DUIC Krant NR 230 - 30 juni

De krant die verder kijkt in de stad

30 JUNI 2023 | 9E JAARGANG NR. 230 | KIJK VOOR HET LAATSTE NIEUWS OP

Utrecht volgens

Op bezoek bij

meester-

Drogisterij

papierschepper

Woortman

DUIC.NL

Leo Hoegen P. 8

P. 10

Elk e een week nieu DUI we C

Ondiep hijst regenboogvlag uit solidariteit met geïntimideerde buurtbewoners

Onderzoek naar aardgasvrij maken twintig Utrechtse wijken

P. 6

Verdwenen fabrieken: Batterijenfabriek Herberhold

Advertenties

VERGADERZALEN BIJ CAMPING GANSPOORT MET CATERING MOGELIJK!

JUBILEUM 75%

SALE

tot wel

Hilversum Vaartweg 4 • 035 - 6247194

korting

Utrecht Oudkerkhof 11 • 030 - 2314984

UTRECHT IEDERE ZONDAG OPEN

00 ht!

1.5 rkoc n e a rd nv ee lare m p Al em ex

Bilthoven Julianalaan 43 • 030 - 2287451

Voor meer info:

MORPHEUS.NL

of zie campingganspoort.nl

€ 34,95 incl. verzendkosten

100 JA AR RE ISSCH ETSE N COR N E LIS VR E E DE N BU RGH E N K U N S T E N A A R S VA N N U

BON VOYAGE 13 | 05 | 2023 – 08 | 10 | 2023

bel/app Pierre via 06-14415656

Koop nu

het boek Verdwenen horeca in Utrecht

Bestel via duicshop.nl en ontvang een gratis setje ansichtkaarten

P. 11

Advertenties

Het Utrecht van

Yücel

Woningen voor iedereen

Hoe ziet jouw Utrecht eruit?

Deel nu je mening via de link

Utrecht.nl/ toekomstgesprekken

ERIC THUIS - SUMMER EXPO Zaterdag 1 juli 2023 van 14.00 tot 18.00 Met de Stax TRibute band

Vechtdijk 135A Utrecht • www.ericthuis.nl

Soworker maakt delen op Social media makkelijk!

U bent altijd welkom voor een open gesprek.

praten over afscheid geeft rust

Bel 0800 - 023 05 50 of ga naar monuta.nl/ utrecht.

Boost je content en benut de kracht van je collega’s als ambassadeurs; 8 x meer bereik, 7 x hogere conversie en aanzienlijk meer sollicitanten.

Test gratis ons platform!

Berna Hofmans

Utrecht

3

30 JUNI 2023 | NR. 230 Kijk voor het laatste Utrechtse nieuws op DUIC.nl

INHOUD Nieuws 5 DUIC in beeld

Hangende hoveniers bij Wonderwoods

D

Õ İÕëÕčÊĔĔëŕĆ²ë Ŗ²ĭĭÕİļ ţÕİ õč ŕĔĆăĴÊŁŁİļ cčÑõÕĭ ʳ Č²²İ Ѳ²İ Ćõāăļ čõÕļ õÕÑÕİÕÕč ÊĆõā ČÕÕ ļÕ şõāčʣ &õÕİÕčʞ õčļõČõѲļõÕ Õč ĴËñÕĆÑĭ²İļõāÕč ăİõāëÕč ÑÕ ŕĆ²ëëÕčŖ²ĭĭÕݲ²İĴ ļÕ ŕÕİÑŁİÕčʣ ¥õÕ ÑÕčăļ Ѳļ ÑÕ İÕëÕčÊĔĔëăĆÕŁİÕč ²ĆĆÕÕč Č²²İ ļĔļ ŕİĔĆõāăñÕõÑ ĆÕõÑÕč ČĔÕļ Č²²İ ÕŕÕč ČÕļ ÑÕ ÊÕŖĔčÕİĴ ë²²č ĭݲļÕčʣ cê Õİ ĴĭݲăÕ õĴ ŕ²č ëÕİõËñļÕ ñĔČĔñ²²ļ Ĕê ʲĆѲÑõëÕ āĔčëÕİÕč ÑõÕ ʳ ŖÕĆĆõËñļ ČÕÑÕ ÑĔĔİ ²ĆĆÕ ²²čѲËñļ ʳ ÑÕ ëİÕčşÕč ĔĭşĔÕăÕč õĴ čõÕļ õč ²ĆĆÕ ëÕŕ²ĆĆÕč ñÕĆÕČ²²Ć ÑŁõÑÕĆõāăʣ \²²İ ŖÕĆ õĴ ÑŁõÑÕĆõāă Ѳļ ñÕļ ĔŕÕİ ÑÕ ëİÕčĴ ë²²ļʣ \ÕčĴÕč ë²²č şõËñ ñõÕİÑĔĔİ ĔčŕÕõĆõë ŕĔÕĆÕč Õč Ѳļ ČĔÕļÕč ŖÕ čĔĔõļ ŖõĆĆÕčʣ Ćõāă-

ʲ²İ İĔÕĭļ ÑÕ ŕĆ²ë ²ĆĴ ĴŘČÊĔĔĆʞ Ѳļ ļÕëÕčŖĔĔİÑõë ĔĔă ŕÕÕĆŕŁĆÑõë ŖĔİÑļ ëÕÊİŁõăļ ÑĔĔİ ĔŕÕİñÕÑÕč Õč ñÕļ ÊÕÑİõāêĴĆÕŕÕčʞ čĔë ĴļÕÕÑĴ ŕÕİşÕļ Ĕĭʣ cČŖĔčÕčÑÕč şõāč ÕÕč ĴĔĆõѲİõļÕõļĴ²ËļõÕ ëÕĴļ²İļ Õč Õİ ăĔČÕč ÕĆăÕ Ñ²ë ŕÕĆÕ ŕĆ²ëëÕč Êõāʣ "Õ ÊÕŖĔčÕİĴ ĆõāăÕč ÑŁĴ čõÕļ ļÕ ÊŁõëÕč ŕĔĔİ õčļõČõѲļõÕʣ &Õč ÊÕÕļāÕ ăĆÕŁİ õč ñÕļ ĆÕŕÕčʞ Ѳļ ă²č ŕĔĆëÕčĴ Čõā ëÕÕč ăŖ²²Ñʣ ¥Õ č²ČÕč ÕÕč ăõāăāÕ õč cčÑõÕĭʞ ĆÕÕĴ Õİ ČÕÕİ ĔŕÕİ Ĕĭ ĭ²ëõč² ʄʣ Robert Oosterbroek

6 Twintig aardgasvrije wijken Welke buurt is wanneer aan de beurt?

6 Utrecht krijgt een upcyclecentrum Maar wat is dat eigenlijk?

7 Onrust in Ondiep

DE VERANDERENDE STAD IN BEELD

Hoe de regenboogvlag nog steeds tot onrust leidt

Cultuur / Uit 8 Utrecht volgens...

VREDENBURG

Meester-papierschepper Leo Hoegen

9 Uittips

Elke week de leukste tips

Stad / Leven 10 Einde van een Utrechts woonschip Postuum eerbetoon

11 Verdwenen fabrieken Batterijenfabriek Herberhold

Utrecht is constant in beweging. Er wordt gebouwd en gesloopt.

1930

Hierdoor ziet de stad er

+/-

op sommige plekken heel anders uit dan vroeger,

2023

terwijl andere straten en pleinen juist al decennia hetzelfde blijven. In deze rubriek laten we dat zien.

13 Op bezoek bij

Drogisterij Woortman

Ga naar DUIC.nl voor meer oude en nieuwe

14 Puzzel

foto’s van de stad.

Zoek de verschillen

15 Straatnamen Ambachtstraat

15 Stad in cijfers

Daken met zonnepanelen

15 In other news Zidane Iqbal

Colofon

Social Media AAN DIT NUMMER WERKTEN MEE Arjan den Boer, Bas van Setten, Bo Steehouwer, Floor Vervoort, Ilana Noot, Lisette Oorschot en Luuk Beckers

REDACTIE Robert Oosterbroek CONTACT REDACTIE redactie@duic.nl 06 86 80 32 22

ADVERTEREN Helling 13, 3523 CB Utrecht, adverteren@duic.nl Dave Vorstenbosch dave@duic.nl 06 43 03 58 73

ART DIRECTION EN VORMGEVING ddk.nl en redactie DUIC

VRAGEN OVER DISTRIBUTIE? Pierre Schoonhoven via pierre@duic.nl, 06 - 14 41 56 56

UITGEVERS Joris Daalhuisen en Martijn Rademakers

Website DUIC.nl

Facebook DUICNL

Advertentie

Vanaf € 75,HUB Utrecht is het nieuwe mediacentrum van de stad Utrecht met RTVU en DUIC als initiatiefnemers. Wil jij een vergaderruimte of studioruimte huren bij HUB Utrecht?

Dat kan. Boek nu en reserveer via de QR-code.

Locatie: Achter Clarenburg 23-25

Volledig gefaciliteerd met o.a. led-scherm, WiFi en whiteboard en natuurlijk gratis koffie en thee.

Twitter @duicnl

Instagram duic.nl

4

NR. 230 | 30 JUNI 2023 Kijk voor het laatste Utrechtse nieuws op DUIC.nl

5

30 JUNI 2023 | NR. 230 Kijk voor het laatste Utrechtse nieuws op DUIC.nl

DUIC IN BEELD

Fotografie: Bas van Setten

et is natuurlijk een leuk idee, zo’n verticaal bos langs het 105 meter hoge gebouw Wonderwoods in Utrecht, maar al dat groen moet ook onderhouden worden. Daarvoor wordt de hulp van de hangende hoveniers ingeroepen die vanaf boven langs de gevel via een touw naar beneden glijden en op elke verdieping stoppen om bomen te snoeien en onkruid te wieden.

Zo’n twee maanden geleden werd het eerste groen langs de gevel van Won-

derwoods geplant en afgelopen week gingen de hoveniers voor het eerst aan de slag. De bouw van het complex startte in 2020 en als alles volgens planning verloopt wordt het gebouw volgend jaar opgeleverd. In de beginperiode, wanneer het laatste groen net in de grond staat, zal er iets vaker onderhoud plaatsvinden, maar het is de bedoeling dat de hoveniers op langere termijn vier keer per jaar aan de slag gaan langs de gevel.

H

6

NR. 230 | 30 JUNI 2023 Kijk voor het laatste Utrechtse nieuws op DUIC.nl

DE WEG NAAR WIJKEN ZONDER AARDGAS

Gemeente Utrecht onderzoekt hoe twintig buurten van aardgas af kunnen: 'Een spannende stap' De twintig buurten waar het onderzoek komend jaar start: - Kanaleneiland-Zuid - Oog in Al - Dichterswijk & Rivierenwijk - Sterrenwijk - Wilhelminapark & Oudwijk - Taagdreef - Wolgadreef, Neckardreef & Zamenhofdreef - Wittevrouwen, Huizingalaan/ Karel Doormanlaan - Staatsliedenbuurt - Ondiep, Geuzenwijk, en Egelantierstraat - Elinkwijk - Oud Hoograven-Noord en Oud Hoograven-Zuid

De gemeente Utrecht gaat de komende twee jaar in twintig buurten onderzoeken hoe bewoners en ondernemers van het gas af kunnen.

Het onderzoek begint in Kanaleneiland-Zuid en Oog in Al. Na de zomer zijn Dichterswijk, Rivierenwijk, Sterrenwijk, Wilhelminapark en Oudwijk aan de beurt. Hoe ziet de gang naar een aardgasvrij Utrecht er precies uit?

Tekst: Ilana Noot

I

n Utrecht zijn momenteel nog zo’n 130.000 huizen en andere gebouwen aangesloten op aardgas. In de strijd tegen klimaatverandering wil de gemeente dat uiterlijk in 2050 alle woningen en bedrijven aardgasvrij zijn.

Dat lijkt misschien ver weg, maar er moet nog een hoop gebeuren voordat het zover is.

Overvecht-Noord moet de eerste bestaande aardgasvrije buurt van Utrecht worden, namelijk in 2030. Komend jaar start ook het onderzoek naar het aardgasvrij maken van twintig andere buurten. Uiteindelijk krijgt bijna iedereen te maken met de overstap naar aardgasvrij verwarmen en koken.

De buurten waar de overstap naar verwachting het best gemaakt kan worden, zijn als eerst aan de beurt. Dat heeft vooral te maken met betaalbaarheid en het beperken van gedoe in en rond het huis. De gemeente onderzoekt de komende twee jaar in twintig buurten – te beginnen met Kanaleneiland-Zuid en Oog in Al – hoe bewoners en ondernemers het best van het gas af kunnen.

Volgens wethouder Lot van Hooijdonk is het ‘een spannende stap’. “We zetten hiermee een volgende stap in de energietransitie. We zet-

ten deze stap zonder precies te weten hoe de rest van de route gaat. Er is nog maar weinig in beton gegoten want we moeten nog veel leren en onderzoeken. We denken dat we voor elke buurt zo’n 10 jaar nodig hebben om daadwerkelijk over te stappen op aardgasvrij.

Het is een spannende stap voor inwoners en ondernemers uit deze buurten. Maar als we dit samen doen, ben ik ervan overtuigd dat de transitie ons een gezonde stad voor huidige en toekomstige generaties oplevert.”

Aardgasvrij koken en verwarmen Koken moet straks elektrisch op een inductiekookplaat en voor de verwarming van huizen zijn verschillende opties, zoals aansluiting op het warmtenet of via een warmtepomp. De gemeente denkt dat een aansluiting op het warmtenet voor de meeste gebouwen het meest logische alternatief is, maar het kan ook voorkomen dat voor sommige gebouwen een warmtepomp beter is.

Dat moet de komende twee jaar dus blijken. Als het onderzoek in de buurten is afgerond, volgt er een uitvoeringsplan waarin staat op welke manier de buurt van het aard-

gas af gaat en hoe dat betaald wordt. Als uit het onderzoek komt dat aansluiting op het warmtenet de meest logische optie is, mag een gebouweigenaar zelf beslissen om wel of niet aan te sluiten op het warmtenet. Wie dat niet doet, moet wel zelf zorgen voor een andere duurzame oplossing zoals een warmtepomp. Het duurt na het onderzoek van de gemeente nog zo’n acht jaar voordat de buurten daadwerkelijk aardasvrij zijn. Huiseigenaren kunnen er wel al voor kiezen om zelf maatregelen te nemen, zoals beter isoleren, groene stroom opwekken of overstappen op een warmtepomp. De gemeente heeft verschillende subsidies en leningen beschikbaar gesteld om Utrechters daarmee tegemoet te

komen. De eerste twee buurten die nu aan het traject gaan beginnen, zijn dus Oog in Al en Kanaleneiland-Zuid. Inwoners en ondernemers van deze buurten kregen dinsdag al een brief waarin wordt uitgelegd hoe de weg naar een aardgasvrije buurt eruit gaat zien.

De gemeente gaat in deze buurten ook enquêtes afnemen en met bewoners in gesprek.

Na de zomer volgen er informatiebijeenkomsten. Na de zomer begint de gemeente ook het onderzoek in Dichterswijk, Rivierenwijk, Sterrenwijk, Wilhelminapark en Oudwijk.

Daarna volgen de overige buurten die in het kader hierboven te zien zijn, zodat binnen een jaar in deze twintig buurten gestart is met het onderzoek.

UPCYCLECENTRUM IN WERKSPOORKWARTIER

Er komt een upcyclecentrum in Utrecht, maar wat is dat eigenlijk?

Roestige fietsen, houten platen en oude elektronica. Op dit moment kunnen mensen met hun oude spullen terecht bij de afvalscheidingsstations, of als de producten nog goed zijn bij een kringloopwinkel. Maar daar komt nog iets bij. Utrecht gaat een upcyclecentrum bouwen in Lunetten en in het Werkspoorkwartier komt een kleiner innamepunt voor goederen die nog te gebruiken zijn. Hoe gaat dat er precies uitzien?

Tekst: Luuk Beckers

V

eel bewoners kennen het; er wordt opgeruimd thuis of verhuisd en alle oude rommel wordt naar een afvalscheidingsstation gebracht om het weg te mieteren. Afgelopen jaren werd er jaarlijks ongeveer 13 miljoen kilo grofvuil ingezameld via de drie afvalscheidingsstations in Utrecht.

De huidige praktijk bij de afvalscheidingsstations is dat veel spullen weggegooid worden die nog bruikbaar zijn. Mensen kunnen er weliswaar spullen afgegeven voor de kringloop, maar veel herbruikbare spullen zijn hier niet voor geschikt. Het gaat onder meer om huishoudelijke spullen (waaronder kleding), ñĔŁļ Ѳļ ÊİŁõăʲ²İ õĴʞ ʰă²ĭĔļļÕʱ ţÕļĴÕč Õč elektronica die nog te repareren is.

Geen afval De wens van de gemeente is dat er veel minder wordt weggegooid, en zo veel mogelijk materialen en producten hergebruikt worden. Daar komt het upcyclecentrum om de hoek. Upcyclen betekent dat spullen of losse materialen op zo’n manier worden hergebruikt dat ze een nieuw product van dezelfde of betere kwaliteit worden. De grote ambitie is dat in 2050 er helemaal geen afval meer is, ook de Rijksoverheid is hiermee bezig. Zo ver

is het nog niet.

Om toe te werken naar een stad met zo min mogelijk afval opent er in 2025 het upcyclecentrum in Lunetten. Vlakbij het afvalscheidingsstation daar ligt een stuk braakliggend terrein dat eigendom is van de gemeente.

Naast een innamepunt komt er ruimte voor het sorteren, reparatie en demontage van goederen. Het upcyclecentrum wordt daarnaast een ruimte voor ontmoeting, kennisuitwisseling en activiteiten voor en door bewoners. De bouw en inrichting van het Upcyclecentrum is gepland in 2024 en kan vanaf 2025 in gebruik worden genomen.

Bij het afvalscheidingsstation aan de Tractieweg, bij het Hof van Cartesius, komt geen upcyclecentrum, maar een circulair innamepunt. Dit innamepunt zal met een vloeroppervlak van 400m2 een stuk kleiner zijn dan het upcyclecentrum in Lunetten dat 800m2 groot wordt. Bij het innamepunt aan de Tractieweg kunnen inwoners kleine elektronische ²ĭĭ²İ²ļÕčʞ ñĔŁļʞ ţÕļĴÕč Õč ñŁõĴñĔŁÑÕĆõāăÕ goederen inleveren. Deze worden gesorteerd en door de deelnemende partners verwerkt, zodat het zo veel mogelijk wordt hergebruikt.

Daarnaast wil de gemeente bij het innamepunt reparatieworkshops en activiteiten or-

Nu gaan de restanten van een zolderopruiming nog naar afvalscheidingsstations ganiseren om bezoekers te leren wat ze allemaal kunnen hergebruiken, en hoe ze dat kunnen doen.

Het idee is dus dat bewoners die spullen weg willen doen straks de keuze hebben tussen een kringloopwinkel, afvalscheidingsstation en het upcyclecentrum of innamepunt.

Politiek Wethouder Susanne Schilderman vertelt: “De manier waarop we nu omgaan met grondstoffen is niet houdbaar. Als we in 2050 een volledig circulaire gemeente willen zijn,

moet dat echt anders. Voor inwoners moet het makkelijker worden om duurzame keuzes te maken.”

Met de komst van het upcyclecentrum wordt een wens van de Utrechtse politiek gerealiseerd. Al in 2020 riepen de Partij voor de Dieren, Partij van de Arbeid, VVD, Student & Starter en het CDA in een motie op om op zoek te gaan naar een geschikte plek voor een upcyclecentrum. In 2022 hebben Groenlinks, D66, PvdA, Student & Starter, en Christenunie in het coalitieakkoord de komst van twee upcyclecentra opgenomen.

7

30 JUNI 2023 | NR. 230 Kijk voor het laatste Utrechtse nieuws op DUIC.nl

ONRUST IN ONDIEP

Hoe de regenboogvlag na al die jaren nog steeds voor onrust zorgt

Eieren, intimidatie, maar ook een hele hoop solidariteit; de regenboogvlag houdt de gemoederen bezig in Ondiep. De volksbuurt is al jaren aan verandering onderhevig. Oude sociale huurwoningen worden gesloopt en nieuwbouw is op steeds meer plekken te zien. Dit verhaal gaat echter niet over woningbouw, maar over de regenboogvlag. Het is in juni Pride-maand, een themamaand waarin veel aandacht is voor de rechten en emancipatie van de LHBTIQA+gemeenschap. Enkele bewoners hingen daarom een aantal weken de regenboogvlag uit, alleen daar was niet iedereen het mee eens.

Tekst en fotografie: Robert Oosterbroek

O

ndiep heeft overigens wel ervaring met vlaggen. Van oudsher was het juist deze wijk die gedeeltelijk oranje kleurde aangevuld met rood-wit-blauwe vlaggen tijdens internationale voetbaltoernooien.

Van oranjekoorts is nu geen sprake, maar we kunnen ondertussen spreken van regenboogkoorts in enkele straten van de wijk. “De resten van de eieren zijn nog te zien aan de gevel”, vertelt een van de bewoners die als eerste een vlag had opgehangen. Hij wijst naar een vieze vlek op de stenen. Zijn huis was niet het enige dat bekogeld werd. Ook bij een buurvrouw iets verderop werden eieren gegooid. “Ik kwam thuis en zag dat de voorgevel en ramen waren volgegooid.” Beide bewoners geven aan liever niet met hun naam in de krant te willen.

Toen de eerste meldingen van intimidatie binnenkwamen, besloten juist andere omwonenden om ook regenboogvlaggen op te hangen. Dit als teken van solidariteit. “Er zijn steeds meer bewoners die een regenboogvlag bestellen en ophangen. In de buurtapps worden berichten gedeeld, zoals een bericht van de Utrechtse burgemeester. Hierdoor hebben mensen zoiets van: ‘Dit laten we niet gebeuren, wij doen mee’”, aldus een van de bewoners. “Gisteravond (maandag, red.) waren er opnieuw meerdere volwassen mannen in de buurt aan het schreeuwen. Een man ţÕļĴļÕ ļÕĆăÕčĴ Ĕĭ Õč čÕÕİ Õč İõÕĭ ñ²İÑ ʾñĔČĔʿ

door de straat. Daarna volgde er een auto die rondjes reed in de wijk en riep: ‘vieze vuile kankerhomo’s’”, zegt de buurtbewoner vervolgens.

Duizend vlaggen De Utrechtse politie, burgemeester en wijkagenten zitten bovenop de zaak. De politie is druk bezig met de opsporing van de onruststokers. Ondertussen breidt de vlaggenactie zich uit. Zo besloot Max samen met enkele anderen om duizend regenboogkaarten te laten drukken. “Ik woon zelf ook in Ondiep en we moeten nu onze rug recht houden. Er is sprake van intimidatie en woningen worden bekogeld. Dit kan gewoon echt niet en helemaal niet in deze tijd. Het lijkt tegenwoordig wel oké gevonden te worden om af te zetten tegen de woke-beweging. Maar we hebben het hier gewoon over artikel 1 van de Grondwet. Liefde is voor iedereen.”

Terwijl Max samen met enkele anderen de kaarten aan het rondbrengen was, kregen ze veel positieve reacties. Meerdere bewoners hingen de kaarten achter de ramen. “Dit heeft enorme impact. Niet iedereen heeft natuurlijk een regenboogvlag liggen of heeft het geld om er één te kopen. Het is super mooi om te zien dat het zo groot wordt opgepakt.

Mensen staken hun duim op.” Toch kregen ook zij te maken met vervelende reacties.

Terwijl ze bezig waren met het verspreiden

van de regenboogkaarten hebben enkele kinderen kaarten verscheurd. Toen de kaarten werden teruggevraagd zou een van de ouders die erbij was hebben gezegd dat ze zelf mochten beslissen wat ze ermee deden, omdat de kaarten waren gegeven.

De politie laat ook weten dat dinsdagavond twee minderjarige jongens staande zijn gehouden. “Er speelt zich nu een maatschappelijke discussie af in Ondiep en een deel van de buurt heeft steun uitgesproken door vlaggen op te hangen”, laat een woordvoerder weten. Deze jongens zouden door kwetsend en intimiderend gedrag een tegenreactie hebben willen geven aan het signaal van de

buurtbewoners. De agenten hebben een gesprek gevoerd met de ouders en de jongens zijn doorverwezen naar Halt. “We willen bereiken dat de bewoners op een goede manier met elkaar samenleven en daar passen dit soort kwetsende uitlatingen niet bij. We hebben de afgelopen tijd al extra toezicht ingezet in de buurt en dat zetten we voorlopig voort”, aldus de woordvoerder.

Max laat weten: “Hoewel het overgrote deel van de reacties positief was, toonde dit ook nog maar eens aan dat het echt nodig is om als wijk onze rug recht te houden. Mocht het nodig zijn dat laten we nog veel meer regenboogkaarten afdrukken.”

'Het lijkt tegenwoordig wel oké gevonden te worden om af te zetten tegen de woke-beweging. Maar we hebben het hier gewoon over artikel 1 van de Grondwet'

8

NR. 230 | 30 JUNI 2023 Kijk voor het laatste Utrechtse nieuws op DUIC.nl

UTRECHT VOLGENS MEESTER-PAPIERSCHEPPER LEO HOEGEN

'Bij papier scheppen kan je werken van grondstof tot eindproduct'

In de rubriek Utrecht Volgens spreken we een bekende of onbekende Utrechter. Vaak met een actuele aanleiding en altijd met een paar standaardvragen over het leven in Utrecht.

Tekst: Bo Steehouwer / Fotografie: Bas van Setten

De Utrechtse meester-papierschepper, boekbinder en -drukker Leo Hoegen geeft in juli op drie middagen gratis workshops papier scheppen in Bibliotheek Neude. Ook is daar tot en met half juli een expositie over papierscheppen te zien. Daarnaast verschijnt binnenkort het boek ‘De scheppende kracht van papier’, geschreven door Elise Meier. Daarin vertelt Leo over zijn avonturen met papier in en om Utrecht, maar ook in verre landen. Hij wil graag zijn ambacht doorgeven en anderen stimuleren iets moois met afval te maken.

Waarom dit boek?

“Elise heeft mij hiervoor gevraagd. Papier scheppen is niet alleen een waardevol ambacht uit het verleden, zo vindt zij, maar heeft ook waarde voor nu en de toekomst.

Het moet blijven leven en de kennis moet worden doorgegeven. Daar ben ik het mee eens, maar papier scheppen is wel iets dat je moet doen en zien. Daarom zitten er ook ţĆČĭāÕĴ Êõāʣ &Ćă ñĔĔêÑĴļŁă ñÕÕêļ ÕÕč ŕÕİñ²²Ćʞ zoals toen ik papier maakte van een duizend jaar oude eik, en een praktijkoefening.”

Waarom vind je het belangrijk om dit ambacht door te geven?

“Ik hoop dat heel veel mensen, vooral in het onderwijs, door dit boek wakker worden en denken: we moeten veel meer praktische, kunstzinnige en creatieve vakken introduce-

ren. Tijdens corona kregen leerlingen thuis les op de computer en liepen ze zulke leerachterstanden op. Ik wens dat kinderen veel meer met hun handen mogen werken. Ik heb veel praktische vakken gegeven in het speciaal onderwijs. Door dingen te doen, beleven, voelen en bedenken, leer je veel meer.”

Hoe ben je begonnen met papier scheppen?

“In 1977 werkte ik als elektricien, maar dat wilde ik niet tot mijn pensioen blijven doen.

Ik wilde graag met mensen werken en ging naar de pabo. Met een van de klassen die ik toen les gaf, ging ik voor het eerst papier scheppen. Toen had ik het zelf ook nog nooit gedaan. Ik werd er zo door gegrepen. In al die jaren heb ik misschien wel een paar duizend mensen cursussen, lessen en workshops ge-

geven. Er is nog nooit iemand chagrijnig weggegaan.”

Wat vind je zo leuk aan papier scheppen?

“Ik kom oorspronkelijk uit de techniek en werkte ruim dertig jaar in het (speciaal) onderwijs. Bij papier scheppen kan je werken van grondstof tot eindproduct. Het vel papier dat je gemaakt hebt, is ook weer grondstof voor andere producten. En om papier te maken kan je thuis beginnen met eenvoudige middelen. Het gaas van een schepraam kan ook een panty zijn. En om oud papier tot pulp te krijgen kan je ook een staafmixer gebruiken.”

Waar kom je tot rust in Utrecht?

“Ik woon tussen het Amsterdam-Rijnkanaal en de Vecht in, in Zuilen. En wat speciaal is, is dat er plekken zijn aan het kanaal en aan de Vecht waar de natuur met rust gelaten worden. Daar ben ik heel erg graag.”

Wat is je lievelingswinkel in Utrecht?

“Dat is natuurlijk Swaak, met alle benodigdheden voor kunstenaars. Ik vind zulk soort oude winkels waanzinnig belangrijk voor een stad. Net zoals Drogisterij Woortman en W. Pijper. Ik koop liever bij een reële winkel dan dat ik het via internet koop.”

Waar ben je trots op als Utrechter?

“Ik heb altijd respect gehad voor de Domtoren. Ruim anderhalf jaar geleden heb ik pa-

pier gemaakt van restanten van de Domtoren. Het steengruis heb ik als vulstof voor het papier gebruikt. Dat papier is gebruikt om ÑÕ ËÕİļõţ˲ļÕč ČÕÕ ļÕ Č²ăÕč ŕĔĔİ ÑÕ ČÕčsen die stukken van de Domtoren hadden gekocht die niet meer gebruikt konden worden Êõā ÑÕ İÕĴļ²Łİ²ļõÕʣ EÕÑÕİÕÕč ÑõÕ şĔʿč ËÕİļõţcaat van echtheid heeft, daar heb ik het papier voor gemaakt. Dat vind ik heel bijzonder.”

Waar haal je je inspiratie vandaan in Utrecht?

“Je kunt het zien aan het papier dat in de tentoonstelling hangt, onder andere gemaakt van een oude kersenboom uit Bunnik. Ik haal mijn inspiratie uit de natuur en de omgeving.”

Utrecht is… ʼʟÕËñļ ÕÕč ñÕĆÕ ţāčÕ Ĵļ²Ñʣ Eă ăĔČ ĔĔİĴĭİĔčkelijk uit Rotterdam-Zuid, maar de mensen hier passen goed bij mij: bij mijn directe en ‘niet lullen maar poetsen’ Rotterdamse mentaliteit. Ik voel me hier thuis.”

Op zaterdag 1 juli, woensdag 5 juli en zaterdag 8 juli staat Leo klaar vanaf 13.00 uur met zijn bakken water met papierpulp in de hal van de bibliotheek. En voorinschrijven voor het boek ‘De scheppende kracht van papier. Duurzaam, innovatief, sociaal’ kan via www.ronaldboiten. nl/voorinschrijving.

9

30 JUNI 2023 | NR. 230 Kijk voor het laatste Utrechtse nieuws op DUIC.nl

Leuk Dat Je D’r Bent Band Waar: Winkel van Sinkel Wanneer: donderdag 6 juli Prijs: gratis

Keti Koti 2023 Waar: diverse locaties Wanneer: vrijdag 30 juni en zaterdag 1 juli Prijs: gratis

Maak je klaar voor een spetterende avond bij de Winkel van Sinkel in de Utrechtse binnenstad met de ‘Leuk Dat Je D’r Bent Band’. Met negen getalenteerde muzikanten weten ze als geen ander hoe ze de zaal op zijn kop moeten zetten met hun swingende muziek. Hun repertoire bestaat uit een mix van bekende covers die het publiek in een extatische feeststemming brengen, zowel in het Engels als in het Nederlands. Kom gratis feesten, lachen en dansen. Maar wees er snel bij, want vol is vol!

Op 30 juni en 1 juli staat Utrecht in het teken van Keti Koti.

Ook dit jaar wordt er in Utrecht stilgestaan bij de afschaffing van de slavernij in Suriname en op de Nederlandse Antillen, zowel door te herdenken als door te vieren. Zo vindt op vrijdag 30 juni de herdenking plaats in het Griftpark, wordt het monument ‘Vlucht en Verzet’ onthuld in het Griftpark en kan er Heri Heri worden afgehaald in de Stadsschouwburg.

Na de Keti Koti-herdenking op 30 juni is het zaterdag 1 juli tijd voor de viering in het Griftpark. Ook is er een informatief en feestelijk programma in het ZIMIHC Theater Zuilen. Meer informatie over het programma van Keti Koti Utrecht vind je op de website van DUIC.

Podcast: Hoofdbrekers Waar: De Bijenkorf Wanneer: maandag 3 juli Prijs: gratis

Open Tuinendag Waar: diverse locaties Wanneer: zaterdag 1 juli Prijs: 0 euro (t/m 6 jaar) tot 15 euro Op zaterdag 1 juli vindt de twaalfde Open Tuinendag Utrecht plaats. Meer dan vijftig particuliere tuinen en pandhoven in en rond de Utrechtse binnenstad, waarvan de meeste normaal gesproken niet openbaar toegankelijk zijn, openen dan hun poorten voor het publiek. Verborgen achter gevels en poorten in en rond de historische binnenstad liggen de Utrechtse stadsen binnentuinen: groene oases van rust en vaak verrassende staaltjes tuinarchitectuur. De Open Tuinendag Utrecht geeft geïnteresseerden een unieke gelegenheid om te genieten van deze bijzondere tuinen, die de rest van het jaar niet toegankelijk zijn. De deelnemende tuinen zijn deze dag tussen 10.00 en 17.00 uur te bezoeken op vertoon van een passe-partout.

Meer informatie over de kaartverkoop is te vinden op de website van Open Tuinendag Utrecht.

Op maandagavond 3 juli organiseert Centrum Management Utrecht samen met DUIC de tweede editie van de Hoofdbrekerssessies. Deze keer staat het thema marketing en promotie van je onderneming centraal. Tijdens deze inspiratiecafé's voor ondernemers, vastgoedeigenaren en partners in het centrum breken we ons samen het hoofd over actuele thema's. Hoofdbrekers vindt tussen 18.00 en 20.00 uur plaats in het restaurant van De Bijenkorf.

De inloop is tussen 18.00 en 19.00 uur met gelegenheid om voorafgaand aan de opnames wat met elkaar te eten.

Wil je een bijdrage leveren aan het evenement of het café bijwonen stuur dan een mail met je aanmelding naar centrumcoach@cmutrecht.nl.

Street Culture Utrecht 2023 Waar: Beton-T Wanneer: zondag 2 juli Prijs: gratis Street Culture Utrecht 2023 viert dit jaar 150 jaar Keti Koti en 50 jaar hiphop. Een middag vol workshops, demonstraties en battles. Makers, artiesten, creatievelingen en liefhebbers van old skool en new skool hiphop en straatcultuur kunnen genieten van een dagvullend programma voor jong en oud vol workshops, lezingen, demo's, optredens, battles en streetfood. Van skateboarden, BMX en graffiti tot breakdance, hiphop en lokale streetwear-marktplaats. Het volledige programma is te vinden op de website van Street Culture Utrecht.

Oud-Utrecht Jubileum Wijkentour Lombok Waar: Molen De Ster Wanneer: zondag 2 juli Prijs: gratis, reserveren mogelijk

Landelijke Zonnekijkdag Waar: Sonnenborgh Museum & Sterrenwacht Wanneer: zondag 2 juli Prijs: 0 tot 9,50 euro Op de Landelijke Zonnekijkdag kijk je - veilig - naar de zon. Sonnenborgh stelt de grote zonnetelescoop op. Bij bewolking staat de zonneruisschotel opgesteld en neem je de zon waar… met je oren! Kom alles te weten over de historische zonnespectrograaf. Bezoek de Super Sunday Solar Science Show vol met zonneproefjes en demonstraties over de zon. En, teken met de zon je eigen botanische kunst! Kaartjes voor het museum zijn te koop via de website van Sonnenborgh.

Op zondag 2 juli viert Oud-Utrecht zijn honderdjarig jubileumfeest in de Utrechtse wijk Lombok. Het jaar 2023 is tevens het herdenkingsjaar van het slavernijverleden en daarom is er op deze dag extra aandacht voor de koloniale geschiedenis die de wijk kenmerkt. Van 11.00 tot 18.00 uur is er van alles te doen in Lombok. Zo vindt er op drie momenten een historische wandeling met gidsen plaats, genaamd De Bitterzoete Routes. Er is een wijkgeschiedenis-pubquiz met Koos Marsman en Abdulaal Hussein, een speurtocht door de wijk voor kinderen en Keti Koti wordt gevierd met de Aleke band Agi Pii Sii. Wil je zeker zijn van een plekje bij de wandeling, speurtocht of quiz? Dan kun je je aanmelden via de website van OudUtrecht. Meer informatie is te vinden op de website.

10

NR. 230 | 30 JUNI 2023 Kijk voor het laatste Utrechtse nieuws op DUIC.nl

EEN POSTUUM EERBETOON

Het einde van een interessant Utrechts woonschip

Circa 1930: zetschipper-vissersgezin Mien Lam, Dirk Verbeek, zoons Henk en Anton. Coll. Verbeek

1957: primitief wonen Elly hakt hout op achterdek. Coll. Baaren 2008: De Uitkijk verschoven i.v.m. restauratie Oude Rijnbrug. Foto Maarten van de Krol Het was vlak voor de zomer dat de sporadisch in gebruik zijnde Utrechtse Muntsluis haar deuren opende. Wat erdoorheen ging was het drijvende fundament van een oud woonschip. De gemiddelde voorbijganger bekeek het gehavende casco vermoedelijk als een aftands stuk roest waarvan de waarde slechts wordt uitgedrukt in de prijs voor de kilo’s oud-ijzer. Op het moment dat u dit leest, is dit ook precies wat hiervan is overgebleven. Toch is dit weinig eervol voor een schip dat namen droeg als Twee Gebroeders, De Krekel en De Uitkijk en waar bij elke naam afzonderlijk een interessante historie hoort. Met het vertrek verloor Utrecht een bijzonder stuk maritiem erfgoed. De oude zogenoemde heve-aak, een type schip, die na haar werkzame bestaan nog ruim 70 jaar een huishouden droeg, verdient het om – postuum – voor het voetlicht te worden gebracht.

Tekst: Cisca de Ruit, Project Stalen Woonschepen Utrecht, Museumwerf Vreeswijk

A

fgezien van het kale casco is het laatste ÊÕÕĆÑ ŕ²č ñÕļ ĴËñõĭ ÕŕÕčČõč ŤĔİõĴĴ²čļʝ Ѳļ ŕ²č ÕÕč ŕÕİŖ²²İĆĔĔĴÑÕ ŖĔĔčÊĔĔļʣ "Õ ²²ă Ć²ë ĴõčÑĴ ɾʆʃɾ ²ĆĴ ŖĔĔčĴËñõĭ ²²č ÑÕ ļİÕËñļĴÕ õĆĆõļĔčă²ÑÕʞ ĭ²Ć č²²Ĵļ ÑÕ cŁÑÕ õāčÊİŁëʣ ®Õ Ŗ²Ĵ ÕÕč ļŘĭõĴËñ ŕĔĔİÊÕÕĆÑ ŕ²č ÕÕč ļݲÑõļõĔčÕÕĆ ŖĔĔčĴËñõĭʝ ÕÕč İÕËñļÕ ÑĔĔĴ Ĕĭ ñÕļ ˲ĴËĔ ŕ²č ÕÕč ĔŁÑÕ ĴËñŁõļʣ ¥õÕ ëĔÕÑ ăÕÕăʞ ÊÕĴĭÕŁİÑÕ ĔĭČÕİăÕĆõāăÕ zaken zoals kleine opgelaste plaatjes in de ÊĔÕë Õč ÑÕ ÑŁÊÊÕĆÕ İõā ăĆõčăč²ëÕĆë²ļÕč ʾõč ÑÕ čÕŁĴʿʣ &č Ѳč Ŗ²Ĵ Õİ čĔë ÑÕ ŕÕİÑõăăõčë õč ÑÕ ĴËñÕÕĭĴñŁõÑ ²²č ĴļŁŁİÊĔĔİÑşõāÑÕʞ čÕļ č² ÑÕ ăĔĭʣ AÕļ ÊĆõāăÕč ĴĭĔİÕč ŕ²č ÊõāşĔčÑÕİ ëÕÊİŁõă Łõļ ñÕļ ŕÕİĆÕÑÕčʣ Riviervisser "Õ ñÕŕÕʴ²²ă ŖÕİÑ ÕİëÕčĴ İĔčÑ ÑÕ ŕĔİõëÕ ÕÕŁŖŖõĴĴÕĆõčë ëÕÊĔŁŖÑ ²ĆĴ şÕõĆÕčÑ ŕݲËñļĴËñõĭʣ cĭÑݲËñļëÕŕÕİʞ ĴËñÕÕĭĴč²²Čʞ ÊĔŁŖā²²İ Õč ʴŖÕİê şõāč ĔčÊÕăÕčÑʣ ®õā ŕÕİŕĔÕİÑÕ ŕÕİŕĔĆëÕčĴ ²ĆĴ ÕÕč ÕËñļÕ A²ëÕč²²İ ʳ ÕÕč şÕõĆĴËñõĭ Łõļ "Õč A²²ë Ѳļ ŕݲËñļ ŕÕİŕĔÕİ ʳ ş²čÑ Õč ĴļÕčÕčʣ &İëÕčĴ ŕĕĕİ ÑÕ &ÕİĴļÕ ¥ÕİÕĆÑĔĔİĆĔë ļİÕÕÑļ ñÕļ ĴËñõĭ ÑŁõÑÕĆõāăÕİ Łõļ ÑÕ Ŗ²²Ĵ ŕ²č ñÕļ ŕÕİĆÕÑÕčʣ ®õā õĴ Ѳč õč ÕõëÕčÑĔČ ŕ²č VõĴčÕİʞ ÕÕč "ŁõļĴÕ ëİĔĔļĭ²ËñļÕİ ÑõÕ ā²²İĆõāăĴ ŕĔĔİ ÕÕč ²²čşõÕčĆõāă ÊÕÑݲë ŕõĴİÕËñļÕč ăĔĔĭļ ŕĔĔİ ÑÕĆÕč ŕ²č ÑÕ ñÕõčʣ cčÑÕİ şõāč ÊÕŖõčÑ ë²²ļ ÑÕ ²²ă Ĕĭ ĭ²Ćõčëŕ²čëĴļ õč "ŁõļĴĆ²čÑ ČÕļ ²²č ÊĔĔİÑ ÕÕč ]ÕÑÕİĆ²čÑĴ ŕõĴĴÕİĴëÕşõč ²ĆĴ şÕļĴËñõĭĭÕİʣ &Õč şÕļĴËñõĭĭÕİ õĴ õÕČ²čÑ ÑõÕ ŕ²²İļ Ĕĭ ÕÕč ÊĔĔļ Č²²İ Õİ čõÕļ ÑÕ ÕõëÕč²²İ ŕ²č õĴʣ Eč čõÕļĴ Ćõāăļ ÑÕ ²²ă ČÕÕİ Ĕĭ ñÕļ şÕõĆÕčÑÕ ŕݲËñļĴËñõĭ Ѳļ şõā Ŗ²Ĵʣ ĆĴ şĔëÕč²²ČÑÕ Ŗ²²ĆĴËñĔăăÕİ õĴ şÕ ëÕĴËñõăļ ëÕČ²²ăļ ŕĔĔİ ÑÕ ²čăÕİăŁõĆŕõĴĴÕİõāʣ ĔÕê ʰŖĔčõčë ŕ²č ĴËñõĭʱʞ ë²čëÊĔĔİÑÕč ʰĆĔĔĭĭ²Ñʱ Õč ÑÕăăÕč şõāč ŕÕİ-

ÑŖÕčÕčʣ cčÑÕİ ñÕļ ŕÕİñĔĔëÑÕ Õč ŕÕİĆÕčëÑÕ ŕĔĔİÑÕă õĴ ŖĔĔčİŁõČļÕ ëÕËİÕßÕİÑʣ ²čĴĆŁõļÕčÑ ñõÕİĔĭ õĴ ²²č ʲăÊĔĔİÑ ÑÕ ëÕÊİŁõăÕĆõāăÕ ĴČ²ĆĆÕ ñĔŁļÕč ĔĭÊĔŁŖ ļĔÕëÕŕĔÕëÑ ČÕļ Ѳ²İõč ÑÕ ăÕŁăÕčʣ ]²²Ĵļ ñÕļ ĔĭÊĔŁŖļāÕ õĴ ÕÕč ŕÕİĆ²²ëÑÕ ñĔŁļÕč ŖÕİăŕĆĔÕİ ²²čëÕÊݲËñļʣ "Õ ëÕŕ²čëÕč ĭ²Ćõčë ŖĔİÑļ ĆÕŕÕčÑ ÊÕŖ²²İÑ ĔčÑÕİ ÑÕşÕ ŕĆĔÕİ ÑõÕ ŕõ² ÑÕ ëÕĭÕİêĔİÕÕİÑÕ şõāŖ²čÑÕč õč İÕËñļĴļİÕÕăĴÕ ŕÕİÊõčÑõčë Ĵļ²²ļ ČÕļ ñÕļ ÊŁõļÕčŖ²ļÕİʣ õāÑÕčĴ ÑÕ &ÕİĴļÕ ¥ÕİÕĆÑĔĔİĆĔë ăĔČļ VõĴčÕİ õč ţč²čËõßĆÕ ĭİĔÊĆÕČÕč ĔČѲļ "ŁõļĴÕ :ݲčăÕč Ŗ²²İÑÕĆĔĔĴ şõāč ëÕŖĔİÑÕč Õč ñõā şõāč ]ÕÑÕİĆ²čÑĴÕ şÕļĴËñõĭĭÕİĴ õč ñ²İÑÕ ëŁĆÑÕčĴ ČĔÕļ ŁõļÊÕļ²ĆÕčʣ A²İİŘ SĔĴļÕİĴʞ ÕÕč İõāăÕ ]ÕÑÕİĆ²čÑĴÕ ñÕİÕčÊĔÕİ Õč ĴļÕÕčê²Êİõă²čļ Łõļ AÕÕİÕŖ²²İÑÕč ăĔĔĭļ õč ɾʆɿɽ ÕÕč ²²čļ²Ć ĴËñÕĭÕč ČÕļ ñÕļ ]ÕÑÕİĆ²čÑĴÕ ĭÕİĴĔčÕÕĆʣ SĔĴļÕİĴ ëÕÕêļ ÑÕ Ŗ²²ĆĴËñĔăăÕİĴ ÑÕşÕĆêÑÕ č²²Čʝ ŖÕÕ ;ÕÊİĔÕÑÕİĴ ʳ č²²İ şõāč ļŖÕÕ şĔčÕč ʳ ČÕļ ÕÕč ŕĔĆëčŁČČÕİʣ "Õ AÕÕİÕŖ²²İÑÕčĴÕ &ŕÕİļ ¤ÕİÊÕÕă õĴ ŕõĴĴÕİ Ĕĭ ÑÕ ŕÕİÊĔŁŖÑÕ ñÕŕÕʴ²²ăʣ Aõā ŖĔİÑļ ĔĭëÕŕĔĆëÑ ÑĔĔİ şõāč ÊİĔÕİ "õİă Õč ÑõÕčĴ ŕİĔŁŖ \õÕč V²Čʣ AŁč ÊÕõÑÕ şĔĔčĴʞ čļĔč Õč AÕčă ëİĔÕõÕč ²²č ÊĔĔİÑ Ĕĭ ČÕļ ñÕļ ŕõĴĴÕİĴÊÕĴļ²²čʣ |²Ćõčë ŕ²čëļ ÑÕ ê²ČõĆõÕ ¤ÕİÊÕÕăʞ ĴĔČĴ Ѳë Õč č²Ëñļʞ õč ÑÕ õāčʞ ĔčëÕŕÕÕİ ļÕİ ñĔĔëļÕ ŕ²č ÑÕ "ŁõļĴÕ ĭĆ²²ļĴāÕĴ İČõļş Õč ¦²čļÕčʣ "Õ Êõāŕ²čëĴļ ŖĔİÑļ ŁõļëÕŕÕčļ Ŗ²²İÊõā ÑÕ ĔĭÊİÕčëĴļ Č²ë ŖĔİÑÕč ëÕñĔŁÑÕčʣ Õëõč ā²İÕč ÑÕİļõë ŖĔİÑļ SĔĴļÕİĴ ÕŕÕčÕÕčĴ ëÕËĔčêİĔčļÕÕİÑ ČÕļ ÕÕč Ĵļ²ëčÕİÕčÑÕ ÕËĔčĔČõÕʣ ¤Ć²ă ŕĔĔİ şõāč ê²õĆĆõĴĴÕČÕčļ ăĔĔĭļ &ŕÕİļ õč ɾʆʀɿ ÕÕč ²²čļ²Ć ŕ²č SĔĴļÕİĴ Ŗ²²ĆĴËñĔăăÕİĴ Ŗ²²İĔčÑÕİ ÑÕ ŕÕİÊĔŁŖÑÕ ñÕŕÕʴ²²ăʣ ĆĴ &ŕÕİļ õč ɾʆʁʁ ĔŕÕİĆõāÑļʞ ăĔČļ ñÕļ ĴËñõĭ õč ñ²čÑÕč ŕ²č ÊİĔÕİ "õİăʣ õāÑÕčĴ ÑÕ ŖÕÕÑÕ ¥ÕİÕĆÑĔĔİĆĔë ŖĔİÑÕč ÑÕ Ŗ²²ĆĴËñĔăăÕİĴ ²²čŕ²čăÕĆõāă ĔčëÕČĔÕõÑ

ëÕĆ²ļÕč ĔČѲļ şÕ ëÕÕč ŕݲËñļ ŕÕİŕĔÕİÕč Õč ČÕč ñĔÕ Ñ²č ĔĔă ČĔÕļ ÕļÕčʣ "Õ ê²ČõĆõÕ ¤Õİbeek neemt in die tijd vaak een aantal jonge Č²ččÕč ²²č ÊĔĔİÑ ÑõÕ ²ĆĴ ŕõĴĴÕİ ÑÕ İÊÕõļĴÕõčş²ļĴ ĔčļĆĔĭÕčʣ ĔčļİĔĆÕĴ ŕõčÑÕč ŖÕĆ ĭĆ²²ļĴ Č²²İ ŕĔĔİ ÕÕč ĭ²²İ Č²²ĆļāÕĴ ĭ²Ćõčë ăİõāëļ ÑÕ ê²ČõĆõÕ ¤ÕİÊÕÕă ŕÕÕĆ ŕĔĔİ ÕĆă²²İʣ AÕĆ²²Ĵ ŕÕݲčÑÕİļ ÑÕ ĴõļŁ²ļõÕ ²²č ñÕļ ÕõčÑ ŕ²č ÑÕ ĔĔİĆĔëʣ "Õ ĴêÕÕİ ŖĔİÑļ ëİõČČõëÕİ ²ĆĴ ÑÕ "ŁõļĴÕİĴ ÑÕ ëİÕÕĭ Ĕĭ ÑÕ ĔĔİĆĔë ŕÕİĆõÕşÕčʣ õļ čõāÑ ŖĔİÑÕč ĴËñÕĭÕč ëÕÊĔČʲİÑÕÕİÑʣ "²²İĔĭ ÊÕĴĆŁõļ ÑÕ ê²ČõĆõÕ ¤ÕİÊÕÕă ñŁč ŖÕÕ ;ÕÊİĔÕÑÕİĴ ļõāÑÕčĴ ñĔĔëŖ²ļÕİ Ĕĭ ÑÕ Ŗ²Ć ļÕ şÕļļÕčʣ AÕļ ÊĆõāăļ ëÕÕč ĔŕÕİÊĔÑõëÕ Č²²ļİÕëÕĆ Ŗ²čļ Ĕĭ ÕÕč Ѳë ŖĔİÑļ ÑÕ Ŗ²²ĆĴËñĔăăÕİ ČÕļ ëݲč²ļÕč ÊÕĴļĔĔăļʣ &Õč Õİŕ²č ăĔČļ č²²Ĵļ ñÕļ ĴËñõĭ ļĔļ ĔčļĭĆĔêţčëʣ "Õ ĴËñÕİŕÕč ŕĆõÕëÕč ÑĔĔİ ÑÕ ÊĔÕë Ŗ²²İ²ËñļÕİ şĔĔč AÕčă Ĕĭ Ѳļ ČĔČÕčļ õč şõāč ăĔĔõ Ćõëļ ļÕ ĴĆ²ĭÕčʣ ¥ĔčÑÕİĆõāă ëÕčĔÕë ŖĔİÑļ ñõā čõÕļ ëÕݲ²ăļʣ "Õ ë²ļÕč ŖĔİÑÕč ëÕÑõËñļ ČÕļ ĭĆ²²ļāÕĴʣ ]² ÑÕ ĔĔİĆĔë ë²²ļ ñÕļ ĴËñõĭ ŖÕÕİ ļÕ Ŗ²ļÕİ Õč ŖĔİÑļ ñÕļ ŕõĴĴÕİĴĆÕŕÕč ŖÕÕİ ĔĭëÕĭ²ăļʣ Eč ɾʆʂɽ ăĔĔĭļ "õİăĴ şĔĔč AÕčă ñÕļ ĴËñõĭ ŕ²č şõāč ŕ²ÑÕİʣ ¤õĴëİĔčÑÕč ŕõčÑÕč ñõā Õč şõāč ŕİĔŁŖ ÑõËñļÕİ Êõā AÕÕİÕŖ²²İÑÕčʞ ĔčÑÕİ ČÕÕİ Êõā A²²ĆÑÕİÕč Õč ;ÕčÑļʣ AÕļ şõāč ÑÕ č²Ñ²ëÕč ŕ²č ÑÕ İõŕõÕİŕõĴĴÕİõāʣ |²Ćõčë õĴ Õİ čĔë ŖÕĆ Č²²İ ÑÕ ĴČ²²ă ŕ²č ŕÕİŕŁõĆõčë Ñİõčëļ Õİõč ÑĔĔİʣ Õëõč ā²İÕč ŕõāêļõë ݲ²ăļ ÑÕ ²²Ć ĔčŕÕİăĔĔĭʲ²İ Õč ĴļĔĭļ ñÕļ ŖÕİăş²ČÕ ĆÕŕÕč ŕ²č ÑÕ ŖÕÕ ;ÕÊİĔÕÑÕİĴʣ õčÑĴ ɾʆʂʀ ëÕÊİŁõăÕč AÕčă Õč şõāč ŕİĔŁŖ ÑÕ Ŗ²²ĆĴËñĔăăÕİ õč ÑÕ ñ²ŕÕč ŕ²č AÕÕİÕŖ²²İÑÕč ²ĆĆÕÕč čĔë ŕĔĔİ ÊÕŖĔčõčëʣ Primitief woonschip ;ÕļİĔêêÕč ÑĔĔİ ÑÕ č²ĔĔİĆĔëĴÕ ŖĔčõčëčĔĔÑ şĔÕăļ ñÕļ āĔčëÕ ĴļÕĆ &ĆĆŘ Õč QĔĔĭ ²²İÕč ²ĆļÕİč²ļõÕŕÕ ŖĔĔčİŁõČļÕʣ ĆñĔÕŖÕĆ şõā čõÕļ ŕ²č ĭĆ²č şõāč ĔČ Ĕĭ ÕÕč ÊĔĔļ ļÕ ë²²č ŖĔčÕčʞ ăĔČÕč şÕ ŕõ² ÑÕ ļİÕËñļĴÕ ĴËñÕÕĭĴČ²ăÕĆ²²İ S²ČÕİÊÕÕă ÑÕ ŖÕÕ ;ÕÊİĔÕÑÕİĴ Ĕĭ ñÕļ ĴĭĔĔİʣ cĭ ɾɿ ÑÕËÕČÊÕİ ɾʆʂʃ ăĔĭÕč şÕ ÑÕ ĔŁÑÕ İõŕõÕİŕõĴĴÕİ ŕĔĔİ ÑÕ ĭİõāĴ ŕ²č ʁʣɽɽɽ ëŁĆÑÕč õčËĆŁĴõÕê ʼĆĔĔĭÊİŁëʞ Ć²čÑŕ²ĴļÕčʞ ʀ ²čăÕİĴʞ ɿ ŗ ʀʂ ČÕļÕİ Ĵļ²²ĆÑݲ²Ñʞ ɾ ŗ ʁɽ ČÕļÕİ Ĵļ²²ĆÑݲ²Ñ Õč ɾ ŗ ʀʂ ČÕļÕİ Ĵļ²²ĆÑݲ²Ñʞ ŕÕİÑÕİÕ ĴĆŁõļõčëÕč Õč ăÕļļõčëÕčʽʣ "Õ ĴËñÕÕĭĴč²²Č ŕÕݲčÑÕİÕč şõā õč "Õ SİÕăÕĆʣ ËñļÕİ ÕÕč ĴĆÕÕĭÊĔĔļ şÕļļÕč şÕ ăĔÕİĴ č²²İ ¤İÕÕĴŖõāă ĔČѲļ ÑÕşÕ ĭĆ²²ļĴ İÕĆ²ļõÕê ÑõËñļ Êõā QĔĔĭĴ ŖÕİă Ćõëļ Õč şõā õč Ñõļ ĔŁÑÕ ĴËñõĭĭÕİĴÑĔİĭ ÕÕč İÕÑÕĆõāăÕ ă²čĴ ÑÕčăÕč ļÕ Č²ăÕč ÕÕč ĆõëĭĆ²²ļĴ ļÕ ÊÕČ²ËñļõëÕčʣ Eč ÑÕ č²Ëñļ ăĔČÕč şÕ ²²čʣ "Õ ŕĔĆëÕčÑÕ

ČĔİëÕč ŕĔİČļ ñÕļ ŕõĴĴÕİĴËñõĭ ČÕļÕÕč ÕÕč ÊÕşõÕčĴŖ²²İÑõëñÕõÑʣ "ĔİĭÕĆõčëÕč ŕÕİÑİõčëÕč şõËñ Ĕĭ ÑÕ ă²čļ ĔČѲļ şõā Ŗ²²İĴËñõāčĆõāă čĔë čĔĔõļ ÕÕč Ŗ²²ĆĴËñĔăăÕİ ŕ²č ÑõËñļÊõā ñÕÊÊÕč ëÕşõÕčʣ QĔĔĭ Õč &ĆĆŘ ñĔŁÑÕč Ѳ²İĔĭ ÑÕ ëĔİÑõāčÕč ÑõËñļʣ ]² ÕčõëÕ ļõāÑ ĆŁŖļ ÑÕ čõÕŁŖĴëõÕİõëñÕõÑʣ ¤²č õāăĴŖ²ļÕİĴļ²²ļ Č²ë "Õ SİÕăÕĆ ²²č ñÕļ Q²²ëĭ²Ñ ÊĆõāŕÕč ĆõëëÕčʣ AĔÕŖÕĆ QĔĔĭ Õč &ĆĆŘ ÑÕ ăĔčõčë ļÕ İõāă şõāč ČÕļ ñŁč ĔčÑÕİăĔČÕčʞ õĴ ñÕļ ŖĔčÕč ²²č ÊĔĔİÑ ŕ²č ÑÕşÕ ŕĔĔİČ²ĆõëÕ ŕõĴĴÕİĴĴËñŁõļ ĔčËĔČêĔİļ²ÊÕĆ Õč ÊÕŖÕİăÕĆõāăʣ ]ŁļĴ²²čĴĆŁõļõčëÕč şõāč Õİ čõÕļʣ ʿĴ ¥õčļÕİĴ õĴ ñÕļ ăĔŁÑ Õč ñÕļ Ѳă ŕ²č ÑÕ ĔĭÊĔŁŖ ĆÕăļ Ŗ²²İÑĔĔİ ĭĔļļÕč Õč ĭ²ččÕč İÕëÕčʴ Õč ËĔčÑÕčĴŖ²ļÕİ ČĔÕļÕč Ĕĭŕ²čëÕčʣ ÕëÕčŖ²ļÕİ ĴļİĔĔČļ Ѳč ĔĔă čĔëʞ čÕļ ²ĆĴ ŕİĔÕëÕİʞ ŕõ² ñÕļ ñĔŁļÕč ÑÕă ñÕļ İŁõČ õčʞ Ѳļ İÕëÕĆČ²ļõë ČĔÕļ ŖĔİÑÕč ĆÕÕë ëÕñĔĔĴÑʣ Eč ăĆÕõčÕ Ĵļ²ĭĭÕč ÊİÕčëÕč ÑÕ ²²İÕčĴ ŕÕݲčÑÕİõčëÕč ²²čʣ "Õ ŕõĴÊŁččÕčʞ ĭĆÕă Ŗ²²İ ŕİĔÕëÕİ ÑÕ ĆÕŕÕčÑÕ ŕõĴ ÊÕŖ²²İÑ ÊĆÕÕêʞ ŖĔİÑÕč ëÕÑõËñļʣ \²Ĵļ Õč ĆõÕİÕč ë²²č ŕ²č ÊĔĔİÑʞ Ŗ²²İč² ÑÕ Č²ĴļăĔăÕİ õč ñÕļ ŕĔĔİĔčÑÕİ ĭĆ²²ļĴČ²²ăļ ŕĔĔİ ÕÕč ăõčÑÕİĆÕÑõă²čļʣ ¤ĔĔİ ČÕÕİ Ñ²ëĆõËñļ ĭĆ²²ļĴļ QĔĔĭ õč ÑÕ ĔĭÊĔŁŖ Õŗļݲ ݲČÕčʣ ĔËñ ÊĆõāêļ ñÕļ ÊÕñÕĆĭÕč Õč õč ɾʆʃɽ ăõÕşÕč QĔĔĭ Õč &ĆĆŘ ŕĔĔİ ÕÕč İõëĔŁİÕŁşÕİÕ ²²čĭ²ăʣ "Õ SİÕăÕĆ ŖĔİÑļ ëÕĴļİõĭļ Õč ăİõāëļ ÕÕč ËĔČĭĆÕÕļ čõÕŁŖÕ ĔĭÊĔŁŖ Ŗ²²İÑĔĔİ ñÕļ ŁõļÕİĆõāă ŕ²č ÑÕ ²²ă ĔĭčõÕŁŖ ļĔļ²²Ć ŕÕݲčÑÕİļʣ õļ ŕÕİĆ²čëÕč č²²İ ÕÕč ČÕÕİ ĴļÕÑÕĆõāăÕ ĔČëÕŕõčë ŕÕİă²ĴĴÕč QĔĔĭ Õč &ĆĆŘ õč ɾʆʃɾ č²²İ ÑÕ ļİÕËñļĴÕ õĆĆõļĔčă²ÑÕʣ Eč ɾʆʅʄ ŖĔİÑļ ÑÕ ĔČëÕÊĔŁŖÑÕ ²²ă ŕÕİăĔËñļʣ "Õ čõÕŁŖÕ ÕõëÕč²²İ ŕÕݲčÑÕİļ ÑÕ č²²Č õč "Õ õļăõāăʣ "ÕşÕ č²²Č ÕÕİ ²²čÑĔÕčÑ Ćõëļ ñÕļ ĴËñõĭ ŕÕİŕĔĆëÕčĴ čĔë ŕÕĆÕ ā²İÕč õč ÑÕ cŁÑÕ õāč õč ļİÕËñļ Ŗ²²İ şÕ Łõļăõāăļ Ĕĭ ÕÕč ĔČëÕŕõčë ÑõÕ ÑĔĔİ ÑÕ ļõāÑ ŕÕݲčÑÕİļ ŕ²č ÕÕč õčÑŁĴļİõÕëÕÊõÕÑ õč ÕÕč ŖĔĔčŖõāăʣ Eč ĴļõĆļÕ ŕÕİşĔčăÕč ŕÕݲčÑÕİļ ñÕļ ŖĔĔčĴËñõĭ şÕĆê ĔĔăʞ ëÕñĔĆĭÕč ÑĔĔİ ÑÕ ļ²čÑ ÑÕĴ ļõāÑĴʣ "Õ ŕÕİêăŖ²Ĵļ õĴ ŕÕİ ļÕ şĔÕăÕč Õč ÕÕč ë²čë č²²İ ÑÕ ŖÕİê şõļ Õİ ĔĔă čõÕļ ČÕÕİ õčʣ &č şĔ ŕÕİŖÕİÑ ñÕļ ŖĔĔčĴËñõĭ Ć²čëş²²Č ļĔļ ÕÕč Ĕč²ĭĭÕļõāļÕĆõāă ëÕŕ²Ć Ŗ²²İÊõā čõÕČ²čÑ ÑÕ ŕÕİñ²ĆÕč ñĔĔİÑÕ Ĕê ş²ë ŕ²č ÑÕ ĭĆ²²ļāÕĴ õč ÑÕ ÊĔÕëʞ ÑÕ ë²ļÕč ŕ²č ñÕļ ĔĭşÕļĴļŁăāÕ Ĕĭ ÑÕ ĴËñÕÕĭĴčÕŁĴ Õč ÑÕ ĴĆõāļĭĆ²²ļ ļÕëÕč ÑÕ ĴËñÕÕĭĴñŁõÑʝ ëÕļŁõëÕč ŕ²č ñÕļ ĔčŕÕİČĔÕÑÕ Õč ĔčÊÕăÕčÑÕ ŕÕİñ²²Ć ŕ²č ÑÕ ĔĔİĆĔë Õč ÑÕ ŖĔčõčëčĔĔÑ Õč ŕ²č ÑÕ ĭ²ĆõčëŕõĴĴÕİõā Łõļ Ć²čë ŕÕİŕĆĔëÕč ļõāÑʣ

Met dank aan: • Henk Verbeek, oudpalingvisser en oudbewoner • Elly Baaren, oudbewoner • Gijs Sepers, oudpalingvisser en amateurhistoricus • Maarten van de Krol, Project Stalen Woonschepen Utrecht • Ed Landsmeer, Sleepdienst Lotus

11

30 JUNI 2023 | NR. 230 Kijk voor het laatste Utrechtse nieuws op DUIC.nl

VERDWENEN FABRIEKEN IN UTRECHT

Batterijenfabriek Herberhold aan de Balkstraat

De grootste batterijenfabriek van Nederland stond ooit midden in de wijk Pijlsweerd. Hier werden de bekende Witte Kat-batterijen gemaakt. Er werkten honderden mensen, onder wie veel vrouwen en meisjes, maar het bedrijf was klein begonnen als fietsenzaak. De in Duitsland geboren oprichter werd na de Tweede Wereldoorlog van collaboratie beschuldigd, maar uiteindelijk gerehabiliteerd.

Tekst: Arjan den Boer / Fotografie: witte-kat-batterijen.nl & geheugen.delpher.nl

D

e Duitse immigrant Caspar Paul Herberhold (1884-1967) begon in 1916 een handelsonderneming in Zwolle, maar die ging al snel failliet. In 1921 startte hij een rijwiel- en ijzerwarenhandel en verhuisde datzelfde jaar naar Utrecht. Daar zette hij de zaak voort aan de Leidseweg (bij het huidige Smakkelaarsveld), samen met zijn zwagers Franz en Ernst zur Lage. De (handmatige) productie van batterijen was aanvankelijk een experimentele nevenactiviteit, die plaatsvond op een zolder aan de Kromme Elleboogsteeg.

In 1926 werd de zaak opgesplitst in Batterijenfabriek Herberhold en Rijwielhandel Gebr.

Zur Lage. De Zurla-rijwielen, die het bedrijf zelf assembleerde, zouden nog tot in de jaren tachtig geleverd worden, laatstelijk vanuit Nieuwegein.

Herberholds batterijenfabriek vestigde zich in een pakhuis aan de Westerdijk 1 (tegenwoordig Albert Heijn Oudenoord). Er werkten aanvankelijk 15 mensen. De productie bestond uit vijf stappen, te beginnen met het maken van hulzen uit schijfjes zink.

Die werden volgegoten met elektrolyt, een mengsel van zinkchloride en meel. De batterijen gingen vervolgens in een stoombad om de inhoud te laten stollen. Daarna werd een prop met koolstofstaaf in de huls geperst en werd die afgesloten met een plaatje. Tot slot testte men de batterijen en voorzag ze van een etiket.

Witte Kat Het aantal personeelsleden vertienvoudigde

in enkele jaren, zodat in 1929 een veel grotere locatie nodig was. Die werd gevonden op een terrein aan de Balkstraat en Nieuwe Pijlsweerdstraat, waar architectenbureau Gebr.

Koster een langgerekt fabriekspand ontwierp. Behalve de centrale werkplaats waren er een mengerij, stamperij, laboratorium, kantoor en diverse opslagruimtes. Overigens had het bedrijf ook pakhuizen aan de Eligenstraat en Alexander Numankade. Herberhold produceerde verschillende soorten en merken batterijen, maar het bekendst werd 'huismerk' Witte Kat. Die naam werd bedacht door zwager Ernst zur Lage, die zelf zo'n huisdier had en katten zulke taaie beesten vond.

Door toenemende vraag naar batterijen groeide het personeelsbestand tot ruim 250 personen, onder wie veel vrouwen en meisjes.

Zij waren vingervlug en ook nog goedkoop. Er moest hard gewerkt worden, maar Herberhold stond goed bekend bij het personeel. Hij organiseerde uitjes en feesten en daar bleef het niet bij, zoals later gememoreerd zou worden: 'Hij eiste bijzonder veel van zijn personeel, waarvoor hij als sociaal voelend mens veel heeft gedaan. Aan personeelsleden die hun zilveren jubileum vierden schonk hij een huis' — bepaald geen kleinigheid! Uiteindelijk zouden twintig jubilarissen zo lid worden van de 'personeelvereniging van Huiseigenaren'.

Zelf reed Caspar Herberhold, inmiddels tot Nederlander genaturaliseerd, graag in grote Amerikaanse auto's zoals de Lincoln Zephyr.

De fabriek exporteerde ook veel batterijen, vooral naar Engeland. In 1932 meldde een

ŁĴļݲĆõĴËñÕ ăݲčļʝ ʧ ñÕ ŖĔİĆÑ ê²ČĔŁĴ ţİČ of Herberhold's, Utrecht, Holland, which has been manufacturing all types of dry batteries for over 30 years, has established a branch factory in Melbourne.' Kennelijk had men de ouderdom van het moederbedrijf overdreven of een fout gemaakt. De Australische tak werd overigens geen succes. Ook in Nederland ging het minder door de crisis, maar ook omdat veel huizen op het elektriciteitsnet werden aangesloten en dus ook apparaten zoals radio's. Maar de productie nam weer toe door orders van het Ministerie van Defensie vanwege de oorlogsdreiging.

Rehabilitatie Tijdens de bezetting bleef het bedrijf niet alleen draaien, het fabriekscomplex werd zelfs Ťõčă ŁõļëÕÊİÕõÑ ÑĔĔİ ÑÕ ®ÕõĴļÕİ ²İËñõļÕËļ Leo G. Visser. Door alle onzekerheid kochten mensen meer batterijen en ook de Duitsers hadden die in grote aantallen nodig. Herberhold werd daarom na de bevrijding beschuldigd van economische collaboratie, waarvoor de eigenaar-directeur 14 maanden vast kwam te zitten. Zijn geruchtmakende proces duurde twee jaar; pas in 1949 volgde rehabilitatie.

Bij zijn begrafenis in 1967 sprak de oud-com-

mandant van de Binnenlandse Strijdkrachten Siem de Man over Herberhold: 'Hij schroomde niet over zaken en personen te zeggen wat hij ervan dacht. Een tussenweg was niet mogelijk, dat heeft hem direct na de oorlog veel moeilijkheden bezorgd. Het waren niet de besten die hebben getracht hem nadeel te bezorgen. Hoe meer men hem ook trachtte te vernederen, des te minder gaf hij krimp.

Want hij wist voor een rechtvaardige zaak te strijden. Dat ging echter ten koste van de gezondheid van zijn echtgenote.'

Herberhold was in 1959 gestopt als directeur, maar bleef nog aan als commissaris, want het bedrijf was inmiddels een NV. Op zijn ʄʂÕ ŕÕİā²²İѲë č²Č ñõā ÑÕţčõļõÕê ²êĴËñÕõÑ ŕ²č het bedrijf dat hij met veel inzet had opgebouwd. Er verscheen toen een geïllustreerd gedenkboekje, geschreven door dichter Clinge Doorenbos. De batterijenfabriek bleef onder de naam Witte Kat nog lang een grote werkgever in Pijlsweerd, maar werd overgenomen door VARTA. In 1976 viel het besluit om de Utrechtse fabriek te sluiten; een kleine vestiging ging verder op Lage Weide. Het fabriekscomplex aan de Balkstraat is omstreeks 1980 gesloopt. In 2009 staakte VARTA de productie van Witte Kat-batterijen.

Advertentie

SUZUKI S-CROSS

SUZUKI VITARA Nu met €2.000,- korting.

Nu met €2.000,- korting.

Suzuki is in 2022 door de Consumentenbond uitgeroepen tot meest betrouwbare merk.

NU VANAF

€28.195,-

**

PRIVATE LEASE VANAF P/M*

NU VANAF

€25.995,-

€419,-

**

PRIVATE LEASE VANAF P/M*

€369,-

Gemiddeld brandstofverbruik volgens de WLTP testmethodiek Euro-6-norm, EC 2018/1832AP/DG: 1,0 - 7,7 l/100 km; 102,0 - 13,0 km/l; CO2-uitstoot: 22 - 173 g/km. • Wijzigingen en typefouten voorbehouden. * Suzuki Financial Services leasetaarief per maand o.b.v. Suzuki Private Lease, 72 mnd, 5.000 km/jaar. Getoonde accessoires zijn verkrijgbaar tegen meerprijs. ** Getoonde vanaf prijzen zijn inclusief €2.000,- korting

Kom snel langs bij

Zeeuw & Zeeuw Suzuki Utrecht

Zeeuw & Zeeuw Suzuki Utrecht Noord (Service)

Zeeuw & Zeeuw Suzuki Woerden (Service)

Landzigt 12 • 3454 PE De Meern Tel 030-261 9580 • zeeuwenzeeuw.nl/suzuki/

Sterrebaan 18 • 3542 DK Utrecht Tel 030-200 4610 • zeeuwenzeeuw.nl/suzuki/

Wagenmakersweg 1 • 3449 HV Woerden Tel 0348-481 490 • zeeuwenzeeuw.nl/suzuki/

SFEERVOL VERGADEREN OP DE CAMPING

€ 100, F A N AL VA AGDEEL PER D

• • • •

4 vergaderruimtes, van 2 tot 60 personen Op een unieke locatie in Utrechts nieuwstehotspot Rotsoord Altijd goed bereikbaar met trein, bus, boot, fiets of auto Flexibele catering, van drankjes tot diners

• • • •

Volledig gefaciliteerd met o.a. led-scherm, supersnelle WiFi en whiteboard Standaard gratis zwarte koffie, thee en water Mooi uitzicht op de Vaartsche Rijn 365 dagen per jaar, ook in de avond

DIRECT RESERVEREN? Dat kan eenvoudig online met het contactformulier op onze website of mail je wensen naar vergaderen@ganspoort.nl.

Liever bellen?

We zijn te bereiken via 06-14415656.

Kijk voor een indruk van alle zalen en mogelijkheden op

WWW.CAMPINGGANSPOORT.NL

13

30 JUNI 2023 | NR. 230 Kijk voor het laatste Utrechtse nieuws op DUIC.nl

OP BEZOEK BIJ DROGISTERIJ WOORTMAN

Hans (85) van Drogisterij Woortman: ‘Ik gebruik geen computers, daardoor blijf ik jong’

Drogisterij Woortman is de oudste drogisterij van Utrecht. In de rest van het land is slechts nog een handjevol van zulke oude drogisterijen te vinden. In 1851 opende de zaak de deuren. Als je binnenstapt op de Neude 3 is die historie nog duidelijk te zien. Sinds 1979 staat Hans Rijkhof (85) aan het roer. Samen met Frederike, Han en Laura verkoopt hij onder meer allerlei zelfgemaakte producten, zoals meubelwas naar recept van de vorige eigenaar.

Tekst: Bo Steehouwer / Fotografie: Bas van Setten

W

ie Hans ziet rondlopen in de drogisterij, te herkennen aan de witte jas die hij altijd draagt, zou hem waarschijnlijk een stuk jonger schatten dan hij eigenlijk is. Al tientallen jaren is hij zes dagen per week in de winkel te vinden en wat hem betreft gaat hij daar zeker nog heel lang mee door. Vrolijk kletsend met de klanten, van wie er veel inmiddels goede bekenden zijn, en zonder problemen alle producten kunnen vinden. “Ik gebruik geen computers”, zegt Hans. “Daardoor blijf ik jong.”

Ondanks zijn leeftijd denkt Hans dus voorlopig nog niet aan stoppen. Hij is tevreden met hoe het gaat. “We mogen niet mopperen.” Daar is zijn rechterhand Frederike, of ‘Freek’ zoals Hans haar noemt, het mee eens.

Zij werkt er nu 34 jaar. “Het verveelt nooit”, zegt ze. “Ik heb nooit het gevoel dat ik naar mijn werk moet. De sfeer is hier gemoedelijk en ontspannen.”

Ook tussen Hans en haar botert het na al die jaren nog goed. “We zijn eigenlijk twee tegenovergestelde types”, vertelde Frederike eerder al eens aan DUIC. “Hij is meer van de klanten, gezellig een praatje maken. Ik ben meer van de vakkennis, de inhoudelijke kant, zeg maar. Hans doet trouwens ook het za-

kelijke gedeelte, de boekhouding. Hij schrijft bijvoorbeeld alle bestellingen van klanten op briefjes op. Ik vind het niet overzichtelijk, maar hij weet precies wat van wie waar hangt. Zo vullen we elkaar goed aan.” En dat õĴ čŁ ÑŁĴ čĔë ĴļÕÕÑĴ ñÕļ ëÕŕ²Ćʣ ʼA²čĴ õĴ Ť²ČÊĔŘ²čļʞ ñÕÕêļ Ť²õİ Õč ²²čѲËñļ ŕĔĔİ ÑÕ ČÕčsen. Ik ben meer van dingen uitpluizen.”

Oud-Nederlands De winkel staat vol met oude glazen potten, ŤÕĴĴÕčʞ ăİŁõÑÕčÊĆõăăÕč Õč ñĔŁļÕč ă²ĴļÕč waarvan de laatjes beplakt zijn met etiketten in oud-Nederlandse spelling. Ook staat er onder andere een oude eau de cologne-pomp, ouderwetse potten met drop naast ÑÕ ÑÕŁİʞ ÊĆ²ŁŖʴëĔŁÑÕč ŤÕĴāÕĴ ʁʄɾɾ &²Ł ÑÕ ËĔlogne en hangt er een grote houten slang (die voor genezing staat) boven de toonbank. En naast het interieur, brengt ook de kruidige geur je zo terug naar vroeger.

In het pand tussen het nieuwe café The 5th van Stayokay Utrecht Centrum en Wijncafé Lefebvre lijkt het dan ook alsof de tijd heeft stilgestaan. Maar in de winkel zelf is het allesbehalve stil. De hele dag door lopen er ČÕčĴÕč õč Õč Łõļʞ Ĕĭ şĔÕă č²²İ ÕÕč ĴĭÕËõţÕă product, een wit papieren puntzakje drop,

advies over zelfzorgmedicijnen, om even rond te neuzen of gewoon voor een gezellig praatje met het personeel.

‘Waarom ook niet?’

De zaak is vernoemd naar Johan Christoffel Woortman. Hij verkocht in 1911 de drogisterij aan Koenraad Plantinga. Zijn dochter en haar man namen die eind jaren 40 over. Ze probeerden het originele interieur zo veel mogelijk te behouden. En dat heeft Hans ook gedaan. Doordat Hans destijds al in de farmacie werkte, kwam hij regelmatig bij de familie Plantinga over de vloer. Toen ze vroegen of hij niet de zaak wilde overnemen, dacht hij: ‘Ja waarom ook niet?’ Ik vond het wel een leuke oude zaak”, vertelde Hans er in 2015 over aan DUIC. Net als het authentieke interieur en de

vertrouwde gezichten achter de toonbank, is ook het assortiment in de loop der jaren niet compleet veranderd. "Natuurlijk zijn er bepaalde producten bij gekomen en verdwenen", zegt Frederike. Zo hebben ze sinds kort nieuwe Franse zeepjes op de toonbank staan.

“Verder blijven we natuurlijk bij de tijd en verkopen we ook moderne voedingssupplementen”, zegt Frederike. Maar er zijn dingen, naast het klassieke drogisterij-assortiment, die altijd zijn gebleven.

Zo maakt Hans achter in de zaak nog steeds zijn eigen meubelwas volgens een geheim recept, in vier kleuren. Verder hebben ze ook hun eigen kruidenrecepten voor verschillende soorten thee, bijvoorbeeld voor een goede nachtrust. Ook is Woortman een van weinige drogisterijen waar je tarwestijfsel kunt krijgen.

14

NR. 230 | 30 JUNI 2023 Kijk voor het laatste Utrechtse nieuws op DUIC.nl

DUIC PUZZEL

ZOEKPLAAT Zoek de zeven verschillen

OPLOSSING ZOEK DE VERSCHILLEN LOCATIE HOOGT

Boek de Studio voor opnames of een vergadering

HUB Utrecht is het nieuwe mediacentrum van de stad Utrecht met RTVU en DUIC als initiatiefnemers. Wil jij een vergaderruimte of studioruimte huren bij HUB Utrecht? Dat kan.

Boek nu en reserveer via deze QR-code:

Vanaf € 75,-

Locatie: Achter Clarenburg 23-25 In het centrum, dus makkelijk bereikbaar vanuit het station.

Organiseer je een debat of grote vergadering in de avond?

Boek dan onze Grote Zaal

Volledig gefaciliteerd met o.a. led-scherm, WiFi en whiteboard en natuurlijk gratis koffie en thee.

Boek de Vergaderzaal tot max. tien personen

15

30 JUNI 2023 | NR. 230 Kijk voor het laatste Utrechtse nieuws op DUIC.nl

Straatnamen Ambachtstraat

D

e Ambachtstraat is een circa tachtig meter lange straat in de binnenstad van Utrecht. De straat begint bij de Nobelstraat en loopt door tot aan de Kromme Nieuwegracht. De korte straat heeft geen zijstraten.

Volgens het boek ‘‘Een paradijs vol weelde.’ Geschiedenis van de stad Utrecht’ bestond de straat al rond het jaar 1300. De eerste naamsvermelding van de Ambachtstraat komt uit 1360. De straat heeft zijn naam te danken aan het ambachtshuis van de Janskerk. Dat pachtte de grond van de Pieterskerk, een van de oudste kerken van Utrecht.

Deze kerk bevindt zich aan de andere kant van de Kromme Nieuwegracht, bij het Pieterskerkhof.

Volgens de ‘Lijst van beschermde monumenten’ van de gemeente Utrecht staan er meerdere monumentale panden in de straat.

Zo zijn de panden op nummer 1, 2, 5, 6, 7, 8, 10, 11 en 12 rijksmonumenten. Het pand op nummer 13 is een gemeentelijk monument.

Op de Ambachtstraat zaten voorheen meerdere bekende bedrijven gevestigd. Zo zat er een boekbinderij en orgelfabriek Van Vulpen in de straat. Ook zat de zilverfabriek van edelsmid C.J. Begeer tussen 1912 en 1952

In deze rubriek vertellen we het verhaal achter de straatnamen in de stad. Sommige namen zijn voor iedereen bekend, andere juist helemaal niet. Voor alle namen geldt dat ze niet zomaar gekozen zijn. Maar wat is eigenlijk de herkomst van de namen? Dat proberen we te achterhalen.

gevestigd op een locatie tussen de Ambachtstraat en de Kromme Nieuwegracht. Daarnaast zat er een timmerfabriek in de straat, dat was de werkplaats van timmerman Gerard van de Groenekan, rechterhand en vertrouwenspersoon van Gerrit Rietveld. Van de Groenekan heeft op deze locatie onder meer de bekende Rietveld-stoel gemaakt.

In het jaar 1644 werd de Ambachtstraat verbreed, verbeterd en bebouwd met ruime huizen. Uit deze periode dateren dan ook onder meer de huizen 5, 7 en 11. Het pand op huisnummer 5 is gemaakt door de architecten/bouwmeesters Ghijsbert Theunisz. van Vianen en Peter Jansz. van Cooten uit Utrecht. Op foto’s van ‘Het Utrechts Archief’ is te zien dat de bovenverdieping van het huis op nummer 4 in februari 1965 vlam vatte. Volgens ‘Utrecht. De huizen binnen de singels.’ stond het hoekhuis op nummer 2 zes jaar later eveneens in brand en werd het in 1974 gerestaureerd.

Volgende week vertellen we het verhaal achter de Korte en Lange Lauwerstraat. Kun jij ons meer vertellen over de herkomst van deze straatnaam? Laat het ons dan weten.

Afbeelding van de brand in het huis Ambachtstraat 4 te Utrecht. Foto: L.H. Hofland / Het Utrechts Archief

De stad in cijfers #

In de rubriek Stad in Cijfers gaan we in op data over de stad. De gemeente

Utrecht houdt van honderden onderwerpen bij hoe het er in de stad voorstaat, van aantal Utrechters dat een fiets heeft tot hoeveel procent van de Utrechters last heeft van lawaai door verkeer of bedrijven in de stad. Elke week lichten we een van de onderwerpen uit.

O

p daken in de gemeente Utrecht zijn vorig jaar weer meer zonnepanelen gelegd, blijkt uit het Duurzaamheidsverslag 2022. Vorig jaar mei werd op basis van luchtfoto’s bepaald op hoeveel daken zonnepanelen lagen. Uit de nieuwe cijfers werd duidelijk dat op ongeveer 29 procent van alle daken in de gemeente Utrecht zonnepanelen lagen. Dit is een stijging van 5 procent ten opzichte van 2021, toen het percentage 24 procent was.

De wijk Leidsche Rijn is met 50 procent koploper met het aantal zonnepanelen op daken. Ook in de wijken Vleuten-De Meern (38 procent) en Zuid (31 procent) liggen veel

In other news

'Manchester United trailblazer Iqbal completed move to FC Utrecht'

A

fgelopen week werd bekend dat het 20-jarige talent Zidane Iqbal naar FC Utrecht komt. Iqbal komt over van Manchester United en tekent voor vier jaar in de Domstad. De middenvelder is de tiende zomeraanwinst voor FC Utrecht.

Ook Sky Sports, een tv-netwerk van Britse sportzenders, besteedde aandacht aan de transfer. Zo is er in een artikel op hun website te lezen: “Academy graduate Iqbal, 20, has āĔõčÕÑ ļñÕ "ŁļËñ ĔŁļţļ ²êļÕİ ļñÕŘ İÕ²ËñÕÑ agreement with Man Utd over the transfer last week.”

Sky Sports blikt onder meer terug op de voetbalcarrière van Iqbal bij de Engelse club.

“Iqbal, whose mother is Iraqi and father is Pakistani, spent more than a decade at United, starting out at one of the club's development

squads before playing in every age-group ²čÑ ëĔõčë Ĕč ļĔ İÕĭİÕĴÕčļ ļñÕ ţİĴļ ļÕ²Č õč the Champions League.”

Volgens het Britse tv-netwerk wordt Iqbal beschouwd als de eerste speler van Iraakse afkomst die uitkomt voor United. Daarnaast speelde Iqbal vorig jaar zijn eerste wedstrijd voor de nationale ploeg van Irak.

Tot slot citeert Sky Sports Zidane Iqbal zelf, die zowel terug- als vooruitblikt: "Manchester United has been my home since I was ţŕÕ ŘÕ²İĴ ĔĆÑʣ ĆĔčëĴõÑÕ ČŘ ê²ČõĆŘʞ ļñõĴ ËĆŁÊ has developed me into the person that I am today. (...) The time is right to go and take on a new challenge. It is one that I cannot wait for and I'll be applying myself with the same level of desire, determination and dedication that has taken me this far in my career."

daken bedekt met zonnepanelen. De Binnenstad scoort met 7 procent het slechtst van alle wijken in de gemeente Utrecht.

Van alle gebouwen liggen de meeste zonnepanelen op daken van particuliere koopwoningen, namelijk 33 procent. Ook liggen er veel zonnepanelen op daken van gemeentelijk vastgoed (32 procent) en onderwijsvastgoed (30 procent). Op daken van sociale huurwoningen ligt 25 procent bedekt met zonnepanelen.

Daken van bedrijven en kantoren in de verschillende wijken van de gemeente Utrecht liggen met 14 procent het minst vol met zonnepanelen.

Advertentie