ΕΙΔΙΚΟ ΕΝΘΕΤΟ

9 772241 371140

09

Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου 2025 Ετος 13ο / Αρ. φύλλου 3.633 Ευρώ 2 Α Ν Ε Ξ Α Ρ Τ Η Τ Η

Σ Υ Ν Ε Τ Α Ι Ρ Ι Σ Τ Ι Κ Η

«Οποιος ελεύθερα συλλογάται, συλλογάται καλά» Ρήγας-1790 Α Π Ο Γ Ε Υ Μ Α Τ Ι Ν Η

Ε Φ Η Μ Ε Ρ Ι ∆ Α

www.efsyn.gr

ΕΙΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ «ΕΦ.ΣΥΝ.» ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΗ ΣΤΟ ΕΓΚΛΗΜΑ ΤΩΝ ΤΕΜΠΩΝ

ΤΟ ΤΡΕΝΟ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΟΡΓΗΣ

Η 2η σελίδα

Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ

Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου 2025 Ανατολή: 5.59 Δύση: 18.16 Σήμερα

Σήμερα στον δακτύλιο κυκλοφορούν τα μονά

Δεν υπάρχει γνωστή γιορτή

Χρονο ΓΡΑΦΗΜΑ

17 Νοεμβρίου 28 Φεβρουαρίου Του ΠΕΤΡΟΥ ΜΑΝΤΑΙΟΥ

Π

ενήντα χρόνια χωρίζουν τη 17η Νοεμβρίου 1973 από την 28η Φεβρουαρίου 2023. Πενήντα χρόνια και τις ενώνουν. Τότε, στον γενικό ξεσηκωμό του Πολυτεχνείου κοινό μέτωπο όλων των Ελλήνων ήταν να αποτινάξουν την τυραννία της χούντας με το ιστορικό σύνθημα Ψωμί - Παιδεία - Ελευθερία. Τώρα, στο πάνδημο εγερτήριο, απ’ άκρη σ’ άκρη της Ελλάδας, με τη συμπλήρωση δύο χρόνων από το έγκλημα στα Τέμπη, σύνθημα όλων, ανεξαρτήτως πολιτικών επιλογών, είναι Δικαιοσύνη με μέτωπο ενάντια στην ασυδοσία του αυταρχισμού.

►► Του ΠΕΤΡΟΥ ΖΕΡΒΟΥ

Σταχυολογώντας... Με τον ΔΗΜΗΤΡΗ ΤΡΙΜΗ

Στον «Ελεύθερο Τύπο» ο Γιάννης άτομα που θα προσεγγίζουν τις συγκεντρώσεις, o Τσαπρούνης επιτίθεται στην αντιπο- ενώ αναμένεται και η συνδρομή της ΚΥΠ, της η κυβέρνηση για να αλλάξει το συσσωλίτευση: «Εκτοξεύουν μίσος. Ποντάρουν στην Αντιτρομοκρατικής και της Δίωξης Ηλεκτρονι-

Ολα τα δοκίμασε

ρευμένο αρνητικό κλίμα εναντίον της και το οποίο αύριο θα ξαναμετρηθεί στις πλατείες απ’ όπου αναμένεται να σταλεί ισχυρότερο μήνυμα για δικαιοσύνη και αλήθεια στην τραγωδία των Τεμπών και παντού: «Εγιναν ορισμένες αστοχίες που δημιούργησαν λανθασμένες εντυπώσεις», παραδέχτηκε μετά τα προηγούμενα συλλαλητήρια η κυβέρνηση και είπε ότι «εμπιστεύεται την ανεξάρτητη Δικαιοσύνη επιθυμώντας όσο και εμείς να λάμψει η αλήθεια»... «Ομως μην πάτε στις νέες διαμαρτυρίες», προειδοποίησε αργότερα, «γιατί θα σας “εργαλειοποιήσουν” οι σκοτεινές δυνάμεις που επιδιώκουν την αποσταθεροποίηση της χώρας»... Υστερα διεμήνυσε πως «και να πάτε, είμαστε ok», καθώς «είναι συνταγματικό σας δικαίωμα»... Και χθες ο κ. Μητσοτάκης ανακοίνωσε ότι «είμαστε εδώ για να ενώνουμε τους Ελληνες που θα διαδηλώσουν για τα Τέμπη», αλλά «όσοι οραματίζονται την ημέρα ως ορόσημο για βίαιες ανατροπές θα μας βρουν απέναντι»...

οργή του όχλου. Σε εκείνο το 61% που είχε ψηφίσει “όχι” στο δημοψήφισμα. Αφού η αριστεροδεξιά συμμαχία δεν κατάφερε να διαλύσει το 2015 τη χώρα, τώρα επανέρχεται μήπως και καταφέρει να πάρει τη ρεβάνς με μια υπόθεση που αγγίζει τις ψυχές όλων των Ελλήνων. Η εργαλειοποίηση των 57 θυμάτων των Τεμπών ξεπερνά τα όρια της χυδαιότητας. Αγνοούν τις βασικές αρχές της Δημοκρατίας. Εκ προθέσεως. Και δεν είναι η πρώτη φορά. [...] Τώρα, μπορεί κάποιοι εξ αυτών να ελπίζουν να γίνουν επεισόδια στα συλλαλητήρια της Παρασκευής, ακόμα και να υπάρξει κάποιο θύμα, για να βγουν μετά και να πουν πως “η κυβέρνηση δολοφονεί”». Το «Μανιφέστο» παρουσιάζει το o σχέδιο καταστολής των διαδηλώσεων: «Ο μεγαλύτερος όγκος των δυνάμεων -ΜΑΤ, ΔΡΑΣΗ, ΔΙΑΣ και Ασφάλεια (σ.σ. με στολή διαδηλωτή)- θα παραταχθεί περιμετρικά της πλατείας Συντάγματος. Εκεί θα εγκατασταθούν και οι “Αίαντες”, τα ειδικά οχήματα εκτόξευσης νερού. Θα επιστρατευθούν και drones και ελικόπτερα. [...] Μεγάλο βάρος θα δοθεί στους προελέγχους, με τις αρχές να αναζητούν ύποπτα

κού Εγκλήματος»... Ο Γ. Χρ. Παπαχρήστος στα «Νέα» o περιμένει «νέα μεγάλη συγκέντρωση»: «Ποιος πιστεύει, και αναφέρομαι στους κυβερνώντες, ότι ο “κάβος” για τα Τέμπη είναι αυτός, (μεθ)αύριο Παρασκευή, και μετά θα ακολουθήσει μια περίοδος νηνεμίας λόγω μείωσης του ενδιαφέροντος της κοινωνίας για τις εξελίξεις, η εκτίμηση μάλλον σε ευσεβείς πόθους πρέπει να αποδοθεί. Πληροφορίες που έχω, και απορώ πώς δεν έχουν φτάσει και στα δικά τους τα αφτιά, είναι ότι την επόμενη εβδομάδα προγραμματίζεται, ειδικά στην Αθήνα, νέα μεγάλη συγκέντρωση στο Σύνταγμα. Το “ραντεβού” για “αλήθεια και δικαιοσύνη” έχει οριστεί για τις 5 του μηνός, ημέρα Τετάρτη, μπροστά στον Αγνωστο Στρατιώτη, την ώρα που στη Βουλή θα διεξάγεται η προ ημερησίας διατάξεως συζήτηση για το δυστύχημα, και συνακόλουθα τη Δικαιοσύνη και το κράτος δικαίου. Μη με ρωτάτε ποιος… συνωμότης οργανώνει τη νέα συγκέντρωση, γιατί δύσκολα να εντοπιστεί κάποιος συγκεκριμένα».

17 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1973 - 28 Φεβρουαρίου 2023. Δύο ημερομηνίες εθνικής μνήμης στη νεότερη Ιστορία μας. Φάροι απαντοχής και εγρήγορσης. Προκλήσεις και προσκλήσεις για αγώνα, με βάση τις γενναίες παραδόσεις της χώρας και το Σύνταγμα, κάθε φορά που θα απειλούνται η νομιμότητα και η συνταγματική τάξη και θα κινδυνεύουν βασικοί θεσμοί του δημοκρατικού της πολιτεύματος. Αυτό άλλωστε επιτάσσει και ορίζει χωρίς περιστροφές το ακροτελεύτιο άρθρο του Καταστατικού μας Χάρτη: Η τήρηση του Συντάγματος επαφίεται στον πατριωτισμό των Ελλήνων. ΕΙΝΑΙ ΕΙΡΩΝΕΙΑ τραγική ότι ετούτη η κυβέρνηση, της μονοκρατορίας του Κυριάκου Μητσοτάκη, θα καταγράψει στην πολιτεία της, ως μοναδικό κατόρθωμα κοινής ομολογίας και αποδοχής, ότι, με κολάσιμες ενέργειες και παραλείψεις ασυγχώρητες, ένωσε όλους τους Ελληνες γύρω από ένα τραγικό δυστύχημα, που η ίδια, με όσα έκανε που δεν έπρεπε και όσα δεν έκανε, ενώ έπρεπε, το μετέτρεψε σε εθνικό έγκλημα. ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΑΥΤΟ το έγκλημα, μέσα από την πυρά αυτού του εγκλήματος αναδύεται, ολοκάθαρος, ο βασικός κλονισμός που υπέστη ο πυλώνας της δημοκρατίας, όλων των σύγχρονων δημοκρατιών του κόσμου: η τριμερής Διάκριση των Εξουσιών που είναι πρωταρχική εγγύηση ευνομίας και σταθερότητας ενός δημοκρατικού πολιτεύματος. Η σημερινή κυβέρνηση (Εκτελεστική εξουσία) υπέταξε στις βουλήσεις της, μεθοδικά και συντονισμένα, τη νομοθετική εξουσία (Κοινοβούλιο) και τη δικαστική (Δικαιοσύνη). Ισως ήρθε η ώρα οι πολίτες αυτής της χώρας, υπεύθυνα και νηφάλια, να ανορθώσουν τον κλονισμένο πυλώνα.

Εάν δεν βρίσκετε την εφημερίδα μας στα σημεία πώλησης, επικοινωνήστε με το τηλ.: 211 1045000

ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΗ ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ

www.efsyn.gr

ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ

ΑΡΧΙΣΥΝΤΑΚΤΕΣ

Σωτήρης Μανιάτης

Γιώργος Πετρόπουλος (Πολιτικό)

Ευθύμης Ασημακόπουλος (Αθλητικό)

ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ

Πάνος Κοσμάς (Οικονομικό)

Σωτήρης Γούλατης (Σύνταξη ύλης)

Γιώργος Ι. Αλλαμανής (Διεθνή)

Τάσος Παππάς (Υπεύθυνος φύλλου Σαββατοκύριακου)

Ελένη Γκρούη (Ελεύθερο - Επαρχιακό)

Τάσος Τσακίρογλου (www.efsyn.gr)

Λουίζα Καραγεωργίου

Ναταλί Χατζηαντωνίου (Πολιτιστικό)

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ: Πάνος Χιονίδης

ΕΚΤΥΠΩΣΗ: ΔΙΑΣ ΕΚΤΥΠΩΤΙΚΗ A.E.

Γιάννης Κιμπουρόπουλος

ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ

Λήδα Θωμάκου ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΕΛΙΔΟΠΟΙΗΣΗΣ

Δημήτρης Φίλης ART DIRECTOR

Ιδιοκτήτης & Κύριος Μέτοχος: Συνεταιρισμός των εργαζομένων σε εφημερίδες και περιοδικά ΣΥΝ. Π.Ε. Νόμιμος Εκπρόσωπος: Φώτης Παναγόπουλος ΈΚΔΟΣΗ: ΑΝΈΞΑΡΤΗΤΑ ΜΈΣΑ ΜΑΖΙΚΗΣ ΈΝΗΜΈΡΩΣΗΣ Α.Έ. Κολοκοτρώνη 8 Τ.Κ. 105 61 Αθήνα ΤΗΛ.: 211 1045000 ΦΑΞ: 211 1045175  Γραφεία Κρήτης ΤΗΛ.: 2810 330033

e-mail: contact@efsyn.gr

ΤΟ ΤΡΕΝΟ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΟΡΓΗΣ

Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου 2025 Η ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ

ΟΛΟΣ Ο... ΠΛΑΝΗΤΗΣ ΔΙΑΔΗΛΏΝΕΙ ΑΥΡΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΕΓΚΛΗΜΑ ΤΏΝ ΤΕΜΠΏΝ

Η αντίστροφη μέτρηση έχει αρχίσει «Θα είμαι κι εγώ εκεί» ακούγεται από άκρη σε άκρη για την κινητοποίηση που αναμένεται να μείνει στην Ιστορία ● Εκατοντάδες χιλιάδες διαδηλωτές, «λουκέτα» από δημόσιες υπηρεσίες έως νυχτερινά κέντρα, όλοι στο πλευρό των συγγενών των 57 θυμάτων ►► Του ΜΙΧΑΗΛ-ΑΓΓΕΛΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ

Μ

ία πολύ διαφορετική μέρα θα είναι η αυριανή σε όλη την Ελλάδα αφού ο απεργιακός ξεσηκωμός σε όλη τη χώρα έχει κινητοποιήσει κυριολεκτικά όλες τις κοινωνικές ομάδες και κατηγορίες και έχει συγκινήσει ευρύτερα κοινωνικά στρώματα. Το ευρύ απεργιακό κάλεσμα που συνδυάζεται με διάφορες εκδηλώσεις πένθους θα βγάλει στους δρόμους εκατοντάδες χιλιάδες διαδηλωτές και θα βάλει «λουκέτο» από δημόσιες υπηρεσίες έως νυχτερινά κέντρα διασκέδασης, με τους συγγενείς των 57 θυμάτων να ζητούν εδώ και καιρό από όλους μας να ενώσουμε τις φωνές μας με τις δικές τους για να τιμήσουμε τη μνήμη των θυμάτων και να απαιτήσουμε δικαιοσύνη. Το μεγάλο ραντεβού της Αθήνας, στο οποίο καλούν συνδικάτα, οργανώσεις, πολιτικά κόμματα και άλλοι φορείς, δίνεται στις 11 π.μ. στην πλατεία Συντάγματος, κι εκείνο της Θεσσαλονίκης την ίδια ώρα στο Αγαλμα του Ελ. Βενιζέλου. Το εντυπωσιακότερο ωστόσο είναι ότι έχουν προγραμματιστεί συγκεντρώσεις σε περισσότερες από 220 πόλεις, κωμοπόλεις και χωριά της Ελλάδας, αλλά και σε 80 πόλεις σε όλο τον κόσμο, όπου υπάρχει ελληνισμός, από την Ισλανδία ώς τη Λατινική Αμερική. Ενδεικτικά, αρκεί να πούμε ότι ανάμεσα σε όσους καλούν βρίσκονται δικηγορικοί, φαρμακευτικοί, ιατρικοί, εμπορικοί, φοιτητικοί και κάθε είδους σύλλογοι, μαθητές, εκπαιδευτικοί, ενώσεις γονέων κ.ά. Στις κινητοποιήσεις καλούν επίσης αρκετά αθλητικά σωματεία, αλλά και σύνδεσμοι φιλάθλων αθλητικών ομάδων. Σε πόλεις όπως η Λάρισα έχει ανακοινωθεί ότι

τουλάχιστον τις ώρες των κινητοποιήσεων δεν θα λειτουργούν ούτε οι καφετέριες, ενώ, πέρα από την εστίαση, στην απεργία και στο πένθος συμμετέχουν νυχτερινά κέντρα, θέατρα και άλλοι χώροι πολιτισμού.

ΓΣΕΕ - ΑΔΕΔΥ - ΠΑΜΕ Στην ανακοίνωσή της η ΓΣΕΕ αναφέρει: «Ενώνουμε τις δυνάμεις μας στον άδολο αγώνα του συλλόγου των συγγενών των θυμάτων των Τεμπών και συνδράμουμε στις προσπάθειές τους για απονομή δικαιοσύνης, για να μπορεί κάθε πολίτης να φτάνει με ασφάλεια στον προορισμό του, για να λειτουργούν οι θεσμοί, για να είναι οχυρωμένα τα δημόσια αγαθά». Η ΑΔΕΔΥ από την πλευρά της ζητάει «να μην υπάρξει καμιά συγκάλυψη στο έγκλημα, στις αιτίες και τους αυτουργούς και να αποδοθεί ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ», ενώ το ΠΑΜΕ προτάσσει το σύνθημα «τα κέρδη τους οι ζωές μας», μιλώντας για την ανάγκη αντίστασης σε μια γενικότερη πολιτική που μετατρέπει τη χώρα σε μια απέραντη κοιλάδα των Τεμπών.

Ειρηνικά καλέσματα και αστυνομικά μέτρα Τα ατελείωτα καλέσματα για συμμετοχή στις μεγαλειώδεις συγκεντρώσεις ήρθαν να υποβαθμίσουν, τουλάχιστον αρχικά, κυβερνητικές «προφητείες» για προβοκάτσιες, «χάος», επεισόδια, σχέδια αποσταθεροποίησης κ.ά. Καθώς το συγκεκριμένο αφήγημα δεν πέρασε, την κυβερνητική αναδίπλωση σφύριξε ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη, Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, που μίλησε χθες για πολυπληθείς και ειρηνικές συγκεντρώσεις και για τη μεγάλη προετοιμασία της Αστυνομίας ώστε να τις διαφυλάξει. Οι συσκέψεις στην Κατεχάκη έχουν ξεκινήσει από την προηγούμενη εβδομάδα και, πέρα από 5.000 αστυνομικούς και καθε-

στώς επιφυλακής, θα επιστρατευτούν drones, αύρες και όλες σχεδόν οι ομάδες της ΕΛ.ΑΣ. Αναμένονται ακόμη ζώνες προελέγχων γύρω από τα συλλαλητήρια και προληπτικές προσαγωγές, με αστυνομικές πηγές να αναφέρουν στην «Εφ.Συν.» μια προσπάθεια να βρεθεί η «χρυσή τομή» ώστε και οι πολίτες να διαδηλώσουν και να μη δημιουργηθούν σοβαρά επεισόδια. Συγγενείς θυμάτων όπως η Μαρία Καρυστιανού και ο Νίκος Πλακιάς ζήτησαν τα συλλαλητήρια να είναι απόλυτα ειρηνικά καθώς οτιδήποτε άλλο θα λειτουργήσει εναντίον των οικογενειών που αγωνίζονται για δικαίωση. Ο Σύλλογος Ατόμων Πληγέντων του Δυστυχήματος τονίζει από την πλευρά του ότι δεν πρόκειται για μια ημέρα πρόσφορη για πολιτικά παιχνίδια και αλλότριες προσωπικές φιλοδοξίες. «Καλούμε με αγάπη όλους όσοι σχεδιάζουν να δράσουν εκείνη τη μέρα να το κάνουν με σεβασμό και με το αίσθημα ευθύνης που αρμόζει σε αυτήν τη φονική τραγωδία. Στη θέση των νεκρών των Τεμπών θα μπορούσαν να είναι τα παιδιά όλων μας. Για αυτό παρακαλούμε όλους να μην ξεχαστεί η μνήμη τους, ούτε να υπονομευθεί η σημασία της θλιβερής αυτής επετείου», αναφέρεται στο μήνυμα του Συλλόγου για την 28η Φεβρουαρίου. Αξίζει, τέλος, να αναφέρουμε ότι το πρωί της Παρασκευής θα τελεστεί τρισάγιο στη μνήμη των θυμάτων σε όλους τους ναούς της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών, έπειτα από προτροπή του αρχιεπισκόπου Ιερώνυμου.

ΣΥΓΚΕΝΤΡΏΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΥΓΚΕΝΤΡΏΣΕΙΣ ΑΘΗΝΑ:

▪ Προσυγκεντρώσεις και πορείες προς το Σύνταγμα από συλλογικότητες σε γειτονιές ▪ 09.30 π.μ. Προπύλαια: πρωτοβάθμια σωματεία και συλλογικότητες, Ταξική Πορεία ▪ 10.30 π.μ. Προπύλαια: συλλογικότητες αντιεξουσιαστικού χώρου ▪ 11 π.μ. Σύνταγμα: η κεντρική συγκέντρωση της Αθήνας ΣΕ ΑΛΛΕΣ ΠΌΛΕΙΣ:

▪ 11 π.μ. Αγαλμα Βενιζέλου: η κεντρική συγκέντρωση της Θεσσαλονίκης ▪ Το μνημόσυνο στη μνήμη των θυμάτων θα γίνει στις 12 μ.μ. στον τόπο του δυστυχήματος ▪ 10.30 π.μ. Πάτρα - Πλατεία Γεωργίου ▪ 11.00 π.μ. Ηράκλειο Κρήτης - Πλατεία Ελευθερίας Συμμετοχή στην απεργία έχουν δηλώσει τα Εργατικά Κέντρα: Αθήνας, Πειραιά, Λαυρίου – Ανατολικής Αττικής, Αγρινίου, Αμαλιάδας, Αρτας, Εύβοιας, Ζακύνθου, Ημαθίας «Γιώργος Βουτυράς», Θεσπρωτίας, Θήβας, Ιωαννίνων, Καρδίτσας, Κέρκυρας, Κεφαλονιάς – Ιθάκης, Λαμίας, Λάρισας, Λέσβου, Λευκάδας – Βόνιτσας, Λιβαδειάς, Πάτρας, Σάμου, Τρικάλων και Φωκίδας.

ΠΏΣ ΘΑ ΚΙΝΗΘΟΥΝ ΤΑ ΜΕΣΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ▪ Το μετρό, ο ηλεκτρικός και το τραμ θα κινούνται από τις 09.00 ώς τις 17.00 ▪ 24ωρη απεργία σε λεωφορεία και τρόλεϊ ▪ 24ωρη απεργία των ταξί (εθελοντές οδηγοί θα μετακινούν κόσμο προς τις συγκεντρώσεις) ▪ Δεμένα θα παραμείνουν τα πλοία (24ωρη απεργία ΠΝΟ) ▪ Ακυρώσεις - αναβολές πτήσεων λόγω απεργίας των ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας ▪ Δεν θα πραγματοποιηθούν σιδηροδρομικά δρομολόγια της Hellenic Train (24ωρη απεργία ΠΟΣ)

4

ΤΟ ΤΡΕΝΟ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΟΡΓΗΣ

Η ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου 2025

ΑΝΟΙΧΤΗ ΠΛΗΓΗ ΕΧΟΥΝ ΠΡΟΚΑΛΕΣΕΙ ΟΙ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΚΡΑΤΙΚΟΙ ΧΕΙΡΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑ ΤΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΤΩΝ ΔΥΟ

Το πολιτικό χρονικό μιας ταραγμένης Τα πολιτικά γεγονότα που συνδέονται με τα Τέμπη και δείχνουν ακριβώς πώς φτάσαμε οι λέξεις «συγκάλυψη» και «οξυγόνο» να βρίσκονται στα χείλη (σχεδόν) όλων ►► Του ΚΩΣΤΑ ΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΥ

Τ

ο ένα φορτίο που κουβαλάει πλέον η ελληνική κοινωνία δύο χρόνια μετά το δυστύχημα είναι η ανοιχτή πληγή που έχουν προκαλέσει οι κυβερνητικοί και κρατικοί χειρισμοί μετά τη σύγκρουση, χωρίς να διαφαίνεται προοπτική κάθαρσης στον ορίζοντα. Το άλλο, αθέατο αλλά εξίσου βαρύ, φορτίο που άθελά τους έχουν επωμιστεί οι πολίτες είναι μέσα σε συνθήκες απόλυτης πόλωσης και ολοκληρωτικού ελλείμματος εμπιστοσύνης, πρωτίστως προς την εκτελεστική και τη δικαστική εξουσία αλλά και τα ΜΜΕ, να διακρίνουν την αλήθεια μέσα στον υπερβολικό όγκο πληροφοριών –αληθινών και ψευδών– που διακινούνται γύρω από το θέμα. Αξίζει να θυμηθούμε και να κρατήσουμε στη μνήμη μας τα πολιτικά γεγονότα εκείνα που συνδέονται με τα Τέμπη και δείχνουν ακριβώς πώς φτάσαμε οι λέξεις «συγκάλυψη» και «οξυγόνο» να βρίσκονται στα χείλη (σχεδόν) όλων.

▪ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2023 28/2: Στις 23.18, επιβατική αμαξοστοιχία συγκρούεται με εμπορική αμαξοστοιχία λίγο πριν από τη σήραγγα των Τεμπών. Το γεγονός προκαλεί εθνικό σοκ, με 57 νεκρούς και 180 τραυματίες.

▪ ΜΑΡΤΙΟΣ 2023 1/3: Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης εκφράζει τα συλλυπητήριά του και αναφέρει ότι η ευθύνη για το δυστύχημα θα αποδοθεί. Κηρύσσεται τριήμερο εθνικό πένθος. Ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Κώστας Καραμανλής παραιτείται. Ο Γιώργος Γεραπετρίτης αναλαμβάνει ως υπουργός Επικρατείας τις αρμοδιότητες και του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών χωρίς να ορκιστεί υπουργός. Η κυβέρνηση υπόσχεται αλλαγές και αναβάθμιση του σιδηροδρομικού δικτύου. Η αντιπολίτευση την κατηγορεί για συστημικές ελλείψεις στο σιδηροδρομικό σύστημα. 3/3: Με δεδομένη την έλλειψη

επίσημου κρατικού φορέα διερεύνησης του δυστυχήματος, που συστάθηκε έξι μήνες αργότερα (ΕΟΔΑΣΑΑΜ), ανακοινώνεται η σύσταση μιας ad hoc τριμελούς επιτροπής καθηγητών για τη διερεύνηση και ανάδειξη των συστημικών προβλημάτων στον σιδηρόδρομο. 4/3: Οι εντατικές εργασίες καθαρισμού του χώρου με μηχανήματα που απομακρύνουν όγκους χωμάτων μαζί με αποδεικτικό υλικό και την τέφρα των θυμάτων παρουσιάζονται ως επιτυχία από την κυβέρνηση. 5/3: Οι πρώτες μαζικές διαδηλώσεις σε όλη την Ελλάδα, με συγκεντρώσεις σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και άλλες πόλεις. Οι διαδηλωτές κατηγορούν την κυβέρνηση για ανεπάρκεια και ζητούν δικαιοσύνη. 6/3: Πρωτοφανής αντιθεσμική ενέργεια του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη να υποδείξει στον εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, Ισίδωρο Ντογιάκο, τον δρόμο που θα πρέπει να ακολουθήσει η Δικαιοσύνη, με την απαραίτητη προσθήκη στη δικογραφία του πορίσματος της επιτροπής Γεραπετρίτη. Πρόκειται για ευθεία παραβίαση της αρχής της διάκρισης των εξουσιών και έμμεση υπονόμευση του κύρους της Δικαιοσύνης καθώς, όπως αναφέρουν έξι μέλη του Δ.Σ. της Ενωσης Δικαστών και Εισαγγελέων: «α) Η αναφορά του πρωθυπουργού σε πλήθος ποινικών υποθέσεων εύλογα δημιουργεί την εντύπωση ότι αποτελεί έμμεση πρόταση προς τον Εισαγγελέα

του ΑΠ να διατάξει τον χωρισμό της υπόθεσης του σιδηροδρομικού δυστυχήματος σε επιμέρους περισσότερες, β) το αίτημα για ανάθεση των υποθέσεων στο υψηλότερο ανακριτικό επίπεδο, συνιστά έμμεσο αίτημα διορισμού ειδικού εφέτη ανακριτή από τον Εισαγγελέα του ΑΠ, αρμοδιότητα η οποία ανήκει όμως στην ολομέλεια του αρμόδιου Εφετείου, γ) η υπόμνηση ότι το πόρισμα της επιτροπής εμπειρογνωμόνων θα πρέπει να αποτελέσει μέρος της ποινικής δικογραφίας συνιστά προκαταβολική παρέμβαση στο έργο και την ταχύτητα διενέργειας της εκκρεμούς κύριας ανάκρισης». Πριν κλείσει μια εβδομάδα από την καταστροφή, τα πάντα έχουν τελειώσει στον τόπο όπου 57 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους. Και το παραμικρό από τα συντρίμμια που θα μπορούσε να αποδειχθεί κρίσιμο αποδεικτικό υλικό έχει ήδη απομακρυνθεί. 7/3: Ο τότε υφυπουργός παρά τω πρωθυπουργώ Χρήστος Τριαντόπουλος, επικεφαλής του κυβερνητικού κλιμακίου που από την πρώτη στιγμή μετέβη στα Τέμπη, λίγα 24ωρα μετά περηφανεύεται για τις παρεμβάσεις στον τόπο του δυστυχήματος. «Το κομμάτι το επιχειρησιακό που τρέξαμε εκείνες τις ημέρες ήταν […] να προχωρήσει γρήγορα όλη η διαδικασία συλλογής και αποκατάστασης της περιοχής […] Ενα έργο που έτρεχε σε συνεργασία με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, με τις σιδηροδρομικές εταιρείες, με την περιφέρεια κυρίως, με την πυροσβεστική, με την αστυνομία,

αλλά και πάρα πολλούς ιδιώτες που ανακατεύτηκαν για να μπορέσει να αποκατασταθεί ο χώρος» (ΣΚΑΪ). 8/3: Η κυβέρνηση ανακοινώνει μέτρα για την αναβάθμιση της ασφάλειας στα σιδηροδρομικά δίκτυα, συμπεριλαμβανομένης της σύναψης σύμβασης με ξένη εταιρεία για την εγκατάσταση σύγχρονων συστημάτων ασφαλείας (ERTMS). 9/3: Κυριάκος Μητσοτάκης στο υπουργικό συμβούλιο: «Ολοι φταίμε. Δημόσια συγγνώμη στο όνομα όλων όσοι κυβέρνησαν τη χώρα εδώ και χρόνια, αλλά κυρίως προσωπικά». 12/3: Οι εργαζόμενοι στον σιδηρόδρομο κηρύσσουν απεργία, ζητώντας βελτιώσεις στις συνθήκες εργασίας και επένδυση στην υποδομή. Η απεργία συνεχίζεται για αρκετές ημέρες. Εναν μήνα μετά το δυστύχημα

στα Τέμπη, στις αμαξοστοιχίες του Intercity μπαίνουν στελέχη της Ν.Δ. και επικοινωνιολόγοι, οι οποίοι κάνουν δηλώσεις στις κάμερες με στόχο να πείσουν τους πολίτες ότι όλα αρχίζουν να βαίνουν άψογα. Χαρακτηριστικό το παράδειγμα του Λευτέρη Μωυσιάδη, αναπληρωτή γραμματέα Διεθνών Ζητημάτων της Ν.Δ. και διευθυντή επικοινωνίας της ΚΕΔΕ, ο οποίος δηλώνει (ΣΚΑΪ) ότι «δεν μπορείς να έχεις συνεπιβάτη τον φόβο, την ανασφάλεια και την οργή για την αυριανή ημέρα». Στα τηλεοπτικά ρεπορτάζ προβάλλεται παράλληλα δήλωση ενός ακόμα βιαστικού επιβάτη, ο οποίος δηλώνει «Υπάρχει πολλή ασφάλεια, παιδιά». Ο «τυχαίος» επιβάτης ήταν ο Ζαχαρίας Στουρνάρας, συνδικαλιστής της ΔΑΚΕ και διευθυντής της Διεύθυνσης Συντήρησης Η/Μ Συστημάτων και Ηλεκτροκίνησης. 21/3: Ο υφυπουργός Μεταφορών Μιχάλης Παπαδόπουλος δίνει εντολή να «κόψουν» τη συζήτηση με τον εργαζόμενο που γκρέμιζε το κυβερνητικό αφήγημα όταν έλεγε πως «αυτό δεν είναι τηλεδιοίκηση. Είναι τοπικός χειρισμός». Ο υφυπουργός κάνει νεύμα «Φτάνει, τέλος!» και ο συνδικαλιστής Στουρνάρας ακούγεται να λέει «Τέλος, τέλος!». Συνέντευξη Κυριάκου Μητσοτάκη στον Alpha: «Γνωρίζουμε ακριβώς τι μετέφερε το εμπορικό τρένο. Δεν υπήρχε τίποτα εύφλεκτο. Η σύγκρουση ήταν τόσο βίαιη και τόσο σφοδρή, που

Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου 2025 Η ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ

ΤΟ ΤΡΕΝΟ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΟΡΓΗΣ

5

ΤΡΕΝΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥΣ 57 ΝΕΚΡΟΥΣ

διετίας από το έγκλημα των Τεμπών σύγχρονα συστήματα τηλεδιοίκησης δεν λειτουργούσε ούτε ο τοπικός πίνακας χειρισμών. 26/6: Η νέα κυβέρνηση αναλαμβάνει καθήκοντα, με τον Χρήστο Σταϊκούρα να ορίζεται υπουργός Υποδομών και Μεταφορών. Ανακοινώνονται νέα μέτρα για την αναβάθμιση των σιδηροδρομικών υποδομών.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΤΖΕΚΑΣ / EUROKINISSI

▪ ΑΎΓΟΎΣΤΟΣ 2023

προκάλεσε, αυτό μας λένε οι ειδικοί, μία πρώτη ανάφλεξη και προφανώς στη συνέχεια υπήρχαν εύφλεκτα υλικά –λάδια– τα οποία πήρανε φωτιά όταν έγινε η σύγκρουση. Αρα, σε αυτό θέλω να το απαντήσω κατηγορηματικά γιατί ξέρετε –όχι μόνο στη χώρα μας– πια παντού ευδοκιμούν οι θεωρίες συνωμοσίας. Δεν υπήρχε τίποτα ύποπτο στην εμπορική αμαξοστοιχία». 25/3: Σε ομιλία του, ο πρωθυπουργός αναφέρει ότι η κυβέρνηση θα λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα για να αποφευχθούν παρόμοια δυστυχήματα στο μέλλον.

▪ ΑΠΡΊΛΊΟΣ 2023 Η αντιπολίτευση (ΣΥΡΙΖΑ, ΠΑΣΟΚ, ΚΚΕ) αυξάνει την πίεση στην κυβέρνηση, ζητώντας την παραίτηση του πρωθυπουργού και τη διεξαγωγή πρόωρων εκλογών. Οι πολιτικές αντιπαραθέσεις εντείνονται.

▪ ΜΑΙΟΣ 2023 21/5: Πραγματοποιούνται οι πρώτες βουλευτικές εκλογές, στις οποίες η Νέα Δημοκρατία κερδίζει ξανά την πλειοψηφία. Το δυστύχημα στα Τέμπη αποτελεί κεντρικό θέμα στην προεκλογική εκστρατεία, με την αντιπολίτευση να την κατηγορεί για ανεπάρκεια.

▪ ΊΟΎΝΊΟΣ 2023 20/6: Στο φως βγαίνουν τα κυβερνητικά ψεύδη για την τραγωδία. Εκθεση πραγματογνωμοσύνης δείχνει ότι εκτός από τα

Η χώρα συγκλονίζεται από τις καταστροφικές πυρκαγιές σε Εβρο και Ρόδο. Ο περιφερειάρχης Κ. Αγοραστός, απαντώντας με εξώδικο στη Μαρία Καρυστιανού, «δείχνει» υπουργούς του Κ. Μητσοτάκη και το Συντονιστικό Οργανο Πολιτικής Προστασίας (ΣΟΠΠ) ως υπεύθυνους για το μπάζωμα. Ανέφερε τότε: «Οι όλες ενέργειες και ο ρόλος της Περιφέρειας, σύμφωνα με καθοριζόμενα από το Ειδικό Σχέδιο και σε εφαρμογή του, είναι υποστηρικτικός και αφορά τη συνδρομή σε μέσα και υποδομές, όπως και πράγματι εξαντλήθηκε στην υποστήριξη των όσων νόμιμα αποφασίστηκαν κατά τις δύο έκτακτες συνεδριάσεις του Συντονιστικού Οργάνου Πολιτικής Προστασίας (ΣΟΠΠ) που συγκλήθηκαν ύστερα από αίτημα του κ. συντονιστή Πυροσβεστικών Υπηρεσιών Θεσσαλίας».

▪ ΣΕΠΤΕΜΒΡΊΟΣ 2023 Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκφράζει ανησυχίες για την ασφάλεια των σιδηροδρομικών μεταφορών στην Ελλάδα και ζητά αναφορές για την πρόοδο των αλλαγών. Ανακοινώνεται η έναρξη λειτουργίας νέων συστημάτων ασφαλείας σε τμήματα του σιδηροδρομικού δικτύου. Η ΕΡΓΟΣΕ παραλαμβάνει το έργο της τηλεδιοίκησης-σηματοδότησης (σύμβαση 717) αλλά ταυτόχρονα καταστρέφονται τα συστήματα λόγω της πλημμύρας «Ντάνιελ» που έπληξε τη Θεσσαλία. Δεν μπόρεσε ποτέ κανείς να διαπιστώσει αν τα συστήματα όντως λειτουργούσαν. Ακόμα και σήμερα (Φεβρουάριος 2025) εκκρεμεί η καινούργια εργολαβία που θα αποκαταστήσει τις βλάβες από τις πλημμύρες.

▪ NΟΕΜΒΡΊΟΣ 2023 15/11: Η κυβέρνηση κλείνει την πόρτα στη σύσταση προανακριτικής επιτροπής. Μάκης Βορίδης στη Βουλή: «Δεν συνάγεται θέμα αναζήτησης ποινικών ευθυνών». Απών ο πρωθυπουργός από τη

►► Του JOHN ANTONO συζήτηση στη Βουλή. Πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ για σύσταση Προανακριτικής Επιτροπής για τη σύμβαση 717, ζητώντας την εκκίνηση της έρευνας από τη διακυβέρνηση Σαμαρά - Βενιζέλου. Υπερψήφιση της πρότασης του ΚΚΕ για σύσταση Εξεταστικής Επιτροπής. Νίκος Ανδρουλάκης κατά κυβέρνησης: «Αξιοποιείτε το λάθος του ΚΚΕ για συγκάλυψη των Τεμπών». 23/11: Συγκαλείται η πρώτη συνεδρίαση της επιτροπής και απορρίπτεται από τη Ν.Δ. η πρόταση για διακομματικό προεδρείο.

▪ ΔΕΚΕΜΒΡΊΟΣ 2023 19/12: Την ημέρα που το γραφείο των Ευρωπαίων εντεταλμένων εισαγγελέων προχωρά στη σύνταξη κατηγορητηρίου για τη σύμβαση 717 της ΕΡΓΟΣΕ σε βάρος αρχικά 23 προσώπων, στην Εξεταστική Επιτροπή το ειδικό βάρος δεν δίνεται στα συστήματα ασφαλείας αλλά στον ανθρώπινο παράγοντα.

▪ ΊΑΝΟΎΑΡΊΟΣ 2024 Η δικογραφία για το δυστύχημα στα Τέμπη προχωρά, με αρκετούς υπαίτιους να καλούνται να δώσουν εξηγήσεις. Η αντιπολίτευση συνεχίζει να ασκεί κριτική στην κυβέρνηση για την αντιμετώπιση της υπόθεσης.

▪ ΦΕΒΡΟΎΑΡΊΟΣ 2024 Σε εκδήλωση για την επέτειο του δυστυχήματος, ο πρωθυπουργός εκφράζει τη θλίψη του και υπο-

στηρίζει ότι έχουν γίνει σημαντικά βήματα για την αποφυγή παρόμοιων τραγωδιών. Η Μαρία Καρυστιανού, πρόεδρος του Συλλόγου Συγγενών Θυμάτων Τεμπών 2023, αναφέρει ότι είχε στείλει εξώδικο προς τον πρώην περιφερειάρχη Κώστα Αγοραστό, όταν είχε πληροφορηθεί ότι το μπάζωμα ήταν απόφαση της Περιφέρειας. «Εγώ έστειλα ένα εξώδικο στον κ. Αγοραστό και έλαβα μία απάντηση γραπτή, η οποία ανέφερε ότι “Εγώ ακολουθούσα εντολές και ότι οι εντολές ήρθαν από τον κύριο Τριαντόπουλο, έγιναν δύο συνεδριάσεις και μου δόθηκε αυτή η εντολή”». Στη συνέχεια ο Αγοραστός πήρε πίσω όσα είχε πει για τον Τριαντόπουλο και επιχείρησε να διαψεύσει την Καρυστιανού.

▪ ΜΑΡΤΊΟΣ 2024 1/3: Χρήστος Τριαντόπουλος στην Ολομέλεια της Βουλής: «Δεν έδωσα εντολή για μπάζωμα. Δεν έδωσα εντολές για κάτι. Δεν είχα τέτοιο ρόλο. Δεν είχα τέτοια αρμοδιότητα». 11/3: Ολοκληρώθηκε η τελευταία συνεδρίαση της Εξεταστικής Επιτροπής της Βουλής για το σιδηροδρομικό δυστύχημα χωρίς να κληθούν ουσιώδεις μάρτυρες με ευθύνη κυβερνητικής πλειοψηφίας (ο Κώστας Γενηδούνιας, ο Χρήστος Τριαντόπουλος, ο Χρήστος Κατσιούλης, υπάλληλος της ΕΡΓΟΣΕ και πρώην πρόεδρος της επιτροπής παρακολούθησης του συστήματος ETCS, ο πρώην διευ-

θύνων σύμβουλος της ΤΡΑΙΝΟΣΕ Φίλιππος Τσαλίδης, ο Κώστας Σπηλιόπουλος, πρώην πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του ΟΣΕ, ο Γιάννης Ξιφαράς, γενικός γραμματέας του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών κ.ά.). Το πόρισμα της Νέας Δημοκρατίας εγκρίθηκε κατά πλειοψηφία, χωρίς συμφωνία μεταξύ των κομμάτων για κοινό πόρισμα. «Ανθρώπινο λάθος» (παραλείψεις σταθμάρχη και μηχανοδηγού) βλέπει η Ν.Δ., εγκληματικές παραλείψεις υπουργών αναφέρει ο ΣΥΡΙΖΑ, ενώ οι βουλευτές του ΠΑΣΟΚ δεν κατέθεσαν πόρισμα, διότι, όπως υποστήριξαν, δεν παρέλαβαν όλη τη δικογραφία, ούτε εξετάστηκαν ουσιώδεις μάρτυρες. Ωστόσο, το ΠΑΣΟΚ, που κατέθεσε κείμενο 10 σελίδων στο οποίο επισημαίνει την προσπάθεια συγκάλυψης, επανέφερε το αίτημα για τη σύσταση Προανακριτικής Επιτροπής. Το ΚΚΕ στο πόρισμά του κάνει αναφορά σε συγκεκριμένες ποινικές ευθύνες σε βάθος 15ετίας. Προανακριτική για τον Κώστα Καραμανλή πρότεινε η Νέα Αριστερά. Η Ελληνική Λύση ζήτησε να παραπεμφθούν στη Δικαιοσύνη όλοι οι υπουργοί Μεταφορών από το 2012. Συνέντευξη Κυριάκου Μητσοτάκη (Ant1): «Αναπαράγονται ανυπόστατες θεωρίες συνωμοσίας για τα Τέμπη. Δεν απαντήσαμε με μεγάλη πειστικότητα στις θεωρίες συνωμοσίας της αντιπολίτευΣΥΝΕΧΕΙΑ ΣΤΗ ΣΕΛ. 6

ΤΟ ΤΡΕΝΟ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΟΡΓΗΣ ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΣΕΛ. 5

σης. Αυτό ήταν το λάθος μας. [...] Ποιο μπάζωμα; Πάρθηκε μία απόφαση επιχειρησιακά στο πεδίο. Οι άνθρωποι θεώρησαν πως έπρεπε να σταθεροποιηθεί το σημείο». 15/3: Συνέντευξη της Ευρωπαίας εισαγγελέως, Λάουρα Κιόβεσι, στην «Εφ.Συν.»: «Θέλουν να πνίξουν την έρευνα για τα Τέμπη». Η έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας ξεκίνησε λίγους μήνες πριν

Η ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου 2025

ΡΙΖΑ, Νέα Αριστερά και Πλεύση Ελευθερίας. Μπαράζ υπουργικής προκλητικότητας παρά τις συνεχείς αποκαλύψεις. 28/3: Καταψηφίζεται η πρόταση δυσπιστίας με 159 «Οχι» και 141 «Ναι».

▪ ΑΠΡΊΛΊΟΣ 2024 10/4: Παραδοχή «βόμβα» του διευθύνοντος συμβούλου του ΟΣΕ, Παναγιώτη Τερεζάκη, για μονταζιέρα στους διαλόγους σταθμάρχη και μηχανοδηγών. Παρέμβαση της Ευρωπαίας εισαγγελέως σε επιτροπή του Ευρωκοινοβουλίου: «Καμιά φορά φαίνεται σαν να μη μαθαίνουμε ποτέ. Πόσες τραγωδίες σαν αυτή στα Τέμπη χρειάζονται για να καταλάβουμε ότι η διαφθορά τελικά σκοτώνει;». Η Κιόβεσι ζητά εκ νέου από την Ελλάδα την αλλαγή του νόμου περί ευθύνης υπουργών, διότι «θέλει να αποδοθεί δικαιοσύνη» αλλά «με το υπάρχον νομικό πλαίσιο δεν μπορεί να κάνει τη δουλειά της».

ΡΑΦΑΗΛ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ / MΟTIONTEAM / EUROKINISSI

6

▪ ΟΚΤΏΒΡΊΟΣ 2024 9/10: Αποκάλυψη «Eφ.Συν.»: Πααπό τη σιδηροδρομική τραγωδία και αφορά εγκλήματα σχετιζόμενα με την εκτέλεση συμβάσεων για τα συστήματα ασφαλείας στον ελληνικό σιδηρόδρομο και τη Σύμβαση 717. 20/3: Συζήτηση στην Ολομέλεια της Βουλής του πορίσματος της πλειοψηφίας της Εξεταστικής Επιτροπής που κουκουλώνει τις πολιτικές ευθύνες. Απών και πάλι ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Προκλητικές τοποθετήσεις των Μ. Βορίδη και Δ. Μαρκόπουλου, που προσέβαλαν τη μνήμη των 57 νεκρών. Χυδαίες δηλώσεις κυβερνητικού εκπροσώπου Παύλου Μαρινάκη κατά αντιπολίτευσης: «Είναι παντού σαν βδέλλες και προσπαθούν να αποκομίσουν πολιτικά οφέλη από τον πόνο των ανθρώπων». Την άρση της ασυλίας του Κώστα Καραμανλή και του Χρήστου Σπίρτζη ζητούν οι Μαρία Καρυστιανού και ο Παύλος Ασλανίδης. 21/3: Με επιστολή του στον πρόεδρο της Βουλής ο Χρήστος Σπίρτζης ζητά την άρση της ασυλίας του με την ενεργοποίηση του άρθρου 86 παρ. 5 του Συντάγματος, για τη διερεύνηση τυχόν ευθυνών του στο πλαίσιο της ποινικής διερεύνησης. 24/3: Ξεσπά πολιτικός σάλος μετά την αποκάλυψη της μονταζιέρας σε ηχητικό που είχε διαρρεύσει καθώς αποδεικνύεται ότι αλλοιώθηκαν οι απογνηματοφωνημένες συνομιλίες του σταθμάρχη με τους μηχανοδηγούς των τρένων τη μοιραία νυχτα. 26/3: Πρόταση δυσπιστίας από το ΠΑΣΟΚ κατά της κυβέρνησης, η οποία συνυπογράφεται από ΣΥ-

ραλίγο νέο ατύχημα. Συρμός του Προαστιακού σιδηροδρόμου παραλίγο να «εισβάλει» στο υπόγειο δίκτυο του μετρό στη Δουκίσσης Πλακεντίας. 11/10: Κοσμοσυρροή στο Καλλιμάρμαρο Παναθηναϊκό Στάδιο για τη μεγάλη συναυλία-αφιέρωμα στους 57 νεκρούς που διοργάνωσε ο σύλλογος συγγενών των θυμάτων. Καταγράφηκε ρεκόρ τηλεθέασης στην πλατφόρμα της συναυλίας. Ο συνολικός αριθμός μοναδικών επισκεπτών ήταν 1,3 εκατομμύρια άτομα.

▪ ΊΑΝΟΥΑΡΊΟΣ 2025 Μετά τις 20/1/25 η φράση «Δεν έχω οξυγόνο» αντηχεί σε όλη την Ελλάδα. Επανέρχεται στη δημοσιότητα σοκαριστικό ηχητικό του 112 μετά τη σύγκρουση των τρένων στα Τέμπη. Ολη η Ελλάδα εστίασε την προσοχή της στους διαλόγους των επιβατών του δεύτερου βαγονιού, πολλοί από τους οποίους θα έβρισκαν ασφυκτικό θάνατο λίγα λεπτά μετά. Προηγήθηκε η δημοσίευση του τελικού πορίσματος του τεχνικού συμβούλου συγγενών θυμάτων στα Τέμπη, Βασίλη Κοκοτσάκη, στο οποίο περιλαμβάνεται το επίμαχο ηχητικό. Το πόρισμα αποδομεί τους αρχικούς κυβερνητικούς ισχυρισμούς. 25/1: Στη Βουλή διαξάγεται η πρώτη ψηφοφορία για ΠτΔ, με τους συγγενείς των θυμάτων και την αντιπολίτευση να εναντιώνονται στην πρόταση της Ν.Δ. υπέρ του Κωνσταντίνου Τασούλα, καλώντας τον μάλιστα να δώσει εξηγήσεις «για το θάψιμο των δικογραφιών» για τα Τέμπη «στα

συρτάρια της Βουλής». 26/1: Πανελλαδικός ξεσηκωμός από άκρη σε άκρη της χώρας, με πολλές εκατοντάδες χιλιάδες διαδηλωτές να πλημμυρίζουν τους δρόμους ζητώντας δικαιοσύνη για το έγκλημα των Τεμπών. Το πιο σημαντικό πολιτικό γεγονός των τελευταίων χρόνων. Mέχρι το αυριανό. Επίθεση Αδωνη Γεωργιάδη σε Καρυστιανού - Κωνσταντοπούλου, τις οποίες κατηγορεί ότι θέλουν να αποκομίσουν εκατομμύρια ευρώ από το δυστύχημα. 29/1: Εκτακτη συνέντευξη Κ. Μητσοτάκη στον Α. Σρόιτερ (Alpha). Εξελίσσεται σε φιάσκο για τον πρωθυπουργό, που κάνει στροφή 180 μοιρών στο αφήγημά του και εμφανίζεται παραπλανημένος. «Είμαι σοκαρισμένος από το ηχητικό. [...]. Σκύβω μπροστά στην κ. Καρυστιανού. Αν αποδει-

χθεί ότι υπήρχε ύποπτο φορτίο στο τρένο, η εταιρεία θα πρέπει να λογοδοτήσει ποινικά και πολιτικά. Δεκαπέντε μέρες μετά το ατύχημα, με βάση τις πληροφορίες που είχα τότε στη διάθεσή μου, είχα πει ότι αυτή η εμπορική αμαξοστοιχία δεν μετέφερε τίποτα ύποπτο. Γιατί ήμουν απόλυτα βέβαιος εκείνη τη στιγμή; Διότι γι’ αυτό με είχαν διαβεβαιώσει οι εμπλεκόμενοι. [...] Η Εξεταστική Επιτροπή δεν ήταν η καλύτερη στιγμή της Βουλής».

▪ ΦΕΒΡΟΥΑΡΊΟΣ 2025 5/2: Το ΠΑΣΟΚ καταθέτει πρόταση για Προανακριτική κατά Τριαντόπουλου. Η κοινοβουλευτική ομάδα της Ν.Δ. δηλώνει ότι υπερψηφίζει την πρόταση. Ο Τριαντόπουλος προαναγγέλλει ότι θα παραιτηθεί από τη θέση του υφυπουργού Κλιματικής Κρίσης

και Πολιτικής Προστασίας μόλις συσταθεί η Προανακριτική. 7/2: Δέκα μέρες μετά τη συνέντευξη Μητσοτάκη και δύο χρόνια από την εγκληματική σύγκρουση, ανακαλύπτεται αμφιλεγόμενο οπτικό υλικό της επίμαχης εμπορικής αμαξοστοιχίας, το οποίο παραδίδεται (στις 5/2) από την εταιρεία σεκιούριτι Interstar προς τον ειδικό εφέτη ανακριτή της Λάρισας. Κυβερνητικά στελέχη περνούν στην αντεπίθεση. 14/2: Αθλια επίθεση Γιώργου Καρατζαφέρη σε Μαρία Καρυστιανού: «Το παίζει νέα Κούνεβα. [...] Στηρίζω μετά μανίας Μητσοτάκη». 15/2: Κορυφαίοι συνταγματολόγοι εξηγούν στην «Εφ.Συν.» πως είναι ορατός ο κίνδυνος παραγραφής των ποινικών ευθυνών μελών της κυβέρνησης για το έγκλημα. 17/2: Συνέντευξη του πρωθυπουργού στην «Καθημερινή». Αλλάγη στροφής με νέα επικοινωνιακή στρατηγική: «Κάποιοι θέλουν να μας οδηγήσουν σε ζούγκλα. H αποκάλυψη των βίντεο χαλάει τα σχέδια όσων προσπάθησαν να επιβιώσουν πολιτικά χτίζοντας ένα ολόκληρο αφήγημα πάνω σε θεωρίες συγκάλυψης. Ανυπόστατη η κατηγορία ότι έχει γίνει “μπάζωμα”». 19/2: Μάκης Βορίδης: «Από τους 100 νεκρούς στο Μάτι είδατε κανέναν συγγενή να παίζει τον ρόλο της κ. Καρυστιανού;» 20/2: Στις 4 Μαρτίου τελικά ξεκινά η Προανακριτική για Τριαντόπουλο, στις 5 Μαρτίου η προ ημερησίας συζήτηση στη Βουλή για τα Τέμπη. Οπως προκύπτει, ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν θέλει σε καμία περίπτωση να βρεθεί στη Βουλή με θέμα συζήτησης τα Τέμπη και τον λαό ακριβώς απέξω να διαδηλώνει. Αδωνης Γεωργιάδης: «Κανένα μπάζωμα. Καμία συγκάλυψη. Αν το πιστεύει το 80% των πολιτών, κάνει λάθος». 23/2: Ο Μάκης Βορίδης δίνει σήμα για νέες επιθέσεις στη Μαρία Καρυστιανού: «Δεν βρίσκεται στο απυρόβλητο». ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ διαφωνούν για τη χρονική στιγμή της κατάθεσης πρότασης μομφής προς την κυβέρνηση. 25/2: Ο Αντώνης Σαμαράς βάλλει κατά της γραμμής της Ν.Δ. για τα Τέμπη: «Δεν νοείται η κυβέρνηση να αντιδικεί με τους συγγενείς των θυμάτων. Από μια ειρηνική εκδήλωση διαμαρτυρίας δεν απειλείται η δημοκρατική ομαλότητα, όπως δεν απειλήθηκε πριν από έναν μήνα». Η υφυπουργός Σοφία Βούλτεψη τα βάζει με τους δημοσιογράφους: «Κατηγορώ την ΕΣΗΕΑ. Παίρνει μέρος στις απεργίες, στο Μάτι άλλα έλεγε».

ΤΟ ΤΡΕΝΟ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΟΡΓΗΣ

Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου 2025 Η ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ

Συνέντευξη ΕΥΗ ΤΣΑΠΑΡΗ επιζήσασα από το σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη

Τ

η νύχτα της μετωπικής σύγκρουσης βρισκόταν στο τρίτο βαγόνι της επιβατικής αμαξοστοιχίας. Ηταν 28 χρόνων και γλίτωσε με εγκαύματα, εκδορές και ράμματα στην πλάτη. Ουλές και σημάδια που φέρει μέχρι σήμερα, δύο χρόνια μετά, μαζί με το ψυχικό τραύμα που παραμένει ανοιχτό. Στις 26 Ιανουαρίου συμμετείχε στην πορεία που πραγματοποιήθηκε στη Θεσσαλονίκη. «Είμαι πολύ περήφανη που ο κόσμος συσπειρώνεται για να αλλάξει κάτι σε αυτή τη χώρα», μας λέει η Εύη Τσάπαρη. Αύριο δεν θα κατέβει στην κινητοποίηση που έχει προγραμματιστεί στην πόλη. Θα βρεθεί, μαζί με άλλους επιζήσαντες και συγγενείς θυμάτων, στο μνημόσυνο των δύο χρόνων, στο σημείο της τραγωδίας. «Είναι κάτι που έχω ανάγκη. Αλλά η σκέψη μου θα είναι με τους ανθρώπους που στηρίζουν τον αγώνα μας». Σήμερα η Εύη περιγράφει εκείνο το ταξίδι της επιστροφής από την Αθήνα στη Θεσσαλονίκη: «Ημουν μαζί με έναν φίλο μου, τον Νίκο. Το ταξίδι ήταν περίεργο γενικά. Κάναμε πάρα πολλές στάσεις, ορισμένες κράτησαν ακόμη και μισή ώρα. Οταν ρωτήσαμε τους υπεύθυνους τον λόγο, μας είπαν “υπάρχει μονοδρόμηση και πρέπει να περάσει ένα άλλο τρένο για να συνεχίσουμε την πορεία μας”. Θυμάμαι πως παίζαμε ένα παιχνίδι στο κινητό γιατί γενικότερα στο τρένο δεν έχει σήμα και δεν μπορούσα να επικοινωνήσω με τη μαμά μου για να της πω ότι θα αργήσουμε, για να μην ανησυχεί». Οι επιβάτες, λίγα λεπτά μετά τη Λάρισα, ένιωσαν δύο φρεναρίσματα και μέσα σε δευτερόλεπτα το τρίτο βαγόνι εκτροχιάστηκε. «Εσπασαν τα παράθυρα, έσβησαν τα φώτα και άρχισε ο κόσμος να ουρλιάζει. Οταν άνοιξα τα μάτια μου κοίταξα να δω αν ο Νίκος ήταν καλά και εγώ δεν μπορούσα να κουνηθώ. Αντιλήφθηκα ότι το χέρι μου είχε σφηνώσει στο μπροστινό κάθισμα και δεν μπορούσα να φύγω». Το τρίτο βαγόνι δεν έπιασε φωτιά. «Οταν ο φίλος μου κατάφερε να πηδήξει, μου είπε “έχει φωτιά, πήδα”». Αφού απεγκλωβίστηκε, πάτησε σε άμορφες μάζες από σίδερα και συντρίμμια και κινήθηκε προς τις ράγες μαζί με άλλους επιβάτες, γυναίκες με μωρά, τραυματισμένους ανθρώπους. Οσα βίωσε και αντίκρισε εκείνη τη νύχτα καθόρισαν έκτοτε την καθημερινότητά της. «Το μυαλό

7

►► Στην ΕΥΑ ΠΑΠΑ∆ΟΠΟΥΛΟΥ

«Καιγόταν ο οισοφάγος μου, είχε πρηστεί η γλώσσα μου» Κάηκαν ακόμη και τα μαλλιά μου παρ’ όλο που δεν βρέθηκα κοντά στη φωτιά. Είχα εγκαύματα που με παραξενεύουν μέχρι και τώρα. Εκείνο το βράδυ μυρίζαμε κάτι που δεν ήταν απλά φωτιά

Το μυαλό μας δεν μπορούσε να συλλάβει ότι 50 μέτρα μακριά μας άνθρωποι καίγονταν ζωντανοί. Εκείνη τη στιγμή ο εγκέφαλος δεν αφήνει πολλά περιθώρια για να καταλάβεις ότι κάτι εγκληματικό συμβαίνει δίπλα σου

αφήνει πολλά περιθώρια για να καταλάβεις ότι κάτι εγκληματικό συμβαίνει δίπλα σου» λέει.

Δεν ξέρω πώς μπορεί να υπάρχει αυτή η ειρωνεία και αναλγησία από τους κυβερνώντες. Την αγαπώ τη χώρα μου, αλλά με κάνει και ντρέπομαι παράλληλα. Οχι απλά είναι απέναντί μας, μας χτυπάνε κιόλας. Μας πυροβολούν με τα λόγια τους. Εκείνο το βράδυ κοντέψαμε να χάσουμε τη ζωή μας, κάποιοι την έχασαν, και σήμερα, δύο χρόνια μετά, μας ισοπεδώνουν ψυχικά, κάνουν δολοφονία χαρακτήρα

μας δεν μπορούσε να συλλάβει ότι 50 μέτρα μακριά μας άνθρωποι καίγονταν ζωντανοί. Εκείνη τη στιγμή ο εγκέφαλος δεν

Ο πόνος «Εγώ αιμορραγούσα από την πλάτη, δεν το είχα καταλάβει. Νόμιζα ότι έπεσα σε νερά και ένιωθα βρεγμένη, έβαλα το χέρι μου και γέμισε αίματα. Μέχρι σήμερα δεν ξέρω πώς χτύπησα, εικάζω από τα τζάμια που έσπασαν». Ακούστηκαν οι πρώτες σειρήνες και όταν η Εύη μπήκε στο ασθενοφόρο, ο άνθρωπος του ΕΚΑΒ της είπε «έχεις σφαχτεί, αλλά δεν μπορώ να σε βοηθήσω. Κάτω έχω ακρωτηριασμένους». Από το νοσοκομείο πήρε εξιτήριο ύστερα από τρεις μέρες. «Στην αρχή αυτό που προσπάθησα να διαχειριστώ ήταν ο σωματικός πόνος, τον ψυχικό τον άφησα για λίγο στην άκρη...» θυμάται. «Δεν έχω ξαναπονέσει έτσι, δεν μπορούσα να σηκωθώ

από το κρεβάτι. Είχα εγκαύματα, μελανιές, ράμματα στην πλάτη, πονούσα παντού, έβαζα τα κλάματα με μια απλή κίνηση» θυμάται. Τη ρωτάμε για τα εγκαύματα που φέρει και αν έχουν επουλωθεί. «Κάηκαν ακόμη και τα μαλλιά μου παρόλο που δεν βρέθηκα κοντά στη φωτιά. Είχα εγκαύματα που με παραξενεύουν μέχρι και τώρα. Εκείνο το βράδυ μυρίζαμε κάτι που δεν ήταν απλά φωτιά. Καιγόταν ο οισοφάγος μου, είχε πρηστεί η γλώσσα μου. Το έγκαυμα στο μπράτσο μου ακόμη δεν έχει επουλωθεί πλήρως. Αιμορραγούσε, έκανε να κλείσει έναν μήνα και διαπέρασε όλες τις στιβάδες του δέρματός μου», λέει για να συμπληρώσει: «Ακούω βερεσέ αυτά που μας λένε δύο χρόνια τώρα ότι δεν υπήρξε τίποτα εύφλεκτο στο τρένο».

Το τραύμα Μέχρι σήμερα δεν έχει μπει ξανά στο τρένο. «Ούτε και πρόκειται. Στην Ελλάδα, ποτέ. Ακόμη και στο αστικό, για να πάω στη δουλειά μου, μπαίνω με επιφύλαξη» τονίζει. Η Εύη δέχθηκε ψυχολογική υποστήριξη και παρακολούθησε ομαδικές συνεδρίες για μετατραυματικό στρες μαζί με άλλους επιζήσαντες στο Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ της Θεσσαλονίκης. Ηταν πρωτοβουλία, όπως έμαθε, του διευθυντή του νοσοκομείου.

«Βοήθησε πάρα πολύ γιατί το να συζητάς με τους ανθρώπους που ήταν εκεί, η οπτική τους, σε βοηθά να αντιμετωπίσεις και τους δικούς σου δαίμονες. Διήρκεσε ένα εξάμηνο και για μένα ήταν μεγάλη βοήθεια». Σήμερα χαρακτηρίζει τους άλλους επιζήσαντες «δεύτερη οικογένεια»: «Θα μιλήσουμε κάθε μέρα και στηρίζουμε ο ένας τον άλλο. Θα βγούμε για καφέ με αυτά τα παιδιά και θα πούμε πώς νιώθουμε. Είμαστε απογοητευμένοι, θυμωμένοι, όλοι μας. Και ταυτόχρονα προσπαθούμε να ακουστούμε μπας και αλλάξει κάτι σε αυτή τη χώρα». Η Εύη κατέθεσε αυτοβούλως στον ανακριτή, έπειτα από αίτημα που έκανε η ίδια μέσω gov.gr, αφού μέχρι σήμερα δεν έχουν κληθεί οι περισσότεροι από τους επιζήσαντες από τις δικαστικές αρχές. Η ίδια, μας λέει, δεν έχει εμπιστοσύνη γενικά στους θεσμούς: «Η Δικαιοσύνη δεν είναι τόσο αμερόληπτη όσο θα έπρεπε. Δεν περίμενα το δυστύχημα για να το καταλάβω αυτό, το έχει δείξει πολλές φορές. Η αίσθηση αυτή υπήρχε μέσα μου, αλλά μετά το δυστύχημα γιγαντώθηκε».

«Δολοφονία χαρακτήρα» Πώς νιώθει με το κλίμα που έχει διαμορφωθεί τον τελευταίο καιρό από την κυβέρνηση, με λεκτικές επιθέσεις σε βάρος συγγενών για να υποβαθμίσουν το έγκλημα στα Τέμπη, ενόψει της επετείου; «Δεν ξέρω πώς μπορεί να υπάρχει αυτή η ειρωνεία και αναλγησία από τους κυβερνώντες. Την αγαπώ τη χώρα μου, αλλά με κάνει και ντρέπομαι παράλληλα. Οχι απλά είναι απέναντί μας, μας χτυπάνε κιόλας. Μας πυροβολούν με τα λόγια τους. Εκείνο το βράδυ κοντέψαμε να χάσουμε τη ζωή μας, κάποιοι την έχασαν και σήμερα, δύο χρόνια μετά, μας ισοπεδώνουν ψυχικά, κάνουν δολοφονία χαρακτήρα. Βλέπεις ότι το κράτος δεν σε προστατεύει. Δεν ξέρεις από τι θα φύγεις. Από φωτιά; Πλημμύρα; Από τρένο, από τους άθλιους δρόμους, από τη φτώχεια;». Το πρόβλημα με τα Τέμπη, υπογραμμίζει, ήταν η διαφθορά: «Ο,τι λάθος και αν έκανε ο σταθμάρχης, αν υπήρχαν οι δικλίδες ασφαλείας, θα το είχαμε αποφύγει».

8

ΤΟ ΤΡΕΝΟ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΟΡΓΗΣ

►► Του ΚΩΣΤΑ ΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΥ

O

καταιγισμός πληροφορίας για το δυσ τύχημα των Τεμπών και την απόπειρα συγκάλυψης έχει αφήσει ε λά χ ισ το χώρ ο αναστοχασμού ως προς κάτι που είναι βαθύτερο και από την αναζήτηση των ευθυνών για το έγκλημα. Το βράδυ της Τρίτης το Eteron - Ινστιτούτο για την Ερευνα και την Κοινωνική Αλλαγή διοργάνωσε μια πολύ ενδιαφέρουσα εκδήλωση, με ομιλητές τους Θοδωρή Ελευθεριάδη (γιος της 55χρονης Μαρίας Εγούτ, θύματος του δυστυχήματος), Ξενοφώντα Κοντιάδη (συνταγματολόγος, Καθηγητής Δημοσίου Δικαίου στο Πάντειο), Νάνσυ Παπαθανασίου (Κλινική Ψυχολόγος, Επιστημονικά συνυπεύθυνη του Orlando LGBT+), Δημήτρη Παπανικολόπουλο (δρα Πολιτικής Επιστήμης), οι οποίοι έριξαν φως στο ανοιχτό κοινωνικό τραύμα και τη ρωγμή εμπιστοσύνης στους θεσμούς. Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε σε μια ασφυκτικά γεμάτη αίθουσα, ενώ παρών ήταν και ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης, Νίκος Ανδρουλάκης. «Από τις πρώτες ημέρες, όλοι οι συγγενείς των θυμάτων ήρθαμε αντιμέτωποι με τις οργανωμένες προσπάθειες συγκάλυψης του εγκλήματος και καταλάβαμε ότι πρέπει να δώσουμε μία μάχη για να αποδοθεί δικαιοσύνη», είπε, με δάκρυα στα μάτια, ο κ. Ελευθεριάδης. Με εξαιρετικά συγκροτημένο λόγο ανέλυσε βήμα βήμα όλα τα γεγονότα της τελευταίας διετίας. «Είναι ντροπή να προχωρά η υπόθεση με δικές μας έρευνες. Μιλάμε λοιπόν για δύο εγκλήματα: το πρώτο είναι η δολοφονία των συγγενών μας και ένα δεύτερο είναι η προσπάθεια συγκάλυψής της» σημείωσε.

Διπλή «προδοσία» Oι ομιλητές επισήμαναν πως η θεσμική συγκάλυψη των Τεμπών συνέβη αφού είχαν προηγηθεί και άλλα γεγονότα που λειτούργησαν σωρευτικά: η υπόθεση των υποκλοπών, το εγκληματικό ναυάγιο στην Πύλο, τα μέτρα που ελήφθησαν κατά την περίοδο του Covid κ.ά. Ομως τα Τέμπη ήταν κάτι διαφορετικό καθώς όλοι μπόρεσαν να ταυτιστούν με τις οικογένειες των θυμάτων. Οπως εξήγησε η Νάνσυ Παπαθανασίου, στα Tέμπη «υπάρχει μια διπλή “προδοσία”. Η πρώτη είναι ότι το κράτος δεν φροντίζει για την ασφάλειά μας. Αλλά όσα έγιναν μετά φέρνουν τη συνειδητοποίηση ότι πράγματα τα οποία τα ξέραμε ότι μπορεί να

Η ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου 2025

Το βαθύ κοινωνικό τραύμα των Τεμπών αναζητά επούλωση Η απώλεια των 57 ανθρώπων σε συνδυασμό με τις προσπάθειες συγκάλυψης του εγκλήματος ανέδειξαν την αναλγησία της κυβέρνησης, προκαλώντας σοκ στην κοινωνία ● Μια ενδιαφέρουσα εκδήλωση του Ινστιτούτου Eteron με ομιλητές επιστήμονες και συγγενείς των θυμάτων

►►Του ΤΑΣΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ κάνει αυτή η κυβέρνηση ξαφνικά αφορούν δυνάμει κάθε ένα άτομο που είναι πολίτης σε αυτή τη χώρα. Και αυτό είναι ένα πάρα πολύ βαθύ συνεχιζόμενο τραύμα. Εχουμε μια εκτελεστική εξουσία που φαίνεται ανάλγητη σε διαφορετικά επίπεδα. Από το πριν, που ήξερε τις ελλείψεις και δεν έκανε κάτι να τις διορθώσει, αλλά και

*

Δ.Παπανικολόπουλος, ερευνητής των κοινωνικών κινημάτων: Η οργή είναι συνήθως ένα εφήμερο συναίσθημα. Ομως η προσπάθεια συγκάλυψης της κυβέρνησης φούντωσε αυτήν την οργή. Εδώ και δύο χρόνια τα συναισθήματα δεν καταλαγιάζουν

στο μετά. Είναι ανάλγητη απέναντι στις οικογένειες και σε κάθε πολίτη σε αυτή τη χώρα. Είναι ανάλγητη απέναντι στο πένθος, απέναντι στη δικαιοσύνη και τελικά απέναντι στην ίδια τη δημοκρατία». Στα Τέμπη ήταν οι οικογένειες που κίνησαν το θέμα. Η Παπαθανασίου αναρωτήθηκε «Τι θα γινόταν εάν δεν υπήρχαν αυτές οι οικογένειες; Τι γίνεται για τους ανθρώπους που δεν έχουν οικογένειες; Ολο αυτό που ονομάζουμε κρίση εμπιστοσύνης στους θεσμούς σημαίνει ότι σταδιακά αισθανόμαστε μόνοι μας σε μία κοινωνία θηρίων, όπου κανένας δεν θα μας υπερασπιστεί. Δεν υπάρχει κανένα στοιχείο μιας δημοκρατικής κοινωνίας και μιας πολιτείας που θα μπορέσει να μας υπερασπιστεί αν μας συμβεί κάτι άδικο. Αυτό είναι η κατάρρευση των θεσμών. Αυτό οδηγεί σε αυτοδικίες. Αυτό οδη-

γεί σε απελπισία. [...] Αλλά και η επίθεση εκπροσώπων της δικαστικής εξουσίας στις οικογένειες των θυμάτων είναι μια επίθεση που γίνεται απέναντι σε ολόκληρη την κοινωνία». Ο Ξενοφών Κοντιάδης σημειώσε ότι πρέπει «Να δούμε πώς επικάθεται το έγκλημα των Τεμπών πάνω σε παθογένειες από καθυστερήσεις στη Δικαιοσύνη μέχρι το σκαλοπάτι πριν από την έκρηξη στα Τέμπη, τις υποκλοπές», εξηγώντας πως αυτό που εμφανίζεται ως επιτελικό κράτος είναι τελικά το «βαθύ κράτος που περιβάλλεται από τόσες θεσμικές ασυλίες που διαμορφώνουν μια μονοκρατορία του εκάστοτε πρωθυπουργού». Ο Δημήτρης Παπανικολόπουλος, ερευνητής των κοινωνικών κινημάτων, μίλησε για το ηθικό σοκ που δημιουργείται αρχικά στην κοινωνία όταν πεθαίνουν 57 άνθρωποι άδικα και η πρώ-

τη αντίδραση είναι ότι αυτό το συμβάν δεν πρέπει να κανονικοποιηθεί. «Στην πορεία όμως η κοινωνία άρχισε να νιώθει μία απειλή ότι αυτό το πράγμα μπορεί να συμβεί ξανά. [...] Η οργή είναι συνήθως ένα εφήμερο συναίσθημα. Ομως η προσπάθεια συγκάλυψης της κυβέρνησης φούντωσε αυτήν την οργή. Εδώ και δύο χρόνια τα συναισθήματα δεν καταλαγιάζουν. Η κυβέρνηση έπεσε στο λάθος να χρησιμοποιήσει αυτό που λέμε ήπια ιδεολογική καταστολή (soft repression). Προσπάθησε να δολοφονήσει χαρακτήρες, να συγκαλύψει, να ποδηγετήσει τη συζήτηση και τα μίντια και τους πάντες, προκειμένου να μην αποκαλυφθεί. Αυτό εξόργισε ακόμα περισσότερο. [...] Η καρδιά της δημοκρατίας είναι τα κοινωνικά κινήματα, τα οποία είναι ο μοναδικός εγγυητής της δημοκρατίας. Τον εκδημοκρατισμό τον φέρνουν οι λαϊκοί αγώνες», τόνισε. Και τι θα κάνουμε όμως τώρα με το ανοιχτό κοινωνικό τραύμα των Τεμπών; Το πένθος, λένε οι ψυχολόγοι, σταματάει και τον χρόνο, μας αφαιρεί τη δυνατότητα να δούμε το μετά. «Νιώθουμε ότι ποτέ δεν θα μπορέσουμε να βγούμε από αυτό. Το θέμα είναι να μπορέσουμε να φανταστούμε ένα μετά που να είναι δικαιότερο και δημοκρατικότερο. Και εδώ είναι το έλλειμμα των προοδευτικών δυνάμεων, γιατί καμία προοδευτική δύναμη αυτό το όραμα δεν έχει μπορέσει να το δώσει. Αυτή τη στιγμή το μόνο που έχουμε να κάνουμε είναι να διαδηλώσουμε. Αυτή είναι η διαχείριση του πένθους. Να ζητήσουμε κάτι καλύτερο. Να θυμηθούμε και να φανταστούμε ότι αξίζουμε κάτι περισσότερο ως κοινωνία», σημείωσε η Νάνσυ Παπαθανασίου.

Το πένθος είναι αίτημα Το έγραψε εξαιρετικά και ο Δημήτρης Παπανικολάου, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, στο «Βήμα» (25/2/2025): «Και αν οι συγγενείς των θυμάτων στα Τέμπη μας θυμίζουν τις μορφές της Μάγδας Φύσσα, της Ελένης Κωστοπούλου ή του Γιάννη Μάγγου, υπάρχει λόγος που μας τα θυμίζουν. Το πένθος δεν έχει μόνο μνήμη, συναίσθημα, υπερβολή, πόνο και έκρηξη. Εχει επιμονή, εγρήγορση, παράλογο θάρρος, ευρηματικότητα, μέθοδο και αλληλεγγύη. Το πένθος δεν ανήκει μόνο στο θυμικό, το πένθος είναι αίτημα. Το να το μετράς μόνο ως συναισθηματική αντίδραση ενέχει τον κίνδυνο να μην καταλάβεις τις πολιτικές διαδικασίες που διανοίγει σε μακρό χρόνο. [...] Χαρακτηριστικό του πένθους δεν είναι ότι ξέρει να νικά· είναι ότι ξέρει να συνεχίζει».

Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου 2025 Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ

ΤΟ ΤΡΕΝΟ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΟΡΓΗΣ

9

ΠΑΝΑΓΙΏΤΗΣ ΑΝΑΣΤΌΠΌΥΛΌΣ: ΈΝΑΣ ΈΠΙΖΏΝ ΑΠΌ ΤΌ ΣΙΔΗΡΌΔΡΌΜΙΚΌ ΔΥΣΤΥΧΗΜΑ ΣΤΌ ΔΈΡΒΈΝΙ ΘΥΜΑΤΑΙ... ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ

Ό

Παναγιώτης Αναστόπουλος είναι επιζών μιας μεγάλης αλλά ξεχασμένης σιδηροδρομικής τραγωδίας στη χώρα μας. Της σύγκρουσης 2 τρένων στο Δερβένι Κορινθίας το 1968, που στοίχισε 34 ζωές και είναι η δεύτερη πιο πολύνεκρη στα ελληνικά χρονικά μετά από εκείνη των Τεμπών. Στα 86 του ήρθε στα γραφεία της «Έφ.Συν.» για να στείλει το δικό του μήνυμα για το έγκλημα των Τεμπών, όπως τόσος κόσμος. «Ημουν 29 ετών. Έγώ είχα την τύχη να τη γλιτώσω, να ζήσω τη ζωή μου, να δουλέψω, να βγω στη σύνταξη. Τόσα άλλα παιδιά που χάθηκαν τότε, αλλά και στα Τέμπη, όχι. Ηρθα να μιλήσω για να μην ξεχαστεί αυτό και όσοι χάθηκαν τότε», μας λέει, εξηγώντας γιατί ήρθε στο στούντιο της «Έφ.Συν.». Το μήνυμα που έστειλε ο κ. Αναστόπουλος για το έγκλημα των Τεμπών θα το ακούσετε και στο ειδικό podcast της «Έφ.Συν.» αυτές τις μέρες. Με λίγα λόγια, περιγράφει τη Μαρία Καρυστιανού σαν την Αντιγόνη της αρχαίας τραγωδίας που τα βάζει με τον Κρέοντα και την ενθαρρύνει να συνεχίσει τον αγώνα της για να λάμψει η αλήθεια. Πριν από λίγο καιρό είχε στείλει και επιστολή στην κ. Καρυστιανού, περιγράφοντας τη δική του εμπειρία από το δυστύχημα στο Δερβένι και δηλώνοντας τη συμπαράστασή του.

Το δυστύχημα του ’68 Στο σιδηροδρομικό δυστύχημα στις 30 Σεπτεμβρίου 1968 ήταν μαζί με τα δύο αδέρφια του και άλλους τρεις συγχωριανούς,

«Τα βαγόνια είχαν γίνει σαν λιωμένες μπανάνες» Στα 86 του ήρθε στα γραφεία της «Έφ.Συν.» για να στείλει το δικό του μήνυμα ● Τα Τέμπη ξύπνησαν στη μνήμη του τη φρίκη του 1968 ● 34 νεκροί στον απόηχο του «δημοψηφίσματος» της χούντας ● Περισσότερο από μισό αιώνα μετά η κατάσταση στον σιδηρόδρομο παραμένει προβληματική

ΜΑΡΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΗ

►►Του ΜΙΧΑΗΛ-ΑΓΓΕΛΟΥ

επιστρέφοντας από την περιοχή της Γορτυνίας όπου είχαν πάει για να ψηφίσουν στο δημοψήφισμα που είχε προκηρύξει τότε το χουντικό καθεστώς. Πολλά από τα γεγονότα που μας περιγράφει έχουν μείνει ανεξίτηλα στη

μνήμη του, 57 χρόνια μετά. Αρχίζει τη διήγησή του με το πώς ξεκίνησε η πορεία των μοιραίων αμαξοστοιχιών: «Φτάνοντας στο Διακοφτό περίμενε πάρα πολύς κόσμος. Ό σταθμάρχης ενημέρωσε ότι έρχεται μία σχεδόν πλήρης

αμαξοστοιχία, αλλά θα ακολουθήσει κι άλλη. Με το που έφτασε το πρώτο τρένο, ο κόσμος όρμησε πάνω για το ποιος θα πρωτομπεί. Ηταν σαν σταφύλια. Έμείς τελικά, και όπως φάνηκε για καλή μας τύχη, μπήκαμε στη δεύτερη»

Η ΔΊΚΗ ΚΑΊ ΟΊ ΠΟΊΝΈΣ

Πρωτοσέλιδα της εποχής

ΣΤΙΣ 30 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ του 1968, μία ημέρα μετά το δήθεν «δημοψήφισμα» για το Σύνταγμα της χούντας (29/9/1968), γράφτηκε η πιο μαύρη σελίδα στην ιστορία του ελληνικού σιδηροδρόμου, μέχρι πρόσφατα. Δύο αμαξοστοιχίες (η 306 και η 304), που κινούνταν προς την ίδια κατεύθυνση, στην ίδια γραμμή, συγκρούστηκαν λίγο έξω από το Δερβένι Κορινθίας, με τη μία να είναι σταματημένη. Ως αίτια του δυστυχήματος καταγράφηκαν οι υπεράριθμοι επιβάτες, η αιφνιδιαστική στάθμευση της προπορευόμενης αμαξοστοιχίας και η ξαφνική αλλαγή μηχανοδηγού στην αμαξοστοιχία που ακολουθούσε, με τον θλιβερό απολογισμό να φτάνει τους 34 νεκρούς και πάνω από 100 τραυματίες, ξεκληρίζοντας και τότε ολόκληρες οικογένειες και βυθίζοντας ολόκληρα χωριά στο πένθος. Η υπόθεση έφτασε στο εδώλιο του Πλημμελειοδικείου Κορίνθου τον Ιούνιο του 1970. Ανάμεσα στους 6 κατηγορούμενους βρίσκονταν οι 2 μηχανοδηγοί και ο αρμόδιος σταθμάρχης. Ο εισαγγελέας τόνισε στην αγόρευσή του πως στο μοιραίο σημείο της σύγκρουσης συναντήθηκε η ασυνειδησία των κατηγορούμενων, τους χαρακτήρισε «καταδρομείς των ανθρώπινων ζωών» και ζήτησε την καταδίκη τους με τις βαρύτερες δυνατές ποινές, με 5 από τους 6 κατηγορούμενους να τιμωρούνται με ποινές φυλάκισης μεταξύ 18 μηνών και 4 ετών και 3 μηνών.

(λέγεται ότι επέβαιναν πάνω από 2.000 άνθρωποι στο καθένα από τα δύο τρένα). Λίγο πριν από το Δερβένι Κορινθίας, η πρώτη αμαξοστοιχία (304) παθαίνει βλάβη και ακινητοποιείται, αλλά η δεύτερη (306) δεν μπορούσε να ενημερωθεί και ερχόταν με ταχύτητα κατά πάνω της. «Ακούσαμε ένα σούρσιμο, ένα σφύριγμα και το χτύπημα. Τα δύο πίσω βαγόνια της πρώτης αμαξοστοιχίας είχαν παραμορφωθεί, είχαν λυγίσει, είχαν γίνει σαν λιωμένες μπανάνες. Έυτυχώς δεν είχε φωτιά, αλλά βλέπαμε παντού γύρω τραυματίες και νεκρούς», αφηγείται ο κ. Παναγιώτης. Η φρίκη, όπως μας λέει, είναι τέτοια που δεν περιγράφεται εάν κάποιος δεν την έχει αντικρίσει: «Δεν θα ξεχάσω μέχρι να πεθάνω ότι είδα μια παλάμη χεριού κομμένη και κολλημένη στο τζάμι ενός βαγονιού», συνεχίζει. Όι στιγμές χάους που ακολούθησαν είναι περισσότερο θολές στη μνήμη του. Η σύγκρουση πρέπει να έγινε περίπου στις 6.30 το απόγευμα, με τον κ. Παναγιώτη να θυμάται ότι γρήγορα νύχτωσε, αλλά ευτυχώς η κινητοποίηση του τότε κρατικού μηχανισμού ήταν σχετικά έγκαιρη. Όλοι είχαν αγωνία για τους γνωστούς, τους συγγενείς και τους συγχωριανούς τους. Ό κ. Παναγιώτης δεν θυμάται πώς απομακρύνθηκε από το σημείο του δυστυχήματος, ωστόσο δηλώνει κατηγορηματικά ότι ξαναταξίδεψε με τρένο και δεν φοβόταν να το κάνει. Όι μνήμες από το Δερβένι έχουν μείνει χαραγμένες στην ψυχή του κ. Παναγιώτη, που μόλις είδε το δυστύχημα στα Τέμπη ξεκίνησε να τις ανακαλεί πιο ζωηρά. «Πήρα τηλέφωνο τον αδερφό και την αδερφή μου να τους ρωτήσω εάν θυμούνται τι είχαμε ζήσει τότε. Φυσικά και το θυμούνται», μας λέει, ενώ σε ερώτηση για τα αίτια του δυστυχήματος θεωρεί ότι και τότε έφταιξε ένας σταθμάρχης που δεν έδωσε σήμα στη δεύτερη αμαξοστοιχία να σταματήσει. Φεύγοντας ο κ. Παναγιώτης επαναλαμβάνει ότι απλώς ήρθε στην «Έφ.Συν.» γιατί ήθελε να μοιραστεί αυτές τις σκέψεις και την ιστορία του και πιστεύει ότι «το πρόβλημα στον σιδηρόδρομο οπωσδήποτε χρονίζει».

10

ΤΟ ΤΡΕΝΟ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΟΡΓΗΣ

Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου 2025

Οι «στοιχειωμένες» συμβάσεις και Από εδώ ξεκίνησαν όλα: από την έλλειψη των σύγχρονων συστημάτων διαχείρισης της κυκλοφορίας των σιδηροδρόμων, που αποτελούν τις δικλίδες ασφαλείας σε περίπτωση ανθρώπινου λάθους, αμέλειας ή άλλης ατυχούς συγκυρίας ● Η κυβέρνηση προσπάθησε επίμονα από την πρώτη στιγμή να εκτρέψει τη δημόσια συζήτηση προς την ατομική ευθύνη του σταθμάρχη, προκειμένου να κρύψει τις δικές της ευθύνες και αμέλειες ως προς τη (μη) λειτουργία αυτών των συστημάτων ►►Του ΑΡΗ ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ

Μ

πορεί η δημόσια συζήτηση για το έγκλημα των Τεμπών να έχει σε πολλές περιπτώσεις επικεντρωθεί γύρω από το «μυστήριο» της έκρηξης και της φωτιάς που αύξησε τον τελικό αριθμό των θυμάτων, όμως η έρευνα και οι ευθύνες θα πρέπει πρωτίστως να αποδοθούν για μια μετωπική σύγκρουση δύο τρένων την οποία θα μπορούσαν να αποτρέψουν -εάν λειτουργούσαν- τα σύγχρονα συστήματα διαχείρισης της κυκλοφορίας των τρένων. Από την πρώτη μέρα μετά τη μοιραία σύγκρουση η «Εφ.Συν.» είχε τονίσει τον ρόλο που έπαιξαν η απουσία των συστημάτων τηλεδιοίκησης, σηματοδότησης αλλά και του ETCS το οποίο προστατεύει τους συρμούς από συγκρούσεις ακόμη και αν σταθμάρχες και μηχανοδηγοί αποφασίσουν να διαπράξουν εγκλήματα και... αυτοχειρίες. Στον αντίποδα ήταν χαρακτηριστική η προσπάθεια της κυβέρνησης και προσωπικά του πρωθυπουργού Κυρ. Μητσοτάκη να μιλήσουν για το «ανθρώπινο λάθος» του σταθμάρχη της Λάρισας με προφανή στόχο να βγουν από το κάδρο των ευθυνών για εργολαβίες που δεν υλοποιήθηκαν. Λες και ο σιδηρόδρομος είναι ίδιος με

ένα αυτοκίνητο που μπορεί να προκαλέσει ατύχημα από μια απροσεξία του οδηγού του. Στον αναπτυγμένο κόσμο η ανάπτυξη των σιδηροδρόμων όπως και των αεροπορικών μεταφορών βασίστηκε στο γεγονός ότι κατάφεραν να λειτουργούν με τη βοήθεια συστημάτων που διόρθωναν τα ανθρώπινα λάθη. Τα συστήματα αυτά πολλαπλασιάστηκαν μέσα στις δεκαετίες και επέτρεψαν τη μεταφορά εκατομμυρίων επιβατών με ελάχιστα θύματα και μικρότερη περιβαλλοντική επιβάρυνση σε σχέση με τα ιδιωτικά αυτοκίνητα. Η Ελλάδα απέκτησε σιδηρόδρομο πολύ πριν αποκτήσει δρόμους και αυτοκίνητα, αλλά μετά τον πόλεμο οι κυβερνήσεις εγκατέλειψαν τα τρένα, που μπορεί να είχαν σταματήσει εντελώς την κυκλοφορία τους εάν δεν υπήρχε η Ευρωπαϊκή Ενωση να προσφέρει αφειδώς πόρους για νέα σιδηροδρομικά έργα. Σύμφωνα με έκθεση της Greenpeace, η Ελλάδα ξόδεψε στο διάστημα 1995-2021 συνολικά 12,6 δισεκατομμύρια για τον σιδηρόδρομο (έναντι 41,1 δισ. για δρόμους) και τα περισσότερα χρήματα δόθηκαν για να ανοίξουν σήραγγες, να γίνει διπλή η γραμμή ώστε να μη συγκρούονται τα τρένα και να εφαρμοστεί η ηλεκτροκίνηση. Μέσα σε αυτόν τον ποταμό των δισεκατομμυρίων ξοδεύτηκαν και κάποιες δεκάδες εκατομμύρια για σύγχρονα συστήματα ση-

Εξοπλισμός του συστήματος ETCS σε γραμμές του Βελγίου

ματοδότησης και τηλεδιοίκησης, μέσω των οποίων παρακολουθείται εξ αποστάσεως η κυκλοφορία των συρμών, ρυθμίζονται οι διασταυρώσεις μεταξύ τους και ανάβουν τα φανάρια για να επιτρέπουν ή να απαγορεύουν τη διέλευση από κάθε σημείο. Δυστυχώς τα σύγχρονα αυτά συστήματα αντιμετωπίστηκαν μόνο ως μέσον για να μειωθεί το προσωπικό που κάποτε υπήρχε για να ρυθμίζει την κυκλοφορία σε κάθε γωνιά του σιδηροδρομικού δικτύου. Υπεγράφη σειρά συμβάσεων, αλλά τα συστήματα λειτουργούσαν για λίγο και μετά έβγαιναν εκτός καθώς δεν υπήρχε μέριμνα για τη φύλαξη και τη συντήρησή τους, με συνέπεια να καταστρέφεται το υλικό από κλοπές και βανδαλισμούς. Μέσα στα βαριά μνημόνια, το 2014 υπεγράφη η σύμβαση 717 για το έργο «Ανάταξη και Αναβάθμιση του συστήματος Σηματοδότησης-Τηλεδιοίκησης και Αντικατάστασης 70 Αλλαγών Τροχιάς σε Εντοπισμένα Τμήματα του Αξονα Αθήνα – Θεσσαλονίκη – Προμαχώνας» με αρχικό τίμημα 41,3 εκατομμύρια ευρώ, στο οποίο ήρθε αργότερα να προστεθεί συμπληρωματικό 13,3 εκατομμυρίων. Οπως λέει και ο τίτλος του έργου, δεν αφορούσε εγκατάσταση των συστημάτων αλλά ανάταξη και αναβάθμιση εκείνων που είχαν ήδη τοποθετηθεί. Το έργο ανέθεσε η ΕΡΓΟΣΕ (θυ-

γατρική του ΟΣΕ) στην κοινοπραξία ΤΟΜΗ (του τότε ομίλου ΑΚΤΩΡ) - ALSTOM με χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ (2014-2020) και τη συμφωνία να παραδοθεί το 2016. Το βράδυ των Τεμπών, εννέα χρόνια αργότερα δηλαδή, η σύμβαση δεν είχε ακόμη υλοποιηθεί. Τα τρένα που συγκρούστηκαν πέρασαν με κόκκινο φανάρι επειδή είχαν σχετική εντολή από τον σταθμάρχη. Κανείς δεν είχε εικόνα της διαδρομής που ακολουθούσαν για να δει ότι κινούνταν πάνω στην ίδια γραμμή (καθόδου) επί 14 λεπτά, ενώ δίπλα ακριβώς υπήρχε ελεύθερη η γραμμή ανόδου προς Θεσσαλονίκη. Εκτός από τη σύμβαση 717 του 2014, ακόμη μεγαλύτερη ήταν η καθυστέρηση στην υλοποίηση άλλης σύμβασης, της 10005 που είχε υπογραφεί από το έτος 2007 και αφορούσε την εγκατάσταση του ETCS για την αυτόματη προστασία των συρμών. Το σύστημα αυτό προκαλεί αυτόματο φρενάρισμα όταν δει ότι το τρένο πρόκειται να μπει σε τμήμα της γραμμής όπου κινείται άλλος συρμός. Για την εγκατάσταση του ETCS η σύμβαση 10005 είχε ανατεθεί στην κοινοπραξία ΤΕΡΝΑ - GTS με προϋπολογισμό 17,2 εκατομμύρια ευρώ. Ομως προκειμένου να αποδίδει το ETCS θα έπρεπε να λειτουργούν πλήρως τα συστήματα σηματοδότησης-τηλεδιοίκησης που υποτίθε-

Συνέντευξη ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΟΥΤΣΙΑΥΤΗΣ πρόεδρος των μηχανοδηγών

►►Στoν ΑΡΗ ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ

Τα προβλήματα στο δίκτυο είναι ακόμα εδώ! ΕΝΑΝ ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΟ που υπολειτουργεί, με λίγα δρομολόγια, πολλές βραδυπορίες λόγω κακής κατάστασης της γραμμής και χωρίς τα εξελιγμένα συστήματα σηματοδότησης-τηλεδιοίκησης σε μεγάλα τμήματα του δικτύου περιγράφει ο πρόεδρος των μηχανοδηγών Δημήτρης Κουτσιαύτης. Ζητήσαμε από τον κ. Κουτσιαύτη να μας μιλήσει για τη σημερινή κατάσταση του σιδηροδρομικού δικτύου μετά την επικοινωνιακή καταιγίδα που εξαπέλυσε τις τελευταίες ημέρες η κυβέρνηση, ενόψει και των αυριανών κινητοποιήσεων. Ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Χρήστος Σταϊκούρας μίλησε επανειλημμένως για ένα δίκτυο που βρίσκεται σε καλύτερη κατάσταση από την περίοδο που συνέβησαν τα Τέμπη. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στα διαβόητα συστήματα τηλεδιοίκησης-φωτοσήμανσης και το ETCS

(σύστημα αυτόματου φρεναρίσματος συρμών) που θα μπορούσαν να αποτρέψουν το έγκλημα των Τεμπών εάν η κυβέρνηση είχε φροντίσει να ολοκληρωθούν οι συμβάσεις που εκκρεμούσαν έως και 16 χρόνια. «Παίζουν με τις λέξεις», λέει ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ενωσης Προσωπικού Ελξης (ΠΕΠΕ) με δεδομένο ότι ο κ. Σταϊκούρας επικεντρώνεται μόνο στον άξονα Αθήνας-Θεσσαλονίκης και λέει ότι τα συστήματα τηλεδιοίκησης-φωτοσήμανσης και το παρατρόχιο ETCS καλύπτουν το 80% της απόστασης, με εξαίρεση το τμήμα που καταστράφηκε τον Σεπτέμβριο του 2023 από τη θεομηνία Daniel. «Το σύστημα ETCS δεν μπορεί να λειτουργήσει εάν δεν ολοκληρωθεί η τοποθέτησή του, τόσο δίπλα στη γραμμή (παρατρόχιο) όσο και πάνω σε όλους τους συρμούς (επιτρόχιο), και αν δεν λάβει τις απαραίτη-

τες εγκρίσεις και αδειοδοτήσεις που εκκρεμούν. Εν ολίγοις, ETCS δεν υπάρχει πουθενά, ούτε στον άξονα Αθήνας-Θεσσαλονίκης ούτε στον προαστιακό της Αθήνας προς αεροδρόμιο, προς Χαλκίδα και προς Κιάτο», ξεκαθαρίζει ο κ. Κουτσιαύτης. Ομως και τα συστήματα σηματοδότησης-τηλεδιοίκησης δεν λειτουργούν σε πολλά τμήματα του δικτύου και αυτό σημαίνει ότι οι μηχανοδηγοί πρέπει να περνούν από φωτοσήματα που είναι σβησμένα και μόνον αφού συνεννοηθούν με σταθμάρχες του ΟΣΕ. Οπως μας λέει, χωρίς σηματοδότηση-τηλεδιοίκηση παραμένουν τα τμήματα: ● Στον προαστιακό από Λιόσια μέχρι Κιάτο ● Στα 95 χιλιόμετρα μεταξύ Λειανοκλαδίου-Λάρισας που καταστράφηκε από τη θεομηνία Daniel ● Από τον Πειραιά μέχρι την είσοδο του σταθμού στον

«ETCS δεν υπάρχει πουθενά, ούτε στον άξονα ΑθήναςΘεσσαλονίκης ούτε στον προαστιακό της Αθήνας προς αεροδρόμιο, προς Χαλκίδα και προς Κιάτο», ξεκαθαρίζει ο κ. Κουτσιαύτης

ΤΟ ΤΡΕΝΟ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΟΡΓΗΣ 11

Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου 2025 Η ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ

η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ση όταν η επικεφαλής Ευρωπαία Εισαγγελέας Λάουρα Κιόβεσι μιλά δημόσια για τα εμπόδια που θέτει η Ελλάδα στη συγκεκριμένη έρευνα, η οποία εντόπισε ευθύνες και σε πολιτικά πρόσωπα. Η κ. Κιόβεσι παραχωρεί συνέντευξη στην «Εφ.Συν.» («Θέλουν να πνίξουν την έρευνα για τα Τέμπη», 15/3/2024) και χαρακτηρίζει «απαράδεκτη» την υπουργική ασυλία ως «πρόβλεψη» που εμποδίζει την περαιτέρω έρευνα, την αποκάλυψη της αλήθειας και την απονομή δικαιοσύνης, τον μόνο τρόπο, όπως είπε, που μπορεί να οδηγήσει στη θεραπεία του «τραύματος» από την τραγωδία. «Η διερεύνηση είναι δουλειά για τους εισαγγελείς και την Αστυνομία, όχι για τη Βουλή. Δεν λέμε εμείς στη Βουλή πώς θα υιοθετήσει νόμους, δεν λέμε στις κυβερνήσεις πώς να διοικήσουν τη χώρα, άρα κανένας από αυτούς δεν πρέπει να μας λέει πώς θα κάνουμε την έρευνα» δήλωσε χαρακτηριστικά τότε η Ευρωπαία Εισαγγελέας, προκαλώντας σφοδρές αντιδράσεις από κυβερνητικούς αξιωματούχους, ενώ πρόσθεσε: «Η διαφθορά σκοτώνει, η οικονομική απάτη σκοτώνει, αλλά και η ατιμωρησία σκοτώνει». Εναν χρόνο αργότερα η δίωξη της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας δεν έχει ακόμη προχωρήσει καθώς έχουν ασκηθεί ενστάσεις ενάντια στις βαρύτατες χρηματικές εγγυήσεις που επιβλήθηκαν στους κατηγορουμένους προκειμένου να μην προφυλακιστούν.

Η σημερινή κατάσταση

►►Του ΠΕΡΙΚΛΗ ΚΟΥΛΙΦΕΤΗ

ται πως είχαν εγκατασταθεί με προηγούμενες συμβάσεις. Μαζί με τα παραπάνω θα έπρεπε να λειτουργεί και το σύστημα τηλεπικοινωνιών GSM-R, η σύμβαση για το οποίο όμως έμπλεξε με τα «μαύρα ταμεία» της Siemens μετά το 2006. Κανένα από τα παραπάνω συστήματα δεν λειτουργούσε στα Τέμπη, ενώ η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (ΕΡΡΟ) είχε ήδη ξεκινήσει έρευνα για τους χειρισμούς της Ελλάδας στη σύμβα-

ση 717. Μετά τα Τέμπη, τον Δεκέμβριο του 2023, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ασκεί διώξεις σε 23 πρόσωπα, μεταξύ των οποίων στελέχη της ΕΡΓΟΣΕ, της διαχειριστικής αρχής (ΥΜΕΠΕΡΑΑ) και των εργολαβικών εταιρειών. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία επικεντρώνεται στην οικονομική ζημία και τη διασπάθιση ευρωπαϊκών πόρων που υπολογίζεται για την 717 στα 15,2 εκατομμύρια ευρώ. Ομως η δίωξη αποκτά διαφορετική διάστα-

Ρέντη. Λειτουργούν μόνο το φωτόσημα εξόδου από Ρέντη και το φωτόσημα εισόδου της Αθήνας, αλλά όχι τα υπόλοιπα που υπάρχουν ενδιάμεσα (Ταύρος, Ρουφ κ.λπ.). ● Στο πολυσύχναστο τμήμα από την Αθήνα μέχρι την είσοδο των Αγίων Αναργύρων όπου εγκαταστάθηκαν συστήματα αλλά δεν έχουν ενεργοποιηθεί. ● Στο τμήμα από την Οινόη ώς τη Χαλκίδα με εξαίρεση το φωτόσημα εισόδου Οινόης. ● Στον προαστιακό της Πάτρας και στην προσφάτως επαναλειτουργήσασα γραμμή Αλεξανδρούπολη-Ορμένιο. Το σιδηροδρομικό δίκτυο παραμένει ένα παζλ από τμήματα που το καθένα έχει διαφορετικά ζητήματα, λέει ο πρόεδρος των μηχανοδηγών, τονίζοντας ότι αμέσως μετά τα Τέμπη υπήρξε μια επιτάχυνση έργων, που κράτησε όμως λίγους μήνες. «Εκτοτε επιστρέψαμε στη στασιμότητα», λέει και υπενθυμίζει τις συνεχείς εκκλήσεις της ΠΕΠΕ για επενδύσεις στον σιδηρόδρομο. Εκτός από τις ελλείψεις στα συστήματα διαχείρισης της κυκλοφορίας που προαναφέραμε, όμως, οι μηχανοδηγοί έχουν να αντιμετωπίσουν:

Τι έχει απογίνει όμως με τα συστήματα τηλεδιοίκησης-σηματοδότησης-ETCS; Και εδώ η κυβέρνηση εφάρμοσε αυτό που γνωρίζει καλύτερα, την επικοινωνιακή διαχείριση. Τα προβλήματα λύθηκαν ως διά μαγείας, τον Σεπτέμβριο του 2023 παρελήφθη το εργολαβικό αντικείμενο της σύμβασης 717 και λίγο αργότερα η σύμβαση 10005 με καθυστέρηση 16 ετών! Το παράδοξο είναι ότι αυτές οι παραλαβές έγιναν ενώ λίγο πριν, στις αρχές του 2023, είχαν προκύψει οι καταστροφές από τις πλημμύρες του «Daniel» στη Θεσσαλία. Σε μήκος περίπου 100 χιλιομέτρων τα νερά

■ Προβλήματα στα συστήματα τηλεπικοινωνιών (GSM-R) στο τμήμα Τιθορέα-Δομοκός. ■ Πολλές βραδυπορίες, δηλαδή αναγκαστική μείωση της ταχύτητας, λόγω κακής κατάστασης των σιδηροτροχιών. Χαρακτηριστικό είναι το πρόβλημα στο τμήμα μεταξύ ΣΚΑ (Αχαρνές) και Οινόης, δηλαδή στην έξοδο της Αττικής, όπου οι γραμμές στραβώνουν ειδικά στις μεγάλες ζέστες και τότε επιβάλλεται βραδυπορία έως και 20 χιλιόμετρα ανά ώρα. Υπενθυμίζεται ότι πριν από τα Τέμπη, τα τρένα έτρεχαν έως και με 160 χλμ./ώρα, ενώ τώρα οι ταχύτητες έχουν πέσει στα 140, αλλά μόνο στον άξονα Αθήνα-Θεσσαλονίκη και μόνο όπου λειτουργεί τηλεδιοίκηση-σηματοδότηση. Στην περιοχή των ζημιών από τον Daniel οι ταχύτητες πέφτουν ώς τα 80 χλμ./ώρα. ■ Κακή είναι η κατάσταση της γραμμής στον προαστιακό της Πάτρας και στο τμήμα Αλεξανδρούπολη-Ορμένιο στον Εβρο. Στη γενικότερη εικόνα απαξίωσης του σιδηροδρόμου προσθέτει ο Δ. Κουτσιαύτης τις κλειστές γραμμές προς Καλαμπάκα, Βόλο και Λειανοκλάδι-Στυλίδα και τη διακοπή της κυκλοφορίας τρένων προς Φλώρινα

κατέστρεψαν τα πάντα και κανείς χρήστης του σιδηροδρόμου δεν είχε την ευκαιρία να δει τα συστήματα να λειτουργούν σε όλο το μήκος της γραμμής. Ωστόσο η κυβέρνηση και ειδικά ο αρμόδιος υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, Χρήστος Σταϊκούρας, άρχισαν να πανηγυρίζουν για την «ολοκλήρωση των συμβάσεων» και να υπόσχονται ότι σύντομα θα αποκατασταθούν οι βλάβες. Εως σήμερα, παρά τις υποσχέσεις για υπογραφή συμβάσεων έως τον Ιούνιο του 2024, οι εργολαβίες δεν έχουν ακόμη ανατεθεί και οι εργασίες δεν αναμένεται να ολοκληρωθούν πριν από το 2026. Τον Νοέμβριο του 2024 η «Εφ.Συν.» αποκάλυψε σημεία από το περιεχόμενο έκθεσης του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Σιδηροδρόμων (ERA) σχετικά με την εγκατάσταση των παραπάνω συστημάτων. Την ώρα που η κυβέρνηση πανηγύριζε και συνεχίζει να πανηγυρίζει για την «ολοκλήρωση των συμβάσεων», ο ERA (που προΐσταται και στην έρευνα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ για τα Τέμπη) διαπίστωνε μεταξύ άλλων ότι: ● Για ένα μικρό δίκτυο όπως αυτό της Ελλάδας υπεγράφησαν για το σύστημα ETCS 11 διαφορετικές συμβάσεις με 3 διαφορετικούς προμηθευτές. ● Μη συμμόρφωση με τα ευρωπαϊκά τεχνικά πρότυπα CENELEC. ● Περιορισμένους πόρους που οδηγούν σε ελλιπή συντήρηση. ● Τμήματα όπου έχει δοθεί έγκριση θέσης σε λειτουργία, αλλά και πάλι το ETCS δεν λειτουργεί διότι δεν έχει εγκατασταθεί ο απαραίτητος εξοπλισμός σε όλο το τροχαίο υλικό που περνά από εκεί. ● Από το τροχαίο υλικό που χρησιμοποιεί η Hellenic Train, περίπου το μισό, 82 οχήματα, είναι εξοπλισμένα με ETCS, αλλά πολύ λιγότερα έχουν αδειοδοτηθεί. Λιγότερα είναι και τα οχήματα που εξοπλίστηκαν με GSM-R από τη Siemens και ακόμη λιγότερα, κάτω από 40, όσα έχουν αδειοδοτηθεί. Ακόμη και σε πρόσφατη ραδιοφωνική του συνέντευξη ο Χρ. Σταϊκούρας υποστήριξε ότι το ETCS λειτουργεί στο 80% του άξονα Αθηνών-Θεσσαλονίκης, αναφερόμενος όμως μόνο στο μέρος του συστήματος που είναι δίπλα στις γραμμές (παρατρόχιο) και παραλείποντας να πει τι συμβαίνει με το άλλο που βρίσκεται πάνω σε κάθε συρμό (επιτρόχιο).

λόγω προβλημάτων στις τηλεπικοινωνίες. Επίσης, την έλλειψη επενδύσεων σε τροχαίο υλικό που συμπληρώνει τα 25 χρόνια ζωής και τη μεγάλη έλλειψη προσωπικού στον ΟΣΕ που είναι αρμόδιος τόσο για τη συντήρηση της υποδομής όσο και για τη διαχείριση της κυκλοφορίας. Το αποτέλεσμα είναι ένας σιδηρόδρομος που έχει μόλις 4 ζεύγη δρομολογίων την ημέρα στον βασικό άξονα Αθήνας-Θεσσαλονίκης (έναντι 8 πριν από τα Τέμπη), που έχει αφήσει ανοικτό το πεδίο στον ανταγωνισμό των ΚΤΕΛ και των αεροπλάνων. Κλείνοντας, ρωτούμε αν οι πόρτες στα υπουργεία παραμένουν κλειστές μετά τα Τέμπη: «Μισάνοιξαν, απαντά πικρά. Καταφέραμε να δούμε μία φορά τον κ. Σταϊκούρα και άλλη μία τον υφυπουργό Β. Οικονόμου»...

12

ΤΟ ΤΡΕΝΟ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΟΡΓΗΣ

Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου 2025

Τέμπη: η γραμμή της κυβέρνησης Από το «τραγικό ανθρώπινο λάθος» στο «φταίμε όλοι» και από τις διαβεβαιώσεις περί μη εύφλεκτου υλικού στις επιφυλάξεις και μετά στην αντεπίθεση ● Το μήνυμα Μητσοτάκη ενόψει των συλλαλητηρίων, με επαναφορά του κινδύνου «αποστα­ θεροποίησης», συμψηφισμό με το Μάτι και σύσταση για ενωτικό λόγο ►► Της ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΣΑΚΚΟΥΛΑ

Δ

ύο χρόνια συμπλη­ ρώνονται από το έγκλημα στα Τέ­ μπη και μέσα σε αυτό το διάστημα έγιναν πολλά και ειπώθηκαν ακόμα περισσότερα από την κυβέρνηση και τη Ν.Δ., στην προσπάθεια να μετριαστεί ο πολι­ τικός αντίκτυπος. Το μούδιασμα και το σοκ των πρώτων ημερών διαδέχτηκε η αλλαγή αφηγήμα­ τος αναλόγως των περιστάσεων, με ενίοτε προκλητικές δηλώσεις, ενώ βεβαίως μεσολάβησαν οι εθνικές εκλογές. Πιάνοντας τα πράγματα με τη σειρά, όλοι θυμούνται τον τότε υπουργό Μεταφορών και Υποδο­ μών Κώστα Αχ. Καραμανλή στον τόπο της τραγωδίας και λίγη ώρα μετά να ανακοινώνει την παραί­ τησή του με αιχμές για τους προ­ ηγούμενους. «Οταν συμβαίνει κάτι τόσο τραγικό, δεν είναι δυ­ νατόν να συνεχίζουμε σαν να μη συνέβη», ανέφερε τότε και υπο­ στήριζε ότι ανέλαβε την πολιτική ευθύνη για τα διαχρονικά λάθη. Αυτό ήταν το κυβερνητικό επι­ χείρημα για καιρό, ότι δηλαδή «η ανάληψη της πολιτικής ευθύνης είναι αυτονόητη και εκδηλώθηκε έμπρακτα», όπως σημείωνε ο τότε κυβερνητικός εκπρόσωπος Γιάν­ νης Οικονόμου. Το απόγευμα της ίδιας ημέ­ ρας (1η Μαρτίου 2023) ορίστηκε –χωρίς όμως να ορκιστεί– μετα­ βατικός υπουργός Μεταφορών ο υπουργός Επικρατείας Γιώργος

Ο τότε υπουργός Μεταφορών και Υποδομών, Κώστας Αχ. Καραμανλής, στον τόπο της τραγωδίας, μαζί με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη. Λίγη ώρα μετά ανακοίνωσε την παραίτησή του με αιχμές για τους προηγούμενους

Γεραπετρίτης και ο πρωθυπουρ­ γός τού ανέθεσε τη σύσταση Επι­ τροπής Εμπειρογνωμόνων για να διερευνήσει τα αίτια του δυστυ­ χήματος. Μια επιτροπή για την οποία φρόντισαν να θεσπίσουν το ακαταδίωκτο και της οποίας της πήρε μόλις ενάμιση μήνα για να βγάλει πόρισμα. Τις πρώτες κιόλας ώρες, η κυ­ βέρνηση και προσωπικά ο πρω­ θυπουργός είχαν βρει τον ένοχο και αυτός ήταν το «ανθρώπινο λά­ θος», με τον σταθμάρχη Λάρισας να βρίσκεται στο επίκεντρο. Εκτο­ τε πολλή συζήτηση έγινε για τις μονταρισμένες συνομιλίες μεταξύ του σταθμάρη και μηχανοδηγών που κυκλοφόρησαν στον Τύπο με­ ρικές ώρες μετά τη σύγκρουση και που βολικά στήριζαν την εκδοχή αυτή. Τουλάχιστον στη δικογρα­ φία έχουν κατατεθεί αυτούσιες.

Η «συγγνώμη» Λίγες ημέρες μετά, ο πρωθυ­ πουργός ζητούσε «συγγνώμη» μέσω FB και πρώτη φορά παρα­ δέχτηκε πως δεν μπορεί να πέσει όλο το ανάθεμα στο ανθρώπινο λαθος. Επίσης υποστήριξε κάτι που εδώ και πολύ καιρό καταρρί­ πτουν ως επιχείρημα, ότι δηλα­ δή «αν το έργο της τηλεδιοίκησης είχε ολοκληρωθεί, αυτό το δυστύ­ χημα θα ήταν πρακτικά αδύνατο να είχε συμβεί». Εκείνη την πε­ ρίοδο είχε στείλει επιστολή στον τότε εισαγγελέα του Αρείου Πά­ γου Ισίδωρο Ντογιάκο ζητώντας την ανάθεση της υπόθεσης στο υψηλότερο δυνατό ανακριτικό

επίπεδο, κάτι το οποίο η αντιπο­ λίτευση κατήγγειλε ως παρέμβα­ ση στη Δικαιοσύνη. Μια άλλη τακτική της κυβέρ­ νησης ήταν η προσπάθεια συμ­ ψηφισμού με το Μάτι, κάτι που ξεκίνησε από τον πρώτο μήνα και συνεχίζεται μέχρι τώρα απέναντι στον ΣΥΡΙΖΑ, μαζί με κατηγορί­ ες για «παραϋπουργεία» Δικαιο­ σύνης, σχετικά με το σκάνδαλο Novartis. Στο μεταξύ, πολιτική σύγκρου­ ση σημειώθηκε για τη μετάταξη του σταθμάρχη αλλά και για την αλαζονική απάντηση του Κ. Αχ. Καραμανλή στη Βουλή όταν του έθεταν ζητήματα ασφαλείας και εκείνος φώναζε «Ντροπή!». Κά­ ποια στιγμή μάλλον ξέφυγε του Αδ. Γεωργιάδη η κυνική διαπί­ στωση: «Είσαι ο υπουργός Με­ ταφορών. Μπορείς να πας στη Βουλή και να πεις “Ναι, έχουν πρόβλημα ασφάλειας τα τρένα”; Αν το πεις αυτό, δεν θα μπει αύριο άνθρωπος στα τρένα». Ο πρωθυπουργός από τη δημό­ σια «συγγνώμη» πέρασε μετά στο «Φταίμε όλοι», σε μια προσπάθεια διάχυσης των ευθυνών (υπουρ­ γικό συμβούλιο δέκα μέρες μετά την τραγωδία). Εκείνες τις ημέ­ ρες ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, ερωτηθείς εάν η κατάσταση στον ΟΣΕ ήταν γνωστή στην κυβέρνη­ ση ή και στον πρωθυπουργό, έλε­ γε ότι «σε επίπεδο πρωθυπουργού η εικόνα αυτή δεν είχε φτάσει, δεν είχε μεταφερθεί τέτοια εικόνα». Δύο εβδομάδες μετά το δυστύ­ χημα η κυβέρνηση έσπευδε, διά

του Γ. Γεραπετρίτη, να ανακοινώ­ σει το πλάνο επανεκκίνησης του σιδηροδρόμου. Στο μεταξύ είχαν γίνει διάφορες εργασίες στο ση­ μείο, αυτό που πλέον είναι γνω­ στό ως «μπάζωμα».

«Γαλάζιοι»... ηθοποιοί Το κωμικοτραγικό είναι πως όταν έγινε το πρώτο δρομολόγιο επιστράτευσαν μέχρι και «γαλά­ ζιους» συνδικαλιστές σαν ηθο­ ποιούς για να περάσουν το μή­ νυμα πως τα τρένα είναι ασφαλή. Απόδειξη ένδειας του λεγόμενου «επιτελικού κράτους» ήταν ότι η χώρα δεν είχε επίσημη αρχή για τη διερεύνηση των σιδηροδρο­ μικών ατυχημάτων, επιρρίπτο­ ντας τώρα στην αντιπολίτευση την ευθύνη για την καθυστέρηση σύστασής της. Επιπλέον, έχει κά­ νει «σημαία» την αυτονόητη υπο­ χρέωση σύστασής της απέναντι σε όσους μιλούν για συγκάλυψη, με το επιχείρημα «Πώς επιδιώ­ κουμε συγκάλυψη ενώ εμείς τη στελεχώσαμε;». Πρόκειται για τον ΕΟΔΑΣΑΑΜ, το πόρισμα του οποίου αναμένεται σήμερα. Ο Κ. Αχ. Καραμανλής, έπειτα από σιωπή τριών εβδομάδων, εμφανίστηκε στη Βουλή τον Μάρτιο του 2023 και αρκέστη­ κε να πει πως φέρει και ο ίδιος «μερίδιο πολιτικής ευθύνης», κα­ τηγορώντας όλους τους άλλους: τη Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρό­ μων, τον σταθμάρχη, τον ΣΥΡΙΖΑ και τις διαχρονικές παθογένειες του κράτους. Λίγο καιρό μετά, πάντως, και παρά την πρέσα στο

«γαλάζιο» στρατόπεδο, ο κ. Κα­ ραμανλής συμμετείχε στα ψηφο­ δέλτια της Ν.Δ. Ο ίδιος μάλιστα δήλωνε: «Εκανα ό,τι μπορούσα για να ανατάξω τους σιδηροδρό­ μους, που ήταν σε απόλυτη διά­ λυση όταν τους παρέλαβα. Γιατί θα χρεωθώ εγώ τα εγκληματικά λάθη των προηγούμενων;» Ο Κυρ. Μητσοτάκης στην πρώτη του περιοδεία μετά το δυ­ στύχημα είχε πει «Η καλύτερη δι­ καίωση για τη θυσία αυτών των παιδιών είναι να εξασφαλίσουμε ότι αυτό το οποίο έγινε στα Τέμπη δεν θα ξαναγίνει ποτέ στη χώρα μας», προκαλώντας θύελλα αντι­ δράσεων. Κάτι που επανέλαβε χθες στο υπουργικό συμβούλιο. Κομβικό σημείο στο κυβερνη­ τικό αφήγημα για το δυστύχημα ήταν η συνέντευξη που είχε δώ­ σει ο πρωθυπουργός στον Στ. Θε­ οδωράκη τρεις εβδομάδες μετά. Τότε ο πρωθυπουργός δήλωνε κατηγορηματικά πως δεν υπήρχε παράνομο εύφλεκτο φορτίο στην εμπορική αμαξοστοιχία, ενώ είχε επαναλάβει τη γραμμή «Φταίμε όλοι» αλλά και περί λειτουργίας «τοπικής τηλεδιοίκησης» στη Λάρισα. Πριν από έναν μήνα σε συνέντευξή του στον Αντ. Σρόι­ τερ και ενώ όλοι αναμένουν εξη­ γήσεις για την πυρόσφαιρα και την έκρηξη, ο Κυρ. Μητσοτάκης εμφανίστηκε επιφυλακτικός ως προς το τι μετέφερε το τρένο και απέδιδε την τότε στάση του στην ενημέρωση που είχε από τη Hellenic Train και την Πυρο­ σβεστική.

Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου 2025 Ή ΈΦΉΜΈΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ

αυτά τα δύο χρόνια

ΤΟ ΤΡΕΝΟ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΟΡΓΗΣ 13

Το πένθος έγινε οργή ►► Του ΤΑΣΟΥ ΠΑΠΠΑ t.pappas@efsyn.gr

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΑΠΑΜΗΤΣΟΣ / ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ

O ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ στην ομιλία του στο υπουργικό συμβούλιο συνέδεσε το έγκλημα των Τεμπών με «χρόνιες κακοδαιμονίες του κρατικού μηχανισμού», προσπαθώντας να περιορίσει την κυβερνητική ευθύνη. Ενα μυστήριο πράγμα με αυτήν την παράταξη. Οταν κυβερνά στις διάφορες παραλλαγές της και συμβαίνουν καταστροφές, η ευθύνη πάει στον ανθρώπινο παράγοντα και στις κακοδαιμονίες του κρατικού μηχανισμού που κληρονόμησε και δεν έχει προλάβει να τις ξεριζώσει. Οταν όμως κυβερνούν οι άλλοι, τότε για ό,τι κακό συμβαίνει στη χώρα φταίνε οι κυβερνήσεις.

Κομβικό σημείο στο κυβερνητικό αφήγημα για το δυστύχημα ήταν η συνέντευξη που είχε δώσει ο Κυρ. Μητσοτάκης στον Στ. Θεοδωράκη. Τότε ο πρωθυπουργός δήλωνε κατηγορηματικά πως δεν υπήρχε παράνομο εύφλεκτο φορτίο στην εμπορική αμαξοστοιχία, ενώ είχε επαναλάβει τη γραμμή «Φταίμε όλοι»

Αυτή ήταν και μια από τις πιο ταπεινές του εμφανίσεις μέχρι τώρα γύρω από την υπόθεση, αφού όμως είχαν προηγηθεί οι μεγαλειώδεις συγκεντρώσεις της 26ης Ιανουαρίου. Μέχρι τότε η κυβερνητική γραμμή ήταν για ψεκασμένους και θεωρίες συνωμοσίας, που τις απέδιδαν κυρίως στον Κυρ. Βελόπουλο. Μετά τα βίντεο που εμφανίστηκαν πρόσφατα και φέρονται να απεικονίζουν το εμπορικό τρένο, η γραμμή άλλαξε πάλι και ξεκίνησε η αντεπίθεση.

Εκλογική κολυμβήθρα Το 41% που πέτυχε η Ν.Δ. στις εκλογές του Ιουνίου του 2023 ήταν για πολλούς σαν την Κολυμβήθρα του Σιλωάμ. Τον Νοέμβριο του 2023 ο Μάκης Βορίδης δήλωνε (Mega) πως «το πολιτικό μέρος» της τραγωδίας στα Τέμπη, «κρίθηκε πολιτικά, μέσα από τις εκλογές». Με αυτή τη δήλωση είχε προσφέρει κάλυψη στον Αδ. Γεωργιάδη για τον σάλο που προκάλεσε λέγοντας ότι «ουδείς ενδιαφέρεται για την Προανακριτική ή την Εξεταστική για τα Τέμπη». Μερικές μέρες μετά συστάθηκε Εξεταστική Επιτροπή, η οποία έκλεισε χωρίς να κληθούν όλοι οι μάρτυρες που ζητούσε η αντιπολίτευση. Μάλιστα, σε μια δόση αυτοκριτικής, προ μηνός, ο πρωθυπουργός την «άδειασε», λέγοντας ότι «δεν ήταν η καλύτερη στιγμή της Βουλής». Τώρα, ενόψει της Προανακριτικής για τον

Χρ. Τριαντόπουλο, η κυβέρνηση φαίνεται να θέλει μια διαφορετική προσέγγιση και σίγουρα πιο ήπιο στιλ προέδρου από αυτό του Δημ. Μαρκόπουλου στην Εξεταστική, ο οποίος την είχε κυνικά χαρακτηρίσει «γουρλίδικη» λόγω υπουργοποίησης μελών της. Εξαρχής αλλά πλέον σχεδόν αποκλειστική επωδός της κυβέρνησης στις κατηγορίες περί συγκάλυψης είναι ότι η Δικαιοσύνη θα αποφανθεί. Το επίχειρημα περί σχεδίου αποσταθεροποίησης της χώρας δεν είναι καινούργιο, το έλεγαν και πριν από έναν χρόνο. Τώρα, ενόψει των συλλαλητηρίων, κυριαρχεί στον λόγο της Ν.Δ. Σε αυτό αναφέρθηκε χθες εκ νέου και ο πρωθυπουργός κατά τη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου. Ο Κυρ. Μητσοτάκης μίλησε για «απόπειρα συγκεκριμένων κύκλων να μεταβάλουν αυτό το κλίμα συγκίνησης σε ένα κλίμα πολιτικής αποσταθεροποίησης» και τόνισε πως «εμείς έχουμε χρέος να αποτρέψουμε την αμφισβήτηση της εσωτερικής σταθερότητας και της ομαλότητας στην πατρίδα μας», συνδέοντάς το με τις διεθνείς αναταράξεις. «Η χώρα μας έχει πληρώσει πολύ ακριβά τις “πάνω” και τις “κάτω πλατείες”» είπε και πρόσθεσε ότι «η κοινωνία μας ξέρει καλά πού οδηγούν οι εξαλλοσύνες και οι κάθε τύπου ακρότητες». «Οσοι, λοιπόν, οραματίζονται τη μεθαυριανή μέρα ως ένα ορόση-

μο για βίαιες ανατροπές, θα μας βρουν απέναντι», διαμήνυσε συντηρώντας το κλίμα κινδυνολογίας περί επεισοδίων. Ταυτόχρονα πέταξε το μπαλάκι στους διοργανωτές και τους συμμετέχοντες και υπενθύμισε πως η αστυνομία θα είναι εκεί «για να προστατεύσει τους συμμετέχοντες και το συνταγματικό δικαίωμα της ειρηνικής συνάθροισης».

Συμψηφισμός Σε μια προσπάθεια να πέσουν οι τόνοι, και με το βλέμμα προφανώς σε κυβερνητικά στελέχη, τόνισε ότι «παρά αυτό το κλίμα του διχασμού και της μεγάλης έντασης, ας θυμόμαστε ότι είμαστε εδώ για να ενώνουμε τους Ελληνες: και τους διαδηλωτές, αλλά και τους πολλούς οι οποίοι θα τιμήσουν αύριο την επέτειο αθόρυβα και χωρίς συνθήματα». Ενόψει των διεργασιών στη Βουλή σημείωσε πως «στη δημοκρατία αδιέξοδα δεν υπάρχουν» και έκλεισε με έναν συμψηφισμό με την πολύνεκρη πυρκαγιά στο Μάτι, λέγοντας: «Οπως, λοιπόν, το πένθος για την τραγωδία στο Μάτι μπορέσαμε να το κάνουμε εφαλτήριο για να χτίσουμε μια αποτελεσματική πολιτική προστασία, έτσι και τα Τέμπη ας γίνουν καταλύτης για να αποκτήσουμε, επιτέλους, σύγχρονα τρένα. Και νομίζω ότι αυτός θα είναι και ο καλύτερος τρόπος για να τιμήσουμε πραγματικά τη μνήμη των 57 συμπολιτών μας».

ΟΙ ΚΑΛΈΣ ΚΥΒΈΡΝΉΣΈΙΣ της Δεξιάς εκτός από ενάρετες κάνουν ό,τι μπορούν για να περιορίσουν τις συνέπειες, αλλά δεν μπορούν να τα βάλουν με τον Θεό. Οι κακές κυβερνήσεις των άλλων εκτός από ανίκανες είναι και διεφθαρμένες, οπότε αφήνουν πίσω τους ερείπια, καμένη γη και άδεια ταμεία. Το παραμύθι της Δεξιάς το βλέπουμε να ξεδιπλώνεται σήμερα με αφορμή το έγκλημα στα Τέμπη, το είδαμε σε πλήρη ανάπτυξη για τις τραγωδίες στη Μάνδρα και στο Μάτι. ΑΝΑΛΟΓΑ με τη συγκυρία και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι κυβερνήσεις της Δεξιάς, αν η θεωρία περί κακοδαιμονιών σκοντάφτει στην κοινή λογική, επινοούν κι άλλους εχθρούς. Αλλοτε εξωτερικούς, άλλοτε εσωτερικούς. Για παράδειγμα, μόλις έσκασε το σκάνδαλο των υποκλοπών άρχισαν οι διαρροές σύμφωνα με τις οποίες οι δράστες έπρεπε να αναζητηθούν στη Ρωσία του Πούτιν, ο οποίος είχε βάλει στο μάτι τον Κυριάκο Μητσοτάκη επειδή υποστηρίζει με όλα τα μέσα (χρήματα και όπλα) την Ουκρανία και καταγγέλλει με μεγάλη ένταση τη ρωσική αρκούδα. Δεν το συνέχισαν για πολύ το συγκεκριμένο καλαμπούρι γιατί κινδύνευαν με διασυρμό και γιατί έρχονταν στην επιφάνεια στοιχεία που κατεδάφιζαν το έτσι κι αλλιώς σαθρό οικοδόμημά τους. ΤΩΡΑ ΜΈ ΑΦΟΡΜΉ το έγκλημα των Τεμπών ανακάλυψαν τον εσωτερικό εχθρό ο οποίος προσπαθεί να σαμποτάρει την κυβέρνηση, να ενοχοποιήσει τον πρωθυπουργό και να αποσταθεροποιήσει τη χώρα. Εχουμε δηλαδή να κάνουμε με μια συνωμοσία. Ούτε αυτό όμως το αφήγημα τσουλάει. Και γιατί είναι χοντροκομμένο και σπάει τα μούτρα του στην απείθαρχη πραγματικότητα και γιατί είναι τόσες οι παρεμβάσεις που έχουν κάνει επί του πεδίου που είναι εξαιρετικά δύσκολο να βρεθούν άνθρωποι που θα το πιστέψουν. Ούτε οι δικοί τους ψηφοφόροι το υιοθετούν. ΑΠΟΔΈΙΞΉ; Τους εγκαλούν στις δημοσκοπήσεις, τους αποδοκιμάζουν με τη συμμετοχή τους στις μαζικές συγκεντρώσεις σε όλες τις πόλεις της Ελλάδας. Τα παλικάρια του Μαξίμου έκαναν ένα πολύ σοβαρό λάθος. Αλαζόνες και νάρκισσοι από γεννησιμιού τους, νόμισαν ότι με αρπακολλατζίδικες πρακτικές θα καταφέρουν να σκεπάσουν τις ολέθριες παραλείψεις τους και τις εγκληματικές πράξεις τους. Εκτίμησαν ότι, αφού ο λαός δεν τους τιμώρησε στις εθνικές κάλπες, θα τη βγάλουν καθαρή. Πίστεψαν ότι το πένθος θα γίνει παραίτηση. Το πένθος όμως έχει γίνει οργή και απειλεί να τους διαλύσει.

14

ΤΟ ΤΡΕΝΟ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΟΡΓΗΣ

Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου 2025

Η «κακιά ώρα» της Εξεταστικής

20 Μαρτίου 2023: ο υπουργός Επικρατείας, Γ. Γεραπετρίτης, και οι πρώην υπουργοί Μεταφορών Κ. Καραμανλής, Χρ. Σπίρτζης και Μ. Χρυσοχοΐδης στην Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής

Ευθύνες στον Καραμανλή Πίσω στον χρόνο, υπενθυμίζεται ότι: ● Μέσα στις δύο πρώτες εβδομάδες από το ανήκουστο γεγονός, η αντιπολίτευση βρίσκει βηματισμό και ασκεί πίεση καταλογίζοντας ευθύνες στον, πάραυτα παραιτηθέντα από τη θέση του υπουργού Μεταφορών, Κώστα Αχ. Καραμανλή. Ακολουθούν σπασμωδικοί χειρισμοί από την πλευρά της κυβέρνησης μεταξύ 13 και 15 Μαρτίου του ’23, με το Μαξίμου να αλλάζει τακτικές μέσα στο ίδιο 48ωρο. Η Ν.Δ. προκρίνει συνεδρίαση της Επιτροπής Παραγωγής και Εμπορίου με «ειδικό απεσταλμένο» τον τότε υπουργό Επικρατείας και ατύπως αρμόδιο για το υπουργείο Γιώργο Γεραπετρίτη -χωρίς την παρουσία του προκατόχου του- ο οποίος και συνοψίζει την κυβερνητική γραμμή περί σειράς διαχρονικών ελλείψεων και πα-

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ/EUROKINISSI

Σ

τις 7 Μαρτίου του 2023, στην πρώτη συνεδρίαση της Ολομέλειας μετά τη λήξη του εθνικού πένθους, ο ο νέος Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασούλας δήλωνε, από την έδρα τότε του προέδρου της, πως η Βουλή θα πράξει τα δέοντα δίπλα στην εκτελεστική και στη δικαστική εξουσία για τη διερεύνηση της σιδηροδρομικής τραγωδίας των Τεμπών. Εκτοτε οι διαδικασίες που ακολούθησαν για την εξιχνίαση του εγκλήματος που κόστισε 57 ζωές, επιβεβαίωναν και μόνον τα στοιχεία συγκάλυψης που έρχονταν στο φως από την κινητοποίηση των συγγενών των θυμάτων, τη δημοσιογραφική έρευνα και τις ενέργειες των κομμάτων. Παρά τις προσπάθειες της αντιπολίτευσης που, αξιοποιώντας όλα τα κοινοβουλευτικά εργαλεία, επιδίωξε να διαλευκάνει το γκρίζο (έως μαύρο) της εικόνας, το Μαξίμου από την πρώτη στιγμή έδωσε τον τόνο, άτεχνα τον Μάρτιο του ’23 εν όψει της προκήρυξης των εθνικών εκλογών - απολύτως μεθοδευμένα μετά το 41%, μπλοκάροντας με όλα τα μέσα την αποκάλυψη ευθυνών και υπευθύνων. Εναν χρόνο αργότερα, στις 20 Μαρτίου του ’24, η πλειοψηφία στην Ολομέλεια «αρχειοθέτησε» την υπόθεση, επικυρώνοντας το γαλάζιο πόρισμα της πλέον διάτρητης εξεταστικής επιτροπής που εξελίχθηκε ποτέ και που επιβεβαίωνε την πάγια κυβερνητική θέση ότι για το ασύλληπτο γεγονός έφταιγαν μόνον ο σταθμάρχης, οι νεκροί μηχανοδηγοί, οι χρόνιες παθογένειες και εν τέλει η «κακιά η ώρα». Δύο χρόνια μετά, με το πάνδημο αίτημα για δικαίωση και τιμωρία να προσλαμβάνει ανυπολόγιστες διαστάσεις παράγοντας πολιτικό αποτέλεσμα και με τον

ίδιο τον πρωθυπουργό να αναθεωρεί σε πανελλήνια μετάδοση τις αρχικές του βεβαιότητες χαρακτηρίζοντας μάλιστα την Εξεταστική για τα Τέμπη ως «κακιά στιγμή», το Μαξίμου ξανανοίγει υποχρεωτικά τον «φάκελο» της υπόθεσης στη Βουλή. Συναινεί σε προ ημερησίας συζήτηση σε επίπεδο πολιτικών αρχηγών, προκαλεί και προετοιμάζεται σε πρόταση δυσπιστίας, υποκύπτει σε προανακριτική για το «μπάζωμα» και τον Χρήστο Τριαντόπουλο. Από το ερχόμενο δεκαήμερο -και εκτός συγκλονιστικού απροόπτου- οι προβολείς των κομμάτων θα στραφούν στον αρμόδιο, τότε, υφυπουργό παρά τω πρωθυπουργώ καθώς θα ελεγχθεί εάν από τις πράξεις του στο διάστημα 3/3/2003 έως 6/3/2023 προκύπτει το αδίκημα της παράβασης καθήκοντος (ειδικό δικαστήριο) για το οποίο, σύμφωνα με την πρόταση του ΠΑΣΟΚ, στοιχειοθετούνται «επαρκείς ενδείξεις». Επικεντρώνοντας, βεβαίως, στην αναζήτηση του «εντολέα» του.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ/EUROKINISSI

►►Της ΕΛΕΝΑΣ ΒΑΡΙΝΟΥ

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΝΤΑΡΙΝΗΣ/EUROKINISSI

Το χρονικό της συγκάλυψης μέσα από τις μεθοδεύσεις της κυβερνητικής πλειοψηφίας ● Πώς μπλόκαραν με όλα τα μέσα την αποκάλυψη των υπευθύνων αποκλείοντας ουσιώδεις μάρτυρες και καταλήγοντας στην προδιαγεγραμμένη «αρχειοθέτηση» της υπόθεσης

Ο υπουργός Επικρατείας, Μ. Βορίδης, ο πρόεδρος της Εξεταστικής για τα Τέμπη, Δ. Μαρκόπουλος, και ο εισηγητής του ΣΥΡΙΖΑ στην Επιτροπή, Β. Κόκκαλης, σε στιγμιότυπα από τη συζήτηση του πορίσματος της πλειοψηφίας που έθεσε στο αρχείο την υπόθεση

ραλείψεων και κυρίως περί «ανθρώπινου λάθους» (15/3). Εχει προηγηθεί ομόφωνη απόφαση της Διάσκεψης των Προέδρων της Βουλής για άμεση σύγκληση της Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας έπειτα από αίτημα της αντιπολίτευσης για ακρόαση όλων των εμπλεκομένων. Την παραμονή της συνεδρίασης της Επιτροπής Παραγωγής και Εμπορίου, ο κεντρικός εγκαλούμενος δηλώνει αυτοβούλως στη διάθεση της Βουλής, ενώ ταυτόχρονα η Κ.Ο. της Ν.Δ. παραγγέλνει τη σύγκληση της Επιτροπής Θεσμών, περιορίζοντας την ατζέντα (κόντρα στο αντίστοιχο

αίτημα που είχε κατατεθεί πρωτύτερα από τον ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ.) μόνο στην επίμαχη σύμβαση 717/2014 για τη σηματοδότηση και την τηλεδιοίκηση, με ενημέρωση και από τους διατελέσαντες υπουργούς Μεταφορών Μιχ. Χρυσοχοΐδη και Χρ. Σπίρτζη. Στις 20/3, σε μαραθώνια συνεδρίαση της Επιτροπής, ο Κ. Αχ. Καραμανλής τοποθετείται για πρώτη φορά επίσημα στη Βουλή αναλαμβάνοντας με υψωμένο δάχτυλο μόνο το σκέλος της δικής του «πολιτικής» ευθύνης. ● Στις 7 Νοεμβρίου του ’23, προαναγγελθείσας της σύμπλευσης της αντιπολίτευσης στη διερεύ-

νηση τυχόν ποινικών ευθυνών κυβερνητικών στελεχών για τα Τέμπη με επίκεντρο τη σύμβαση 717/2014, ο Περισσός παρεμβάλλεται ζητώντας Εξεταστική Επιτροπή με αχανές πλαίσιο αναζήτησης διαχρονικών αιτιών που οδήγησαν στην τραγωδία. Στις 13/11/2023 καταθέτει η Χαριλάου Τρικούπη την πρότασή της για τη σύσταση προανακριτικής, ζητώντας διερεύνηση για Κ. Αχ. Καραμανλή (με σοβαρές ενδείξεις για το αδίκημα της απιστίας και της παράβασης καθήκοντος) και Χρήστο Σπίρτζη (για παράβαση καθήκοντος). Την ίδια ώρα, η Διάσκεψη των Προέδρων

ΤΟ ΤΡΕΝΟ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΟΡΓΗΣ 15

Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου 2025 Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΆ ΤΩΝ ΣΥΝΤΆΚΤΩΝ

αποφάσιζε να συζητηθεί μετά από δύο ημέρες στην Ολομέλεια η πρόταση για την εξεταστική. ● Στις 15/11/2023, η κυβέρνηση συνυπογράφει με άνεση την εισήγηση του ΚΚΕ θεμελιώνοντας έτσι, στην πραγματικότητα, την κοινοβουλευτική παρωδία που ακολούθησε. Την ίδια ημέρα κι ενώ η αξιωματική αντιπολίτευση του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. καταθέτει πρόταση προανακριτικής, επεκτείνοντας το πεδίο της κοινοβουλευτικής διερεύνησης, ο Μάκης Βορίδης στη συζήτηση στην Ολομέλεια προκαταλαμβάνει ακόμη και τη δικαστική έρευνα, προεξοφλώντας ότι ούτε και επί τη βάσει του πορίσματος της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (που έθεσε στο στόχαστρο τη σύμβαση για την τηλεδιοίκηση και τη σηματοδότηση στον σιδηρόδρομο) δεν συνάγεται θέμα αναζήτησης ποινικών ευθυνών. ● Στις 23/11 ανοίγουν οι πόρτες της Εξεταστικής Επιτροπής. Οι εργασίες διαρκούν ουσιαστικά τρεις μήνες, με την πλειοψηφία να παραδίδει μαθήματα καθεστωτικής νοοτροπίας μετατοπίζοντας με κάθε τρόπο τη συζήτηση από τις ευθύνες του «επιτελικού κράτους» Μητσοτάκη στον παράγοντα αποκλειστικά του «ανθρώπινου λάθους». Κρίσιμοι μάρτυρες, π.χ. ο Φ. Τσαλίδης (διευθύνων CEO της ΤΡΑΙΝΟΣΕ την περίοδο 2016-2021) και ο Κ. Γενιδούνιας (πρώην πρόεδρος του σωματείου μηχανοδηγών), που προειδοποιούσαν τον αρμόδιο υπουργό για την κατάσταση στον σιδηρόδρομο, αποκλείστηκαν, όπως επίσης δεν κλήθηκαν ο πρώην CEO του ΟΣΕ Κ. Σπηλιόπουλος (που μετά τους λίγους μήνες της παραμονής του στον Οργανισμό παραιτήθηκε εκθέτοντας τους λόγους και με επιστολή του στον πρωθυπουργό), ειδικοί πραγματογνώμονες (π.χ. ο Κ. Λακαφώσης) ή ο γ.γ. του ΥΜΕ, αρμόδιος για την ασφάλεια των μεταφορών, Γ. Ξιφαράς. Στις 24/1/2024 η κατάθεση της Μαρίας Καρυστιανού καθηλώνει τη Βουλή και το πανελλήνιο. Υποστηρίζει, μεταξύ άλλων, πως ο τότε περιφερειάρχης Θεσσαλίας Κ. Αγοραστός τής είχε εκμυστηρευτεί ότι υπήρξαν εντολές «άνωθεν» για το μπάζωμα της περιοχής του δυστυχήματος ενώ εκφράζει παράλληλα παρόμοια εκτίμηση για τον χειρισμό της υπόθεσης από τις ανακριτικές και εισαγγελικές αρχές της Λάρισας. Ισχυρό αποτύπωμα, που ανατρέπει τις μεθοδεύσεις της κυβέρνησης, αφήνουν άλλωστε

και οι καταθέσεις των ειδικών της «επιτροπής Γεραπετρίτη», με τον καθηγητή του ΔΠΘ Βασ. Προφυλλίδη και τον καθηγητή του ΑΠΘ Χρ. Πυργίδη να δηλώνουν εν πολλοίς πως εάν λειτουργούσαν το σύστημα τηλεδιοίκησης και τα συστήματα ασφαλείας (ETCS και GSMR) η σιδηροδρομική τραγωδία θα είχε αποφευχθεί. Ο υφυπουργός παρά τω πρωθυπουργώ τότε, αρμόδιος Πολιτικής Προστασίας, Χρήστος Τριαντόπουλος, δεν εμφανίστηκε ποτέ στην Εξεταστική. Ο Κώστας Αγοραστός κλήθηκε εκ των υστέρων, στην εκπνοή των εργασιών (15/2) και αφού του είχε ασκηθεί ποινική δίωξη για την εμπλοκή του στην υπόθεση των Τεμπών, οπότε και ο ίδιος επικαλέστηκε το δικαίωμα του κατηγορουμένου στη σιωπή. Δύο ημέρες νωρίτερα, ο Κώστας Αχ. Καραμανλής αρνείται και πάλι κάθε ευθύνη, κάνοντας προκλητικά λόγο για «πολιτική εκμετάλλευση» και «εμπόριο πόνου» (13/2). Η αντίδρασή του στα ερωτήματα για το «μπάζωμα» στον τόπο της τραγωδίας ήταν ενδεικτική: «Ελεος! Τι θέλουν να βγάλουν, ότι με τα χέρια μου τσιμέντωσα τον χώρο;».

Κλείσιμο άρον άρον ● Στις 20/2/2024 η κυβέρνηση

ολοκληρώνει την εξοργιστική διαδικασία κλείνοντας εσπευσμένα την Εξεταστική, χωρίς να συμπεριλάβει τις ουσιώδεις μαρτυρίες που ζητούσε η αντιπολίτευση και λίγο πριν διαβιβαστεί στην Επιτροπή -με επίμονο αίτημα από την πλευρά του εισηγητή του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. Β. Κόκκαλη- η δικογραφία από την Εισαγγελία Εφετών της Λάρισας. ● Στις 28 Μαρτίου του ’24 ο πρωθυπουργός προσέρχεται απολογούμενος στη Βουλή, λόγω της πρότασης δυσπιστίας που κατατέθηκε από την αντιπολίτευση με αφορμή τις αποκαλύψεις για τη «μονταζιέρα» του Μαξίμου, επιχειρώντας να πείσει πως δεν υπάρχει καμία επιχείρηση συγκάλυψης γύρω από τα Τέμπη. Ο ίδιος κατηγορεί τους πολιτικούς του αντιπάλους για συμπόρευση με ισχυρά συμφέροντα και σκοτεινά κέντρα που επιδιώκουν να ρίξουν την κυβέρνηση. «Ολο αυτό γίνεται στην υπηρεσία ενός και μόνο στόχου, να πέσει ο Μητσοτάκης!» δήλωνε από τότε, με την ίδια ένταση που εκφέρεται και σήμερα από τους κυβερνητικούς ο κίνδυνος της αποσταθεροποίησης της χώρας - παρότι οι ίδιοι έχουν πλέον «σκύψει το κεφάλι» στις 57 ψυχές των Τεμπών.

ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ/EUROKINISSI

στη Βουλή Ο Νίκος Άνδρουλάκης έχει αποκαλέσει τον πρωθυπουργό «ενορχηστρωτή της συγκάλυψης»

ΠΑΣΟΚ: «Θεσμικά και εποικοδομητικά» απώτερος σκοπός -όπως αποδείχθηκε από το πόρισμα της πλειοψηφίας- ήταν να φορτωθεί το φταίξιμο στον ανθρώπινο παράγοντα. Πριν από έναν χρόνο υποΜΕ ΒΆΣΗ το τρίπτυχο «θεσμικά, τεκμηριωμένα, αξι- βλήθηκε πρόταση δυσπιστίας κατά της κυβέρνησης ακά» πορεύτηκε και εξακολουθεί να πορεύεται δύο μετά την αποκάλυψη για τα μονταρισμένα ηχητικά με χρόνια το ΠΑΣΟΚ για την τραγωδία των Τεμπών έχο- συνομιλίες από τα επίμαχα λεπτά πριν από το δυστύντας ως κριτήριο την αποκάλυψη της αλήθειας και χημα, τα οποία κάποιο «αόρατο χέρι» κατεύθυνε σε την απονομή δικαιοσύνης. συγκεκριμένο ΜΜΕ, ώστε να στηριχθεί το ίδιο αφήΜάλιστα οι πολιτικές πρωτοβουλίες του Νίκου Αν- γημα που έβγαζε «λάδι» την κυβέρνηση και μάλιστα δρουλάκη και των στελεχών της αξιωματικής αντιπο- σε χρόνο κοντινό προς τις εκλογές... λίτευσης έχουν επιφέρει μέσα σε αυτό το χρονικό διάΠιο πρόσφατη κίνηση, που είχε απτό αποτέλεσμα, στημα σημαντικές ρωγμές στο κυβερνητικό πέπλο της ήταν το αίτημα για τη διερεύνηση -μέσω προανακριτισυγκάλυψης που επιχειρείται μεθοδευμένα. Πιο χα- κής- τυχόν ποινικών ευθυνών του υφυπουργού παρά ρακτηριστικές εξ αυτών, η διπλή πατω πρωθυπουργώ Χρήστου Τριαντόραίτηση Μπρατάκου – Παπασταύρου πουλου για την αλλοίωση του τόπου Σύμφωνα με τη Χαρ. στη διάρκεια της πρότασης δυσπιστίΤρικούπη, οι πολιτικές της τραγωδίας, το περίφημο «μπάας που κατέθεσε για τα χαλκευμένα ζωμα». Ο κ. Τριαντόπουλος ανακοίηχητικά που διοχετεύθηκαν σε φιλο- και κοινοβουλευτικές νωσε ότι θα παραιτηθεί. Τέλος, την κυβερνητικό μέσο ενημέρωσης, αλλά πρωτοβουλίες της έχουν επόμενη εβδομάδα -έχοντας και τα και η προαναγγελία παραίτησης του στόχο να ξεσκεπάσουν το δύο πορίσματα των εμπειρογνωμόΧρήστου Τριαντόπουλου, για τον πέπλο της κυβερνητικής νων- θα κατατεθεί, εκτός απροόοποίο ζητήθηκε η διενέργεια προα- συγκάλυψης, να φωτίσουν πτου, και η νέα πρόταση δυσπιστίας. τις σκιές και να συμβάλουν νακριτικής επιτροπής. Ο Νίκος Ανδρουλάκης έχει αποΠιο αναλυτικά, στη Χαριλάου Τρι- στο πάνδημο κοινωνικό καλέσει τον Κυριάκο Μητσοτάκη κούπη θεωρούν ότι η κυβέρνηση από αίτημα για δικαιοσύνη «ενορχηστρωτή της συγκάλυψης», την πρώτη στιγμή επιχείρησε να συενώ από την κυβέρνηση έχουν προγκαλύψει την υπόθεση, πιστεύοντας σπαθήσει να δαιμονοποιήσουν τις ότι με τη στάση αυτή τα γαλάζια στελέχη θα απέφευ- δηλώσεις του ότι η εμπιστοσύνη του στη Δικαιοσύνη γαν να βρεθούν αντιμέτωπα με τις πολιτικές ή τυχόν έχει κλονιστεί τα τελευταία τρία χρόνια, άποψη που ποινικές τους ευθύνες. Με μια αλληλουχία ενεργειών, στοιχειοθέτησε στη βάση τόσο της προσωπικής του από την ώρα που σημειώθηκε η σύγκρουση των δύο εμπειρίας με τις υποκλοπές όσο και της γνώμης της τρένων και μέχρι το σημερινό ξέσπασμα οργής των πλειονότητας των πολιτών που δηλώνει εξαιρετικά πολιτών, στο Μαξίμου, σύμφωνα με την ανάλυση που καχύποπτη. κάνουν στο ΠΑΣΟΚ, το μοναδικό μέλημα ήταν και παραμένει η συσκότιση της υπόθεσης, η παρεμπόδι- Παρών Χθες, σε ημερίδα που διοργάνωσε η Χαριλάου Τριση των ερευνών αλλά και πλέον η εργαλειοποίηση της τραγωδίας μέσω της προσπάθειας να διχαστεί κούπη, εγκαινιάζοντας τον διάλογο για «Δικαιοσύνη η κοινωνία και να στοχοποιηθούν όσοι υψώνουν τη και θεσμική θωράκιση του κράτους δικαίου», ο αρχηφωνή, ζητώντας αλήθεια και δικαιοσύνη. Σε σχέση γός της αξιωματικής αντιπολίτευσης δήλωσε ότι «η με τα πεπραγμένα του ΠΑΣΟΚ, μετά το πόρισμα της κοινωνία των πολιτών δεν διαμαρτύρεται κατά της Ευρωπαίας εισαγγελέως για τη μη ολοκλήρωση της Δικαιοσύνης, αλλά υπέρ της, δεν κινητοποιείται υπέρ σύμβασης 717 και την εγκατάσταση της τηλεδιοί- των κομμάτων της αντιπολίτευσης, αλλά υπέρ της κησης στο σιδηροδρομικό δίκτυο, που θα απέτρεπε αλήθειας και του κράτους δικαίου». Επίσης, η κοινοοποιοδήποτε ενδεχόμενο σύγκρουσης των τρένων, βουλευτική ομάδα του ΠΑΣΟΚ κατέθεσε τροπολογία κατατέθηκε πρόταση για σύσταση προανακριτικής που προβλέπει ότι τέσσερα χρόνια μετά την αφυπηεπιτροπής για τη διερεύνηση τυχόν ποινικών ευθυνών ρέτηση των δικαστικών λειτουργών δεν θα μπορούν του Κώστα Καραμανλή, που όμως απορρίφθηκε μετ’ να αναλάβουν δημόσιο αξίωμα. Η ηγεσία και τα στελέχη του ΠΑΣΟΚ θα δώσουν το επαίνων από την κυβερνητική πλειοψηφία. Ακολούθησε η σύσταση εξεταστικής επιτροπής «παρών» στα αυριανά συλλαλητήρια σε όλη τη χώρα, όπου το ΠΑΣΟΚ κατήγγειλε ότι επρόκειτο για «πα- ενώνοντας ως πολίτες και ως γονείς τις δυνάμεις τους ρωδία», αφού αποκλείστηκαν κρίσιμοι μάρτυρες, δεν με τους συγγενείς των θυμάτων και την υπόλοιπη διερευνήθηκαν μια σειρά από κομβικά γεγονότα και κοινωνία. ►►Του ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΟΥΚΛΟΥΜΠΕΡΗ

*

16

ΤΟ ΤΡΕΝΟ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΟΡΓΗΣ

Η ΕΦΗΜΕΡΊΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου 2025

Κόντρα κυβέρνησης – Τσίπρα ΔΕΝ ΕΚΡΥΨΕ την έντονη ενόχλησή της η κυβέρνηση για το άρθρο του Αλέξη Τσίπρα για τα Τέμπη και τη Δικαιοσύνη, αποκλειστικά για την «Εφημερίδα των Συντακτών». Εν προκειμένω, κυβερνητικές πηγές κατηγορούσαν τον πρώην πρωθυπουργό για τα πεπραγμένα της δικής του κυβέρνησης στον τομέα της Δικαιοσύνης, χωρίς όμως να απαντούν στο περιεχόμενο του άρθρου του με όσα επισήμαινε για τη σημερινή κυβέρνηση. Απαντώντας το γραφείο του πρ. πρωθυπουργού, επέκρινε τον Κ. Μητσοτάκη ότι «αντί να επιλέξει τη συγγνώμη, επέλεξε τη

Το πολιτικό κατεστημένο, το οποίο μας χρεοκόπησε οικονομικά, τώρα μας χρεοκοπεί και ηθικά, κατήγγειλε ο πρ. πρωθυπουργός

*

συκοφαντία και την κινδυνολογία. Φαίνεται ξεχνά ότι πρώτα από όλα λογοδοτεί απέναντι στις οικογένειες των 57 θυμάτων. Είναι ο δικός τους αγώνας για δικαιοσύνη και απόδοση ευθυνών που εμπνέει την κοινωνία και

κινητοποιεί τους πολίτες και καλό είναι να σταματήσει να τον συκοφαντεί βαφτίζοντάς τον “διχασμό” και “εκτροπή”». «Αλλωστε -καταλήγει- ούτε η χώρα, ούτε ο λαός έχουν “πληρώσει ακριβά” τις μεγάλες λαϊκές κινητοποιήσεις. Εάν πληρώνουμε κάτι είναι ότι αυτό το αίτημα δικαιοσύνης και δημοκρατίας θα παραμείνει ανεκπλήρωτο όσο τις τύχες του τόπου διαχειρίζεται ένα πολιτικό κατεστημένο που αφού μας χρεοκόπησε μια φορά οικονομικά, τώρα μας χρεοκοπεί και ηθικά, ευτελίζοντας κάθε έννοια δικαίου». Ν.ΠΑΠ.

Το χθεσινό πρωτοσέλιδο της «Εφ.Συν.»

ΚΩΣΤΑΣ ΤΖΟΥΜΑΣ / EUROKINISSI

Οι σταθμοί της αντιπολιτευτικής δράσης του ΣΥΡΙΖΑ Διαρκής παρουσία του κόμματος στη Βουλή και την Ευρωβουλή, αλλά και στα συλλαλητήρια ►► Του ΝΊΚΟΥ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΊΟΥ

Π

αρών» στα αυριανά συλλαλητήρια (αλλά χωρίς κομματική ταμπέλα) δηλώνει ο ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία, όπως ήταν «παρών» σε όλα τα μεγάλα κοινοβουλευτικά ραντεβού της διετίας, όπως, φυσικά, και στις επικείμενες κοινοβουλευτικές εξελίξεις της ερχόμενης εβδομάδας. Για την Κουμουνδούρου, η πρόταση δυσπιστίας έπρεπε να είχε κατατεθεί… χθες, ρίχνοντας έτσι το ανάθεμα στην ηγεσία του ΠΑΣΟΚ. Το κόμμα της ριζοσπαστικής-ανανεωτικής Αριστεράς δήλωσε επίσης «παρών», από την πρώτη στιγμή της σιδηροδρομικής τραγωδίας: ενδεικτικά, ο τότε τομεάρχης Διαφάνειας Γιάννης Ραγκούσης

«

ΠΥΡ ΟΜΑΔΟΝ από την ελάσσονα αντιπολίτευση στα όσα είπε ο Κυριάκος Μητσοτάκης στο Υπουργικό Συμβούλιο χθες. Ο Σωκράτης Φάμελλος δήλωσε, συγκεκριμένα, ότι «ένας φοβισμένος και διχαστικός πρωθυπουργός στο σημερινό υπουργικό συμβούλιο επιτέθηκε ακόμα μία φορά και προσέβαλε την κοινωνία, που θα διαδηλώσει την Παρασκευή για αλήθεια και δικαιοσύνη. Η κυβέρνηση και το κατεστημένο εξουσίας φοβούνται. Και το δεί-

είχε καταδείξει τον παράνομο, ρουσφετολογικό –όπως είχε καταγγείλει– διορισμό του σταθμάρχη, αλλά και το σκηνικό εγκατάλειψης στο τοπικό κέντρο τηλεδιοίκησης τον Ιούλιο του 2019. Μια νέα πτυχή που είναι πιθανό να αναδειχθεί τις επόμενες ώρες είναι η διεύρυνση του κατηγορητηρίου για τα μέλη της κυβέρνησης Χρήστο Τριαντόπουλο, Νίκο Παπαθανάση και Γιάννη Τσακίρη. Αυτό πιστεύει, τουλάχιστον, ο βουλευτής Λάρισας του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. Βασίλης Κόκκαλης (χωρίς αυτό να σημαίνει ότι συμμερίζονται όλοι στην Κουμουνδούρου την προσέγγισή του). Ο βουλευτής της αντιπολίτευσης επικαλείται, συγκεκριμένα, το γεγονός ότι αξιοποιήθηκαν κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης για το μπάζωμα, τις παράνομες –όπως επισημαίνει– εργασίες. Τούτων δοθέντων, σύμφωνα πάντα με

τον Β. Κόκκαλη, ο Χρ. Τριαντόπουλος έδωσε την παράνομη εντολή προς τους επιχειρησιακούς παράγοντες και τον πρώην περιφερειάρχη Κ. Αγοραστό να αλλοιώσουν τον τόπο του εγκλήματος. Οπως υποστηρίζει εξάλλου, οι μεν κ. Τσακίρης και Παπαθανάσης τέλεσαν το αδίκημα της απιστίας (δαπανήθηκε το ποσό των 647.682 ευρώ), αλλά ο Χρ. Τριαντόπουλος φέρεται να τέλεσε το αδίκημα της κακουργηματικής ηθικής αυτουργίας σε απιστία. Ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. επικαλείται και σχετική διάταξη της αντεισαγγελέως Εφετών κ. Νάτση, στην οποία αποτυπώνεται η παράλληλη λειτουργία δύο συντονιστικών στον τόπο του δυστυχήματος, ενός με τυπικές αρμοδιότητες και ενός με ουσιαστικές. Στον απολογισμό της διετίας σε ό,τι αφορά τον ΣΥΡΙΖΑ, δεν πρέπει να παραλειφθεί η δουλειά που έγινε από την ευρωομάδα του κόμματος (Κ. Αρβανίτης, Ελ. Κουντουρά, Ν.

Φαραντούρης) για την ανάδειξη της υπόθεσης και στην Ευρώπη. Χαρακτηριστικά όσα έλεγε η Μαρία Καρυστιανού, στην πρώτη επέτειο από τη φοβερή τραγωδία των Τεμπών, στην εκδήλωση που είχε διοργανώσει ο επικεφαλής της ευρωομάδας Κώστας Αρβανίτης, υπό τον τίτλο, «Τέμπη: εκτροχιασμός του κράτους δικαίου»: «Πλέον όμως είστε η μειοψηφία. Εσείς και οι υποστηρικτές σας αποτελείτε μια μικρή ομάδα που στηρίζει το έγκλημα, που αγαπά την ατιμωρησία. Ετσι βόλευε μέχρι σήμερα. Η κοινωνία όμως στέκεται όρθια μπροστά σας και παρακολουθεί τις τελευταίες σπασμωδικές κινήσεις και οραματίζεται την απελευθέρωση της Δικαιοσύνης και την ταφή των όσων εσείς εκπροσωπείτε». Φράσεις που θα μπορούσαν να επαναληφθούν από το βήμα της συγκέντρωσης, αύριο, απέναντι από τη Βουλή...

Πυρά κατά Μητσοτάκη από την Αριστερά χνουν. Κουνάνε το δάχτυλο στους πολίτες που δυσπιστούν και κινητοποιούνται με μοναδικό κίνητρο τα προβλήματα που δημιουργεί η πολιτική του κυρίου Μητσοτάκη. Οσο φόβο και αν διασπείρουν στην κοινωνία, όσα ψέματα και αν πουν, ο λαός ανοίγει πάντα τον δρόμο. Για αυτό πράγματι, κύριε Μητσοτάκη, σε ένα θα συμφωνήσω μαζί σας, στη δημοκρατία δεν

Σ. Φάμελλος: Ο πρωθυπουργός φοβάται και διχάζει ● Αλ. Χαρίτσης: Την Τρίτη να κατατεθεί πρόταση μομφής

*

υπάρχουν αδιέξοδα». Πρόσκληση προς τα κόμματα της προοδευτικής αντιπολίτευσης να συμφωνήσουν τώρα σε πρό-

ταση δυσπιστίας κατέθεσε χθες από το βήμα της Βουλής ο Αλέξης Χαρίτσης, με προτεινόμενη μέρα κατάθεσης την επόμενη Τρίτη. Σε ανακοίνωσή της για την πρωθυπουργική ομιλία, η Νέα Αριστερά σημειώνει ότι «ο φόβος του Κυριάκου Μητσοτάκη μπροστά στην ιστορική απεργιακή κινητοποίηση της Παρασκευής δεν κρύβεται. Στο σημερινό (σ.σ. χθεσινό) Υπουργι-

κό Συμβούλιο, ο πρωθυπουργός επιστράτευσε ξανά τη ληγμένη καραμέλα της “πάνω και κάτω πλατείας” και επανέφερε το επικίνδυνο αφήγημα περί σχεδίου αποσταθεροποίησης». Εκ μέρους του Κινήματος Δημοκρατίας, τέλος, ο εκπρόσωπός του, Μιχάλης Χουρδάκης, τόνισε ότι «η κοινωνία απαιτεί αλήθεια και δικαιοσύνη και οι πολίτες δεν θα σταματήσουν μέχρι να τη βρουν». Ν.ΠΑΠ.

Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου 2025 Η ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ

ΤΟ ΤΡΕΝΟ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΟΡΓΗΣ 17

Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΤΟΥ ΙΤΑΛΙΚΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΣΥΝΕΠΗΣ ΣΤΙΣ ΑΠΟΖΗΜΙΏΣΕΙΣ

Η Hellenic Train δεν πληρώνει Εχει δώσει έως τώρα μόνο προκαταβολές αποζημίωσης στα θύματα των Τεμπών και μάλιστα όχι σε όλα ● Τα ποσά ανέρχονταν σε 42.000 ευρώ για κάθε θανόντα, 5.00010.000 για κάθε τραυματία και 300 ευρώ για κάθε χαμένη αποσκευή, ενώ ο ευρωπαϊκός Κανονισμός 1371 προβλέπει πολύ μεγαλύτερα ποσά που φτάνουν στα 175.000 ευρώ ►► Του ΑΡΗ ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ

Α

ποζημιώσεις ύψους πολλών εκατομμυρίων ευρώ συνεχίζει να οφείλει η Hellenic Train στα θύματα της τραγωδίας των Τεμπών. Η κυβέρνηση, που το τελευταίο διάστημα στρέφει και μέσω του πρωθυπουργού τα βέλη της στην εταιρεία ιταλικών συμφερόντων, δεν την έχει πιέσει να καταβάλει σοβαρά ποσά που προβλέπονται από ευρωπαϊκούς κανονισμούς, παρά τις διαβεβαιώσεις που έδιναν τους πρώτους μήνες. Υπενθυμίζεται ότι η Hellenic Train έχει δώσει έως τώρα μόνο προκαταβολές αποζημίωσης στα θύματα των Τεμπών και μάλιστα όχι σε όλα. Οι προκαταβολές αυτές ανέρχονταν σε 42.000 ευρώ για κάθε θανόντα, 5.000-10.000 για κάθε τραυματία και 300 ευρώ για κάθε χαμένη αποσκευή. Ομως ο ευρωπαϊκός Κανονισμός 1371 που ψηφίστηκε στις 23/10/2007 και αφορά «τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των επιβατών σιδηροδρομικών γραμμών» προβλέπει πολύ μεγαλύτερα ποσά που φτάνουν στα 175.000 ευρώ. Οπως αναφέρεται στο άρθρο 26 του κανονισμού, «ο μεταφορέας είναι υπεύθυνος για τη ζημία που απορρέει εκ του θανάτου, των τραυματισμών ή οποιασδήποτε άλλης προσβολής της φυσικής ή ψυχικής ακεραιότητας του επιβάτη, η οποία προκλήθηκε από ατύχημα σχετικό με τη σιδηροδρομική εκμετάλλευση το οποίο επήλθε ενώ ο επιβάτης παραμένει εντός των σιδηροδρομικών οχημάτων, εισέρχεται ή εξέρχεται από αυτά, οποιαδήποτε και αν είναι η χρησιμοποιούμενη σιδηροδρομική υποδομή». Εγκυροι νομικοί κύκλοι εκτιμούν ότι αυτή η διατύπωση έχει να κάνει με την «αντικειμενική

ευθύνη» της σιδηροδρομικής επιχείρησης που έχει την άδεια να εκμεταλλεύεται σιδηρόδρομο. Με άλλα λόγια, η ευθύνη αυτή δεν προκύπτει ούτε προϋποθέτει κάποια δικαστική απόφαση, αλλά επιβάλλει στη σιδηροδρομική επιχείρηση να συνδράμει τα θύματα του δυστυχήματος ακό-

μη και αν αποδειχτεί κάποτε ότι δεν είχε ευθύνη. Οι αποζημιώσεις που επιβάλλει ο κανονισμός αφορούν: ● Τα έξοδα κηδείας των 57 θανόντων, τα οποία έσπευσε τότε να αναλάβει η κυβέρνηση για να δείξει τη μέριμνά της για τα θύματα. ● Τα έξοδα για τη στήριξη και

διατροφή των προσώπων για τα οποία είχε ευθύνη ο θανών επιβάτης. ● Για τους 180 τραυματισμένους των Τεμπών ο κανονισμός προβλέπει την κάλυψη των εξόδων θεραπείας και μεταφοράς αλλά και εκείνα για «την αποκατάσταση της βλάβης που προκλήθηκε

είτε από την ολική ή μερική ανικανότητα προς εργασία είτε από την αύξηση των αναγκών». Υπενθυμίζεται ότι ανάμεσα στους τραυματίες των Τεμπών υπάρχουν δεκάδες άνθρωποι που υποβλήθηκαν ή συνεχίζουν να έχουν ανάγκη πανάκριβης νοσοκομειακής θεραπείας ή και μακροχρόνιων ψυχοθεραπειών. Σε δημοσιεύματα αναφέρεται συχνά το σχετικό κόστος που ανέλαβε το δημόσιο σύστημα υγείας ή χορηγοί, αλλά πουθενά η «υπόχρεη» Hellenic Train. Οταν τους πρώτους μήνες μετά τα Τέμπη η «Εφ.Συν.» υπέβαλλε σχετικά ερωτήματα στον τότε αρμόδιο υπουργό Γιώργο Γεραπετρίτη, λάμβανε την απάντηση ότι η κυβέρνηση θα «παρακολουθεί στενά την υπόθεση» καθώς καθυστερούσαν ακόμη και οι προκαταβολές. Πολύ καιρό αργότερα, τον Οκτώβριο του 2023, η «Εφ.Συν.» επανέθεσε το ερώτημα στον έως και σήμερα υπουργό Υποδομών και Μεταφορών, Χρήστο Σταϊκούρα, ο οποίος απάντησε πως «δεν έχει εικόνα για το θέμα». Τότε, όμως, η κυβέρνηση συνέχισε να συζητά με τους Ιταλούς της Ηellenic Train και την ιταλική κυβέρνηση για το μέλλον των επενδύσεων στην Ελλάδα. Φαίνεται όμως ότι τίποτε δεν έχει αλλάξει ακόμη και σήμερα, παρά το γεγονός ότι πρόσφατα ο Κυρ. Μητσοτάκης μίλησε για τις ευθύνες (ακόμη και «πολιτικές») της Hellenic Train. Σύμφωνα με πληροφορίες, έως σήμερα η Hellenic Train: ● Εχει δώσει τις προκαταβολές των 42.000 ευρώ σε 46 από τα 57 θύματα. Αλλοι 9 θανόντες ήταν εργαζόμενοι που καλύπτονται από ασφαλιστικό συμβόλαιο, ενώ η Hellenic Train αρνείται να δώσει το ποσό σε δύο άτομα από το προσωπικό του κυλικείου με το σκεπτικό ότι ήταν εργολαβικοί εργαζόμενοι. Με το ίδιο σκεπτικό, αρνείται να δώσει την προκαταβολή και σε μία εργαζόμενη στην καθαριότητα που τραυματίστηκε. ● Εχει δώσει προκαταβολές για τραυματισμό σε 160 από τους 180 τραυματίες. ● Σε ό,τι αφορά δε τα πολύ σοβαρότερα ποσά της αποζημίωσης που μπορεί να φτάνει τα 175.000 ευρώ, η Hellenic Train αρνείται να τα καταβάλει στηριζόμενη σε νομικές γνωματεύσεις που θεωρούν ότι αφορούν ευθύνες που θα πρέπει να ορίζονται από δικαστικές αποφάσεις.

18

ΤΟ ΤΡΕΝΟ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΟΡΓΗΣ

ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ ►► Της ΜΑΡΙΑΣ ΨΑΡΑ

πό κον τά παρακολουθεί η Ε.Ε. την υπόθεση της τραγωδίας των Τεμπών. Δεν είναι μόνο θέματα απόδοσης δικαιοσύνης και κράτους δικαίου που βρίσκονται στο μικροσκόπιο των ευρωπαϊκών οργάνων. Στον θεσμικό της ρόλο συμπεριλαμβάνεται και ο έλεγχος για την εφαρμογή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για την ασφάλεια των σιδηροδρόμων, για την υλοποίηση των δεσμεύσεων της Ελλάδας, όπως επίσης και για τη διάθεση των ευρωπαϊκών κονδυλίων. Το πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα, το χειρότερο τα τελευταία χρόνια στην Ευρώπη, τράβηξε από την αρχή την προσοχή τόσο της Κομισιόν και του Ευρωκοινοβουλίου όσο και μιας σειράς θεσμών όπως η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO) και ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Σιδηροδρόμων (ΕRA). Ωστόσο, σημείο-καμπής ήταν η παρουσία των συγγενών των θυμάτων της τραγωδίας των Τεμπών στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Συγκεκριμένα, η ακρόασή τους στην Επιτροπή Αναφορών, που είναι η μόνη στην οποία έχουν πρόσβαση οι πολίτες για να θέσουν ένα ζήτημα στους θεσμούς. Ηταν Μάρτιος του 2024. «Είμαστε βέβαιοι για τη συγκάλυψη, γι’ αυτό είμαστε εδώ», είπε η Μαρία Καρυστιανού, μιλώντας όρθια μπροστά στους ευρωβουλευτές όλων των χρωμάτων. «Φέρω το βάρος μιας τεράστιας ευθύνης, που εύχομαι κανείς ποτέ να μη χρειαστεί να αναλάβει. Είμαι εδώ όχι μόνο ως μάνα, αλλά και ως πρόεδρος της επιτροπής των συγγενών. Εχω πάνω μου και την ευθύνη που γιγαντώθηκε με τις 1.330.000 των Ελλήνων που έχουν συνυπογράψει το δίκαιο αίτημά μας», είπε η Μαρία Καρυστιανού. «Δεν σας ζητάμε να γίνετε λαϊκό δικαστήριο. Εχουμε τρία αιτήματα: να προστατεύσετε το κράτος δικαίου, να φροντίσετε για την προστασία της ζωής και της ακεραιότητας των συγκοινωνιών», ζήτησε. Εξω από το Ευρωκοινοβούλιο πλήθος κόσμου -Ελλήνων κυρίως- είχαν συγκεντρωθεί αυθόρμητα για να της συμπαρασταθούν. Τα αιτήματα των συγγενών έγιναν ομόφωνα δεκτά -από όλες τις πολιτικές ομάδες- από την Επιτροπή Αναφορών. Ο φάκελος διερεύνησης του δυστυχήματος κρατήθηκε ανοιχτός και από την αρμόδια Επιτροπή Μεταφορών ΤRΑΝ, αλλά και από τη LIBE, την Επιτροπή Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων.

Α

Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου 2025

Το έγκλημα στην ευρωπαϊκή κρησάρα Από την εμβληματική ομιλία της Μαρίας Καρυστιανού στην Επιτροπή Αναφορών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου μέχρι τη δύσκολη ακρόαση Τζιτζικώστα πριν αναλάβει το χαρτοφυλάκιο των Μεταφορών ● Πώς απασχόλησε η τραγωδία των Τεμπών τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ενωσης

«Είμαστε βέβαιοι για τη συγκάλυψη, γι’ αυτό είμαστε εδώ» είπε η Μαρία Καρυστιανού μιλώντας όρθια μπροστά στους ευρωβουλευτές όλων των χρωμάτων

Και από τότε, το σύνολο της υπόθεσης απέκτησε και βρυξελλιώτικη δυναμική.

Πρώτοι μήνες Ο πρώτος που αρμοδίως ασχολήθηκε με το πολύνεκρο δυστύχημα ήταν ο ERA. Λίγες μόλις μέρες μετά τη σύγκρουση, μέσω της «Εφ. Συν.», είχε διαμηνύσει ότι διατίθεται να παράσχει όποια βοήθεια ζητήσει η Ελλάδα. Ο Οργανισμός διευκρίνιζε ότι οι ειδικοί του δεν είναι μόνο για… συνδρομή σε επίπεδο εποπτείας της Ρυθμιστικής Αρχής Σιδηροδρόμων, όπως είχαν ζητήσει οι ελληνικές αρχές, αλλά και για τη διερεύνηση του δυστυχήματος. Αρκεί η Ελλάδα να το ζητήσει, κάτι που δεν έγινε ποτέ. Ο ERA εξέδωσε τον Σεπτέμβριο του 2023 ένα πόρισμα-ράπισμα για τα χάλια του ελληνικού σιδηροδρόμου. Στο πολυσέλιδο πόρισμα, καταγράφηκε η εικόνα διάλυσης και πλήρους σύγχυσης ρόλων που οδήγησε και στο δυ-

στύχημα των Τεμπών. «Κατά συνέπεια, στην Ελλάδα προκύπτει ότι δεν υπάρχει κανείς, σε επίπεδο κυβέρνησης ή εθνικού φορέα, ο οποίος να αναλαμβάνει αποτελεσματικά τη συνολική ευθύνη για την ασφάλεια των σιδηροδρόμων και να οδηγεί το σύστημα σε μια συνεχή βελτίωση», ανέφερε χαρακτηριστικά. Στο μεταξύ, τον Ιούνιο του 2023, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία πληροφόρησε τις ελληνικές αρχές για υπόνοιες που προέκυψαν, κατά τη διερεύνηση της υπόθεσης, για τη διάπραξη αδικημάτων από δύο πρώην υπουργούς. Η EPPO κάλεσε την κυβέρνηση να ενεργήσει, καθώς, στην ελληνική έννομη τάξη, αδικήματα υπουργών διώκονται μόνο με απόφαση του ελληνικού Κοινοβουλίου. Ωστόσο, στην κοινοβουλευτική συζήτηση που ακολούθησε τον Νοέμβριο του 2023, η κυβέρνηση προέκρινε τη σύσταση εξεταστικής και όχι προανακριτικής επιτροπής…

Μιλώντας στην «Εφ.Συν.», η Ευρωπαία εισαγγελέας Λάουρα Κοβέσι, τον Μάρτιο του 2024, είπε ότι, εάν είχαν εφαρμοστεί η τηλεδιοίκηση και η σηματοδότηση, το δυστύχημα θα είχε αποφευχθεί. Επίσης, ζήτησε την αλλαγή του νόμου περί ευθύνης υπουργών...

Ο κρίσιμος ρόλος των συγγενών Τουλάχιστον τέσσερις φορές έχουν έρθει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο η Μαρία Καρυστιανού και οι συγγενείς του συλλόγου. Κάθε φορά, η παρουσία τους έχει προκαλέσει το ενδιαφέρον των Βρυξελλών σε όλα τα επίπεδα. Η αρχή είχε γίνει τον Φεβρουάριο του 2024 στην εκδήλωση που είχε διοργανωθεί -με πρωτοβουλία του αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Αριστεράς Κώστα Αρβανίτη- από την ευρωομάδα του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ./LEFT. Τότε για πρώτη φορά ευρωβουλευτές άλ-

λων χωρών και άλλων πολιτικών ομάδων ενημερώθηκαν για την εξέλιξη της υπόθεσης. Ακολούθησε η ακρόαση στην Επιτροπή Αναφορών με την έγκριση των αιτημάτων, η οποία επισπεύσθηκε με αίτημα των ευρωβουλευτών της Ευρωπαϊκής Αριστεράς λόγω των επικείμενων ευρωπαϊκών εκλογών. Η Μαρία Καρυστιανού, εκπρόσωποι οικογενειών θυμάτων και επιζήσαντες συμμετείχαν σε εκδήλωση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αυτή τη φορά με πρωτοβουλία της Ελενας Κουντουρά, τον Απρίλιο του 2024, με θέμα την ασφάλεια των σιδηροδρόμων. Συγγενείς ήρθαν ξανά στις Βρυξέλλες και τον Οκτώβριο για ακόμα μια εκδήλωση, αλλά και για συναντήσεις με μέλη των θεσμών. Παρά τις επαφές των συγγενών με στελέχη του Ευρωκοινοβουλίου, καθώς και την επιστολή που απηύθυναν στην πρόεδρο της Κομισιόν ενημερώνοντας ότι η Ελλάδα ελέγχεται για το σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη, δεν έλαβαν απάντηση. Αντίθετα, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε την ανάληψη του κρίσιμου χαρτοφυλακίου των Μεταφορών στον Ελληνα επίτροπο. Επίσης, πρόεδρος στην αρμόδια Επιτροπή Μεταφορών ανέλαβε η επικεφαλής των ευρωβουλευτών της Ν.Δ., Ελίζα Βόζεμπεργκ. Αντιπρόεδρος της ίδιας Επιτροπής ανέλαβε η ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, Ελενα Κουντουρά. Η ακρόαση του υποψήφιου επιτρόπου Απόστολου Τζιτζικώστα ήταν η επόμενη ημερομηνία-σταθμός, στις 3 Νοεμβρίου 2024. «Σας διαβεβαιώνω, εσάς και τα μέλη της Επιτροπής Μεταφορών, όπως και όλους τους συγγενείς των Τεμπών, ότι δεν θα διστάσω ούτε μία στιγμή να πράξω ακριβώς όσα προβλέπονται από την ευρωπαϊκή νομοθεσία και την Κομισιόν, δεν θα παρεκκλίνω καθόλου από τις διαδικασίες που προβλέπονται», είπε ο υποψήφιος επίτροπος, ο οποίος εγκρίθηκε από τους ευρωβουλευτές. Τον Δεκέμβριο του 2024, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκινά νέα διαδικασία επί παραβάσει σε βάρος της ελληνικής κυβέρνησης, ζητώντας εξηγήσεις για το γεγονός ότι συνεχίζει να μην έχει συμμορφωθεί με τις προδιαγραφές ασφάλειας των σιδηροδρόμων. Τη διαδικασία υπογράφει ο ίδιος ο επίτροπος Απ. Τζιτζικώστας. Πιο πρόσφατο κεφάλαιο, οι δύο φορές που η Ευρωπαϊκή Αριστερά έχει ζητήσει να συζητηθεί το θέμα των Τεμπών στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, παρουσία του επιτρόπου. Καμία από αυτές δεν «πέρασε» τελικά… Είναι σίγουρο ότι αυτό το κεφάλαιο δεν ήταν το τελευταίο.

Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου 2025 Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ

ΤΟ ΤΡΕΝΟ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΟΡΓΗΣ 19

►► Του ΑΡΗ ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ

Δ

ύο χρόνια πριν από το τραγικό δυστύχημα των Τεμπών χτυπούσαν τα «καμπανάκια» από τις Βρυξέλλες για τις σοβαρότατες ελλείψεις στην ασφαλή λειτουργία του ελληνικού σιδηροδρόμου. Ηδη από την άνοιξη του 2021, η Ελλάδα είχε μπει στο ελεγκτικό στόχαστρο της Κομισιόν μέσω της διαδικασίας EU-Pilot για λανθασμένη εφαρμογή των ευρωπαϊκών οδηγιών και κανονισμών. Η επίσημη διαδικασία της παραπομπής, όμως, ξεκίνησε μόλις τον Δεκέμβριο του 2024 και αφού είχε μεσολαβήσει το έγκλημα των Τεμπών... Το EU Pilot είναι ένας μηχανισμός «άτυπου διαλόγου» μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και κάθε κράτους-μέλους για θέματα που σχετίζονται με πιθανή μη συμμόρφωση με το δίκαιο της Ε.Ε. Μπορεί να ξεκινήσει από κάποια καταγγελία, ακόμη και ανώνυμη, και να καταλήξει σε παραπομπή για παραβίαση της κοινοτικής νομοθεσίας εφόσον το κράτος-μέλος δεν δώσει ικανοποιητικές απαντήσεις. Οπως προκύπτει από έγγραφα που βρίσκονται στην κατοχή της «Εφ.Συν.», ο έλεγχος μέσω EU Pilot είχε ξεκινήσει πριν από την άνοιξη του 2021 και αφορούσε τη «Μη συμμόρφωση της Ελλάδας με την οδηγία 2016/798 για την ασφάλεια των σιδηροδρόμων». Η συγκεκριμένη διαδικασία αρχικού ελέγχου είχε πάρει τον αριθμό 9931/2021 και οι αρμόδιοι της Κομισιόν υπέβαλλαν ερωτήματα και ζητούσαν εξηγήσεις, ενώ στο έγγραφο που δημοσιεύουμε, με ημερομηνία 6 Ιουλίου 2021, το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, με τότε υπουργό τον Κ. Αχ. Καραμανλή, υποτίθεται ότι έπρεπε να δώσει απαντήσεις. Θεωρητικά, η Ελλάδα είχε συμμορφωθεί με την οδηγία 2016/798 μέσω του νόμου 4632 που ψήφισε η κυβέρνηση Μητσοτάκη το φθινόπωρο του 2019. Ομως, η Κομισιόν έθετε 15 ερωτήματα για σημεία που ο συγκεκριμένος νόμος δεν ακολουθούσε την οδηγία, όπως ο τρόπος με τον οποίο γίνεται η διερεύνηση ενός σιδηροδρομικού δυστυχήματος. Δυστυχώς, η έλλειψη της κατάλληλης διαδικασίας για την οποία από τότε προειδοποιούσε η Κομισιόν επιβεβαιώθηκε αμέσως μετά τα Τέμπη. Αντί για μια διερεύνηση από επίσημο φορέα που θα συγκέντρωνε όλο

► Του ΚΩΣΤΑ ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗ

Προειδοποιούσαν από το 2021 οι Βρυξέλλες Η Ελλάδα είχε μπει στο ελεγκτικό στόχαστρο της Κομισιόν μέσω της διαδικασίας EU-Pilot για λανθασμένη εφαρμογή των ευρωπαϊκών οδηγιών και κανονισμών, δύο χρόνια πριν από την τραγωδία

Από το 2021 ζητούσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συμμόρφωση της Ελλάδας σε ζητήματα ασφαλείας των ελληνικών σιδηροδρόμων, όπως φαίνεται και στο έγγραφο που συνόδευε απαντήσεις για τη διαδικασία Eu Pilot. Η διαδικασία παραπομπής της χώρας μας, όμως, ξεκίνησε μόλις τον Δεκέμβριο του 2024 και αφού στα Τέμπη είχε συμβεί το έγκλημα

το αποδεικτικό υλικό ώστε να εντοπιστούν τα αίτια αλλά και οι ευθύνες, ο τόπος του εγκλήματος σκουπίστηκε και μπαζώθηκε μέσα σε ελάχιστες μέρες. Το αποτέλεσμα είναι, δύο χρόνια αργότερα, οι κάθε μορφής πραγματογνώμονες και ειδικοί να δουλεύουν κυρίως με τα βίντεο και να μην έχουν τρόπο επαλήθευσης των θεωριών τους από άλλα στοιχεία (αναλύσεις στο χώμα, ιατροδικαστικό υλικό, τρόπος διασποράς των συντριμμιών κ.λπ.). Το εξωφρενικό είναι ότι η κυβέρνηση, που δεν φρόντισε να γίνει μια σωστή διερεύνηση, είναι εκείνη που διαμαρτύρεται για πραγματογνωμοσύνες που δεν την εξυπηρετούν και εξεγείρεται όταν κατηγορείται για συγκάλυψη. Στις 16 Δεκεμβρίου 2024, η Κομισιόν κίνησε τη διαδικασία επί παραβάσει με την αποστολή προειδοποιητικής επιστολής στην Ελλάδα, «επειδή δεν ευθυγραμμίζεται με τις απαιτήσεις της νομοθεσίας της Ε.Ε. για την

ασφάλεια των σιδηροδρόμων», δηλαδή την οδηγία 2016/798. Και μέσα στο κείμενο της επιστολής επικαλείται τη διαδικασία EuPilot και τα ερωτήματα που είχαν τεθεί από τις 27 Απριλίου 2021. Μεταξύ άλλων τονίζει ότι η οδηγία: ● Απαιτεί από τα κράτη-μέλη να εξασφαλίζουν τη διεξαγωγή έρευνας από τον εθνικό φορέα διερεύνησης μετά από κάθε σοβαρό ατύχημα στο ενωσιακό σιδηροδρομικό σύστημα. ● Απαιτεί από τον φορέα διερεύνησης να είναι σε θέση να εξασφαλίζει επαρκείς πόρους ώστε να διασφαλίζει τη διενέργεια ανεξάρτητων ερευνών. ● Απαιτεί η τελική έκθεση της έρευνας να δημοσιεύεται το συντομότερο δυνατό και κατά κανόνα το αργότερο εντός 12 μηνών μετά την ημερομηνία κατά την οποία σημειώθηκε το περιστατικό. Τότε, το 2021, η κυβέρνηση απάντησε ότι υπήρχε άλλος φορέας, η Επιτροπή Διερεύνησης Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων και Συμβάντων (ΕΔΙΣΑΣ), αλλά σκόπευε να νομοθετήσει για να τη συνενώσει με την τότε επιτροπή για τα αεροπορικά δυστυχήματα (ΕΔΑΑΠ). Ομως, αυτή η νομοθέτηση άργησε ενάμιση χρόνο και έγινε τον Ιανουάριο του 2023 με τον νόμο 5014 που ίδρυσε στα χαρτιά τον Εθνικό Οργανισμό Διερεύνησης Αεροπορικών και Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων και Ασφάλειας Μεταφορών (ΕΟΔΑΣΑΑΜ). Το αποτέλεσμα ήταν όταν συνέβη η τραγωδία των Τεμπών να μην υπάρχει επίσημος κρατικός φορέας και η αρχική διερεύνηση να ανατεθεί σε εμπειρογνώμονες της Τροχαίας. Η κυβέρνηση δεν εφάρμοσε καν την πρόβλεψη του 5014 να γίνει η διερεύνηση από την ΕΔΑΑΠ εφόσον δεν είχε συσταθεί ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ που κατέστη λειτουργικός πολύ αργότερα και, όπως αναφέρει η επιστολή παραπομπής της Κομισιόν, ξεκίνησε την έρευνα για τα Τέμπη σχεδόν έναν χρόνο αργότερα, στις 15 Φεβρουαρίου 2024. Το εξωφρενικό είναι ότι κυβερνητικοί αξιωματούχοι, όπως ο νυν αρμόδιος υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Χρήστος Σταϊκούρας, όταν ερωτώνται για την παραπομπή της Ελλάδας (προχθές στο ραδιόφωνο του ΣΚΑΪ), αναφέρουν με νόημα ότι οι ελλείψεις ανάγονται στο 2016, προσπαθώντας να μεταθέσουν ευθύνες στην προηγούμενη κυβέρνηση. Λες και δεν διοικούν εκείνοι σχεδόν 6 χρόνια τώρα και δεν έχουν καταθέσει πλήθος νομοσχεδίων για τους τομείς που πραγματικά τους ενδιέφερε να προχωρήσουν.

20

ΤΟ ΤΡΕΝΟ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΟΡΓΗΣ

Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου 2025

ΤΟ PODCAST ΤΟΥ ΘΥΜΟΥΚΑΙ ΤΗΣ ΕΛΠΙΔΑΣ Του ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΥ ● ΦΩΤOΓΡΑΦΊΕΣ: ΜΑΡΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΗ

εκάδες αναγνώστες της «Εφημερίδας των Συντακτών», από 18 έως 88 ετών. ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμά μας να έρθουν στο studio EfSyn και να ηχογραφήσουν λίγα λόγια για το έγκλημα των Τεμπών. Και τα είπαν όλα, καλύτερα από μας: με μια κραυγή, ένα τραγούδι ή με μια συγκλονιστική ανάμνηση επιβίωσης Ηταν πολύ συγκινητική η παρουσία των αναγνωστών, ο ερχομός τους στα γραφεία της εφημερίδας μας την Τρίτη το απόγευμα ώστε να φτιάξουμε μαζί ένα podcast για το έγκλημα των Τεμπών, ένα podcast με τις δικές τους φωνές. Το podcast αυτό είναι πολύ δυνατό και μπορείτε να το ακούσετε στο site μας efsyn. gr, αλλά και στις πλατφόρμες Spotify και Apple. Και όλα έγιναν πολύ πολύ γρήγορα. Μόλις το Σάββατο το ανακοινώσαμε και καλούσαμε τους αναγνώστες να έρθουν στα γραφεία μας μετά από τρεις μέρες (σε εργάσιμη ημέρα!) και για περιορισμένο χρονικό διάστημα, ένα τετράωρο, να ηχογραφήσουν στο στούντιο της «Εφ. Συν.» λίγα λόγια για το έγκλημα των Τεμπών. Επρεπε να τα κάνουμε όλα πολύ γρήγορα ώστε να προλάβουμε. Και οι αναγνώστες ανταποκρίθηκαν συγκινητικά. Κατέβηκαν στην Κολοκοτρώνη 8, στα γραφεία μας, ορισμένοι και από αρκετά μακριά. Μάλιστα κάποιοι από αυτούς μας πέτυχαν και πάνω στη συνέλευσή μας, πήραν γεύση δηλαδή από τη λειτουργία της εφη-

Δ

μερίδας μας, διαπίστωσαν και οι ίδιοι πως η «Εφ.Συν.» ανήκει αποκλειστικά στους εργαζομένους της και τους αναγνώστες της. Στο στούντιο τους περίμενε η τριάδα Ναταλί Χατζηαντωνίου, Αντώνης Παπαβομβολάκης και Δημήτρης Κανελλόπουλος ώστε να φτιάξουν όλοι μαζί το podcast που είναι και συγκινητικό και συγκλονιστικό. Ενα podcast για το έγκλημα των Τεμπών και τη συγκάλυψή του που προσπαθεί να πετύχει η κυβέρνηση Μητσοτάκη. Ενας ένας -σε κάποιες περιπτώσεις και δυο μαζί- έμπαιναν στο στούντιο, κάθονταν μπροστά στο μικρόφωνο και διάβαζαν αυτό που είχαν ετοιμάσει ή απλώς απάγγελλαν αυτό που είχαν στο μυαλό τους, γεμίζοντας το podcast με θλίψη, θυμό, διαμαρτυρία, αλλά και ελπίδα. Και ήταν αναγνώστες κάθε ηλικίας: από 18 έως 86 ετών! Εναν προς έναν τους φωτογράφιζε η Μαρία Νικολαΐδη, που συμπλήρωνε την ομάδα υποδοχής στο στούντιο της «Εφ.Συν.». Το podcast βγαίνει στον αέρα σήμερα, 27/2, μία μέρα πριν από τα μεγάλα συλλαλητήρια. Και περιλαμβάνει και μια έκπληξη: ο Σταμάτης Κραουνάκης τραγουδάει στους τίτλους της έναρξης. Θα ακολουθήσει κι άλλο, ανάλογο podcast για τους αναγνώστες μας από την επαρχία. Εχουμε τον τρόπο να ηχογραφήσουμε τις φωνές σας, θα σας ενημερώσουμε σχετικά τις επόμενες ημέρες.

Σωτήρης Ζαραδούκας

Δάφνη Αγγελοπούλου

Ειρήνη Καντούνη, Νίκος Παπαδόπουλος

Γιώργος Ζαγόρης

Ελλη Δέδε

Ηλίας Στοφυλάς

Αλέξης Ηλιάδης

Μαρία Αλβανού

Δώρα Κατσουλοπούλου

Σωτήρης Μερμίγκης, ο μικρότερος από τους αναγνώστες μας που ήρθαν να ηχογραφήσουν λίγα λόγια για τα Τέμπη. 18 ετών, πρωτοετής φοιτητής Παντείου, από το Αγρίνιο. Που, ευτυχώς, δεν έχει σιδηροδρομική σύνδεση με Αθήνα

Χρύσα Σοφού

Αντώνης Αντονιόζος

Νίκος Ιωακείμ

ΤΟ ΤΡΕΝΟ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΟΡΓΗΣ 21

Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου 2025 Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ

Κωνσταντίνος Βιέννας

Νίκη Σταϊνχάουερ

«Μην τρομάξετε αν ακούσετε μια δυνατή κραυγή», προειδοποίησε ο Δημήτρης Κανελλόπουλος όσους συντάκτες και τεχνικούς ήμασταν στα γραφεία μας, έξω από το στούντιο της «Εφ.Συν.». Ο Νίκος Κουερίνης, αναγνώστης μας, ήθελε να ηχογραφηθεί μόνο η μακρόσυρτη, στεντόρεια κραυγή του. Οργή, απελπισία, πείσμα, εκτόνωση; Αν δεν υπήρχε ηχομόνωση, θα είχε ακουστεί μέχρι την πλατεία Συντάγματος...

Γιάννης Φωκιανός

Δάφνη Τσακοπούλου

Ο Παναγιώτης Αναστόπουλος, 86 ετών, ήρθε στην Κολοκοτρώνη 8 με τη μαγκούρα του κι ένα προσεκτικά γραμμένο σημείωμα, που μας διάβασε, παραλληλίζοντας τη Μ. Καρυστιανού με την Αντιγόνη του Σοφοκλή και τη σύγκρουσή της με τον Κρέοντα, τον εκπρόσωπο της σκληρής εξουσίας. Είναι επιζήσας ενός άλλου πολύνεκρου σιδηροδρομικού δυστυχήματος, στο Δερβένι, το 1968. Διαβάστε αναλυτικότερα την ιστορία του στη σελίδα 9 Θεοδώρα Θεοδωροπούλου

Αλβάρα Μερκιόρι

Γεωργία Μπακάλη Δέσποινα Μπίλια

Λεφτέρης Γνήσιος

Ιωάννης Συνοδινός

22

ΤΟ ΤΡΕΝΟ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΟΡΓΗΣ

Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου 2025

Οι 43 κατηγορούμενοι μέχρι τώρα Στελέχη του υπουργείου Μεταφορών, της Ρυθμιστικής Αρχής Σιδηροδρόμων, του ΟΣΕ, της ΕΡΓΟΣΕ και της Hellenic Train περιλαμβάνονται στη λίστα των ποινικών διώξεων που έχουν ασκηθεί από τη Δικαιοσύνη ● Το κακούργημα της διατάραξης της ασφάλειας του σιδηροδρόμου, που επισύρει μέχρι και ισόβια κάθειρξη, βαρύνει τους περισσότερους κατηγορούμενους ►► Της ΕΥΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ

Σ

αράντα τρία είναι μέχρι σήμερα τα ονόματα στη μακρά λίστα των κατηγορουμένων στη δικογραφία της υπόθεσης των Τεμπών, με τη συντριπτική πλειονότητα να αντιμετωπίζει, πέρα από πλημμελήματα, ένα συγκεκριμένο κακούργημα: τη διατάραξη της ασφάλειας του σιδηροδρόμου, αδίκημα που επισύρει κάθειρξη από δέκα έτη έως ισόβια. Το πότε θα ολοκληρωθεί η ανάκριση παραμένει άγνωστο, ωστόσο, δύο χρόνια αργότερα, είναι σαφές πως οι ευθύνες για το δυστύχημα των Τεμπών με 57 νεκρούς και 180 τραυματίες αποδείχθηκαν πολύ πιο πολυδιάστατες από εκείνες που είχαν αποδοθεί τις πρώτες μέρες μετά την 28η Φεβρουαρίου 2023.

ΤΑ ΣΤΕΛΕΧΗ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΊΟΥ ΜΕΤΑΦΟΡΏΝ Ο τελευταίος, χρονικά, κύκλος διώξεων που άνοιξε από τον ανακριτή Λάρισας αφορά τα δύο, μέχρι στιγμής, στελέχη του υπουργείου Μεταφορών. Και οι δύο είναι υψηλόβαθμα στελέχη της Γενικής Διεύθυνσης Μεταφορών, υπεύθυνης για την ασφάλεια του σιδηροδρόμου και τη μεταφορά των επιβατών, που υπάγεται στη Γενική Γραμματεία Μεταφορών, επί υπουργίας Κώστα Αχ. Καραμανλή. Οι ποινικές διώξεις ασκήθηκαν στην εκπνοή του 2024 και αφορούν το κακούργημα της διατάραξης της ασφάλειας του σιδηροδρόμου, η οποία είχε αποτέλεσμα τον θάνατο μεγάλου αριθμού ανθρώπων, όπως και πλημμελήματα (ανθρωποκτονία από αμέλεια, βαριά και απλή σωματική βλάβη κ.ά.). Εχουν πάρει απανωτές προθεσμίες για να απολογηθούν εντός Μαρτίου, για

να δώσουν απαντήσεις για τους λόγους που, αν και είχαν ευθύνη και πλήρη γνώση, λόγω της ιδιότητάς τους, για τον κίνδυνο του σιδηροδρόμου, δεν μερίμνησαν για την κατάσταση στην οποία είχε περιέλθει.

ΡΥΘΜΊΣΤΊΚΗ ΑΡΧΗ ΣΊΔΗΡΟΔΡΟΜΏΝ Με ρόλο διπλό -και αντιφατικό- η ανεξάρτητη αρχή ήταν και ελεγκτής και ελεγχόμενος στην υπόθεση για τις ευθύνες του σιδηροδρομικού δυστυχήματος. Η ΡΑΣ είχε «χτυπήσει» πολλά καμπανάκια κινδύνου για τα ζητήματα ασφάλειας στον ελληνικό σιδηρόδρομο, ενώ επισημάνσεις, μεταξύ άλλων, για την απουσία συστήματος τηλεδιοίκησης αποτυπώνονται και σε εκθέσεις ασφάλειας που εξέδιδε σε ετήσια βάση προ του δυστυχήματος. Αργότερα, βρέθηκε στο στόχαστρο και της κυβέρνησης, προκειμένου η τελευταία να μετακυλίσει τις ευθύνες για το δυστύχημα στην ανεξάρτητη αρχή, αλλά και των συγγενών των θυμάτων που έχουν καταγγείλει πως ο ρυθμιστικός φορέας όχι μόνο δεν έκανε ουσιαστικές κινήσεις για να βάλει τέλος στην κατάρρευση των σιδηροδρομικών μεταφορών αλλά και πως δεν έχει δώσει πρόσβαση στους συγγενείς σε κρίσιμα στοιχεία που θα φώτιζαν σοβαρές πτυχές της υπόθεσης. Τελικά, το καλοκαίρι του ’24 η πρόεδρος της ΡΑΣ, Ιωάννα Τσιαπαρίκου, κατηγορήθηκε σε βαθμό κακουργήματος επειδή, σύμφωνα με το σκεπτικό του ανακριτή, ως υπεύθυνη του αρμόδιου εποπτεύοντος φορέα του σιδηροδρόμου έδρασε κατά παράβαση του νομικού πλαισίου: ενώ έπρεπε να εποπτεύει με επιθεωρήσεις και έρευνες, παρέλειπε τον έγκαιρο έλεγχο του τρόπου που ο ΟΣΕ λειτουργούσε τον σιδηρόδρομο, ενώ θα μπορούσε να προχωρήσει σε κυρώσεις σε βάρος του οργανισμού, ακόμη και να ανακαλέσει

►►Του ΒΑΓΓΕΛΗ ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ την άδεια λειτουργίας του σιδηροδρόμου.

ΟΊ 16 ΤΗΣ ΣΚΑΝΔΑΛΏΔΟΥΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ «717» Οταν η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, αρμόδια να παραπέμπει ενώπιον της Δικαιοσύνης εγκλήματα διασπάθισης ευρωπαϊκού χρήμα-

τος, ξεκίνησε να διερευνά τους λόγους της μη αναβάθμισης του συστήματος σηματοδότησης-τηλεδιοίκησης στο ελληνικό σιδηροδρομικό δίκτυο, έργο συγχρηματοδοτούμενο από το Ταμείο Συνοχής της Ε.Ε., το έγκλημα των Τεμπών δεν είχε συντελεστεί. Την ξεκίνησε κάποιους μήνες νωρίτερα, έπειτα από ανώνυμη επιστολή που έφτασε στα γραφεία

των Ευρωπαίων εισαγγελέων. Και όταν ήρθε η ώρα να συντάξει το κατηγορητήριο σε βάρος 23, συνέδεσε αιτιωδώς τη μη υλοποίηση της «717» με το δυστύχημα των Τεμπών, το οποίο θα είχε «με βεβαιότητα αποφευχθεί εάν είχε ολοκληρωθεί το αντικείμενο της σύμβασης». Αναπόφευκτα, η δικογραφία για την οικονομική διάσταση

Οι επτά του μπα Χρήστος Τριαντόπουλος Κώστας Αγοραστός

ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΙ ΤΗΣ ΠΥΡΟΣΒΕΣΤΙΚΗΣ, της αστυνομίας, της Πολιτικής Προστασίας, της τοπικής αυτοδιοίκησης. Στο πεδίο του δυστυχήματος τις πρώτες ώρες μετά το δυστύχημα συναντιούνται υπηρεσιακοί και πολιτικοί παράγοντες και προχωρούν σε κινήσεις που θα απασχολήσουν στη συνέχεια τη Δικαιοσύνη. Ο πρώην περιφερειάρχης Θεσσαλίας, Κώστας Αγοραστός, ο γ.γ. Πολ. Προστασίας, Βασίλης Παπαγεωργίου, ο διευθυντής της αστυνομίας Λάρισας, Αγάπιος Χαρακόπουλος, ο συντονιστής των πυροσβεστικών δυνάμεων, Ευάγγελος Φαλάρας, κατηγορούνται πως βρέθηκαν στο πεδίο και προχώρησαν σε παρεμβάσεις χωρίς να ενημερωθούν οι δικαστικές αρχές, με αποτέλεσμα την αλλοίωση του σημείου του εγκλήματος με σκαπτικά μηχανήματα. Ουσιώδη στοιχεία για την αιτία της πυρκαγιάς, χώματα, απομεινάρια και άλλα υλικά βρέθηκαν σε χωράφια έναν χρόνο μετά το δυστύχημα, ύστερα από μήνυση των συγγενών και αφού είχε επέλθει η κακοκαιρία «Ντάνιελ». Aποτέλεσμα της διαχείρισης των πρώτων εικοσιτετραώρων ήταν να χαθούν κρίσιμα στοιχεία που στέρησαν από τους συγγενείς των θυμάτων απαντήσεις. Οταν οι κατηγορούμενοι βρέθηκαν ενώπιον του εφέτη ανακριτή για να απολογηθούν, ο ένας μετατόπιζε την

Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου 2025 Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ

ΤΟ ΤΡΕΝΟ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΟΡΓΗΣ 23

για το έγκλημα των Τεμπών σης παραπέμπονται από την ευρωπαϊκή Δικαιοσύνη για ζημία ύψους 15,6 εκατομμυρίων ευρώ σε βάρος της Ε.Ε. και του ελληνικού Δημοσίου.

HELLENIC TRAIN

Ιωάννα Τσιαπαρίκου

Χρήστος Βίνης

Σπύρος Πατέρας

Κωνσταντίνος Σπηλιόπουλος

Παναγιώτης Θεοχάρης

Μαουρίτσιο Καποτόρτο

του σκανδάλου συσχετίστηκε με τη μεγάλη δικογραφία των Τεμπών και ασκήθηκαν ποινικές διώξεις για διατάραξη της ασφάλειας του σιδηροδρόμου σε 16 κατηγορούμενα πρόσωπα της ΕΡΓΟΣΕ, τα ονόματα των οποίων πλέον περιλαμβάνονται και στις δύο δικογραφίες. Οι κατηγορίες αφορούν από επιβλέποντες των σιδηροδρομικών συστημάτων

και έργων υποδομής μέχρι μέλη της διοίκησης της ΕΡΓΟΣΕ και τον πρώην πρόεδρό της, κατά το διάστημα του σιδηροδρομικού δυστυχήματος, Χρήστο Βίνη. Ετσι οι 16 αναμένεται να βρεθούν σε δύο δίκες: στη Λάρισα και, νωρίτερα, στην Αθήνα όπου θα βρεθούν στο εδώλιο μαζί με στελέχη της κοινοπραξίας TOMH-ALSTOM τα οποία επί-

ζώματος ευθύνη στον άλλον, υποστηρίζοντας ότι «δεν είχαν αρμοδιότητα» για να προχωρήσουν οι ίδιοι στην αλλοίωση του χώρου, ούτε έλαβαν εντολή προανακριτικών πράξεων. Ο πρώην περιφερειάρχης, από την άλλη, υποστήριξε πως την ευθύνη για τον τόπο του δυστυχήματος την είχαν οι πυροσβεστικές και αστυνομικές αρχές. Ολοι τους κατηγορούνται σε βαθμό πλημμελήματος για παράβαση καθήκοντος. Την ίδια κατηγορία αντιμετωπίζουν και τρεις αξιωματικοί της Πυροσβεστικής, μία αντιπύραρχος και δύο πυρονόμοι γενικών καθηκόντων, που ήταν εκείνοι που κατέληξαν να υπογράφουν μία «ελλιπέστατη αυτοψία», με αποτέλεσμα «να χαθεί κρίσιμος χρόνος για την ποινική έρευνα». Η παρουσία και οι κινήσεις του τότε υφυπουργού παρά τω πρωθυπουργώ Χρήστου Τριαντόπουλου στο σημείο μετουσιώθηκε σε δικογραφία σε βάρος του και, υπό το βάρος των αντιδράσεων, προγραμματίστηκε προανακριτική επιτροπή στη Βουλή στις 4 Μαρτίου. Παρών ήταν και ο γ.γ. του υπουργείου Μεταφορών, Γιάννης Ξιφαράς, που, σύμφωνα με τις αποκαλύψεις των τελευταίων ημερών (Data Journalists), ήταν εκείνος που έδωσε την εντολή για την απομάκρυνση των συντριμμιών από το πεδίο.

O Μαουρίτσιο Καποτόρτο, πρώην επικεφαλής της Hellenic Train, και ο Λουίτζι Μπουσολέτι, πρώην τεχνικός διευθυντής της εταιρείας, είναι οι μόνοι δύο κατηγορούμενοι -εκπρόσωποι των ποινικά ελεγχόμενων και εμπλεκόμενων φορέων- που δεν κατηγορούνται με το κακούργημα της διατάραξης της ασφάλειας των σιδηροδρόμων. Κατηγορούνται μόνο για πλημμελήματα, παρά τα αιτήματα των συγγενών των θυμάτων να αναβαθμιστεί το κατηγορητήριο σε βάρος τους. Ως υπεύθυνοι για την ασφάλεια της μεταφοράς των επιβατών, οι εκπρόσωποι της Hellenic Train δεν αντιμετωπίζουν το ίδιο βαρύ κατηγορητήριο με το σκεπτικό πως υπεύθυνοι φορείς για ό,τι διαδραματίστηκε το βράδυ της 28ης Φεβρουαρίου και την κατάρρευση των υποδομών του σιδηροδρόμου ήταν μόνο ο ΟΣΕ και η ΕΡΓΟΣΕ. Το κατηγορητήριο αφορά κυρίως τη μη αναβάθμιση του συστήματος GSM-R, του συστήματος ραδιοκάλυψης σιδηροδρόμων, για το οποίο η Ευρωπαϊκή Ενωση έχει διαθέσει κονδύλια δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ χωρίς αποτέλεσμα. Απολογούμενος στον ανακριτή, ο πρώην πρόεδρος της Hellenic Train ρωτήθηκε γιατί, παρά το γεγονός πως η παραλαβή του συστήματος άρχισε το 2018, μέχρι τον χρόνο του δυστυχήματος δεν είχε εγκατασταθεί, ισχυρίστηκε ότι η ευθύνη της εγκατάστασης ανήκει στον ΟΣΕ και τη ΓΑΙΑΟΣΕ και πως καθ’ όλη τη διάρκεια του 2022 η εταιρεία πίεζε «με την αποστολή εγγράφων σε όλους τους αρμόδιους φορείς για την επιτάχυνση της ολοκλήρωσης του συστήματος». Για να συμπληρώσει αργότερα πως, σύμφωνα με τη σύμβαση που υπέγραψε η Hellenic Train με το Ελληνικό Δημόσιο, η ιταλική εταιρεία «είναι υπεύθυνη για την ασφάλεια των επιβατών επί των συρμών, ενώ την ασφάλεια για τη σιδηροδρομική υποδομή έχει αποκλειστικά ο ΟΣΕ. Και όταν λέμε αποκλειστικά, εννοούμε ανεξαρτήτως των συνθηκών λειτουργίας».

Ο ΣΠΎΡΟΣ ΠΑΤΈΡΑΣ... Την άνοιξη του ’23 ασκήθηκε σε βάρος του πρώην προέδρου

του ΟΣΕ, Σπύρου Πατέρα, ποινική δίωξη για το πλημμέλημα της παράβασης καθήκοντος, λόγω της έγκρισης μετάταξης του 59χρονου κατηγορούμενου σταθμάρχη. Τον Αύγουστο του ίδιου χρόνου, όταν πλέον η ποινική έρευνα δεν περιοριζόταν στην ευθύνη ενός και μόνο εργαζομένου, κατηγορήθηκε σε βαθμό κακουργήματος για διατάραξη της ασφάλειας των συγκοινωνιών και άλλες κατηγορίες σε βαθμό πλημμελήματος. Λίγο πριν από τα τέλη του 2024, κλήθηκε να απολογηθεί για συμπληρωματικό κατηγορητήριο που αφορούσε τη δυναμική της σύγκρουσης: πως δηλαδή δεν μερίμνησε να επιβάλει τον περιορισμό ταχύτητας των αμαξοστοιχιών με εγκύκλιο βραδυπορίας, κάτι που, αν είχε συμβεί, θα μείωνε αποφασιστικά τις συνέπειες της σύγκρουσης. Ο πρώην πρόεδρος του ΟΣΕ, κληθείς από τον ανακριτή να τοποθετηθεί σχετικά με τη σύμβαση «717», έκανε λόγο για «μία παγιωμένη κατάσταση, γνωστή σε όλους τους εμπλεκόμενους φορείς», η οποία ωστόσο στη διάρκεια της θητείας του «έβαινε σταδιακά προς αποκατάσταση», και υποστήριξε ότι ο Γενικός Κανονισμός Κίνησης επαρκούσε για την ασφάλεια στο σιδηροδρομικό δίκτυο. «Η θανατηφόρα σύγκρουση των δύο συρμών συνέβη διότι παραβιάστηκαν οι διατάξεις του ΓΚΚ από τα πρόσωπα που είχαν υποχρέωση να τις τηρήσουν», υποστήριξε. «Η μη λήψη μέτρων, τα οποία εκ των υστέρων πιθανολογείται ότι θα είχαν αυξήσει το επίπεδο ασφαλείας ή θα μείωναν τις πιθανότητες του ανθρώπινου λάθους, δεν αρκεί για να θεμελιώσει ιδιαίτερη νομική υποχρέωση για τη λήψη τους και αντίστοιχα ποινική ευθύνη για την παράλειψή τους».

... ΚΑΙ ΤΑ ΎΠΟΛΟΙΠΑ ΣΤΈΛΈΧΗ ΤΟΎ ΟΣΈ Δέκα πρώην και νυν στελέχη του ΟΣΕ κατηγορούνται, πέρα από τον Σπύρο Πατέρα, για την κατάσταση του σιδηροδρομικού δικτύου που οδήγησε στο σιδηροδρομικό δυστύχημα. Ανάμεσά τους και ο πρώην πρόεδρος του ΟΣΕ, Κωνσταντίνος Σπηλιόπουλος, ο οποίος ανέλαβε καθήκοντα τον Σεπτέμβριο του 2019 και υπέβαλε την παραίτησή του τον Ιούνιο του 2020, αφού προηγουμένως, όπως έκανε ο ίδιος γνωστό, απευθύνθηκε με επιστο-

λή στον ίδιο τον πρωθυπουργό προκειμένου να του εκθέσει τα προβλήματα και τις δυσλειτουργίες στον Οργανισμό. Ακολούθησε η ποινική δίωξη στον πρώην διευθύνοντα σύμβουλο, Παναγιώτη Θεοχάρη, ο οποίος επίσης είχε διατελέσει και πρόεδρος της ΤΡΑΙΝΟΣΕ την περίοδο που εκείνη αγοράστηκε από τους Ιταλούς και μετονομάστηκε σε Hellenic Train. Οι υπόλοιποι, σε νευραλγικά πόστα, τέλεσαν διευθυντικά καθήκοντα στον ΟΣΕ. Ξεχωρίζει το όνομα του Ζαχαρία Στουρνάρα, διευθυντή της Διεύθυνσης Συντήρησης Η/Μ Συστημάτων και Ηλεκτροκίνησης στον ΟΣΕ, ο οποίος αμέσως μετά την επανεκκίνηση του σιδηροδρόμου εμφανίστηκε ως «τυχαίος» επιβάτης που πήρε από τους πρώτους το τρένο για το δρομολόγιο Αθήνα-Θεσσαλονίκη, συμμετέχοντας στην επικοινωνιακή καταιγίδα της κυβέρνησης εκείνον τον καιρό. «Πολλή ασφάλεια τα τρένα, παιδιά. Τώρα πάω μέχρι Οινόη. Το παίρνω άνετα», δήλωνε σε κάμερα τηλεοπτικού σταθμού. Mαζί κατηγορούνται και δύο μέλη της Επιτροπής Αξιολόγησης του ΟΣΕ που εισηγήθηκαν για τη μετάταξη του μοιραίου σταθμάρχη. Ενας εκ των δύο είναι σήμερα διευθύνων σύμβουλος στη ΣΤΑΣΥ, ενώ το άλλο στέλεχος συνεχίζει να προΐσταται των προσλήψεων.

Ο ΣΤΑΘΜΑΡΧΗΣ, ΟΙ ΣΤΑΘΜΑΡΧΈΣ ΚΑΙ Ο ΈΠΙΘΈΩΡΗΤΗΣ Ο πρωταγωνιστής των πρώτων ημερών μετά το σιδηροδρομικό δυστύχημα, πριν αρχίσουν να ξετυλίγονται όλες οι ευθύνες του εγκλήματος που βαφτίστηκε, από κυβερνητικά χείλη, «ανθρώπινο λάθος», για να φανεί αργότερα ότι o ρόλος του ήταν το σύμπτωμα ενός πολύ μεγαλύτερου και πολυσχιδούς προβλήματος. Ο σταθμάρχης ήταν ο πρώτος στον οποίο ασκήθηκε ποινική δίωξη για το δυστύχημα και παρέμεινε 17 μήνες στη φυλακή. Ηταν ένας από τους δύο κατηγορούμενους στην υπόθεση που κρίθηκαν προφυλακιστέοι· ο άλλος ήταν ο επιθεωρητής του ΟΣΕ που κατηγορείται ότι τον τοποθέτησε σε μια απαιτητική βάρδια, πέμπτη συνεχόμενη νυχτερινή, ενώ τις πρώτες μέρες ασκήθηκαν ποινικές διώξεις και σε δύο σταθμάρχες που είχαν βάρδια μέχρι τις 11 το βράδυ στον σταθμό Λάρισας αλλά είχαν αποχωρήσει νωρίτερα.

24

ΤΟ ΤΡΕΝΟ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΟΡΓΗΣ

Η ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου 2025

«Δεν μπορούμε να ανεχόμαστε άλλο επιχειρήσεις που στο όνομα της εξυπηρέτησης κάποιου αφηρημένου δημόσιου συμφέροντος επιβαρύνουν τον Ελληνα φορολογούμενο με δισεκατομμύρια ευρώ, παρέχοντας υπηρεσίες στην καλύτερη περίπτωση κάτω του μετρίου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα τέτοιων δημόσιων υπηρεσιών αποτελεί ο ΟΣΕ». Κυριάκος Μητσοτάκης, Δεκέμβριος 2007, στη Βουλή

p.kosmas@efsyn.gr

Π

όση συμμετοχή, δηλαδή πόση και ποια σχέση αιτίου - αποτελέσματος, έχουν οι ιδιωτικοποιήσεις με το «έγκλημα των Τεμπών»; Αν το «έγκλημα των Τεμπών» το αποδώσουμε στη διαπλοκή και την ανικανότητα των αρμόδιων στελεχών της κυβέρνησης, που ευθύνονται άμεσα για τη μη λειτουργία των αυτόματων διατάξεων ασφαλείας και των συστημάτων τηλεχειρισμών και φωτεινής σηματοδότησης καθώς και την ανεπάρκεια προσωπικού και τις λανθασμένες ενέργειες του σταθμαρχείου Λάρισας, τότε ναι, η ιδιωτικοποίηση δεν ευθύνεται. Ωστόσο όλα τα άμεσα αίτια του «εγκλήματος των Τεμπών» έλκουν την καταγωγή και αντλούν την ερμηνεία τους από το γενικότερο πλαίσιο λειτουργίας του σιδηρόδρομου στην Ελλάδα. Εδώ ακριβώς δεσπόζουν δύο βαθύτερες αιτίες: πρώτα η εγκατάλειψη και απαξίωση του ελληνικού σιδηρόδρομου και ύστερα η κατάτμηση και ιδιωτικοποίηση.

Από την απαξίωση… Ο ΟΣΕ ιδρύθηκε το 1971 από τη χούντα για να διαδεχτεί τον προηγούμενο οργανισμό ΣΕΚ (Σιδηρόδρομοι Ελληνικού Κράτους). Ωστόσο η μοίρα του ήταν η σταδιακή υποβάθμιση, απαξίωση και εγκατάλειψη εξαιτίας δύο βασικών αιτίων που ανάγονται στη συγκυρία των αρχών της δεκαετίας του ’70: πρώτο, της «πετρελαϊκής κρίσης» που οδήγησε στη δραστική περικοπή των δημόσιων επενδυτικών προγραμμάτων στις υποδομές. Δεύτερο, στο μεγάλο «ειδικό βάρος» που αποκτούσαν τα συμφέροντα όσων κερδοφορούσαν στον χώρο των οδικών ιδιωτικών μεταφορών (εισαγωγείς αυτοκινήτων, εμπλεκόμενοι στις εμπορικές οδικές μεταφορές, κατασκευαστικές εταιρείες κ.λπ.) Στο πλαίσιο αυτό γραμμές-κλάδοι του σιδηροδρομικού δικτύου διαρκώς υποβαθμίζονταν και σταδιακά καταργούνταν. Το απαρχαιωμένο δίκτυο της Πελοποννήσου υπολειτουργούσε μέχρι το 2011 πάνω σε τροχιές που είχαν μι-

ΒΑΣΙΛΗΣ ΒΕΡΒΕΡΙΔΗΣ / ΜΟΤΙΟΝΤΕΑΜ

►► Του ΠΑΝΟΥ ΚΟΣΜΑ

Η ιδιωτικοποίηση, βαθύτερη αιτία του εγκλήματος Ο ΟΣΕ δεν περιλαμβανόταν στη λίστα των ιδιωτικοποιήσεων που συνόδευαν το 1ο και το 2ο Μνημόνιο - ήταν οικειοθελής πρωτοβουλία των ελληνικών κυβερνήσεων κρότερο πλάτος από το υπόλοιπο δίκτυο. Ηδη από τη δεκαετία του 1950 είχαν «ξηλωθεί» οι γραμμές των μέσων σταθερής τροχιάς (τραμ) σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, που λειτουργούσαν με ηλεκτροκίνηση από τις αρχές του 20ού αιώνα, προκειμένου να παραδοθούν οι δρόμοι στα Ι.Χ. αυτοκίνητα και στα λεωφορεία των ιδιωτικών ΚΤΕΛ. Επιβίωσε μόνο η γραμμή του Ηλεκτρικού, που γύρω στο 1960 γνώρισε μια επέκταση μέχρι την Κηφισιά χωρίς όμως να εκσυγχρονιστεί ουσιαστικά η υποδομή της και το τροχαίο υλικό, μέχρι που ο εκσυγχρονισμός τού επιβλήθηκε από το κυκλοφοριακό πρόβλημα του Λεκανοπεδίου και το νέφος της ατμοσφαιρικής μόλυνσης από τη δεκαετία του 1980. Ομως από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, μετά την κατάρρευση του ανατολικού μπλοκ, η εμπορική σημασία των λιμανιών του Πειραιά και της Θεσσαλονίκης αναβαθμίστηκε. Επιβαλλόταν λοιπόν η αναβάθμιση της κεντρικής γραμμής του ΟΣΕ, από τον Πειραιά

προς Θεσσαλονίκη και τα βόρεια σύνορα, προκειμένου να διευκολυνθεί η μεταφορά των εμπορευματοκιβωτίων από το λιμάνι του Πειραιά προς τα Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη.

…στην κατάτμηση Κάθε «σοβαρό» σχέδιο ιδιωτικοποίησης ξεκινά με απαξίωση και κατατμήσεις σε επιμέρους «αντικείμενα». Η απαξίωση είναι απαραίτητη για να «αποδειχτεί» ότι το Δημόσιο «δεν μπορεί» και πρέπει να έρθουν οι ιδιώτες. Η κατάτμηση είναι απαραίτητη για να διαχωριστούν τα αντικείμενα σε άμεσης εμπορικής εκμετάλλευσης και σε διαχείριση περιουσίας και υποδομών, ώστε τα πρώτα (τα κερδοφόρα) να πωληθούν μπιρ-παρά στον ιδιώτη. Ετσι: το 1996 συστήθηκε η ΕΡΓΟΣΕ ως θυγατρική εταιρεία υπεύθυνη για την εκπόνηση μελετών και για την προμήθεια υλικών. Το 2001 ιδρύθηκε η ΓΑΙΑΟΣΕ, η οποία ανέλαβε το real estate και τη διαχείριση της ακίνητης περιουσί-

ας του οργανισμού. Το 2005 ο υπόλοιπος ΟΣΕ χωρίστηκε σε δύο θυγατρικές εταιρείες: την ΤΡΑΙΝΟΣΕ, η οποία ανέλαβε την εκμετάλλευση του δικτύου και την εκτέλεση του μεταφορικού έργου επιβατών και εμπορευμάτων, και τον ΕΔΙΣΥ (Εθνικός Διαχειριστής Σιδηροδρομικής Υποδομής) για τη διαχείριση της σιδηροδρομικής υποδομής και για τη συντήρησή της. Το 2008 η ΤΡΑΙΝΟΣΕ ανεξαρτητοποιήθηκε από τον Ομιλο ΟΣΕ, ενώ ο ΕΔΙΣΥ, αντίθετα, απορροφήθηκε από τον ΟΣΕ. Το 2013 οι μετοχές της ΓΑΙΑΟΣΕ μεταβιβάστηκαν στο Ελληνικό Δημόσιο και έπαψε να αποτελεί μέρος του Ομίλου ΟΣΕ.

…και στην ιδιωτικοποίηση Ο ΟΣΕ δεν περιλαμβανόταν στη λίστα των ιδιωτικοποιήσεων που συνόδευαν το πρώτο και το 2ο Μνημόνιο -ήταν οικειοθελής πρωτοβουλία των ελληνικών κυβερνήσεων. «Θα προωθήσουμε και αποκρατικοποιήσεις που δεν

αποτελούν άμεσες συμβατικές μας υποχρεώσεις. Αλλά πρέπει να γίνουν για να φέρουν επενδύσεις, θέσεις εργασίας και ανάπτυξη. Οπως στους σιδηροδρόμους -κυρίως στο λειτουργικό τμήμα του ΟΣΕ». Αυτά δήλωσε ο Αντώνης Σαμαράς ως πρωθυπουργός. Στο μεταξύ, επί κυβέρνησης Κώστα Καραμανλή είχε φροντίσει ο άνθρωπος των ειδικών αποστολών Κωστής Χατζηδάκης να κάνει όλη την προεργασία… Στα χρόνια μέχρι και το 2015 καταγράφεται διαρκής συρρίκνωση του ΟΣΕ, στο πλαίσιο της οποίας το προσωπικό του μειώνεται κατά 55% και κατά 45% οι αποδοχές του. Τον Αύγουστο του 2015 ψηφίζεται από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ ο ν. 4336 του τρίτου Μνημονίου και η κυβέρνηση δεσμεύεται ότι «είναι πλέον αποφασισμένη να προχωρήσει με ένα φιλόδοξο πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων». Το 2017 η δέσμευση αυτή εκπληρώνεται με την πώληση της ΤΡΑΙΝΟΣΕ στην ιταλική εταιρεία Ferrovie dello Stato Italiane Group έναντι του γελοίου τιμήματος των 45 εκατομμυρίων ευρώ (!) και με την εταιρεία να υπόσχεται ότι θα προχωρήσει μελλοντικά σε επενδύσεις 600 εκατομμυρίων. Το 2021 η ΤΡΑΙΝΟΣΕ μετονομάζεται σε Hellenic Train. Η κυβέρνηση της Ν.Δ. διαγράφει τις υποχρεώσεις της εταιρείας για τις υποτιθέμενες επενδύσεις των 600 εκατομμυρίων και σε… αντάλλαγμα η Hellenic Train φέρνει τις αμαξοστοιχίες που θα εκτελούν το δρομολόγιο Αθήνα-Θεσσαλονίκη σε 3,5 ώρες. Σύμφωνα όμως με ρεπορτάζ του Investigate Europe, αποκαλύπτεται πως ήταν οι αμαξοστοιχίες που οι Ελβετικοί Σιδηρόδρομοι έστειλαν πριν από χρόνια για «παλιοσίδερα», ενώ οι ενώσεις Ελβετών σιδηροδρομικών ζητούσαν επίμονα την απόσυρσή τους από την κυκλοφορία γιατί παρουσίαζαν «κάθε είδους προβλήματα». Στο μεταξύ τα τεχνικά προβλήματα στη γραμμή του ΟΣΕ αυξήθηκαν εκθετικά. Μόνο για το 2023 και μέχρι την τραγωδία της σύγκρουσης των Τεμπών (μέσα σε λιγότερο από 60 μέρες) είχαμε 25 ανακοινώσεις βλαβών από τη Hellenic Train! Η Ιστορία, που αρέσκεται να «αποθηκεύει» τα σημαντικά κι όχι τα δευτερεύοντα, αυτά που αντέχουν στον μακρύ χρόνο κι όχι τα άμεσα και πρόσκαιρα, θα γράψει στο σχετικό κεφάλαιο ότι οι βαθύτερες αιτίες για το «έγκλημα των Τεμπών» είναι η απόλυτη πρωτοκαθεδρία των οδικών μεταφορών σε βάρος του σιδηρόδρομου, η απαξίωση-υποβάθμιση-κατάτμηση του ΟΣΕ και, ως κορωνίδα των προηγούμενων, η ιδιωτικοποίηση.

Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου 2025 Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ

ΤΟ ΤΡΕΝΟ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΟΡΓΗΣ 25

Λίγες μέρες μετά το δυστύχημα, οι φίλοι της Λάρισας, που έζησαν τα γεγονότα στη γειτονιά τους, ανέβασαν ένα πανό πολλών μέτρων με 57 φέρετρα, όσοι και οι νεκροί

GATE 57 ΌΛΗ Η ΕΛΛΆΔΆ!

Αυτή ήταν η θέση των οργανωμένων του Παναθηναϊκού, στην περσινή πρώτη μαύρη επέτειο

● ΦΩΤOΓΡΑΦΊΕΣ: ΙΝΤΙΜΕ, EUROKINISSI

Δ

εν ξέρουμε τελικά αν «τα παιδιά στην κερκίδα είναι η μόνη μας ελπίδα», όμως σε όλα τα γήπεδα της χώρας, και συγκεκριμένα στο κομμάτι των οργανωμένων οπαδών, υπήρξαν μηνύματα για το

έγκλημα των Τεμπών. Πανό που κόβουν σαν μαχαίρι κατά των πολιτικών και της συγκάλυψης. Παρά τις διαφορές τους, όλοι οι οπαδοί εδώ έδειξαν σύμπνοια απόψεων. Και πώς αλλιώς θα μπορούσε να γίνει…

Οι άκρως εφευρετικοί οπαδοί του Παναιτωλικού ένιωσαν την ανάγκη να υπερασπιστούν τη Μαρία Καρυστιανού, την εποχή που δεχόταν «επιθέσεις» από πολλά μέτωπα. Για κάποιον λόγο, η ΠΑΕ κλήθηκε σε απολογία…

Πρόσφατο πανό στο «Γ. Καραϊσκάκης» από φίλους του Ολυμπιακού

Λιτή η θέση των φίλων του ΟΦΗ, με ένα μαύρο πανό με τον αριθμό 57…

26

ΤΟ ΤΡΕΝΟ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΟΡΓΗΣ

Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου 2025

Κυβερνήσεις και επιχειρηματίες ►►Της ΚΟΡΙΝΑΣ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ

Πριν από το προαναγγελθέν έγκλημα στα Τέμπη, αλλά και μετά, κάποια πολύνεκρα σιδηροδρομικά δυστυχήματα σε άλλα σημεία του πλανήτη συγκλόνισαν τις χώρες τους και έγιναν η αφορμή για μια σειρά σοβαρών συζητήσεων και αγώνων για τη βελτίωση της ασφάλειας στις μεταφορές.

Κυβερνήσεις ξεπούλησαν δίκτυα και τροχαίο υλικό σε επιχειρηματίες σπέρνοντας τον θάνατο στις ράγες. Εγιναν πάντως και κάποια βήματα προς τα εμπρός. Στη Βρετανία, για παράδειγμα, ένα δυστύχημα έγινε η αφορμή για να αμφισβητηθεί το «ιερό δισκοπότηρο» της ιδιωτικοποίησης. Στην Αργεντινή ο επίμονος αγώνας των συγγενών οδήγησε στην τιμωρία των

υψηλά ιστάμενων ενόχων. Σε όλες ανεξαιρέτως τις περιπτώσεις που επιλέξαμε να φωτίσουμε τα δυστυχήματα θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί. Ιστορίες από τις οποίες μπορούμε να διδαχτούμε πολλά, καθώς ο δρόμος για τη δικαίωση των θυμάτων των Τεμπών, αλλά και για να μην ξανασυμβεί εκείνο που συνέβη στις 28/2/23 είναι ακόμα μακρύς.

ΑΡΓΕΝΤΙΝΗ 2012

Τερματικός σταθμός «11»

AP PHOTO

Ο ΑΡΙΘΜΟΣ 11, «once» στα ισπανικά, έχει αποκτήσει έναν ιδιαίτερο συμβολισμό στην Αργεντινή. Στις 22 Φεβρουαρίου 2012 συνέβη ένα τρομακτικό σιδηροδρομικό δυστύχημα στον τερματικό σταθμό 11 στο Μπουένος Αϊρες. Εκείνο το πρωί ένας συρμός του προαστιακού δεν μπόρεσε να φρενάρει και προσέκρουσε με δύναμη στις προστατευτικές μπάρες της πλατφόρμας 2 του τερματικού σταθμού 11. Τα τρία πρώτα βαγόνια συνθλίφτηκαν. Απολογισμός: 52 νεκροί, 789 τραυματίες. Παρά τις προσπάθειες των αρχών να επιρρίψουν όλη την ευθύνη στον μηχανοδηγό, η έρευνα απέδειξε πέραν πάσης αμφιβολίας ότι τα φρένα δεν λειτούργησαν. Ηταν, όπως και στην περίπτωση των Τεμπών, ένα προαναγγελθέν έγκλημα. Τα φρένα δεν λειτουργούσαν σωστά. Για χρόνια -και εκεί- οι εργαζόμενοι και οι συνδικαλιστές του χώρου μιλούσαν για την κακή κατάσταση των σιδηροδρόμων λόγω συστηματικής

Από την τραγωδία στο Πάντινγκτον, στο Λονδίνο, το 1999

ΒΡΕΤΑΝΙΑ, 1999 TΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ ‘80, όταν ο οδοστρωτήρας του θατσερισμού ισοπέδωνε τα πάντα, ξεκίνησε η ιδιωτικοποίηση των βρετανικών σιδηροδρόμων, την οποία ολοκλήρωσε ο διάδοχος της Θάτσερ, Τζον Μέιτζορ. Η άλλοτε δημόσια British Rail κατατμήθηκε και πουλήθηκε σε ιδιώτες. Η ευθύνη για τη συντήρηση και ασφάλεια του δικτύου κατακερματίστηκε και αυτή, με αποτέλεσμα μια σειρά από σιδηροδρομικά δυστυχήματα. Σοβαρότερο όλων εκείνο του Λάντμπροουκ Γκρόουβ ή το δυστύχημα του Πάντινγκτον στο Λονδίνο το 1999. Στις 5 Οκτωβρίου εκείνης της χρονιάς, σε ένα σκηνικό με ανατριχιαστικές αναλογίες με το δυστύχημα στα Τέμπη, δύο επιβατικά τρένα συγκρούστηκαν σχεδόν μετωπικά όταν το ένα αγνόησε το σήμα κινδύνου. Αποτέλεσμα: 31 νεκροί και 417 τραυματίες. Το πόρισμα της έρευνας σχετικά με τα αίτια του δυστυχήματος απέδωσε στη Railtrack, μία από τις υπεύθυνες εταιρείες για την ασφάλεια και συντήρηση του δικτύου, ολόκληρο κατάλογο από λάθη και παραλείψεις που οδήγησαν

στην καταστροφή. Το σοκ του Πάντινγκτον έκανε αισθητή την ανάγκη για μια γενικότερη ρυθμιστική αρχή. Τέσσερα χρόνια αργότερα ιδρύθηκε η εταιρεία Rail Safety and Standards Board, που έχει τη γενική επίβλεψη της ασφάλειας του συστήματος, ενώ το 2005 προστέθηκε και η Rail Accident Investigation Branch, κυβερνητική υπηρεσία που ερευνά τα αίτια και τις συνθήκες των σιδηροδρομικών δυστυχημάτων. Το 2021 η κυβέρνηση του Μπόρις Τζόνσον υποσχέθηκε να ιδρύσει την Great British Railways, ένα κρατικό Σώμα που θα θέσει υπό την επίβλεψή του τη λειτουργία των σιδηροδρόμων στο σύνολό της, κάτι που όμως έμεινε στα χαρτιά. Εναπόκειται στον Εργατικό πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ να υλοποιήσει τη δέσμευσή του να επαναφέρει στο κράτος τον πλήρη έλεγχο των σιδηροδρόμων, μια διαδικασία που αναμένεται να ξεκινήσει τον Μάιο με την εθνικοποίηση της South Western Railway, μίας από τις ιδιωτικές εταιρείες που διαχειρίζονται τα βρετανικά τρένα.

AP PHOTO/LEONARDO ZAVATTARO,TELAM

Θατσερική ιδιωτικοποίηση

απαξίωσης. Παρ’ όλα αυτά η τότε κυβέρνηση των περονιστών, με επικεφαλής την Κριστίνα Φερνάντες, επέμενε ότι «το κράτος δεν φέρει την ευθύνη για το δυστύχημα». Οι συγγενείς των θυμάτων όμως είχαν άλλη γνώμη κι έδωσαν σκληρό και επίμονο αγώνα για δικαίωση. Μία από τις μορφές που ξεχώρισαν στον αγώνα των συγγενών ήταν η Μαρία Λουχάν Ρέι, μητέρα του 20χρονου Λούκας Μενγκίνι Ρέι, ο οποίος αγνοούνταν για τρεις ολόκληρες μέρες καθώς το σώμα του είχε σφηνωθεί ανάμεσα στο δεύτερο και το τρίτο βαγόνι. Η γυναίκα αυτή εκλέχθηκε βουλεύτρια το 2019 με το κεντροδεξιό κόμμα Juntos por el cambio (Μαζί για την αλλαγή) με μοναδικό σκοπό να ασχοληθεί με τους νόμους που αφορούν την ασφάλεια των μεταφορών. Και πραγματικά υπήρξαν νόμοι και αποφάσεις που βελτίωσαν το δίκτυο. Ο αγώνας των συγγενών, κάποιοι λίγοι πραγματογνώμονες

που πήγαν κόντρα στη γραμμή περί ανθρώπινου σφάλματος και κάποιοι δικαστές που τιμούσαν το αξίωμά τους κατάφεραν ώστε να οδηγηθούν ενώπιον της Δικαιοσύνης όχι μόνο ο μηχανοδηγός, αλλά πολύ υψηλά ιστάμενα πρόσωπα. Συνολικά 21 άτομα, ανάμεσά τους δύο πρώην υπουργοί και διευθυντικά στελέχη της ιδιωτικής διαχειρίστριας εταιρείας ΤΒΑ, καταδικάστηκαν σε διάφορες ποινές για το «Ονσε» στη δίκη που ξεκίνησε το 2015 και τελεσιδίκησε το 2022. Χρόνια αργότερα μία τραγική σύμπτωση θα συνέδεε το «11» με τα Τέμπη, καθώς δύο συνάδελφοι σε μουσείο της Παταγονίας, ένας Αργεντινός κι ένας Ελληνας, έχασαν δικούς τους ανθρώπους σε εκείνα τα δυστυχήματα. Ο πρώτος ήταν ο θείος τού Λούκας Μενγκίνι Ρέι. Ο δεύτερος, ο Βαγγέλης Βλάχος, αδερφός του αδικοχαμένου Βάιου Βλάχου. Ο Βαγγέλης Βλάχος ήταν μάλιστα εκείνος που με τις αναρτήσεις του από τις πρώτες μέρες μάς θύμισε εκείνο το δυστύχημα στην Αργεντινή και το συνέδεσε με τα Τέμπη. Εμείς το μόνο που μπορούμε είναι να ευχηθούμε ο αγώνας για τα Τέμπη να βρει τη δικαίωση που βρήκαν οι συγγενείς των θυμάτων στην Αργεντινή.

Απεγκλωβισμός τραυματιών από το μοιραίο τρένο στην Αργεντινή τον Φεβρουάριο του 2012

ΤΟ ΤΡΕΝΟ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΟΡΓΗΣ 27

Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου 2025 Ή ΕΦΉΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΎΝΤΑΚΤΩΝ

ΣΕΡΒΙΑ

«Ανθρώπινο λάθος» και ατιμωρησία

Ακηδεμόνευτο λαϊκό κίνημα για την τραγωδία του Νόβι Σαντ

AP PHOTO

ΔΎΟ ΔΎΣΤΎΧΉΜΑΤΑ στην Ισπανία με διαφορά εφτά ετών μεταξύ τους παρουσιάζουν ανησυχητικές ομοιότητες με την Ελλάδα σε ό,τι αφορά την αντιμετώπιση εκ μέρους της πολιτείας. Το πρώτο έγινε στις 3 Ιουλίου του 2006 στο μετρό της Βαλένθια, όταν ο συρμός εξετράπη σε μια στροφή και εκτροχιάστηκε με αποτέλεσμα να σκοτωθούν 43 άνθρωποι και να τραυματιστούν 47. Εφτά χρόνια αργότερα, στις 24 Ιουλίου του 2013, υπερταχεία που εκτελούσε το δρομολόγιο από τη Μαδρίτη στο Φερόλ της Γαλικίας εκτροχιάστηκε σε μια στροφή κοντά στον σιδηροδρομικό σταθμό του Σαντιάγο δε Κομποστέλα. Απολογισμός: 79 νεκροί, 139 τραυματίες. Και στις δύο περιπτώσεις το δυστύχημα αποδόθηκε σε υπερβολική ταχύτητα και σε σφάλμα του μηχανοδηγού, με τις Αρχές να προσπαθούν να αποτρέψουν τη συζήτηση από θέματα όπως η κακή συντήρηση του δικτύου ή/και των συρμών και τα ελλιπή μέτρα ασφάλειας που έθιξαν τόσο οι εργαζόμενοι στον κλάδο όσο και οι συγγενείς των θυμάτων.

Σαντιάγο δε Κομποστέλα, 2013

AP PHOTO

ΙΣΠΑΝΙΑ, 2006 + 2013

Βαλένθια, 2006

TΑ ΘΎΜΑΤΑ του σιδηροδρομικού δυστυχήματος του Νόβι Σαντ, της δεύτερης μεγαλύτερης πόλης της Σερβίας, δεν πρόλαβαν να επιβιβαστούν σε κανένα τρένο. Ο θάνατος τους βρήκε το μεσημέρι της 1ης Νοεμβρίου του 2024 στην είσοδο του σταθμού, όταν το τσιμεντένιο γείσο που την πλαισίωνε κατέρρευσε Μία από τις δεκάδες, αλλεπάλληλες, μαζικότατες πορείες διαμαρτυρίας στη Σερβία εντελώς ξαφνικά και αναίτια, καταπλακώνοντας όσους βρίσκονταν από κάτω. Δεκαπέντε νεκροί, 30 τραυματίες κι ένα κύμα λαϊκής οργής που δεν λέει να κοπάσει. Ο δεξιός πρόεδρος της Σερβίας, Αλεξάνταρ Βούτσιτς, δεν θα φανταζόταν ούτε στους χειρότερους εφιάλτες του ότι ένα τέτοιο δυστύχημα θα έκανε την καρέκλα του να τρίζει. Μόνο που αυτό που συνέβη στο Νόβι Σαντ δεν ήταν ένα «απλό δυστύχημα». Συνέβη μόλις λίγους μήνες αφότου ο σιδηροδρομικός σταθμός είχε παραδοθεί στο κοινό πλήρως ανακαινισμένος. Σε εκείνο το γκρεμισμένο στέγαστρο, το μόλις ανακαινισμένο, οι Σέρβοι είδαν την προσωποποίηση και την κορύφωση της διαφθοράς και της απάτης που ταλανίζει την χώρα τους. Από τότε είναι στους δρόμους κατά χιλιάδες. Αποκλείουν γέφυρες και οδικές αρτηρίες, πραγματοποιούν πορείες πολλών χιλιομέτρων και απαιτούν διαφάνεια, δικαίωση και τιμωρία. Να δοθούν στη δημοσιότητα όλα τα έγγραφα της συμφωνίας με τις δύο κινεζικές εταιρείες που είχαν αναλάβει το έργο της ανακαίνισης. Να ονοματιστούν και να καθίσουν στο σκαμνί όλοι οι υπεύθυνοι. Οσοι χρηματίστηκαν, παρέβλεψαν, αποσιώπησαν και αδιαφόρησαν για την ασφάλεια στο όνομα του κέρδους. Να τιμωρηθούν όσοι και στη συνέχεια προσπάθησαν να συγκαλύψουν ή να επιτεθούν σε όσους διαμαρτύρονταν. Μέχρι στιγμής το ακηδεμόνευτο κίνημα που ξεπήδησε από το δυστύχημα του Νόβι Σαντ έχει εκθρονίσει έναν πρωθυπουργό, διαφόρους υπουργούς και τοπικούς παράγοντες. Ο ίδιος ο Βούτσιτς δεν νιώθει καθόλου καλά στην καρέκλα του και ακολουθεί την τακτική του καρότου και του μαστιγίου. Προσπάθειες κατευνασμού των διαδηλωτών με ημίμετρα και την ίδια στιγμή συσπείρωση της εκλογικής του βάσης επικαλούμενος έξωθεν απόπειρες αποσταθεροποίησης. Το πόσο θα αντέξει παραμένει άγνωστο. Το βέβαιο είναι ότι το κίνημα διαμαρτυρίες το οποίο έχει για σύμβολο ένα ματωμένο χέρι, το χέρι της διεφθαρμένης εξουσίας που έχει τα χέρια της βουτηγμένα στο αίμα, δεν θα σταματήσει εύκολα αν δεν πετύχει τον σκοπό της δικαίωσης.

Στη Βαλένθια η τοπική κυβέρνηση, που τότε -όπως και σήμερα- βρισκόταν στα χέρια του δεξιού Λαϊκού Κόμματος (ΡΡ), έκανε τα πάντα ώστε να μην αποδοθούν ευθύνες σε τοπικούς πολιτικούς παράγοντες και στη διοίκηση της FGV, της δημόσιας διαχειρίστριας εταιρείας του μετρό. Προσπάθησαν να εξευμενίσουν τους συγγενείς των θυμάτων με χρηματικές αποζημιώσεις και θέσεις εργασίας και με όσους δεν τα κατάφεραν (τους περισσότερους δηλαδή) τους κατηγόρησαν για «ύπουλους σκοπούς». Σχεδόν 19 χρόνια μετά η δικαίωση είναι μια λέξη λειψή για εκείνους τους ανθρώπους. Υστερα από τόσα χρόνια, μόλις πέρσι καταδικάστηκαν σε 22 μήνες φυλακή τέσσερα πρώην στελέχη της FGV, ενώ άλλα τέσσερα αθωώθηκαν. Στην περίπτωση της Γαλικίας, όπου στην τοπική κυβέρνηση βρισκόταν ο σημερινός αρχηγός του ΡΡ, Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχόο, και στην κεντρική κυβέρνηση της Ισπανίας ο επίσης δεξιός Μαριάνο Ραχόι, δόθηκαν υποσχέσεις για ενδελεχή έρευνα και για αναβάθμιση των συστημάτων ασφαλείας των σιδηροδρόμων. Ωστόσο καμία ευθύνη δεν αποδόθηκε σε υψηλότερα κλιμάκια. Εντεκα ολόκληρα χρόνια μετά και παρ’ όλο που η Υπηρεσία Σιδηροδρόμων της Ευρωπαϊκής Ενωσης έκρινε ότι η έρευνα που διεξάχθηκε στην Ισπανία ήταν ελλιπής και ότι δεν τηρήθηκε η ευρωπαϊκή ντιρεκτίβα για την ασφάλεια των σιδηροδρόμων, οι μόνοι που καταδικάστηκαν σε δύο χρόνια και έξι μήνες φυλακή ήταν ο μηχανοδηγός και ο τότε διευθυντής της κρατικής εταιρείας διαχείρισης σιδηροδρομικών υποδομών.

AP PHOTO/RAFIQ MAQBOOL

INΔΙΑ, 2023

280 νεκροί, απαρχαιωμένες υποδομές Από την απίστευτη τραγωδία το 2023 στην Ινδία με 280 νεκρούς

κυβερνητικοί παράγοντες υποσχέθηκαν πλήρη διαλεύκανση και τιμωρία των υπαίτιων και η εταιρεία σιδηροδρόμων Indian Railways εξήγγειλε αποζημιώσεις για τους τραυματίες και τους συγγενείς των θυμάτων. Εναν μήνα μετά τρεις σιδηροδρομικοί υπάλληλοι συνελήφθησαν σε σχέση με το δυστύχημα. Ομως μεγάλο μέρος του πολιτικού κόσμου, του Τύπου και των εργαζομένων στον κλάδο φώτισε τα πραγματικά αίτια: κακή συντήρηση του δικτύου, υπερφόρτωση, ελλιπές προσωπικό, απαρχαιωμένο σύστημα σήμανσης. Συνθήκες που διευκολύνουν ή δεν αποτρέπουν τον παράγοντα του ανθρώπινου σφάλματος. Το φθινόπωρο του 2023 ο πρωθυπουργός Ναρέντρα Μόντι εξήγγειλε αύξηση της δαπάνης για τις υποδομές στο 1,7% του ΑΕΠ.

AP PHOTO

ΣΤΙΣ 2 ΙΟΎΝΙΟΎ του 2023, λίγους μήνες μετά τα Τέμπη, η Ινδία θα ζούσε ένα από τα πιο πολύνεκρα σιδηροδρομικά δυστύχηματα στην ιστορία της. Εκείνο το πρωί στο κρατίδιο Οντίσα της ανατολικής Ινδίας, κοντά στον σιδηροδρομικό σταθμό Μπαχάναγκα Μπαζάρ, μια τριπλή σύγκρουση ανάμεσα σε δύο επιβατικές αμαξοστοιχίες και μία εμπορική είχε ως αποτέλεσμα να σκοτωθούν τουλάχιστον 280 άνθρωποι και να τραυματιστούν περίπου 900. Θεωρήθηκε ότι το πρώτο τρένο εκτροχιάστηκε και μερικά από τα βαγόνια του ανατράπηκαν και κατέληξαν στην απέναντι τροχιά όπου χτυπήθηκαν από το δεύτερο τρένο, ενώ στη συνέχεια ενεπλάκη και μια εμπορική αμαξοστοιχία. Οι αρχικές έρευνες βρήκαν ως πιθανότερη αιτία κάποιο σφάλμα στη σήμανση, που μπορεί να οφειλόταν είτε σε τεχνικό είτε σε ανθρώπινο σφάλμα. Τοπικοί και

Ή οροφή που έπεσε στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ

AP PHOTO

σπέρνουν τον θάνατο στις ράγες

28

ΤΟ ΤΡΕΝΟ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΟΡΓΗΣ

Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου 2025

Ενα από τα πολλά ρεπορτάζ του BBC από τον τόπο της τραγωδίας

ΤΑ ΞΕΝΑ MEDIA ΓΙΑ ΤΟ ΕΓΚΛΗΜΑ ΤΩΝ ΤΕΜΠΩΝ

Μεταδίδουν μια εικόνα διάλυσης και αυταρχισμού Αλγεινή εντύπωση προκαλεί, όπως είναι φυσικό, σε όλον τον πλανήτη το έγκλημα των Τεμπών και η συστηματική συγκάλυψή του από την πολιτεία ►► Του ΓΙΩΡΓΟΥ Ι. ΑΛΛΑΜΑΝΗ

T

ο δυστύχημα στα Τέμπη απασχόλησε εκτενώς τα διεθνή ΜΜΕ, τόσο κατά το πρώτο διάστημα μετά την τραγωδία όσο και με αφορμή τις δύο μαύρες επετείους, εκείνη του 2024 και τη φετινή. Παράλληλα συνιστά σημείο αναφοράς ξένων δημοσιογράφων που επιχειρούν να συνθέσουν την εικόνα της πολιτικής ζωής στη σημερινή Ελλάδα, κυρίως σε αναλύσεις για τις δύο βουλευτικές εκλογές του 2023 και τις ευρωεκλογές του 2024. Λίγες ώρες μετά τη σύγκρουση, το BBC και η εφημερίδα Guardian έστειλαν ρεπόρτερ επιτόπου, κατέγραψαν μέσω drone την περιοχή και πήραν συνεντεύξεις από συγγενείς, πολιτικούς, συνδικαλιστές και εμπειρογνώμονες. Και τα δύο βρετανικά μέσα πρόβαλαν την είδηση ως πρώτο θέμα. Αναδύθηκε μια εικόνα διάλυσης με βαθιές ρίζες στην παθογένεια του ελληνικού Δημοσίου και όλων των κυβερνήσεων των τελευταίων ετών. Τα βρετανικά μέσα τόνισαν ότι, σύμφωνα με εκθέσεις του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Σιδηροδρόμων (EU Agency for Railways), οι σιδηρόδρομοι στην Ελλάδα βρίσκονταν στην τελευταία θέση της Ευρωπαϊκής Ενωσης (Ε.Ε.) σε θέματα ασφάλειας.

Πρωτοφανής προφητεία Τις ίδιες μέρες η εφημερίδα Financial Times υπενθύμισε στο διεθνές αναγνωστικό κοινό ότι η Κομισιόν είχε παραπέμψει την Ελλάδα στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο μόλις 15 ημέρες πριν από το δυστύχημα. Χαρακτήρισε μάλιστα «πρωτοφανή προφητεία» τη χρονική

Aποκαλυπτικό άρθρο της Monde Diplomatique όπου γίνεται αναφορά και στο σκάνδαλο της Siemens

σύμπτωση. Η παραπομπή έγινε γιατί οι ελληνικές κυβερνήσεις καθυστερούσαν από το 2015 να ενσωματώσουν κρίσιμες διατάξεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για την ασφάλεια και τις υποδομές των σιδηροδρόμων. Τηλεοπτικά κανάλια και ειδησεογραφικοί ιστότοποι στη Γαλλία, την Ιταλία, την Ισπανία, αλλά και στις ΗΠΑ αναμετέδωσαν την αποκαλυπτική δήλωση του προέδρου του ελληνικού Συλλόγου Μηχανοδηγών. «Τίποτα δεν λειτουργεί. Ολα γίνονται χειροκίνητα σε όλο το δίκτυο Αθήνας-Θεσσαλονίκης. Ούτε οι δείκτες, ούτε τα φανάρια, ούτε ο ηλεκτρονικός έλεγχος της κυκλοφορίας» είπε ο Κώστας Γενιδούνιας. Δύο μήνες μετά, τον Μάιο του 2023, η γαλ-

λική Le Monde Diplomatique συνέδεσε συνειρμικά τα Τέμπη με τη «δωροδοκιούπολη» της Siemens στην Ελλάδα. «Τον Σεπτέμβριο του 2022 η αθώωση μετά από έφεση περίπου 15 πρώην διευθυντών της γερμανικής εταιρείας Siemens, που καταδικάστηκαν σε δικαστήριο για τον ρόλο τους σε ένα από τα μεγαλύτερα σκάνδαλα δωροδοκίας στην Ελλάδα, συγκλόνισε πολλούς και μετέδωσε μια εικόνα ατιμωρησίας», έγραψε. Το 2024, στην πρώτη επέτειο, πολλοί ξένοι δημοσιογράφοι αποτύπωσαν την αργόσυρτη διαδικασία απονομής δικαιοσύνης και τόνισαν ότι οι Ελληνες δεν εμπιστεύονται το κράτος. «Η έρευνα γύρω από το δυστύχημα προχωράει αργά και υπονομεύει περαιτέρω την

ήδη περιορισμένη εμπιστοσύνη των πολιτών απέναντι στο ελληνικό κράτος», σχολίασε τον Μάρτιο του 2024 η γερμανόφωνη εφημερίδα της Ζυρίχης Neue Zürcher Zeitung. Πρόβαλε μάλιστα στο ρεπορτάζ της πρόσφατη, τότε, δημοσκόπηση όπου το 77% των Ελλήνων ερωτηθέντων εκτιμούσε ότι «η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη προσπαθεί να συγκαλύψει κάτι σχετικά με το δυστύχημα στα Τέμπη». Τα διεθνή ΜΜΕ φώτισαν επίσης τις δράσεις της Μαρίας Καρυστιανού, προέδρου του Συλλόγου Πληγέντων Δυστυχήματος - Τέμπη 2023, ιδίως τα ταξίδια της στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για να ενημερώσει την Επιτροπή Αναφορών (Μάρτιος 2024) και για να απευθύνει ομιλία στους ευρωβουλευτές (Οκτώβριος 2024). Από τον φακό τους δεν ξέφυγε η συζήτηση της κ. Καρυστιανού στην Αθήνα με την εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, Γεωργία Αδειλίνη, η οποία, αφού είπε ότι «αυτά τα πράγματα συμβαίνουν», συμβούλευσε τους συγγενείς των θυμάτων «να πάνε στην εκκλησία και να ζητήσουν βοήθεια εκεί».

«Σβήστηκαν βιαστικά την ίδια νύχτα» Στη διατήρηση του θέματος στη διεθνή επικαιρότητα συνέβαλαν τα μεγάλα ειδησεογραφικά πρακτορεία, όπως το Reuters, το Associated Press και το AFP. Την τελευταία διετία κάνουν τον γύρο του κόσμου τηλεοπτικά πλάνα και φωτογραφίες από τις λαϊκές κινητοποιήσεις για να λάμψει η αλήθεια και να τιμωρηθούν οι υπεύθυνοι. «Διαδηλώσεις σηματοδοτούν την πρώτη επέτειο από το χειρότερο σιδηροδρομικό δυστύχημα στην Ιστορία της Ελλάδας» ήταν ο τίτλος εκτενέστατης ανταπόκρισης του Reuters από την Αθήνα στις 28 Φεβρουαρίου 2024. Το ρεπορτάζ συνοδευόταν από 24 φωτογραφίες, με πιο εμβληματικές αυτές που εικονίζουν νέους και νέες να γράφουν με κόκκινη μπογιά στην πλατεία Συντάγματος τα ονόματα των νεκρών. «Σβήστηκαν βιαστικά την ίδια νύχτα» σημειώνει το πρακτορείο. Επανήλθε μετά από λίγες μέρες για να ανακοινώσει ότι αυτό το άτυπο δημόσιο προσκλητήριο πεσόντων επανεμφανίστηκε, τελικά, μετά από σωρεία αντιδράσεων. «[Σήμερα] το βασικό σύνθημα των διαδηλώσεων είναι “Δεν έχω οξυγόνο!”. Αναφέρεται στο ότι πολλοί έχασαν τη ζωή τους όχι από την ίδια τη σύγκρουση, αλλά από ανάφλεξη παράνομα διακινούμενων χημικών ουσιών τις οποίες μετέφερε η εμπορική αμαξοστοιχία» τονίζει το BBC. Τέλος, ως προς τη διάλυση μαζικών συλλαλητηρίων με χημικά και ξύλο, αξίζει να αναφερθεί η προ μηνός σχολιογραφική μαρτυρία της δημοσιογράφου Μαρίας Ρηγούτσου, ανταποκρίτριας της γερμανικής Deutsche Welle στην Αθήνα. Περιγράφοντας πώς η ελληνική αστυνομία διέλυσε βίαια την προηγούμενη συγκέντρωση για τα Τέμπη στο Σύνταγμα (την Κυριακή 26 Ιανουαρίου 2025) διερωτάται: «Μια κατά κύριο λόγο σιωπηλή συγκέντρωση, με ελάχιστα συνθήματα και κάποιες φορές χειροκροτήματα, απειλούσε ποιον ακριβώς; Γιατί αυτή η υπερβολή; Ακόμα και εάν μια μικρή ομάδα απείλησε κάποιους αστυνομικούς, γιατί τόσος τρομακτικός θόρυβος; Ο στόχος ήταν η μικρή ομάδα των ταραξιών ή το μεγάλο πλήθος; Ναι, όσοι βρεθήκαμε εκεί, είχαμε την αίσθηση πως δεν είχαμε οξυγόνο να αναπνεύσουμε».

Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου 2025 Η ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ

ΤΟ ΤΡΕΝΟ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΟΡΓΗΣ 29

ΤΕΜΠΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗ

Οταν η ανεπίδοτη θλίψη και οργή γίνεται δημιουργία ►► Των ΝΟΡΑΣ ΡΑΛΛΗ, ΒΑΣΙΛΙΚΗΣ ΤΖΕΒΕΛΕΚΟΥ, ΝΑΤΑΛΙ ΧΑΤΖΗΑΝΤΩΝΙΟΥ

Η ΠΡΩΤΗ καλλιτεχνική έκφανση διαμαρτυρίας για τα Τέμπη γεννήθηκε αυθόρμητα αρχές Μαρτίου, ερήμην των ανήλικων «δημιουργών» της που δεν ήθελαν να κάνουν βέβαια τέχνη, αλλά διαμαρτυρία. Κι όμως τα συνθήματα που «γράφτηκαν» σε σχολικές αυλές και δημόσιους χώρους από τα σώματα των μαθητών ή τις σχολικές τους τσάντες ήταν μια παράδοξη «χορογραφία» διαμαρτυρίας ή μία «εγκατάσταση», ένα «χάπενινγκ» που έστελνε παντού το μήνυμά του: «Στείλε όταν φτάσεις», «Οχι άλλα εγκλήματα», «Εφτασες;», «Πάρε με όταν φτάσεις», «Τέμπη». Εξαρχής, επίσης, τουλάχιστον ένα τραγούδι που προϋπήρχε από το 2006 κι ένα εμβληματικό, ιστορικό ποίημα «επανανοηματοδοτήθηκαν» με έναν τρόπο «κατεπείγοντα», λειτουργώντας συμβολικά για ό,τι συνέβη στα Τέμπη: το σχεδόν ανατριχιαστικά προειδοποιητικό (σκέφτηκαν πολλοί) τραγούδι του Θανάση Παπακωνσταντίνου, με ερμηνευτή τον Σωκράτη Μάλαμα «Στην κοιλάδα των Τεμπών» («Μες στην κοιλάδα των Τεμπών/ Φόβος των μηχανοδηγών…»). Και το ποίημα «Σχήματα της απουσίας ΙΙ.» του Γιάννη Ρίτσου από τη συλλογή «Υδρία· Ελεγεία για μια σύντομη άνοιξη», που είχε κυκλοφορήσει το 1957, αφιερωμένη στη βαφτιστικιά του ποιητή Φωτεινούλα Φιλιακού που είχε πεθάνει μόλις στα δυο της χρόνια: «Ποτέ δε φεύγουν τα νεκρά παιδιά απ’ τα σπίτια τους, τριγυρίζουν εκεί, μπλέκονται στα φουστάνια της μητέρας τους την ώρα που εκείνη ετοιμάζει το φαΐ κι ακούει το νερό να κοχλάζει σα να σπουδάζει τον ατμό και τον χρόνο. Πάντα εκεί. […]» Από εκεί και πέρα το αίσθημα απόγνωσης, ανεπίδοτης οργής κι απέραντης θλίψης που καταλάμβανε όλο και περισσότερους όσο εξελισσόταν η υπόθεση, βρήκε διέξοδο σε διαφορετικές καλλιτεχνικές εκφράσεις, από γνωστούς δημιουργούς ή και λιγότερο. Και πρώτα πρώτα στην πιο άμεση, στην πιο άμεσα συνυφασμένη με την ιστορία μας, στην πιο οικεία μας σε αυτή τη χώρα μορφή τέχνης αλλά κι επικοινωνίας και συλλογικότητας: στο τραγούδι. Δεκάδες τραγούδια γράφτηκαν για τα Τέμπη στα δυο χρόνια που πέρασαν. Τα περισσότερα με μια συγκινητική αμεσότητα που δεν χρειάστηκε παρά ένα ερέθισμα, μια εικόνα, μια δήλωση για να γίνει στίχος..

Αύριο, από τη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση μέχρι το Εθνικό και όλα τα θέατρα, και από τις πίστες μέχρι τις μουσικές σκηνές και τα σινεμά, ο Πολιτισμός θα απεργεί συμπαραστεκόμενος στη μεγάλη διαμαρτυρία για τα Τέμπη

ΘΕΑΤΡΟ «ΤΟΝ ΑΥΓΟΥΣΤΟ του 2023 είχα την αίσθηση πως η κοινωνία έχει ξεχάσει τα Τέμπη κι αυτή η ιδέα με τρέλαινε, δεν

μπορούσα να το δεχθώ. Ηθελα να κάνω κάτι για αυτό και σε μία συζήτηση ένας συνάδελφός μου μου είπε πως αυτό πρέπει να γίνει θέατρο-ντοκουμέντο. Είναι ένα θέμα που μας αφορά όλους, ένα μέγα κοινωνικό ζήτημα. Προσέγγισα λοιπόν τη Μαρία Καρυστιανού, την πρόεδρο του Συλλόγου Συγγενών Θυμάτων “Τέμπη 2023” και ήταν θετική στην πρότασή μου. Το συζήτησε με το Δ.Σ. του Συλλόγου και ήρθαμε σε επαφή. Κάποιοι συμφώνησαν να δώσουν συνεντεύξεις προκειμένου να χρησιμοποιηθούν στην θεατρική παράσταση, ενώ μας δώσανε συνέντευξη και άτομα που δεν είναι μέλη του Συλλόγου». Αυτό διευκρίνιζε η σκηνοθέτρια και

συγγραφέας Γενοβέφα Κτενίδου στο News 24/7.

«Εικοστή Ογδόη» Το υλικό που συγκέντρωσε αποτέλεσε τη βάση για το θέατρο-ντοκουμέντο «Εικοστή Ογδόη» που ανέβηκε πρώτα τον περασμένο Ιούνιο στη Θεσσαλονίκη, στο θέατρο «Αμαλία», και ύστερα ήρθε για λίγες παραστάσεις στην Αθήνα, με ερμηνευτές τους Ελβίρα Καλίνη, Σμαράγδα Καρασαββίδου, Νίκο Κορεξιανό, Γενοβέφα Κτενίδου, Γιάννη Κωνσταντινίδη, Νίκο Παλπάνη, Παύλο Παυλίδη, Βάσω Σαπουντζόγλου, Χριστίνα Σαρρή, Νίκο Σεμακούλα και Σωτήρη Χαρισόπουλο.

ΤΟ ΤΡΕΝΟ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΟΡΓΗΣ

Ή ΕΦΉΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου 2025

ΤΑ ΤΡΑΓΟΎΔΙΑ ΤΟΎ ΠΟΝΟΎ ΚΑΙ ΤΗΣ ΟΡΓΗΣ ■ Χαρακτηριστική περίπτωση το τετράστιχο που μας έστειλε ο Σταμάτης Κραουνάκης όταν ανακοινώσαμε το podcast των αναγνωστών. Το ηχογράφησε ακαπέλα και ακούμε τον ίδιο να τραγουδάει: «Αυτό σου λέω μόνο / δεν έχω οξυγόνο / δεν έχω οξυγόνο σ’ αυτή τη συννεφιά // Στους δρόμους πάμε / να διώξουμε το χάλι / να διώξουμε το χάλι και την απανθρωπιά». ■ Ενα από τα πιο πολυσυζητημένα τραγούδια που έγινε viral με στίχους που ταξίδεψαν παντού ήταν αυτό που έγραψε ο Φοίβος Δεληβοριάς φανερά επηρεασμένος (και) από τη γνωριμία με κάποιους από τους γονείς των θυμάτων των Τεμπών, τη Μαρία Καρυστιανού και τον Παύλο Ασλανίδη κατ’ αρχάς, τη θλίψη, τη θεληματικότητα και την αποφασιστικότητά τους στην επιδίωξη δικαιοσύνης, μία μέρα πριν από τη μεγάλη (και δυσφημισμένη από κάποιους) συναυλία για τα Τέμπη στο Καλλιμάρμαρο, τον περασμένο Οκτώβριο. Το τραγούδι «Δεν θα κάνω πίσω και δεν θα ξεχάσω» πρωτακούστηκε τη βραδιά της συναυλίας με μια πολύ σύντομη εισαγωγή. «Αυτό το τραγούδι είναι χαρισμένο από την καρδιά μου σε όλους τους γονείς των Τεμπών. Καλή δύναμη στον αγώνα σας», είπε ο Φοίβος πριν ερμηνεύσει το κομμάτι που κατέληγε σε αυτό το σπαρακτικό αλλά και τόσο αναγνωρίσιμο από έναν γονιό που έχει χάσει το παιδί του και παρ’ όλα αυτά ελπίζει

ακόμα και μεταφυσικά πως κάποτε θα το ξαναδεί: «Θα σε πάρω εγώ, παιδάκι μου, όταν φτάσω». Να θυμηθούμε και το τελευταίο κουπλέ μαζί και το ρεφρέν; «[…] Πως κυλάει στα μάτια / Η δικαιοσύνη / Μάτια του παιδιού μου / Που δεν θα φιλήσω / Δεν υπάρχει τρόπος πια / Να σταματήσω / Μέχρι να ’ρθει ο πήχυς / Και το χαλινάρι / Μέχρι να ’ρθει η Νέμεσις / Και να τους πάρει / Αν δεν βρω το τέρμα / Δεν θα ησυχάσω / Δεν θα σταματήσω / Δεν θα ξαποστάσω / Δεν θα κάνω πίσω / Και δεν θα ξεχάσω / Θα σε πάρω εγώ / Παιδάκι μου όταν φτάσω». ■ Εξίσου θλιμμένο, οργισμένο αλλά και δημοφιλές αποδείχτηκε το χιπ χοπ που είχαν γράψει σχεδόν αντανακλαστικά στα μέσα Μαρτίου του 2023 οι «Κοινοί Θνητοί». Το «Θ’ αργήσω απόψε» είχε ήδη ακουστεί σε όλες τις μεγάλες συγκεντρώσεις για τα Τέμπη όταν το συγκρότημα το ερμήνευσε ζωντανά στη συναυλία στο Καλλιμάρμαρο. Ξεκινάει έτσι: «Πες στους δικούς μου / Οτι θ’ αργήσω απόψε / Ενα θα γίνω με τις ράγες και τους καπνούς / Το τελευταίο εισιτήριο κόψε / Γι’ αυτό το τρένο που θα αγγίξει τους ουρανούς / Την κάνω φίλε μου, σαλπάρω απόψε / Σε δρομολόγια δίχως επιστροφή / Τον σεβασμό σου στη μνήμη μας δώσε / Το έγκλημά τους μην αφήσεις να ξεχαστεί / Φεύγω να πάρω τρένο ίσα που προλαβαίνω / Για μια καλύτερη ζωή σε μια άλλη χώρα […]». Και κλείνει έτσι: «Αν δεν τους στείλουμε εμείς στο διάολο

μια μέρα, / Θα φροντίζουν να μας στέλνουν αυτοί στο διάολο, πρώτοι, κάθε μέρα. / Εμάς και τα παιδιά μας. // Ο λαός πενθεί το λαό, όπως ο λαός είναι κι εκείνος που τον σώζει. / Γι’ αυτούς είναι δίκαιο να μην έχει αξία η ανθρώπινη ζωή. / Είναι μέρος της ιδεολογίας τους. / Γι’ αυτούς δεν θα είμαστε ποτέ ίσοι. / Μπροστά στο τέρας που λέγεται / κεφαλαιοκρατία, το μόνο θεριό που μπορεί να σταθεί απέναντι και να το λυγίσει, / είναι ο λαός, όταν ξυπνήσει». ■ Την ίδια εποχή, μέσα Μαρτίου του 2023 δηλαδή, κυκλοφορεί και το χιπ χοπ του B.D. Foxmoor (Μιχάλης Μυτακίδης) «Ισως τα πιο όμορφα χαθήκανε μ’ εσάς»: «[…] Μέρα στερνή του Φλεβάρη, μ’ όλα τ’ άστρα στη γωνιά τους κι ο ματωμένος Φυτευτής μπήκε σε ράγες συνοδεία. […] Δοκιμάστηκε απ’ το διάολο όσο πάει η αντοχή μας. Χρωστάμε να βγούμε σε κάθε στενορύμι. Ολα έχουν όρια. Οσοι χάθηκαν μας κάνουνε σινιάλο. Θες κάτι άλλο συνένοχε λαέ θεληματάρη; Ναι, εγώ είμαι ο βλάσφημος που χρόνια λες ότι υπερβάλλω [...]».

Πολυσυμμετοχικά Ως άμεση αντίδραση σε ό,τι συνέβη στα Τέμπη στις 28 Φεβρουαρίου του 2023 γράφτηκαν και ερμηνεύτηκαν «πολυσυμμετοχικά» τραγούδια. Παράδειγμα: ● Το «Θα στείλω όταν φτάσω» σε μουσική Ανδρέα Καρανίκα και στίχους Βάσιας Αργέντη, που γράφει μεταξύ άλλων: «[…] Τα όνειρά μου

Φοίβος Δεληβοριάς

στην πλάτη μου κρατάω / Κρατάω τη λαχτάρα μου να ζήσω και ζητάω / Ζητάω τους ενόχους ν’ αντικρίσω, να κοιτάω / Να κοιτάω από ψηλά, στη φυλακή και να γελάω / Να γελάω κι ένα “Εφτασα” θα στείλω, μουρμουράω/ μα μέχρι τότε πέτρες στην καρδιά θα κουβαλάω [...]». Το τραγούδι ηχογραφήθηκε με

!

ΤΑΤΙΑΝΑ ΜΠΟΛΑΡΗ / EUROKINISSI

30

τη Μαριάννα Τουμασάτου να απαγγέλλει και τους Πηνελόπη Αναστασοπούλου, Αντώνη Λουδάρο, Ελένη Καρακάση, Θοδωρή Αντωνιάδη, Μέμο Μπεγνή και Ματίνα Νικολάου να ερμηνεύουν, μαζί με χορωδία από τους φοιτητές της Ανωτέρας Δραματικής Σχολής «Εκτη Τέχνη». ● Αντίστοιχα με σύμπραξη εννέα καλλιτεχνών ηχογραφήθηκε και το τραγούδι με τίτλο «Στην Ελλάδα των Τεμπών», σε στίχους και μουσική Κωνσταντίνου Γερμανού και Παντελή Κυραμαργιού, που ερμηνεύουν οι Φωτεινή Βελεσιώτου, Κωνσταντίνος Γερμανός, Πάνος Ζώης, Πολυξένη Καράκογλου, Παντελής Κυραμαργιός, Κατερίνα Κυρμιζή, Χάρης Μακρής,

ΥΠΉΡΞΑΝ πάρα πολλά ακόμα τραγούδια, ίσως λιγότερο γνωστών, αλλά εξίσου φορτισμένων και ταλαντούχων δημιουργών. Ενδεικτικά ας αναφέρουμε: Το «Εγκλημα τρένου» της εκπαιδευτικού ειδικής αγωγής στην Κρήτη Νατάσας Δαμιανάκη: «[…] Ποιος θα πληρώσει τη “λάθος γραμμή”; / Ποιος θα επουλώσει αυτή την πληγή; / Ποιος έχει ευθύνη στη χώρα αυτή; / Ποιος θα νοιαστεί αν δε νοιαστούμε εμείς; / Πες μου, ποιος θα νοιαστεί αν δεν νοιαστούμε εμείς; […]» Ή το «Στα Τέμπη» του Αλέξανδρου Ράπτη που «επιστρέφει» στην «Κοιλάδα των Τεμπών» του Θανάση Παπακωνσταντίνου για να απευθυνθεί στον γεροπλάτανο: «Ωχ και αμάν, ρε γεροπλάτανε μόνο για μια φορά / Ασε το τρε- άσε το τρένο που περνά / Ωχ και αμάν, πιάσε το τρε- πιάσε το τρένο από το αυτί / Μην ξημερώ- μην ξημερώσει η μέρα αυτή // Κόψε τις ρίζες σου και έλα στη Σαλονίκη / και με το φύλλωμά σου αγκάλιασε τη φρίκη / Τους τάφους να σκεπάσεις με κλαδιά, ωχ και αμάν / Απ’ άκρη σ’ άκρη άσε τη ρίζα σου να βγει, / να μετατρέψεις το σκοτάδι σε οργή // Και εκεί στα Τέμπη άιντε φύτρωσε ξανά, ωx και αμάν / Μη γίνεις φόβος για τους μηχανοδηγούς, / φόβος να γίνεις για ιδιώτες και αστούς / Και άσ’ τα πλατάνια να φωνάξουν δυνατά, έγκλημα». Ή το «Ματωμένη ηχώ» σε στίχους - μουσική - ενορχήστρωση - ερμηνεία και παραγωγή Χρήστου Παπαχρήστου: «Το μεγάλο ψάρι πάντα τρώει το μικρό / και συ ψάχνεις δίκιο για τον κάθε νεκρό, / ακριβές υποσχέσεις σ’ ένα κράτος φτωχό / και συ βρίσκεις απάντηση σε μια ψεύτικη ηχώ. // Μ’ ένα ερώτημα έφτασες κι ένα αιώνιο γιατί και σε κάθε γονιό μια συγνώμη φτιαχτή, / στις γραμμές ενός τρένου μια σπασμένη ευχή / ένας κόκκινος θρήνος, μια θολή προσευχή […]».

«Κοινοί Θνητοί»

Θοδωρής Νικολάου και Σοφία Παπάζογλου. Ενα δείγμα από τους στίχους: «[…] Στα Τέμπη επίμονα ζητάει η κοιλάδα / Τη δικαίωση πενήντα επτά ψυχών / Μα όποιος έψαξε το δίκιο στην Ελλάδα / Θα χαθεί στην ασυλία των βουλευτών […] Στην κοιλάδα των Τεμπών σε μια Ελλάδα / που οι πολίτες αψηφούν το παρελθόν / βάζουν πλάτες να σβηστούν απ’ τα τετράδια / τα εγκλήματα υπουργών και βουλευτών». ● Μόλις λίγες εβδομάδες από την τωρινή επέτειο των δύο χρόνων από την τραγωδία, ο Γιάννης Ζουγανέλης κυκλοφόρησε το «Στου ουρανού τις ράγες», σε δική του μουσική και στίχους Μιχαήλ Ανθη. Το τραγουδούν ο ίδιος, ο Ανθης κι ακόμα οι Χριστόφορος Γερμενής κι Ευδοκία Ράπτη. «Νιώθω ότι είμαι ο πατέρας των παιδιών που έχασαν τη ζωή τους», εξήγησε ο Ζουγανέλης για τον λόγο δημιουργίας του τραγουδιού του που λέει μεταξύ άλλων: «Ελα Ιορδάνη, ο πατέρας σου καλεί, / Βάιε, Σπύρο, Αναστασία, Ιφιγένεια… / Κοίτα πώς κλείνει ετούτη η γιορτή, / κορμιά και σίδερα καυτά γίνανε ένα. / Πώς έγινε έτσι ο πόνος ξαφνικά, / και δε χωράω στο μπλουζάκι που σου πήρα. / Φοράω το τζιν σου, την κολόνια, τα γυαλιά, / μήπως και πάρω κάτι απ’ τη δική σου μοίρα». ● Εξίσου πρόσφατη (25/2 κυκλοφόρησε) είναι η «Χαμένη ζωή», που σε μουσική Ανδρέα Κατσιγιάννη και στίχους Κώστα Βαξεβάνη ερμηνεύεται

Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου 2025 Η ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ

ΤΟ ΤΡΕΝΟ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΟΡΓΗΣ 31

ΠΟΙΗΣΗ ΤΗ ΣΧΕΣΗ της χώρας μας με την ποίηση την ξέρουμε. Λογικό ήταν να γραφτούν δεκάδες ποιήματα για τα Τέμπη – θα μπορούσαν να αποτελέσουν μια πολυσέλιδη συλλογή. Επιλέγουμε από όλα αυτά να δημοσιεύσουμε δύο. Τα ποιήματα που έγραψαν αυθόρμητα ο Θωμάς Κοροβίνης («57»), αλλά και μόλις προχθές ο αναγνώστης μας Ηλίας Στόφυλας («Αυτά τα παιδιά είναι τ’ ουρανού»):

από την Ιουλία Καραπατάκη: «[…] Ψάχνω ένα δρόμο, άλλη ιστορία / Να μην έχει τρένο με τρελή πορεία / Να φωνάζει η μάνα Στείλε όταν φτάσεις / Να περνούν τοπία, πόλεις και αποστάσεις // Δεν υπάρχουν φρένα για να σταματήσει / το άτιμο το κέρδος και το αλισβερίσι / βάλαμε το μέλλον στην υπερταχεία / τίποτα δεν ήταν μοίρα και ατυχία […].». Το τραγούδι περιλαμβάνεται στο ντοκιμαντέρ για την τραγωδία των Τεμπών «IC62» που έχει επιμεληθεί ο Βαξεβάνης και αναμένεται να προβληθεί τις επόμενες μέρες. ● Ελάχιστων ημερών τραγούδι είναι και το «Εσύ, στα Τέμπη, δεν θα βρεις συγχωροχάρτι», σε ποίηση της Κρητικιάς λογοτέχνιδας Ζωής Δικταίου και μουσική Suno: «[...] Πολιτικάντηδες, λογάδες και σκουλήκια πλεονέχτες, / αλάθευτα ο καπνός δείχνει τους φταίχτες, / μνήμα, το μνήμα, θα μετρήσουμε τ’ ανάστημα, / λαμπάδες σώματα, / θυσία στα τρένα, στα συμφέροντά σας, τ’ άτιμα [...]». ● Πολύ νωρίτερα, τον Ιούλιο του 2023 ήδη ο Μανώλης Μητσιάς τραγουδούσε για το «Μαύρο τρένο» των Τεμπών, τραγούδι σε μουσική Ηρακλή Ζάκκα και στίχους Γιώργου Μπερτόλη: «Μάνα ερχόμουν να σε βρω / Με ένα μαύρο τρένο / Θα περιμένεις στο σταθμό / Μα εγώ δεν θα ανασαίνω [...] Μάνα ερχόμουν να σε βρω / Στο πρώτο ήμουν βαγόνι / Το ψέμα τους με σκότωσε /

Κι εσύ θα ζήσεις μόνη». ●Τον περασμένο Μάιο ο Κόμης Χ (στίχοι - μουσική) κυκλοφορεί το τραγούδι «Ενα χρόνο μετά» που ακούγεται να το ερμηνεύει μαζί με τον Γιάννη Κότσιρα. «Αφιερωμένο σε όσους άδικα έχασαν τη ζωή τους στη σύγχρονη Ελλάδα, από τα Τέμπη μέχρι το Μάτι και από τον Ιάσονα μέχρι τον Οδυσσέα», το τραγούδι λέει: «[…] Οσοι δεν βλέπουν τη στροφή μόνο ευθεία πάνε / Οσοι μου λεν για νέα αρχή με βρίσκουν στο φινάλε / Κι όσοι διαλέγουν τη σιωπή θάβουνε την αλήθεια / Κι η αλήθεια τους μοιάζει βλασφήμια». ● «Οι ΛΙΓΟΙ γίνονται ΟΛΟΙ» έχει τίτλο το χιπ χοπ του Μετέωρου Λόγου (feat Nichoritis Konstantinos): «[…] Συγκάλυψη, σιωπή και διαφθορά σε κανάλια κι ο κόσμος ξέρει ότι θέλουν τα μεγάλα κεφάλια. Ξέρουν και ντρέπονται για λίγο όσο παίζει το θέμα, μέχρι να κάνουν ταινία, βασισμένη σε ψέμα. Μια γυναίκα που τολμάει να βγει στην Ευρώπη πρέπει να γίνει μάθημα για τα παιδάκια στην πρώτη. Κάποιοι στη θέση τους μπαίνουν όμως στα λόγια και καλά... κι άλλοι θα βλέπουν εφιάλτες μέχρι βαθιά γεράματα. Ποτέ δεν είν’ αργά, στα πόδια να σταθείς, αρκεί στα πρώτα βήματα να μην τους φοβηθείς. Κάτι στο τέλος θα αφήσω για να θυμούνται όλοι, το InterCity είναι αρχή. Οι Λίγοι γίνονται Ολοι».

«57»

Αυτά τα παιδιά είναι τ’ ουρανού

Στάθηκα κεραυνόπληκτος σαν πήρα το ανείπωτο χαμπέρι Ομως Ετσι καθώς μαρμάρωσα μουγγός και μαραμένος στο κατώφλι Μιας άχρηστης υπομονής Οπως και τόσοι άλλοι Συνέλληνες, συμπατριώτες, συμπολίτες μου Μα κατά βάθος Υπήκοοι μοιραίοι και θλιβεροί ενός «γυφτοβασίλειου με άλλοθι το αρχαίο κάλλος», Μιας αρένας ματωμένης ισόβιοι θεατές Εθισμένοι στην ακηδία και την απάθεια Κορόιδα οι ίδιοι μα και θύματα οργανωμένης απατεωνίας που μαγειρεύουν ζοφεροί ηγεμόνες Εκείνοι που κινούν τα νήματα της κάθε μαριονέτας που μας κυβερνά Απρόσιτοι για μας Εκείνοι που γράφουν πάντα την τραγελαφική παράσταση που παίζουμε νυχτόημερα Θύματα λοιπόν μα και θύτες Μαθημένοι να ξεπλένουμε τις ενοχές και τις ευθύνες μας Σε κάποιο τάσι Πόντιου Πιλάτου Δεσμώτης πρόσκαιρα κι εγώ στέρφας σιωπής Που πρέπει μόνο σε δειλούς και σε τομαριστές Σ’ όλους εκείνους που στον τρόμο του δυνάστη κάνουν πλάτες Ταπεινωμένος απ’ τον ίδιο μου το φόβο Ντράπηκα για τους δισταγμούς και την λιγοψυχιά μου Ξύπνησα Κι είπα «κάλλιο πουλί του κλαδιού παρά του κλουβιού» που λέει κι η παροιμία Γιατί είχανε σπαράξει πενήντα εφτά κομμάτια ακόμα απ’ την ψυχή μου Πενήντα εφτά παιδιά μου Ολο νιάτα Κι είχα χρέος Οχι για εκδίκηση Μα για δικαιοσύνη Γιατί Οπως είπε κι ο Ελύτης «πρέπει να βρει ένα νόμισμα η ζωή» Γι’ αυτό, σου λέω, αδελφή Μαρία, Για να μην πιάσει κι άλλο πάτο το κακό Χέρι με χέρι πάμε να γράψουμε ιστορία.

Για τα 57 θύματα του εγκλήματος των Τεμπών 28-2-2023 Δε θα ξεχάσουμε ποτέ

την μπαζωμένη ενοχή. Παριστάνουν απλώς τον εαυτό τους τα γυαλιά. Καμία ταυτοποίηση δεν απαιτείται.

Τρέχουν τα μάτια μου, μαραθωνοδρόμοι των δακρύων. «Μην κλαις».

Προσωπικά, στην ουρά για αναζήτηση καμένης σάρκας θα ’βαζα τους Οδηγούς της Μνήμης, τα Μεγάλα Κεφάλια. Λαμαρίνες που κόβουν, γερανούς που σηκώνουν, σταθμάρχες που σταθμίζουν και σταθμίζονται. Δεν είν’ το Δίκιο αστάθμητος παράγων.

ΘΩΜΑΣ ΚΟΡΟΒΙΝΗΣ

Αυτά τα παιδιά είναι τ’ ουρανού. Περαστικοί όλοι οι θάνατοι απ’ τη ζωή τους. Ελπίζουν και στις χρωστούμενες μέρες του Φλεβάρη, βέβαια. Σε Γη και Ουρανό, μάθαμε να ελπίζουμε στα αναδρομικά. Στη ζωή παίρνεις κεφάλι μόνο με το πρόσωπο – ο κατώτερος θεός ενός παιδιού τι λέει; Η μαγιά της Ελλάδας φεύγει το βράδυ με τα τρένα. Φεύγει και δε λύνει τα μάγια των αιμοβόρων δράκων. Μπαίνουν τα νιάτα με χαμόγελο στο ιντερσίτι – ιντερμέδιο θανάτου το ταξίδι τους. Το νέο think tank της χώρας με περίσσεια σπουδή σκοτώνεται. Τανκς δημοσίου συμφέροντος το σκοτώνουν. Στο ανέβα-κατέβα, στην ίδια γραμμή, ώς την άλλη ζωή σκοτώνεται. Με την εκρηκτική ύλη του χυμένου σώματος. Σε σταθερή τροχιά. Γέμισαν στέρνες οι δεξαμενές, χίλια χρόνια πίσω, ν’ ανεβαίνουν οι κουβάδες τίγκα στο νερό κι όλα άνυδρα. Η γη της επαγγελίας. Η ξηρασία του μέλλοντος. Αυτά τα παιδιά είναι τ’ ουρανού. Στο πρώτο βαγόνι, στο δεύτερο, στο τρίτο, στο αναρίθμητο. Οι νεκροί που δε βρέθηκαν, δεν πεινάνε. Μην ανησυχούν οι γονείς για το μπουκαλάκι νερό στο κυλικείο. Αρτια η υδροδότηση στ’ αστέρια. Μην ανησυχούν οι γονείς για το αφρόντιστο κολατσιό. Επισιτιστική κρίση στα ουράνια δεν προβλέπεται. Μην ανησυχούν οι γονείς για τις σπασμένες τζαμαρίες,

Αυτά τα παιδιά είναι τ’ ουρανού. Δε φοράνε πετραχήλι – φοράς την πέτρα, γίνεσαι πέτρα. Εκεί που πας, αδύνατη της ενοχής η επανεκλογή. «Οποιος λέει ψέματα, καίγεται στα αίματα», φωνάζουν από μέσα οι νεκροί. Από μέσα όχι από μέσα τους – είπε κανείς ότι είναι ιερό το σιωπητήριο; Ζήτω που καήκαμε! Αυτά τα παιδιά είναι τ’ ουρανού. Πήραν το βάπτισμα του πυρός, το βάπτισμα των δακρύων. Στην κοιλάδα των Τεμπών, στην κοιλάδα των Λυγμών, στο «κοίλον» μέσα ενός πρόωρου παραδείσου, λαίμαργου. Για την ανοικοδόμηση Θεού θέλει πολλά νέα χέρια, τουλάχιστον 57 – μιλάμε για ΚΤΙΣΜΑ αμφιθεατρικό. Ολο το βάρος στον Αδάμ και την Εύα πάει πολύ. Μην ανησυχούν οι γονείς. Καμία ταυτοποίηση δεν απαιτείται. Αυτά τα παιδιά είναι τ’ ουρανού. Αν τώρα φωνάξω τ’ όνομά τους, θα γυρίσουν: «Δημήτρη, Κλαούντια, Χρύσα, Θωμαή, Αναστασία, Εριέττα, Ιφιγένεια». «Θα γυρίσουν τις πλάτες τους στο μέλλον». Θα βάλουν πλάτη ν’ ανέβουμε και να τους φτάσουμε, ΓΙΑΤΙ ΑΥΤΑ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΕΙΝΑΙ Τ’ ΟΥΡΑΝΟΥ. ΗΛΙΑΣ ΣΤΟΦΥΛΑΣ

32

ΤΟ ΤΡΕΝΟ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΟΡΓΗΣ

Η ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου 2025

ΤΟΝ ∆ΙΚΟ του φόρο τιμής απέτισε ο Παύλος Λιαρετίδης στο ανάγλυφο τρίπτυχο με τίτλο «28/02/2023», ημερομηνία που θα μείνει στην Ιστορία, όπως έχει πει. Ο καλλιτέχνης από τη Θεσσαλονίκη, που ζει και σπουδάζει στη Βαλτιμόρη, θρήνησε την απώλεια της φίλης του που ήταν ανάμεσα στους νεκρούς του πολύνεκρου δυστυχήματος. Κάθε πίνακας φέρει ξεχωριστό τίτλο και είναι τα τελευταία δευτερόλεπτα πριν από τη σύγκρουση και την έκρηξη. Ο αριστερός έχει τον τίτλο «23:21:17», ο μεσαίος «23:21:18» και ο δεξιός «23:21:19». Είναι ο χρόνος «από την πρώτη λάμψη, όπως την είδαμε σε κάτι βίντεο από ψηλά, μέχρι τις επόμενες στιγμές» έχει πει ο καλλιτέχνης. Το έργο έχει φιλοτεχνηθεί από γύψο, μέταλλο και σκουριά, υλικά που επέλεξε για συμβολικούς λόγους.

ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ Η ΤΕΧΝΗ αρθρώνει τον δικό της λόγο. Εικαστικά έργα, σκίτσα, γκράφιτι, γλυπτά, φωτογραφίες, περφόρμανς καλλιτεχνών και φοιτητών αποτυπώνουν την τραγωδία στα Τέμπη με απώτερο σκοπό να μην ξεχάσει κανείς τα 57 θύματα, τις οικογένειές τους, το έγκλημα που συντελέστηκε. Είναι από εκείνες τις σπάνιες περιπτώσεις που το σύνολο της κοινωνίας ομοψυχεί, τάσσεται στην ίδια πλευρά και απέναντι στους κυβερνώντες που θέλησαν να υποτιμήσουν το γεγονός, να μπαζώσουν τον χώρο, να μας υποβάλουν –αν μπορούσαν– σε

ΓΚΡΑΦΙΤΙ -«ΤΑ ΚΕΡ∆Η ΤΟΥΣ ή ΟΙ ΖΩΕΣ ΜΑΣ» γράφει με κόκκινα γράμματα το γκραφίτι δίπλα από το σημείο όπου συγκρούστηκαν τα δύο τρένα. Το δημιούργησαν τα μέλη του Εργατικού

μαζική λοβοτομή για να χάσουμε την ενοχλητική μνήμη μας. Η καθεμιά και ο καθένας έχει νιώσει, όμως, ότι θα μπορούσε να ήταν εκείνη και εκείνος στη θέση των θυμάτων, των συγγενών. Γι’ αυτό ο θρήνος είναι κοινός για το παιδί, το αδέλφι, τη μάνα, τον πατέρα, τον φίλο, τη συμφοιτήτρια, την αγαπημένη... Κανείς δεν είναι διατεθειμένος ούτε να ξεχάσει ούτε να συγχωρέσει. Είναι κοινό αίτημα η απονομή της δικαιοσύνης, η αποκάλυψη, η απόδοση των πολιτικών και των ποινικών ευθυνών για το έγκλημα στα Τέμπη, δύο χρόνια μετά. ■ Το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης διοργανώνει σήμερα εκδήλωση μνήμης, όπως και πολλά πανεπιστημιακά ιδρύματα της χώ-

ρας, για το τραγικό σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη. Και εκτός από τις ομιλίες που αποτελούν τον βασικό κορμό, περιλαμβάνονται εκθέσεις φωτογραφίας και εικαστικών με έργα των καθηγητών και των φοιτητών από τη Σχολή Καλών Τεχνών του ΑΠΘ όπως και μια δική τους performance. Είναι από τα πιο πρόσφατα έργα που θα δουν, σε κλειστό χώρο, οι επισκέπτες. ■ Η αρχή των εικαστικών έργων έγινε με τα «58 καρφιά» του Γιώργου Κόφτη, πριν από έναν χρόνο. Ο καλλιτέχνης είχε τοποθετήσει τα ατσαλένια καρφιά 500 μέτρα από τον τόπο της τραγωδίας. Εργο μεγάλων διαστάσεων μνήμης για τα 57 θύμα-

τα συν ένα, για τους τραυματίες. «Το καρφί επιλέχθηκε γιατί είναι κάτι που μας πονάει, ένα αγκάθι, είναι αυτό που νιώθουμε όταν περνάμε από το σημείο», είχε πει ο εικαστικός για το έργο που είχε στήσει, με τη βοήθεια εθελοντών, μετατρέποντας την ελληνική ύπαιθρο σε χώρο μνήμης. «Η μνήμη γίνεται μαρτύριο όσο δεν έρχεται η δικαίωση. Δεν είναι μια εκκρεμότητα η απόδοση της δικαιοσύνης, είναι κάτι που απαιτεί σύσσωμη η ελληνική κοινωνία». Τον Δεκέμβριο του 2024 άγνωστοι βανδάλισαν το έργο και αφαίρεσαν τα καρφιά (58 μεταλλικοί σωλήνες δυόμισι μέτρων), σε μια πρωτοφανή πράξη αγριότητας και προσβολής πρωτίστως απέναντι

στα θύματα, τους συγγενείς και ακολούθως προς την τέχνη. Το έργο είχε ενοχλήσει πάρα πολύ, τελικά. ■ Τον Οκτώβριο του 2024 ο Γιώργος Κόφτης επέστρεψε με μια τοιχογραφία αφιερωμένη στην 24χρονη Δήμητρα Καπετάνιου, ένα από τα θύματα της τραγωδίας. Ζωγράφισε το πρόσωπό της σε τοίχο του 3ου Γυμνασίου Καλαμαριάς, του σχολείου της, μαζί με τον μακρύ κατάλογο των θυμάτων. «Ελπίζω να μην το πειράξει κανείς» είχε πει τότε, σχεδόν προφητικά για το άλλο έργο του όμως. Στο έργο είχε προσθέσει και στίχους από το τραγούδι του Φοίβου Δεληβοριά για τα Τέμπη, το οποίο άκουσε πρώτη φορά το πανελλήνιο στη συναυλία στο Καλλιμάρμαρο.

Κέντρου Λάρισας σε συνεργασία με το Εικαστικό Επιμελητήριο Ελλάδας κατά την περυσινή ετήσια επέτειο και εικονίζει σε γκρι - μαύρο μια αμαξοστοιχία που έχει μπροστά της το σύμβολο €, το ευρώ, δηλαδή. Αριστερά και δεξιά οι εξαϋλωμένες μορφές των θυμάτων. Καλλιτέχνες από όλη τη χώρα, μεταξύ αυτών και Λαρισαίοι,

δούλεψαν με έμπνευση για το έργο που αφιερώθηκε στα 57 θύματα και ζητά την τιμωρία των υπαίτιων της σιδηροδρομικής τραγωδίας. ■ Ο street artist Sandman σχεδίασε το δικό του πελώριο γκραφίτι σε τοίχο του γηπέδου του Απόλλωνα στην Καλαμαριά. Απεικονίζει το χέρι ρομπότ και στο μεσαίο δάχτυλο ένα

τρένο. Στάζει αίμα. «Αφιερωμένο σε όσους έφυγαν αναίτια. “Αφιερωμένο” σε όσους ευθύνονται… Για να μην ξεχάσουμε, να μην εφησυχάσουμε, μέχρι οι υπεύθυνοι να πληρώσουν, μέχρι να μπορούμε να ταξιδεύουμε χωρίς να παίζουμε τη ζωή μας κορώνα-γράμματα, μέχρι η ζωή να αποκτήσει περισσότερη αξία από το

χρήμα» έγραψε στο Instagram. ■ Η Σοφία Μαστοράκη δημιούργησε το δικό της δέντρο-μνημείο. Εργαζόμενη πολλά χρόνια στον σιδηροδρομικό σταθμό Ροδόπολης Σερρών, όπως και ο πατέρας της, δραστήρια, ευαίσθητη και αποφασιστική γυναίκα, όταν ένα δέντρο ξεράθηκε δίπλα στον σταθμό όπου

Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου 2025 Η ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ

■ ΣΕ ΜΙΑ ΣΥΜΒΟΛΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ δύο γλυπτά θα ενώσουν την Αθήνα με τη Θεσσαλονίκη όπως η σιδηροδρομική γραμμή. «Το δέντρο των ψυχών» (Η αρχή) και «Το δέντρο της μνήμης» (Το τέλος) θα τοποθετηθούν, αντίστοιχα, στις δύο πόλεις. Το Σάββατο 1η Μαρτίου (στις 12.00) θα γίνουν τα αποκαλυπτήρια του γλυπτού που τοποθετείται στο δημόσιο χώρο: «Το Δέντρο των Ψυχών», που εμπνεύστηκε, σχεδίασε και επέβλεψε η καλλιτέχνης Μαρία Μανδάκη (η αρχική ιδέα είναι των Γιώργου και Γιάννη Σαντεξή), θα βρίσκεται πλέον στη συμβολή των οδών Ερμού και Πειραιώς. Ενας ελάχιστος φόρος τιμής της Αθήνας στη μνήμη των 57 θυμάτων του εγκλήματος, που υλοποιείται μετά από εισήγηση του δημάρχου Αθηναίων Χάρη Δούκα. Το μνημείο αποτελείται από ένα δέντρο με 19 ρίζες που είναι «πλεγμένες» σε τριάδες και καταλήγουν σε 57 κλαδιά, στα οποία κάθονται 57 πουλιά, ισάριθμα με τις ψυχές των ανθρώπων που έχασαν τη ζωή τους. Η εκδήλωση θα είναι ανοιχτή για το κοινό, αναμένονται συγγενείς των θυμάτων, ο δήμαρχος Αθηναίων και εκπρόσωποι της Δημοτικής Αρχής. Το έτερο γλυπτό, «Το δέντρο της μνήμης», θα τοποθετηθεί στη νέα Παραλία στη Θεσσαλονίκη στον κήπο του «Απογευματινού Ηλιου», την Κυριακή 2 Μαρτίου (στις 12.00 το μεσημέρι), έπειτα από έγκριση του δημοτικού συμβουλίου της πόλης. Τα δύο γλυπτά συνομιλούν μεταξύ τους καθώς το ταξίδι ξεκίνησε από την Αθήνα με προορισμό τη συμπρωτεύουσα, αλλά δεν έφτασε ποτέ. Το γλυπτό είναι δωρεά του Συλλόγου Θυμάτων Τεμπών και αποτελείται από μαρμάρινο ασύμμετρο βράχο συνολικών διαστάσεων μήκους 1,80 μ., πλάτους 1,80 μ. και ύψους 1,00 μ. και εκεί έχει στηριχθεί μεταλλικό δέντρο, ύψους 4 μέτρων. Μόνο που σε αυτό τα πουλιά κείτονται νεκρά στις ρίζες του δέντρου. Στο καθένα είναι χαραγμένο το όνομα και η ηλικία του κάθε θύματος της τραγωδίας. Η εικαστικός Μαρία Μανδάκη σχεδίασε το γλυπτό και το συναρμολόγησε η ομάδα του σιδηρουργού Γιάννη Σαντεξή.

εργαζόταν, αποφάσισε να του δώσει μια δεύτερη ζωή. Επλεξε με το βελονάκι της γύρω του ένα πολύχρωμο σύμπλεγμα, ένα είδος γκραφίτι που συνηθίζεται στο εξωτερικό. Ηταν σχεδόν έτοιμο όταν έγινε το μοιραίο περιστατικό. Ηταν μονόδρομος για την ίδια να το αφιερώσει στα θύματα και να κρεμάσει 57 αστέρια που συμ-

βολίζουν τις ψυχές των θυμάτων. ■ Ο Γιώργος Κουμαντάς δημιούργησε στο 6ο Λυκείο Καλαμαριάς το γκραφίτι της Κέλλυς Πορφυρίδου, μιας εκ των 57 θυμάτων. Η ιδέα ήταν της αδελφής της, Νικολέτας, μαθήτριας στο ίδιο σχολείο. Για να μην ξεχαστεί η αδελφή της και όλα τα θύματα που ζητούν δικαίωση.

ΤΟ ΤΡΕΝΟ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΟΡΓΗΣ 33

ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΟΠΩΣ ΕΙΝΑΙ φυσικό, στα δύο χρόνια από το έγκλημα των Τεμπών με τα στοιχεία να έχουν αποκρυφθεί από την πρώτη στιγμή και με δυσκολία να βγει η αλήθεια στο φως (και από συγκεκριμένα μόνο μέσα ενημέρωσης και δημοσιογράφους), θα ήταν απολύτως αδύνατον να υπάρχουν πολλά, πόσο μάλλον καλά ντοκιμαντέρ για το ζήτημα. Ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες του ρεπορτάζ, όλο και περισσότεροι δημοσιογράφοι και σκηνοθέτες ασχολούνται αυτό τον καιρό με το θέμα κινηματογραφικά. ■ Από τα πρώτα ντοκιμαντέρ που κυκλοφόρησαν ήταν πέρυσι το φθινόπωρο το «Μαμά έρχομαι» της Ανθής Βούλγαρη ως μια παραγωγή του Mega και της Alter Ego Media. Στις 10/09/2024 η ταινία βγήκε και στην πλατφόρμα Netflix. «Πρόκειται για ένα οδοιπορικό στις πόλεις όπου ζούσαν οι επιβάτες της μοιραίας αμαξοστοιχίας, που καταγράφει, με αφηγηματική προσέγγιση και κινηματογραφική αισθητική, την αλήθεια της αποφράδας εκείνης ημέρας και τα πρωτόγνωρα συναισθήματα που έφερε στο φως το ξημέρωμα. Οι παραλείψεις, τα ερωτηματικά, οι άσβηστες μνήμες, τα όνειρα που χάθηκαν και μια πληγή που παραμένει ακόμα ανοιχτή», έλεγε η ανακοίνωση της παραγωγής. Η ταινία θεωρείται μεσαίου μήκους (είναι διάρκειας λίγο περισσότερο της μίας ώρας) και η δημοσιογράφος (πρώην κοσμικού ρεπορτάζ, νυν πολιτικού προφανώς) Ανθή Βούλγαρη συνομιλεί στην κάμερα με γονείς που έχασαν τα παιδιά τους, διασώστες που βρέθηκαν τη νύχτα εκείνη στον τόπο του εγκλήματος, πραγματογνώμονες, εργαζόμενους του ΟΣΕ, δικηγόρο και ψυχολόγο, αλλά και με την 27χρονη επιζήσασα Ντίνα Μαγδαλιανίδη, καθηλωμένη σε αμαξίδιο. Ωστόσο, οι αντιδράσεις για την ποιότητα της ταινίας, για τα υπερβολικά πολλά πλάνα όπου η κάμερα δείχνει μόνο τη δημοσιογράφο, τα άλλα τόσα γκρο πλαν στο πρόσωπό της, αλλά και για το ότι προβάλλεται στο Netflix ήταν άμεσες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, ο Νίκος Πλακιάς, πατέρας των δίδυμων κοριτσιών που σκοτώθηκαν στο δυστύχημα, που ενώ είχε κάνει δηλώσεις για την ταινία, μόλις αυτή ανέβηκε στη συγκεκριμένη πλατφόρμα, είπε: «Τα Τέμπη δεν είναι για να τα δείξει η συγκεκριμένη πλατφόρμα, για το Mega ναι. Οχι για το Netflix – σίριαλ και έργο για τα παιδιά μου δεν θέλω. Υπάρχει ένας σκηνοθέτης που έχει τα κότσια να δείξει την πραγματική πτυχή των γεγονότων; Δηλαδή σε λίγο θα το γυρίσουν και σε σίριαλ; [...] Εάν κάποτε θέλουν να γυρίσουν κάτι το οποίο θα αναφέρεται σε ονόματα και ευθύνες των δολοφόνων, θα είμαι εκεί. Σίριαλ που δεν αναφέρονται τα ονόματα πολιτικών

προσώπων άμεσα εμπλεκομένων με το έγκλημα από εμένα ΟΧΙ! [...] Στο πρώτο επεισόδιο από τα 15 λεπτά που μίλησα έδειξε 15 δευτερόλεπτα και αυτά στο συναισθηματικό κομμάτι – τα υπόλοιπα στα οποία καταφέρομαι σε ευθύνες και κουκουλώματα τίποτα. Τα ίδια και στους υπόλοιπους» κατήγγειλε. «Πήγα μόνη μου και το πρότεινα και ευχαριστώ πολύ τους ιθύνοντες του καναλιού και τον πρόεδρο» είχε δηλώσει η Ανθή Βούλγαρη.

■Τον Φλεβάρη του 2024, ακριβώς έναν χρόνο μετά το έγκλημα των Τεμπών, προβλήθηκε στο Ευρωκοινοβούλιο το ντοκιμαντέρ της Politic «Τέμπη 2023», σε δημοσιογραφική επιμέλεια Γιώργου Φακή και του Κωνσταντίνο Δέσκα στο βίντεο. Εκείνη τη μέρα, ομιλητές στην Ευρωβουλή ήταν η Μαρία Καρυστιανού και ο Παύλος Ασλανίδης, καθώς και οι νομικοί Γιώργος Ηλιόπουλος και Ελεωνόρα Γεωργίου.

■Την ίδια περίοδο, το Ινστιτούτο Eteron παρουσίασε το δικό του ντοκιμαντέρ-έρευνα, με τίτλο «Δικαίωση εν αναμονή», όπου καταγράφονται οι σκέψεις, τα συναισθήματα και τα κύρια συμπεράσματα των συγγενών των θυμάτων, όσα είχαν αποκομίσει από τα στοιχεία που είχαν συλλέξει έως τότε (έναν χρόνο μετά) αναφορικά με όσα προκάλεσαν τη μετωπική σύγκρουση των δύο τρένων, αλλά και για όσα ακολούθησαν. Η δημoσιογραφική επιμέλεια ανήκει στην Αγγελική Κ. Καραγεώργου, η επικοινωνία και η τεχνική επιμέλεια στον Βασίλη Πανάγου, η διεύθυνση παραγωγής στην Ελένη Κατωμερή και όλο ήταν παραγωγή του Eteron - Ινστιτούτο για την Ερευνα και την Κοινωνική Αλλαγή.

ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ ►►Της ΝΑΤΑΛΙ ΧΑΤΖΗΑΝΤΩΝΙΟΥ

ΜΑΝΩΛΗΣ ΛΙΔΑΚΗΣ (1960-2025)

Α

Ενας αυθεντικά λαϊκός ερμηνευτής με αληθινή ψυχή Δύο μέρες πριν από τα 65 του χρόνια πέθανε αιφνίδια από ανακοπή ο ιδιοσυγκρασιακός κορυφαίος ερμηνευτής των παραδοσιακών κρητικών, των παλιών λαϊκών και του έντεχνου ● Μέχρι χθες η κηδεία του δεν είχε προγραμματιστεί

EUROKINISSI

νθρωπος γνήσια λαϊκός, ιδιοσυγκρασιακός, αψύς, παρορμητικός και παράτολμος, αυθεντικός, υπερευαίσθητος και ειλικρινής, «της αληθινής ψυχής» (όπως τον αποχαιρέτησε ο φίλος και συνεργάτης του στιχουργός Κώστας Φασουλάς), με εγγενές -θα ‘λεγε κανείς- ερμηνευτικό ταλέντο και μια τεράστια λαϊκή φωνή την οποία αναγνώρισαν ακόμα και οι κορυφαίοι του είδους Στέλιος Καζαντζίδης και Γρηγόρης Μπιθικώτσης. Αυτός ήταν ο Μανώλης Λιδάκης που έφυγε χθες από ανακοπή, πολύ πρόωρα, πολύ αιφνίδια, στα 64 χρόνια του, μόλις δύο μέρες πριν από τα 65α γενέθλιά του (28/2/1960). Τον περασμένο Ιούλιο ο ίδιος είχε ακυρώσει τις προγραμματισμένες συναυλίες του για να υποβληθεί σε δύο ορθοπεδικά χειρουργεία. Η πρώτη προγραμματισμένη επέμβαση αρθροπλαστικής στο γόνατο έγινε όμως η αρχή μεγαλύτερων βασάνων, αφού κατά τη νοσηλεία που προηγήθηκε κόλλησε στρεπτόκοκκο που του προκάλεσε μεγάλη φλεγμονή, τον ανάγκασε να αναβάλει την επέμβαση και να παίρνει αντιβίωση επί ένα συνεχές δίμηνο, επιβαρύνοντας περαιτέρω την υγεία του (αντιμετώπιζε ήδη προβλήματα καρδιάς) και προκαλώντας επιπλέον σημαντικά κινητικά προβλήματα. Σε νέα ανάρτηση που είχε κάνει ο ίδιος στις αρχές του Οκτωβρίου αναφερόταν σε επιδείνωση και διευκρίνιζε ότι παραμένει σε κέντρο αποκατάστασης. Τελικά τέλη Ιανουαρίου πήρε εξιτήριο και για λόγους ξεκούρασης κατέλυσε σ’ ένα σπίτι στις Κάτω Γούβες Ηρακλείου. Εκεί τον βρήκαν νεκρό χθες το μεσημέρι οι δικοί του, που ανησύχησαν επειδή δεν απαντούσε στα τηλεφωνήματά τους. Για όσους κάναμε μουσικό ρεπορτάζ χρόνια ο Λιδάκης ήταν μια εξαιρετική περίπτωση τραγουδιστή, αλλά και ένας πάντα ενδιαφέρων και απρόβλεπτος άνθρωπος. Το ραντεβού για μια συνέντευξη μαζί του ήταν μια μικρή περιπέτεια. Μία ερώτηση ή μία παρατήρηση θα μπορούσε να τον εξοργίσει αποσπώντας ποταμούς επιχειρηματολογίας ή αντίστοιχα να τον συγκινήσει μέχρι δακρύων. Και φυσικά δεν έβαζε νερό στο κρασί του όπως και το ίνδαλμά του, ο Στέλιος Καζαντζίδης. Ο ίδιος είχε διηγηθεί πολλές φορές πως «ο Μανώλης Καραντίνης, ο μπουζουξής, μου εξομολογήθηκε ότι ο Καζαντζίδης τού είπε “φέρε μου αυτό το παιδί να το γνωρίσω, να το φιλήσω στον λαιμό πριν πεθάνω”. Πήγα, τον είδα, και πραγματικά με φίλησε στον λαιμό!». Με τον Καζαντζίδη όμως δεν έμοιαζε μόνο στο ηχόχρωμα, αλλά π.χ. και στον τρόπο που ήθελαν να διαχειρίζονται την πορεία τους. Και ο Λιδάκης επίσης είχε κατά καιρούς περιπέτειες με τις δισκογραφικές εταιρείες. Γνωστή ήταν η διαφωνία του με τον Μάκη Μάτσα της Minos EMI, για τον οποίο θεωρούσε ότι τον υποβίβαζε στους «αναπληρωματικούς» του καταλόγου του. Κι αυτό έγινε αιτία για μια διαφωνία που του κόστισε απουσία έξι χρόνων. «Αυτά γίνονται τη δεκαετία του 1990, όπου εγώ εγκαταλείπω τον Μάτσα και περιμένω να λήξει

η ποινή μου. Να ’ναι καλά ο άνθρωπος! Μιλώντας τώρα για το τραγούδι στην Ελλάδα, ένας πάμπλουτος άνθρωπος δεν μπορεί να διαμορφώσει ούτε αισθητική, ούτε πολιτισμό» έλεγε ο ίδιος σε συνέντευξή του στον Αντώνη Μποσκοΐτη (Documento). Το ίδιο παρορμητικά δρούσε και σε άλλες περιστάσεις. Μιλώντας π.χ. στον Κώστα Μανιάτη (news247) είχε εξομολογηθεί πώς παρότι «η SONY πόνταρε σε ένα τραγούδι που λέγεται “Εγώ με την αγάπη μάλωσα”, εγώ δεν το ερμήνευσα ποτέ λάιβ». Γιατί; Απλά διότι, αν και από τα τραγούδια που καταχωρίστηκαν στις μεγαλύτερες επιτυχίες του, εκείνου δεν του άρεσε. «Το ιδανικό στη ζωή είναι να μην έχεις αφεντικά και να κάνεις πάντα αυτό που επιθυμείς» πίστευε. Πάντως ό,τι ερμήνευε ο Λιδάκης το «έσκιζε». Και ερμήνευσε τριών «ειδών» τραγούδια. Παραδοσιακά κρητικά, κάποτε διασκευασμένα από τον ίδιο -που άλλωστε έγραφε και καινούργια τραγούδια-όπως π.χ. όλα όσα περιλάμβανε ο δίσκος του «Κόκκινο Ακρογιάλι» (2006, Sony) ή και η τεράστια επιτυχία που έκανε το 1997 διασκευάζοντας το «Αστρα μη με μαλώνετε» του Γαργανουράκη. Αυθεντικά λαϊκά ή λαϊκότροπα τραγούδια, με χαρακτηριστικότερη περίπτωση το άλμπουμ «Καράβι απόψε το φιλί» (1992) με επανεκτελέσεις Τσιτσάνη, Μπαγιαντέρα, Παπαϊωάννου κ.ά. Αλλά και τραγούδια δημιουργών του «έντε-

χνου» (Γιάννης Σπανός, Σταμάτης Κραουνάκης, Ορφέας Περίδης, Χάρης και Πάνος Κατσιμίχας, Γιώργος Ανδρέου, Σωκράτης Μάλαμας, Αλκης Αλκαίος, Λίνα Νικολακοπούλου, Αρλέτα, Θοδωρής Γκόνης, Αλκίνοος Ιωαννίδης, Γιάννης Σπάθας, Κώστας Λειβαδάς, Παντελής Θαλασσινός κ.ά.). Και ακριβώς αυτή η διττή ή και πολλαπλή τελικά ερμηνευτική του δεινότητα αντικατοπτριζόταν συχνά και στη δισκογραφία του. Παράδειγμα το διπλό άλμπουμ «4 κύκλοι τραγουδιών» (1995) που περιλάμβανε από Μπαγιαντέρα και Βάσω Αλαγιάννη μέχρι Ηλία Κατσούλη, Τάσο Γκρους, Τάσο Ρεντζή κ.ά. Ή το διπλό cd «Οσα σου ‘χω πει» στο οποίο ερμήνευε από παραδοσιακά και ρεμπέτικα μέχρι Νίκο Παπαζογλου και Γιάννη Αργύρη. Ο Μανώλης Λιδάκης είχε γεννηθεί στο Ηράκλειο της Κρήτης ως Εμμανουήλ Σπυρλιδάκης. Στα 9 του πήγε στο ωδείο, όπου σπούδασε θεωρία της μουσικής, κιθάρα και πνευστά, ενώ γρήγορα άρχισε να παίζει (1970-77) εμφώνιο και τρομπέτα στις δύο φιλαρμονικές ορχήστρες του Ηρακλείου. Τότε γνώρισε συμπτωματικά και τον Μάνο Χατζιδάκι που κατέβαινε στην Κρήτη για τον «Μουσικό Αύγουστο»: «Στα μέσα του ’70 ήταν, μόλις είχε βγάλει τα “Πέριξ”. Εγώ ήμουν 11-12 ετών. Μπαίνει ξαφνικά ο Χατζιδάκις μες στο Κηποθέατρο, γιατί μετά θα παίζαμε κι εμείς, οπότε βλέπει έναν πιτσιρίκο και του

κάνει εντύπωση που το όργανο ήταν πιο μεγάλο απ’ αυτόν –εγώ ήμουν αυτός! Με πλησιάζει και μου λέει: “Διαβάζεις νότες;” “Μάλιστα” του απαντάω, αλλά το θέμα ήταν πως εγώ γνώριζα σ’ αυτή την ηλικία ποιος ήταν ο Χατζιδάκις!». Το 1982 ο Λιδάκης ήρθε στην Αθήνα για να πάει φαντάρος και μετά δούλεψε περιστασιακά ως μουσικός και τραγουδιστής σε κρητικά στέκια μέχρι που παρακινημένος από φίλους πήγε στο τηλεοπτικό «Να η Ευκαιρία». Ξεχώρισε φυσικά και έτσι ήρθε το πρώτο δισκογραφικό συμβόλαιο με τη Minos και ο δίσκος «Μετά από σένα» με τον Γιώργο Κατσαρό, η συμμετοχή του στον δίσκο «Μίλα μου απλά» με τους Ελένη Δήμου και Γιάννη Πάριο, το «Πρώτο βράδυ στην Αθήνα» του Νίκου Ξυδάκη, το «Κουράστηκα να υποκρίνομαι» του Αντώνη Βαρδή, οι εμφανίσεις στα νυχτερινά κέντρα, οι δυνατές συνεργασίες (μεταξύ άλλων και με τον Μπιθικώτση στο Zoom), οι συναυλίες σε όλη την Ελλάδα. Μεγάλος σταθμός για εκείνον ήταν η δισκογραφική μεταγραφή στη Sony το 1990, η συνεργασία με ανθρώπους σαν τον μελετητή του λαϊκού Κώστα Χατζηδουλή και τον μουσικό και παραγωγό Θύμιο Παπαδόπουλο και ο δίσκος «Ούτε που ρώτησα». Περιλάμβανε τραγούδια κυρίως με ανέκδοτους στίχους λαϊκών δημιουργών μελοποιημένους από σύγχρονους συνθέτες. Ακολούθησαν καμιά δεκαριά δίσκοι που σχεδόν όλοι γνώρισαν αστρονομικές πωλήσεις (μέχρι και 25.000 την εβδομάδα) και έγιναν πλατινένιοι ή χρυσοί. Σταθμός ήταν και η συνεργασία του το 2007 με τον Αλκίνοο Ιωαννίδη για ένα αφιέρωμα στον Μάνο Χατζιδάκι, που κατέληξε και στο άλμπουμ «Θεατρικοί Μύθοι», με χατζιδακικές συνθέσεις για το θέατρο. Το άστρο του Λιδάκη άρχισε να δύει με τη σύλληψή του το 2009 για κατοχή ναρκωτικών. Τότε είχε μιλήσει πολύ για τη βαριά κατάθλιψη από την οποία έπασχε μετά τον θάνατο της μάνας του, αναζητώντας τρόπους διαφυγής. Με πολύ σποραδικότερες εμφανίσεις έκτοτε, δεν αποσύρθηκε ωστόσο ποτέ από τη δισκογραφία. Με ηχογραφήσεις συνολικά 367 τραγουδιών, το τελευταίο άλμπουμ της ζωής του έμελλε να είναι το «Κυρίες… Τα σέβη μου» (2024, Ογδοο) με έντεκα λαϊκές επιτυχίες που είχαν ερμηνεύσει μεγάλες κυρίες του ελληνικού τραγουδιού.

Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου 2025 Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ

►► Των ΔΗΜΗΤΡΗ ΑΓΓΕΛΙΔΗ, ΛΟΥΚΑ ΣΤΑΜΕΛΛΟΥ, ΦΟΙΒΟΥ ΣΥΜΕΩΝΙΔΗ

Η

συγκλονιστική φωτογραφία που αποκαλύπτουν σήμερα η «Εφ.Συν.» και το omniatv απεικονίζει για πρώτη φορά το αλιευτικό των προσφύγων λίγο πριν από τη βύθισή του έξω από την Πύλο, με κρεμασμένο από την πλώρη κομμάτι μπλε κάβου, κομμένου ή σπασμένου, με θηλιά στην άκρη. Πρόκειται για τον διαβόητο μπλε κάβο τον οποίο κατηγορείται ότι χρησιμοποίησε το Λιμενικό για να ρυμουλκήσει το αλιευτικό, προκαλώντας το πολύνεκρο ναυάγιο. Είναι ίσως η τελευταία γνωστή φωτογραφία του αλιευτικού πριν χαθεί στον βυθό μαζί με τους περισσότερους από τους 750 επιβάτες του. Επαληθεύει τις μαρτυρίες επιζώντων για την ύπαρξη μπλε κάβου με τον οποίο έγινε η ρυμούλκηση, διαψεύδει τους ισχυρισμούς του Λιμενικού και προσθέτει άλλο ένα κομμάτι στο παζλ της συγκάλυψης και της απόκρυψης στοιχείων από τη Δικαιοσύνη. Σύμφωνα με πληροφορίες, τη φωτογραφία έστειλε στις 5.04 το απόγευμα στις 14 Ιουνίου ο Α.Κ., αξιωματικός του μοιραίου Παράκτιου Περιπολικού του Λιμενικού Σώματος 920 (ΠΠΛΣ 920), στον πλοίαρχό του, Μιλτιάδη Ζουριδάκη, μέσω της εφαρμογής συνομιλιών Viber. Ωστόσο, ο κ. Ζουριδάκης δεν κατέθεσε τη συγκεκριμένη φωτογραφία στις Αρχές, αποκρύπτοντάς την, ενώ κατέθεσε δύο άλλες φωτογραφίες του μοιραίου αλιευτικού στις οποίες δεν απεικονίζεται ο μπλε κάβος. Η μία από αυτές τις δύο φωτογραφίες, οι οποίες τραβήχτηκαν από τη γέφυρα του περιπολικού, έχει ληφθεί στη 1.27 τα ξημερώματα της 14ης Ιουνίου (όπως προκύπτει από στιγμιότυπο οθόνης που ανέκτησαν από το κινητό του πλοιάρχου τα εγκληματολογικά εργαστήρια) και η δεύτερη λίγο αργότερα και σε κοντινότερη απόσταση από το αλιευτικό. Το ερώτημα είναι πότε τραβήχτηκε η επίμαχη φωτογραφία με τον μπλε κάβο, καθώς δεν καταγράφεται η ώρα λήψης. Το Λιμενικό αναγκάστηκε να παραδεχτεί με καθυστέρηση ημερών, διαψεύδοντας τους

Επικαιρότητα 35

O μπλε κάβος σφίγγει τον κλοιό γύρω από το Λιμενικό

Η φωτογραφία του μοιραίου αλιευτικού με τον μπλε κάβο

Αποκάλυψη «Εφ.Συν.» και omniatv για το ναυάγιο στην Πύλο: το κομμένο σχοινί στην πλώρη του αλιευτικού προδίδει την εγκληματική ρυμούλκηση ● Ο πλοίαρχος έκρυψε την ενοχοποιητική φωτογραφία από τη Δικαιοσύνη ● Οι αλλεπάλληλες διαψεύσεις της ηγεσίας αρχικούς ισχυρισμούς του, την πρόσδεση του ΠΠΛΣ 920 με το αλιευτικό. Οι αλλεπάλληλες αντιφάσεις του εκπροσώπου του Λιμενικού, Νίκου Αλεξίου, είναι αν μη τι άλλο εντυπωσιακές. Την επομένη του ναυαγίου, στις 15 Ιουνίου 2023, ισχυρίστηκε ότι «δεν έγινε ποτέ καμία πλαγιοδέτηση» και είπε ότι σχοινιά έριξε το δεύτερο από τα δύο παραπλέοντα πλοία για να τους δώσει τρόφιμα και εφόδια. Το επόμενο πρωί, 16 Ιουνίου, ύστερα από δημοσίευμα της «Καθημερινής» που αναφερόταν σε ρίψη σχοινιών, ο εκπρόσωπος εμφανίζεται σε δύο διαφορετικές

εκπομπές μέσα σε μία ώρα. Στις 7.30 το πρωί επαναλαμβάνει ότι δεν έγινε πρόσδεση και ισχυρίστηκε ότι έριξε σχοινιά το πρώτο παραπλέον πλοίο, ενώ την προηγουμένη είχε μιλήσει για το δεύτερο παραπλέον πλοίο. Στις 8.20 σε άλλο κανάλι λέει κάτι τελείως διαφορετικό: «Στην πρώτη προσέγγιση που έγινε από το παράκτιο περιπολικό σκάφος που έφτασε και ήταν σε παράταξη δίπλα του, πετάξανε, όπως είθισται, ένα σκοινί ούτως ώστε να μην ξεμακραίνουν τα δύο σκάφη, αλλά υπήρξε έλλειψη συνεργασίας και δεν το κράτησαν καν το

σκοινί, το άφησαν να πέσει στη θάλασσα (...) δεν δέθηκε». Το ίδιο βράδυ, παραδέχεται ότι τα δύο σκάφη ήρθαν πλώρη με πλώρη λίγο πριν από τις 11.00 το βράδυ στις 13 Ιουνίου: «Και δέθηκαν με έναν μικρό κάβο για λίγα λεπτά μέχρι να ολοκληρωθούν οι συζητήσεις [...] όταν οι μετανάστες δήλωσαν ότι δεν επιθυμούν καμία συνδρομή, τον έλυσαν μόνοι τους και συνέχισαν την πορεία τους». Αυτό το αφήγημα το υποστηρίζει και τις επόμενες ημέρες, επιμένοντας ότι οι πρόσφυγες έλυσαν το σχοινί και συνέχισαν την πορεία τους. Αλλά και ο πλοίαρχος του

ΠΠΛΣ 920, Μιλτιάδης Ζουριδάκης, στην κατάθεσή του στις ανακριτικές αρχές της Καλαμάτας είχε ισχυριστεί ότι στις 23.50 «[στους πρόσφυγες] δόθηκε ένας μικρός κάβος με σκοπό να το προσεγγίσουμε και να διαπιστώσουμε τι ακριβώς χρειάζεται. [...] περί ώρα 23.57 έλυσαν τον κάβο [...] Εβαλαν μπροστά ξανά τη μηχανή του σκάφους [...]». Η φωτογραφία που δημοσιοποιούμε σήμερα δείχνει κάτι διαφορετικό: το αλιευτικό βρίσκεται σε ελαφρά κλίση, ενώ από την πλώρη του κρέμεται κομμάτι μπλε κάβου που έχει κοπεί, γεγονός που διαψεύδει ότι έλυσαν τον κάβο οι πρόσφυγες. Ο κάβος έχει κοπεί ή λυθεί από το Λιμενικό. Η καταγγελία για ρυμούλκηση με μπλε κάβο έγινε την επομένη κιόλας του ναυαγίου και καταγράφεται πρώτη φορά σε δημοσίευμα της «Εφ.Συν.» στις 16 Ιουνίου 2023, που αναφέρεται σε μαρτυρίες επιζώντων προς τον τότε πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ, Αλέξη Τσίπρα, στην Καλαμάτα, σύμφωνα με τις οποίες «το παρακείμενο σκάφος του Λιμενικού πέταξε στο ακυβέρνητο αλιευτικό ένα μπλε σκοινί με σκοπό να τους ρυμουλκήσει, με αποτέλεσμα να χάσει την ισορροπία της η βάρκα, να παλαντζάρει και να ανατραπεί («Το έγκλημα αυτό δεν πρέπει να μείνει ατιμώρητο», 16/6/2023). Αντίστοιχα, στη δικογραφία που σχηματίστηκε κατά εννέα επιζώντων (που τελικά αθωώθηκαν), έξι από τους μάρτυρες κατέθεσαν στις ανακριτικές αρχές της Καλαμάτας για ρυμούλκηση. Παράλληλα, και οι τότε προφυλακισμένοι εννέα επιζώντες ανέφεραν τη ρυμούλκηση και τον μπλε κάβο σε χωριστές συνεντεύξεις από τις φυλακές τον Ιούλιο του 2023, στο omniatv («“Δεύτερος θάνατος”: οι εννέα της Πύλου μιλούν», 6/2/2024). Στην κοινή έρευνα Forensis, Solomon κ.ά. («Μπροστά στις κλειστές κάμερες των Αρχών: πεθαίνοντας στο βαθύτερο σημείο της Μεσογείου», 6/7/2023) επιζώντες υποδεικνύουν σε τρισδιάστατο μοντέλο το ακριβές σημείο όπου είχε δεθεί ο μπλε κάβος. Υπάρχει και μια δεύτερη χρονική στιγμή προσέγγισης του περιπολικού με το αλιευτικό λίγο πριν το ναυάγιο. Το Λιμενικό ισχυρίζεται ότι στη 1.40 το αλιευτικό ενημέρωσε για μηχανική βλάβη και το ΠΠΛΣ 920 προσέγγισε για να αξιολογήσει την κατάσταση. Ωστόσο, οι άλλες φωτογραφίες στο κινητό του πλοιάρχου δείχνουν ότι από τη 1.27 το περιπολικό είχε ξεκινήσει να πλησιάζει πολύ κοντά στο αλιευτικό. Αν όμως η επίμαχη φωτογραφία με τον μπλε κάβο διαψεύδει τους ισχυρισμούς του Λιμενικού και δεν τραβήχτηκε λίγο πριν τις 12 τα μεσάνυχτα, αυτό σημαίνει ότι τραβήχτηκε λίγο πριν το ναυάγιο και ότι το Λιμενικό δεν περιορίστηκε σε «αξιολόγηση της κατάστασης». Σε αυτό συγκλίνουν άλλωστε οι μαρτυρίες επιζώντων και πλήθος άλλα στοιχεία.

36

Επικαιρότητα

Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου 2025

►►Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΤΣΙΑΡΑ

Α

κουσα ότι έρχεται ο Ζελένσκι στις 28 Φεβρουαρίου στις ΗΠΑ να υπογράψει τη συμφωνία για τις σπάνιες γαίες. Δεν έχω πρόβλημα με αυτό, αφού είναι για σπάνιες γαίες και άλλα περιουσιακά στοιχεία... Θα υπογράψουμε μια συμφωνία, μια πολύ μεγάλη συμφωνία. Θα είναι πολύ σημαντικό, ένα μεγάλο επίτευγμα. Θα πάρουμε πίσω τα λεφτά μας και θα βγάλουμε πολλά λεφτά στο μέλλον!» Ετσι απλά, με αυτά τα άκρως απαξιωτικά για τον Ζελένσκι λόγια επιβεβαίωσε χτες ο Ντόναλντ Τραμπ τη συμφωνία για την εκχώρηση του ουκρανικού ορυκτού πλούτου, αλλά και την πρόσκληση του Ουκρανού «δικτάτορα χωρίς εκλογές» και «μέτριου κωμικού» στην Ουάσινγκτον, το εισιτήριο για την οποία θα κοστίσει πιθανότατα στη χώρα του εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια. Το επίμαχο ντιλ φυσικά παραμένει θολό, γεμάτο ασάφειες και γενικολογίες και κυρίως... μετέωρο. Ο ίδιος ο Ζελένσκι επιβεβαίωσε μεν την επίτευξη μιας «ικανοποιητικής» συμφωνίας, αλλά στη συνέχεια άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να μην την υπογράψει, αφού όπως είπε μένουν ακόμη πολλά «ερωτήματα» που πρέπει πρώτα να συζητήσει απευθείας με τον Τραμπ. Το κυριότερο από τα οποία είναι βέβαια, όπως ρητά επανέλαβε, οι περίφημες γραπτές ρήτρες για τις «εγγυήσεις ασφαλείας» από τις ΗΠΑ που ζητά επιτακτικά, αλλά δεν έχει εξασφαλίσει ο Ουκρανός ηγέτης. Το ίδιο ουσιαστικά υποστήριξε και ο Ουκρανός πρωθυπουργός Ντένις Σμίχαλ, ενώ και ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο τόνισε στο Fox News πως η συμφωνία για τους ορυκτούς πόρους «βρίσκεται πολύ κοντά στην ολοκλήρωση», αλλά δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί. Τι σημαίνει λοιπόν αυτό το αόριστο ακόμη μεγα-ντιλ, πρακτικά, για τη συνέχιση της ουκρανικής πολεμικής προσπάθειας; Τίποτε απολύτως! Μιλώντας λίγες ώρες αργότερα στους δημοσιογράφους, πριν από την έναρξη του πρώτου του υπουργικού συμβουλίου, ο Τραμπ αρνήθηκε να δεσμευτεί για οτιδήποτε, και ξεκαθάρισε πως αυτή τη στιγμή οι ΗΠΑ «δεν παρέχουμε τίποτα, καμία στρατιωτική βοήθεια στην Ουκρανία» και ότι στο μέλλον η Ευρώπη θα πρέπει να αναλάβει την ευθύνη για τη στρατιωτική βοήθεια προς το Κίεβο. Υποστήριξε ακόμα ότι η Ουκρανία «έχει ήδη αρκετά όπλα για να συνεχίσει να πολεμά», ισχυρισμός που φυσικά δεν ισχύει:

AP PHOTO / JULIA DEMAREE NIKHINSON, FILE

«

Με απαξιωτικά για τον Ζελένσκι λόγια επιβεβαίωσε χτες ο Ντόναλντ Τραμπ τη συμφωνία για την εκχώρηση του ουκρανικού ορυκτού πλούτου, αλλά και την πρόσκληση του Ουκρανού «δικτάτορα χωρίς εκλογές» και «μέτριου κωμικού» στην Ουάσινγκτον, το εισιτήριο για την οποία θα κοστίσει πιθανότατα στη χώρα του εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια

Μετέωρο το ντιλ για τις σπάνιες γαίες Ο ίδιος ο Ζελένσκι επιβεβαίωσε μεν την επίτευξη μιας «ικανοποιητικής» συμφωνίας, αλλά στη συνέχεια άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να μην την υπογράψει, αφού όπως είπε μένουν ακόμη πολλά «ερωτήματα» που πρέπει πρώτα να συζητήσει απευθείας με τον Τραμπ

και βρόντηξε» για τα ευρωπαϊκά σχέδια αποστολής δήθεν «ειρηνευτικών στρατευμάτων» στην Ουκρανία. Ετσι, ο Ρώσος ΥΠΕΞ διέψευσε κατηγορηματικά τον Τραμπ, που κατά τη συνάντηση του με τον Μακρόν υποστήριξε πως η Ρωσία είχε δήθεν δώσει τη συγκατάθεσή της για την ανάπτυξη ευρωπαϊκών δυνάμεων στην Ουκρανία και ξεκαθάρισε ότι η Μόσχα δεν πρόκειται ποτέ να δεχθεί μια «προσωρινή» συμφωνία για κατάπαυση πυρός που δεν θα εξασφαλίζει μια μόνιμη και βιώσιμη ειρήνη, και κυρίως δεν θα δεχθεί επ’ ουδενί την ανάπτυξη Ευρωπαίων στην Ουκρανία, ένα σενάριο που χαρακτήρισε «κοροϊδία»: «Η προσέγγιση που επιβάλλεται από τους Ευρωπαίους, πρώτα απ’ όλα τη Γαλλία και τους Βρετανούς, έχει στόχο να αναζωπυρώσει περαιτέρω τη σύγκρουση και να σταματήσει κάθε προσπάθεια τερματισμού των εχθροπραξιών. [...] Τέτοια “κόλπα” όπως η ανάπτυξη δήθεν ειρηνευτικών δυνάμεων στην Ουκρανία δεν περνάνε από εμάς», είπε ο επικεφαλής της ρωσικής διπλωματίας. Και πρόσθεσε ότι η Ευρώπη επιμένει να προωθεί μια «απελπιστικά ξεπερασμένη και αποτυχημένη» πολιτική για την Ουκρανία: «Οταν η πολιτική ισορροπία δυνάμεων σχετικά με την Ουκρανία αλλάζει, όπως φάνηκε στην ψηφοφορία στα Ηνωμένα Εθνη, η Ευρώπη προσπαθεί αμέσως να υπονομεύσει αυτή την τάση, ανακοινώνοντας νέα μεγάλα πακέτα στρατιωτικής βοήθειας προς το Κίεβο, ωθώντας το να συνεχίσει τις μάχες και δηλώνοντας ανοιχτά, όπως νομίζω έκανε η Δανή πρωθυπουργός, πως η ειρήνη είναι χειρότερη από τον πόλεμο για την Ουκρανία», σημείωσε ο... λάβρος Λαβρόφ.

Ψηστήρι... αντίθετα, σύμφωνα με το ρεπορτάζ της Wall Street Journal, χωρίς την αμερικανική υποστήριξη –δηλαδή μόνο με ό,τι πάρουν από τους Ευρωπαίους– οι Ουκρανοί θα μπορούν να διεξάγουν στρατιωτικές επιχειρήσεις «με τον τρέχοντα ρυθμό» το πολύ μέχρι το καλοκαίρι του 2025. Αλλωστε, παρά τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις, οι μάχες και οι σφοδροί, καθημερινοί ρωσικοί βομβαρδισμοί συνεχίζονται και οι Ουκρανοί χάνουν καθημερινά έδαφος στο καταδικασμένο πια Ποκρόφσκ του νοτιοδυτικού Ντονμπάς, στην Κουπιάνσκ, στο προγεφύρωμα του Κουρσκ και σε πολλά ακόμα μέτωπα. Εννοείται δε πως λίγες ώρες αργότερα ο Τραμπ, όπως συνηθίζει, σόκαρε ξανά τους ακροατές του, επαναλαμβάνοντας ότι μόλις κλείσει το ειρηνευτικό ντιλ, είναι

έτοιμος να κλείσει συμφωνία και με τη Ρωσία για μέταλλα και σπάνιες γαίες: «Θα ήθελα να αγοράσω μεταλλεύματα που είναι σε ρωσικό έδαφος. Θα ήθελα να κάνω μια συμφωνία για να αποκτήσω πρόσβαση σε ρωσικά μέταλλα σπάνιων γαιών. Και η Ρωσία και η Ουκρανία έχουν κοιτάσματα σπάνιων γαιών, καθώς και πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Κοιτάξτε, αυτό είναι υπέροχο, αυτό είναι υπέροχο για τη Ρωσία, γιατί μπορούμε να κάνουμε συμφωνίες που θα αξιοποιήσουν πολύ πολύτιμη αλλά ανεκμετάλλευτη γη»!

Οι Ρώσοι Τι λένε για όλα αυτά οι Ρώσοι; Ως γνωστόν ο Πούτιν επιβεβαίωσε προχτές την πιθανότητα μελλοντικής συνεργασίας με τις ΗΠΑ για την από κοινού ανάπτυξη σπά-

νιων γαιών, περιλαμβανομένων των μεταλλευμάτων που βρίσκονται στις «νέες επαρχίες», δηλαδή το Ντονμπάς. Κατά τα άλλα, όμως, η πιθανότητα για άμεση υπογραφή μιας ειρηνευτικής συμφωνίας δείχνει τα τελευταία 24ωρα να «χλομιάζει», παρά τις απευθείας συνεχείς διαβεβαιώσεις Τραμπ για το αντίθετο. Σε χτεσινές δηλώσεις του ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ είπε μάλιστα πως δεν υπάρχει κανένα νεότερο στοιχείο ή χρονοδιάγραμμα για μια νέα τηλεφωνική επικοινωνία και πολύ περισσότερο για μια συνάντηση των δυο προέδρων. Και, το σημαντικότερο, ο Σεργκέι Λαβρόφ επιβεβαίωσε μεν ότι σήμερα θα γίνει στην Κωνσταντινούπολη μια νέα ρωσο-αμερικανική συνάντηση υψηλόβαθμων αξιωματούχων, αλλά στη συνέχεια «άστραψε

Οι δηλώσεις αυτές έχουν μεγάλη σημασία, καθώς σήμερα καταφθάνει στην Ουάσινγκτον ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ, με αποκλειστικό σκοπό να συνεχίσει το... ψηστήρι που άρχισε ο Μακρόν για τα σχέδια αποστολής ευρωπαϊκών στρατευμάτων στην Ουκρανία. Σύμφωνα όμως με το αποκαλυπτικό δημοσίευμα της WSJ που προαναφέραμε, ο Μακρόν έφυγε από την Αμερική πιστεύοντας ότι είχε εξασφαλίσει τη συγκατάθεση του Τραμπ στα επικίνδυνα αυτά σχέδια, αλλά στην πραγματικότητα ο Τραμπ ούτε έδωσε ούτε και σκοπεύει να δώσει οποιαδήποτε δεσμευτική «εγγύηση ασφαλείας» σε Ευρωπαίους και Ουκρανούς ότι θα στείλει αμερικανικές δυνάμεις στην περιοχή ή έστω θα παράσχει αεροπορική και πυραυλική κάλυψη σε περίπτωση εχθροπραξιών.

Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου 2025 Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ

►► Του ΓΙΑΝΝΗ ΝΤΕΝΤΟΠΟΥΛΟΥ

Ε

Επικαιρότητα 37

«Ερυθρόλευκη» μαγεία

νας Ολυμπιακός να τον πιεις στο ποτήρι σάρωσε με 6-0 την αποκαρδιωτική ΑΕΚ και μετέτρεψε σε παράσταση για έναν ρόλο τον πρώτο ημιτελικό του Κυπέλλου που έγινε χθες στο κατάμεστο «Γ. Καραϊσκάκης». Με αυτό το σκορ, οι «ερυθρόλευκοι» έβαλαν στο τσεπάκι τους την πρόκριση στον τελικό της διοργάνωσης, αφού η ρεβάνς που θα γίνει στις 2 Απριλίου στην «OPAP Arena» μοιάζει με τυπική διαδικασία. Στη σκιά του εκκωφαντικού αυτού αποτελέσματος, οι δυο ομάδες καλούνται να διαχειριστούν τα συναισθήματα και το υλικό τους ώστε να ετοιμαστούν για να συναντηθούν την Κυριακή στη Ν. Φιλαδέλφεια στο ντέρμπι κορυφής του πρωταθλήματος, με δεδομένο ότι ο Ολυμπιακός απέχει από τον «δικέφαλο» μόλις δύο βαθμούς. Οσοι ξέρουν συμφωνούν πως πρόκειται για «άλλο ματς». Η ποδοσφαιρική έκσταση διαδέχθηκε την ευλάβεια που έδειξαν όσοι βρέθηκαν στο γήπεδο, τηρώντας 57 δευτερόλεπτα σιγής στη μνήμη των θυμάτων της τραγωδίας των Τεμπών. Οι δε οπαδοί των γηπεδούχων παρουσίασαν ένα συγκινητικό κορεό. Παρότι ο Χοσέ Λουίς Μεντιλίμπαρ έκανε εκτεταμένο rotation, αλλάζοντας οκτώ παίκτες (ο Αλμέιδα άλλαξε τρεις) από αυτούς που ξεκίνησαν στο ντέρμπι με τον ΠΑΟΚ, η ομάδα του όχι μόνο δεν επηρεάστηκε, αλλά εμφανίστηκε σαρωτική. Η τριπλέτα Ορτα (2 γκολ και 1 ασίστ), Γιάρεμτσουκ (2 γκολ και 2 μεγάλες ευκαιρίες), Πάλμα (σκόραρε και έκανε εκπληκτική κούρσα στη φάση που ξεκίνησε τον χορό των γκολ) ξεχαρβάλωσε την άμυνα της ΑΕΚ που αλλού πατούσε και αλλού

βρισκόταν. Ειδικά ο Μουκουντί πέρασε ένα από τα πιο εφιαλτικά βράδια της καριέρας του. Πέρα από το γεγονός ότι το 1-0 ήρθε νωρίς (9’) και στο 22’ το σκορ ήταν 3-0, το πιο χαρακτηριστικό σκηνικό ήταν οι αντεπιθέσεις του Ολυμπιακού που ξεδιπλώνονταν με τρομερή ταχύτητα με κινητήριο μοχλό τον Ροντινέι, ακόμη και από φάσεις που ο αντίπαλος προσπα-

ΜΠΑΣΚΕΤ

ΑΣΤΕΡΑΣ ΤΡ. - ΟΦΗ 0-1

ΜΠΑΣΚΕΤ-ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΣ

Κρητικό προβάδισμα πρόκρισης

ΠΗΡΕ ΛΙ ΜΕ ΤΗ ΛΗΞΗ

ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΒΗΜΑ για την πρόκριση στον τελικό του Κυπέλλου Ελλάδας 35 χρόνια μετά την τελευταία συμμετοχή του έκανε ο ΟΦΗ. Η ομάδα του Μίλαν Ράσταβατς μπροστά σε 1.500 οπαδούς (και σε ένα κατάμεστο στάδιο) που ταξίδεψαν από την Κρήτη στην Τρίπολη πήρε σπουδαία νίκη στο «Θεόδωρος Κολοκοτρώνης» με 0-1 με ένα γκολ που σημείωσε ο Φούντας στο 24’ μετά από εκτέλεση φάουλ. Ηταν μάλιστα η πρώτη νίκη της ομάδας του Ηρακλείου στην έδρα του Αστέρα και την πέτυχε με γκολ πρώην παίκτη και με πρώην προπονητή των Αρκάδων στον πάγκο του. Οι γηπεδούχοι άρχισαν καλύτερα το ματς, αλλά μετά το γκολ του Φούντα φάνηκε να βραχυκυκλώνουν. Μάλιστα στο φι-

ΜΕ... BUZZER BEATER, o Ολυμπιακός πρόλαβε και έντυσε στα «ερυθρόλευκα», λίγο πριν από τη λήξη της προθεσμίας της Ευρωλίγκας, τον Αμερικανό γκαρντ Σέιμπεν Λι (25, 1.88). Οι Πειραιώτες πλήρωσαν 550.000 ευρώ ως buy out στην τουρκική Μανίσα και ήδη δήλωσαν τον σκόρερ με τα 134 παιχνίδια στο ΝΒΑ στη λίστα τους. Ηταν μια κίνηση-έκπληξη για να καλυφθεί το πρόβλημα που προέκυψε στην περιφέρεια μετά τον τραυματισμό του Γουόκαπ. Ο Λι φέτος αγωνίστηκε οκτώ παιχνίδια με τη Μακάμπι στην Ευρωλίγκα, αλλά αποχώρησε λόγω της κατάστασης στο Ισραήλ στο τέλος του πρώτου γύρου. Γ.ΝΤ.

ΕΚΚΕΝΩΣΑΝ ΤΟ ΙΒΑΝΩΦΕΙΟ ΛΟΓΩ ΣΥΝΘΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΑ ΤΕΜΠΗ! ΚΙ ΟΜΩΣ… Ενα σύνθημα με αφορμή τη μαύρη επέτειο των Τεμπών («δεν ήταν ατύχημα - ήταν δολοφονία») στο Ιβανώφειο, σε αγώνα για την Elite League του μπάσκετ, οδήγησε την… ευαίσθητη διαιτητική τριάδα (Χατζημπαλίδης - Κατοτικίδης - Παπαγερίδης) σε προσωρινή διακοπή του αγώνα και αίτημα να εκκενωθεί το γήπεδο, όπως και έγινε. Μετά από διαβουλεύσεις, που διήρκεσαν αρκετή ώρα, ο αγώνας συνεχίστηκε και βρήκε τον Ηρακλή νικητή με 72-55. Κ.Π.

ive ΣΗΜΕΡΑ

ΙΝΤΙΜΕ

αήττητος, σε δύο ματς με την ΑΕΚ στο Φάληρο μετράει 10-1 γκολ, αλλά ακολουθούν άλλα τέσσερα ραντεβού, εκ των οποίων τα τρία για το πρωτάθλημα είναι καθοριστικά. Ο Μεντιλίμπαρ στενοχωρήθηκε μόνο από τους τραυματισμούς των Ορτα και Ελ Κααμπί, γιατί, όπως ο ίδιος αποκάλυψε, δεν θα είναι ετοιμοπόλεμοι για την Κυριακή. Τουλάχιστον η εμφάνιση του Γιάρεμτσουκ του έδωσε το δικαίωμα να τον εμπιστευτεί. Για τους Πειραιώτες, ήταν το πρώτο 6-0 κόντρα στην Ενωση για το Κύπελλο. Το έχουν ξαναφτάσει δύο φορές για το πρωτάθλημα. Στις 8 Φεβρουαρίου του 1981 (ακολούθησε το δράμα της Θύρας 7) και στις 20 Μαρτίου του 2011.

12.00, Cosmote Sport 6: ΑΤΡ Ακαπούλκο (τένις, προημιτελικά) 19.00, Cosmote Sport 7: Ολυμπιακός - Σεντ Ναζέρ (βόλεϊ ανδρών, Τσάμπιονς Λιγκ) 20.00, Cosmote Sport 8: Αμβούργο

- Γκούμερσμπαχ (χάντμπολ, πρωτάθλημα Γερμανίας) 21.00, ΝS Start: Ερ. Αστέρας Ζαλγκίρις (μπάσκετ, Ευρωλίγκα) 21.30, ΝS 3: Αρμάνι Μιλάνο Μονακό (μπάσκετ, Ευρωλίγκα)

θούσε να επιτεθεί για να μειώσει. Η ΑΕΚ έδειχνε να τα έχει χαμένα. Η απόφαση να αντεπιτεθεί για να ξαναμπεί στον χορό της πρόκρισης της γύρισε μπούμερανγκ. Οχι μόνο δεν απείλησε την εστία του Πασχαλάκη, αλλά άφησε τα νώτα της ακάλυπτα με αποτέλεσμα να δεχθεί, σχεδόν με πανομοιότυπο τρόπο, άλλα τρία γκολ. Ηταν η πιο βαριά ήττα με

νάλε του πρώτου μέρους θα μπορούσε να είχε δεχτεί και δεύτερο γκολ, όταν ο ΟΦΗ κέρδισε πέναλτι σε χέρι του Τριανταφυλλόπουλου σε σουτ του Σαλσέδο. Ο Φωτιάς μετά από on field review έδειξε την άσπρη βούλα, ο Παπαδόπουλος απέκρουσε την εκτέλεση του Φούντα, ο Νους στην επαναφορά σκόραρε, αλλά το τέρμα ακυρώθηκε γιατί ο σκόρερ είχε πατήσει στην περιοχή πριν από την εκτέλεση. Στο δεύτερο μέρος, παρά τις αλλαγές, η ομάδα του Σάββα Παντελίδη δεν μπορεσε πετύχει το γκολ της ισοφάρισης και μάλιστα δεν πήρε μεγάλα ρίσκα, προφανώς μεταθέτοντας όλες τις ελπίδες της για πρόκριση στο δεύτερο ματς που θα γίνει στο Ηράκλειο στις 2 Απριλίου. 21.30, ΝS 5: Παρί - Μπάγερν (μπάσκετ, Ευρωλίγκα) 21.45, Cosmote Sport 1: Μπολόνια - Μίλαν (Σέριε Α, εξ αναβολής) 21.45, Cosmote Sport 3: Μπάροου - Καρλάιλ (Λιγκ 2 Αγγλίας)

τον Αλμέιδα στον πάγκο της ομάδας, ο οποίος πήρε κίτρινη γιατί ζήτησε με έντονο τρόπο εξηγήσεις για ένα γκολ του Ελίασον που δεν μέτρησε με σύμφωνη γνώμη του VAR (ένα οφσάιντ που κανείς δεν κατάλαβε γιατί καταλογίστηκε) και έβραζε στο τέλος ακούγοντας την αντίπαλη εξέδρα να φωνάζει ειρωνικά το όνομά του. Ο Ολυμπιακός έφτασε τα 25 σερί ματς

ΑΣΤΕΡΑΣ (Σ. Παντελίδης): Παπαδόπουλος, Τριανταφυλλόπουλος, Αλάγκμπε, Χουχούμης (84’ Αλβαρες), Αλχο, Μούμο (61’ Γιαμπλόνσκι), Εντερ, Μπαρτόλο (69’ Ρεγκίς), Χατζηγιοβάνης (62’ Γκιοακίνι), Καλτσάς (84’ Μπιλέ), Μακέντα. ΟΦΗ (Μ. Ράσταβατς): Χριστογιώργος, Γκονζάλες, Λαμπρόπουλος, Σίλβα, Χατζηθεοδωρίδης (83’ Λιούις), Καραχάλιος, Μπάκιτς, Ανδρούτσος (90’+3 Μαρινάκης), Φούντας (68’ Νέιρα), Νους (68’ Σενγκέλια), Σαλσέδο (84’ Γιουνγκ). ΣΚΟΡΕΡ: 24’ Φούντας ∆ΙΑΙΤΗΤΗΣ: Φωτιάς (Πέλλας) ΚΙΤΡΙΝΗ: 50’ Μουνιόθ, 78’ Καλτσάς - 24’ Φούντας, 41’ Νους, 47’ Χατζηθεοδωρίδης, 90’ Νέιρα ΚΟΚΚΙΝΗ: -

21.45, ΝS 4: Ρεάλ Μαδρίτης Μπαρτσελόνα (μπάσκετ, Ευρωλίγκα) 22.00, ΝS Prime: Γουέστ Χαμ Λέστερ (Πρέμιερ Λιγκ) 22.00, ΝS 2: Μακάμπι Τελ Αβίβ Φενέρμπαχτσε (μπάσκετ, Ευρωλίγκα)

ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΣ (Χ. Λουίς Μεντιλίμπαρ): Πασχαλάκης, Κοστίνια, Πιρόλα, Κάρμο, Μπρούνο, Ντάνι Γκαρθία (72’ Στάμενιτς), Εσε, Ροντινέι (81’ Παπακανέλλος), Ορτα (68’ Μάρτινς), Πάλμα (73’ Βέλτε), Γιάρεμτσουκ (73’ Ελ Κααμπί). ΑΕΚ (Ματίας Αλμέιδα): Στρακόσα, Ρότα, Μουκουντί, Βίντα, Χατζισαφί, Σιμάνσκι (61’ Λιούμπισιτς), Πινέδα ( 61’ Τσιλούλης), Περέιρα (61’ Μάνταλος), Ελίασον, Λαμέλα (66’ Φερνάντεζ), Πιερό (61’ Γκατσίνοβιτς). ΣΚΟΡΕΡ: 9’, 19’ Ορτα, 22’, 53’ Γιάρεμτσουκ, 47’ Πάλμα, 78’ Ελ Κααμπί ∆ΙΑΙΤΗΤΗΣ: Φ. Μπριχ (Γερμανία) ΚΙΤΡΙΝΕΣ: 15’ Μπρούνο, 82’ Εσε - 43’ Πινέδα, 63’ Λαμέλα ΚΟΚΚΙΝΗ: -

22.00, ΝS 6: WTA Οπεν Μέριδα (τένις, κυρίως ταμπλό) 02.00, Cosmote Sport 6: ΑΤΡ Ακαπούλκο (τένις, προημιτελικά) 02.30, Cosmote Sport 3: Μποταφόγκο - Ρασίνγκ Κλουμπ

(Κόπα Σουνταμερικάνα) 03.00, Cosmote Sport 4: Μιλγουόκι Μπακς - Ντένβερ Νάγκετς (ΝΒΑ) 03.30, Cosmote Sport 7: Ντάλας Μάβερικς - Σάρλοτ Χόρνετς (ΝΒΑ)

38

Χρηστικά

ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΑΘΗΝΑ 08.00 π.μ. – 08.00 π.μ. (επομένης) ΓΝΑ - Γ. ΓΕΝΝΗΜΑΤΑΣ 210-7768000, ΓΝΑΘΟΧΕΙΡ., ΠΛΑΣΤ. ΧΕΙΡ. ΝΟΣ. ΣΥΓΓΡΟΥ 2107265000, ΔΕΡΜ. ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ 213-2088000, ΚΑΡΔΙΟΧΕΙΡ. ΚΑΤ 213-2086000, ΟΡΘ., ΚΛΙΝΙΚΗ ΧΕΡΙΟΥ-ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΩ ΑΚΡΟΥ ΣΩΤΗΡΙΑ 210-7763100, 213-2011000, ΠΝΕΥΜ. Ψ.Ν.Α. ΔΑΦΝΙ 213-2054000, ΓΙΑ ΕΙΣΑΓΓΕΛΙΚΑ ΚΑΙ ΑΚΟΥΣΙΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ, ΨΥΧ. ΕΛΕΝΑ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ 210-6402000, 210-6432220-9, ΜΑΙΕΥΤ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ 210-3381100, 210-7770501-2, ΓΥΝ., ΜΑΙΕΥΤ. Γ.Ν. ΠΑΙΔΩΝ ΑΓΛ. ΚΥΡΙΑΚΟΥ 210-7726000, ΠΑΙΔ., ΠΑΙΔΟΨΥΧ. ΠΑΙΔΩΝ ΠΕΝΤΕΛΗΣ 213-2052200, ΠΑΙΔ., ΠΑΙΔΟΨΥΧ., ΠΑΙΔΟΟΔΟΝΤ. 08.00 π.μ. – 14.30 ΑΓΙΟΙ ΑΝΑΡΓΥΡΟΙ 210-3501500, ΠΑΘ., ΚΑΡΔ., ΧΕΙΡ., ΟΡΘ. ΚΩΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΕΙΟ Γ.Ν.Ν. ΙΩΝΙΑΣ (ΠΡΩΗΝ ΑΓΙΑΣ OΛΓΑΣ) 2132057000, ΠΑΘ., ΧΕΙΡ., ΟΔΟΝΤ., ΟΥΡ., ΓΥΝ. ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ 213-2088000, ΠΑΘ., ΚΑΡΔ., ΧΕΙΡ., ΓΑΣΤΡΕΝΤ., ΕΝΔΟΚΡΙΝ., ΝΕΦΡ., ΟΥΡ., ΟΦΘ., ΩΡΛ. ΠΑΜΜΑΚΑΡΙΣΤΟΣ 2102284851-5, 210-2001101, ΠΑΘ., ΚΑΡΔ., ΧΕΙΡ., ΝΕΥΡΟΛ., ΟΦΘ., ΩΡΛ. ΚΟΡΓΙΑΛΕΝΕΙΟ-ΜΠΕΝΑΚΕΙΟ ΕΡΥΘΡΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ 210-6414000, ΠΑΘ., ΚΑΡΔ., ΧΕΙΡ., ΑΓΓΕΙΟΧ., ΓΑΣΤΡΕΝΤ., ΕΝΔΟΚΡΙΝ., ΝΕΥΡΟΛ., ΝΕΥΡΟΧ., ΟΔΟΝΤ., ΟΡΘ., ΟΥΡ., ΟΦΘ., ΩΡΛ. ΟΦΘΑΛΜΙΑΤΡΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ

Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου 2025

210-3623191-2, 210-362526, ΟΦΘ. 08.00 π.μ. – 15.00 ΑΓΙΟΣ ΣΑΒΒΑΣ 210-6409000, ΟΓΚ. ΑΓΙΟΙ ΑΝΑΡΓΥΡΟΙ 210-3501500, ΟΓΚ. 14.30 – 08.00 π.μ. (επομένης) ΓΝΑ - Γ. ΓΕΝΝΗΜΑΤΑΣ 210-7768000, ΠΑΘ., ΚΑΡΔ. ΧΕΙΡ., ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡ., ΑΙΜ., ΓΑΣΤΡ., ΕΝΔΟΚΡΙΝ., ΝΕΥΡΟΛ., ΝΕΥΡΟΧΕΙΡ., ΝΕΦΡ., ΟΡΘ., ΟΥΡ., ΟΦΘ., ΡΕΥΜ., ΩΡΛ. ΣΩΤΗΡΙΑ 2107763100, 213-2011000, ΠΑΘ., ΚΑΡΔ., ΧΕΙΡ., ΘΩΡΑΚΟΧ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ 210-3381100, 2107770501-2, ΠΑΘ., ΚΑΡΔ., ΑΙΜ., ΓΑΣΤΡΕΝΤ., ΕΝΔΟΚΡΙΝ., ΟΔΟΝΤ. ΠΕΙΡΑΙΑΣ 08.00 π.μ. – 08.00 π.μ. (επομένης) ΤΖΑΝΕΙΟ 210- 4592911, ΠΑΘ. (ΚΑΙ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΟ), ΚΑΡΔ., ΧΕΙΡ., ΓΑΣΤΡ., ΝΕΥΡΟΛ., ΝΕΥΡΟΧΕΙΡ., ΝΕΦΡ., ΟΔΟΝΤ., ΟΡΘ., ΟΥΡ., ΟΦΘ., ΩΡΛ, ΓΥΝ., ΜΑΙΕΥΤ., ΠΑΙΔ. ΜΕΤΑΞΑ 210- 4284444, ΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡ., ΟΓΚ. ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΒΟΥΛΑΣ 2132163000, 210-8923000, ΟΡΘ. (έως 21.00). ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 08.00 π.μ. – 08.00 π.μ. (επομένης) ΑΧΕΠΑ 2313-303110, ΘΩΡ/ΧΗ, ΚΑΡΔΟΧ. ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ 2310-493400, ΠΑΘ., ΚΑΡΔ., ΧΕΙΡ., ΑΙΜΟΔ., ΟΥΡ., ΝΕΥΡΟΛ., ΟΡΘΟΠ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΓΕΝΝΗΜΑΤΑΣ 2313-308100, ΩΡΛ. ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ 2310-371800, ΠΑΘ., ΚΑΡΔ., ΝΕΥΡΟΛ., ΠΑΙΔ., ΝΕΟΓΝ., ΧΕΙΡ., ΟΡΘΟΠ., ΟΥΡ., ΝΕΥΡΟΧ., ΟΦΘ., ΟΔΟΝΤ., Μ/Γ, ΠΑΙΔΟΧ., ΠΑΙΔΟΟΡΘ., ΑΓΓΕΙΟΧ., ΑΙΜΟΔ., ΠΑΙΔΟΨΥΧ. Ψ.Ν.Θ. 2310-647100, ΨΥΧ.

EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΣΤΗΡΙΞΗΣ & ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΟΙΤΗΤΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ Ηρ.Πολυτεχνείου 9, Πολυτεχνειούπολη, Ζωγράφου,157- 72, Αθήνα  210 772 1951 Αθήνα, 26.02.2025 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ - ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ Το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο θα χορηγήσει από το κληροδότημα της Παναγιώτας Χας Νικολάου Αλτηγού την υποτροφία «Ευάγγελου Απέργη» σε οικονομικά αδύναμους φοιτητές/τριες της Σχολής Πολιτικών Μηχανικών του Ε.Μ.Π. κατά σειρά επιτυχίας, ως ακολούθως:

Επίδοση Ακαδ. έτος Θέσεις Εισαγωγής 2024-2025 3 ο 1 -2 εξάμηνο 2023-2024 3 3ο-4ο εξάμηνο 2023-2024 2 5ο-6ο εξάμηνο 2023-2024 2 7ο-8ο εξάμηνο 2023-2024 2 Ο έλεγχος της προϋπόθεσης της οικονομικής αδυναμίας των αιτούντων θα διενεργηθεί σύμφωνα με τον αλγόριθμο υπολογισμού αυτής, βάσει των από 17.06.2016 & 02.09.2016 αποφάσεων της Συγκλήτου του Ιδρύματος. Οι δικαιούχοι θα πρέπει επίσης να έχουν ελληνική ιθαγένεια ή καταγωγή, ηλικία μέχρι 36 ετών και βαθμό απολυτηρίου (για την εισαγωγή στο Ε.Μ.Π.) ή σπουδών (για την επίδοση των εξαμήνων) τουλάχιστον «Λ. Καλώς». Το ποσό της υποτροφίας ανέρχεται στα 1.250,00€ (μεικτά) ανά δικαιούχο. Καλούνται οι ενδιαφερόμενοι να καταθέσουν ηλεκτρονικά έως και τις 17.04.2025 στο protokollo@central.ntua.gr τα ακόλουθα δικαιολογητικά: 1. Αίτηση (η οποία είναι αναρτημένη μαζί με την ανακοίνωση στο www.ntua.gr στα Νέα/ Ανακοινώσεις / Προκηρύξεις καθώς και στο student-affairs.ntua.gr στις Ανακοινώσεις / Προκηρύξεις) 2. Αντίγραφο απολυτηρίου Λυκείου στην περίπτωση της εισαγωγής στο Ε.Μ.Π. 3. Αντίγραφο εκκαθαριστικού σημειώματος εφορίας φορολογικού έτους 2023 των γονέων τους 4. Αντίγραφο εκκαθαριστικού σημειώματος εφορίας φορολογικού έτους 2023 των υποψηφίων (εάν υπάρχει) ή εφόσον δεν υπάρχει Υ.Δ. Νόμου 1599/86 ότι κατά το φορολογικό έτος 2023 δεν είχαν προσωπικά εισοδήματα και δεν έκαναν δήλωση εισοδήματος στην εφορία 5. Πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης 6. Πιστοποιητικά σπουδών αδελφών από ΑΕΙ για το έτος χορήγησης της υποτροφίας 7. Υπεύθυνη Δήλωση του Ν.1599/86 ότι 1) έλαβαν γνώση και αποδέχονται πλήρως και ανεπιφύλακτα τους όρους της παρούσας προκήρυξης και ότι 2) δεν λαμβάνουν υποτροφία για τις ίδιες σπουδές (δηλ. και για τις παρούσες και για το ίδιο επίπεδο σπουδών, ήτοι στην περίπτωσή τους για προπτυχιακές σπουδές) από την ίδια ή άλλη κληρονομιά, κληροδοσία ή δωρεά και δεν έχουν χάσει από δική τους υπαιτιότητα προηγούμενη υποτροφία. 8. Αντίγραφο Ποινικού Μητρώου (γίνεται αυτεπάγγελτη αναζήτηση). Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να επικοινωνείτε με το Τμήμα Φοιτητικής Μέριμνας στα τηλέφωνα 210 7723674 & 210 7721356 ή στην ηλεκτρονική διεύθυνση fmerimna@mail.ntua.gr Μετά τη λήξη της προθεσμίας χάνεται το δικαίωμα συμμετοχής στις διαδικασίες ανάδειξης του/της δικαιούχου. ΜΕ ΕΝΤΟΛΗ ΤΟΥ ΠΡΥΤΑΝΗ Η ΑΝΑΠΛ. ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΗ ΤΗΣ Δ/ΝΣΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ Β. ΜΠΑΛΑΜΠΑΝΗ ο

ΧΡΗΣΙΜΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ ΥΓΕΙΑ ΙΚΑ – Ραντεβού 184 • Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης 210 5232821-9 και 210 5249011 • ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ (Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων) 210 5212000 και 210 8899000 • Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός 210 3603449 • Εθνικός Οργανισμός Μεταμοσχεύσεων 1147 • Εθνικό Κέντρο Αιμοδοσίας 210 2410000 • Εθνικό Κέντρο Κοινωνικής Αλληλεγγύης (Ε.Κ.Κ.Α.) 197 • Εθνικό Ιδρυμα Προστασίας Κωφαλάλων 210 6465603 • Υγειονομικό Κέντρο 210 8842411-13 • Γιατροί του κόσμου 210 3213150 • Γιατροί χωρίς σύνορα 210 5200500 • Κέντρο Θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων (ΚΕ.Θ.Ε.Α.) 1145 • Οργανισμός Κατά των Ναρκωτικών 1031 • Το χαμόγελο του παιδιού 1056 • Παιδικό χωριό S.O.S 210 3313661-3 • Γραμμή Ζωής SOS 175 • Συμβουλευτικός σταθμός AIDS 210 7222222 Ο∆ΙΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑ Αττική Οδός 1866 • Express Service 1154 • Hellas Service 1057 • Interamerican 1168 • Ιντερσαλόνικα (από κινητό) 11555 • ΕΛΠΑ 10400

Κοινωνικά ΓΑΜΟΙ Η ΟΛΓΑ ΚΑΛΕΜΚΕΡΗ του Επαμεινώνδα και της Δέσποινας το γένος Αυγουστάκη που γεννήθηκε στο Μαρούσι Αττικής και κατοικεί στα Βριλήσσια Αττικής και ο ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ ΒΛΑΧΟΣ του Γεωργίου και της Ζωής το γένος Φιλίππου που γεννήθηκε στο Μαρούσι Αττικής και κατοικεί στον Βύρωνα Αττικής πρόκειται να παντρευτούν και ο γάμος θα γίνει στον Δήμο Ηλιούπολης Αττικής. Ο ΙΩΑΝΝΗΣ ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ του Γεωργίου και της Παρασκευής το γένος Ηλιάδου που γεννήθηκε στον Δήμο Δράμας και κατοικεί στην Ηλιούπολη Αττικής και η ΝΕΚΤΑΡ ΤΟΥΜΑΝΙΑΝ του Ακόπ και της Αναστασίας το γένος Χαραλαμπίδου - Τουμανιάν που γεννήθηκε στο Εριβάν Αρμενίας και κατοικεί στην Ηλιούπολη Αττικής πρόκειται να παντρευτούν και ο γάμος θα γίνει στον Δήμο Ηλιούπολης.

ΚΗΔΕΙΑ Τον πολυαγαπημένο μας σύζυγο, πατέρα, παππού, προπάππου και δάσκαλο ΚΩΣΤΗ ΓΑΪΤΑΝΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΕΤΩΝ 90 Κηδεύουμε την Κυριακή 2/3/2025 και ώρα 11.30 π.μ. από τον Ιερό Ναό Ζωοδόχου Πηγής (Ακαδημίας 67). Η σύζυγος: Μπέττυ. Τα παιδιά: Γιάννης, Ροδούλα και Simon, Κρυσταλία και Ανδρέας, Λεονώρα - Χριστίνα και Λεωνίδας. Τα εγγόνια: Κωνσταντίνος, Δανάη, Βιργινία, Φιλίππα, Νικόλας, Δομήνικος, Wex-Κωστής. Η δισεγγονή, οι μαθητές, οι λοιποί συγγενείς. Επιθυμία της οικογένειας αντί στεφάνων να γίνει δωρεά υπέρ του Συλλόγου Γονέων, Κηδεμόνων και Φίλων αυτιστικών ατόμων (ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ τηλ. 2106641846).

Σκάκι

Επιμέλεια: Παναγής Σκλαβούνος

Διασυλλογικό Κύπελλο Ενωσης Σωματείων Πελοποννήσου Η Ενωση Σκακιστικών Σωματείων Περιφέρειας Πελοποννήσου (ΕΣΣΠΕΠ) είναι πολύ δραστήρια. Εκτός από το πρωτάθλημα της Ενωσης, που θα διεξαχθεί 20-23 Μαρτίου στο Ξυλόκαστρο, και τα Μαθητικά Πρωταθλήματα (ατομικά και ομαδικά), που θα διεξαχθούν 13 Μαρτίου στην Τρίπολη, ολοκληρώθηκε ήδη το ομαδικό Κύπελλο της Ενωσης, με την τελική φάση να φιλοξενείται από τον Σ.Α. Κορινθίας «Αργοναύτης» το προηγούμενο Σαββατοκύριακο 22 και 23 Φεβρουαρίου. Στους ημιτελικούς του Σαββάτου νίκησαν και προκρίθηκαν στον τελικό ο συνδιοργανωτής της τελικής φάσης «Αργοναύτης» και ο Ν.Ο. Καλαμάτας με νίκες επί του ΟΠΑ Ξυλοκάστρου - Ευρωστίνης και του Σ.Ο. Αστρους, αντίστοιχα. Στον μικρό τελικό της Κυριακής, η ομάδα του Σ.Ο. Αστρους κατέλαβε την 3η θέση. Ο μεγάλος τελικός της Κυριακής, για την 1η θέση, ήταν αναμέτρηση για γερά νεύρα, αφού έληξε και ισόπαλος με σκορ 2-2. Τα επιμέρους αποτελέσματα ανά σκακιέρα: Σ.Α. Κορινθίας «Αργοναύτης» - Ν.Ο. Καλαμάτας, 1η Σκακιέρα: Γεωργίου Κώστας (2212) - Πετριτάι Φώτης (2258) 0,5-0,5, 2η Σκακιέρα: Σιδηρόπουλος Βασίλης (2064) - Τσεκούρας Θοδωρής (2141) 0-1, 3η Σκακιέρα: Μπάρδης Χαρίλαος (2011) - Σγουρός Απόστολος (2023) 0,5-0,5, 4η Σκακιέρα: Λέκκας Αναστάσιος (2046) - Διαμαντέας Πέτρος (1946) 1-0. Με βάση το κριτήριο ισοβαθμίας Βερολίνου, σύμφωνα με το οποίο η νίκη στη 2η σκακιέρα παίρνει τρεις βαθμούς και η νίκη στην 4η σκακιέρα έναν βαθμό, ο Ν.Ο. Καλαμάτας αναδείχτηκε κυπελλούχος. Δημοσιεύουμε μια μαχητική παρτίδα από την αναμέτρηση αυτή, συμβολική της ισοδυναμίας των ομάδων, που, παρά τις κρίσιμες φάσεις της, κατέληξε και αυτή… ισόπαλη. Μπάρδης (2011) - Σγουρός (2023) 1.ε4 γ5 2.Ιζ3 Ιγ6 3.δ4 γxδ4 4.Ιxδ4 Ιζ6 5.Ιγ3 ε5 6.Ιδβ5 δ6 7.Ιδ5 Ιxδ5 8.εxδ5 Ιβ8 9.α4 α6 10.Ια3 Αε7 11.Ιγ4 Ιδ7 12.α5 0-0 13.Αε2 ζ5 14. 0-0 ζ4 15.Πα3 Ιζ6 16.Ιβ6 Πβ8 17.Ιxγ8 Βxγ8 18.γ4 Αδ8 19.β4 β6 20.αxβ6 Αxβ6 21.Αδ2 Ιε4 22.Πθ3 Ιxδ2 23.Βxδ2 ε4 24.Βγ2 Βζ5 25.γ5 ζ3 26.Αxα6 Αα7 27.Πη3 ζxη2 28.Ρxη2 θ5 29.Βγ3 Πζ6 30.ζ4 θ4 31.Πη5 Πη6 32.Ρθ1 Πxη5 33.ζxη5 Βxη5 34.Πη1 Βθ6 (Διάγραμμα) 35.γ6 Αxη1 36.γ7 Αα7 37.γxβ8=Β+ Αxβ8 38.Βγ8+ Ρθ7 39.Βxβ8 Βγ1+ 40.Ρη2 Ββ2+ 41.Ρη1 Βδ4+ 42.Ρη2 Ββ2+ 43.Ρη1 Βδ4+ ισοπαλία λόγω διαρκούς σαχ. ● Πέρα από τους Μαθητικούς Αγώνες όλης της Αττικής, που θα γίνουν στο σχολικό συγκρότημα της Γκράβας (Πατήσια - Γαλάτσι) το πρώτο Σαββατοκύριακο του Απριλίου (www. essnachess.gr) ξεκίνησαν Μαθητικοί Αγώνες σε επιμέρους περιοχές και δήμους. Ο Σκακιστικός Ομιλος Λεύκιππος και ο Οργανισμός Αθλητισμού Πολιτισμού & Παιδικής Αγωγής του Δήμου Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης προσκαλούν όλους τους μαθητές και μαθήτριες στο «9o Σχολικό Πρωτάθλημα Σκακιού» του Δήμου. Οι αγώνες θα διεξαχθούν τo Σάββατο 8 Μαρτίου 2025, 09.30-15.00, στο 2o Δημοτικό σχολείο Βούλας. Λεπτομέρειες στα «τελευταία νέα» της ιστοσελίδας του Λεύκιππου (www.lefkippos.gr). ● Πρώτη φορά, στο δημοτικό σχολείο Σαρωνίδας έγινε σκακιστικό τουρνουά. Πρώτευσε ο Γεράσιμος Αυγουστάτος προ των Κωνσταντίνου Τσαμίλη και Χρήστου Κότσαλη. ● Την ερχόμενη Κυριακή 2 Μαρτίου, που δεν θα υπάρχουν πρωινές διασυλλογικές συναντήσεις, ο Σ.Ο. Ηλιούπολης διοργανώνει στο εντευκτήριό του (λεωφ. Βουλιαγμένης και Παπαναστασίου) τουρνουά σκακιού ράπιντ. Πληροφορίες στην ιστοσελίδα του ΣΟΗ (www.ilioupolichess.club).

Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου 2025 Η ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ

Αρθρα-σχόλια 39

αρθρο

►► Του ΘΕΟ∆ΩΡΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ, πολιτικού φιλοσόφου

Ανεξάρτητη Επιτροπή Ερευνας και πολιτική λογική ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΣΥΝΑ∆ΕΛΦΟΙ (καθηγητές Πανεπιστημίου), οι κύριοι Ξενοφών Κοντιάδης, Αντώνης Λιάκος, Νίκος Μαραντζίδης και Γιώργος Σωτηρέλης με κείμενό τους εισηγούνται τη σύσταση Ανεξάρτητης Επιτροπής Ερευνας για τα Τέμπη (βλ. «Εφ.Συν.», Τρίτη 25 Φεβρουαρίου). Επί λέξει γράφουν: «Επιβάλλεται να συσταθεί μία ολιγομελής ad hoc Ανεξάρτητη Επιτροπή Ερευνας. Με προσωπικότητες κύρους από την Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ενωση…». Επισημαίνουν στη συνέχεια ότι «είναι ο μόνος τρόπος για να αποκτήσει χειροπιαστό στόχο το κίνημα των Τεμπών και να αποφύγει η χώρα περιπέτειες από το άγος του αδικαίωτου θανάτου». Με την πρόταση των συναδέλφων διαφωνώ για τους εξής τρεις λόγους: Πρώτον, επειδή η πρότασή τους στηρίζεται σε μια θεωρητικο-πολιτική διάγνωση της πολιτικής συγκυρίας, η οποία ενώ αποδέχεται την ύπαρξη του κοινωνικού κινήματος των Τεμπών στο πλαίσιο της πολιτικής λογικής, εισηγείται μια γραφειοκρατική λύση. Δεύτερον: Η ελληνική πολιτική κοινωνία και στη δομή της και στη λειτουργία της ανήκει στην κατηγορία των κοινοβουλευτικών δημοκρατιών, οι οποίες ως πολιτικές οντότητες επεξεργάζονται τα πολιτικά σφάλματά τους και δίνουν λύσεις στα προβλήματά τους πάντοτε στο πλαίσιο της πολιτικής λογικής. Επομένως το «έγκλημα στα Τέμπη» (τον όρο επινόησε η κοινωνική συνείδηση) καθίσταται αντικείμενο έρευνας εντός των θεσμών του δημοκρατικού κράτους δικαίου (Βουλή και Δικαιοσύνη). Ο τρίτος λόγος της διαφωνίας μου συνδέεται μ’ αυτό που αντιλαμβάνομαι ο ίδιος ως κοινωνικό κίνημα των Τεμπών. Ο στόχος αυτού του κινήματος είναι διττός: Να βρεθεί η τυπική αλήθεια στο πλαίσιο των θεσμών της Δικαιοσύνης. Ταυτόχρονα να αναγορευτεί η πολιτική αλήθεια (δηλαδή εάν λειτουργούν και πώς λειτουργούν οι θεσμοί του πολιτικού συστήματος) σε «πρώτη αρχή» ανακατασκευής των δομών της πολιτικής μορφής ζωής. Συμπερασματικά, μπορεί να τονιστεί το εξής: Το κοινωνικό κίνημα των Τεμπών, ως εκφρασμένη πολιτική λογική, απαιτεί (και όπως φαίνεται θα επιβάλει) τελικά τη ριζική ανασυγκρότηση του πολιτικού συστήματος στη χώρα μας.

►► Του ΜΙΧΑΛΗ ΚΟΥΝΤΟΥΡΗ

ε πιλεκτικά

►► Του ΘΑΝΑΣΗ ΜΥΛΙΟΡ∆ΟΥ, υποψήφιου διδάκτορα Παντείου Πανεπιστημίου

«Με τον καιρό να ’ναι κόντρα, έχει τιμή σαν πετάς...»

Τ

ο μεγάλο πολιτικό δίλημμα της σημερινής σκοτεινής εποχής μας είναι το ζήτημα δημοκρατίας. Τέσσερις βασικοί πυλώνες για να λειτουργήσει μια δημοκρατία απουσιάζουν βροντερά: έλεγχος, διαφάνεια, λογοδοσία, αλήθειες. Ο ελληνικός λαός πίστεψε πως η παράταξη, που εδώ και πέντε χρόνια κυβερνά, θα είχε αλλάξει, θα είχε εκσυγχρονιστεί. Απεναντίας, όμως, πρόκειται για μια παράταξη που μέσα της έχει ριζώσει για τα καλά η κουλτούρα της πελατειακής σχέσης, δείχνοντας αδυναμία να μάθει από τα λάθη της. Προσπαθεί με κάθε τρόπο να «σκοτώσει» την πολιτική και τις ιδέες της και ως έρμαιο των μεγάλων συμφερόντων αδιαφορεί παντελώς για τη μέγιστη δημοκρατική πρόκληση, που είναι η υπεράσπιση των συμφερόντων των πολλών. Η αυτονομία της πολιτικής και των ιδεών της πρέπει να αποτελεί σήμερα τη μέγιστη πολιτική μάχη, που έχουν ή και έχουμε να δώσουμε, όσοι θέλουμε να πιστεύουμε ακόμη πως η πολιτική είναι το εργαλείο που θα βελτιώσει τις ζωές και τα συμφέροντα του λαού. Μια σπουδαία επανάσταση, ώστε ο πλούτος, η γνώση και η εξουσία να μην καταλήξουν στα χέρια λίγων. Ο αγώνας για τα Τέμπη δεν είναι αγώνας μόνο για την 28η του Φλεβάρη. Είναι και θα είναι ένας διαχρονικός αγώνας μέχρι να έλθει η τελική δι-

καίωση. Γιατί χρωστάμε μια Ελλάδα αξιών. Ετσι πρέπει να οραματιζόμαστε και γι’ αυτό να πολεμούμε καθημερινά και αδιάλειπτα. Η φωνή όλων των συγγενών των θυμάτων της τραγωδίας των Τεμπών πρέπει να αποτελεί παράδειγμα για όλους μας. Είναι η απέλπιδα προσπάθεια της δημοκρατίας μας, για δικαιοσύνη και κράτος δικαίου. Να μπει ένα τέλος στο πολιτισμικό, κοινωνικό και πολιτικό αδιέξοδο, στο οποίο έχει περιέλθει η χώρα, ένα αδιέξοδο- προϊόν μιας στρατηγικής πολιτικής ιδεοληψίας και φιλοσοφίας, που ενισχύει την ανισότητα και αδιαφορεί κάθε μέρα και περισσότερο για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Το έγκλημα της συστηματικής συγκάλυψης αφύπνισε τα δημοκρατικά αντανακλαστικά ενός λαού που βρισκόταν σε λήθαργο σε μια μεταμνημονιακή εποχή, αλλά ήταν αρκετό για να μας υπενθυμίσει πως έχει τιμή σαν πετάς με τον καιρό να είναι κόντρα και πως ο αγώνας για κράτος δικαίου, ισότητα και αξιοπρέπεια είναι αέναος. Η αναπάντεχη αυτή τραγωδία μάς υπενθύμισε με τον πιο άσχημο τρόπο τα πραγματικά ζητήματα, που είναι η επιστροφή των αυτονόητων σε μια δημοκρατία: κράτος δικαίου, δικαιοσύνη και ελευθερία του Τύπου, ώστε αυτή η χώρα να γλιτώσει οριστικά από την ηθική χρεοκοπία στην οποία έχει περιέλθει. Πρόκειται για τη μέγιστη πολιτική μάχη της γενιάς μας και πρέπει να δοθεί και θα κερδηθεί.

40

Η ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου 2025

Η άποψη

Με τον φόβο του πλήθους

►►Του ΒΑΓΓΕΛΗ ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ

τ ρίτη ματιά

►►Του Α∆ΑΜ Α∆ΑΜΟΠΟΥΛΟΥ, (Ph.D.)2, καθηγητή Ιατρικής Φυσικής - Υπολογιστικής Ιατρικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης

Ο Γύγης στα Τέμπη ο κεντρικό μυθοπλαστικό εύρημα στο βιβλίο «Ο άρχοντας των δαχτυλιδιών» του Τζον Ρ. Ρ. Τόλκιν είναι ένα δαχτυλίδι που δεν χρησιμεύει για καλλωπισμό, αλλά καθιστά αόρατο στους γύρω του αυτόν που το φέρει, προσφέροντάς του απόλυτη εξουσία. Αυτός που καθίσταται αόρατος δεν μπορεί να ελεγχθεί για τις πράξεις του, συνεπώς δύναται να κάνει τα πάντα, ακόμα και τις μέγιστες παρανομίες, χωρίς κανένας να μπορεί να του προσάψει το παραμικρό, χωρίς ποτέ να ελεγχθεί για το τι πράττει, καθώς και για τις συνέπειες αυτών που πράττει. Ο πυρήνας του συγκεκριμένου έργου βασίζεται σε μία από τις φιλοσοφικές αλληγορίες του Πλάτωνα, συγκεκριμένα σε αυτή με το δαχτυλίδι του Γύγη. Ο Γύγης, ένας απλός βοσκός στην υπηρεσία του βασιλιά της Λυδίας, εκεί που έβοσκε τα πρόβατα σκίστηκε η γη και του φανερώθηκε ένα χρυσό δαχτυλίδι. Σύντομα ο Γύγης διαπίστωσε ότι η περιστροφή του δαχτυλιδιού στο δάχτυλό του τον καθιστούσε αόρατο. Χρησιμοποιώντας αυτή την ιδιότητα του δαχτυλιδιού ο Γύγης κατέκτησε τη βασίλισσα, μαζί της σκότωσε τον βασιλιά και κατέλαβε τον θρόνο του βασιλείου. Κάπως έτσι ο Πλάτων μάς εισάγει στον πυρήνα της Ηθικής Φιλοσοφίας: αν κάποιος είναι αόρατος, άρα ανέλεγκτος για τις πράξεις του, τι ακριβώς θα πράξει; Θα σκοτώσει, θα κλέψει, θα βιάσει, αναλόγως με το τι θεωρεί συμφέρον του; Ο φιλοσοφικός μύθος του Γύγη (Πλάτων, «Πολιτεία»

Τ

358b-360c) αναδεικνύει τον θεμελιώδη ρόλο της ύπαρξης ελέγχου για την ύπαρξη δικαιοσύνης. Ενώ ο Σωκράτης επιχειρηματολογεί ότι η δικαιοσύνη είναι αρετή της ψυχής, η οποία οδηγεί τον άνθρωπο στην ευτυχία, ο αδελφός του Πλάτωνα, Γλαύκων, αντιπαραβάλλει την άποψη ότι η συμμόρφωση με τις επιταγές της δικαιοσύνης είναι κάτι κοπιαστικό και επαχθές, αλλά αποφέρει κέρδη. Η με δόλο και εκ προθέσεως αδικία είναι στη φύση του ανθρώπου: αν κάποιος έχει τη δυνατότητα να αδικήσει προς όφελός του, χωρίς να υποστεί τις όποιες συνέπειες των πράξεών του, θα είναι τρελός να μην το κάνει. Στο σκάνδαλο των υποκλοπών ακούστηκε το αδιανόητο, ότι είναι ανέλεγκτος αυτός που αποφασίζει το ποιος και για ποιον λόγο παρακολουθείται. Σε αυτή την αίσθηση περί έλλειψης έστω και του στοιχειώδους ελέγχου είναι που παγιδεύτηκε η σημερινή κυβέρνηση και προχώρησε σε σειρά πολιτικών επιλογών, όπως η απαξίωση των Ανεξάρτητων Αρχών και η πριμοδότηση της επανεκλογής του Κώστα Αχ. Καραμανλή στις Σέρρες. Τέτοιες κραυγαλέες επιλογές φανερώνουν συνειδητή και μεθοδική στόχευση, καθιστώντας τα περί δήθεν πρωθυπουργικής παραπλάνησης έωλα, ξεκρέμαστα εντελώς. Ομως, όπως πολύ καίρια τονίζει ο Νίκος Καζαντζάκης στο έργο του «Καπετάν Μιχάλης», το δαχτυλίδι μπορεί κάλλιστα να αποδειχθεί χαλκάς.

Η Αλληλεγγύη των αναγνωστών ΣΤΗΡΊΞΤΕ την «Εφημερίδα μας είναι πολύτιμη των Συντακτών» ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ ΜΜΕ Α.Ε. - ΣΤΟΝ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ IBAN GR18 0140 1010 1010 0200 2314 055 (Alpha Bank)

27/2/2025

ΘΑ ΤΟΛΜΗΣΕΙ άραγε η κυβέρνηση, η αστυνομία, οι εκτιμητές πυκνότητας πλήθους να μετρήσουν πόσοι θα κατέβουν στα εκατοντάδες συλλαλητήρια που πραγματοποιούνται αύριο, στη 2η επέτειο από την τραγωδία των Τεμπών, στην Ελλάδα και σε πολλές πόλεις στο εξωτερικό; ΠΟΣΟΥΣ ΘΑ ΜΕΤΡΗΣΟΥΝ άραγε; Ενα εκατομμύριο; Δύο, τρία; Και αν ένας στους δύο πολίτες αυτής της χώρας κατέβει στις αυριανές διαδηλώσεις για να φωνάξει την ανάγκη του για αλήθεια και οξυγόνο, αν δύο στους τρεις επιμένουν ότι η κυβέρνηση επί δύο χρόνια δουλεύει για τη συγκάλυψη και δυσπιστούν για την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης και τη δυνατότητά της να φτάσει ανεπηρέαστη στην ανάδειξη ευθυνών και ενόχων, τι θα πουν; Οτι όλοι τους είναι «ψεκασμένοι»; Οτι είναι φαντασιόπληκτοι, ρέκτες θεωριών συνωμοσίας; Η ΤΡΑΓΩ∆ΙΑ ΤΩΝ ΤΕΜΠΩΝ, το πιο πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα στην ιστορία της χώρας, θα μπορούσε να έχει αντιμετωπιστεί από την αρχή όπως κάθε άλλο δυστύχημα. Με έρευνα των αιτιών, διαχρονικών και συγκυριακών. Με απόδοση ευθυνών, ατομικών και συλλογικών. Με απαγγελίες κατηγοριών σε πολιτικούς ή υπηρεσιακούς αξιωματούχους. ΑΝ Η ΕΛΛΑ∆Α ήταν ένα κανονικό κράτος δικαίου και κυβερνιόταν από μια κυβέρνηση που δεν είχε μοναδική έγνοια την πλήρη άλωση του κράτους, τη ληστρική διαχείριση του δημόσιου πλούτου, τη χρήση των υπηρεσιών εθνικής ασφάλειας για την παγίδευση πολιτικών αντιπάλων, τότε ο αρμόδιος για το δυστύχημα υπουργός θα είχε απλώς αποσυρθεί από το πολιτικό προσκήνιο, χωρίς «ευκαιρία» εκλογικού ξεπλύματος. Και αν η κυβέρνηση Μητσοτάκη ήταν μια κυβέρνηση με στοιχειώδη σεβασμό στους βασικούς κανόνες του κράτους δικαίου, δεν θα είχε επί δύο χρόνια αναλωθεί σε τρικ και επινοήσεις συγκάλυψης του εγκλήματος. ΕΠΑΙΞΕ ΧΟΝΤΡΑ και κυνικά, με τρομοκρατία, κινδυνολογία, απειλές. Η κυβέρνηση έπαιξε και έχασε. Εχασε από μια μικρή ομάδα ανθρώπων, τους συγγενείς των θυμάτων, που θέλουν το απλούστατο, να μάθουν πώς και γιατί χάθηκαν οι δικοί τους. Και έχασε από τα μεγάλα πλήθη που συσπειρώθηκαν γύρω τους, ανθρώπους από κάθε ηλικία, από κάθε επάγγελμα, από κάθε κοινωνικό στρώμα που ασφυκτιά από έλλειψη οξυγόνου στην πενταετία τής «Μητσοτάκης Α.Ε.». Η ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ χαρακτήρισε «αποσταθεροποίηση» και «εκτροπή» την κινητοποίηση της πλειονότητας της κοινωνίας υπέρ της αλήθειας. Προκάλεσε αντίθετα αποτελέσματα. Τα πλήθη μεγαλώνουν με κάθε λέξη της. Είναι καταδικασμένη να ζει με τον φόβο του πλήθους.