DUIC_nr373_16juli

Vanwege deze dikke zomereditie extra veel uittips

12

bijdrageDoneerjijeenvoordezegratiskrant?

Met DUIC de zomer door: verhalen, uittips en een quiz

Utrecht telt de meeste Werelderfgoedlocaties van Nederland

Stadsbeiaardier over de zomeravondconcerten

DAGEN365 PERJAAROPEN!

P. 4

P. 15

28 aug - 06 sep 2026

INHOUD

Nieuws

4. Koploper in Werelderfgoed

Wat betekent zo’n UNESCO-status?

6. Waarom is bouwgrond zo duur?

Nieuwe serie ‘Bouwgrond: ongekend waardevol’

9. Zomerse pop-ups

Restauranteigenaren in de dop koken bij Vogelfrei

10. Zorgfraudezaak

Ruim 4,5 miljoen euro witgewassen

Cultuur

12. Extra veel uittips

Leuk om te doen in de zomer

15. Zomeravondconcerten

Stadsbeiaardier Malgosia op de Dom

Stad en leven

19. Al 50 jaar bij de brandweer

Marcel de Vries heeft ‘rood hart’

21. Op pad met Oud-Utrecht

Hoogleraar Donders en architect Kruijf

Sport

22. Puzzel

Zoek de verschillen

23. Zomerquiz

Test je Utrechtse nieuwskennis

De zomer is aangebroken en dat betekent: een extra dikke editie van DUIC. Met een mix van Utrechtse verhalen gaan we de vakantieperiode in. Zo reconstrueren we een grote zorgfraudezaak en trappen we een nieuwe serie af over bouwgrond. De eerste keer onderzoeken we waarom dit in Utrecht zo duur is. Ook spreken we Marcel, die al 50 jaar bij de Utrechtse brandweer werkt. Hij vertelt over zijn lange loopbaan en over de kazerne door de jaren heen. Natuurlijk besteden we volop aandacht aan de zomer in de stad. We klommen met stadsbeiaardier Malgosia de Dom op, waar zij vertelt over de zomeravondconcerten in juli en augustus. Ook geven chefs van ‘Vaste Grond’ een voorproefje

MARSHALLAAN

Utrecht is constant in beweging. Er wordt gebouwd en gesloopt. Hierdoor ziet de stad er op sommige plekken heel anders uit dan vroeger, terwijl andere straten en pleinen juist al decennia hetzelfde blijven. In deze rubriek laten we dat zien.

van hun pop-uprestaurant bij Vogelfrei. Daarnaast vind je in deze editie extra veel zomerse uittips.

Verder duiken we in het bijzondere erfgoed van Utrecht. Want wist je dat onze stad de meeste werelderfgoedlocaties van Nederland heeft? We zoeken uit wat zo’n UNESCO-status betekent. En voor de puzzelaars onder ons: test je nieuwskennis over de stad op de een-na-laatste pagina. Goed om te weten: donderdag 27 augustus ligt er weer een gloednieuwe DUIC bij alle afhaalpunten. Maar ook tijdens de zomer blijven we het Utrechtse nieuws (en meer) gewoon delen via onze website en socials. Fijne zomer! De DUIC-redactie

Colofon

Bas

ART DIRECTION EN

en redactie DUIC

UITGEVERS

Else

Joris Daalhuisen en Martijn Rademakers

CONTACT REDACTIE redactie@duic.nl 030 7600 226

VRAGEN OVER DISTRIBUTIE?

Lysanne Scheer via distributie@duic.nl, 030 7600 146

ADVERTEREN

Helling 13, 3523 CB Utrecht, adverteren@duic.nl Dave Vorstenbosch dave@duic.nl 030 7600 146

een persoonlijke uitvaart voor elk budget

U bent altijd welkom voor een open gesprek.

Bel 0800 - 023 05 50 of ga naar monuta.nl/utrecht

Ook als u niet of elders verzekerd bent.

Utrecht

van Setten, Bo Steehouwer,

Marie Vonk, Luuk Beckers, Max Weijtens, Nella van Leeuwen, Robert Oosterbroek, Sofie Jansen en Zoey van Wijhe.

Tessa di Corrado

ERFGOED IN UTRECHT

Utrecht telt de meeste Werelderfgoedlocaties wat betekent de UNESCO-status eigenlijk?

Utrecht staat bomvol bijzonder erfgoed, maar sommige plekken zijn zó bijzonder dat ze op de Werelderfgoedlijst van UNESCO staan. Het Rietveld Schröderhuis kreeg die status al in 2000. In 2021 kwamen daar de NederGermaanse Limes en de Hollandse Waterlinies bij. Daarmee is Utrecht de Nederlandse stad met de meeste UNESCO-Werelderfgoedlocaties. Maar wat betekent die prestigieuze status eigenlijk? Zorgt zij voor meer bezoekers, extra bescherming of vooral internationale erkenning?

Tekst & fotografie: Bas van Setten

UNESCO is een organisatie van de Verenigde Naties die in 1945 werd opgericht met als doel vrede te bevorderen door middel van onderwijs, wetenschap, cultuur en communicatie. Het motto van de organisatie luidt: “Omdat oorlogen ontstaan in de hoofden van mensen, moeten ook de verdedigingen van de vrede worden opgebouwd in de hoofden van mensen.” UNESCO is vooral bekend vanwege haar inzet voor het beschermen van cultureel en natuurlijk erfgoed. Op de Werelderfgoedlijst van UNESCO staan inmiddels meer dan 1.200 bijzondere locaties verspreid over ruim 170 landen. Voorbeelden hiervan zijn de Taj Mahal in India, Machu Picchu in Peru, het Colosseum in Italië, de Chinese Muur, Petra in Jordanië, het Great Barrier Reef in Australië en de Seren-

geti in Tanzania. Nederland telt dertien Werelderfgoederen, waaronder de molens van Kinderdijk, de Van Nellefabriek in Rotterdam en de Waddenzee. Van alle Nederlandse steden heeft Utrecht de meeste Werelderfgoedlocaties.

Uit gesprekken met beheerders van de Utrechtse Werelderfgoedlocaties blijkt dat de UNESCO-status vooral wordt gezien als een internationaal kwaliteitslabel. De erkenning vergroot de zichtbaarheid van het erfgoed en onderstreept het belang van behoud voor toekomstige generaties. Tegelijkertijd levert de status niet automatisch extra subsidie of een explosieve groei van bezoekers op.

Rietveld Schröderhuis

In 2000 kreeg het Rietveld Schröderhuis, het

meesterwerk van Gerrit Rietveld en Truus Schröder, een UNESCO-status. “De Werelderfgoedstatus geeft internationale erkenning en benadrukt de bijzonderheid en het belang van het erfgoed”, zegt Carola Schütz van het Rietveld Schröderhuis. “Dat gaat gepaard met de verantwoordelijkheid om er goed voor te zorgen, voor nu en de toekomst.” Of de UNESCO-status in 2000 ook heeft gezorgd voor bijvoorbeeld meer bezoekers is lastig te zeggen. “Als er een stijging was, dan was deze in ons geval beperkt in verband met de beperkte capaciteit van het huis en dus beperkte ruimte voor groei.”

Wel is het zó dat in het geval van het Rietveld Schröderhuis in 2025 15 procent van de bezoekers aangaf dat de UNESCO-status de belangrijkste reden was voor het bezoek.

“Dus ook daarin zie je terug dat de status wel bijdraagt aan het gevoel van bijzonderheid en dat het echt een must-see is.” Ongeveer de helft van de bezoekers van het Rietveld Schröderhuis komt uit het buitenland en het grootste aandeel internationale bezoekers is afkomstig uit Duitsland en Japan.

Neder-Germaanse Limes

In 2021 kreeg Utrecht er twee Werelderfgoederen bij, waaronder de Neder-Germaanse Limes. Deze vormde ongeveer tweeduizend jaar geleden de noordgrens van het Romeinse Rijk. Langs de grens lagen tientallen forten, waarvan drie van de best bewaarde zich in en rond Utrecht bevinden. Een van die locaties is Castellum Hoge Woerd, dat is gebouwd op de resten van een Romeins fort.

Rietveld Schröderhuis

Werelderfgoedlocaties van Nederland, maar eigenlijk?

Volgens Tess van Schie, coördinator Marketing en Communicatie van Museum Hoge Woerd, heeft de UNESCO-status vooral de zichtbaarheid van het Romeinse verleden van Utrecht vergroot. “Met betrekking tot de bezoekersaantallen zien we sinds 2021 een duidelijke stijgende lijn. Daarbij moet wel worden aangetekend dat de cijfers uit de eerste jaren na de Werelderfgoedaanwijzing lastig te interpreteren zijn vanwege de impact van de coronapandemie.” De bezoekersaantallen laten een duidelijke groei zien. In 2022 trok Museum Hoge Woerd 10.241 bezoekers, van wie 473 uit het buitenland kwamen. In 2025 waren dat 31.921 bezoekers, waaronder 1.633 internationale bezoekers. De meeste buitenlandse bezoekers komen uit Duitsland en België, gevolgd door het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten en Canada. Daarnaast ontvangt het museum steeds vaker bezoekers uit andere delen van de wereld met een specifieke belangstelling voor archeologie, Romeinse geschiedenis en UNESCO-Werelderfgoed.

Ook DOMunder maakt deel uit van de Neder-Germaanse Limes. In het museum onder het Domplein wordt tweeduizend jaar Utrechtse geschiedenis zichtbaar gemaakt. Volgens directeur-bestuurder Tijn Pieren heeft de UNESCO-status de bekendheid van zowel DOMunder als het Domplein vergroot. “Naast de trots voor Utrechters op het rijke verleden van de stad, is het ook een belangrijk onderdeel van het aantrekken van de zogenaamde 'kwalitatieve bezoeker'. De verschillende UNESCO-locaties van Utrecht, samen met het erfgoed, musea en cultuuraanbod zijn het fundament van waarom Utrecht wordt gezien als een fijne stad om te wonen en te verblijven.” Pieren benadrukt wel dat de UNESCO-status geen automatische finan-

ciering oplevert. “De openstelling van het ondergrondse UNESCO-Werelderfgoed van het Domplein is alleen mogelijk doordat er tickets worden verkocht en er 140 fantastische vrijwilligers zijn die dagelijks klaar staan om de bezoekers te ontvangen.”

Nieuwe Hollandse Waterlinie Ook de Nieuwe Hollandse Waterlinie kreeg in 2021 een UNESCO-status. Dit verdedigingssysteem, dat zich uitstrekt van Muiden tot de Biesbosch, maakte het mogelijk om grote gebieden gecontroleerd onder water te zetten om vijanden tegen te houden. Binnen de gemeente Utrecht liggen verschillende onderdelen van de linie, waaronder Fort aan de Klop. Tegenwoordig is het fort in gebruik als horecalocatie. Joost Batelaan van Fort aan de Klop noemt het bijzonder: "Het is prachtig om op een Werelderfgoedlocatie te ondernemen." Toch merkt hij de UNESCO-status niet direct terug in de bezoekersaantallen. Wel ziet hij dat gasten zich bewust zijn van de bijzondere status van het fort en dat overheden het belang van de locatie nadrukkelijker uitdragen. “En dat is mooi om te merken.”

Ook Fort Hoofddijk, gelegen op het terrein van de Botanische Tuinen van de Universiteit Utrecht, maakt deel uit van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Rondom het fort ligt een van de grootste rotstuinen van Europa. Volgens communicatiemedewerker Iris Vestergaard heeft de UNESCO-status mogelijk indirect bijgedragen aan de groei van het aantal bezoekers aan de Botanische Tuinen, die in 2025 ongeveer 195.000 bezoekers ontvingen. Het fort zelf is niet toegankelijk, omdat het wordt gebruikt voor onderzoek door de Universiteit Utrecht. Wel wil de Botanische Tuinen de geschiedenis van het fort zichtbaarder maken. Zo zijn er plannen

om historische defensiebeplanting terug te brengen en de kazematten uit de periode 1914-1918 beter zichtbaar te maken, zodat bezoekers de geschiedenis van de locatie beter kunnen beleven.

Trots

De ervaringen van de verschillende Utrechtse locaties laten zien dat de UNESCO-status de zichtbaarheid van het erfgoed vergroot, bijdraagt aan de internationale uitstraling van de stad en het bewustzijn vergroot van

het historische belang van deze plekken. Tegelijkertijd blijkt dat de status geen garantie biedt voor extra financiering of sterk stijgende bezoekersaantallen. Carola Schütz van het Rietveld Schröderhuis zegt trots te zijn dat er zoveel bijzonders te ontdekken is in Utrecht. “Bij jou om de hoek. Ook zet het Utrecht internationaal op de kaart: de enige provincie in Nederland met maar liefst drie Werelderfgoedlocaties op fietsafstand van elkaar.” a

Castellum

Fort aan de Klop

BOUWGROND: ONGEKEND WAARDEVOL

Bouwgrond kost steeds meer

VAN EEN PAAR EURO PER VIERKANTE METER LANDBOUWGROND TOT BOUWGROND VAN DUIZENDEN EURO’S

Wonen is duur, maar dat komt niet alleen doordat huizen duur zijn. Ook de grond eronder wordt jaar na jaar duurder. Die kosten komen uiteindelijk terecht bij huizenkopers en huurders. Maar wie verdient eraan? En hoe wordt bepaald wie welke grond krijgt? In deze DUIC-reeks ‘Bouwgrond: ongekend waardevol’ gaan we op zoek naar de antwoorden. In dit eerste artikel beginnen we bij de basis: wat is bouwgrond eigenlijk en waarom is de grond eigenlijk zo duur?

Tekst/Fotografie: Luuk Beckers

Niet alle grond in en rond Utrecht is bouwgrond. “Grond is bouwgrond als er een bestemming op zit, dat is de meest bepalende factor”, zegt Peter Boelhouwer, hoogleraar Housing Systems aan de TU Delft. “Met zo’n bestemming zeggen wij als maatschappij dat er gebouwd mag worden. Er kan een bestemming zijn die woningbouw toestaat, horeca of een ander bedrijf.” Op grond met zo’n bestemming kan je nog niet meteen bouwen. Daarvoor moet grond eerst bouwrijp gemaakt worden. “Als de grond in een laaggelegen polder ligt, moet er bijvoorbeeld eerst een laag zand op. En er moeten nutsvoorzieningen worden aangelegd en wegen,” legt Boelhouwer uit.

Grondprijs kan sterk oplopen Wat grond kost, is afhankelijk van wat een ei-

genaar ermee mag doen. “Grond die alleen gebruikt mag worden voor landbouw is 8 of 10 euro per vierkante meter waard. De precieze prijs is afhankelijk van de locatie”, vertelt Boelhouwer. “Maar zodra de grond bij de gemeente of ontwikkelaar als bouwgrond in de boeken belandt, wordt gerekend met een bedrag van 40 tot 100 euro per vierkante meter. Het prijsverschil wordt gebruikt om de eigenaar schadeloos te stellen. Zo moeten er misschien kosten worden gemaakt om een boerderij te verplaatsen. En er zit een stukje winst in voor de oorspronkelijke eigenaar van de grond.”

Vervolgens moet de grond bouwrijp worden gemaakt. “Bouwrijpe grond kan in Utrecht wel 1300 of 1400 euro per vierkante meter waard zijn”, stelt Boelhouwer. Volgens

hem ontstaat er bij elke stap in het proces extra waarde en verdient iedereen wat: “De boer die de grond verkoopt, de ontwikkelaar die het project organiseert, de bouwer die de woningen bouwt en de eerste koper van de woning. Dat moet ook om woningbouw mogelijk te maken, maar het moet niet te gek worden.”

Rol van de markt

Hoe hoog de prijs van bouwrijpe grond precies is, ligt eraan wat er gebouwd mag worden. Voor koop- en huurwoningen in de vrije sector is de marktprijs bepalend. Deze is makkelijk te berekenen: “De marktprijs van bouwrijpe grond is de verwachte opbrengst van de te bouwen woningen min de verwachte bouwkosten”, zegt Boelhouwer. Op deze manier wordt berekend wat een ontwikkelaar maximaal voor de grond kan betalen zonder verlies te maken. Dat een marktpartij de grond niet voor minder dan de hoogst haalbare prijs verkoopt is logisch. Maar ook de gemeente zal dit niet doen. Want het zomaar goedkoper verkopen van grond wordt gezien als staatssteun en dat is verboden. Bovendien wil de gemeente de bouwgrond ook niet goedkoper verkopen. Dit zou in de praktijk namelijk betekenen dat de gemeente een fors cadeau zou geven aan de eerste koper van een nieuwbouwwoning. Immers, op het moment dat de eerste koper het huis weer verkoopt, ontvangt diegene wel gewoon de marktprijs van de tweede koper. Als deze eerste koper de onderliggende grond dus met een korting van 50.000 euro van de gemeente heeft gekocht, maakt hij bij verkoop van de woning dus ook 50.000 euro

extra winst, aldus de ambtenaren. Bouwgrond voor sociale huur- en middenhuurwoningen goedkoper Waar de marktprijs bepalend is voor de bouwgrond voor koopwoningen en vrije sector huurwoningen, ligt dit anders bij goedkopere huurwoningen. Elk jaar stelt de gemeente een grondprijzenbrief vast waarin staat voor welke bedragen zij bouwrijpe grond verkoopt. De prijzen verschillen per type woning. Voor koopwoningen en woningen in de vrije sector geldt een minimale grondprijs die aansluit op de marktprijs. De grondprijs voor midden huurwoningen en sociale huur is lager. De gemeente doet dit omdat de huren die investeerders en corporaties maximaal mogen vragen te laag zijn om de marktprijs van grond terug te verdienen. Op deze manier maakt de overheid de bouw van betaalbare woningen mogelijk.

Grote prijsverschillen

Doordat de prijzen van bouwrijpe grond flink verschillen, is bij de aankoop van dure koophuizen een veel groter deel bestemd voor de verwerving van de grond. Volgens Boelhouwer kan bij een dure woning wel de helft of meer van het aankoopbedrag bestemd zijn voor grond. Iemand die een woning koopt van een miljoen, kan dus zomaar vijf of zes ton kwijt zijn voor de grond. Bij sociale huur is dat aandeel juist veel kleiner: daar gaat volgens Boelhouwer ongeveer 10 procent van de aankoopkosten van een woning, die de woningcorporatie betaalt, naar de grond.

Matserterrein naast Rabobank wordt bouwrijp gemaakt.

meer geld, maar waarom?

Beter betaalbare woningen

De nieuwe Utrechtse coalitie van PRO en D66 wil dat er meer betaalbare woningen worden gebouwd dan nu het geval is. Waar de gemeente er nu nog naar streeft dat 75 procent van de nieuwe woningen betaalbaar is, moet dit in de toekomst 80 procent worden. Het gaat dan om woningen in de middenhuur-, middenkoop- en sociale huursector.

Toch kan de gemeente niet ongelimiteerd eisen stellen aan het aantal woningen dat betaalbaar moet zijn.

De gemeente laat weten daarom mogelijkheden te verkennen om ervoor te zorgen dat betaalbare koopwoningen ook op de lange termijn betaalbaar blijven. Daarmee wil zij voorkomen dat de woningen uit het betaalbare segment verdwijnen en dat deze woningen ook op langere termijn beschikbaar blijven voor mensen met een middeninkomen. Volgens Boelhouwer bestaan er al diverse constructies die dit mogelijk maken. Zo kan het Fonds Betaalbare Koop worden ingezet

De grondopbrengsten van betaalbare woningen zijn immers lager dan van duurdere woningen.

Als de totale opbrengsten voor bouwgrond te laag worden doordat een te groot deel van de woningen betaalbaar moet zijn, kan er onvoldoende geld beschikbaar zijn om de grond bouwrijp te maken en het gebied in te richten. In dat geval kan de woningbouw stagneren.

Het is ook daarom dat de gemeente bouwgrond voor koopwoningen en huurwoningen in de vrije sector alleen verkoopt als deze hoger ligt dan een bepaald minimum. Als de marktwaarde lager uitkomt dan dat minimum, verkoopt de gemeente de grond niet.

Betaalbare koop

De gemeente zet bij betaalbaar wonen vooral in op huurwoningen. Het onder de marktprijs aanbieden van koopwoningen levert het probleem op dat deze bij doorverkoop alsnog voor de marktprijs worden verkocht, waardoor deze al snel buiten het betaalbare segment valt. Alleen de eerste koper profiteert dan van de korting en maakt (potentieel) een forse winst bij doorverkoop van de woning.

dat een korting verstrekt aan de koper van een nieuwbouwwoning. Zodra deze de woning doorverkoopt, moet deze eerste koper van de woning de korting terugbetalen aan het fonds. Een andere mogelijkheid is het kopen onder voorwaarden, zoals Koopstart en Koopgarant. In die constructies wordt ook een deel van de waardestijging of -daling verrekend met de koper. “Op deze manier worden koophuizen betaalbaar, zonder dat de eerste koper een winnend lot uit de loterij krijgt”, aldus Boelhouwer.

Bouwgrond in Utrecht relatief duur

Nu helder is hoe de prijs van bouwgrond tot stand komt, blijft de vraag over waarom bouwgrond in Utrecht over het algemeen duurder is dan op andere plekken in Nederland. Het antwoord ligt in de formule die Boelhouwer uitlegde: “de marktprijs van bouwrijpe grond is de verwachte opbrengst van de te bouwen woningen min de verwachte bouwkosten”. Dat betekent dat hoge woningprijzen doorgaans leiden tot hoge grondprijzen, en lagere woningprijzen tot lagere grondprijzen. Hoge bouwkosten drukken juist de grondprijs.

Huizenprijzen in Utrecht zijn over het alge-

meen hoger dan elders, iets wat doorwerkt in hogere grondprijzen. Dit wordt echter getemperd doordat ook bouwkosten in stedelijke gebieden, zoals Utrecht, hoger liggen. Maar de verkoopprijzen van Utrechtse woningen liggen dermate veel hoger dat dit de hogere bouwkosten compenseert. Daardoor is bouwgrond in Utrecht relatief duur.

Bouwgrond steeds duurder Utrechtse bouwgrond is niet alleen duur. Het wordt ook steeds duurder. Volgens Boelhouwer komt dat vooral door de gestegen bouwen inrichtingskosten. Zo kostte een kavel voor een eengezinswoning in de vrije huursector in 2017 tenminste 39.900 euro. Voor een koopwoning bedroeg dit 39.000. Anno 20326 is dit respectievelijk 94.000 euro en 115.000 euro zo blijkt uit de grondprijzenbrieven. De gestegen woningprijzen maken deze stijging ook mogelijk. De prijzen worden volgens hem niet opgejaagd door een tekort aan bouwgrond. “Er zijn genoeg plekken waar gebouwd kan worden, ook in Utrecht,” stelt hij. Wel wordt steeds vaker bouwgrond ingezet die duur is om te ontwikkelen.

Belang bij hoge prijzen

Tot slot vragen we Boelhouwer of het niet simpelweg ook zo is dat de gemeente belang heeft bij hoge grondprijzen. Hoge grondprijzen zorgen immers voor meer inkomsten

bij de gemeente, die vaak verkoper is van de grond.

Boelhouwer bevestigt dat de gemeente belang kan hebben bij hoge grondprijzen als ze grond in bezit heeft. Sommigen zijn volgens hem ook van mening dat gemeenten te veel winst maken op grond om hier vervolgens leuke dingen mee te doen. Boelhouwer wijst echter ook op een ander belang van de gemeente. Volgens hem streven gemeenten vooral ook naar betaalbare woningen. En daarvoor zijn hoge grondprijzen ongewenst. Hoe Utrecht dit in Utrecht speelt en of, en zo ja hoeveel, de gemeente verdient aan bouwgrond, onderzoeken we in het volgende artikel, “Utrechtse bouwgrond als melkkoe?”. We onderzoeken daarbij ook of de gemeente daadwerkelijk verdient aan bouwgrond, hoeveel geld ermee gemoeid is en waaraan eventuele opbrengsten worden besteed. Het vervolg op ‘Bouwgrond: ongekend waardevol’ verschijnt in de eerste DUIC na de zomer, op 27 augustus.a

Reageren op dit artikel? Stuur een mail naar redactie@duic.nl. DUIC brengt alle reacties in kaart en legt deze voor aan de Utrechtse politiek. In het laatste artikel van de reeks ‘Bouwgrond: ongekend waardevol’ leest u wat de politiek ervan vindt.

Peter Boelhouwer, hoogleraar Housing Systems aan de TU Delft.

* Minimale prijs, bron: Grondprijzen brief 2026, Gemeente Utrecht

Bij de Jaarbeursboulevard ligt een groot stuk bouwgrond

VAN DATAWETENSCHAP EN DANSLES NAAR EEN RESTAURANT

‘Wanneer krijg je ooit zo’n kans?’

Deze zomer kunnen mensen voor het eerst drie dagen lang hun eigen restaurant runnen tijdens het initiatief Vaste Grond van Vogelfrei. De organisatie regelt een locatie op de Nijverheidsweg, de keuken en de reserveringen; deelnemers verzorgen het menu en dragen een deel van de opbrengst af. De meesten zijn helemaal geen chef, maar bijvoorbeeld dansdocent of data scientist. Toch willen ze allemaal hetzelfde weten: hoe is het om een eigen restaurant te runnen? Misschien een voorproefje voor later, maar in ieder geval een bijzondere ervaring.

Wanneer krijg je nou ooit weer zo’n kans? Dat vraagt Martijn Vermaas (28) zich af. Samen met Peer van Doggenaar (26) is hij op 6, 7 en 8 augustus aan de beurt. Voor een weekend verruilen de twee vrienden hun werkplekken bij Heimat voor hun eigen pop-uprestaurant. Zij zien de keuken, bediening, gerechten en drankjes als één geheel. “Het is vaak zo dat de chef het voorplaatje is”, legt Martijn uit. “Maar wij vinden de vloer net zo belangrijk als de keuken.” Ook zien de twee een drankje als onderdeel van iedere gang. “We hebben de gerechten gemaakt met de drankjes samen”, zegt Peer. “We hebben niet eerst een gerecht bedacht en daarna wat je erbij drinkt.” Voor ieder gerecht maken ze daarom een eigen drankje, soms alcoholisch, soms juist niet. Het varieert van zelfgemaakte infusies, theeën en andere creaties. “Als je dingen zelf maakt, kun je veel beter sturen en de perfecte match maken.”

De Librije

De twee leerden elkaar ooit kennen bij De Branding aan de Croeselaan, een zaak die inmiddels niet meer bestaat. “Tussen het burgers flippen en biertjes tappen door zijn we vrienden geworden”, zegt Martijn. De afgelopen jaren werkten ze onder andere bij sterrenrestaurant De Librije en het

Utrechtse Stadsjochies. Inmiddels kookt Martijn bij Heimat, terwijl Peer zich daar bezighoudt met de non-alcoholische dranken en de bediening. Begin augustus komt alles wat ze onderweg hebben geleerd samen. “Het voelt als een goed moment”, zegt Peer. “Nu kunnen we het voor het eerst helemaal in onze eigen stijl doen.” En dat betekent: toegankelijk, eenvoudig maar goed, seizoensgebonden en met producten uit de regio. Verwacht bijvoorbeeld producten uit Moestuin Vollenhoven in Zeist en zelfgebakken brood met bloem van de molen in IJsselstein. “Elk gerecht is compleet anders, anders wordt het saai”, vindt Martijn. In het menu komen dan ook zowel Franse, Spaanse en Italiaanse invloeden terug.

‘Echt een inkijkje in wat wij thuis eten’

12 juli aan de beurt. Haar missie? Mensen laten kennismaken met de Surinaamse keuken, maar dan op een fine dining-manier en gecombineerd met Europese wijnen. Met haar pop-up wilde ze laten zien dat de Surinaamse keuken veel meer is dan alleen gerechten als nasi en roti. Doordeweeks werkt Ikamba fulltime als finance consultant, maar daarnaast is ze ook nog danslerares, vlecht ze haren én heeft de hobbykok het cateringbedrijf Cooked by Ika. “Ik ben catering gewend, maar ik wilde graag een restaurantervaring. Hoe is het om live voor gasten te koken?”

klaar. “Mijn broertje belde zijn vrienden op. Ze trokken handschoenen aan en zeiden: vertel maar wat we moeten doen. Dat hielp enorm.”

Halsoverkop inkopen doen

Van consultant naar chef Voor een andere deelnemer, Ikamba Blyer (27), zitten haar drie dagen er al op. Zij was op 10, 11 en

“Zonder mijn familie en vrienden was het niet gelukt”, concludeert ze. Haar moeder hielp met de voorbereidingen, haar broers en zus stonden in de keuken en bediening en vrienden met horeca-ervaring sprongen bij waar nodig. Ook toen er onverwacht tientallen extra gasten kwamen, stond er binnen no time een nieuw team

Niet alles verliep dus zoals gepland. Zo kwamen er de eerste avond meer gasten dan verwacht en waren er op zaterdagochtend ineens flink wat extra reserveringen binnen. Daardoor moest ze halsoverkop meer inkopen gaan doen. “Maar op de zondag hadden we het helemaal in de smiezen”, zegt ze tevreden. De reacties van haar gasten maakten alle lange dagen en slapeloze nachten meer dan waard. “Ik hoorde iedereen aan het einde zeggen: ‘Het was zo leuk, het was zo lekker.’ Dan denk je: het idee werkt.” Vooral de mensen die voor het eerst Surinaams aten, raakten haar. Dat gold ook voor gasten die speciaal voor haar pop-up hun oorspronkelijke restaurantreservering annuleerden. “Dat mensen gewoon denken: we cancelen en we komen hier naartoe. Hoe bijzonder is dat?” Bij Vogelfrei zitten de gasten met z’n allen aan lange tafels. Dat vond Ikamba fantastisch. Ineens zaten haar collega’s uit de financiële wereld, klanten van haar vlechtstudio, oud-cursisten van haar danslessen, vrienden en onbekende gasten allemaal naast elkaar. “Die mengelmoes vond ik zo leuk.”

Aan tafel ontstonden vanzelf gesprekken. Ook haar vijf neven schoven aan en vertelden andere gasten over de Surinaamse cultuur en de gerechten. “Mensen kregen echt een inkijkje in wat wij thuis eten.” Haar broertje zorgde voor een extra verrassing. “Hij vindt het leuk om af en toe te zingen en te rappen”, vertelt ze lachend. Samen met zijn beste vriend verzorgde hij spontaan een optreden. Ook haar ouders waren iedere avond van de partij en schudden alle gasten de hand.

Een wintereditie?

Van een eigen restaurant in Utrecht dromen Peer en Martijn zeker, maar eerst eens genieten van hun pop-up begin augustus. Van zenuwen is geen sprake en ook het menu rolde er zo uit. “Doordat Vogelfrei de praktische dingen regelt, kunnen wij ons focussen op het leuke en creatieve deel”, zegt Martijn. Peer: “We hebben er heel veel zin in. Het draait allemaal om plezier, voor onszelf en voor onze gasten.” Ikamba heeft de smaak al te pakken. “Ik denk nu al aan een wintereditie.” a

T/m 22 augustus staan er nog 6 pop-uprestaurants op de agenda. En allemaal totaal verschillend. 5 of 6 gangen per menu. Kosten: tussen de €48 en €85. Reserveren kan via vogelfrei.nl/vastegrond2026

Tekst: Bo Steehouwer / Fotografie: Bas van Setten, Merel Hurkmans, Christian Amankwaah

RECONSTRUCTIE

Utrechters veroordeeld in

RUIM 4,5 MILJOEN EURO WITGEWASSEN EN MEERDERE CELSTRAFFEN OPGELEGD

Een 31-jarige man uit Utrecht is veroordeeld tot 3 maanden cel en een taakstraf van 240 uur wegens zijn rol in een omvangrijke zorgfraudezaak. Een 48-jarige medeverdachte uit Utrecht krijgt hiervoor eenzelfde straf opgelegd. De 52-jarige hoofdverdachte, die momenteel niet in Nederland verblijft, wordt veroordeeld tot 9 maanden cel. Volgens de rechter behoort het drietal tot een criminele organisatie die de zorgadministratie niet op orde had en medeplichtig is aan het witwassen van ruim 4,5 miljoen euro. Hoe een jarenlange strafzaak met undercoveragenten, afluisterapparatuur en een strafdossier van ruim 12.000 pagina’s tot dit vonnis leidde, reconstrueert DUIC.

Tekst/Fotografie: Dirk Mostert

De rechtbank houdt in het vonnis nadrukkelijk rekening ‘met het feit dat de redelijke termijn fors is overschreden’. De rechters vinden dat de zaak veel te lang heeft geduurd waardoor de verdachten langer dan nodig in onzekerheid zijn geweest. Bij het bepalen van de strafmaat namen de rechters ook een opmerkelijke deal mee die het Openbaar Ministerie sloot met een betrokkene. Het is het (voorlopig) slotakkoord in een zaak die vijf jaar geleden begon. Op 22 juni 2021 vallen teams van de Inspectie Sociale Zekerheid en Werkgelegenheid (ISZW) op verschillende locaties in Nederland woningen en bedrijfspanden binnen. Er worden aanzienlijke sommen contant geld, een wapen, computers en dozen vol

administratie in beslag genomen. Zes mensen worden aangehouden op verdenking van grootschalige zorgfraude. Ze zouden zorgverzekeraars hebben opgelicht door zorgdeclaraties in te dienen voor thuiszorg, zonder dat die werd geleverd. De aanklager spreekt van ‘georganiseerde zorgfraude’. Zorgkosten worden namelijk betaald uit belastingopbrengsten en zorgverzekeringspremies.

DUIC volgde de zaak de afgelopen jaren intensief, had inzage in vertrouwelijke stukken en sprak met betrokkenen en insiders.

Een reconstructie

Het is 19 maart 2021. In alle vroegte plaatsen rechercheurs in het geheim een camera bij de woning van meneer el B. De camera is gericht op de enige ingang van de woning en zal een week lang doorlopend opnamen maken. Meneer el B. ontvangt dagelijks 4,5 uur thuiszorg, uitgevoerd door een zorgverlener. Althans, zo is het vastgelegd in het zorgplan en afgesproken met de zorgverzekeraar. De zorgverlener is ingehuurd door Alba Cura, het bedrijf dat uiteindelijk de declaratie voor de zorg indient bij de zorgverzekeraar. Uit de camerabeelden blijkt echter dat er bij lange na geen 4,5 uur zorg per dag wordt geleverd. Sterker nog: op 20 en 26 maart worden in het geheel geen personen waargenomen die de woning in en uit gaan, terwijl er volgens de declaratie die dag wél thuiszorg is geleverd. Volgens de aanklagers is dit een van de vele voorbeelden van onterecht gedeclareerde zorg door Alba Cura. De zaak komt aan het rollen nadat de Inspectie SZW, inmiddels opererend onder de naam Nederlandse Arbeidsinspectie (NLA), in de aanloop naar 2019 verschillende meldingen ontvangt over zorgfraude bij de Stichting Kwaliteit In Zorg (KIZ) uit Utrecht en het zorgbedrijf Alba Cura B.V. dat is gevestigd in Amsterdam. De informatie is onder meer afkomstig van de TCI. De gespecialiseerde eenheid binnen opsporingsdiensten, die informatie verzamelt over zware en georganiseerde criminaliteit, ontvangt in totaal twaalf meldingen. Ook een oud-medewerker van Stichting KIZ lijkt een rol te hebben gespeeld. Daarover later meer. De stichting gaat in 2019 failliet. Veel cliënten worden daarna overgeheveld naar Alba Cura B.V.

De jacht op zorgcowboys

Bij zorgverzekeraars Zilveren Kruis en VGZ kijken ze dan al geruime tijd met gefronste wenkbrauwen naar de declaraties van KIZ. Zo ziet een verzekeraar bij veel cliënten de zorgdeclaraties uit het niets explosief stijgen. Zonder verklaring wordt er tot wel 16 uur per dag zorg gedeclareerd. Wat ook opvalt: cliënten van KIZ lijken nooit op vakantie te gaan en hulpverleners zijn nooit ziek of afwezig. Het zijn altijd dezelfde personen die de zorg verlenen. Dat kan, maar het is ongebruikelijk. De verzekeraars vermoeden dat er sprake is van fraude en doen aangifte. Er wordt in die periode al onderzoek gedaan naar de gang van zaken bij KIZ. Maar het zal dan nog even duren totdat er een vervolg komt. Als duidelijk wordt dat na het faillissement van de stichting veel zorgcliënten worden overgeheveld naar Alba Cura, komt ook deze zorgverlener onder een vergrootglas te liggen. De zorgverzekeraars zien opnieuw opmerkelijke declaraties. Ze vermoeden dat Alba Cura zorg declareert, die niet geleverd wordt. Zorgverzekeraar Zorg & Zekerheid, die ook declaraties van Alba Cura ontvangt, sluit zich hierbij aan. De Leidse zorgverzekeraar doet geen aangifte maar zegt wel volledige medewerking toe aan een eventueel strafrechtelijk onderzoek. Dat onderzoek komt er. Begin 2021 besluit de inspectie SZW dat het tijd is om door te pakken. De onderzoeken naar KIZ en Alba Cura die er al liggen, worden verzameld en onder leiding van twee officieren van justitie start een grootschalig strafrechtelijk onderzoek naar de twee zorgverleners. Het krijgt de naam HOXIE. De onderzoekers laten er geen gras over groeien, zo zal blijken.

in grote zorgfraudezaak

De zaak lijkt een voorbeeld te moeten worden voor de harde aanpak van zorgfraude. Dat is namelijk al jaren een hoofdpijndossier voor de overheid (en zorgverzekeraars). In 2024 schatte het Openbaar Ministerie dat er jaarlijks voor 10 miljard (!) wordt gefraudeerd met zorggelden. Dit gebeurt bijvoorbeeld door te sjoemelen met declaraties, zorg te declareren die niet geleverd is, duurdere behandelingen dan nodig zijn te declareren en te werken met ongediplomeerd personeel. Bedrijven die zich hieraan schuldig maken worden ‘zorgcowboys’ genoemd. Vrijwel wekelijks duiken ze op in het nieuws. Hoewel er de laatste jaren meer aandacht is voor frauderende zorgaanbieders, blijft de bestrijding lastig. Omdat er nauwelijks eisen worden gesteld, is het opzetten van een zorgbedrijf om mee te frauderen vrij eenvoudig. Controle op de bedrijfsvoering door zorgverzekeraars is ingewikkeld en tijdrovend. Daarbij lopen fraudebestrijders nogal eens tegen privacyregels aan. Een verzekeraar mag namelijk niet op eigen initiatief bij de verzekerde achter de voordeur kijken of en hoe zorg wordt verleend. Ook zien verzekeraars frauderende zorgondernemers plotseling met de noorderzon vertrekken of failliet gaan, om even later onder een andere naam weer verder te gaan.

‘Die moeten in de sloot worden gegooid of verbrand’

afgeluisterde gesprekken, over het ophogen van declaraties zonder dat er zorg zou zijn geleverd. Een van de verdachten zou daarvoor zelfs een programma op zijn computer hebben geïnstalleerd. In het dossier zit een afgeluisterd gesprek uit mei 2020. Rechercheurs horen dat er wordt gesproken over 2 uur en 20 minuten zorg die (dagelijks) is verleend aan meneer E. Hij heeft een indicatie voor 3 uur en 30 minuten. De 1 uur en 10 minuten zorg die niet is verleend, moet alsnog worden gedeclareerd, zo horen we de verdachten zeggen in het afgeluisterde gesprek. Zo wordt de declaratie opgehoogd, zonder dat er daadwerkelijk zorg is verleend, redeneert het opsporingsteam. “Laat dat ondertekenen en stuur dat [naar de zorgverzekeraar] op”, klinkt het door de telefoon. Als de rechter de verdachten confronteert met het gesprek, ontkennen ze dat er sprake is van fraude. “Het is lang geleden’’ en “Ik kan me dit niet herinneren”, zo verklaren de verdachten.

Administratie is spoorloos

Afluisterapparatuur en undercoveragenten Met dit in het achterhoofd pakt het HOXIE-onderzoeksteam het grondig aan. Uit het strafdossier blijkt dat het onderzoeksteam opsporingsmethoden gebruikt die doorgaans alleen worden ingezet tegen de zware georganiseerde misdaad. Zo worden telefoons van verdachten afgeluisterd, wordt afluisterapparatuur in een auto van een verdachte geplaatst en komen er observatiecamera’s bij die registreren of en wanneer er zorg wordt verleend aan cliënten. Op een goed moment worden zelfs twee heuse undercover agenten ingezet die moeten infiltreren in de organisatie. De man en vrouw doen zich voor als rijke zakenmensen met belangstelling voor de zorg. Om geen argwaan te wekken, gaat een van de infiltranten zelfs mee naar een intakegesprek. Wat het infiltratietraject uiteindelijk oplevert, blijft vaag.

Waar de infiltranten niet echt voet aan de grond krijgen, leveren de telefoontaps en de afluisterapparatuur het onderzoeksteam wel aanwijzingen op dat er sprake zou zijn van fraude. Het dossier bevat meerdere

De afluisterapparatuur in de auto van een van de verdachten levert ook opmerkelijke informatie op. Het gaat over de administratie van KIZ. “Die moet in de sloot worden gegooid of verbrand”, zo horen rechercheurs de verdachten tegen elkaar zeggen. Op de zitting kunnen ze het zich niet herinneren. “De vraag is of het ook zo is gegaan”, werpt een van hen tegen. Waarop de rechter opmerkt: “Dat klopt, maar ik constateer wel dat de administratie weg is”. Delen van de administratie worden later alsnog bij de schoonmoeder van een verdachte gevonden, als de recherche onopgemerkt haar woning doorzoekt. Veel wijzer wordt het opsporingsteam er niet van. Het blijken namelijk incomplete dagrapportages zonder namen van zorgverleners. De administratie van Alba Cura is er nog wel als de recherche binnenvalt. In het strafdossier, dat is ingezien door DUIC, lezen we dat een zorgverlener op 20 maart 2020 in het dagrapport van een cliënt zorghandelingen noteert. Het is een lijst met bijna dertig onder elkaar beschreven handelingen. Meneer wordt onder meer geholpen met aankleden, er wordt medicatie klaargezet en er vindt een meting van zijn glucosewaarde plaats. Wat vervolgens opvalt is dat op 7 september 2020 de lijst met handelingen van 20 maart 2020 exact is gekopieerd in het declaratiesysteem, inclusief opmaak en spelfouten. Dit soort ‘copy paste’ rapportages zijn in de ogen van de recherche een in-

dicatie voor fraude. Alles bij elkaar ligt er op een goed moment een strafdossier van ruim twaalfduizend pagina’s waarover de rechter zich zal uitspreken. Tijdens het onderzoek hebben de verdachten niet of nauwelijks openheid van zaken gegeven en houden ze de kaken veelal stijf op elkaar. In de rechtbank laten ze wel van zich horen. Maar van de meeste verdachte situaties kunnen ze zich niets meer herinneren. Er zullen vast fouten gemaakt zijn in de administratie, maar volgens de verdachten is absoluut geen sprake van fraude. Een deel van de verdachten maakt zich vooral druk over de vrouw die een sleutelrol zou hebben gespeeld binnen KIZ en naar het opsporingsteam zou zijn gestapt met informatie. Bewijs daarvoor ontbreekt. Omdat ze een strafbeschikking overeenkwam met het OM, hoeft ze niet voor de rechter te verschijnen. Via een strafbeschikking kan het OM, zonder tussenkomst van de rechter, straffen opleggen. In dit geval was dat 84 uur dienstverlening. Het leidt tot frustratie in de rechtszaal. “Iemand die er als spil in heeft gezeten, komt ermee weg. Mijn cliënt krijgt vervolgens de volle laag”, aldus een van de advocaten tijdens de zitting. De rechtbank trekt uiteindelijk vijf dagen uit voor de behandeling van de zaak en komt een maand later met de uitspraak. De rechter rekent het drie van de zes verdachten aan dat ze de administratie niet op orde hadden en dat dit opzettelijk gebeurde. De rechter beoordeelt de ‘copy paste’ zorg als een administratieve fout. Dat geldt volgens de rechter ook voor het achteraf aanpassen en ophogen van zorgregistraties en urenlijsten. Geen oplichting, zo concludeert de rechter, maar het herstellen van fouten. En als er zou zijn gesjoemeld, is niet te bewijzen wie dat dan precies zou hebben gedaan. En hoe zit het dan met het declareren van zorg, terwijl er niemand aan huis komt, getuige de camerabeelden? Volgens de rechter werd er wel zorg geregistreerd in de urenregistratie op momenten dat er niemand de woning in of uit ging, maar was het bedrag dat werd gefactureerd lager dan volgt uit de urenregistratie. “Dat hier iets niet klopt moge duidelijk zijn, maar dat betekent nog niet dat bewezen kan worden dat het zorgbedrijf de in de factuur vermelde zorg niet of slechts gedeeltelijk heeft geleverd of heeft doen leveren”, al-

dus het vonnis.

Witwassen zorggeld

Over het witwassen oordeelt de rechter hard. Er is ruim 4,5 miljoen euro witgewassen door drie van de zes verdachten. Dat gebeurde in de periode dat zij betrokken waren bij de Stichting KIZ. De recherche legde de ingediende declaraties naast het personeelsbestand en dat van de onderaannemers waar KIZ mee werkte. Strookte het aantal personeelsleden dat werd ingezet met de gedeclareerde uren aan zorg? Het antwoord was ‘nee’. Er was namelijk sprake van een gigantisch ‘gat’ van ruim 110.000 uur, die niet uit de beschikbare uren verklaard kunnen worden. Omgerekend staat deze berg uren voor een omzet van ruim 4,5 miljoen. Daarvan worden grote bedragen overgemaakt naar de verdachten. Omdat een sluitende verklaring ontbreekt en de administratie is verdwenen ‘kan een criminele herkomst van dit geldbedrag als enige aanvaardbare verklaring gelden’, oordeelt de rechter. Omdat oplichting niet bewezen is, vissen de benadeelde partijen nu achter het net. Zilveren Kruis reageert kritisch. “Wij vinden het vonnis zeer teleurstellend. We gaan eventuele verdere juridische mogelijkheden onderzoeken”, aldus een woordvoerder. VGZ, dat een vordering had ingediend van 268.000 euro, bestudeert het vonnis en wacht af of het Openbaar Ministerie of één van de verdachten hoger beroep instelt. “Daarna bepalen we onze verdere positie”, laat een woordvoerder weten. Het Openbaar Ministerie bestudeert de uitspraak en was nog niet in staat te reageren.

Financieel voordeel terughalen Het Openbaar Ministerie gaat in een aparte ontnemingsprocedure het financiële voordeel dat de veroordeelden hebben verdiend, proberen terug te halen. De 31-jarige en 48-jarige mannen die celstraffen van drie maanden kregen opgelegd, hoeven niet de cel in, omdat beiden dezelfde tijd in voorarrest hebben gezeten. a

Vrouwe Justitia voor de rechtbank Midden-Nederland in Utrecht

Buurtcampings

Waar: Diverse parken

Wanneer: Vrijdag 17 t/m zondag 19 juli

Prijs: Wisselend, tickets via debuurtcamping.nl

Tijdens het jaarlijkse initiatief De Buurtcamping kunnen Utrechters kamperen in hun eigen wijk. De buurtcampings worden dit jaar opgebouwd in Park Transwijk, het Griftpark, het Majellapark, het Máximapark en Koppelsteede. Tijdens het weekend organiseren vrijwilligers verschillende activiteiten, waaronder sport, muziek, theater en gezamenlijke maaltijden. Ook mensen die niet blijven overnachten kunnen het terrein bezoeken.

Brouwerij Eleven Zomerbar

Waar: Wolvenplein

Wanneer: Elke woensdag t/m zondag in juli en augustus Prijs: Gratis

De binnenplaats van de oude gevangenis wordt deze zomer opnieuw omgetoverd tot beachbar met tafeltjes, strandstoelen, een zandbak en een pingpongtafel. De Eleven Zomerbar blijft heel juli en augustus geopend. De wisselende openingstijden vind je op brouwerijeleven. com/zomerbar. Ook worden verschillende events georganiseerd, zoals een pubquiz, samen de WK-finale kijken, een cocktail night en stand-up comedy.

Feest van Petrus Banden

Waar: Pieterskerk

Wanneer: Zaterdag 1 augustus

Prijs: Gratis

De Pieterskerk Utrecht dankt haar naam aan de apostel Petrus. Daarom geven gidsen van de kerk tijdens het feest van Petrus Banden extra rondleidingen langs bijzondere objecten in de kerk. Ook zijn er lezingen over bepalende gebeurtenissen in de geschiedenis van Utrecht, waarbij de Pieterskerk een rol speelde, inclusief een lekkere ‘Pieterskerk-koek’.

Free Fashion Summer Event

Waar: RAUM, Berlijnplein

Wanneer: Zaterdag 18 juli, 11.00 tot 16.00 uur Prijs: Gratis

THIS IS FREE FASHION organiseert het FREE FASHION Summer Event. Van luchtige jurken en kleurrijke blouses tot overhemden, zonnebrillen en sjaaltjes: er is van alles gratis te vinden. Ook kun je een gratis kleuranalyse laten doen, neerploffen bij de Koele Mensen Club of meedoen aan een workshop. En sta je eigen zomerkleding af.

After Sun: Hitjesgolf

Waar: TivoliVredenburg

Wanneer: Vrijdag 24 juli, 22.00 uur

Prijs: 5 euro

Zodra de laatste zonnestralen in zee verdwijnen en je huid nog nagloeit van een perfecte zomerdag, is het tijd voor After Sun. Dé nieuwe zomernacht in Ronda, waar je de warmte van buiten verruilt voor de verkoeling van airco en een golf van muziek. Van de grootste festivalhits tot zwoele R&B-tracks en de ‘heetste hits’ van dit moment.

Waar: Basecamp, Nijverheidsweg

Wanneer: 6 t/m 15 augustus

Prijs: Wisselend

Bij dit Open Air Film Festival ontdekken bezoekers films vóórdat ze de Nederlandse bioscopen bereiken, als ze daar al ooit komen. En dan ook nog eens buiten, onder de (mogelijke) sterren, in een strandstoel met een dekentje, met vrienden of familie. Het programma is te vinden op plukdenacht.nl.

Eredivisie Beach

Waar: Moreelsepark

Wanneer: Zaterdag 1 en zondag 2 augustus Prijs: Gratis

In het eerste weekend van augustus wordt in het Moreelsepark de Robijn Quickwash Eredivisie Beach gehouden. De beste beachvolleyballers van Nederland nemen het dan tegen elkaar op. Midden in het Moreelsepark verrijst het centercourt, waar de twaalf beste teams van Nederland twee dagen lang strijden om de winst. Op zaterdag staan de poulefase en kwartfinales op het programma. Zondag volgen de halve finales en finales. Rondom het veld zijn er dj’s, foodstands en verschillende activiteiten.

Pluk de Nacht

Vieringtoren op schaal

Waar: Domkerk

Wanneer: Zaterdag 1 augustus, 10.00 tot 17.00 uur

Prijs: Gratis

Wie herinnert zich de beelden van de brandende spits van de Notre-Dame, die in 2019 naar beneden viel? Dat was de vieringtoren. Ook de Domkerk had er zo een, maar die is tijdens een storm (voor 1674) van het dak geblazen. Stichting Erfgoed en Ambachten Domplein heeft een schaalmodel laten nabouwen en toont dit tijdens de 352e herdenkingsdag van Het Schrickelick Tempeest. Het meer dan manshoge houten model is gemaakt door Bouwloods Utrecht. Deze vakmensen zijn de hele dag bezig met hun ambacht. Je kunt hen alles vragen óf zelf aan de slag.

Waar: Michaëlskapel in de Domtoren

Platenbeurs

Waar: Janskerkhof

Wanneer: Zondag 2 augustus, 10.00 tot 17.00 uur

Prijs: Gratis

Een gezellige markt met handelaren die tweedehands vinyl verkopen. Standhouders uit Nederland en daarbuiten bieden een breed scala aan LP’s, cd’s, singles, dvd’s, cassettebandjes, posters, buttons en nog veel meer. Er is voor ieder wat wils, van koopjes tot echte collectors items.

De Parade

Waar: Moreelsepark

Wanneer: Vrijdag 14 t/m zondag 30 augustus

Prijs: Wisselend

Wanneer: 6 t/m 9 augustus, 13 t/m 16 augustus, 20 t/m 23 augustus Prijs: 15 tot 27,50 euro

In de kapel van de Domtoren betrapt de koster in 1729 twee mannen die de liefde met elkaar bedrijven. Om de aandacht af te leiden van misstanden die hij zelf beging, wijst hij de mannen aan als zondaars en verraadt hij hen. Daarmee begint een klopjacht op homoseksuele mannen. Bijna drie eeuwen later keert Theatergroep Aluin en Compagnie Red Yellow & Blue terug naar de plek waar het begon. Ze presenteren een razendsnelle geschiedenisles met messcherpe zwarte komedie.

De Dolle Koster van de Domtoren Tortelen

Waar: SOIA, LE:EN en S7ven

Wanneer: 19, 22, 26 juli en 16, 26 en 30 augustus Prijs: 10-17 euro, aanmelden via tortelen.nl

Bij drie Utrechtse hroeca kun je deze zomer ‘Tortelen’. Dat is speldaten: een soort speeddaten met een verrassende twist. Je leert elkaar namelijk niet kennen aan de hand van standaardvragen, maar door samen ludieke en creatieve uitdagingen aan te gaan. Het idee is om op een ontspannen en laagdrempelige manier te ontdekken of er een klik is.

Theaterfestival de Parade is het enige rondreizende theaterfestival ter wereld. Aankomende zomer staat het festival in stadsparken in Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Amsterdam. Op de Parade spelen zo’n 80 theater-, dans-, mime- en muziekvoorstellingen voor jong en oud in de theatertenten. Het merendeel van de voorstellingen is speciaal voor het festival gemaakt en alleen daar te zien. Kaarten voor de entree koop je online of bij de kassa bij de ingang van het terrein. Het eerste uur is de toegang gratis.

Waar: Park Lepelenburg

Wanneer: Zondag 19 juli en 23 en 30 augustus, 13.00 tot 17.00 uur

Prijs: Gratis

A Lazy Sunday Afternoon, het mini-muziekfestival van ZIMIHC, strijkt ook deze zomer weer neer in Park Lepelenburg in Utrecht. Vier zondagmiddagen lang treedt muzikaal talent uit de regio gratis op. Ook is er live poëzie vanaf het taalpodium. Daarnaast zijn er wekelijks activiteiten, maar die zijn een verrassing.

Waar: De Hondekop

Wanneer: Donderdag 27 augustus, 18.00 uur Prijs: 69 euro (drie gangen diner + concert)

Live soulmuziek, kaarslicht en een goed bord eten. Dat is Soul Tasting bij De Hondekop, een maandelijks concertdiner onder leiding van gitarist Lorijn von Piekartz. Iedere editie schuif je aan voor een driegangendiner en geniet je van live soulklassiekers in een intieme setting. Op 27 augustus is Jared Grant te gast. De zanger is bekend van The Voice of Holland en stond onlangs nog op het podium tijdens de Michael Jackson-tribute in Rotterdam Ahoy.

Jouw leven, jouw thuis.

Nog enkele studio’s beschikbaar

Klaar voor je eigen plek? Dit is je kans!

Volledig ingerichte City Lofts

Compact, slim en helemaal van nu

Perfect voor starters die niet willen wachten

Kopen is snel wonen

Op loopafstand van het station

Binnen 10 minuten met de trein op Utrecht CS

Boodschappen zo gedaan

Koffie om de hoek, ’s avonds de stad in Alles op loopafstand

Koopsom volledig ingerichte loft vanaf

€ 262.500,- k.k. (evt. parkeerplaats te koop)

JOINN THE CLUB.

Schrijf je in op www.woneninjoinn.nl en we houden je op de hoogte.

De studio’s (ca. 26-40 m²) zijn stijlvol afgewerkt en praktisch ingedeeld. Klein? Nee, gewoon slim. Hier haal je alles uit je eerste woning.

Start jouw leven, midden in Houten.

Verkoop en informatie

De Keizer makelaars Houten 030 637 55 66 houten@dekeizer.nl

Hypotheekadvies

GeldXpert Houten 030 - 600 82 33 klanten@geldxpert.nl

JOINN THE CLUB is een project van Jongerius Invest B.V.

MUZIEK

Boven in de Dom begint de zomer

Stadsbeiaardier Malgosia over de jaarlijkse zomeravondconcerten

Rustig beklimmen we de smalle trappen van de Domtoren. Trede voor trede, zonder haast. “Het hoeft toch niet snel? Ik heb de tijd”, zegt stadsbeiaardier

Malgosia Fiebig. Het tempo is een laatste moment van rust voordat ze achter het klavier plaatsneemt. Dezelfde tocht maken de komende weken ook beiaardiers uit binnen- en buitenland, die naar Utrecht komen voor de jaarlijkse zomeravondconcerten op de Dom.

Al vijftien jaar maakt Fiebig meerdere keren per week de trappentocht omhoog. Diezelfde 366 treden worden deze zomer ook beklommen door beiaardiers uit binnen- en buitenland tijdens de Utrechtse zomeravondconcerten. Iedere maandagavond klinkt het klokkenspel uit de Domtoren dan net even anders, met musici uit onder meer de Verenigde Staten, België, Polen en Nederland achter het klavier.

Meer dan een wekelijkse bespeling Voor Fiebig voelt zo’n zomeravondconcert anders dan de vaste bespelingen op vrijdag en zaterdag. “Een wekelijkse bespeling maakt niet zoveel indruk meer”, vertelt ze. “Maar een zomeravondconcert is speciaal. Dan weet je dat mensen echt komen luisteren.” Juist dat publiek geeft de concerten iets extra’s. Anders dan tijdens de reguliere bespelingen zitten bezoekers vooraf klaar in de Pandhof van de Domkerk om een uur lang te luisteren. Via een videoscherm kunnen zij bovendien meekijken hoe de beiaardier hoog in de toren speelt. Daarmee krijgen bezoekers letterlijk een inkijkje in een wereld die normaal verborgen blijft. Veel voorbijgangers realiseren zich volgens Fiebig meestal niet dat de muziek uit de Dom live wordt gespeeld. “Ze denken vaak dat het automatisch gaat.”

Juist daarom verwerkt ze regelmatig muziek uit de actualiteit in haar programma. Tijdens ons bezoek opent ze haar concert met Total Eclipse of the Heart van Bonnie Tyler, als eerbetoon aan de kort daarvoor overleden zangeres. “Dat is één van de manieren waarop we contact maken met de mensen in de stad,” zegt ze. “

De beste beiaardiers naar Utrecht

De zomeravondconcerten bestaan al sinds 1928 en zijn daarmee bijna een eeuw oud. De concerten worden georganiseerd door de Stichting Utrechtse Klokkenspel Vrienden. Door de jaren heen groeiden ze uit tot een begrip binnen de internationale beiaardwereld. Fiebig helpt mee bij het uitnodigen van de gastbeiaardiers. Dat doet ze niet zomaar.

“Ik probeer de beste beiaardiers uit te nodigen. Je wilt mensen die een mooi en boeiend concert kunnen geven.”

Zelf reist ze ook regelmatig naar concerten in binnen- en buitenland om collega’s te horen spelen. “Iedereen speelt anders. Net zoals pianisten verschillend spelen.” Niet zozeer de techniek verschilt per land, merkt ze, maar

vooral de manier waarop programma’s worden samengesteld. Amerikaanse beiaardiers kiezen bijvoorbeeld vaker voor Amerikaanse componisten, terwijl Belgische musici hun concerten weer heel anders opbouwen. Die ontmoetingen leveren haar ook nieuwe inspiratie op. “Het is altijd leuk als iemand een stuk dat ik ook ken ineens heel anders speelt. Dan denk ik: hé, dat zo kan het dus ook.”

Een kleine wereld

Hoewel de beiaard wereldwijd klinkt, is de gemeenschap verrassend klein. Onlangs bezocht Fiebig nog het wereldcongres voor beiaardiers in Portugal, waar ongeveer honderd collega’s uit onder meer Australië, Japan, Canada, de Verenigde Staten en Europa bijeenkwamen. Wereldwijd zijn er volgens haar ongeveer zevenhonderd bespeelbare beiaarden met een klavier. Nederland telt slechts enkele tientallen professionele stadsbeiaardiers. Fiebig denkt dat veel beiaardiers wel één eigenschap delen. “Je ziet je publiek eigenlijk nooit. Je moet eraan gewend zijn dat je geen direct contact hebt.”

Een instrument van wereldklasse Dat buitenlandse collega’s graag naar Utrecht komen, is volgens Fiebig niet alleen vanwege de Domtoren zelf, maar vooral vanwege het instrument. “We hebben hier een prachtige, rijke klank. Maar vooral: de beiaard reageert precies zoals je wilt.”

Ze vergelijkt het met andere instrumenten waarop je veel kracht moet zetten om geluid te maken. “Hier krijg je makkelijk de klank die je in je hoofd hebt. Je kunt echt nuances spelen.” Volgens haar reageren buitenlandse collega’s na afloop vaak enthousiast. “Ze zeggen: ik heb hier zó lekker gespeeld. Ze genieten echt van de klank.”

Het verveelt nooit

Sinds september 2011 is Fiebig stadsbeiaardier van Utrecht. In al die jaren heeft ze duizenden keren de toren beklommen. Toch is de routine er nooit ingeslopen. ‘‘Ik hoop dat het nooit gaat vervelen”, zegt ze. En de klim? Die blijft voorlopig gewoon in hetzelfde rustige tempo. “Zolang ik enthousiast ben om een concert te spelen, wil ik dit blijven doen.”a

Malgosia Fiebig achter de beiaard van de Dom

Bistro Belle: zomer aan de Vecht

Waar: Dorpsstraat 12, Oud Zuilen

Zomertips

Vlak bij Utrecht, aan de Vecht en met Slot Zuylen om de hoek, vind je Bistro Belle: een warme bistro waar je de hele dag welkom bent. Schuif aan voor koffie met gebak, een ontspannen lunch, gezellige borrel of sfeervol diner. Perfect als zomerse stop tijdens een wandeling, fietstocht of vaartocht langs het water.

www.bistrobelle.nl

Een groene oase midden in de stad

Waar: Agnietenstraat 1, Utrecht

Midden in Utrecht ligt de groene binnentuin van het Centraal Museum: een rustige plek om deze zomer aan de drukte van de stad te ontsnappen. Neem een boek mee, spreek af met vrienden of geniet van de rust. De binnentuin is vrij toegankelijk en dagelijks geopend van 11.00 tot 17.00. In Museumcafé Centraal ben je welkom voor koffie, lunch of een drankje. Tip: combineer je bezoek met Gerard van Honthorst – In alles anders dan Rembrandt.

Foto: Centraal Museum / Almicheal Fraay

www.centraalmuseum.nl

Proef Utrecht, stap voor stap

Tijdens Hap-je-Stad wandel je in één middag langs de leukste restaurants van Utrecht, Carmel Market, Rum Club, Ruby Rose en Paloma. Bij elke stop geniet je van een signature dish met een bijpassend drankje, van verrassende gerechten tot cocktails en sangria. Tussen de restaurants door vertelt een live gids leuke weetjes over Utrecht en ontdek je met een routekaart nieuwe plekken in de stad. Perfect voor een origineel dagje uit of als cadeau.

www.hapjestad.nl

Ontspannen genieten bij Camping Ganspoort

Waar: Helling 87, Utrecht

Camping Ganspoort is een levendige plek aan het water waar het altijd vakantie is. Van ontbijt en koffie tot lunch, borrel en diner: alles draait om ongedwongen genieten. Kom langs met vrienden, strijk neer met je laptop of organiseer een vergadering of groepsuitje. Met uitzicht op voorbijvarende bootjes voelt het hier als vakantie. Reserveer eenvoudig via de website.

www.campingganspoort.nl

De meest bijzondere bestemming zonder vlucht

Waar: 2e Daalsedijk 6, Utrecht

Wil jij deze zomer iets nieuws ontdekken in Utrecht? Stap binnen bij Doloris Anoma Maze, ’s werelds grootste indoor kunstdoolhof. In dit surrealistische kruip-door-klim-door avontuur laat je je telefoon én het vertrouwde achter. Je betreedt de maze één voor één om te dwalen langs tientallen kamers en geheime gangen. Goed of slecht weer? Elk moment is perfect om hier te verdwalen. Ben jij klaar voor de sprong in het onbekende?

www.doloris.nl/anoma-maze/?campaign=zomer

Twee dagen, twee sferen, één zomers festivalweekend

Waar: Haarrijnse Plas, Utrecht

Beleef op Festival Strand een mini-vakantie dicht aan huis! Geen standaard festivalterrein, maar een weekend aan het water waar muziek, zon en mensen samenkomen. Vrijdag (18+) staat in het teken van nostalgie en energie. De eerste deuntjes van een 90’s classic zijn genoeg om het hele strand in beweging te krijgen. De zaterdag (alle leeftijden) staat volledig in het teken van de grootste pop/rock artiesten. Bekijk de volledige line-up via festivalstrand.nl.

www.festivalstrand.nl

Zomers verpozen in de kasteeltuinen

Waar: Kasteellaan 1, Haarzuilens

Zomertips

Verlaat deze zomer de drukte van de stad en ontdek de kunst van het verpozen. Op steenworp afstand van Utrecht veranderen de tuinen van Kasteel de Haar in een sfeervol zomerverblijf. Spreid een kleedje uit op de Picknickweide, speel croquet, roei over de Kruisvijver of dwaal door het doolhof. Geniet tussendoor van een ijsje, een drankje bij Tuynhuis Gabriëlle of een ontspannen wandeling. Kom onthaasten, zoals de bewoners van De Haar dat ruim een eeuw geleden al deden op een unieke locatie in het groen.

www.kasteeldehaar.nl/2026/06/08/zomersverpozen26

Kerken Luisteren 2026: gratis verrassende zomerconcerten!

Kerken Kijken Utrecht en ZIMIHC organiseren t/m 3 september 20+ GRATIS zomerconcerten in 7 Utrechtse kerken. Geen kerkmuziek, maar moderne jazz, orgelmuziek, koren, americana, pop, klassiek, singer-songwriters, folk, etc. Als je er toch bent, geniet dan gelijk ook van de mooie architectuur en de kunstschatten van het religieus erfgoed dat Utrecht rijk is. Alle concerten: 13.30 - 14.15 uur. Foto: Allard Willemse, Sherpa Steps in de Pieterskerk, 2025

www.zimihc.nl/specials

Romeins avontuur met spannende soundgame in het Castellum

Waar: Hoge Woerdplein 1, Utrecht

Stap in een wereld van 2000 jaar geleden met Het Raadsel van het Romeinse Fort! Met je smartphone en koptelefoon ontdek je al luisterend het Castellum en omgeving. Geluiden, stemmen en aanwijzingen leiden je langs echte archeologische plekken, van wachttoren tot badhuis. Kies je route, kraak het mysterie en beleef geschiedenis op een unieke manier. Leuk voor avonturiers vanaf 10 jaar, alleen of samen te spelen, midden op een bijzondere historische plek in Utrecht. Foto: Luisteren, kijken en lopen: zo komt het Castellum tot leven. © Mediamaker | Birgit Schuch

www.museumhogewoerd.nl/soundgame

Kruideniersmuseum Utrecht

Waar: Hoogt 10, Utrecht

Kom en geniet van de geschiedenis van de kruidenier vanaf de Middeleeuwen tot aan eind vorige eeuw. Leuk voor jong en oud, met veel nostalgie dankzij een grote collectie oude verpakkingen, spaaracties, winkelinventaris en bijdragen van alle grote kruideniers. Leerzame film, leuke spelletjes, posters, boeken en een museumwinkel met Oud-Hollands snoep, drop, koek en kruiden. Gratis entree! Voor meer informatie: zie www.kruideniersmuseum.nl of volg ons op Facebook of Instagram.

www.kruideniersmuseum.nl

GALERIE & BEELDENTUIN - KUNST AAN DE LEK

Waar: Lekdijk Oost 19, Wijk bij Duurstede E-mail: info@kunstaandelek.nl

Stap in een andere wereld en maak kennis met Kunst aan de Lek. Deze beeldentuin en galerie in het groen leiden jong en oud naar kunst die je raakt. Door naar de beelden, schilderijen en andere kunstvormen te kijken, kom je even los van het gewone leven. Laat jij je fantasie prikkelen, je verbazen en mogelijk zelfs inspireren? Je bent welkom! De entree is gratis. Een bezoekje aan Kunst aan de Lek is goed te combineren met een dagje Wijk bij Duurstede of een fiets- of wandeltocht langs de boomgaarden en door het rivierenlandschap.

www.kunstaandelek.nl

Zomers genieten bij Kasteel Duurstede

Waar: Langs de Wal 6, Wijk bij Duurstede

Deze zomer iets te vieren? Geniet van een sfeervolle BBQ op het historische kasteeleiland van Kasteel Duurstede, dat exclusief tot jouw beschikking staat. Goed gezelschap, (h)eerlijke gerechten en een unieke locatie maken dit de perfecte zomerse belevenis. Ontspan op het ruime en deels overdekte terras met uitzicht op de slotgracht en geniet van lange zomeravonden. Op zondagavond van 19.00 tot 01.00 uur profiteer je van een voordelig tarief. Perfect voor een jubileum, feest of reünie.

www.kasteelduurstede.nl-

Vier de zomer in stadion Galgenwaard

Waar: Herculesplein 281, Utrecht

Zomertips

Terwijl FC Utrecht geniet van de zomerstop, bruist Stadion Galgenwaard deze zomer gewoon door. Partycentrum Number Four is dé locatie voor bedrijfsborrels, personeelsfeesten, netwerkbijeenkomsten, school- en studentengala’s, groepsuitjes en interactieve spelactiviteiten, diners en particuliere evenementen zoals verjaardagen en bruiloften. Met sfeervolle zalen, een unieke stadionbeleving en uitgebreide horecaarrangementen verzorgen wij evenementen op maat. Vraag vrijblijvend een o erte of rondleiding aan en ontdek de mogelijkheden. www.numberfour.nl

Buiten wisselt het weer. Binnen blijft de pret!

Waar: Hertogswetering 173, Utrecht

Zomer in Nederland? Je weet het nooit. De ene dag schijnt de zon, de volgende dag regent het. Gelukkig heb je bij Play-in altijd plezier binnen handbereik! Klim, spring en beleef een dag vol actie, avontuur en plezier, ongeacht de weersvoorspelling. Met de Ultimate Jump Zomerpas geniet je de hele zomervakantie onbeperkt van springplezier én extra voordelen. Zo heb je altijd een actief uitje achter de hand!

www.play-inutrecht.nl

Praktische Filoso e; “waar denken verstilt en wijsheid groeit”

In een inspirerende introductiecursus onderzoek je levensvragen zoals “wie ben ik ten diepste”, “wat geeft mijn leven betekenis” en “hoe vind ik rust in mezelf”. Je ontdekt hoe eeuwenoude wijsheid verrassend praktisch toepasbaar is in het dagelijks leven. De cursus nodigt uit tot zelfonderzoek, verdieping en meditatie. De School voor Praktische Filoso e en Spiritualiteit is voor iedereen toegankelijk die persoonlijke groei en een bewust leven wil ervaren. De introductiecursussen starten in Utrecht op maandag 21 en woensdag 23 september.

www.praktische loso e.org

Vechtstreekmuseum tentoonstelling Nijenrode 750 jaar, van ridders tot studenten

Waar: Diependaalsedijk 19 B, Maarssen / Parkeer bij gemeentehuis

T/m 13 september 2026 is er in het Vechtstreekmuseum een nieuwe wisseltentoonstelling. De geschiedenis van dit iconische kasteel Nijenrode gaat terug tot de 13e eeuw. Wij volgen de tijdlijn van toen tot nu en laten op meer dan 25 panelen in tekst, afbeeldingen en kunstwerken alle highlights zien. Verder zijn er vier vitrines met unieke voorwerpen en documenten uit de rijke geschiedenis. En tot slot ook twee lms die het beeld compleet maken. In juli en augustus een gratis ijsje!

www.vechtstreekmuseum.nl

Koninklijk spelen in het Spoorwegmuseum

Waar: Maliebaanstation 16, Utrecht

Het Spoorwegmuseum heeft deze zomervakantie een koninklijk randje! We hebben onze nieuwe presentatie Koninklijke Klasse geopend, en dat vieren wij met Koninklijk Spelen in de Spoortuin. Ontwerp een hoed voor de koningin, kom skiën als een vorst en bak koninklijke taartjes in de zandbak! Extra leuk buitenspelen voor kinderen van 4 tot en met 10 jaar.

www.spoorwegmuseum.nl

Zorg achter de voordeur

Waar: Waterstraat 27, Utrecht

In uniform, op de ets, met een grote leren tas op de bagagedrager vertrok ze van het wijkgebouw: de wijkverpleegster. Ontdek hoe de wijkverpleging in anderhalve eeuw uitgroeide van liefdadigheid voor de armen tot een onmisbaar beroep voor iedereen. Waarom heeft het uniform van de wijkverpleegster bewust een afstotelijke kleur? Wat heeft Dick Bruna met de wijkverpleging te maken? En wat heeft het beroep betekent voor de toegankelijkheid van de zorg én voor de positie van de vrouw?

www.volksbuurtmuseum.nl

INTERVIEW

Marcel de Vries al vijftig jaar bij de Utrechtse brandweer

‘Het is altijd met een lach en een traan’

Een bijzondere mijlpaal voor de 68-jarige Marcel de Vries uit Zuilen: hij zet zich al vijftig jaar in voor de Utrechtse brandweer. En daar blijft het niet bij, want zelfs na zijn jubileum en het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd blijft Marcel verbonden aan de brandweerfamilie. Vanuit zijn ‘thuiskazerne’ in Zuilen blikt hij terug op een halve eeuw vol uitrukken, veranderingen en bijzondere momenten.

Tekst: Nella van Leeuwen / Fotografie: Bas van Setten

Als veertienjarige kwam Marcel voor het eerst in aanraking met de brandweer. “Kennissen van mijn ouders hadden een zoon die net als jeugdleider bij de jeugdbrandweer was begonnen”, vertelt hij. “Ik ging daar een keer kijken en ben eigenlijk nooit meer weggegaan.”

Na zijn jaren bij de jeugdbrandweer werd Marcel op zijn achttiende brandweervrijwilliger op de kazerne in Zuilen. Die rol combineerde hij jarenlang met ander werk: eerst veertien jaar bij de luchtmacht en vervolgens zeven jaar bij de politie. Pas jaren later, in 1997, trad hij officieel in dienst als beroepsbrandweerman.

Terugkijkend op zijn loopbaan, ziet Marcel een duidelijke rode draad: geüniformeerde beroepen. Dat verbaast hem niet. Sterker nog, diezelfde kennis waarover hij eerder sprak heeft dat zelfs een keer voorspeld. “Die man deed een beetje aan astrologie en heeft het een keer voor mij opgeschreven.”

Jeugdbrandweer

Tijdens zijn jaren bij de brandweer heeft Marcel vele functies gehad. Zo was hij onder meer brandwacht, chauffeur, coördinator medewerkerslogistiek en pelotonscommandant. Hoewel hij al die functies met veel plezier vervulde, was er één functie waar zijn hart al die tijd écht bij lag: jeugdleider bij de jeugdbrandweer. “Het doorgeven van ons vak aan nieuwe brandweermensen, dat vind ik het allermooiste”, zegt hij met een grote glimlach.

Bovendien is het opleiden van jeugdbrand-

weerlieden volgens Marcel ook onmisbaar voor de toekomst van de brandweer. Zeker nu de brandweer kampt met grote vrijwilligerstekorten. “Je krijgt bijna geen brandweermensen meer. De gemiddelde vrijwilliger blijft tegenwoordig maar zeven jaar.”

Daarom is de jeugdbrandweer zo belangrijk, vertelt Marcel. Volgens hem komt een groot deel van de langdurig betrokken vrijwilligers vanuit de jeugdbrandweer. “Er bestaan hele korpsen uit ex-jeugdbrandweerlieden, met her en der wat instromers.”

Een goed voorbeeld van zo’n terugkomend jeugdbrandweerlid is Michael Bosch, vertelt Marcel. “Ik heb met hem als klein jochie een kelder leeggepompt en nu is hij clustercommandant. Hij was blond en ik toen nog knalrood”, zegt Marcel lachend. “Hij werd toen mee op pad genomen door de brandweerman met de rode snor.”

Explosie in de Visscherssteeg

Terugkijkend op de afgelopen vijftig jaar heeft Marcel leuke, indrukwekkende en verdrietige momenten meegemaakt die hij niet snel zal vergeten. Een van die momenten was de explosie in de Visscherssteeg, die afgelopen januari plaatsvond. “Ik was met zes minuten ter plaatse”, vertelt Marcel. Zelfs voor iemand die zo lang in het vak zit en zoveel heeft gezien, was dit incident er een die hem altijd bijblijft. “Het was net alsof je in een rampenfilm terechtkwam”, omschrijft hij. “We zijn echt door het oog van de naald heen gekropen.” Een ander incident dat Marcel nooit zal ver-

geten, was een grote brand in Soesterberg. “Het begon als een brandje in een garage, maar het bleef maar doorlopen”, vertelt hij. “Ik heb zelfs crashtenders vanuit Schiphol laten komen om te helpen blussen.” Uiteindelijk stonden sommige jongens wel 24 uur te blussen, vertelt Marcel. Los van de heftige dingen die je binnen dit vak meemaakt, zijn er volgens hem ook genoeg ‘leuke’ incidenten. “Denk bijvoorbeeld aan een buitenbrandje waar een collega even niet oplet en zo in een sloot valt”, vertelt hij lachend. Marcel heeft dan ook een treffende uitspraak om het brandweervak te omschrijven: “Het is altijd met een lach en een traan.”

Onderscheidingen

De jarenlange inzet van Marcel bleef niet onopgemerkt. “Ik heb alle medailles die je binnen de brandweer kunt krijgen”, vertelt hij trots. Wel ontvang je die medailles vrijwel automatisch na een bepaald aantal dienstjaren. Om zijn bijzonder lange dienstbaarheid daarom extra te erkennen, ontving Marcel een koninklijke onderscheiding en een Erekruis voor Verdiensten.

Ondanks dat hij supertrots is op zijn koninklijke onderscheiding, betekent het Erekruis meer voor Marcel. “Dat heeft met mijn vak te maken”, zegt hij. “Dat is echt voor ons.”

Vroeger was niet alles beter Doordat Marcel al zo’n lange tijd betrokken is bij de brandweerorganisatie, kan hij veel vertellen over de veranderingen die de brandweer in de loop der jaren heeft ondergaan. Want dat zijn er volgens hem “gigaveel”. En daarover kan Marcel één ding concluderen: vroeger was niet alles beter.

“Ik heb daar een hekel aan, als mensen dat zeggen. Ik zeg altijd liever: in het verleden deden we het anders.”

Toen Marcel als vrijwilliger begon, maakte de brandweer een aantal belangrijke veranderingen door. Zo vertelt hij dat hij de eerste generatie was die een eigen pager kreeg. Met dit apparaat, beter bekend als ‘pieper’, kunnen brandweerlieden opgeroepen worden voor incidenten. “Utrecht kreeg dat als eerste stad.”

“Toen ik bij de brandweer begon, was er na-

genoeg geen psychologische nazorg”, gaat hij verder. “Tegenwoordig is dat heel goed geregeld.” Zo bestaat het Team Collegiale Opvang (TCO), vertelt Marcel, waar brandweerlieden na een ingrijpende inzet terechtkunnen voor een verwerkingsgesprek. Ook met de opkomst van de adembescherming maakte de Utrechter in zijn beginjaren als brandweerman een belangrijke verandering door. “Voor die tijd had je dat niet. Doe maar een zakdoek voor je mond, een beetje water erop en dan komt het goed. Dat is een beetje hoe het was.”

Verder vertelt hij over de interactie tussen brandweerlieden, die volgens hem in de afgelopen jaren in positieve zin is veranderd. “In het verleden had je echt dé bevelvoerder op de auto, de man met de grote snor, die de dienst uitmaakte.” De manschappen hadden destijds weinig in te brengen. “Als je in het verleden pompbediener was, dan deed je echt alleen de pomp.” Tegenwoordig mogen manschappen meer initiatief tonen. “Nu kijk je als manschap ook mee naar de situatie en geef je informatie door aan de bevelvoerder.” Met een halve eeuw vol veranderingen achter de rug is Marcel ervan overtuigd dat de brandweer ook in de komende vijftig jaar nog flink wat veranderingen zal ondergaan. Onder meer technologie zal een steeds grotere rol gaan spelen, voorspelt hij. Maar bang dat het brandweerwerk ooit door technologie wordt overgenomen? Dat is hij niet. “Je hebt altijd mensen nodig”, benadrukt hij. “Ik denk dat de technologie een goede aanvulling is.”

Rode hart

Ondanks zijn vijftig jaar inzet én het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd neemt Marcel nog geen afscheid van de brandweer. Zo is hij recentelijk benoemd tot voorzitter van Stichting Oudvuur Brandweer, die oud-brandweermensen met elkaar in verbinding brengt. Zo kunnen zowel leuke als minder leuke herinneringen met elkaar worden gedeeld, vertelt Marcel. Naast de stichting blijft Marcel ook nog even doorgaan met de jeugdbrandweer. Want een echt afscheid van de brandweer, dat ziet hij nog niet zitten. “Dan moet je stil gaan zitten, daar ben ik niet van. En dat rode hart gaat niet zomaar weg.” a

Feestpan € 44,99

± 10 pers. ± 100 hapjes

20 balletjes ketjapsaus, 20 balletjes pindasaus, 20 mini-saté indian mystery marinade, 20 mini-saté ketjapsaus, ± 300 gram kippeling, 12 kluifjes naturel.

Anti Kluifpan

deluxe € 49,99

± 8 pers. ± 80 hapjes

20 mini-saté, 20 balletjes, 20 Kippie pops, ± 750 gram kippeling.

Familiepan € 44,99

± 10 pers. ± 120 hapjes

20 balletjes ketjapsaus, 20 balletjes pindasaus, 20 mini-saté indian mystery marinade, 20 mini-saté ketjapsaus, 20 plakjes grillworst naturel, 20 plakjes grillworst kaas.

Satépan € 44,99

± 12 pers. 35 stokken

Keuze uit de smaken: pittig, ketjap- of pindasaus.

Alle pannen zijn ook in XXL variant verkrijgbaar. Inhoud x 3. Prijs x 3. Borg elektrische Kippiepan € 15,00. Borg elektrische Kippiepan XXL € 50,00.

Kippieplank € 34,99

± 10 pers. ± 1000 gram. ± 100 hapjes. Inclusief kartonnen plank. Direct klaar voor gebruik.

Inhoud: gevulde olijven, kaasblokjes met dille, gevulde peppers met roomkaas, mini-saté, grillworst naturel, grillworst kaas, kipgehaktballetjes, salami blokjes, kipfilet roomkaas rolletjes, salami roomkaas rolletjes, serrano roomkaas rolletjes.

OP PAD MET OUD-UTRECHT

Hoogleraar Donders en architect Kruijf

Enkele weken geleden eindigde een wandeling bij het in 1894 geopende Nederlandsch Gasthuis voor Behoeftige en Minvermogende Ooglijders, ofwel het Ooglijdersgasthuis. De in oogheelkunde bekende hoogleraar Frans (Franciscus Cornelis) Donders heeft dit gebouw niet meer meegemaakt want hij is in 1889 overleden. Het gebouw is in 1891 door de Utrechtse architect Dirk Kruijf ontworpen. Kruijf en Donders waren stadsgenoten. Mogelijk dat zij elkaar kenden want het woonhuis van Kruijf en de werkplek van Donders stonden dicht bij elkaar. Tijdens de wandeling gaan we dat zien.

Kruijf werkte in 1890 nog samen met de bekende architect P.J. Houtzagers voor het ontwerp van de ambachtsschool aan het Schoolplein, waarvan alleen de directeurswoning nog bestaat. Hij kreeg in 1891 de opdracht voor het ontwerp van het nieuwe Ooglijdersgasthuis. Zijn kantoor hield hij in het door hem zelf ontworpen huis op Wittevrouwenstraat 6, met een achterhuis. Daar is het startpunt van de wandeling. In de eenvoudige gevel van het in 1885 opgeleverde pand zijn de voor de architect kenmerkende stijlelementen al te zien, zoals de gekleurde banden in het metselwerk. Het huis staat bijna recht tegenover Wittevrouwenstraat 9, nu onderdeel van de Universiteitsbibliotheek, maar tot in de jaren 1880 het adres waar Donders elke dag van 12 tot 2 uur spreekuur als oogarts hield samen met zijn collega Herman Snellen. Dat kon leiden tot een op sterkte te maken bril of een

verwijzing naar een kosteloze oogheelkundige behandeling voor minvermogenden. We wandelen voor dat laatste naar de Wijde Begijnestraat.

Hoogleraar F.C. Donders

Donders was indertijd een van de zes hoogleraren in de geneeskunde in Utrecht. Zijn zeer grote verdienste was de ontdekking van de oorzaken van slechtziendheid. Hij was goed in het observeren van deze afwijkingen en verbeterde instrumenten om bijvoorbeeld bijziendheid en verziendheid goed te kunnen meten en vast te leggen. In de oogheelkunde was hij een kunstenaar en hij werd door vakgenoten en studenten op handen gedragen, aldus een tijdgenoot.

Op het eerste pand in de Wijde Begijnestraat is Donders vereeuwigd in een muurschildering. In dit pand werd in 1858 het Nederlandsch Gasthuis voor Behoeftige en Minvermogende Ooglijders geopend. Door geldinzamelingen te houden kwam het gasthuis voor financieel minder draagkrachtige landgenoten tot stand. Een gasthuis, losstaand van de universiteit, om een meerdaagse behandeling mogelijk te maken.

In 1862 ging een grote wens van Donders in vervulling: hij werd hoogleraar in de fysiologie. Collega Snellen volgde hem op als geneesheer van het Ooglijdersgasthuis en werd in 1877 hoogleraar. Naar een ontwerp van Donders, hoofdzakelijk de plattegrond met indeling, kwam er een nieuw gebouwd

Wil je lid worden van Oud-Utrecht? Kijk dan op oud-utrecht.nl/ lid-worden

De muurschildering voor F.C. Donders in de Wijde Begijnestraat

De historische vereniging Oud-Utrecht maakt voor DUIC wandelingen door de stad, op zoek naar bijzonder erfgoed. Het verhaal van Bert Poortman begint op de F.C. Donderstraat en de korte wandeling op de Wittevrouwenstraat.

Fysiologisch Laboratorium op de Asch van Wijckskade tot stand. En zo had Donders al eerder dan architect Kruijf stappen gezet in de vormgeving van gebouwen. Met een kleine wandeling komen we bij dat gebouw, nu de locatie van het Gezondheidscentrum Binnenstad. Tien jaar na de opening beschrijft Donders het gebouw: “Gunstig gelegen aan de Stadsbuitengracht kan het water daarvan microscopisch en fysiologisch door studenten onderzocht worden.” Naast het leven in het water werden dieren onderzocht in de laboratoria, gaf hij les in de gehoorzaal en waren er lokalen en kamers voor de staf van het instituut. Zijn spreekuren op de Wittevrouwenkade en in de praktijk van het Ooglijdersgasthuis bleef hij tot zijn dood in 1889 trouw. Donders en Kruijf in elkaars buurt Naast het Fysiologisch Laboratorium is in 1904 een conciërge-woning gebouwd. Dat lijkt erg op het huis dat Kruijf voor zichzelf bouwde aan de Wittevrouwenstraat. Hij heeft het dan ook ontworpen. Kruijf kwam na de bouw van het Ooglijdersgasthuis in dienst van het Rijk en ontwierp veel voor de Rijksuniversiteit, inclusief de uitbreiding van de bibliotheek op de hoek Wittevrouwenstraat / Keizerstraat. In die straat was niet meer zijn woon- en werklocatie. Als we via de Plompetorengracht en de Voorstraat naar de Boothstraat lopen, dan vinden we op nummer 5 zijn nieuwe woon- en werkhuis vanaf 1895. In het tegeltableau net onder de dakgoot liet hij zijn handtekening achter.

We lopen door naar het Janskerkhof. Daar staat een standbeeld van hoogleraar F.C. Donders, gemaakt door de beeldhouwer Toon Dupuis in brons en graniet. Het is in 1921 onthuld, passend bij een tijdperk waarin belangrijke personen uit de Nederlandse geschiedenis op deze wijze werden herdacht. Het monument staat op een prominente locatie voor het voormalig Zoölogisch Museum en Laboratorium van de Rijksuniversiteit. In dit laboratorium begon Donders in 1848 als hoogleraar met colleges in forensische geneeskunde, biologie en oogheelkunde. In dat laatste vak werd hij wereldberoemd. a

Foto’s: Het Utrechts Archief & Bert Poortman

Tekst: Bert Poortman

Het voormalig Gasthuis voor Ooglijders in de Wijde Begijnestraat, in 2014 verbouwd tot hotel

Het Ooglijdersgasthuis in de F.C. Dondersstraat in het jaar 1900

ZOEKPLAAT

Zoek de zeven verschillen

OPLOSSING VORIGE WEEK. LOCATIE: OUDEGRACHT

Meer grip op je leven

Praktische filosofie, persoonlijke groei en een bewust leven

• Salaris vanaf: €15,52 tot €17,81

Een levensschool voor wie wil verstillen, verkennen en verdiepen - met aandacht voor wijsheid, stilte en meditatie.

Wil jij jouw bijdrage leveren om leerlingen veilig en met zorg te vervoeren?

• Contract ca. 32 uur per week

• Om het weekend beschikbaar

• Mail naar: vacature@wdkgroep.nl

• Of bel: 026 - 365 31 53

informatie?

In de cursus Praktische Filosofie en Meditatie onderzoek je vragen als:

• Wie ben ik echt?

• Wat geeft mijn leven betekenis?

• Hoe vind ik rust in mezelf?

Introductiecursus Praktische Filosofie

Start: ma 21 en wo 23 september 2026

Tijd: 19:30 uur - 22:00 uur

Locatie: Rietveld College in Utrecht

10 lessen - € 80,-

Ontdek het zelf

Ga voor meer informatie naar: www.praktischefilosofie.nl of scan de de QR code Voor iedereen toegankelijk, geen voorkennis nodig

PUZZEL

UTRECHT NIEUWSQUIZ

De eerste helft van het jaar zit erop. Tijd om terug te blikken op het nieuws dat Utrecht bezighield. Welke gebeurtenissen haalden de voorpagina's, welke plannen zorgde voor discussie en welke verhalen maakten indruk? Met de halfjaarlijkse DUIC-nieuwsquiz kunnen lezers testen hoeveel ze not weten van de afgelopen zes maanden. Veel succes!

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

1. Welke partij werd na de gemeenteraadsverkiezingen in maart de grootste in de gemeenteraad?

2. Voor de opening van welke kledingwinkel stond in april een enorme rij op de Oudegracht?

3. Vanwege welk witte goedje sloot IKEA in januari meerdere dagen de deuren?

4. Hoe gaat de nieuwe tramlijn heten waarvan in mei de uitgewerkte plannen werden gepresenteerd?

5. Welk café aan de Neude sloot in januari de deuren voor een grondige verbouwing?

6. Hoe heet de bekende bonbon van banketbakkerij Theo Blom die in april een nieuwe eigenaar kreeg?

7. Welk tuincentrum in Overvecht kreeg in januari goedkeuring van de raad voor een transformatie tot een groene stadsoase?

8. Welke historische bioscoop in Utrecht sloot in mei de deuren?

9. Voor welke herdenking werden de kransen van de Nationale Dodenherdenking per ongeluk opzijgeschoven?

10. In welke steeg vond in januari een enorme explosie plaats?

11. Met welk woord, dat het afgelopen jaar veelvuldig in het nieuws was, wordt een overbelast stroomnet omschreven?

12. Van welk computermerk werd in april een groot museum geopend in The Wall?

Beantwoord de vragen, waarbij de letters in de rode vakjes het antwoord vormen op de vraag: Welke wandelroute is weer een stukje mooier door de opening van het vernieuwde Park Paardenveld?