές μονάδες, π.χ. αφέθηκαν να καούν, δεμένοι, χωρίς να μπορούν να αντιδράσουν.  Έχει διαπιστωθεί ότι επιβάλλεται «το μέτρο της προληπτικής

νυκτερινής μηχανικής καθήλωσης», σε ασθενείς του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Αττικής (Δαφνί), όπως και η καθήλωση εκουσίως προσελθόντος ατόμου για εξέταση ή νοσηλεία στο εφημερείο του ίδιου νοσοκομείου.  Έχει διαπιστωθεί, επίσης, ότι χρησιμοποιείται και ως

τιμωρητικό μέσο, προκειμένου δηλ, να συνετίσει τους απείθαρχους ασθενείς.

Στον Ποινικό Κώδικα προβλέπονται τα εγκλήματα

 Της παράνομης κατακράτησης (άρθρο 325 ΠΚ),  λόγω του εγκλεισμού (καθήλωση, ακινητοποίησης,

αποστέρηση ελευθερίας, υπέρβαση διάρκειας νομίμων ορίων κ.ά.), έγκλημα που διώκεται αυτεπαγγέλτως,  Της παράνομης βίας (άρθρο 330 ΠΚ),  λόγω των εξαναγκαστικών/χωρίς συναίνεση ιατρικών πράξεων.

Ευχαριστούμε , για την προσοχή σας!