21 3|1|202 3
35Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΑΘΗΝΏΝ
ΕΙΔΙΚΗ ΕΚ ΔΟΣΗ ΤΗΣ «ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ»
ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ! (Δεν αρκεί να το λέμε για να γίνει…) χοντας ως σκοτεινό φόντο τον αγώνα για επιβίωση μεγάλου μέρους της κοινωνίας μας εξαιτίας της αυξανόμενης ακρίβειας και της ανεργίας, ο Δεκέμβριος ήταν ακόμη ένας μήνας τραγικών γεγονότων που σημαδεύτηκε από νέες δολοφονίες παιδιών, νέων και γυναικών, αλλά κι από νέες ακραίες κυβερνητικές επιθέσεις ενάντια στον δημόσιο χώρο, τα εργασιακά δικαιώματα, την υγεία και την παιδεία. Στη δημοσιότητα φτάνουν, με κίτρινο περιτύλιγμα, παραβατικές και εγκληματικές συμπεριφορές μεταξύ παιδιών που μας κάνουν να αισθανόμαστε ότι ο κόσμος των ενηλίκων γίνεται ολοένα και πιο δυστοπικός και δηλητηριώδης για την παιδική ηλικία. Η επαναλαμβανόμενη ανοχή, συγκάλυψη ακόμα και δικαιολό-
Ε
γηση των εγκλημάτων από την ίδια την αστυνομία και άλλους θεσμούς και η προκλητική πολλές φορές ατιμωρησία των «ισχυρών» θυτών από την «αδέσμευτη» Δικαιοσύνη οδηγεί αναπότρεπτα στην επανάληψη νέων βιαιοπραγιών, κακοποιητικών συμπεριφορών, δολοφονιών. Τα θύματα και οι συγγενείς τους κακοποιούνται ξανά και ξανά, εν ζωή αλλά και μετά θάνατον – το γαϊτανάκι των προκλητικών αποφάσεων είναι πολύ μακρύ: οι δολοφονημένοι νεαροί Ρομά Νίκος Σαμπάνης και Κώστας Φραγκούλης, ο Βαγγέλης Γιακουμάκης, η ZackieOh/Ζακ Κωστόπουλος, ο Αλέξης Γρηγορόπουλος, ο βασανισμένος Γιάννης στα Χανιά, η έκβαση της δίκης για το κύκλωμα trafficking στην Ηλιούπολη… Ενας κατάλογος που όλο και μακραίνει. Σε αυτά προστίθεται η νέα βεβή-
λωση και καταστροφή του μνημείου Ολοκαυτώματος στη Θεσσαλονίκη, όπου επιχειρείται εκ νέου η δολοφονία της μνήμης των Ελλήνων Εβραίων, τους οποίους όχι μόνο δεν προστατέψαμε τότε, αλλά και εκμεταλλευτήκαμε τον χαμό τους. Ενας χρόνιος ρατσισμός, ένα θεσμικό παρακράτος κι ένα βαθύ παρακράτος δημιουργούν και οπλίζουν νέους δολοφόνους. Σε πρόσφατο άρθρο του ο Γιώργος Τσιάκαλος, ομότιμος καθηγητής του ΑΠΘ και μέλος του Σκασιαρχείου, εξηγεί ότι ο λόγος κάποιων ΜΜΕ, πολιτικών οργανώσεων και θεσμών της πολιτείας τροφοδοτεί τη δυσπιστία και τον φόβο απέναντι σε ομάδες ανθρώπων όπως οι Ρομά, στοιχεία που σε συνδυασμό με την άγνοια και την ανέχεια εύκολα μετατρέπονται σε ρατσισμό και οπλίζουν το χέρι του κάθε «Ράμπο» αστυνομικού – που την άλλη μέρα κυριολεκτικά τον επαινεί η πολιτεία, συμβολικά όσο και προκλητικά, με το επίδομα των 600 ευρώ «Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος δεν θα πάψεις ούτε στιγμή ν’ αγωνίζεσαι για την ειρήνη και για το δίκιο» έλεγε στο ποίημά του ο Τάσος Λειβαδίτης, ποίημα που το ακούμε συχνά σε σχολικές γιορτές. Ενας από τους στόχους της παιδαγωγικής και της τέχνης είναι όχι μό-
νο να φωτίζουν πολλαπλά τα όσα συμβαίνουν, αλλά και να γεννούν νέες σκέψεις και ερωτήματα για το πώς θα προστατέψουμε συλλογικά αλλά και ατομικά η καθεμία και ο καθένας από το μετερίζι του τους «ανίσχυρους» αυτού του κόσμου. «Δεν πειράζει, παιδιά είναι, θα μεγαλώσουν και θα μάθουν». Να μια κουβέντα που ακούγεται συχνά. Εμείς όμως ως παιδαγωγοί οφείλουμε να θυμόμαστε ότι «δεν είναι παιδιά, είναι άνθρωποι», όπως έλεγε χρόνια πριν ο σπουδαίος Πολωνοεβραίος γιατρός και παιδαγωγός Γιάνους Κόρτσακ. Με τα δικά του λόγια: «Σαν να υπάρχουν δυο ζωές: η μία σοβαρή, σεβαστή και η άλλη επιεικώς ανεκτική, μικρότερης αξίας. Λέμε: μελλοντικός άνθρωπος, μελλοντικός εργαζόμενος, μελλοντικός πολίτης. Λέμε ότι θα γίνουν, ότι αργότερα θα ξεκινήσουν πραγματικά, ότι θα ξεκινήσουν σοβαρά μόλις στο μέλλον. [...] Μια ανήσυχη προσμονή για αυτό που θα γίνει αυξάνει την υποτίμηση αυτού που ήδη υπάρχει». Την ευθύνη λοιπόν για τα παιδιά την έχουν πρωτίστως οι ενήλικοι κι άρα οφείλουμε να ενδυναμώσουμε τη δημοκρατία μέσα στη σχολική κοινότητα, όπου τα παιδιά περνάνε σχεδόν τη μισή μέρα τους. Μέσα από δημοκρατικούς θεσμούς όπως το
Συμβούλιο Τάξης, μέσα από τον δρόμο της συμπερίληψης, τα παιδιά μαθαίνουν όχι μόνο να λύνουν τα προβλήματά τους, αλλά και να εκφράζονται καλλιτεχνικά, να δημιουργούν τα δικά τους έργα, να εκφράζουν τη γνώμη τους στην ευρύτερη κοινότητα. Και πόσο σημαντική είναι η επαφή των παιδιών με την τέχνη και τον πολιτισμό! Πόσο επωφελής γι’ αυτά! Οι τέχνες είναι η βασιλική οδός, η πλατιά λεωφόρος που οδηγεί στις ψυχές των παιδιών μας. Τι πολύτιμα εργαλεία για την εκπαίδευση! Θέλουμε στα σχολεία μας όσο γίνεται περισσότερους θεατρολόγους, ηθοποιούς, χορευτές, μουσικούς, κινηματογραφιστές, εικαστικούς! Και είναι να τραβάς τα μαλλιά σου με την προχειρότητα και την ευκολία που η κυβέρνηση, αγνοώντας τη γνώμη σχεδόν του συνόλου του καλλιτεχνικού κόσμου, με ένα προεδρικό διάταγμα διαγράφει (ύπουλα, μέσα στις γιορτές) τις σπουδές των καλλιτεχνών των παραστατικών τεχνών (θέατρο, χορός, κινηματογράφος) και τους εξισώνει με αποφοίτους Λυκείου! Και τους πετάει έτσι έξω και από τα σχολεία! Τι να πεις! Εύγε στην ηγεσία του υπουργείου ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΠΟΜΕΝΗ ΣΕΛΙΔΑ
2
Τρίτη 3 Ιανουαρίου 2023
| 20
|
ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΗ ΣΕΛΙΔΑ Του ΝΙΚΟΥ ΘΕΟΔΟΣΙΟΥ*
Πολιτισμού και του υπουργείου Παιδείας! Μωραίνει κύριος ή μήπως είναι άλλη μια πριμοδότηση ημετέρων που θα στήσουν ιδιωτικά κολέγια και «πανεπιστήμια»; Ευτυχώς που γίνονται και όμορφα και γόνιμα πράγματα στα σχολεία και την κοινωνία που μας εμπνέουν και μας δίνουν κουράγιο! Ανέβηκε μια ωραία παράσταση πριν από δύο χρόνια για τη ζωή και το έργο του Θεόφιλου – και χαιρόμαστε που και φέτος οι συντελεστές της εξακολουθούν να δέχονται από σχολεία προσκλήσεις για παραστάσεις. Φιλοξενούμε σε διπλανές στήλες τον αντίκτυπο αυτής της παράστασης σε ένα Δημοτικό και ένα Γυμνάσιο – πόσα γόνιμα πράγματα μπορούν να κάνουν τα παιδιά όταν τα γνωστικά μαθήματα παντρεύονται με τις τέχνες! Και πόσο σημαντικό (και γοητευτικό!) είναι να αποκτούν τα παιδιά μας κινηματογραφική παιδεία, συμμετέχοντας με τις δικές τους δημιουργίες σε θεσμούς όπως η Camera Zizanio και το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Ολυμπίας για παιδιά και νέους, αλλά και στελεχώνοντας τις κριτικές επιτροπές του φεστιβάλ και απονέμοντας κατά την κρίση τους τα βραβεία. Πόσα και πόσα παιδιά τα κερδίζει έτσι η τέχνη, όπως τόσο ωραία τα περιγράφει ο Νίκος Θεοδοσίου στο σχετικό κείμενό του. Η Σοβιετική Ενωση δεν υπάρχει πια· κατέρρευσε για λόγους που δεν είναι της παρούσης. Αλλά υπάρχουν τομείς όπου αδιαμφισβήτητα υλοποιήθηκαν εκεί στις δεκαετίες της ύπαρξής της πολύ θετικά πράγματα. Ενας τέτοιος τομέας ήταν η παιδεία. Τα επιτεύγματα αυτά μας θυμίζει στο κείμενό του ο Βασίλης Λιόσης, επισημαίνοντας εύστοχα ότι η παιδεία δεν είναι επιχείρηση, δεν μπορεί να λειτουργεί με βάση το κέρδος. Μέρες γιορτών που είναι, με τα σχολεία κλειστά, έχουμε ακόμη την ευκαιρία να χαρίσουμε βιβλία στα παιδιά μας και να τα γλυκάνουμε με το διάβασμα. Υπάρχουν κάθε χρόνο στα ράφια των βιβλιοπωλείων δεκάδες νέα υπέροχα παιδικά βιβλία! Και εμείς σας προσφέρουμε για δώρο, αναγνώστες και αναγνώστριες αυτής της καλής και φιλόξενης εφημερίδας, ένα παλιότερο ωραίο κείμενο, τροφή για σκέψη, που γράφτηκε με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Παιδικού Βιβλίου του 2018. «Το μικρό είναι μεγάλο μέσα σ’ ένα βιβλίο»! Καλή χρονιά, φίλες και φίλοι, με υγεία, χαρά και προκοπή – και περισσότερη γαλήνη στις ψυχές μας! Η Συντακτική Επιτροπή Βογανάτσης Δαμιανός, Δημοπούλου Φωτεινή, Μπαλτάς Μπάμπης, Μπάρκα Κατερίνα, Παούρη Κατερίνα, Παπαδόπουλος Χάρης, Σπήτα Βίκυ Επικοινωνήστε μαζί μας και στείλτε μας τα κείμενά σας για δημοσίευση στο εξής email: periodikofreinet@ gmail.com
ο τέλος του 2022 βρήκε το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Ολυμπίας για παιδιά και νέους και την Camera Zizanio να επιστρέφουν στους παλιούς ρυθμούς, αυτούς που η πανδημία ανέστειλε για δύο χρόνια. Οι μηχανές πήραν μπρος, οθόνες φωτίστηκαν και οι αίθουσες ξαναγέμισαν με μικρούς και μεγάλους θεατές. Και να, εμφανίστηκαν και πάλι οι δεσμευμένες, προνομιούχες θέσεις για τα μέλη των κριτικών επιτροπών! Αλλά ποιοι αποτελούν αυτές τις επιτροπές; Συνηθίζεται στα αντίστοιχα φεστιβάλ κινηματογράφου του εξωτερικού, πλάι στις διεθνείς κριτικές επιτροπές των επαγγελματιών, να υπάρχουν και οι κριτικές επιτροπές των παιδιών. Ο αριθμός των μελών των επιτροπών ποικίλει από φεστιβάλ σε φεστιβάλ. Φεστιβάλ Ολυμπίας, απονομή βραβείων Οι δημιουργοί δίνουν ιδιαίτερη σημασία στα βραβεία των παιδιών, καθώς αυτά αποτελούν το πραγματικό κοινό τους και ανυπομονούν για τη γνώμη τους. Συχνά μάλιστα παρατηρείται το φαινόμενο τα βραβεία των «μικρών» να διαφοροποιούνται από αυτά των «μεγάλων», γιατί τα κριτήριά τους διαφέρουν. Στο δικό μας φεστιβάλ συμμετέχουν δεκάδες παιδιά και νέοι. Υπάρχουν ξεχωριστές επιτροπές για τα διαφορετικά τμήματα του Φεστιβάλ λαγών και δημιουργίας σε απόΑυτό που κάνει Ολυμπίας όπως για τις ταινίλυτο πνεύμα ελευθερίας. Ανοιτις κριτικές ες μυθοπλασίας, μικρού μήχτός στην κοινωνία, πάνω από κους, κινουμένων σχεδίων και σύνορα, πέρα από στερεότυπα επιτροπές ντοκιμαντέρ. Για την Camera και προκαταλήψεις, με σεβατων παιδιών Zizanio υπάρχουν τέσσερις σμό στη διαφορετικότητα. επιτροπές, δύο το ελληνικό Οι ταινίες που έχουν επιλεστην Ελλάδα τμήμα και άλλες δύο για το γεί αποτελούν τη αυθεντική να ξεχωρίζουν ευρωπαϊκό και το διεθνές φωνή των νέων. Είναι έργα των αποτελούμενες αποκλειστικά ίδιων των παιδιών κι όχι έργα από εκείνες του από παιδιά. στα οποία συμμετέχουν παιδιά. εξωτερικού είναι Αυτό που κάνει τις επιτροΑναδεικνύουν τους προβλημαη παιδαγωγική πές των παιδιών στην Ελλάδα τισμούς, τις ανησυχίες, τις δινα ξεχωρίζουν από αντίστοιεκδικήσεις, τις σκέψεις για το τους διάσταση χες του εξωτερικού είναι η μέλλον. Και με αυτό τον τρόπο παιδαγωγική τους διάσταση. δίνουν το στίγμα της εποχής Οι «μικροί» δεν καλούνται να μιμηθούν τους μας. Αυτό αντανακλάται και στις αποφάσεις «μεγάλους». Δεν είναι οι «σοφοί» με τις απότων επιτροπών. Ετσι βλέπουμε να ξεχωρίζουν λυτες κινηματογραφικές γνώσεις. Τα παιδιά ταινίες που πιθανώς δεν είναι άρτιες τεχνικά πλαισιώνονται πάντα από εκπαιδευτικούς με πείρα στον κινηματογράφο και επαγγελματίες του χώρου. Οι επιτροπές λειτουργούν ως κινηματογραφικά εργαστήρια. Οι ταινίες αποτελούν την αφορμή για μεγάλες συζητήσεις, μετά το τέλος κάθε προβολής, πάνω σε ζητήματα αισθητικής και τεχνικής του κινηματογράφου. Και στη βάση αυτών των γνώσεων, τα παιδιά ελεύθερα αποφασίζουν για τα βραβεία που θα δώσουν. Η ελευθερία έκφρασης της γνώμης τούς οδηγεί σε αποτελέσματα που μπορεί να ξενίζουν έναν ενήλικο, ειδικά στην Camera Zizanio όπου έχουμε ταινίες που έχουν δημιουργήσει παιδιά. Εδώ δεν μπορεί να ισχύουν τα ίδια κριτήρια που ισχύουν για τις ταινίες των επαγγελματιών, γιατί αυτές οι ταινίες δεν έχουν πίσω τους κάποιο πολυπληθές και εξειδικευμένο συνεργείο πλήρως εξοπλισμένο. Συχνά το μόνο μέσο έκφρασης είναι ένα κινητό τηλέφωνο! Αρα το πιο ουσιαστικό σε αυτές τις δημιουργίες είναι αυτό που θέλουν να εκφράσουν τα παιδιά χρησιμοποιώντας εικόνες και ήχους. Η Camera Zizanio δεν είναι ένα τυπικό φεστιβάλ και πολύ περισσότερο ένας σχολικός διαγωνισμός. Είναι μια «Συνάντηση», ένα σταυροδρόμι, ένας τόπος γνωριμίας, ανταλ-
Τ
Παιδιά, κριτικοί κινηματογράφου; και καλλιτεχνικά αλλά έχουν να πουν κάτι περισσότερο για τη ζωή τους, τις σύγχρονες προκλήσεις, τα όνειρά των δημιουργών τους. Κι αυτό είναι το πιο σημαντικό. Αλλωστε, η διαδικασία βράβευσης στην Camera Zizanio είναι ένα δευτερεύον στοιχείο που απλά αποσκοπεί στην ανάδειξη έργων που περιέχουν τα παραπάνω στοιχεία και αποτελούν κίνητρο για τη συνέχιση του υπέροχου ταξιδιού της δημιουργίας. Τα παιδιά, που συμμετέχουν στις κριτικές επιτροπές και που ποτέ δεν είναι τα ίδια, τα βλέπουμε τα επόμενα χρόνια να θέλουν να προχωρήσουν παραπέρα και να εμπλέκονται σε άλλες δράσεις του φεστιβάλ, όπως τα κινηματογραφικά εργαστήρια, αποκτώντας νέες εμπειρίες και όχι μόνο κινηματογραφικές. *Σκηνοθέτης, μέλος του «Σκασιαρχείου»
Της ΕΥΑΝΘΙΑΣ ΠΡΟΚΟΠΙΟΥ* ο ξεκίνημά μας; Οπως κάθε Δευτέρα! Με τα νέα μας! - Πώς περάσατε το Σαββατοκύριακο, παιδιά; τα ρώτησα - Εγώ πήγα στα γενέθλια της ξαδέλφης μου! - Εγώ… - Εγώ… - Εγώ πέρασα πολύ όμορφα με την αδελφή μου, τη γιαγιά και τον παππού που ήρθαν από το χωριό, γιατί οι γονείς μου πήγαν θέατρο και είδαν έναν φουστανελά, έναν ζωγράφο, τον Θεόφιλο! Κι έτσι ξεκίνησε μια πολύ όμορφη κουβεντούλα, με πολλές ερωτήσεις και παρατηρήσεις γύρω από τον λαϊκό ζωγράφο Θεόφιλο! Ποιος είναι; Πού γεννήθηκε; Πώς ήταν η παιδική του ηλικία; Ποια η σχέση του με το σχολείο, τον δάσκαλό του, τους συμμαθητές του; Την άλλη μέρα έφερα στην τάξη το ωραίο θεατρικό έργο με τίτλο «Θεόφιλος» του Θανάση Σκρουμπέλου και διάβασα στα
Τ
|
Τρίτη 3 Ιανουαρίου 2023
Του ΒΑΣΊΛΗ ΛΊΌΣΗ*
κατάσταση στην ελληνική παιδεία βρίσκεται σε τροχιά εντεινόμενης παρακμής και αδιεξόδων. Η ιδιωτικοποίηση παίρνει ποικίλες μορφές: ιδιωτικά σχολεία και κολέγια, φροντιστήρια, ιδιώτες που αναλαμβάνουν το χτίσιμο των σχολικών μονάδων, ενώ εδώ και χρόνια σχεδιάζεται η εισαγωγή των vouchers. Η υποχρηματοδότηση της δημόσιας παιδείας είναι ένας «ασφαλής» τρόπος προκειμένου να οδηγήσει τους γονείς προς τον ιδιωτικό τομέα, να δημιουργήσει αγανάκτηση και απελπισία και να εμφανίσει φαινόμενα όπως την πτώση σοβάδων στις σχολικές αίθουσες, την ύπαρξη κοντέινερ, γονείς Μία από τις να βάφουν τα σχολεία ελλείψει κρατικής χρημεγαλύτερες ματοδότησης ή ακόμη κατακτήσεις και να συμβαίνουν τρατου σοβιετικού γικά περιστατικά όπως ο πρόσφατος θάνατος εκπαιδευτικού του μαθητή από την συστήματος έκρηξη του λέβητα σε σχολείο των Σερρών. υπήρξε η Αυτή η παρακμιακή καταπολέμηση του κατάσταση θέτει επί τάπητος το κρίσιμο ερώαναλφαβητισμού τημα: μπορεί να υπάρξει άλλη κατάσταση και αν ναι από πού μπορούμε να αντλήσουμε κάποιο ιστορικό παράδειγμα; Η παιδεία στη Σοβιετική Ενωση μπορεί να προσφέρει ιδέες αλλά και γενικότερα συμπεράσματα που ξεφεύγουν από τις επιδιώξεις του παρόντος άρθρου. Ας παραθέσουμε λοιπόν ορισμένα παραδείγματα από τη σοβιετική εμπειρία που δεν στοχεύουν σε θριαμβολογίες και ωραιοποιήσεις αλλά έχουν να κάνουν τόσο με την ανάγκη αντίστιξης με τη σημερινή κατάσταση της παιδείας στην Ελλάδα όσο και με την ανάδειξη μιας εναλλακτικής. Πρώτα από όλα πρέπει να διευκρινιστεί ότι διεξήχθη μια επιστημονική συζήτηση για την πορεία της σοβιετικής παιδείας. Σε
Η
21 |
3
Το μέλλον υπήρξε στο παρελθόν η) (η παιδεία στη Σοβιετική Ενωσ
αυτή συμμετείχαν πολύ σπουδαία ονόματα όπως ο Λουνατσάρσκι και η Κρούπσκαγια, ενώ τον θαυμασμό τους για τα επιτεύγματα της σοβιετικής παιδείας δεν εξέφρασαν μόνο επιφανείς κομμουνιστές διανοούμενοι όπως ο Λουί Αραγκόν, αλλά και ναυαρχίδες της αστικής σκέψης και προπαγάνδας όπως οι New York Times. Μία από τις μεγαλύτερες κατακτήσεις
του σοβιετικού εκπαιδευτικού συστήματος υπήρξε η καταπολέμηση του αναλφαβητισμού. Πριν από την επανάσταση μόλις το 37,9% των αντρών και το 25,5% των γυναικών άνω των 7 ετών ήξεραν στοιχειώδη γραφή και ανάγνωση. Εννέα χρόνια μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση το αντίστοιχο ποσοστό για τους άντρες έφτασε το 65,4% και για τις γυναίκες το 36,7%, ενώ προς το
τέλος της δεκαετίας του 1960 το ποσοστό των εγγράμματων έφτασε το 99%. Στη σοβιετική Ρωσία ιδρύθηκαν χιλιάδες δομές προσχολικής αγωγής οι οποίες δεν αποτελούσαν πάρκινγκ παιδιών, αλλά γινόταν προσπάθεια προκειμένου τα παιδιά να έχουν την κατάλληλη κοινωνικοπολιτική, μουσική, εικαστική κ.λπ. διαπαιδαγώγηση. Τη δεκαετία του 1980 12 εκατομμύρια παιδιά πήγαιναν στους παιδικούς σταθμούς κι εργάζονταν πάνω από 700.000 παιδαγωγοί. Οι παιδικοί σταθμοί είχαν κεντρική θέρμανση, υπήρχαν κήποι, υπνοδωμάτια, αίθουσα εκδηλώσεων, δωμάτιο για παιχνίδια, τραπεζαρία, χώρος για αθλητικές δραστηριότητες. Μετά το 1917 το σχολείο χωρίστηκε από την εκκλησία, εφαρμόστηκε ενιαίο εκπαιδευτικό σύστημα, καταργήθηκαν τα ταξικά προνόμια, όλες οι εθνότητες διδάσκονταν στη γλώσσα τους. Στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο οι ναζί έκαψαν και κατέστρεψαν 82.000 σχολεία. Μετά τη λήξη του πολέμου, στην περίοδο 1946-1955, χτίστηκαν περισσότερα από 30.000 σχολεία και τη χρονιά 1955-1956 φοιτούσαν περίπου 30 εκατομμύρια άτομα σε όλους τους τύπους των σχολείων. Οσον αφορά την ανώτατη εκπαίδευση, ενώ το 1914 ο αριθμός των φοιτητών έφτανε τις 127.400, το 1987 έφτασε τα 5 εκατομμύρια. Η πρόοδος της επιστήμης ήταν τεράστια σε όλα τα επίπεδα. Χαρακτηριστικός σταθμός αυτής της προόδου ήταν και η πρώτη επανδρωμένη αποστολή που ταξίδεψε στο Διάστημα. Ολα τα παραπάνω δεν σημαίνουν ότι δεν υπήρξαν καθυστερήσεις, προβλήματα και αντιφάσεις. Ωστόσο τα επιτεύγματα που συντελέστηκαν δεν είχαν προηγούμενο και συντελέστηκαν γιατί ο γνώμονας δεν ήταν το κέρδος, αλλά η ολόπλευρη μόρφωση και ολοκλήρωση του ανθρώπου. *Εκπαιδευτικός
Ό Θεόφιλος στην Ευέλικτη Ζώνη παιδιά κάποιες σελίδες. Τις άλλες μέρες τα παιδιά έφεραν βιογραφίες, ζωγραφιές, κειμενάκια που έγραψαν γι’ αυτόν. Σκέφτηκαν εργασίες και υλοποίησαν πάρα πολλά γύρω από όσα μας δώρισε ο άνθρωπος που τόσο χλευάστηκε από τους γύρω του, αλλά συνέχιζε τη ζωγραφική του, όπως έγραψε ο Οδυσσέας Ελύτης. Ενδεικτικά αναφέρω ακροστιχίδες, μεσοστιχίδες, γλωσσοδέτες, αινίγματα, προβλήματα στα Μαθηματικά με τον τροβά (ταγάρι) του, γράφτηκαν κειμενάκια όπως «Ο Θεόφιλος κοιμάται», «Τα πινέλα και τα χρώματα συζητούν», κλίση φράσεων μέσα σε προτάσεις (για παράδειγμα η χρωματιστή τοιχογραφία), ζωγραφιές επηρεασμένες από το έργο του Θεόφιλου, Ψάξαμε και στα λεξικά και βρήκαμε τη σημασία λέξεων όπως «αυτοδίδακτος» και «χλεύαζαν», φτιάξαμε το δικό μας εικονολεξι-
Κι έτσι ξεκίνησε μια πολύ όμορφη κουβεντούλα, με πολλές ερωτήσεις και παρατηρήσεις γύρω από τον λαϊκό ζωγράφο Θεόφιλο! κό με τίτλο «Η ζωή του Θεόφιλου» με εικόνες και λέξεις, παίξαμε με τις «χαμένες λεζάντες» που αναζητούν την αντίστοιχη ζωγραφιά του Θεόφιλου. Και αργότερα, μετά από όλα αυτά φτιάξαμε και μια βρεφική και παιδική λαογραφική έκθεση της εποχής του Θεόφιλου με χειροποίητα εργόχειρα από τη γενέτειρά του, τη Μυτιλήνη. Σε αυτό το μάθημα της Ευέλικτης Ζώνης με τον τίτλο Θεόφιλος βοήθησαν και οι εκπαιδευτικοί των ειδικοτήτων. Των εικαστικών
είδαν και ζωγράφισαν πολλές από τις ζωγραφιές του, της Πληροφορικής είδαν έναν μεγάλο αριθμό ζωγραφιών του σε τοίχους σπιτιών, καφενείων, σε ξύλα. Με τον εκπαιδευτικό της Μουσικής τα παιδιά έμαθαν το τραγούδι «Δέκα παλικάρια» που αναφέρει και τον Θεόφιλο, με τον εκπαιδευτικό της Φυσικής Αγωγής έπαιξαν παιχνίδια της εποχής του και στα Αγγλικά έμαθαν λέξεις της ζωγραφικής. Με αυτά τα παιδιά της Β', Γ' και Δ' τάξης (τόσο στον καιρό της καραντίνας, μέσω email, και στη συνέχεια από κοντά) συνεχίσαμε τις συναρπαστικές εργασίες μας) αλλά τόσο στη Γ' τάξη (Ιούνιος 2021) όσο και στη Δ' τάξη (Δεκέμβριος του 2021) αφιερώσαμε ένα δίωρο, ξαναθυμηθήκαμε, ζωγραφίσαμε με περισσότερες λεπτομέρειες ζωγραφιές όπως τον καφετζή, το Γαλακτοπωλείο, τον φούρνο, προσωπογραφίες, τον θάνατο του Θεόφιλου. Κλείνοντας θέλω να σημειώσω ότι είδα-
με και ζήσαμε πάρα πολλά γύρω από τον ζωγράφο της Επανάστασης, των φωτεινών ελληνικών χρωμάτων που με τον ιδιαίτερο τρόπο του, το περίεργο για πάρα πολλούς φέρσιμό του, κατάφερε να μας διδάξει ότι πρέπει να κυνηγάμε τα όνειρά μας, να παλεύουμε γι’ αυτά, γιατί το όνειρο του καθενός είναι μοναδικό! Ολα τα παραπάνω (που είναι πολύ λίγα μπροστά σε αυτά που έφτιαξαν, που κατάφεραν τα παιδιά της Β' τάξης, τα οποία τώρα πια είναι στην Δ' τάξη, αλλά και τα φετινά μου δευτεράκια με τα οποία ξεκινήσαμε πριν από 10 ημέρες ένα ανάλογο ταξίδι στον κόσμο του Θεόφιλου) έγιναν με πολύ μεγάλη αγάπη, ενθουσιασμό, επιμονή και υπομονή και συνεχίζουμε και τώρα, καθημερινά, τα μικρά θαύματα που γίνονται στις τάξεις! *Δασκάλα
44
| Τρίτη Τρίτη 3 Ιανουαρίου 2 Ιανουαρίου 20232023
| 22
Η παράσταση «Θεόφιλος» Της ΒΊΚΥΣ ΣΠΗΤΑ* Η ΔΑΣΚΑΛΑ Ευανθία Προκοπίου σε διπλανό κείμενο περιγράφει την ενασχόληση των παιδιών του ολοήμερου τμήματος ενός Δημοτικού σχολείου με αφορμή τη θεατρική παράσταση «Θεόφιλος» (που είδαν οι γονείς κάποιων παιδιών) και το κείμενο του συγγραφέα Θανάση Σκρουμπέλου. Εμείς στο 7ο Γυμνάσιο Καλλιθέας είχαμε την τύχη να δούμε με τα παιδιά την παράσταση. Είναι μια παράσταση εξαιρετική, ένας μονόλογος που παρουσιάζει τη ζωή του λαϊκού ζωγράφου Θεόφιλου αλλά και γεγονότα της ιστορικής πραγματικότητας της Ελλάδας έτσι όπως ο ζωγράφος τα έζησε και τα ζωντάνεψε με τα πινέλα του. Μια παράσταση που εύλογα θα αναρωτιόταν κάποιος αν θα μπορούσε να αγγίξει την εφηβική ψυχή στις μέρες μας: μονόλογος, Θεόφιλος, ιστορία, τέχνη…. Δύσκολο εγχείρημα! Κι εμείς αναρωτηθήκαμε και είχαμε τους ενδοιασμούς μας για το πώς θα υποδέχονταν μια τέτοια παράσταση τα παιδιά στο σχολείο μας. Ομως το τολμήσαμε και αυτό που
είδαμε στα μάτια των παιδιών ήταν καταπληκτικό και συνάμα συγκινητικό. Τη σιωπή τους κατά τη διάρκεια της παράστασης ακολούθησε το ζωηρό χειροκρότημα και οι ερωτήσεις, τα πώς και τα γιατί, ερωτήσεις που ο κ. Θοδωρής Προκοπίου απάντησε με προθυμία και με τέτοιο ζεστό τρόπο που ούτε καταλάβαμε πώς πέρασε ακόμα μία ώρα μετά την παράσταση. Τα παιδιά ενθουσιάστηκαν με την ερμηνεία του κ. Προκοπίου, μαγεύτηκαν από αυτήν και απόλαυσαν τη συζήτηση που είχαν μαζί του. Ενθουσίασε όμως και το κείμενο, ένα κείμενο που κατάφερε να μιλήσει στην ψ υχή τους. Τα όνειρα, η αγάπη, η οικογένεια, όλα δοσμένα με τρόπο εμπνευσμένο, τέτοιον που μάγεψαν και κινητοποίησαν τη λογική και το συναίσθημα, κυρίως αυτό. Κάτι δύσκολο στην εποχή μας, αλλά η παράσταση «Θεόφιλος» το έκανε εφικτό. Ευχόμαστε η παράσταση να συμπαρασύρει στο όνειρο κι άλλες εφηβικές ψυχές και να τις ταξιδέψει στον γεμάτο χρώματα κόσμο του Θεόφιλου. Αξίζει! *Φιλόλογος, μέλος του «Σκασιαρχείου»
|
Το μικρό είναι μεγάλο μέσα σ’ ένα βιβλίο Της INESE ZANTERE (ΛΕΤΟΝΊΑ) Μετάφραση: ΛΟΤΗ ΠΕΤΡΟΒΊΤΣΑΝΔΡΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΥ*
ι άνθρωποι τείνουν προς τον ρυθμό και την τάξη με τον τρόπο που η μαγνητική ενέργεια οργανώνει τα μεταλλικά ρινίσματα σ’ ένα πείραμα φυσικής ή όπως μια νιφάδα χιονιού δημιουργεί κρυστάλλους από το νερό. Σ’ ένα παραμύθι ή σ’ ένα ποίημα, τα παιδιά χαίρονται τις επαναλήψεις, τα ρεφρέν και τα πασίγνωστα μοτίβα, επειδή κάθε φορά τα αναγνωρίζουν – βάζουν τάξη σ’ ένα κείμενο. Ο κόσμος αποκτά μια υπέροχη ομαλότητα. Θυμάμαι ακόμα πόσο πάλευα με τον εαυτό μου, όταν ήμουν παιδί, για δικαιοσύνη, συμμετρία και ίσα δικαιώματα για το αριστερό και το δεξί: αν χτυπούσα με τα δάχτυλα έναν ρυθμό στο τραπέζι, μετρούσα πόσες φορές έπαιζε το κάθε δάχτυλο, για να μην αδικηθεί κανένα! Οταν χειροκροτούσα, χτυπούσα τη δεξιά παλάμη πάνω στην αριστερή, μα ύστερα σκέφτηκα πως αυτό ήταν άδικο κι έμαθα να κάνω και το αντίθετο – να χτυπώ την αριστερή παλάμη πάνω στη δεξιά. Αυτή η ενστικτώδης επιθυμία για ισορροπία είναι αστεία βέβαια, δείχνει όμως την ανάγκη να εμποδίσει κανείς τη μονομέρεια στον κόσμο. Κι εγώ είχα την αίσθηση ότι ήμουν προσωπικά υπεύθυνη γι’ αυτή την ισορροπία. Η τάση των παιδιών για ποιήματα και ιστορίες πηγάζει επίσης από την ανάγκη τους να φέρουν τάξη στο χάος του κόσμου. Από την αβεβαιότητα, όλα τείνουν προς μια τάξη. Ποιηματάκια, παραδοσιακά τραγούδια, παιχνίδια, παραμύθια, ποίηση – όλες αυτές οι ρυθμικά οργανωμένες μορφές ύπαρξης βοηθούν τα παιδιά να διαμορφώσουν την παρουσία τους στο γενικότερο χάος. Δημιουργούν μια ενστικτώδη επίγνωση ότι η τάξη είναι εφικτή στον κόσμο και ότι κάθε άνθρωπος έχει θέση σ’ αυτόν. Ολα συντείνουν προς αυτόν τον σκοπό: η ρυθμική οργάνωση του κειμένου, οι σειρές των γραμμάτων και ο σχεδιασμός της σελίδας, η εντύπωση ότι το βιβλίο είναι ένα καλά οργανωμένο σύνολο. Το μεγάλο αποκαλύπτεται στο μικρό και αυτό το μορφοποιούμε στα παιδικά βιβλία, ακόμα κι αν δεν έχουμε κατά νου τα περί Θεού ή τα περί μορφοκλασμάτων – γνωστών ως φράκταλ. Το παιδικό
Ο
Το βιβλίο κάνει το παιδί να διαισθανθεί ότι η τάξη είναι εφικτή στον κόσμο και ότι κάθε άνθρωπος έχει μια μοναδική θέση σ’ αυτόν βιβλίο είναι μια θαυμαστή δύναμη που ενισχύει τη μεγάλη επιθυμία και την ικανότητα του νεαρού ατόμου να υπάρξει. Ενισχύει το θάρρος του να ζήσει. Στο βιβλίο, το μικρό είναι πάντα μεγάλο, κι όχι μόνο όταν έρχεται η ενηλικίωση. Το βιβλίο είναι ένα μυστήριο, όπου μπορεί να βρεθεί κάτι απρόβλεπτο ή κάτι άπιαστο. Εκείνο που οι αναγνώστες μικρής ηλικίας δεν μπορούν να συλλάβουν στο μυαλό τους παραμένει αποτύπωμα στη συνείδησή τους και συνεχίζει να ενεργεί έστω κι αν δεν ήταν απόλυτα κατανοητό. Ενα εικονοβιβλίο μπορεί να λειτουργήσει ως μικρό θησαυροφυλάκιο σοφίας και πολιτισμού ακόμα και για ενηλίκους, όπως τα παιδιά μπορούν να διαβάσουν ένα βιβλίο για ενηλίκους και να βρουν τη δική τους ιστορία, έναν υπαινιγμό για τη ζωή τους που αρχίζει ν’ ανθίζει. Ο πολιτιστικός περίγυρος διαμορφώνει τους ανθρώπους, τους προ-
ετοιμάζει για τις εντυπώσεις που θα έρθουν στο μέλλον, καθώς και για τις δοκιμασίες που θα χρειαστεί ν’ αντιμετωπίσουν παραμένοντας ακέραιοι. Το παιδικό βιβλίο σηματοδοτεί τον σεβασμό στο μεγαλείο του μικρού. Σηματοδοτεί τον κόσμο που αναδημιουργείται κάθε φορά, μια παιγνιώδη και όμορφη σοβαρότητα, χωρίς την οποία όλα, ακόμα και η παιδική λογοτεχνία, είναι άσκοπη απασχόληση. Συνοψίζοντας: Το βιβλίο κάνει το παιδί να διαισθανθεί ότι η τάξη είναι εφικτή στον κόσμο και ότι κάθε άνθρωπος έχει μια μοναδική θέση σ’ αυτόν. Ολα συντείνουν προς αυτόν τον σκοπό: η ρυθμική οργάνωση του κειμένου, οι σειρές των γραμμάτων, ο σχεδιασμός της σελίδας, η εντύπωση ότι το βιβλίο είναι ένα καλά οργανωμένο σύνολο. Το μεγάλο αποκαλύπτεται στο μικρό και αυτό το μορφοποιούμε στα παιδικά βιβλία. Το βιβλίο είναι ένα μυστήριο, όπου μπορεί να βρεθεί κάτι απρόβλεπτο ή κάτι άπιαστο. Το παιδικό βιβλίο σηματοδοτεί τον σεβασμό στο μεγαλείο του μικρού. ● Το μήνυμα της Διεθνούς Οργάνωσης Βιβλίων για τη Νεότητα ΙΒΒΥ με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Παιδικού Βιβλίου του 2018 *Συγγραφέας