51 ΕΙΔΙΚΗ ΕΚ ΔΟΣΗ ΤΗΣ «ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ»
1|7|2025
Στα παιδιά μας δεν αρέσουν τα παραμύθια Και τους μιλούσαμε για Δράκους και για το πιστό σκυλί Για τα ταξίδια της Πεντάμορφης και για τον άγριο λύκο Μα στα παιδιά μας δεν αρέσουν τα παραμύθια Μ. Αναγνωστάκης, Ο στόχος αι το σχολείο μας δυστυχώς δεν τους αρέσει, δεν τους συγκινεί, καθώς το προσπέρασε η Ιστορία, που ολοένα γράφεται στα πεδία των μαχών και στη συντελούμενη γενοκτονία της Γάζας. Το προσπέρασε η επικαιρότητα το σχολείο μας και τα κοινωνικά προβλήματα στέκουν φρόνιμα και αμίλητα απ’ έξω... Α, φτάνει πια! Πρέπει να
Κ
λέμε την αλήθεια στα παιδιά. Να τους μιλάμε για τις σύγχρονες πληγές στο σώμα του κόσμου, στο σώμα της πατρίδας. Να τους μιλάμε για τις φωτιές και για τα Τέμπη, τους αγώνες των εργαζομένων, το ψωμί που βγαίνει δύσκολα. Και για την καταστολή που εφαρμόζει η εξουσία τρομοκρατώντας συνδικαλιστές, όπως τη Δήμητρα Τάσσου, δασκάλα, μέλος του Σωματείου της και αντιπρόσωπο στην 94η Γενική Συνέλευση της Διδασκαλικής Ομοσπονδίας Ελλάδας, την οποία, πρόσφατα, σχεδόν απήγαγαν και κράτησαν στο Αστυνομικό Τμήμα Κυψέλης, εντελώς αδικαιολόγητα και παράνομα, με την κατηγορία της απείθειας, τα όργανα της «τάξης»,
που πλέον απολαμβάνουν ασυλίας, όποια βαρβαρότητα κι αν κάνουν. Σε τέτοιες προσπάθειες έχουμε αφιερώσει το ένθετο αυτό. Προσπάθειες εμπνευσμένων δασκάλων και δυναμικών παιδιών που συνομιλούν με την επικαιρότητα και παρεμβαίνουν διορθωτικά «βολτάροντας» με χαρά και διεκδίκηση «στη ζούγκλα της ασφάλτου». Που αρθρώνουν λόγο μέσα από την τέχνη του κινηματογράφου για τις φωτιές που ρήμαξαν τον τόπο τους. Που αξιοποιούν με πείσμα τα ευρωπαϊκά προγράμματα «Erasmus+» προς όφελος των παιδιών που φοιτούν στο δημόσιο σχολείο. Με αυτήν την αισιόδοξη αναφορά σε δασκάλους που αγωνίζονται και μαθητές/τριες
που διεκδικούν ας πάρουμε όλοι μιαν ανάσα. Καλό καλοκαίρι! Καλή ξεκούραση με έμπνευση και αισιόδοξη προοπτική για την καινούργια χρονιά! Η Συντακτική Επιτροπή: Δαμιανός Βογανάτσης, Δήμητρα Γαβριηλίδου, Μπάμπης Μπαλτάς, Χάρης Παπαδόπουλος, Φρόσω Παπαδοπούλου-Κορτζίδου, Γιάννης Παττακός, Αννα-Μαρία Σιδηροπούλου, Βίκυ Σπήτα Επικοινωνήστε μαζί μας και στείλτε μας τα κείμενά σας για δημοσίευση στο εξής μέιλ: periodikofreinet@gmail.com
2
Τρίτη 1 Ιουλίου 2025
| 20
Του ΒΑΓΓΈΛΗ ΔΗΜΑ* υχνά ακούμε ότι η κατάσταση που επικρατεί στους δρόμους της χώρας μας είναι... ζούγκλα. Αυτό σημαίνει ότι, για να κυριαρχήσεις, πρέπει να διαθέτεις τα πιο ισχυρά εφόδια, π.χ. ένα θηριώδες ΙΧ και να επιλέξεις μία συγκεκριμένη οδηγική συμπεριφορά άκρατου ατομικισμού, με ελάχιστο σεβασμό στους άλλους, κυρίως στους πιο ευάλωτους, αλλά στο περιβάλλον. Μία συμπεριφορά που θα είναι άψογα εναρμονισμένη με τις επιταγές του καπιταλισμού, που δίνει προτεραιότητα στις μηχανές και όχι στους ανθρώπους, στο ατομικό κέρδος και όχι στην ποιότητα ζωής της κοινότητας. Από την άλλη, αν ανήκεις στις πιο ευάλωτες ομάδες, οι οποίες χρησιμοποιούν το οδικό δίκτυο, δηλαδή τις/τους πεζούς και ιδίως αν έχεις κάποια αναπηρία, θα προσπαθήσεις να επιβιώσεις... εφόσον, βεβαίως, αποφασίσεις να κυκλοφορήσεις στους δρόμους! Θα πρέπει οπωσδήποτε να ντοπαριστείς με ισχυρές δόσεις υπομονής και επιμονής, να έχεις διαρκώς τεταμένη την προσοχή σου, και, αν είσαι με μικρά παιδιά, να τα κρατάς συνεχώς σφιχτά από το χέρι. Αν πάλι είσαι ανάπηρος, καλό είναι να έχεις μαζί σου και κάποιον να σε βοηθάει. Και όσο για την ανεξάρτητη αστική κίνηση που μπορεί να ζητάς με την ψυχή σου, αυτά καλύτερα να τα ξεχάσεις ή να μεταναστεύσεις!
Σ
ΣΤΑ ΣΧΟΛΈΊΑ τα παιδιά μαθαίνουν από μικρά ότι στη διάβαση οι πεζές/οί έχουν προτεραιότητα, όπως και όταν περπατούν στον πεζόδρομο κ.λπ. κ.λπ.. Πολύ γρήγορα όμως μαθαίνουν ότι στην πράξη αυτά καταστρατηγούνται και έτσι η μόνιμη συμβουλή είναι να έχουν διαρκώς την προσοχή τους τεταμένη! Με μεμονωμένη αφορμή τον τραυματισμό στις 6 Οκτώβρη του 2023 ενός εφήβου, του Μανόλη, που μόλις είχε αποφοιτήσει από το ΓΕΛ Χαλκηδόνας Φιλαδέλφειας, από όχημα που κινούνταν με μεγάλη ταχύτητα και τον εγκατέλειψε. Με διαρκή αφορμή τη σοβαρή πιθανότητα τραυματισμού ή και θανάτου μαθήτριας ή μαθητή σε τροχαίο (τα τροχαία αποτελούν την πρώτη αιτία θανάτου στους νέους παγκοσμίως) και λαμβάνοντας υπόψη αυτή την κατάσταση ζούγκλας που κυριαρχεί στους ελληνικούς δρόμους, προκύπτει η ανάγκη η σχολική κοινότητα να αναλαμβάνει συνεχείς πρωτοβουλίες ευαισθητοποίησης και διεκδίκησης ασφαλέστερων συνθηκών για όλες/ ους τις/τους χρήστες του οδικού δικτύου. Στο πλαίσιο αυτής της προσπάθειας έχει δημιουργηθεί Ομάδα Οδικής Ασφαλείας και Προσβασιμότητας στο σχολείο μας, το 1ο ΓΕΛ Νέας Φι-
«Με όπλο το χαμόγελο, μαθήτριες και μαθητές στη ζούγκλα της ασφάλτου» λαδέλφειας, η οποία πέρυσι λειτουργούσε άτυπα, ενώ φέτος έχει ενταχθεί σε πρόγραμμα εγκεκριμένο από τη διεύθυνση δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με τίτλο «Πάρ’ το αλλιώς». Πέρυσι, λοιπόν, ξεκινήσαμε υλοποιώντας δράση με τους εξής στόχους: πρώτον, οι εποχούμενοι/ες που διέρχονται από τη ζώνη κίνησης των παιδιών προς και από το σχολείο μας να συνειδητοποιήσουν ότι το όχημά τους είναι ένα όπλο που ανά πάσα στιγμή μπορεί να σκοτώσει· και, δεύτερον, ότι οι πιθανότητες να συμβεί αυτό αυξάνονται με γεωμετρική πρόοδο όσο αυξάνεται η ταχύτητα και άρα οφείλουν να έχουν την προσοχή τους τεταμένη. Η ΔΡΑΣΗ ΓΊΝΟΤΑΝ κάθε εβδομάδα και από τον Φεβρουάριο του 2024 πραγματοποιήθηκαν πολλές (λίγες μόνο αναβλήθηκαν λόγω καιρού), στην οδό Εφέσου δίπλα από το σχολικό συγκρότημα. Κατά τη διάρκεια της δράσης οι έφηβες/οι της Ομάδας ενδεδυμένες/οι με φωσφορούχα γιλέκα διανέμουν μηνύματα-παραινέσεις (έχουμε πετύχει να μοιράζονται και 100 μηνύματα τη φορά) για την ενδεδειγμένη οδική συμπεριφορά στους διερχόμενους οδηγούς. Κυρίως επισημαίνεται η ανάγκη μείωσης της ταχύτητας και ότι η ταχύτητα σκοτώνει. Σε άλλα μηνύματα παρατίθενται στατιστικά στοιχεία, ενώ αλλά είναι γραμμένα κυρίως με τόνο συναισθηματικό. Παράλληλα, με τη διανομή μηνυμάτων, ο συντονιστής εκπαιδευτικός και κάποια μέλη της ομάδας κρατούν πινακίδες χάρτινες με μηνύματα, όπως «Κόψε ταχύτητα». Οι οδηγοί, στην πλειονότητά τους, δέχτηκαν με καλή διάθεση τη δράση
των εφήβων, ενώ υπήρξαν πολλές/οί που έδωσαν συγχαρητήρια στην ομάδα, μία μικρή ηθική ανταμοιβή που ενίσχυσε τη διάθεση για συνέχιση της προσπάθειας. Από την άλλη, υπήρξαν και ορισμένοι/ες που –επιβεβαιώνοντας την εξαίρεση στον κανόνα – αρνήθηκαν να λάβουν ανά χείρας τα μηνύματα. Και σε αυτούς όμως τους «αντιρρησίες ασφαλείας» οι έφηβες και οι έφηβοι της ομάδας κάθε φορά έδειχναν την ευγενική τους διάθεση και αποδείκνυαν την ωριμότητά τους. Φορώντας το υπέροχο νεανικό τους χαμόγελο, συνέχισαν να συνεισφέρουν στο δύσκολο και πολύπλευρο θέμα της οδικής ασφάλειας. ΑΛΛΗ ΔΡΑΣΗ του σχολείου γινόταν στο ύψος του φωτεινού σηματοδότη Φωκών και Δεκελείας. Αποφασίστηκε αυτό το σημείο, γιατί παρατηρήσαμε ότι οι οδηγοί στρίβοντας δεξιά προς τη Δεκελείας συχνά δεν παραχωρούν προτεραιότητα στις πεζές και στους πεζούς που είτε ετοιμάζονται να διασχίσουν τη διάβαση είτε έχουν κατέλθει στο οδόστρωμα και τη διασχίζουν. Ο φωτεινός σηματοδότης έχει πράσινο χρώμα για τις πεζές και τους πεζούς και το φανάρι για τις/τους οδηγούς -για όσες/ους έχουν την πρόθεση να στρίψουν- έχει πορτοκαλί/κίτρινο φως με αναβοσβήνοντα βέλη. Σύμφωνα με τον ΚΟΚ (άρθρο 6 για τη φωτεινή σηματοδότηση), αυτό σημαίνει ότι τα οχήματα έχουν μεν το δικαίωμα να στρίψουν, αλλά οφείλουν να μειώσουν ταχύτητα, να προχωρήσουν προσεκτικά και να παραχωρήσουν προτεραιότητα στις πεζές και τους πεζούς. Πρόκειται για διάβαση που συχνά χρησιμοποιείται από μαθήτριες και μαθητές,
γονείς και κηδεμόνες του σχολικού συγκροτήματος που φιλοξενεί το 1ο Γυμνάσιο, το 1ο Γενικό Λύκειο, το 2ο Δημοτικό και το 1ο Νηπιαγωγείο Νέας Φιλαδέλφειας. Αυτός άλλωστε είναι ο βασικός λόγος που πραγματοποιήθηκε η δράση εκεί. Ακολουθεί περιγραφή της δράσης και ο τρόπος με τον οποίο ήταν κατανεμημένοι οι ρόλοι των μελών της Ομάδας Οδικής Ασφάλειας. Οταν τα οχήματα ήταν σταματημένα στον ερυθρό σηματοδότη, ο συντονιστής εκπαιδευτικός έδειχνε στις/στους εν στάσει οδηγούς χαρτόνι με τη φράση «ΔΡΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΔΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ», αφού είχε κατέλθει στο οδόστρωμα και περπατούσε δίπλα από τα οχήματα. Μαζί του ήταν έφηβη, μέλος της ομάδας, που μοίραζε χαρτάκια στους οδηγούς τονίζοντάς τους να τα διαβάσουν πριν στρίψουν. Τα χαρτάκια επεσήμαιναν ότι οι οδηγοί οφείλουν στρίβοντας να παραχωρήσουν προτεραιότητα στους πεζούς. Είχε υπολογιστεί ότι η αναμονή στο φανάρι είναι ένα λεπτό. Ετσι άλλη έφηβη, μέλος της Ομάδας, ειδοποιούσε τον συντονιστή και την έφηβη «διανομέα», όταν πέρναγαν 40 δευτερόλεπτα να επιστρέψουν στο πεζοδρόμιο. Είχαμε υπολογίσει ότι χρειάζονται περίπου 15 δευτερόλεπτα για να διαβάσει κάποια/κάποιος οδηγός το μήνυμα. Αλλη έφηβη, μέλος της ομάδας, ακριβώς λίγο μετά το φανάρι πάνω στο πεζοδρόμιο έδειχνε στους οδηγούς που έστριβαν το μήνυμα «ΚΟΨΕ ΤΑΧΥΤΗΤΑ». Στο ύψος της διάβασης βρισκόταν άλλη μία έφηβη και ένας έφηβος, μέλη της ομάδας, που είχαν αναλάβει να συλλέγουν στοιχεία, κυρίως αν οι οδηγοί είχαν ανάψει φλας,
|
αν προχωρούσαν προσεκτικά και αν παραχωρούσαν προτεραιότητα στις πεζές και στους πεζούς. Δηλαδή υπήρχε η δυνατότητα να διαπιστώσουμε την άμεση επίδραση της δράσης μας στην οδηγική συμπεριφορά. Αλλη δράση διανομής φυλλαδίων γινόταν στο φανάρι της Πίνδου. Μοιράζονταν αρχικά παρόμοια φυλλάδια με την πρώτη δράση. Στις πιο πρόσφατες, μοιράσαμε το μήνυμα με την κότα, εμπνευσμένο από τις προτροπές του Ιαβέρη προς τους Ελληνες οδηγούς ότι στον δρόμο πρέπει να πηγαίνουν σαν την κότα. Επίσης, στο πλαίσιο άλλης δράσης, η ομάδα μας περπάτησε τη μικρή διαδρομή από το σχολείο, περνώντας από το δημαρχείο Νέας Φιλαδέλφειας, και κατέληξε σε ένα κεντρικό σημείο, στην πλατεία Πατριάρχου. Καταγράψαμε σημεία και στοιχεία που βοηθούν στην ασφάλεια και άνεση των πεζών αλλά και σημεία που χρειάζεται να γίνουν παρεμβάσεις. Τα στοιχεία αυτά θα προωθηθούν στον Δήμο Νέας Φιλαδέλφειας. Η ίδια διαδρομή επαναλήφθηκε, αυτήν τη φορά έχοντας μαζί μας τον Κώστα Καραούζα, μέλος της Ελληνικής Παραολυμπιακής Ομάδας, και διαπιστώσαμε χάρη στη βοήθεια του τι δυσκολίες παρουσιάζει η ίδια διαδρομή όταν κινείται κάποια/ος με αμαξίδιο. ΜΊΑ ΑΚΟΜΑ δράση υλοποιήθηκε με αφορμή το πρώτο άρθρο της Χάρτας των Δικαιωμάτων των Πεζών, που εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το 1988: «Ο πεζός έχει δικαίωμα να ζει σε ένα υγιές περιβάλλον και να απολαμβάνει ελεύθερα τους δημόσιους χώρους μέσα σε κατάλληλες συνθήκες που θα εξασφαλίζουν τη σωματική και ψυχική του υγεία». Ετσι, η ομάδα μας, προσπαθώντας να κάνει πιο όμορφο τον χώρο κίνησης των πεζών, κυρίως μαθητριών και μαθητών, καθάρισε από τις ακαθαρσίες και αφαίρεσε αγριόχορτα σε ένα παρτέρι έξω από το σχολείο. Στη συνέχεια, φύτεψε μοσχεύματα από διάφορα φυτά -γιούκα, κράσουλες, τηλέγραφουςκαι μεταφύτεψε αλόες στο παρτέρι. Τα φυτά περιφράχτηκαν με προστατευτικό πλέγμα και αναπτύσσονται σιγά σιγά, αφού η ομάδα τα ποτίζει και απομακρύνει τα ανταγωνιστικά τους ζιζάνια. Οπως αναφέρθηκε παραπάνω, σε κάποιες από τις δράσεις μας είχαμε τη χαρά να συμμετέχει ο Κώστας Καραούζας, ο οποίος λόγω τροχαίας σύγκρουσης κινείται με αναπηρικό αμαξίδιο. Ο Κώστας είναι παράδειγμα προς μίμηση, ένας Ανθρωπος που αντιμετωπίζει με σθένος την αναπηρία του. Ανάμεσα στα άλλα, κάνει συναντήσεις με παιδιά, για να τα ευαισθητοποιήσει σε θέματα αναπηρίας, και έχει καταφέρει να αναδειχθεί πρωταθλητής κολύμβησης με παγκόσμιες μάλιστα διακρίσεις. Στη δράση μας ήταν επικεφαλής της ομά-
|
δας των πεζών στην Πεζοτροχοβόλτα που έγινε στη Φιλαδέλφεια στις 16 Μαρτίου, χάρη στην πρωτοβουλία της σχολικής κοινότητας. Επίσης, είχε τοποθετηθεί ταμπλό για την οδική ασφάλεια ήδη με την έναρξη της νέας χρόνιας και λειτουργούσε ως το βασικό στοιχείο σταθμού ενημέρωσης με φυλλάδια από συλλόγους οδικής ασφάλειας και δικαιωμάτων πεζών. Στο ταμπλό επισημαινόταν και τεκμηριωνόταν η θεσμοθέτηση του ορίου των 30 χλμ./ την ώρα, ως γενικό όριο ταχύτητας στις πόλεις. Αναγράφονταν διακριτικά τα ονόματα των εφήβων της ομάδας και του εφήβου, χορηγού του ταμπλό. Επιπλέον, η Ομάδα είχε δημιουργήσει μηνύματα, για να τοποθετούνται σε οχήματα που έχουν σταθμεύσει αντικοινωνικά (π.χ. μπροστά σε ράμπα). Τα μηνύματα μοιράζονταν σε εκπαιδευτικούς, μαθήτριες /μαθητές και γονείς/ κηδεμόνες με σκοπό να τα τοποθετούν κατά τη διάρκεια της μετακίνησής τους μέσα στην πόλη, κάθε φορά που εντοπίζουν αντικοινωνική στάθμευση. Στόχος ήταν να συγκεντρώνονται και αριθμητικά δεδομένα. ΑΞΊΖΕΊ ΝΑ ΣΗΜΕΊΩΘΕΊ ότι σε κάθε φάση των δράσεων αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα αποτελούσε η ασφάλεια όλων όσων συμμετέχουν σε αυτή, καθώς και των διερχόμενων οδηγών. Πριν από την ημέρα της δράσης πραγματοποιούνταν συνήθως μία συνάντηση των μελών της Ομάδας, όπου γινόταν η αξιολόγηση των προηγούμενων δράσεων, ο σχεδιασμός των επομένων και, γενικότερα, των μελλοντικών ενεργειών της Ομάδας Οδικής Ασφάλειας του σχολείου. Οι δράσεις γίνονταν εκτός διδακτικών ωρών. Αλλος ένας λόγος για τον οποίο τα μέλη της ομάδας είναι άξια συγχαρητηρίων, καθώς προσφέρουν τον χρόνο και τον κόπο τους, μοιράζοντας απλόχερα το χαμόγελό τους, χωρίς να προσδοκούν σε κάποιο κέρδος υλικό ή βαθμολογικό. Τουναντίον, προσπαθούν να δημιουργήσουν ξέφωτα ελπίδας στις συνθήκες ζούγκλας που επικρατούν στους ελληνικούς δρόμους. Κλείνοντας, να πούμε πως πρωταρχικός μας στόχος δεν ήταν να γίνει κάτι συμβολικό και περιστασιακό, αλλά αυτό το «κάτι» να έχει πνοή μακρά, διαρκώς δυναμική και αυξανόμενη, αναζητώντας συνεχώς συνεργασίες. Γι’ αυτό, μετά το τέλος κάθε δράσης στάλθηκε σχετική ενημέρωση, με τη μορφή Δελτίου Τύπου, στα σχολεία της περιοχής, σε πρωτοβουλίες πολιτών, σε μέσα ενημέρωσης της ευρύτερης περιοχής. * Eκπαιδευτικός, συντονιστής για την Ομάδα Οδικής Ασφάλειας και Προσβασιμότητας του 1ου ΓΕΛ Νέας Φιλαδέλφειας
21 |
Τρίτη 1 Ιουλίου 2025
3
«Αρκεί μια ομάδα πεισματάρηδων» Η αξιοποίηση του Erasmus+ σε ένα δημόσιο σχολείο Της ΚΑΤΕΡΊΝΑΣ ΤΡΊΜΗ-ΚΎΡΟΎ*
Ε
ίμαστε μια δεκαριά εκπαιδευτικοί με διαφορετικά πτυχία και ειδικότητες και με διαφορετικές διαδρομές στην εκπαίδευση που θέλουμε να μοιραστούμε με τους/τις αναγνώστες/στριες του «Σκασιαρχείου» μια εμπειρία που δίνει αισιοδοξία. Συναντηθήκαμε στο 4ο Γενικό Λύκειο Ηρακλείου Αττικής, σχολείο που για πολλά χρόνια ξεχώριζε για τις εξωδιδακτικές του δράσεις και το δημοκρατικό του κλίμα. Αρχικά, μας έφερε κοντά, το αυθεντικό ενδιαφέρον για τα παιδιά και τα αυξημένα προβλήματα συμπεριφοράς που παρατηρούσαμε μετά την πανδημία. Μας ένωσε η επιθυμία να βοηθήσουμε ώστε να γίνει το σχολείο πιο ασφαλές και ελκυστικό για τα παιδιά, να βρουν πραγματικό νόημα και ενδιαφέρον στη φοίτησή τους σε αυτό. Πρόπερσι μπήκαμε στην περιπέτεια να επιδιώξουμε έγκριση για ένα πρόγραμμα «Erasmus+». Πρώτος στόχος να διευκολυνθεί η δική μας επιμόρφωση σε θέματα που μας ενδιέφεραν, δεύτερος να χρηματοδοτηθεί η μετάβαση μαθητών/τριών μας σε ξένο σχολείο, να έρθουν σε επαφή με συνομηλίκους/ες από άλλες ευρωπαϊκές χώρες, να φιλοξενήσουν και να φιλοξενηθούν, να συζητήσουν και να συγκρίνουν τα δεδομένα της σχολικής και της καθημερινής ζωής, να ανοίξουν τα μάτια, τα αυτιά και τα μυαλά. Συντάξαμε ένα σχέδιο, με τίτλο «Σχολικό ευ ζην και ευ πράττειν: Ενίσχυση συνθηκών ευεξίας και αποτελεσματικότητας στο σχολείο» αφιερώνοντας πολλές εργατοώρες· πρωτάρηδες γαρ. Υποβάλαμε την πρότασή μας και τελικά εγκρίθηκε! Επιδιώκαμε τη βελτίωση του σχολικού κλίματος με την ενίσχυση του ομαδικού πνεύματος και της συνεργασίας μεταξύ μαθητών/ τριών, την ανάπτυξη δεξιοτήτων ζωής, την προσφορά ερεθισμάτων που να καλλιεργούν την επίγνωση των δικών τους συναισθημάτων αλλά και την ενσυναίσθηση και, ταυτόχρονα, να τους βοηθούν να αποκτήσουν αυτοπεποίθηση, να προχωρούν τη σκέψη τους, να την κάνουν πιο κριτική, πιο δημιουργική, με την εξασφάλιση συνθηκών που συμβάλλουν στην καταπολέμηση της εξουθένωσης και του άγχους, που συχνά παρατηρούμε στο Λύκειο. Ετσι, χωρίστηκαμε σε υπο-ομάδες και δηλώσαμε συμμετοχή σε διαφορετικά σεμινάρια, (σε Βαρκελώνη και Σπλιτ), για να καλύψουμε μια γκάμα θεμάτων που ανταποκρινόταν στις ανάγκες μας: να αποκτήσουμε γνώσεις για την κοινωνικοσυναισθηματική μάθηση, τη διαχείριση άγχους και τη συμπερίληψη, για καινοτόμες και βιωματικές μεθόδους, τη δημιουργική χρήση των Τεχνολογιών Πληροφοριών και Επικοινωνιών και την «υπαίθρια» -έξω από τους τοίχους της αίθουσας- μάθηση. Τα σεμινάρια ικανοποίησαν σε μεγάλο βαθμό τις προσδοκίες μας. Αφενός γνωρίσαμε και συζητήσαμε με συναδέλφους άλλων εκπαιδευτικών συστημάτων που είχαν τις ίδιες αγωνίες με εμάς, αφετέρου τα σεμινάρια μας έδωσαν νέα εργαλεία όχι απλά με θεωρία αλλά και με πρακτική εφαρμογή. Αυτό μας παρείχε ένα αίσθημα ασφάλειας, εφόσον είχαμε δοκιμάσει στην πράξη μια
δραστηριότητα πριν την αξιοποιήσουμε στην τάξη. Βέβαια, υπήρχε και η αλληλοϋποστήριξη εντός της ομάδας μας. Ορίστε μερικά από όσα κάναμε: Επιθυμώντας την εξωστρέφεια, αναζητήσαμε συνεργασία με ένα σχολείο της ιταλικής Καλαβρίας για ένα e-twinning με τη θεματική του «σχολικού ευ ζην και ευ πράττειν». Η συνεργασία ήταν διαδικτυακή αρχικά και αφορούσε όλα τα παιδιά των εμπλεκόμενων τμημάτων μας. Αργότερα, μετατράπηκε σε διά ζώσης συνεργασία, καθώς μας επισκέφτηκαν για μια βδομάδα οι μαθητές και οι μαθήτριες από την Καλαβρία και 15 δικά μας παιδιά ταξίδεψαν στην Ιταλία. Οσα μάθαμε στα σεμινάρια και με δική μας μελέτη μας στήριξαν για να σχεδιάσουμε δραστηριότητες στις τάξεις του σχολείου που σχετίζονταν με τη συναισθηματική νοημοσύνη: καθοδηγούσαν τα παιδιά να αναγνωρίζουν και να σκέφτονται τα συναισθήματα τα δικά τους και των άλλων, να μπαίνουν στη θέση του άλλου, να προσπαθούν να ελέγχουν τα ξεσπάσματα θυμού. Παράλληλα, ξεκίνησε μια εβδομαδιαία επιμόρφωση εθελοντών/ντριών μαθητών/τριών εκτός ωρών διδασκαλίας, με στόχο τη λειτουργία στο σχολείο μιας ομάδας διαμεσολάβησης που θα βοηθούσε στην υπέρβαση παρεξηγήσεων και εντάσεων μεταξύ συμμαθητών/τριών, χωρίς την εμπλοκή εκπαιδευτικών. Επιπλέον, καταπιαστήκαμε με τη λειτουργική και αισθητική αναβάθμιση των κοινόχρηστων χώρων του σχολείου, καθώς και με τη βελτίωση του εξοπλισμού του. Με τη βοήθεια γονέων καταφέραμε να λάβουμε δωρεές σε είδη που χρειαζόμασταν (π.χ. παλέτες και μαξι-
λάρια για κατασκευή καναπέδων, τραπεζάκια, φυτά κ.ά.). Συμπληρώσαμε τα χρειαζούμενα με αγορές χάρη στα χρήματα που είχαμε εξοικονομήσει με την προσεκτική διαχείριση της χρηματοδότησης του «Erasmus+». Σε διάφορα σημεία πολύχρωμοι πίνακες υποδέχονται τώρα δείγματα και φωτογραφίες από δράσεις του σχολείου, υπάρχουν τέσσερις φιλόξενες γωνιές για τον ελεύθερο χρόνο των μαθητών/τριών, η μια αφιερωμένη στο σκάκι και οι υπόλοιπες πρόσφορες για ευχάριστη συνεύρεση. Επίσης, δημιουργήθηκε ένα δωμάτιο για «αποφόρτιση», όπου μπορεί να καταφύγει όποιος/α θέλει να απομονωθεί για λίγο και το οποίο προσδοκούμε να αξιοποιηθεί και για τις συνεδρίες των μαθητών/τριών με την ψυχολόγο, όποτε αποκτήσει βέβαια το σχολείο ψυχολόγο. Στο συγκεκριμένο σχολείο πάντα υπήρχαν μονάδες ή δυάδες εκπαιδευτικών που υλοποιούσαν ενδιαφέροντα εκπαιδευτικά προγράμματα (Unesco, Βουλή των Εφήβων, θεατρική ομάδα, σχολικό ραδιόφωνο) αλλά ποτέ δεν έφτασαν να συνεργάζονται τόσοι/ες εκπαιδευτικοί σε ένα πρότζεκτ, και μάλιστα τόσο εκτεταμένο στον χρόνο. Πρωτύτερα δεν ήταν όλοι/ ες οι εκπαιδευτικοί κοινωνοί των εξωδιδακτικών δραστηριοτήτων του σχολείου. Πώς όμως θα περνούσε απαρατήρητο ένα πρόγραμμα που ενέπλεξε μεγάλο τμήμα του διδακτικού προσωπικού, ακόμα και μη μέλη της παιδαγωγικής του ομάδας; Προφανώς υπήρξαν και δύσκολες στιγμές στη συνεργασία μας αλλά γνωριστήκαμε καλύτερα μέσα από αυτή την κοινή προσπάθεια και σταδιακά αυτές περιορίζονταν. Η εμπειρία αυτή αποτέλεσε σημαντική παρακαταθήκη, πρωτίστως για την ίδια την παιδαγωγική ομάδα (γι’ αυτό προχωρήσαμε και σε δεύτερη αίτηση «Erasmus+» το 2024, η οποία και εγκρίθηκε) αλλά πιστεύουμε και για τον υπόλοιπο Σύλλογο. Συνέβαλε το εν λόγω πρότζεκτ σε ένα ορατότερο από παλιότερα δημιουργικό αναβρασμό στο σχολείο, μια συστηματικότερη και ζωηρότερη ενασχόληση αρκετών συναδέλφων με την κατάσταση στο σχολείο, μια ανανέωση και του οπτικού τοπίου. Σιγά σιγά οι όποιες επιφυλάξεις φαίνεται να υποχωρούν, διαμορφώνεται μια θετική στάση για το συγκεκριμένο πρόγραμμα και, κατ’ επέκταση, γενικά για δράσεις έξω από την πεπατημένη. Τα παιδιά μιλούν με ζέση για όσα έμαθαν, για τα ταξίδια και τις νέες φιλίες που απέκτησαν, για τις φιλόξενες γωνιές που έχει πλέον το σχολείο. Και εμείς τα καμαρώνουμε να συνεργάζονται και να φέρουν σε πέρας τις αποστολές τους, να λύνουν μόνα τους τις διαφορές τους, να διαχειρίζονται καλύτερα τον θυμό τους, να διεκδικούν με αυτοπεποίθηση από το δημοτικό συμβούλιο έργα που θα ομορφύνουν και θα βελτιώσουν τις σχολικές υποδομές. Αυτά μας τονώνουν και συνεχίζουμε με μεράκι. Σχεδιάζουμε τις δραστηριότητές μας για το δεύτερό μας «Erasmus+» και, ποιος ξέρει, μπορεί να καταφέρουμε να πάρουμε και τρίτο. *Mέλος της Παιδαγωγικής ομάδας του Erasmus+ στο 4ο ΓΕΛ Ηρακλείου Αττικής
4
Τρίτη 1 Ιουλίου 2025
| 22
Της ΕΎΗΣ ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΟΎ* και των ΓΙΏΡΓΟΎ ΜΟΣΧΟΎ,** ΒΑΓΓΕΛΗ ΦΑΚΟΎΔΗ*** ναν χρόνο μετά την καταστροφική πυρκαγιά του 2023 ο σκηνοθέτης Νίκος Αναγνωστόπουλος γύρισε με μαθητές και μαθήτριες του Γυμνασίου Σουφλίου το ντοκιμαντέρ «Ακούστε μας!», αναδεικνύοντας με ένα μαγικό τρόπο τις μνήμες, τα συναισθήματα και τις σκέψεις των εφήβων για το τραγικό συμβάν, τους φόβους αλλά και τις προσδοκίες τους για το μέλλον. Είχε προηγηθεί μια ακόμη ταινία του ίδιου σκηνοθέτη με τίτλο «Οι ποδηλάτες της φωτιάς» με τη στήριξη του «Νεανικού Πλάνου», στην οποία τα παιδιά τριγύριζαν με τα ποδήλατά τους στο καμένο δάσος και έπαιρναν συνεντεύξεις από επαγγελματίες που είχαν πληγεί από τη μεγάλη φωτιά. Η νέα ταινία γυρίστηκε ύστερα από συζητήσεις και δράσεις εμψύχωσης που έλαβαν χώρα στο σχολείο, με τη συνδρομή εκπαιδευτικών και του Γιώργου Μόσχου, πρώην Συνηγόρου του Παιδιού και ιδρυτικού μέλους της κίνησης ΠΡΩΤΑ.12 (Πρωτοβουλίας για το Αρθρο 12). Με τη βοήθεια και του σκηνοθέτη, τα παιδιά θυμήθηκαν όσα είχαν βιώσει και μίλησαν ελεύθερα για τα συναισθήματά τους, εκφράστηκαν ώριμα, ευαισθητοποιημένα για τον τόπο τους, αλλά και ως νέοι ενεργοί πολίτες που προσπαθούν, με τον δικό τους τρόπο, διεκδικητικό και καλλιτεχνικό συνάμα, να μεταφέρουν καίριας βαρύτητας μηνύματα στην κοινωνία. Εμαθαν να τολμούν να πιστεύουν στον εαυτό τους και να διεκδικούν το καλύτερο μέλλον τόσο για τα ίδια όσο και για τις επόμενες γενιές. Αναγνωρίζοντας το μέγεθος της καταστροφής του δάσους μέσα στο οποίο μεγάλωσαν, τόλμησαν να φωνάξουν, ώστε η φωνή τους να φτάσει όχι μόνο σε τοπικό επίπεδο αλλά και στα σχολεία της Ελλάδας, στα αυτιά των ιθυνόντων και της
Ε
|
«Ακούστε μας!» Η φωνή των παιδιών του Γυμνασίου Σουφλίου για τις φωτιές του 2023 πολιτείας, που έχει παραμελήσει τον Εβρο. Γράφουν οι μαθητές/τριες για τη συμμετοχή τους στις ταινίες: ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ: Θέλαμε να αποτυπώσουμε όχι μόνο την καταστροφή αλλά και τις φωνές όσων την έζησαν. Μιλήσαμε για το πώς νιώσαμε, τι σκεφτόμασταν βλέποντας τις φλόγες να καταστρέφουν τον τόπο, πώς αυτή η εμπειρία μας άλλαξε. Προσπαθήσαμε να εκφράσουμε τον πόνο, τον θυμό αλλά και την ελπίδα που θέλουμε να κρατήσουμε ζωντανή. Μέσα από αυτήν τη διαδικασία ο σκηνοθέτης μας, ο κύριος Νίκος, μας καθοδήγησε με σεβασμό και ευαισθησία. Μας έμαθε να μετατρέπουμε τα συναισθήματά μας σε λόγια και εικόνες, πώς να πούμε την ιστορία με τρόπο με τον οποίο να αγγίξει όλους. Η δημιουργία αυτών των δύο ταινιών δεν ήταν απλώς ένα κινηματογραφικό έργο, ήταν μια εμπειρία που μας άλλαξε, που μας ένωσε ως ομάδα και μας έδωσε έναν τρόπο να εκφράσουμε όλα όσα νιώσαμε αλλά και για την ανάγκη αλλαγής. Μέσα από τη συμμετοχή μου στις ταινίες κατάλαβα τη δύναμη που έχει η έκφραση και η συνεργασία. Ενιωσα πως η φωνή μας μπορεί να ακουστεί και να επηρεάσει τους άλλους. Εμαθα να βλέπω την καταστροφή όχι μόνο ως απώλεια, αλλά και ως αφορμή για αλλαγή και δράση. ΚΏΣΤΑΣ: Νιώσαμε ενθουσιασμένοι, ενωμένοι, που είχαμε την ευκαιρία να δημιουργήσουμε κάτι τόσο σημαντικό για εμάς και τον τόπο μας. Από την αρχή καταλάβαμε ότι δεν ήταν ένα απλό εγχείρημα. Θέλαμε να ακουστεί η φωνή μας, να δείξουμε σε όλους τι σημαίνει για εμάς η απώλεια του δάσους
μας και να περάσουμε ένα δυνατό μήνυμα για το μέλλον. ΒΑΓΙΑ: Μέσα από αυτό το βίωμα κατάλαβα ότι και εμείς τα παιδιά έχουμε ωραίο τρόπο έκφρασης των συναισθημάτων μας, απλά τις περισσότερες φορές οι μεγάλοι δεν μας ακούνε γιατί είναι διαφορετικός ο τρόπος σκέψης μας. ΧΡΎΣΑΝΝΑ: Τα παιδιά να μη φοβούνται να λένε τη γνώμη τους, να μη σκύβουν το κεφάλι, αλλά με ευγενικό τρόπο να εκφράζουν τον προβληματισμό τους. Οι καθηγητές να στέκονται πάντα δίπλα στους μαθητές και να τους υποστηρίζουν σε κάθε προσπάθειά τους. ΓΑΛΗΝΗ: Το μήνυμα που θέλουμε να στείλουμε είναι ότι η φωνή των παιδιών έχει αξία και πρέπει να ακούγεται. Οι απόψεις τους μπορούν να επηρεάσουν θετικά το σχολείο και την κοινωνία, αρκεί να τους δίνεται χώρος για έκφραση. Η εμπειρία αυτή μας έδωσε αυτοπεποίθηση, ομαδικότητα και νέες δεξιότητες. ΣΤΕΛΛΑ: Θέλουμε να πούμε στους δασκάλους να μας μάθουν στα σχολεία πόσο σημαντική είναι η φύση για το μέλλον μας και το μέλλον της χώρας μας και στα παιδιά θέλουμε να δείξουμε μέσα από την ταινία μας πως είμαστε το μέλλον της Ελλάδας και πρέπει να κάνουμε κάτι δραστικό για να τη σώσουμε, ώστε να μεγαλώσουν σωστά τα παιδιά μας. ΕΎΑΓΓΕΛΙΑ: Οταν ετοιμάζαμε την ταινία πίστευα ότι δεν θα τη δει κανένας, γιατί είμαστε από ένα μικρό χωριό και συνήθως δεν μας δίνουν σημασία αλλά την είδαν πάρα
πολλοί και μας έγραψαν πολύ συγκινητικά σχόλια. ΔΗΜΟΣ: Τα παιδιά πρέπει να μη σταματάνε να λένε την άποψή τους και να μην ντρέπονται. Οι δάσκαλοι πρέπει πάντα να στηρίζουν τους μαθητές και να τους ενθαρρύνουν να λένε τη γνώμη τους. ΑΝΑΣΤΑΣΗΣ: Κάθε λήψη είχε κάτι δικό μας μέσα. Ημασταν μια ομάδα με έναν κοινό σκοπό: να ακουστούμε αληθινά και πιο δυνατά! Το μήνυμα που θέλω να στείλω σε όλα τα παιδιά και τους δασκάλους είναι ότι η φωνή μας έχει αξία και πρέπει να ακούγεται. Οταν τα παιδιά εκφράζονται, δεν μιλάνε απλώς, δείχνουν έναν κόσμο πιο δίκαιο, πιο αυθεντικό. Το σχολείο πρέπει να είναι ένας χώρος όπου η γνώμη των παιδιών όχι μόνο να ακούγεται αλλά και να επηρεάζει αποφάσεις. Στην κοινωνία τα παιδιά δεν είναι μόνο το μέλλον αλλά και το παρόν. Αυτό που πήρα ήταν μια βαθύτερη κατανόηση του εαυτού μου και της συλλογικής μας δύναμης. Μέσα από την εμπειρία ένιωσα τι σημαίνει να ενώνεις τη φωνή σου με άλλους για έναν κοινό σκοπό, να διηγείσαι ιστορίες που έχουν αξία και να βρίσκεις ελπίδα ακόμα και μέσα από τις δυσκολίες. Ηταν εμπειρίες που με σημάδεψαν, γιατί δεν ήμουν απλά μέρος μιας ταινίας, ήμουν μέρος μιας αλήθειας που έπρεπε να ειπωθεί. * Eκπαιδευτικός Γυμνασίου Σουφλίου ** Nομικός, εμπειρογνώμονας Δικαιωμάτων του Παιδιού, Εκπαιδευτής Ενηλίκων και Εμψυχωτής Ομάδων *** Διευθυντής του Γυμνασίου Σουφλίου