0_1_2_3_4_5_merged

ΕΦ•ΣΥΝ

# 704 16-17.5.2026

στις σκηνές της Αθήνας

ΈΝΑ ΠΆΜΕ

ΛΑΪΒΆΚΙ;

Δεν υπάρχει κάτοικος αυτής της πόλης που αν ερωτηθεί «πού μπορεί να πάει κανείς για να ακούσει κανένα καλό λαϊβάκι», δεν θα απαντήσει μία τουλάχιστον από αυτές τις πέντε «κλασικές» μουσικές σκηνές. Η παρουσία όλων τους κρατάει δεκαετίες ολόκληρες, καμιά τους όμως δεν είναι παρωχημένη. Καλοκαίρια και χειμώνες επιστρέφουμε σ’ αυτές ξανά και ξανά, σαν ένα είδος τακτικού «προσκυνήματος» στον άγιο που προστατεύει τις μελωδικές ενδορφίνες. Οποιος κι αν είναι, μεγάλη η χάρη του!

Συναυλία στο Κύτταρο υπέρ της Παλαιστίνης

ΤOY ΓΙΩΤΑΝΔΟΥ ΔΕΛΑΜΗΤΡΙΔΗ

401, αγωνία για ηλεκτροσόκ, νεκροζώντανοι στο Κύτταρο, σκηνές ροκ

30

ΤΟ ΌΝΟΜΆ ΤΟΥ είναι σχεδόν συνώνυμο της φράσης «μουσική σκηνή» και επί δεκαετίες αποτελεί τη σταθερή απάντηση στο ερώτημα «πού θα πάμε να ακούσουμε κανένα live». Βρίσκεται στον αριθμό 48 της οδού Ηπείρου, στην πλατεία Βάθη, δηλαδή στο... παλιό κέντρο της πόλης, το ορθόδοξο. Και νυχτερινό, και σκοτεινό, και ενίοτε αμαρτωλό. Οποιος όμως διστάζει να πάει νύχτα στο Κύτταρο λόγω της περιοχής, χάνει ένα σπάνιο δέντρο και κοιτά ένα μάλλον παρεξηγημένο δάσος. Αλλωστε η μελωδική νύχτα περιθάλπει πιο φιλόξενα την αγάπη, κι όπως λέει και η μεγάλη Φρίντα Λιάππα, «οι δρόμοι της αγάπης είναι νυχτερινοί». Το Κύτταρο έχει διαμορφώσει τη μουσική ταυτότητα ολόκληρων γενιών από την ίδρυσή του μέχρι σήμερα. Ξεκίνησε το 1970 από τον Παύλο Ζέρβα, ο οποίος μετέτρεψε τον χώρο της τότε ντισκοτέκ If σε ένα πρωτοποριακό ροκ κλαμπ, φιλοδοξώντας να φτιάξει κάτι αντίστοιχο με το Fillmore Auditorium του Σαν Φρανσίσκο ή το Marquee του Λονδίνου. Μέσα στη σκοτεινή περίοδο της δικτατορίας, το Κύτταρο λειτούργησε ως πυρήνας

«Σίγουρα στη διάδοση των μουσικών που παρου­ σιά­ζουμε, τα social έχουν παίξει καθοριστικό ρόλο»

καλλιτεχνικής αντίστασης και ελευθερίας για όλους, και ιδιαίτερα για τη φοιτητική και εργαζόμενη νεολαία. Η τριετία του 1971-1973 θεωρείται πλέον μυθική. Εκεί ηχογραφήθηκε, μεταξύ άλλων, το ιστορικό άλμπουμ «Ζωντανοί στο Κύτταρο (Η ποπ στην Αθήνα)», ο πρώτος ζωντανός ροκ δίσκος στην Ελλάδα, με συμμετοχές από τους Socrates Drank The Conium, τον Δημήτρη Πουλικάκο (Εξαδάχτυλος), τη Μαρίζα Κωχ και τους Δάμωνα και Φιντία. Ο μεγάλος Διονύσης Σαββόπουλος υπήρξε κεντρική φυσιογνωμία του μαγαζιού, φέρνοντας στη σκηνή μια μείξη βαλκανικού ήχου και ροκ, ενώ παρουσίασε εκεί και τη θρυλική Δόμνα Σαμίου, συστήνοντας το δημοτικό τραγούδι στο φοιτητικό κοινό. Σχεδόν ταυτίστηκε με τον χώρο στη συνείδηση όσων τον άκουσαν (ξανά και ξανά) εκεί, ενώ ενέταξε αναφορές σε αυτόν ακόμα και σε στίχους του. Παραφράζοντας ζωντανά τους αυθεντικούς στίχους του «Σαν τον Καραγκιόζη», τραγουδούσε: «Κι αν δεν ντρέπεσαι να καθίσεις πίσω, έλα Ηπείρου κι Αχαρνών, να σε γιουχαΐσω». Στο intro της ηχογράφησης του ανεπανάληπτου «Ζεϊμπέκικου»,

ανέφερε: «401, αγωνία για ηλεκτροσόκ, νεκροζώντανοι στο Κύτταρο, σκηνές ροκ». Η σκηνή φιλοξένησε εξάλλου τον ιδρυτή της ελληνικής ροκ, Παύλο Σιδηρόπουλο, αλλά και εμβληματικές παραστάσεις του Γιάννη Μαρκόπουλου με τον Νίκο Ξυλούρη. Τη δεκαετία του ’80 αγκάλιασε το πανκ και τα μπλουζ, ενώ ταυτίστηκε και με τις ανατρεπτικές παραστάσεις του Τζίμη Πανούση και των Μουσικών Ταξιαρχιών. Σήμερα το Κύτταρο διεκδικεί την επάξια συνέχιση του ρόλου του ως πόλου έλξης του καλόγουστου, συνειδητοποιημένου, ανήσυχου αλλά και με κλασικές αναφορές μουσικού κοινού. Και αυτό τον ρόλο καταφέρνει να τον παίξει πολύ καλά. Ψυχή της σκηνής είναι ο Βασίλης Στάης. Οταν τον συναντήσαμε, αναλογιζόμενος αν τα σύγχρονα μουσικά ήθη (μουσική στο σπίτι και παντού, social media, συλλογές, πλατφόρμες) απειλούν ή όχι μια κουλτούρα όπως εκείνη του Κύτταρου, αποφάνθηκε: «Οπως πάντα, κάτι χάνεις και κάτι κερδίζεις. Αλλά επειδή η μουσική η ίδια προηγείται ακόμα και του τρόπου μετάδοσης ή παρουσίασης αυτής, το σημαντικότερο είναι, η (καλή,

# 704 16-17.5.2026

ΕΦ•ΣΥΝ MICHAIL R. GAMMAL

Αρχιτεκτονική: στη μουσική αγκαλιά τού «φοιτητική ζωή για πάντα»

Τη δεκαετία του ’80 το Κύτταρο ταυτίστηκε με τις ανατρεπτικές παραστάσεις του Τζίμη Πανούση και των Μουσικών Ταξιαρχιών

όπως θέλουμε να πιστεύουμε) μουσική που πρεσβεύουμε, να βρίσκει ακροατήριο. Και σίγουρα τα social βοηθούν στη διάδοσή της, και αυτό για εμάς είναι προφανώς θετικό. Αλλωστε η ζωντανή ακρόαση της μουσικής είναι κάτι μοναδικό και δεν μπορεί να αντικατασταθεί. Αρα, όταν αγαπήσουμε κάτι, θα το αναζητήσουμε ζωντανά. Και κρίνοντας από τα του οίκου μας, τα τελευταία πολλά χρόνια η προσέλευση του κόσμου συνεχώς αυξάνεται, και σίγουρα στη διάδοση των μουσικών που παρουσιάζουμε τα social έχουν παίξει καθοριστικό ρόλο».

Οι συνήθειες των τελευταίων γενιών για μουσική κατά παραγγελία δεν άφησαν ανεπηρέαστη την πορεία των live

ΕΊΝΑΙ ΣΤΟ ΝΟΎΜΕΡΟ 6 της οδού Ελασιδών, στη μέση, δηλαδή, του Γκαζιού. Μιας περιοχής όπου το τοπικό ύφος και στιλ ψυχαγωγίας τα τελευταία χρόνια έχουν υποστεί «θεμελιακή μετάλλαξη». Παρ’ όλα αυτά «αντέχει» και μάλιστα κρατά ένα κοινό που την ακολουθεί σταθερά. Ο λόγος για την Αρχιτεκτονική, έναν χώρο που πολλοί γνώρισαν για πρώτη φορά πηγαίνοντας σε κάποιο πραγματικά ευχάριστο live –συνήθως στα φοιτητικά τους χρόνια–, οι περισσότεροι όμως παρέμειναν «εραστές» του και πολύ μετά την... ορκωμοσία τους. Αποτελεί μια από τις παλιότερες επιχειρήσεις στον τομέα της ζωντανής ψυχαγωγίας στην Αθήνα. Η λειτουργία του χώρου βασίζεται στο μοντέλο του μουσικού club που φιλοξενεί live εμφανίσεις, εστιάζοντας κυρίως στο εγχώριο rock και έντεχνο ρεπερτόριο, χωρίς να λείπουν και άλλες μουσικές κατευθύνσεις ανάλογα με τη σεζόν. Το ρεπερτόριό της έχει βασιστεί σε σταθερές συνεργασίες με γνωστά ονόματα της ελληνικής μουσικής βιομηχανίας, όπως ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου και ο Γιάννης Ζουγανέλης, οι οποίοι έχουν παρουσιάσει εκεί προγράμματα μεγάλης διάρκειας. Παράλληλα, ο χώρος διατίθεται συχνά για τη φιλοξενία πολυσυλλεκτικών σχημάτων ή μουσικών αφιερωμάτων, κα λύπτοντας έ να φάσμα από blues και funk μέχρι πιο λαϊκά ακούσματα, ανάλογα με τη ζήτηση της αγοράς και τις επιλογές των εκάστοτε διοργανωτών. Ενα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της λειτουργίας της είναι η φιλοξενία ερασιτεχνικών σχημάτων, ωδείων ή νέων καλλιτεχνών σε συγκεκριμένες ημέρες της εβδομάδας, λειτουργώντας ως χώρος δοκιμής για σχήματα που αναζητούν πρόσβαση σε ένα μεγαλύτερο stage. Παρά τον κορεσμό που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια στην περιοχή του Γκα-

ζιού και τις συχνές αλλαγές στις προτιμήσεις του κοινού, η Αρχιτεκτονική διατηρεί μια όμορφη προσέγγιση στη διασκέδαση, στηριζόμενη στην ιστορικότητα του ονόματός της και στη σταθερή δομή του προγράμματός της. Ουσιαστικά κατάφερε να επιβιώσει μέσα από διαφορετικές και δύσκολες περιόδους της νυχτερινής Αθήνας, διατηρώντας λυρικό χαρακτήρα και απευθυνόμενη σε ένα κοινό που αναζητά πιο κλασικούς ήχους live ψυχαγωγίας. Η εσωτερική διαρρύθμιση του καταστήματος ακολουθεί τις προδιαγραφές των μεγάλων μουσικών σκηνών, με τη χρήση ξύλου και μετάλλου να κυριαρχεί, αντανακλώντας τον βιομηχανικό χαρακτήρα της γειτονιάς του Κεραμεικού. Η ακουστική του χώρου και η τεχνική υποδομή είναι προσαρμοσμένες στις ανάγκες των ηλεκτρικών συγκροτημάτων, ενώ η χωρητικότητα επιτρέπει τη διεξαγωγή εκδηλώσεων με σημαντικό αριθμό παρευρισκομένων. Ο Ιωσήφ Τηλεμάχου, υπεύθυνος της σκηνής, είπε στις «Νησίδες» ότι οι συνήθειες των τελευταίων γενιών για μουσική κατά παραγγελία δεν άφησαν ανεπηρέαστη την πορεία των live. Εκτιμά ότι επιδράσανε στη συναυλιακή κουλτούρα, με αποτέλεσμα οι σκηνές να χρειάζεται να αλλάξουν κι εκείνες, για να μπορέσουν να επιβιώσουν και να συνεχίσουν την επιτυχία τους. «Στην Αρχιτεκτονική έχουμε πλέον επεκταθεί σε πολλά μουσικά είδη, διοργανώνουμε συνεχώς νέα event, δίνουμε τον χώρο σε πολλές διαφορετικές εκδηλώσεις, κατεβάζουμε διαρκώς νέες ιδέες», είπε. «Ο στόχος μας είναι πάντα να μπορούμε να προσφέρουμε στο κοινό ενδιαφέρουσες βραδιές που να ακολουθούν τα γούστα του, αλλά να το κρατούν και κοντά στην ανεπανάληπτη ζωντανή μουσική εμπειρία της συναυλίας».

31

ΕΦ•ΣΥΝ

# 704 16-17.5.2026

στις σκηνές της Αθήνας

An: underground ήχοι και συλλογική ιεροτελεστία, πού αλλού; Στα Εξάρχεια

Στην πορεία του το Gagarin φιλοξένησε ιστορικές συναυλίες όπως αυτή του μοναδικού Iggy Pop

Gagarin 205 Σαν αποστολή που εκτοξεύεται στο συναυλιακό «διάστημα»

EUROKINISSI

32

ΕΝΤΆΞΕΙ, εδώ και χρόνια όλοι το ξέρουμε: Ολο το κέντρο είναι κέντρο, αν όμως αγαπάς ροκ, μέταλ, underground, ηλεκτρονική, τα Εξάρχεια είναι λίγο «πιο κέντρο». Αυτό, λοιπόν, το χιλιοαγαπημένο τοπόσημο που τελευταία βάλλεται ποικιλοτρόπως και γίνεται προσπάθεια να μετατραπεί σε φρόνιμη και πανάκριβη αποστειρωμένη τουριστούπολη, συνεχίζει να αντιστέκεται. Κι ένας θύλακας αυτής της αντίστασης, πιο καλλιτεχνικός, πιο μουσικός, που εκφράζεται πιο ελεύθερα και πιο «από καρδιάς», είναι το An Club στον αριθμό 13 της οδού Διονυσίου Σολωμού. Το An στέκει ως μία από τις πιο παλιές και καθοριστικές «υπόγειες» σκηνές για την εναλλακτική μουσική πραγματικότητα της Ελλάδας. Από το ξεκίνημά του, το μακρινό 1983, αποτέλεσε έναν δυναμικό πόλο έλξης που φιλοξένησε την ενέργεια εκατοντάδων χιλιάδων μουσικών και μουσικόφιλων, μένοντας προσηλωμένο στην underground κουλτούρα μέχρι και τις μέρες μας. Ανατρέχοντας στην πορεία του στον χρόνο, διαπιστώνει κανείς πως το An Club λειτούργησε ως το περιβάλλον όπου πρωτοεμφανίστηκαν και ωρίμασαν καλλιτεχνικά πολλά από τα σπουδαιότερα γκρουπ και μουσικοί της χώρας. Σε χρόνους που δεν γίνονταν όλα τόσο εύκολα και γρήγορα γνωστά, εκεί έπαιξαν θρύλοι όπως ο Σιδηρόπουλος ή ακόμα και ο Νικόλας Ασιμος. Εμφανίστηκαν συγκροτήματα όπως οι Τρύπες, τα Ξύλινα Σπαθιά και οι The Last Drive στα πρώιμα στάδια της καριέρας τους, γεγονός που επισφραγίζει τον τίτλο του ως ιδανικό μέρος για το ξεκίνημα νέων δημιουργών. Στη διάρκεια των δεκαετιών που πέρασαν, το An Club άνοιξε επίσης τις πόρτες του σε σημαντικούς καλλιτέχνες του διεθνούς εναλλακτικού στερεώματος, όπως οι Dead Moon, οι Fu Manchu και οι The Fuzztones, ισχυροποιώντας το όνομά του και στο εξωτερικό. Η φιλοσοφία των υπευθύνων παρέμενε σταθερά προσανατολισμένη στην προβολή της ατόφιας μουσικής δημιουργίας και έκφρασης, αποφεύγοντας όσο γινόταν τις εμπορικές πιέσεις και προσφέροντας βήμα σε είδη όπως το punk, το heavy metal και το stoner rock, αλλά και στην κουλτούρα του hip-hop, πολύ πριν αυτά τα ρεύματα αποκτήσουν ακόμα πιο μαζική απήχηση. Παρά τις μεταβολές στα μουσικά γούστα κάθε εποχής, το μαγαζί κράτησε αναλλοίωτο τον ασυμβίβαστο χαρακτήρα του, αποτελώντας σήμερα σταθερό προορισμό για όσους αναζητούν μια ωραία βραδιά γεμάτη με εξαρχειώτικες «ανατρεπτικές» ηλεκτρικές κιθάρες. Το An Club παραμένει ο κεντρικός προορισμός για κάθε καινούργια μπάντα που επιδιώκει να κάνει αισθητή την παρουσία της και εκεί η αθηναϊκή underground ιστορία συνεχίζει να εξελίσσεται καθημερινά, χωρίς ποτέ μα ποτέ να «γερνά». Οπως κάθε νέα «εισβολή» της τεχνολογίας, έτσι και τα νέα μουσικά ψηφιακά ήθη γέννησαν τον εύλογο φόβο ότι θα συμπαρασύρουν στο πέρασμά τους τα μαζικά live. Η Εύα Κολόμβου, η οποία ασκεί την καλλιτεχνική διεύθυνση στο An, μας είπε γι’ αυτό το θέμα: «Η κατ’ οίκον ακρόαση και η άμεση πρόσβαση στη μουσική μέσω πλατφορμών δεν αντικατέστησαν το live, απλώς επαναπροσδιόρισαν τη σημασία του. Η ακρόαση έγινε πιο ατομική, ίσως και πιο “εύκολη”. Ωστόσο, το live δεν είναι απλώς “κατανάλωση” μουσικής, είναι εμπειρία, είναι η ενέργεια της στιγμής, είναι συνάντηση. Και αυτό είναι κάτι που δεν μπορεί να αναπαραχθεί ούτε να υποκατασταθεί μέσα από μια οθόνη ή μια curated λίστα. Σε χώρους όπως το Αn, το live παραμένει μια ζωντανή, συλλογική συνθήκη που δεν μπορεί να μεταφερθεί σε καμία πλατφόρμα».

Last Drive

ΜΈΣΑ ΣΤΑ ΦΡΌΝΙΜΑ, χαριτωμένα, καμιά φορά πληκτικά αλλά και μάλλον υποτιμημένα Κάτω Πατήσια, ξεφύτρωσε άλλη μια σκηνή που έγραψε κι αυτή τη δική της σελίδα στη μουσική ιστορία της Αθήνας. Στη διεύθυνση Λιοσίων 205 συναντάμε το Gagarin 205, τόσο γνώριμο που στη νεολαιίστικη καθομιλουμένη σιγά σιγά έχασε το αριθμητικό μέρος του τίτλου του και αναφέρεται απλά ως «το Gagarin». Πολλοί από εμάς θυμόμαστε, την εποχή πριν από τα online wallet, να ξεροσταλιάζουμε από νωρίς στις ουρές του περιμένοντας να αγοράσουμε το εισιτήριο που θα μας έφερνε κοντά στην μπάντα των ονείρων μας –και καμιά φορά και να γνωριζόμαστε με τα άγνωστα άλλα «παιδιά» της ουράς ανταλλάσσοντας χαρτάκια ή φιλτράκια, για να περάσει η ώρα. Ανοιξε τις πόρτες του το 2002, αποτελώντας το όραμα του αξέχαστου και εμβληματικού σκηνοθέτη και ανθρώπου του πολιτισμού Νικόλα Τριανταφυλλίδη, που ήθελε να δημιουργήσει έναν χώρο πολυσυλλεκτικό, που να στεγάζει όχι μόνο το ροκ, αλλά και το underground, το cult, την avant garde σκηνή και τον κινηματογράφο. Τα εγκαίνια έγιναν στις 27 Σεπτεμβρίου 2002 σε μια αξέχαστη βραδιά με τον Barry Adamson. Στην πορεία του, το Gagarin έγινε η «στέγη» για ιστορικές συναυλίες: από τον εκρηκτικό Iggy Pop και τους Buzzcocks μέχρι τον Mark Lanegan και τους Suicide, η σκηνή του έχει φιλοξενήσει θρύλους της παγκόσμιας μουσικής. Δεν έλειψαν θρυλικά live και με εγχώριους τραγουδιστές και συγκροτήματα: από τον Παύλο Παυλίδη, τον Γιάννη Αγγελάκα, τους Panx Romana και τους Social Waste

# 704 16-17.5.2026

ΕΦ•ΣΥΝ AMY HARRIS/INVISION/AP

μέχρι τους Mikro, τον Monsieur Minimal, τη Μαρίνα Σάττι και τους Χειμερινούς Κολυμβητές. Και παράλληλα εκεί μέσα διαμορφώθηκαν ολόκληρες γενιές εγχώριων συγκροτημάτων, καθώς ως χώρος έδινε ευκαιρίες εμφάνισης σε νέα παιδιά που πειραματίζονταν. Με χωρητικότητα 1.100 όρθιων ή 450 καθήμενων, καταφέρνει «να χτυπήσει ψηλά level» προσέλευσης, και έτσι περισσότερα από 2.500 event φιλοξενήθηκαν στη σκηνή του, ενώ κατά μέσο όρο πάνω από 100.000 θεατές τον χρόνο το επισκέπτονται. Ο χώρος έχει γίνει και το σπίτι του μέταλ φεστιβάλ Up The Hammers, σημείου αναφοράς για τους fan του είδους. Ο Γιάννης Παλτόγλου μίλησε εκ μέρους της σκηνής στις «Νησίδες». Η εικόνα του για την πορεία των event της συγκεκριμένης σκηνής –αλλά και των live γενικά ως τρόπου διασκέδασης– ήταν μάλλον αισιόδοξη. «Το νέο μουσικό “πλαίσιο” όχι μόνο δεν μας πτόησε, αλλά το αξιοποιήσαμε και υπέρ μας», μας είπε, εκτιμώντας ότι «οι πλατφόρμες, οι συλλογές, τα social media, το περιεχόμενο κατά παραγγελία, αναζωπύρωσαν το ενδιαφέρον για προσέλευση στις συναυλίες». Κατά τη γνώμη του, με έναν νέο τρόπο η μουσική συγκέντρωσε και πάλι το ενδιαφέρον: «Ολα αυτά τα μέσα έκαναν τη δουλειά τους: εξέπεμψαν το μήνυμα. Και το μήνυμα ήταν ότι είμαστε εδώ και διοργανώνουμε ζωντανές βραδιές, όσο μπορούμε περισσότερες και καλύτερες. Αρα την ίδια μουσική που βάζετε στα ακουστικά σας όποτε θέλετε, μπορείτε να έρθετε ένα βράδυ να την ακούσετε από κοντά, βιώνοντας μια εμπειρία συναρπαστική. Εξίσου όμορφη αλλά και πάρα πολύ διαφορετική».

Οι Σκιαδαρέσες στον Σταυρό του Νότου Club

Στον Νέο Κόσμο ματζόρε και μινόρε χαράσσουν τον Σταυρό του Νότου

Ενα από τα σημαντι­ κότερα χαρακτηρι­ στικά του Σταυρού του Νότου είναι η ικανότητά του να λειτουργεί ως φυτώριο

Ο ΣΤΑΥΡΌΣ ΤΟΥ ΝΌΤΟΥ στη διεύθυνση Θαρύπου 37 στον Νέο Κόσμο, αποτελεί εδώ και τρεις δεκαετίες έναν από τους πιο εμβληματικούς πυλώνες της αθηναϊκής μουσικής σκηνής. Ιδρύθηκε το 1995, σε μια εποχή που η ελληνική μουσική αναζητούσε νέους τρόπους έκφρασης, και κατάφερε να γίνει το «σπίτι» για το έντεχνο, το ροκ και το ποιοτικό λαϊκό τραγούδι. Το όνομά του, εμπνευσμένο από το ομώνυμο ποίημα του Νίκου Καββαδία και τη μελοποίηση του Θάνου Μικρούτσικου, έδωσε εξαρχής το στίγμα ενός χώρου που θα φιλοξενούσε «ταξιδιάρικες» μουσικές και ανήσυχα πνεύματα. Η ιστορία ξεκίνησε με τη δημιουργία της Κεντρικής Σκηνής, η οποία γρήγορα καθιερώθηκε ως ο κατεξοχήν χώρος για μεγάλες παραστάσεις. Εκεί, καλλιτέχνες όπως ο Θάνος Μικρούτσικος, ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου, ο Σωκράτης Μάλαμας και ο Αλκίνοος Ιωαννίδης έκαναν μερικές από τις πιο ιστορικές βραδιές τους. Η επιτυχία του χώρου οδήγησε στην επέκταση, με τη δημιουργία του Club και αργότερα του Plus. Το Club έγινε το σημείο αναφοράς για τις πιο rock και κεφάτες βραδιές, φιλοξενώντας σχήματα που συνδύαζαν τη διασκέδαση με την καλή μουσική, ενώ το Plus πρόσφερε μια πιο εναλλακτική και ατμοσφαιρική προσέγγιση, δίνοντας βήμα σε νέους δημιουργούς και πειραματικά σχήματα. Ενα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά του Σταυρού του Νότου είναι η ικανότητά του να λειτουργεί ως φυτώριο. Πολλοί από τους σημερινούς μεγάλους πρωταγωνιστές της ελληνικής σκηνής έκαναν τα πρώτα τους βήματα ή τις πρώτες τους μεγάλες επιτυχίες στις σκηνές του. Καλλιτέ-

χνες όπως η Νατάσσα Μποφίλιου, ο Κωστής Μαραβέγιας, ο Πάνος Μουζουράκης και η Ελεωνόρα Ζουγανέλη συνδέθηκαν στενά με τον χώρο, διαμορφώνοντας τη σύγχρονη ταυτότητα του ελληνικού τραγουδιού. Η φιλοσοφία του ιδιοκτήτη και των συνεργατών του ήταν πάντα η υποστήριξη της ζωντανής μουσικής χωρίς στερεότυπα, επιτρέποντας σε διαφορετικά είδη να συνυπάρχουν κάτω από την ίδια στέγη. Στις σελίδες της ιστορίας του περιλαμβάνονται αφιερώματα σε μεγάλους συνθέτες, μουσικές παραστάσεις που κράτησαν ολόκληρες σεζόν και θρυλικά «House Band» που έγιναν σημείο αναφοράς για τη νυχτερινή Αθήνα. Η ακουστική των χώρων, ο επαγγελματισμός στην παραγωγή και η ζεστή ατμόσφαιρα είναι τα στοιχεία που τον κράτησαν στην κορυφή παρά τις αλλαγές στις τάσεις της διασκέδασης. Ακόμη και στις δύσκολες περιόδους για την τέχνη, ο Σταυρός του Νότου παρέμεινε ενεργός, προσαρμοζόμενος στις νέες συνθήκες αλλά διατηρώντας αναλλοίωτο τον πυρήνα του: την αγάπη για το τραγούδι που έχει λόγο ύπαρξης. Σήμερα συνεχίζει να αποτελεί μια από τις «καρδιές» της αθηναϊκής διασκέδασης. Με ένα πρόγραμμα που καλύπτει όλα τα γούστα –από κλασικά έντεχνα σχήματα μέχρι σύγχρονο hip-hop και world music– παραμένει ο προορισμός για όποιον θέλει να νιώσει την πραγματική ενέργεια μιας live εμφάνισης. Η ιστορία του συνεχίζεται καθημερινά, με κάθε χειροκρότημα και κάθε νέα φωνή που ανεβαίνει στη σκηνή του, επιβεβαιώνοντας ότι το καλό τραγούδι θα έχει πάντα το δικό του λιμάνι στον Νέο Κόσμο.

33