Od SŁOWA do ŻYCIA styczeń 2015

od

do

SŁOWA ŻYCIA

Liturgia dnia z rozważaniami nr 1. Styczeń 2015

miesiecznik liturgiczny_nr1_2015.indd 1

07.10.2014 13:02

od

SŁOWA

Miesięcznik ISSN 2353-2173

do

ŻYCIA

Rok 2 nr 1 (10) (styczeń 2015) www.odslowadozycia.pl

Liturgia dnia z rozważaniami

Redaktor naczelny: ks. Daniel Łuka SSP Redaktor odpowiedzialny: s. M. Iwona Kopacz PDDM Rozważania: Anastazja Seul, ks. Eugeniusz Ploch i Duszpasterstwo Akademickie „Resurrexit” z Opola Teksty modlitwy wiernych: s. M. Michaela Zych PDDM Korekta: Ewa Stuła Opracowanie graficzne: br. Zbigniew Gawron SSP DTP: Tomasz Mstowski Projekt okładki: Edyta Woźniczko, Anna Kawecka

Adres redakcji: Od Słowa do Życia ul. Św. Pawła 13/15 • 42-221 Częstochowa tel. 34.372.34.22 • e-mail: redakcja@odslowadozycia.pl Zamówienia i prenumerata: e-mail: prenumerata@odslowadozycia.pl tel. 34.370.83.50 • 722.290.119 Wydawca: © Edycja Świętego Pawła ul. Św. Pawła 13/15 • 42-221 Częstochowa Księgarnia internetowa: www.edycja.pl

Za zezwoleniem władzy duchownej

Dystrybucja: Centrum Logistyczne Edycji Świętego Pawła ul. Hutnicza 46 • 42-263 Wrzosowa k. Częstochowy tel. 34.366.15.50 • fax 34.370.83.74 e-mail: dystrybucja@edycja.com.pl

© Teksty z Lekcjonarza i Mszału za zgodą Konferencji Episkopatu Polski i Wydawnictwa Pallottinum

Księgarnia internetowa: www.edycja.pl

Druk: TZG Zapolex Sp. z o.o. – Toruń

miesiecznik liturgiczny_nr1_2015.indd 2

07.10.2014 13:02

3

OD SŁOWA DO ŻYCIA

OD SŁOWA DO ŻYCIA…

Tytuł Od Słowa do Życia wskazuje drogę, którą mamy do pokonania. Słowo, które słyszymy w liturgii – nie tylko w czytaniach, ale również to, które w naszym imieniu jest wypowiadane przez kapłana w formie modlitw – ma stawać się naszym życiem, ma je przemieniać i kształtować. Dlatego też proponujemy, aby spotkanie ze Słowem odbywało się na trzech płaszczyznach: ➢ umysłu – który poprzez uważne czytanie i słuchanie Słowa otwiera się na zawartą w nim prawdę; ➢ woli – która jest wzmacniana przez rozważanie Słowa przy pomocy zamieszczonego na wstępie ogólnego wprowadzenia do całej liturgii i rozważania po każdym czytaniu, dzięki czemu zostajemy ugruntowani w pragnieniu podążania za Jezusem, który jest drogą i wskazuje nam swoim życiem właściwy kierunek; ➢ serca – które poruszone Słowem będzie się rozpalało miłością do Jezusa Mistrza oraz do braci i sióstr. A miłość ta wyrazi się przez podjęcie konkretnego działania w życiu.

Pomocą w rozpoznaniu, jakie to ma być działanie, mogą być zarówno pytania, które można znaleźć na końcu każdego dnia, jak również nasze własne poruszenia serca. miesiecznik liturgiczny_nr1_2015.indd 3

07.10.2014 13:02

OD SŁOWA DO ŻYCIA

4

W każdym numerze, nasi czytelnicy znajdą teksty prefacji i modlitw eucharystycznych, które stanowią integralną część liturgii Mszy św. Warto poświęcić trochę czasu na rozważanie również tych tekstów, które z czasem będziemy chcieli opatrzyć stosownymi komentarzami, aby pomóc w lepszym ich rozumieniu, by i one stawały się inspiracją do modlitwy płynącej z serca.

Natomiast w Dodatku, na końcu numeru, zostały umieszczone propozycje modlitwy wiernych.

Pragniemy życzyć, aby nasz miesięcznik stał się pomocą również dla tych, którzy nie mogą uczestniczyć w codziennej liturgii, a chcą się nią ubogacić, zrozumieć ją i pogłębić jej znaczenie w swojej codziennej modlitwie.

Mamy nadzieję, że dzięki poręcznemu formatowi miesięcznik będzie można zabrać ze sobą wszędzie i skorzystać z niego w różnych sytuacjach dnia codziennego: podczas dojazdów do pracy, do szkoły, na uczelnię, a przede wszystkim podczas spotkań z Panem.

Zachęcamy czytelników, aby dzielili się opiniami na temat naszego czasopisma. Wszelkie uwagi, propozycje i sugestie prosimy przesyłać na adres: Redakcja „Od Słowa do Życia” Edycja Świętego Pawła ul. Św. Pawła 13/15 42-221 Częstochowa e-mail: redakcja@odslowadozycia.pl

miesiecznik liturgiczny_nr1_2015.indd 4

07.10.2014 13:02

5

STYCZEŃ

OKRES NARODZENIA PAŃSKIEGO Styczeń…

Okres Narodzenia Pańskiego, który jest kontynuowany w pierwszych dniach stycznia, to, zaraz po okresie Adwentu, najkrótszy okres roku liturgicznego. I choć, zgodnie z polską tradycją, przedłużamy śpiewanie kolęd na cały ten miesiąc, to jednak w liturgii okres Narodzenia Pańskiego kończy się w Niedzielę Chrztu Pańskiego, przypadającą po uroczystości Objawienia Pańskiego, zwanej powszechnie świętem Trzech Króli.

Styczeń rozpoczyna się uroczystością Świętej Bożej Rodzicielki Maryi, która jest zarazem ostatnim dniem oktawy uroczystości Narodzenia Pańskiego. W ten sposób nie tylko oddajemy cześć Matce naszego Pana Jezusa Chrystusa, ale też zawierzamy Jej rozpoczynający się rok, uwielbiając równocześnie Wcielonego Syna Bożego, który stał się człowiekiem.

W tym roku będziemy mieli także okazję celebrowania 2 Niedzieli po Narodzeniu Pańskim, która przypada 4 stycznia. Niedziela ta nie jest obchodzona w każdym roku, jedynie w tych latach, w których przypada pomiędzy 2 a 5 stycznia.

6 stycznia natomiast, jak to już zostało wspomniane, będziemy przeżywali uroczystość Objawienia Pańskiego, która dla chrześcijan żyjących na Wschodzie (Bliski Wschód, Ukraina, Rosja itd.) lub też celebrujących liturgię według obrządku wschodniego jest dniem obchodzenia uroczystości Narodzenia Pańskiego. Dla nas zaś jest to doskonała okazja, by przypomnieć sobie, że Jezus przyszedł nie tylko do tych, którzy na Niego czekali miesiecznik liturgiczny_nr1_2015.indd 5

07.10.2014 13:02

OKRES NARODZENIA PAŃSKIEGO

6

i przygotowywali się na to spotkanie, ale również do tych, którzy Go nie znali i mogą Go poznać jedynie dzięki naszemu świadectwu chrześcijańskiego życia.

W ostatnich latach zaczęła się tworzyć w naszej ojczyźnie tradycja organizowania w tym dniu orszaków Trzech Króli. Nie traktujmy ich jedynie jako zewnętrznej możliwości zamanifestowania naszej wiary, lecz przede wszystkim jako okazję do dawania świadectwa, do pociągania przykładem naszego życia tych, którzy może i chcieliby pójść za Chrystusem, ale brakuje im odwagi opowiedzenia się za Nim, lub też nie spotkali jeszcze w swoim życiu chrześcijan, katolików, którzy staraliby się żyć zgodnie z wymaganiami wyznawanej wiary.

We właściwym przeżywaniu tej wiary i jej uzewnętrznianiu z całą pewnością przychodzi nam z pomocą liturgia każdego dnia, którą za pośrednictwem naszego miesięcznika jego czytelnicy mogą pogłębiać i medytować.

Niech każdy dzień okresu Narodzenia Pańskiego pomaga nam odkrywać nie tylko tkliwe oblicze tej uroczystości – bo wszystko, co małe, jest piękne – ale również, a może przede wszystkim, jej ukierunkowanie na udział w paschalnej tajemnicy Chrystusa. Niech On, który przychodzi, aby wyzwolić nas spod panowania grzechu i śmierci, stanie się, wraz ze swoją Matką, naszym przewodnikiem na drogach życia codziennego.

miesiecznik liturgiczny_nr1_2015.indd 6

07.10.2014 13:02

7

OBRZĘDY WSTĘPNE

KATECHEZA LITURGICZNA Obrzędy wstępne: gromadzenie się, przewodniczenie Gromadzenie się jest wpisane w naturę Kościoła, ponieważ już sama nazwa „Kościół” z gr. ekklesia oznacza ’zwołanie‘ i określa zgromadzenie ludu. W języku chrześcijańskim pojęcie „Kościół” oznacza zgromadzenie liturgiczne, a także wspólnotę lokalną lub całą powszechną wspólnotę wierzących.

Kościół zatem jest wspólnotą wierzących, która urzeczywistnia się jako zgromadzenie liturgiczne (por. KKK 751-752).

Kiedy gromadzimy się, aby celebrować naszą wiarę, to jesteśmy do tego zwoływani, abyśmy mogli stawać się wybranymi w Chrystusie. To On jest centrum naszego zgromadzenia i tylko Jego Osoba nadaje sens temu gromadzeniu się. To Chrystus łączy nas w jedno, nie tylko ze sobą i pozostałymi Osobami Trójcy Świętej, lecz również między nami, członkami Jego Mistycznego Ciała. Dzięki uczestnictwu w liturgii możemy coraz bardziej realizować nasze powołanie do stawania się Ludem Bożym, do wzrastania we wspólnocie z braćmi i siostrami oraz z jedynym Bogiem w Trójcy Świętej.

Innym elementem tego stawania się Kościołem jest przewodniczenie liturgii. W celebracji sakramentów całe zgromadzenie jest „liturgiem”, jak poucza nas Katechizm, ale każdy według swojej funkcji w jedności Ducha. Niektórzy są powołani do szczególnej służby na rzecz wspólnoty. Kapłan, prezbiter czy biskup, który przewodzi zgromadzonej wspólnocie, stoi do niej przodem nie po to, by wzmocnić swój autorytet, lecz przede wszystkim dlatego, by stać się znakiem jedności Boga ze swoim ludem. Takim zewnętrznym tego symbolem jest miejsce przewodniczenia, na co wyraźnie wskazuje „Ogólne wprowadzenie do Mszału”: Krzesło kapłana celebransa winno uwydatniać jego miesiecznik liturgiczny_nr1_2015.indd 7

07.10.2014 13:02

KATECHEZA

LITURGICZNA

8

funkcję przewodniczącego zgromadzenia i kierującego modlitwą. Dlatego najodpowiedniejsze dla niego miejsce będzie u szczytu prezbiterium, zwrócone w stronę ludu, chyba że byłoby to niemożliwe ze względu na strukturę świątyni lub inne okoliczności, np. gdyby utrudniało łączność między kapłanem a wiernymi z powodu zbyt wielkiej odległości, albo gdyby tabernakulum znajdowało się na środku, za ołtarzem. Należy unikać wszelkiego podobieństwa do tronu (OWMR 310).

Przewodniczący liturgii ma przypominać o obecności Chrystusa wśród swojego ludu, zgodnie z Jego obietnicą: tam, gdzie dwaj lub trzej zbierają się w moje imię, jestem pośród nich (Mt 18, 20). W osobie przewodniczącego mamy dostrzegać żyjącego Chrystusa, który włącza nas w swoją Ofiarę. Natura kapłaństwa urzędowego rzuca właściwe światło również na inne kapłaństwo o wielkim znaczeniu, mianowicie na królewskie kapłaństwo wiernych, których duchowa ofiara spełnia się przez posługę kapłanów w łączności z Ofiarą Chrystusa, jedynego Pośrednika. Sprawowanie Eucharystii jest czynnością całego Kościoła, w której każdy powinien w pełni wykonywać wyłącznie tylko to, co należy do niego z natury rzeczy, ze względu na jego stopień w Ludzie Bożym. (…) Lud ten jest bowiem Ludem Bożym, nabytym Krwią Chrystusa, przez Pana zgromadzonym, Jego słowem karmionym, ludem powołanym do tego, aby przedstawiał Bogu prośby całej ludzkiej rodziny; jest ludem, który w Chrystusie dzięki czyni za misterium zbawienia, składając Jego Ofiarę; wreszcie ludem, który przez Komunię Ciała i Krwi Chrystusa zrasta się w jedno. Lud ten jest święty przez swe pochodzenie, a jednak przez świadome, czynne i owocne uczestnictwo w eucharystycznym misterium stale wzrasta w świętości (OWMR 5).

Niech pogłębione rozumienie gromadzenia się i przewodniczenia liturgii przyczyni się do tego, że będziemy ją bardziej świadomie, a przez to owocniej przeżywać. miesiecznik liturgiczny_nr1_2015.indd 8

07.10.2014 13:02

niedziela

NIEDZIELA, 11 STYCZNIA 2015 CHRZEST PAŃSKI święto Obchodzimy dziś Niedzielę Chrztu Pańskiego. Kończy ona okres Narodzenia Pańskiego i rozpoczyna okres zwykły. Jezus jest naszym Bogiem nie tylko w niedziele i święta, On pragnie dzielić z nami naszą zwykłą codzienność. Pan może sprawić, że nie będzie ona szara, lecz błogosławiona. A taką się stanie, gdy nie będziemy przyjmować Bożej łaski na daremno. Drogą wzrostu jest lektura Biblii, gdyż tam ukryta jest tajemnica Jezusa, o której pisał m.in. Izajasz w pieśniach o Słudze Pańskim.

Drogą wzrostu jest także świadectwo wiary, które możemy dawać w codziennym życiu. Codzienność to okazja, by wskazywać innym na Jezusa jako na Tego, który pokonał Złego, a wraz nim, wszelkie zło tego świata. Prośmy Zbawiciela, byśmy wytrwale walczyli pod sztandarem Jego Krzyża. Aby smak Jego zwycięstwa był obecny w rozwiązywaniu naszych problemów osobistych, rodzinnych, zawodowych, a także społecznych i politycznych. Niech Jezus, który był zewnętrznie we wszystkim do nas podobny, przemieni nas wewnętrznie mocą Ducha Świętemiesiecznik liturgiczny_nr1_2015.indd 58

58

go, abyśmy nie lekceważyli łaski chrztu ani nie zmarnowali sobie życia.

ANTYFONA NA WEJŚCIE

Por. Mt 3, 16-17

Gdy Jezus został ochrzczony, * otworzyły się niebiosa * i Duch Boży jak gołębica zstąpił na Niego, * i zabrzmiał głos Ojca: * Ten jest mój Syn umiłowany, * w którym mam upodobanie.

Odmawia się Chwała.

KOLEKTA

Wszechmogący, wieczny Boże, po chrzcie w Jordanie uroczyście ogłosiłeś, że Chrystus, na którego zstąpił Duch Święty, jest Twoim umiłowanym Synem, † spraw, aby Twoje przybrane dzieci, odrodzone z wody i Ducha Świętego, * zawsze żyły w Twojej miłości. Przez naszego Pana Jezusa Chrystusa, Twojego Syna, † który z Tobą żyje i króluje w jedności Ducha Świętego, * Bóg, przez wszystkie wieki wieków.

07.10.2014 13:02

59

11 stycznia 2015

Albo:

wyczekują wyspy. Ja, Pan, powołałem Cię słusznie, ująłem Cię za rękę i ukształtowałem, ustanowiłem Cię przymierzem dla ludzi, światłością dla narodów, abyś otworzył oczy niewidomym, ażebyś z zamknięcia wypuścił jeńców, z więzienia tych, co mieszkają w ciemności».

Boże, Twój Jednorodzony Syn ukazał się w naszym ludzkim ciele, † spraw, aby Zbawiciel, który zewnętrznie był do nas podobny, * przekształcił nas wewnętrznie. Który z Tobą żyje i króluje w jedności Ducha Świętego, * Bóg, przez wszystkie wieki wieków.

PIERWSZE CZYTANIE

Iz 42, 1-4. 6-7

Chrystus sługą, w którym Bóg ma upodobanie

Czytanie z Księgi proroka Izajasza

To mówi Pan: «Oto mój Sługa, którego podtrzymuję. Wybrany mój, w którym mam upodobanie. Sprawiłem, że Duch mój na Nim spoczął; On przyniesie narodom Prawo. Nie będzie wołał ni podnosił głosu, nie da słyszeć krzyku swego na dworze. Nie złamie trzciny nadłamanej, nie zagasi knotka o nikłym płomyku. On z mocą ogłosi Prawo, nie zniechęci się ani nie załamie, aż utrwali Prawo na ziemi, a Jego pouczenia miesiecznik liturgiczny_nr1_2015.indd 59

Oto słowo Boże.

Dziś słyszymy fragmenty Pierwszej pieśni o Słudze Pańskim. Ta tajemnicza postać, przedstawiona przez Izajasza w czterech fragmentach, ukazuje kogoś, kto trwa w bliskiej zażyłości z Panem. Wyrazem tej bliskości są słowa: wybrany mój, w którym mam upodobanie.

Dar Ducha spoczywającego na Nim to znak posłannictwa, które Sługa wypełni z cichą łagodnością, a zarazem z wielką mocą i wytrwałością. W Nim dokona się przymierze Boga ze wszystkimi narodami, gdyż Sługa Pański zaniesie im światło prawdy i wyzwolenia. Bibliści odczytują słowa pieśni o Słudze Pańskim w kontekście Jezusa, a więc one odnoszą się także do nas, Jego uczniów. Jest to wezwanie, by nieść Ewangelię innym ludziom przez cichość, pokorę, postawę służby. Każdy z nas jest wybrany przez Boga, w którym On ma upodobanie i stąd czer07.10.2014 13:02

niedziela

60

pać możemy siłę i moc. Wówczas żadne trudności nie zniechęcą nas ani nie załamią, bo drogi, którymi Bóg nas prowadzi przez życie, są słuszne, a zadania, jakie stawia przed nami, nie przerastają naszych możliwości.

PSALM RESPONSORYJNY

Ps 29

Refren: Pan ześle pokój swojemu ludowi.

Oddajcie Panu, synowie Boży, * oddajcie Panu chwałę i sławcie Jego potęgę.

Oddajcie chwałę Jego imieniu, * na świętym dziedzińcu uwielbiajcie Pana. Ref. Ponad wodami głos Pański, * Pan ponad wód bezmiarem!

Głos Pana potężny, * głos Pana pełen dostojeństwa.

Ref.

Zagrzmiał Bóg majestatu: * a w świątyni Jego wszyscy wołają: «Chwała».

Pan zasiadł nad potopem, * Ref. Pan jako Król zasiada na wieki. miesiecznik liturgiczny_nr1_2015.indd 60

DRUGIE CZYTANIE

Dz 10, 34-38

Jezus został namaszczony Duchem Świętym

Czytanie z Dziejów Apostolskich

Gdy Piotr przybył do Cezarei, do domu Korneliusza, przemówił: «Przekonuję się, że Bóg naprawdę nie ma względu na osoby.

Ale w każdym narodzie miły jest Mu ten, kto się Go boi i postępuje sprawiedliwie.

Posłał swe słowo synom Izraela, zwiastując im pokój przez Jezusa Chrystusa. On to jest Panem wszystkich. Wiecie, co się działo w całej Judei, począwszy od Galilei, po chrzcie, który głosił Jan. Znacie sprawę Jezusa z Nazaretu, którego Bóg namaścił Duchem Świętym i mocą. Przeszedł On dobrze czyniąc i uzdrawiając wszystkich, którzy byli pod władzą diabła, dlatego że Bóg był z Nim».

Oto słowo Boże.

Słowa zaczerpnięte z Dziejów Apostolskich to początek pierwszej mowy, jaką Piotr skierował do pogan.

Korneliusz, mieszkaniec Cezarei Nadmorskiej, poganin, 07.10.2014 13:02

61

11 stycznia 2015

był jednym z przywódców rzymskich oddziałów wojskowych. Działanie Ducha Świętego sprawiło, że do jego domu przyszedł Piotr, chociaż Prawo zabraniało Izraelitom odwiedzać pogan. Bóg jednak przekonał Piotra, że nie tylko Izraelici są ludem wybranym, ale i poganie są w Chrystusie dziećmi Bożymi. Chrystus zaś przyniósł prawo miłości, które jest darem i zobowiązaniem dla Jego wyznawców. Piotr, zwracając się do Korneliusza, podkreślił dobre czyny Jezusa, Jego cuda i panowanie nad światem złych duchów. Mowa Piotra i dziś uczy nas przełamywać utarte schematy myślenia, otwierać oczy na działania Ducha Świętego. Każdy z nas, jako uczeń Jezusa, jest wezwany do wierności przykazaniu miłości, które jest fundamentem Nowego Przymierza. Aby i o mnie można było powiedzieć: „przeszedł przez życie, dobrze czyniąc”…

EWANGELIA

ŚPIEW PRZED EWANGELIĄ Alleluja, Alleluja, Alleluja.

W czasach Jezusa były znane różne rytualne obmycia. Do nich należało także zanurzenie w wodzie, któremu poddawali się prozelici, czyli poganie zamierzający dołączyć do wyznawców Jedynego Boga. Porzucali oni grzeszny styl życia i kult pogańskich bożków, aby żyć zgodnie z prawem, które Bóg objawił przez Mojżesza.

Por. Mk 9, 6

Otwarło się niebo i zabrzmiał głos Ojca: To jest mój Syn umiłowany, Jego słuchajcie.

Alleluja. miesiecznik liturgiczny_nr1_2015.indd 61

Chrzest Jezusa

Mk 1, 7-11

 Słowa Ewangelii według Świętego Marka

Jan Chrzciciel tak głosił: «Idzie za mną mocniejszy ode mnie, a ja nie jestem godzien, aby się schylić i rozwiązać rzemyk u Jego sandałów. Ja chrzciłem was wodą, On zaś chrzcić was będzie Duchem Świętym».

W owym czasie przyszedł Jezus z Nazaretu w Galilei i przyjął od Jana chrzest w Jordanie. W chwili gdy wychodził z wody, ujrzał rozwierające się niebo i Ducha jak gołębicę zstępującego na siebie. A z nieba odezwał się głos: «Tyś jest mój Syn umiłowany, w Tobie mam upodobanie».

Oto słowo Pańskie.

07.10.2014 13:02

niedziela

Ludzie słuchający wezwania do nawrócenia, jakie głosił Jan Chrzciciel, również poddawali się obmyciu w wodzie, wyrzekając się przy tym swych grzechów. Wielu z nich miało nadzieję, że prorok znad Jordanu jest Mesjaszem, a przyjmując obmycie wodą w cieniu jego rąk, myśleli, że staną się dziedzicami królestwa mesjańskiego. I choć nie rozumieli w pełni chrztu Janowego, to weszli na drogę pokuty i nawrócenia. Podobnie w naszym życiu: też nie rozumiemy do końca, co to znaczy być dziedzicami Królestwa Bożego, lecz wiemy także, że prowadzi do niego wąska ścieżka nawrócenia: pracy nad sobą, wysiłku, by nie kierować się antypatiami, lenistwem, zazdrością…

Potrzebujemy żywej wiary i uległości Duchowi Świętemu, aby radykalnie opowiedzieć się za Jezusem.

Odmawia się Wierzę.

MODLITWA WIERNYCH

Bóg Ojciec przez sakrament chrztu świętego uczynił nas w Chrystusie swoimi przybranymi dziećmi i obdarzył Duchem Świętym.

Wraz z tym Duchem przez Jezusa Chrystusa przedstawmy dobremu Ojcu nasze prośby: miesiecznik liturgiczny_nr1_2015.indd 62

62

1. Módlmy się za wszystkich ochrzczonych, aby życie Chrystusa, które rozpoczęło się w nas wraz z przyjęciem sakramentu chrztu świętego, objawiło się w pełni.

2. Módlmy się za papieża (Franciszka), wszystkich biskupów i prezbiterów, aby łaska Boża nie pozostawała w nich bezowocna, lecz wydawała plon coraz pełniejszego utożsamienia z Chrystusem.

3. Módlmy się za tych, którzy cierpią jakiekolwiek prześladowanie z powodu wyznawanej wiary, aby wsparci Duchem Świętym wytrwali w niej do końca i nigdy nie odłączyli się od Chrystusa.

4. Módlmy się za ludzi ochrzczonych, którzy porzucili przystępowanie do sakramentów i odeszli od Kościoła świętego, aby otworzyli się na miłującą obecność Boga i wrócili do wspólnoty wierzących.

07.10.2014 13:02

63

5. Módlmy się za wszystkich zmarłych, aby ci, którzy już przez chrzest zostali pogrzebani z Chrystusem i wprowadzeni w nowe życie, mogli w wieczności wielbić Go w Jego nieskończonym miłosierdziu.

6. Módlmy się za nas uczestniczących w tej Eucharystii, abyśmy pełni wdzięczności za dar chrztu świętego, pozwalali zawsze prowadzić się Duchowi Świętemu.

Boże, dobry nasz Ojcze, który przez sakrament chrztu świętego wszczepiłeś nas w Chrystusa, swojego Syna i napełniłeś Duchem Świętym, wysłuchaj nasze prośby i uczyń nas swymi uległymi współpracownikami, byśmy zawsze byli żywymi i działającymi członkami Twojego Kościoła. Przez Chrystusa Pana naszego. Amen.

MODLITWA NAD DARAMI

Boże, nasz Ojcze, przyjmij dary przyniesione ku uczczeniu objawienia się Twojego umimiesiecznik liturgiczny_nr1_2015.indd 63

11 stycznia 2015

łowanego Syna, † niech one przemienią się w ofiarę Chrystusa, * który zgładził grzechy świata. Który żyje i króluje na wieki wieków.

PREFACJA O CHRZCIE PAŃSKIM

K. Pan z wami.

W. I z duchem twoim.

K. W górę serca.

W. Wznosimy je do Pana.

K. Dzięki składajmy Panu Bogu naszemu.

W. Godne to i sprawiedliwe.

Zaprawdę, godne to i sprawiedliwe, słuszne i zbawienne, * abyśmy zawsze i wszędzie Tobie składali dziękczynienie, * Panie, Ojcze święty, wszechmogący, wieczny Boże.

Ty przez cudowne znaki nad wodami Jordanu * objawiłeś nam tajemnicę chrztu nowego. * Twój głos rozległ się z nieba, * abyśmy uwierzyli, że Twoje Słowo zamieszkało wśród ludzi. * Duch Święty, zstępując w postaci gołębicy, * dał świadectwo, że Chrystus, Twój 07.10.2014 13:02

niedziela

64

Sługa, * został namaszczony i posłany, * aby głosić dobrą nowinę ubogim.

Dlatego łącząc się z Aniołami w niebie, * wielbimy Ciebie na ziemi, * razem z nimi wołając: Święty...

ANTYFONA NA KOMUNIĘ

J 1, 32. 34

Oto Ten, o którym Jan powiedział: * Ja Go ujrzałem i daję świadectwo, * że On jest Synem Bożym.

POMYŚL:

 Czym jest dla mnie mój chrzest? Czy pamiętam jego datę? Czy modlę się za szafarza tego sakramentu?  Co robię, by moje życie było światłem dla bliźnich?  Jak żyję na co dzień prawdą, że jestem umiłowanym dzieckiem Boga? Jego skarbem, nad którym się pochyla z wielką troską?  Jak staram się o wzrost swojej wiary i co robię, by dzielić się darem wiary z innymi?

MODLITWA PO KOMUNII

Posileni świętymi Darami, pokornie prosimy Cię, najłaskawszy Boże, † spraw, abyśmy wiernie słuchając Twojego Syna, * zasłużyli na nazwę dzieci Bożych i rzeczywiście nimi byli. Przez Chrystusa, Pana naszego.

miesiecznik liturgiczny_nr1_2015.indd 64

07.10.2014 13:02

65

PONIEDZIAŁEK, 12 STYCZNIA 2015 Z nowym rokiem wielu powzięło wiele postanowień! Jedni powiedzieli sobie, że w tym roku będzie inaczej; chcą wszystko zacząć od nowa. Drudzy mają nadzieję, że ten rok będzie lepszy od tego, który minął.

Inni postanowili zerwać z tym, co złe. Ale skąd czerpać siły do dobrego życia? Na kim się oprzeć, jeśli ludzkich sił i motywacji zabraknie? Doświadczenie pokazuje, że źródłem dobroci i siły jest sam Bóg. Bo On sam jest dobry!

Jemu można zaufać! Na Nim można się oprzeć! Chcę więc stanąć dziś przy Bogu i razem z całym Kościołem wołać, aby pozwolił mi poznać to, co jest dobre, i udzielił siły do wypełniania moich codziennych obowiązków!

ANTYFONA NA WEJŚCIE

Na wspaniałym tronie widziałem siedzącego Męża, * któremu hołd składa rzesza Aniołów, * śpiewając jednogłośnie: * Oto Ten, którego panowanie jest wieczne.

KOLEKTA

Wszechmogący Boże, spełnij z ojcowską dobrocią pragnienie modlącego się ludu: † miesiecznik liturgiczny_nr1_2015.indd 65

12 stycznia 2015

daj mu poznać, co należy czynić, * i udziel siły do wypełnienia poznanych obowiązków. Przez naszego Pana Jezusa Chrystusa, Twojego Syna, † który z Tobą żyje i króluje w jedności Ducha Świętego, * Bóg, przez wszystkie wieki wieków.

PIERWSZE CZYTANIE

Hbr 1, 1-6

Bóg przemówił do nas przez Syna

Czytanie z Listu do Hebrajczyków

Wielokrotnie i na różne sposoby przemawiał niegdyś Bóg do ojców naszych przez proroków, a w tych ostatecznych dniach przemówił do nas przez Syna. Jego to ustanowił dziedzicem wszystkich rzeczy, przez Niego też stworzył wszechświat.

Ten Syn, który jest odblaskiem Jego chwały i odbiciem Jego istoty, podtrzymuje wszystko słowem swej potęgi, a dokonawszy oczyszczenia z grzechów, zasiadł po prawicy Majestatu na wysokościach. On o tyle stał się 07.10.2014 13:02

poniedziałek

wyższym od aniołów, o ile odziedziczył wyższe od nich imię.

Do którego bowiem z aniołów powiedział kiedykolwiek: «Ty jesteś moim Synem, Jam Cię dziś zrodził»? I znowu: «Ja będę Mu Ojcem, a On będzie Mi Synem». Skoro zaś znowu wprowadzi Pierworodnego na świat, powie: «Niech Mu oddają pokłon wszyscy aniołowie Boży».

Oto słowo Boże.

„Chcę usłyszeć Boga! Chcę być pewny, że to, co słyszę, pochodzi naprawdę od Niego!” To wołania, które można usłyszeć dość często. Mało tego, ja też chcę słyszeć Boga; ja też chcę mieć pewność, że to właśnie On mówi.

Dziś w liturgii rozpoczynamy czytać List do Hebrajczyków, czyli list do chrześcijan, którzy pochodzą z narodu żydowskiego. Już pierwsze słowa objawiają prawdę o tym, że przez wieki Bóg mówił do swojego ludu poprzez proroków, teraz jednak nadszedł czas, aby wypowiedzieć się poprzez swojego Syna. Co to znaczy? Słowa Pana Jezusa są słowami Ojca! Słowa Jezusa zapisane na kartach Ewangelii są słowami, które pochodzą z serca Boga, który miesiecznik liturgiczny_nr1_2015.indd 66

66

pragnie dobra swoich dzieci. Słuchając mów Jezusa zapisanych w Ewangeliach, możemy mieć pewność, że to jest słowo Boga!

PSALM RESPONSORYJNY Ps 97 Refren: Hołd Mu oddajcie, wszyscy aniołowie.

Pan króluje, wesel się, ziemio, * radujcie się, liczne wyspy!

Obłok i ciemność wokół Niego, * prawo i sprawiedliwość podstawą Jego tronu.

Ref. Jego sprawiedliwość rozgłaszają niebiosa, * a wszystkie ludy widzą Jego chwałę.

Niech się zawstydzą wszyscy, którzy czczą posągi † i chlubią się bożkami, * niech wszystkie bóstwa hołd Mu składają. Ref. Ponad całą ziemię Tyś bowiem wywyższony * i nieskończenie wyższy od wszystkich bogów.

Radujcie się w Panu, sprawiedliwi, * i sławcie Jego święte imię.

Ref. 07.10.2014 13:02

67 ŚPIEW PRZED EWANGELIĄ Alleluja, Alleluja, Alleluja.

12 stycznia 2015 Mk 1, 15

Bliskie jest królestwo Boże.

Nawracajcie się i wierzcie w Ewangelię.

Alleluja.

EWANGELIA

Jezus wzywa ludzi po imieniu i powołuje pierwszych Apostołów

Oto słowo Pańskie.

Mk 1, 14-20

 Słowa Ewangelii według Świętego Marka

Gdy Jan został uwięziony, Jezus przyszedł do Galilei i głosił Ewangelię Bożą. Mówił: «Czas się wypełnił i bliskie jest królestwo Boże.

Nawracajcie się i wierzcie w Ewangelię».

Przechodząc obok Jeziora Galilejskiego, ujrzał Szymona i brata Szymonowego, Andrzeja, jak zarzucali sieć w jezioro; byli bowiem rybakami. Jezus rzekł do nich: «Pójdźcie za Mną, a sprawię, że się staniecie rybakami ludzi». I natychmiast zostawili sieci i poszli za Nim. miesiecznik liturgiczny_nr1_2015.indd 67

Idąc nieco dalej, ujrzał Jakuba, syna Zebedeusza, i brata jego Jana, którzy też byli w łodzi i naprawiali sieci. Zaraz ich powołał, a oni zostawili ojca swego, Zebedeusza, razem z najemnikami w łodzi i poszli za Nim. To chyba jakieś nieporozumienie, że kilka dni po Bożym Narodzeniu słyszę słowa: Nawracajcie się i wierzcie w Ewangelię! Zdaje się, że to wezwanie wielkopostne, zupełnie niepasujące do dzisiejszego dnia! A jednak…

To właśnie dzisiaj Pan Jezus mówi do mnie, abym się nawrócił i uwierzył Ewangelii. Co to znaczy? Może idzie o zmianę mojego myślenia? Może powinienem zaprosić Boga do mojego codziennego życia, a nie tylko liczyć się z Nim w sprawach bardzo ważnych? A może Bóg chce ode mnie, abym zostawił swoje stare przyzwyczajenia, nawet jeśli nie są one złe, ani grzeszne, a rozpoczął w życiu coś nowego?

Propozycja modlitwy wiernych znajduje się w Dodatku na str. 157.

MODLITWA NAD DARAMI

Boże, nasz Ojcze, przyjmij łaskawie naszą Ofiarę, † niech ona uświęci nasze życie * 07.10.2014 13:02

poniedziałek

68

i wyjedna nam to, o co z ufnością prosimy.

Przez Chrystusa, Pana naszego.

1-6 Prefacja zwykła, nr 36-41.

ANTYFONA NA KOMUNIĘ

Ps 36 (35), 10

Panie, w Tobie jest źródło życia, * i w Twej światłości oglądamy światło.

Albo:

POMYŚL:

 Czym jest dla mnie Pismo Święte?  Co znaczy dla mnie: słuchać słowa Bożego?  Co dzieje się w moim sercu, gdy słyszę: Nawracajcie się i wierzcie w Ewangelię! Jak się czuję z tym wezwaniem?

J 10, 10

Ja przyszedłem, aby mieli życie, * i mieli je w obfitości.

MODLITWA PO KOMUNII

Wszechmogący Boże, pokornie Cię prosimy, † aby ci, których posilasz swoim Sakramentem, * godnie Tobie służyli żyjąc według Twego upodobania. Przez Chrystusa, Pana naszego.

miesiecznik liturgiczny_nr1_2015.indd 68

07.10.2014 13:02

69

WTOREK, 13 STYCZNIA 2015 Kim jestem, że mogę stać przed Bogiem? Kim jestem, że mogę z Nim rozmawiać? Kim jestem, że w tak prosty sposób, nikogo ani niczego nie udając, mogę przy Nim być? Jedną z odpowiedzi jest ta, że jestem dzieckiem Boga! Jestem synem Boga! Jestem Jego córką! Dlatego nie muszę się bać; dlatego nie muszę nic przed Nim ukrywać! On zna moje serce. On zna mnie najlepiej. Jeśli tak jest, to z dziecięcą ufnością chcę uczestniczyć w Eucharystii; chcę z prostotą i ufnością przyjąć Jego słowo; chcę mówić Mu o wszystkim, co mnie dzisiaj martwi i boli.

Wierzę, że On z ojcowską dobrocią, znając moje pragnienia, udzieli mi tego, czego dziś potrzebuję!

ANTYFONA NA WEJŚCIE

Na wspaniałym tronie widziałem siedzącego Męża, * któremu hołd składa rzesza Aniołów * śpiewając jednogłośnie: * Oto Ten, którego panowanie jest wieczne.

KOLEKTA

Wszechmogący Boże, spełnij z ojcowską dobrocią pragnienie modlącego się ludu: † miesiecznik liturgiczny_nr1_2015.indd 69

13 stycznia 2015

daj mu poznać, co należy czynić, * i udziel siły do wypełnienia poznanych obowiązków. Przez naszego Pana Jezusa Chrystusa, Twojego Syna, † który z Tobą żyje i króluje w jedności Ducha Świętego, * Bóg, przez wszystkie wieki wieków.

PIERWSZE CZYTANIE

Jezus jest Zbawicielem ludzi

Hbr 2, 5-12

Czytanie z Listu do Hebrajczyków

Nie aniołom Bóg poddał przyszły świat, o którym mówimy. Ktoś to gdzieś stwierdził uroczyście, mówiąc: «Czym jest człowiek, że pamiętasz o nim, albo syn człowieczy, że się troszczysz o niego; mało co mniejszym uczyniłeś go od aniołów, chwałą i czcią uwieńczyłeś go. Wszystko poddałeś pod nogi jego».

Ponieważ zaś poddał Mu wszystko, nic nie zostawił nie poddanego Jemu. Teraz wszakże nie widzimy jeszcze, aby wszystko było Mu poddane. Widzimy natomiast Jezusa, który 07.10.2014 13:02

Wtorek

mało od aniołów był mniejszy, chwałą i czcią ukoronowanego za mękę śmierci, iż z łaski Bożej za wszystkich zaznał śmierci.

Przystało bowiem Temu, dla którego wszystko i przez którego wszystko, który wielu synów do chwały doprowadza, aby przewodnika ich zbawienia udoskonalił przez cierpienie. Tak bowiem Ten, który uświęca, jak ci, którzy mają być uświęceni, z jednego są wszyscy. Z tej to przyczyny nie wstydzi się nazywać ich braćmi swymi, mówiąc: «Oznajmię imię Twoje braciom moim, w pośrodku zgromadzenia będę Cię wychwalał».

Oto słowo Boże.

Życie czasem jest bardzo trudne: cierpienie, bieda, ból, niepowodzenie, brak siły, brak zrozumienia… Zdaje się, że Bóg o mnie zapomniał. Wierząc w to, że aniołowie nie cierpią, nie doświadczają bólu, nie martwią się o nic, chciałoby się czasem być aniołem. Ale Słowo Boże zapewnia mnie dzisiaj o tym, że Bóg o mnie nie zapomniał.

Mało tego, pamięta i troszczy się o mnie! Jezus Chrystus jest tym, któremu Ojciec poddał wszystko. Jezus, jeden miesiecznik liturgiczny_nr1_2015.indd 70

70

spośród nas, jest tym, który bierze mnie na swoje ramiona i niesie do Ojca. On umarł i zmartwychwstał, abym ja mógł żyć i chwalić Boga. Wszystko, co uczynił, uczynił z miłości! Dziękuję Ci, Jezu!

PSALM RESPONSORYJNY Ps 8 Refren: Dałeś Synowi władzę nad swym dziełem.

O Panie, nasz Panie, * jak przedziwne jest Twoje imię po całej ziemi!

Czym jest człowiek, że o nim pamiętasz, * czym syn człowieczy, że troszczysz się o niego?

Ref. Uczyniłeś go niewiele mniejszym od aniołów, * uwieńczyłeś go czcią i chwałą.

Obdarzyłeś go władzą nad dziełami rąk Twoich, * wszystko złożyłeś pod jego stopy: Ref. Owce i bydło wszelakie * i dzikie zwierzęta, 07.10.2014 13:02

71

13 stycznia 2015

ptaki podniebne i ryby morskie, * wszystko, co szlaki mórz przemierza. Ref. ŚPIEW PRZED EWANGELIĄ Alleluja, Alleluja, Alleluja.

1 Tes 2, 13

Przyjmijcie słowo Boże nie jako słowo ludzkie, ale jak jest naprawdę, jako słowo Boga.

Alleluja.

EWANGELIA

Jezus naucza jak ten, kto ma władzę

Mk 1, 21-28

 Słowa Ewangelii według Świętego Marka

W mieście Kafarnaum Jezus w szabat wszedł do synagogi i nauczał. Zdumiewali się Jego nauką: uczył ich bowiem jak ten, który ma władzę, a nie jak uczeni w Piśmie.

Był właśnie w synagodze człowiek opętany przez ducha nieczystego. Zaczął on wołać: «Czego chcesz od nas, Jezusie Nazarejczyku?

Przyszedłeś nas zgubić. Wiem, kto jesteś: Święty Boży». miesiecznik liturgiczny_nr1_2015.indd 71

Lecz Jezus rozkazał mu surowo: «Milcz i wyjdź z niego». Wtedy duch nieczysty zaczął go targać i z głośnym krzykiem wyszedł z niego.

A wszyscy się zdumieli, tak że jeden drugiego pytał: «Co to jest? Nowa jakaś nauka z mocą. Nawet duchom nieczystym rozkazuje i są Mu posłuszne». I wnet rozeszła się wieść o Nim wszędzie po całej okolicznej krainie galilejskiej.

Oto słowo Pańskie.

Kiedy przychodzi Jezus, trzeba się liczyć z tym, że nie będzie już tak jak dotychczas. Możliwe, że przychodząc, zażąda ode mnie czegoś, do czego jestem bardzo przywiązany, bez czego nie wyobrażam sobie życia. On przychodzi jak Pan, czyli jako ten, który ma władzę nad wszystkim. Przychodzi, aby zapanował prawdziwy pokój i miłość. Przychodzi, aby zły duch nie miał już nad nikim władzy. Pan Jezus jest tym, który na drzewie krzyża zwyciężył szatana i odebrał mu wszelką władzę! Panie Jezu, jeśli jakaś siła zła trzyma mnie w swoich szponach, uwol07.10.2014 13:02

Wtorek

72

nij mnie! Ty jesteś moim jedynym Panem i Zbawicielem!

Chcę całkowicie należeć do Ciebie!

Propozycja modlitwy wiernych znajduje się w Dodatku na str. 157.

MODLITWA NAD DARAMI

Boże, nasz Ojcze, przyjmij łaskawie naszą Ofiarę, † niech ona uświęci nasze życie * i wyjedna nam to, o co z ufnością prosimy.

Przez Chrystusa, Pana naszego.

1-6 Prefacja zwykła, nr 36-41.

ANTYFONA NA KOMUNIĘ

Ps 36 (35), 10

Panie, w Tobie jest źródło życia, * i w Twej światłości oglądamy światło.

Albo:

MODLITWA PO KOMUNII

Wszechmogący Boże, pokornie Cię prosimy, † aby ci, których posilasz swoim Sakramentem, * godnie Tobie służyli, żyjąc według Twego upodobania. Przez Chrystusa, Pana naszego.

POMYŚL:

 Kiedy po raz pierwszy zawierzyłem swoje życie Panu Jezusowi?  Kiedy po raz ostatni w czasie modlitwy powiedziałem Jezusowi: „Ty jesteś moim jedynym Panem i Zbawicielem?”  Co w moim życiu mnie zniewala?

J 10, 10

Ja przyszedłem, aby mieli życie, * i mieli je w obfitości.

miesiecznik liturgiczny_nr1_2015.indd 72

07.10.2014 13:02

155

DniDnipowszednie powszednieprzed przeduroczystością uroczystościąObjawienia ObjawieniaPańskiego Pańskiego

DODATEK - MODLITWA WIERNYCH Dni powszednie przed uroczystością Objawienia Pańskiego Bóg Ojciec tak nas umiłował, że dał nam swojego Syna jako Zbawiciela i w Nim uczynił nas swoimi przybranymi dziećmi.

Przez tegoż Syna, Jezusa Chrystusa, zanieśmy do Niego nasze prośby: 1. Módlmy się za papieża (Franciszka), biskupów i prezbiterów, aby poprzez sprawowane sakramenty i głoszone Słowo prowadzili każdego człowieka do spotkania z Bogiem.

2. Módlmy się za wszystkie rodziny, aby były miejscem wzrastania w wierze, nadziei i miłości.

3. Módlmy się za tych, których Bóg powołuje do naśladowania Go bardziej miesiecznik liturgiczny_nr1_2015.indd 155

z bliska, aby mieli odwagę pójść z radością za Jego wezwaniem.

4. Módlmy się za wszystkich poszukujących sensu życia, aby odnaleźli go w osobie Jezusa Chrystusa.

5. Módlmy się za wszystkich zmarłych, aby weszli na ucztę zbawionych w niebie i wielbili na wieki Chrystusa Baranka Bożego.

6. Módlmy się za nas karmiących się Słowem i Ciałem Bożego Syna, abyśmy świadczyli o Jego obecności w nas całym swoim postępowaniem.

Boże, nasz najlepszy Ojcze, który dajesz nam siebie w swoim Synu, wysłuchaj nasze prośby i udziel nam tego, co przyczyni się do jeszcze ściślejszego zjednoczenia z Tobą.

Przez Chrystusa Pana naszego. Amen.

07.10.2014 13:03

Dodatek - Modlitwa wiernych Dni powszednie po uroczystości Objawienia Pańskiego

Do dobrego Boga, który objawił nam siebie i swoją ogromną miłość, posyłając na świat swojego Jedynego Syna, zanieśmy z dziecięcą ufnością wszystkie nasze prośby: Będziemy powtarzać: Wysłuchaj nas, dobry Ojcze.

1. Prosimy Cię, Boże, aby nasz papież (Franciszek) był zawsze uległy Twojemu Świętemu Duchowi.

2. Prosimy Cię, Boże, aby ci, którzy przeżywają kryzys wiary, doświadczyli Twojej żywej obecności dzięki świadectwu wzajemnej miłości ludzi wierzących.

3. Prosimy Cię, Boże, aby wszyscy cierpiący fizycznie i duchowo doświadczali w swojej słabości uzdrawiającej mocy Twojej łaski.

miesiecznik liturgiczny_nr1_2015.indd 156

156

4. Prosimy Cię, Boże, aby małżonkowie czerpali od Ciebie łaskę wzajemnej miłości i przebaczenia.

5. Prosimy Cię, Boże, aby nasi zmarli bracia i siostry mogli wejść do Twojego domu i cieszyć się Twoją bliskością na wieki.

6. Prosimy Cię, Boże, abyśmy, nieśli światło Twojej obecności każdemu spotkanemu człowiekowi.

Boże, nasz dobry Ojcze, Ty wiesz, czego nam dziś najbardziej potrzeba. Prosimy Cię, wysłuchaj nasze prośby i udziel nam tego, co pomoże nam iść Twoimi śladami, oraz zabierz wszystko, co mogłyby nas od Ciebie odłączyć. Przez Chrystusa Pana naszego. Amen.

07.10.2014 13:03

Warunki prenumeraty: Miesięcznik Od Słowa do Życia. Cena jednego egzemplarza 7 zł Zamawiając prenumeratę na cały rok 1 lub 2 egz. gratis. Prenumerata zawiera koszty przesyłki.

Prenumerata na terenie Polski dla odbiorców indywidualnych: Prenumerata:

do 9 egzemplarzy

od 10 egzemplarzy

3 numery

21 zł x ilość egz.

19 zł x ilość egz.

6 numerów

40 zł x ilość egz.

38 zł x ilość egz.

12 numerów

77 zł x ilość egz.

70 zł x ilość egz.

Płatność przelewem lub przekazem bankowym:

Konto: BZ WBK o/Częstochowa 91 1090 1795 0000 0001 0885 6138

Edycja Świętego Pawła • ul św. Pawła 13/15 • 42-221 Częstochowa Z dopiskiem: prenumerata Od Słowa do Życia, liczba egzemplarzy…, od numeru…

Prenumeratę można zamówić: tel. 34.370.83.50 lub 722.290.119; e-mail: prenumerata@odslowadozycia.pl • www. odslowadozycia.pl Dla księgarń zamawiających co najmniej 5 egz., rabat 25%, dla mniejszych ilości rabat 15%.

Egzemplarze są bez prawa zwrotu.

Prenumerata zagraniczna dla odbiorców indywidualnych: wszystkie kraje świata

cena 1 egzemplarza

przesyłka ekonomiczna przesyłka priorytetowa (expresowa)

19 PLN

228 PLN

Prenumerata 12 numerów 57 EUR

76 USD

22 PLN

264 PLN

66 EUR

88 USD

Prenumerata większej ilości: cena jednej prenumeraty x liczba egzemplarzy.

Przy zamówieniu większej liczby egzemplarzy (od 20 egz.), prosimy o kontakt.

miesiecznik liturgiczny_nr1_2015.indd 166

07.10.2014 13:37