bijdrageDoneerjijeenvoordezegratiskrant?
SAPPiG EN VOL SMAAK.
Zó lekker, dat wil je toch elke dag?
TROSTOMATEN
Al onze producten
Nachtegaalstraat
van Aris en Dirk Pieter van der Meer uit Sirjansland per 500 g Actieprijs per kg: 3.98
199
BLAUWE BESSEN
Spanje verpakt per 250 g
SFEERVOL VERGADEREN
• 4 vergaderruimtes, van 2 tot 60 personen
• Op een unieke locatie in Utrechts nieuwste hotspot Rotsoord
• Altijd goed bereikbaar met trein, bus, boot, fiets of auto
• Flexibele catering, van drankjes tot diners
399
MiNi WATERMELOEN
Spanje per st
Nu vier Ekoplaza’s in Utrecht
299
Amsterdamsestraatweg • Twijnstraat • De Gaard
OP DE CAMPING AL VANAF € 100,PER DAGDEEL
• Volledig gefaciliteerd met o.a. led-scherm, supersnelle WiFi en whiteboard
• Standaard gratis zwarte koffie, thee en water
• Mooi uitzicht op de Vaartsche Rijn
• 365 dagen per jaar, ook in de avond
DIRECT RESERVEREN?
Dat kan eenvoudig online met het contactformulier op onze website of mail je wensen naar vergaderen@ganspoort.nl
Liever bellen/appen?
Pierre is te bereiken via 06-14415656
Kijk voor een indruk van alle zalen en mogelijkheden op WWW.CAMPINGGANSPOORT.NL
INHOUD
Nieuws
4. DUIC in Beeld
Marathonlopers trotseren warmte
6. Maliebaan 59
Waar ging het mis bij dit woonproject?
8. Op het voetstuk
Standbeeld aan de Croeselaan
9. Toeslagenouder aan het woord Komt er ooit herstel voor gedupeerden?
Cultuur / Uit
12. Uittips
Elke week de leukste tips
Stad en leven
13. Tuintjes van Utrecht
Op bezoek bij Martine van De Pioniers
13. Op pad met Oud-Utrecht
Beeldhouwwerken van Pieter d’Hont
Sport
15. Puzzel
Zoek de verschillen
Utrecht zit weer volop in de evenementenperiode. Na deze bloedhete editie van de marathon (p. 4) maakt de stad zich op voor Pride op 6 juni. En naast de botenparade en straatfeesten is er dit weekend nog veel meer te beleven in de Domstad. Wat? We geven je tips op pagina 12. Blijf je liever thuis, dan kun je mee op pad met Historische Vereniging Oud-Utrecht. Dit keer langs de beeldhouwwerken van kunstenaar Pieter d’Hont (p. 14). En sla je een bladzijde terug, dan beland je in de tuin van Martine Haxe. Al ruim 33 jaar onderhoudt zij haar moestuin bij vereniging De Pioniers in Noordoost, tevens het decor van de populaire dramaserie Rust en Vreugd.
DE VERANDERENDE STAD IN BEELD
VOORSTRAAT
Utrecht is constant in beweging. Er wordt gebouwd en gesloopt. Hierdoor ziet de stad er op sommige plekken heel anders uit dan vroeger, terwijl andere straten en pleinen juist al decennia hetzelfde blijven. In deze rubriek laten we dat zien.
Ook besteden we aandacht aan Utrechters die een moeilijke periode achter de rug hebben. Zo vertellen oud-bewoners over het woonproject aan de Maliebaan 59. Wat begon als een idealistisch experiment, veranderde volgens hen in een onveilige en chaotische leefomgeving. Vanaf p.6 lees je hun verhaal. Verder komt toeslagenouder Cindy aan het woord. Op 31 mei werd aan de Taagdreef een muurschildering onthuld, die bewust onafgemaakt is en pas wordt voltooid wanneer de gedupeerde kinderen zijn hersteld. Juist daar plaatst Cindy haar vraagtekens bij. Hoe de afgelopen jaren voor haar zijn geweest en hoe ze naar de toekomst kijkt, lees je op p.9. De DUIC-redactie.
Colofon
Anuray
ART DIRECTION EN VORMGEVING ddk.nl en redactie DUIC
UITGEVERS
Joris Daalhuisen en Martijn Rademakers
CONTACT REDACTIE redactie@duic.nl 030 7600 226
VRAGEN OVER DISTRIBUTIE? Lysanne Scheer via distributie@duic.nl, 030 7600 146
Vakantiebaan op de leukste Camping van Utrecht?
Mail naar: vakantiebaan@ganspoort.nl
ADVERTEREN
Helling 13, 3523 CB Utrecht, adverteren@duic.nl Dave Vorstenbosch dave@duic.nl 030 7600 146
Sarah (22) zoekt een tijdelijke kamer in regio Utrecht of Nieuwegein!
Sarah is een rustige en introverte jonge vrouw die op zoek is naar een stabiele plek waar zij tot rust kan komen. Ze heeft haar mbo-opleiding afgerond, werkt als doktersassistent in Nieuwegein en heeft een vast inkomen.
In haar vrije tijd houdt Sarah van schaken, gamen en lezen. Ze zoekt een woonplek waar zij zich veilig en welkom voelt en verder kan bouwen aan haar toekomst. Een rustige woonsituatie, bij voorkeur met een vrouwelijke verhuurder of bewoonster, past goed bij haar. Vanwege haar angst voor honden is een woonplek zonder honden belangrijk. Kamer beschikbaar? Mail naar: marjolein@kamersmetaandacht.nl of kijk voor meer informatie op: www.kamersmetaandacht.nl
Soedamah, Bas van Setten, Else Marie Vonk, Jasper Witte, Josje Janssen, Luuk Beckers, Max Weijtens, Sofie Jansen en Zoey van Wijhe.
DUIC IN BEELD
Jasper Witte
Zwoegen door de warmte
Blije en vermoeide gezichten bij de lopers van de halve marathon. Ze begonnen zondag 31 mei om 09:00 uur aan hun afstand. Door de nummers van de lopers Manon en Sven op te zoeken in de uitslagen, weten we dat ze er 2 uur en 26 minuten over hebben gedaan. Ze zullen dus tegen twaalven over de streep zijn gekomen, terwijl het al aardig warm begon te worden. De lopers die de hele 42.195
meter afleggen, zijn dan net een uurtje onderweg. Tijdens de warmste uren van de dag lopen ze vanaf het Utrecht Science Park een lange lus door Houten, Lunetten en de Binnenstad, om weer op het Science Park te finishen. Ondanks meerdere waterpunten en toeschouwers met tuinslangen en waterpistolen, zijn meerdere deelnemers onwel geworden van de hitte.a
Waar ging het mis bij woonproject
VIER OUD-BEWONERS OVER ANGST, CHAOS EN EEN WOONEXPERIMENT DAT VOLGENS HEN ONTSPOORDE
Geschreeuw op de gang. Bewoners die liggen te slapen terwijl onbekenden in hun kamer sluipen. Politie die wéér voor de deur staat vanwege huiselijk geweld. Het zijn voorbeelden van incidenten bij het woonproject aan de Maliebaan 59 in Utrecht, waar studenten samenwoonden met jongeren die net uit de jeugdzorg kwamen. Wat begon als een idealistisch experiment rond gemengd wonen, veranderde volgens oud-bewoners in een onveilige en chaotische leefomgeving.
Tekst: Max Weijtens / Fotografie: Bas van Setten & ingezonden beeld
In 2021 begint de gemeente Utrecht aan de Maliebaan 59 een woonproject waarin studenten gaan samenwonen met jongeren uit de jeugdzorg of begeleid wonen. De gemeente Utrecht zette het project op als een vijfjarige pilot. Vastgoedbeheer Campolis kreeg daarbij het beheer en de begeleiding van het project in handen. Het idee: bewoners ondersteunen elkaar en bouwen samen aan een gemeenschap. Maar vier oud-bewoners schetsen een ander beeld. “Het idee was mooi,” zegt oud-bewoner Thomas. “Maar op een gegeven moment voelde het als water naar de zee dragen.”
Het project aan de Maliebaan is voor Thomas inmiddels al een paar jaar achter de rug, maar voor de oud-bewoner kwam alles opnieuw naar boven toen hij onlangs de webpagina over het project van Campolis teruglas. Daarop schrijft Campolis onder meer dat het bedrijf “actieve betrokkenheid bij het gemeenschapsleven stimuleert” en bewoners aanmoedigt “elkaar te ondersteunen in hun persoonlijke ontwikkeling”. Ook wordt gesproken over begeleiding “van A tot Z”. “Campolis houdt nauw contact met de bewoners om ervoor te zorgen dat het welzijn van alle jongeren gewaarborgd blijft’’, luidt de tekst op de webpagina.
Voor Thomas, die vanaf de start van het project in december 2021 tot mei 2024 woonde, voelde die beschrijving niet als de werkelijkheid die hij en andere bewoners ervoeren. “Ik las dat terug en dacht: dit is niet hoe het in de praktijk voelde”, zegt hij. “Er zijn daar echt heftige dingen gebeurd.” Ook Roos, Amber en Lisa, drie andere oud-bewoners die liever niet met eigen voornaam in de krant genoemd willen worden, woonden langere tijd in het project.
Screening
Roos, Amber en Thomas kwamen binnen via een advertentie die ze voorbij zagen komen op Facebook. De selectie ging middels het schrijven van motivatiebrieven. “In het begin zaten er echt mensen die er iets van wilden maken”, zegt Amber. Maar volgens meerdere bewoners veranderde dat later. Studenten die vertrokken konden zelf opvolgers aandragen. Nieuwe bewoners kwamen via verenigingen of kennissen binnen zonder goed te beseffen wat er van hen werd verwacht. “Dan hoorde iemand gewoon dat je daar makkelijk een kamer kon krijgen”, zegt Thomas.
Ook over de selectie van zorgjongeren ontstonden volgens bewoners later vragen. “Er zaten mensen tussen die echt gemotiveerd waren om zelfstandig te wonen”, zegt Amber. “Maar ook bewoners waarvan ik achteraf denk: die hadden eigenlijk nog veel meer begeleiding nodig.”
‘We gingen er echt voor’ Volgens de oud-bewoners begon het project aanvankelijk hoopvol. Er werden schoonmaakroosters gemaakt. Studenten organiseerden gezamenlijke diners, vergaderingen en activiteiten. “We hebben barbecues georganiseerd, samen gegeten, geprobeerd contact te maken”, vertelt Amber. Ook Lisa zegt dat bewoners in het begin veel energie in het project stopten. “Ik keek daar echt naar uit,” zegt zij.
Maar in de praktijk bleek het moeilijk om van het grote pand een hechte gemeenschap te maken. “Het huis was enorm,” zegt Roos. “Mensen leefden heel erg langs elkaar heen.” Thomas omschrijft sommige bewoners als “schimmen” die snel van kamer naar kamer bewogen en nauwelijks contact maakten. “Je zag soms letterlijk iemand door de gang schieten en meteen weer verdwijnen achter een deur”, vertelt hij. Het pand bestaat uit vierentwintig kamers verspreid over meerdere verdiepingen. Er is een gedeelde keuken, gemeenschappelijke ruimtes en een grote kelder. Volgens de bewoners werd het steeds moeilijker om iets te ondernemen waar animo voor was. “Dan organiseerden we iets en kwam er gewoon niemand opdagen,” zegt Roos. “Die integratie kwam totaal niet van de grond.”
Niet klaar voor zelfstandig wonen Gaandeweg ontstonden steeds meer problemen in het huis. Er waren bewoners met zware verslavingsproblemen, psychische problemen of agressief gedrag. “Er waren mensen die gewoon nooit zelfstandig hadden moeten
MALIEBAAN 59
woonproject Maliebaan 59?
wonen”, zegt Thomas.
Een terugkerend voorbeeld in alle gesprekken is een vrouw die samenwoonde met haar vriend op een kleine kamer. Volgens bewoners hadden zij regelmatig heftige ruzies waarbij de politie moest komen.
“Ze sloegen elkaar in elkaar”, zegt Roos. “Soms hoorde je dat door het hele huis.” Amber vertelt dat zij zich door de vrouw geïntimideerd voelde. “Ik dacht op een gegeven moment: ik moet nu niet mijn standpunt blijven verdedigen, want dan krijg ik misschien een klap.”
Thomas vertelt dat de politie uiteindelijk zo vaak is gebeld dat agenten het adres inmiddels goed kenden. Het dieptepunt was dat het ruziënde stel pepperspray tegen elkaar gebruikte in het trappenhuis. “Na het incident heeft het stel een waarschuwing gekregen, maar er hebben daarna nog vele incidenten plaatsgevonden zonder gevolgen. Dit incident vond plaats op 22 september 2022. Ze hebben er nog tot mei 2024 gewoond’’, aldus Roos.
Afwas doen
Volgens bewoners liepen confrontaties in het huis soms onverwacht hoog op. Thomas vertelt dat hij op een avond iemand aansprak op de afwas die al dagen in de keuken stond. “Dan keek iemand je boos aan terwijl die een mes vast had”, zegt hij. “Dat zijn momenten waarop je denkt: laat maar zitten.”
Volgens de oud-bewoners ontstond daardoor langzaam een sfeer waarin bewoners elkaar steeds minder durfden aan te spreken. “Je wist nooit hoe iemand zou reageren”, zegt Lisa. “Dus mensen trokken zich terug”.
Schimmige figuren
Verder wordt er gesproken over dat er vaak onbekenden in het pand aanwezig waren. Vage figuren sliepen regelmatig op de banken in de kelder. Thomas beschrijft hoe hij soms thuiskwam en de hele kelder blauw stond van de wietlucht. “Dan liep je beneden en zaten daar ineens drie gasten die je nog nooit had gezien”, vertelt hij. Die constante onduidelijkheid maakte het wonen vermoeiend. Roos vertelt dat zij op een gegeven moment niet meer alleen naar de kelder wilde. “Je voelde
gewoon aan alles dat daar mensen rondhingen die daar eigenlijk niet hoorden.”
Thomas vertelt dat er op een gegeven moment ineens een dochtertje van een bewoner van een jaar of vier in het huis verbleef. “Hoe kan dat allemaal?” zegt hij.
Oud en Nieuw
Een van de meest heftige incidenten vond volgens Lisa plaats tijdens oud en nieuw van 2023 op 2024. Lisa vierde die avond samen met huisgenoten en vrienden in het pand. Volgens haar kwamen later op de avond onbekende mannen binnen. “In eerste instantie denk je nog: prima, het is oud en nieuw,” vertelt ze. “Iedereen loopt een beetje in en uit.”
Maar later die avond veranderde de sfeer. “Ik kwam de woonkamer in en overal lag glas”, vertelt Lisa. “Spullen waren kapotgeslagen. De woonkamer was leeggeroofd.”
Volgens haar werd iemand later betrapt met gestolen AirPods in zijn zak. Ook zou vuurwerk binnen zijn afgestoken. “Het was totale chaos,” zegt Lisa. De politie moest langskomen. “Iedereen vertelde een ander verhaal. Mensen probeerden weg te lopen. Niemand wist meer wat er precies gebeurd was.” Later die nacht werd Lisa naar eigen gevolgd door twee mannen die haar tot in het huis achterna liepen en ongepaste seksuele opmerkingen riepen. “Sindsdien deed ik mijn kamer altijd op slot,” vertelt zij. Ze noemt het zelf een kantelpunt. “Vanaf dat moment voelde het voor mij echt niet meer veilig.”
Meerdere bewoners vertellen over diefstallen in het pand. Speakers, spullen uit de keuken en persoonlijke bezittingen zouden verdwijnen. Maar sommige situaties gingen volgens bewoners verder. “Er zijn bewoners wakker geworden terwijl onbekenden in hun kamer stonden”, zegt Lisa.
Kapotte verwarming
Naast sociale problemen beschrijven de oud-bewoners ook praktische problemen in het pand. Volgens bewoners werkte de verwarming lange tijd niet goed en stond die constant aan. Daardoor zouden servicekosten fors zijn opgelopen. “We hebben daar echt eindeloos achteraan gemaild”, zegt Lisa. Daarnaast vertellen bewoners dat de brand-
Het monumentale pand heeft 24 slaapkamers en gemeenschappelijke ruimtes
veiligheid volgens hen op een gegeven moment onvoldoende op orde was. Volgens Roos kwam de brandweer langs voor controles en moest er tijdelijk zelfs beveiliging aanwezig zijn in het pand.
Over de hygiëne in het huis vertellen de bewoners dat schoonmaakroosters moeilijk vol te houden waren, omdat sommige bewoners nergens op reageerden. “Je had gewoon niet genoeg basiscontact om iemand ergens op aan te spreken”, zegt Roos.
‘We voelden ons niet serieus genomen’ Volgens de studenten werden problemen in het huis voortdurend gemeld bij Campolis. Er werd geappt, gemaild en vergaderd over ruzies, vervuiling, diefstallen, onbekenden in het pand en gevoelens van onveiligheid.
Thomas vertelt dat hij samen met een kleine groep bewoners probeerde overzicht te houden over alles wat er speelde. “We waren constant bezig met mails sturen en gesprekken voeren,” zegt hij. “Maar het voelde alsof dezelfde problemen steeds terugkwamen.’’ Volgens bewoners werden incidenten wel besproken tijdens bewonersvergaderingen, maar bleef het vaak bij gesprekken. Die vergaderingen vonden volgens hen onregelmatig plaats. “Dan zat je weer met hetzelfde groepje mensen aan tafel”, vertelt Roos. “De mensen waar het vaak over ging kwamen meestal niet opdagen.”
Een terugkerende frustratie onder bewoners was volgens hen dat Campolis problemen vaak bleef benaderen als sociale spanningen die opgelost konden worden door meer contact tussen bewoners. “Dan werd gezegd dat we meer samen moesten eten,” vertelt Lisa. “Terwijl wij het hadden over veiligheid.”
Volgens de gesproken bewoners kregen de studenten weinig concrete begeleiding in hoe zij moesten omgaan met bewoners met zware psychische problemen, agressief gedrag of verslavingsproblematiek. “Je kreeg eigenlijk nooit echt handvatten”, zegt Amber. “Het was meer: zoek het samen maar uit.”
Vrienden gemaakt
Toch kijken de oud-bewoners niet alleen negatief terug op hun tijd aan de Maliebaan.
Juist dat maakt het project volgens hen ingewikkeld om op terug te kijken. “Ik heb daar ook echt vrienden gemaakt,”
vertelt Roos. “Als het alleen maar ellendig was geweest, was niemand daar zo lang blijven wonen.”
Ook Lisa zegt dat er momenten waren waarop het project wél goed voelde zoals het ooit bedoeld was. “Je had soms avonden dat je samen kookte, in de tuin zat of gewoon echt leuke gesprekken had,” vertelt ze. “Dan dacht je: oké, dit is waarom dit idee eigenlijk zo mooi is.”
Thomas zegt dat juist die momenten ervoor zorgden dat bewoners lang bleven proberen om er iets van te maken. “Er zat echt een groep mensen die het beste met elkaar voorhad,” vertelt hij. “Dat maakte het dubbel. Want daardoor bleef je denken: misschien kan het toch nog goedkomen.” Amber herkent dat gevoel. “Het waren niet alleen maar slechte momenten”, zegt ze. “Je woonde ook met leuke mensen op een bijzondere plek midden in Utrecht.”
Volgens meerdere bewoners lag het probleem daarom niet per se bij het idee achter gemengd wonen zelf. Alle vier zeggen zij nog steeds te geloven dat zulke projecten kunnen werken, mits er veel professionele begeleiding, strengere screening en kleinschaliger wonen is. “Het concept is niet per se het probleem”, zegt Roos. “Maar de uitvoering wel.” Ook Lisa gelooft nog steeds in het idee achter dit soort woonprojecten. “Kwetsbare jongeren verdienen ook gewoon een plek waar ze veilig kunnen wonen”, zegt ze. “Maar dan moet je daar wel echt begeleiding en structuur omheen organiseren.”
Idee blijft mooi
Inmiddels wonen alle vier de oud-bewoners ergens anders. Sommigen wonen opnieuw in een regulier studentenhuis, anderen hebben inmiddels een zelfstandige woning gevonden. Geen van hen zou terug willen naar de situatie aan de Maliebaan. Maar ondanks alles hopen ze wel dat toekomstige woonprojecten lessen trekken uit wat daar gebeurde. “Het idee achter zo’n project blijft mooi,” zegt Amber. “Alleen moet je het niet overlaten aan goede bedoelingen alleen.”
de ervaringen van de
DUIC legde
oud-bewoners voor aan zowel Campolis als de Gemeente Utrecht. De reactie van Campolis is te lezen op de volgende pagina.
Reactie Campolis op situatie Maliebaan 59
Naar aanleiding van de ervaringen van de oud-bewoners is gesproken met Hielke Jan van der Lei. Als mede-eigenaar van Campolis is hij betrokken geweest bij het project op de Maliebaan 59. Ook de gemeente is gevraagd om een reactie en hun rol bij het woonproject. Deze reactie kwam later en is te lezen op duic.nl
Mede-eigenaar van Campolis Hielke Jan bevestigt tegenover DUIC dat zich aan het begin van het project aan de Maliebaan meerdere incidenten hebben voorgedaan. Wat hij ten zeerste betreurt. Klachten van overlast werden serieus genomen en binnen het kader van de wet opgepakt. Tegelijkertijd benadrukt hij dat het project volgens hem in de kern succesvol was en bedoeld was als een pilot waar veel van geleerd is.
“Dat het niet altijd vlekkeloos is verlopen, daar ben ik het direct mee eens,” zegt hij. “Het was een pilotproject. In het begin was het aftasten en voelen.”
Volgens hem waren veel van de problemen bovendien niet uniek voor dit project. “Ik geloof niet dat als je onderzoek doet naar alle studentencomplexen in Utrecht dat dit het enige complex is waar een keer huiselijk geweld is geweest, iemand binnensluipt of waar een keer ruzie is onder huisgenoten,” zegt hij. Ook verwijst hij naar inbraken en overlast in andere studentenhuizen. Dat dit
in andere complexen mogelijk ook voorkomt, wil echter niet zeggen dat hij blij is met het feit dat er incidenten zijn geweest op de Maliebaan.
Hielke Jan benadrukt dat Campolis wel degelijk substantieel meer begeleiding bood dan van een reguliere beheerder verwacht mocht worden en dat medewerkers regelmatig aanwezig waren in het pand. Volgens hem werd die begeleiding later opgeschaald toen bleek dat er meer ondersteuning nodig was. “In tijden van incidenten waren we 24 uur per dag bereikbaar, en structureel zichtbaar aanwezig” zegt hij.
Over de meldingen van insluipers en onbekenden in het pand zegt Hielke Jan dat die volgens hem mede werden veroorzaakt doordat bewoners deuren open lieten staan of sleutels onderling kopieerden. Hij geeft aan dat Campolis daarop extra beveiligingsmaatregelen heeft genomen. Er zijn elektronische sloten geplaatst en camera’s in overleg met de bewoners. Volgens Hielke Jan is over het
OP EEN VOETSTUK IN UTRECHT
Kijken, Denken, Doen
In Utrecht staan allerlei standbeelden, maar voor wie of wat staan deze beelden eigenlijk?
In deze rubriek vertellen we de verhalen achter de standbeelden in de stad.
Voor het hoofdkantoor van de Rabobank aan de Croeselaan staat een opvallend kunstwerk van Utrecht: ‘‘Kijken, Denken, Doen’’ van beeldhouwer Eric Claus. Het bronzen beeld werd in 1992 onthuld en bestaat uit drie paardenhoofden die hoog boven de grond op een granieten zuil zijn geplaatst. De hoofden rusten op gestileerde paardenlichamen die als reliëfs zijn vormgegeven. Met een hoogte van ongeveer tien meter is het werk niet te missen voor voorbijgangers.
insluipen ook meerdere keren met bewoners gesproken. “Als je de deur open laat staan ‘s avonds, dan lopen er mensen naar binnen,’’ waarmee hij aangeeft dat bewoners ook een eigen verantwoordelijkheid hebben.
Ook reageert hij op de verhalen over het stel waarvoor de politie volgens hem twee keer moest langskomen vanwege huiselijk geweld. Volgens hem werd daar wel degelijk tegen opgetreden. “Dat gedrag werd absoluut niet getolereerd,” zegt hij. “Maar je kunt niet zomaar iemand uit zijn huis zetten. Uiteindelijk is dat wel gebeurd met hulp van de kantonrechter.”
Na ieder incident in welke vorm werd hier over geëvalueerd met alle betrokkenen en op basis daarvan werd voor het project Maliebaan de screening van nieuwe bewoners aangescherpt en zijn lessen uit de Maliebaan meegenomen naar nieuwe projecten in onder meer Houten en Vleuten laat hij weten. Daarbij wordt volgens hem meer gewerkt met kleinschaligere woonvormen en uitgebreidere intakegesprekken.
Hielke Jan zegt daarnaast dat sommige universitaire studenten volgens hem minder gewend zijn aan complexe sociale situaties. “Universiteitsmensen zijn misschien een beetje wereldvreemd,” zegt hij. “Dat klinkt misschien lelijk om te zeggen, maar als je van huis naar de universiteit gaat en gymnasium hebt gedaan, leef je soms wat beschermder, dan dat je iets meer streetwise bent”. Hij geeft tevens aan dat er naar aanleiding daarvan besloten is om variëteit aan te brengen in achtergrond van bewoners, meer HBO en MBO studenten en meer jeugdzorg dan daklozen, waardoor het huis een beter afspiegeling was van de maatschappij.
Ondanks de kritiek van de oud-bewoners kijkt hij uiteindelijk positief terug op het project. “Ik ben persoonlijk wel heel trots op wat daar gebeurd is, en op alle projectbetrokkenen, medewerkers en bewoners” zegt hij. “Er zijn heel veel bewoners geweest die elkaar hebben geholpen en via dit project een stap hebben kunnen zetten op de woningmarkt.’’
Drie paarden Wie goed kijkt, ziet dat de drie paardenhoofden ieder een eigen houding hebben. Het eerste paard kijkt recht vooruit en staat voor kijken: het observeren van wat er om je heen gebeurt. Het tweede paard verbeeldt denken: het analyseren en afwegen van informatie. Het derde paard, met zichtbaar aangespannen spieren, symboliseert doen: het daadwerkelijk in actie komen. Op de reliëfs onder de paardenhoofden zijn Romeinse cijfers en pijlen aange-
bracht. De cijfers verwijzen naar de drie onderdelen van het werk, terwijl de pijlen de samenhang tussen kijken, denken en doen benadrukken.
Visitekaartje
Het kunstwerk werd speciaal ontworpen voor het nieuwe Rabobank-hoofdkantoor aan de Croeselaan. De bank zocht destijds naar een nieuw beeldmerk dat de organisatie kon vertegenwoordigen. Kunstenaar Eric Claus koos voor paarden, een krachtig en herkenbaar sym-
bool. Het beeld moet volgens Claus fungeren als het wvisitekaartje van de bank. Nog altijd vormt het kunstwerk een markant herkenningspunt in het stationsgebied. Veel Utrechters kennen het simpelweg als ‘de drie paardenhoofden’, maar achter het beeld schuilt een duidelijke boodschap: eerst kijken, dan denken en pas daarna doen.a
INTERVIEW
Toeslagenouder
Cindy:
‘Ik denk niet dat alle gedupeerden ooit volledig herstellen’
Onafgemaakte muurschildering vraagt aandacht voor herstel na de toeslagenaffaire
De muurschildering aan de Taagdreef van straatkunstenaar
JanIsDeMan werd zondag 31 mei onthuld. De schildering staat symbool voor de kinderen die zijn getroffen door de toeslagenaffaire en nog altijd wachten op herstel. Pas wanneer zij volgens de initiatiefnemers fatsoenlijk zijn gecompenseerd en behandeld, wordt het kunstwerk voltooid. Maar betekent afhandeling ook echt herstel?
Voor Cindy (49) uit Utrecht is het antwoord niet vanzelfsprekend. In de podcast (On)Herstelbaar vertelt zij over haar zoektocht naar herstel na de toeslagenaffaire. “Voor de toeslagenaffaire was ik een hardwerkende moeder van drie kinderen”, vertelt ze. “Ik voelde me heel gewoon.”
Jezelf verliezen
Dat veranderde toen zij werd beschuldigd van het onterecht ontvangen van kinderopvangtoeslag tussen 2006 en 2009. De Belastingdienst eiste dat zij ruim 80.000 euro terugbetaalde. “Dan schrik je je kapot.” De gevolgen waren ingrijpend. Haar kinderen moesten van de opvang worden gehaald en haar ex-partner stopte noodgedwongen met werken om voor hen te zorgen. Omdat Cindy het hoogste inkomen had, leek dat de meest logische keuze. Langzaam veranderde zij als persoon. “Ik had toen nog niet door hoeveel impact het op mij had. Pas later merkte ik dat ik mezelf ben kwijtgeraakt.” Zelfs eenvoudige vragen vindt ze inmiddels moeilijk te beantwoorden. “Als je me nu vraagt wat mijn lievelingskleur is, weet ik het niet. Je gaat door, omdat het moet, maar onderweg vergeet je wie je bent.” Ook haar kinderen ondervonden de gevolgen. Het gezin leefde jarenlang onder grote stress en haar kinderen werden zelfs tijdelijk uit huis geplaatst. “Zonder dat je het doorhebt, worden jij en je gezin gesloopt.”
Wachten op erkenning
De weg naar herstel werd gekenmerkt door lange periodes van onzekerheid. Hoewel Cindy wist dat zij gedupeerd was, duurde het lang voordat de overheid dat officieel erkende. Haar aanvraag werd aanvankelijk zelfs afgewezen. Het wachten viel haar zwaar.
Inmiddels had ze, net als andere gedupeerden, een eerste compensatie van 30.000 euro ontvangen, maar dat bedrag stond volgens haar in geen verhouding tot de financiële schade die zij had geleden. Voor Cindy was erkenning bovendien belangrijker dan geld. Daardoor vond ze het moeilijk om uit te zoeken op welke aanvullende compensatie ze mogelijk recht had.
Na de integrale beoordeling - het onderzoek waarmee de overheid de schade van gedupeerde ouders vaststelt - viel zij uit op haar werk vanwege een burn-out. Toch moest ze blijven vechten. “Als je afwacht, kom je onder op de stapel.” Dat voelde onrechtvaardig, zegt ze, omdat veel gedupeerden volgens haar simpelweg niet de energie hebben om voortdurend achter hun zaak aan te gaan.
‘Net een struisvogel’
Na de integrale beoordeling kwam Cindy terecht bij de Commissie Werkelijke Schade (CWS), die de daadwerkelijke schade van gedupeerde ouders beoordeelt. Ook toen twijfelde ze of ze door wilde gaan.
“Je moet dan onder ogen zien wat het allemaal met je heeft gedaan. Maar ik was toen net een struisvogel. Ik wilde niet zien wat er
mis was gegaan.”
Voor de aanvraag probeerde ze alleen schadeposten op te voeren die ze kon aantonen. De uithuisplaatsing van haar kinderen en de promotiekansen die ze was misgelopen, bracht ze aanvankelijk niet eens in verband met de toeslagenaffaire. Uiteindelijk werd slechts zo’n twintig procent van haar claim toegekend. De schade van haar kinderen die ze had aangeleverd, werd niet meegenomen. Hoewel haar energie op was, besloot ze bezwaar te maken. “Je leven blijft hangen bij het gedupeerd zijn en bij alles wat daardoor kapot is gemaakt.”
Meer schade dan herstel Uiteindelijk kreeg Cindy te horen dat ze recht had op een aanvullende vergoeding voor één extra verlofdag die zij had opgenomen, wat neerkomt op ongeveer 150 euro. De schade van haar kinderen en haar ex-partner werd opnieuw buiten beschouwing gelaten. Daarop startte ze een civiele procedure. Haar traject voor werkelijke schade eindige uitiendelijk met een vaststellingsovereenkomst. Hoewel ze zich gedwongen voelde daarmee akkoord te gaan, bleef een deel van de schade volgens haar buiten beeld. “Het wachten sloopte me. Het hele herstelproces heeft me meer gekost dan opgeleverd.”
Ondanks financieel herstel voelt Cindy zich persoonlijk niet hersteld. “Ik zou verwachten dat herstel betekent dat er op verschillende manieren wordt gerepareerd wat kapot is gemaakt.” Ze begrijpt dat niet alles kan worden teruggedraaid, maar constateert dat zij aan het begin van het proces sterker was dan ze nu is. “Nu ben ik een wrak. Mijn bankrekening is hersteld, maar ik ben bang dat mijn herstel als persoon niet meer gaat komen.”
Van gedupeerde naar ervaringsdeskundige Tegenwoordig werkt Cindy als ervarings-
deskundige bij de gemeente Utrecht. Omdat zij zich al vroeg als gedupeerde had gemeld, liep zij vaak voor op andere ouders in het herstelproces. “Ik liep daardoor eerder tegen problemen aan dan anderen. Alles wat ik leerde, deelde ik met mijn buurtteammedewerker.”
Die ervaring zet zij nu in om anderen te ondersteunen. “Ik weet waar mensen tegenaan lopen. Daardoor kan ik niet alleen helpen, maar ook echt begrijpen wat ze doormaken.” Daarnaast merkt zij dat veel gedupeerden het vertrouwen in de overheid zijn verloren. “Dat ik zelf ook gedupeerde ben geweest, helpt.”
Om meer inzicht te geven in de impact van de toeslagenaffaire maakte Cindy samen met haar ondersteuner Tom de podcast (On) Herstelbaar op Spotify. Aanvankelijk was die bedoeld voor professionals die met gedupeerden werken. “Ik vond het heel eng. Eerst dacht ik: dit is mijn verhaal, dat hoeft niet iedereen te horen.” Toch besloot ze mee te doen. “Vaak kennen mensen niet het hele verhaal en veel ouders hebben de energie niet om dat uit te leggen.”
Wordt de muurschildering ooit afgemaakt?
Cindy vindt het belangrijk dat er op verschillende manieren aandacht wordt gevraagd voor de gevolgen van de toeslagenaffaire, zoals met de muurschildering van JanIsDeMan. “De schade van de kinderen wordt nog altijd onvoldoende erkend.” Volgens haar lopen veel mensen nog steeds vast, zelfs nadat hun dossier formeel is afgehandeld. Ook de schade van ex-partners blijft daarin volgens haar ondervertegenwoordigd. Daarom vraagt zij zich af of de muurschildering ooit echt afgemaakt kan worden. “Als het alleen om financieel herstel gaat, misschien wel. Maar ik denk niet dat alle gedupeerden ooit volledig herstellen.”a
Tekst: Josje Janssen / Fotografie: Bas van Setten
Ruimte voor afscheid
Wij zijn Pauline en Charlotte Res. Met aandacht, betrokkenheid en respect begeleiden wij families bij het organiseren van een persoonlijk en betekenisvol afscheid in Utrecht. We ondersteunen u en uw naasten bij het vormgeven van een afscheid dat past bij uw wensen. Rust, ruimte en maatwerk staan daarbij centraal. Ook voor een duurzame uitvaart bieden wij passende mogelijkheden. Samen zorgen we voor een waardevol afscheid. Neem gerust contact op voor een kosteloos kennismakingsgesprek.
www.altingenresuitvaarten.nl
Uitvaart
Geannet Nieboer
Uitvaartbegeleiding:
UITEINDELIJK GAAT HET OM DE LIEFDE, DIE WAS, IS, BLIJFT
Een dierbare verliezen is ingrijpend, verdrietig, onwerkelijk en soms ondraaglijk, of het overlijden nu onverwacht is of niet. Als zelfstandige, kleinschalige en onafhankelijke onderneming kenmerkt mijn begeleiding zich door persoonlijke aandacht, rust en keuzevrijheid. Gelukkig mag er tegenwoordig veel: van het afscheid ‘vieren’ in het eigen stamcafé tot rouwvervoer met de eigen camper. Welke vorm het ook krijgt; het belangrijkste is dat het past bij wie iemand was. Je mag me ook altijd benaderen voor een vrijblijvend gesprek of gratis wensenboekje.
www.geannetnieboer.nl / 0640934443
Boy Hazes: fotografie bij afscheid, actief in heel Nederland
Waar: Sumatrakade 461, Amsterdam
“De foto’s die Boy heeft gemaakt zijn ons heel dierbaar. Boy is een integer en warm persoon, die meegaat in het ritme van de uitvaart waardoor ik geen moment was afgeleid door zijn aanwezigheid. Dat de foto’s zo prachtig en treffend zijn maakt Boy een echte vakman. Het laat zien dat hij niet alleen een heel goed product aflevert, maar vooral dat hij écht om mensen en hun verhalen geeft. Onze dank is groot!”
www.boyhazes.nl / 0651987829
Onze familiekamers zijn rustig gelegen en bieden een kleinschalige locatie met aandacht, warmte en service
Wat Familiekamers Bilthoven echt uniek maakt, is de persoonlijke benadering. In tegenstelling tot veel traditionele locaties, ontvangt u van ons een persoonlijke toegangssleutel voor de afgesproken periode. Dit betekent dat u, uw familie en vrienden onbeperkt toegang hebben tot de familiekamer, op elk moment dat het u schikt. Volledige privacy en vrijheid, precies wanneer u dat het meest nodig heeft. Wij staan voor een respectvol en persoonlijk afscheid, passend bij uw wensen.!
www.familiekamersbilthoven.nl
Bij Funeral Care bieden wij de ondersteuning die u als uitvaartverzorger nodig heeft!
De uitvaartbranche biedt elke dag nieuwe uitdagingen. Soms is de druk hoog of zijn er onverwachte situaties, waardoor een paar extra handen welkom zijn. Wij bieden achter de schermen de steun die u als uitvaartondernemer nodig heeft, precies wanneer u dat nodig heeft. Dit kan af en toe zijn of met vaste afspraken. Dit geeft u de ruimte om uw werk met toewijding en aandacht te blijven doen. Ontdek hoe wij u kunnen ontzorgen en ervaar het gemak van werken met een betrouwbare partner aan uw zijde.
www.funeralcare.nl
Uitvaarten bij Heirloom - Huize Molenaar & de Geertekerk
Waar: Korte Nieuwstraat 6, Utrecht
Afscheid nemen van een dierbare is het moeilijkste wat er is. Je kan dit alleen met de naaste familie doen, of juist ook veel vrienden en kennissen de gelegenheid voor een afscheid bieden. Bij de uitvaartlocaties van Heirloom (Huize Molenaar & de Geertekerk) is een uitvaart altijd persoonlijk. We doen er alles aan om een rouwbijeenkomst volledig naar jullie wensen vorm te geven. Wil je weten wat wij kunnen betekenen? Mail of bel ons info@heirloom.nl | 030-2310347
www.heirloom.nl
Respectvolle uitvaartfotogra e met aandacht
Waar: Weeshuislaan 12, Zeist
Menno Bausch legt uitvaarten vast op een discrete en respectvolle manier, met aandacht voor emotie, verbinding en detail. Zo creëert hij blijvende herinneringen voor nabestaanden die steun kunnen bieden in het rouwproces. Na a oop leveren wij de foto’s zorgvuldig gebundeld in een stijlvol fotoalbum en op een usb, zodat families in alle rust kunnen terugkijken op een persoonlijk en waardevol afscheid vol liefde en samenzijn.
www.mennobauschfotogra e.nl / 030-6921961
St. Barbara R.K. begraafplaats en crematorium; een plek die leeft!
Waar: Prinsesselaan 2, Utrecht
In het hart van Utrecht, midden in het groen ligt St. Barbara. Een plek waar afscheid en leven elkaar ontmoeten. Wij bieden alles voor een persoonlijk en zorgvuldig afscheid in een vertrouwde omgeving. Tegelijkertijd is St. Barbara meer dan een plek voor afscheid. Ons park nodigt uit om te wandelen, even stil te staan of juist herinneringen te delen. Het is een plek die leeft, iedere dag opnieuw.
www.begraafplaats-sintbarbara.nl
Uitvaart
Deskundige begeleiding bij nalatenschappen
Waar: Atoomweg 63, Utrecht
Na een overlijden moeten vaak ingewikkelde juridische en praktische zaken worden geregeld. Als erfrecht jurist begeleidt Mooi Nalaten nabestaanden bij de afwikkeling van nalatenschappen, vere eningen, erfbelasting en erfrechtelijke vraagstukken. Met uitgebreide juridische kennis, persoonlijke aandacht en heldere communicatie zorgen wij voor rust en duidelijkheid in een emotionewle periode. Wij denken mee, lossen complexe situaties zorgvuldig op en begeleiden families stap voor stap naar een correcte en zorgvuldige afhandeling van de nalatenschap. www.mooinalaten.nl / info@mooinalaten.nl / 0636305919
Mensen en verhalen komen samen bij Barbara Uitvaartverzorging
Geen leven past in één verhaal. Grote verhalen, kleine verhaaltjes en alles daartussenin. Verhalen over die ene vakantie, die bijzondere ontmoeting, die verrassende vrijdag of die middag met vrienden langs de Oudegracht. Bij Barbara brengen we levensverhalen samen tot de mooiste herinneringen. Wij luisteren graag naar het jouwe. Leer ons kennen op www.barbarauitvaart.nl www.barbarauitvaart.nl
Alting & Res Uitvaarten ruimte voor afscheid
Wij zijn zussen, Pauline en Charlotte Res. Met aandacht en betrokkenheid begeleiden wij families bij het organiseren van een persoonlijk en betekenisvol afscheid in de regio Utrecht en omgeving. Onze zorg gaat in de eerste plaats uit naar de overledene. Tegelijkertijd ondersteunen wij u en uw naasten bij een passend afscheid. Wij denken met u mee, nemen praktische zorgen uit handen en creëren rust en ruimte in een periode waarin veel op u a omt. Voor ons staat maatwerk centraal. Wat ons betreft kan alles en is bijna niets onmogelijk.
Heeft u de wens voor een duurzame uitvaart? Ook daarin begeleiden wij u graag. Binnen de uitvaartzorg zijn diverse milieubewuste keuzes mogelijk, waarmee u op een verantwoorde manier afscheid kunt nemen.
Daarnaast bieden wij ongeveer zes tot acht maanden na de uitvaart kosteloos nazorg aan. Het kan waardevol zijn om terug te kijken op de periode rondom het afscheid en stil te staan bij wat er is gebeurd.
Wilt u meer weten of een kosteloos kennismakingsgesprek, neem dan contact met ons op.
Pauline & Charlotte Res
06- 24 24 06 07 (dag & nacht) info@altingenresuitvaarten.nl
gewaardeerd met een 9,8
Waar: Verschillende locaties in de stad
Wanneer: Zaterdag 6 juni
Prijs: Gratis, tickets voor afterparty’s
De stad staat zaterdag weer in het teken van Pride. Iedereen is welkom om mee te doen, mee te vieren en zich uit te spreken. De tweeënhalf uur durende botenparade start om 13.30 uur vanaf de Bartholomeïbrug. Ook zijn er vanaf de middag tot in de avond straatfeesten, zoals op het Janskerkhof en de St. Jacobsstraat. Wie nog niet is uitgefeest, kan door naar een van de afterparty’s bij o.a. de NAR, EKKO en De Helling.
Rommelroute Lunetten
Waar: Lunetten
Wanneer: Zondag 7 juni, van 10.00 tot 15.00 uur
Prijs: Gratis
Tien jaar geleden begon Rommelroute als een kleinschalig initiatief van enkele enthousiaste wijkbewoners. Dit jaar verandert de wijk tijdens de jubileumeditie opnieuw in een grote, gezellige rommelmarkt. Ruim honderd bewoners verkopen hun spullen vanuit hun voortuinen. De deelnemende adressen zijn vooraf te bekijken via www. rommelroutelunetten.info. Op deze website kunnen deelnemers zich ook aanmelden.
Ruil- en deelevent
Waar: Hof van Cartesius
Wanneer: Zondag 7 juni
Prijs: Gratis
Het ruil- en deelevent Swapshare strijkt neer in de stad. Dit keer bij UP Utrecht aan de Vlampijpstraat. Inwoners kunnen gratis spullen ruilen, doneren en meenemen, zonder iets nieuws te kopen. Max. 8 spullen mogen mee om te ruilen via een puntensysteem. Denk aan boeken, woonaccessoires, speelgoed en kleine huishoudelijke items en kleding.
Platen en Pinten vinylmarkt
Waar: Voor Café de Stad en Café Tilt
Wanneer: Zaterdag 6 juni, van 12.00 tot 18.00 uur
Prijs: Gratis
Voor de cafés aan de Lange Jufferstraat vindt de jaarlijkse vinylmarkt plaats. Tijdens deze jubileumeditie zijn er elf kramen, live muziek van pianist Daniel Sant, dj’s bij Café de Stad en kun je bij Tilt zelf draaien met je nieuwe platen. Ook kan je biertjes krijgen van de Utrechtse brouwerij Brothers in Law.
Waar: Janskerkhof
Wanneer: Zondag 7 juni, van 13.00 tot 22.00 uur
Prijs: Gratis
Als onderdeel van het lustrumprogramma van de Universiteit Utrecht organiseren negen studenten dit weekend het Utrechts Jazzfestival. Op het Janskerkhof is de hele dag livemuziek te horen, van onder andere de Utrechtse Studenten Bigband, Kitchen Collective, De Nachtelijke Escapades en De Boulevard. Ook zijn er vinyl-dj’s en nieuw dit jaar zijn de intermezzo’s met aanstormend talent van het HKU Utrechts Conservatorium. Op het festival zijn lokale horecagelegenheden aanwezig met drankjes en eten.
Boekenbeurs
Waar: Tuincentrum Steck, Gageldijk 3
Wanneer: Vrijdag 5 juni en 6 zaterdag juni
Prijs: Gratis
Op vrijdagavond 5 juni (18:00-22:00 uur pre-sale) en zaterdag 6 juni van (09:00-17:00 uur) heb je de kans om boeken voor een prikkie aan te schaffen voor de vakantie. De Boekenbeurs Utrecht opent dan alweer voor de 27ste keer de deuren. De opbrengst van de verkoop gaat naar De Droom van Schalkwijk.
Festival
Waar: Binnenstad en Fort Ruigenhoek
Wanneer: Vrijdag 5 juni tot en met zondag 14 juni Prijs: Tickets via www.tweetakt.nl
Vrijdag begint Festival Tweetakt: het jaarlijkse (podium) kunstenfestival voor jong en oud, met werk van jonge en gevestigde makers uit binnen- en buitenland. Zaterdag is de officiële opening om 17.00 uur in Theater Kikker, met aansluitend twee optredens op Domplein, o.a. van The Space Choir. Daarna volgen vele optredens en feestjes op verschillende locaties door de stad en op Fort Ruigenhoek. Bekijk het hele programma via www.tweetakt.nl/programma.
Utrecht Jazz Festival
Tweetakt
TUINTJES
VAN UTRECHT
‘Tuinieren lijkt op schilderen, je bedenkt hoe het eruit gaat zien en dan is het afwachten’
Nu de lente is aangebroken, is ook het hoogseizoen gestart voor een specifieke groep Utrechters: de tuiniers. Wie goed oplet, komt door de hele stad de mooiste bloemen en de meest diverse groenten tegen. Soms op openbaar terrein, soms verscholen achter een hek. Maar wie zijn de mensen die Utrecht een stukje groener maken? DUIC neemt een kijkje.
Wie dit seizoen naar de NPO-serie Rust en Vreugd heeft gekeken, heeft er wellicht al een beeld bij: tuindersvereniging De Pioniers in Utrecht-Noordoost. Het tuinpark vormt het decor van de populaire nieuwe dramaserie, maar is ook de plek waar Martine Haxe (78) al 33 jaar met hart en ziel een siertuin onderhoudt. “Als vrouw hoorde je licht werk te doen, werd gedacht.”
Op haar 46e wandelt Martine voor het eerst het tuinenpark aan de Kögllaan op. De in Hoograven opgegroeide Utrechtse woont dan al 23 jaar in Noordoost en mist een tuin. “Vroeger keken we vanuit onze flat uit over de weilanden richting Houten en ik was altijd op straat en in de weilanden aan het spelen. Daar is mijn liefde voor het buitenleven ontstaan.” Het idee is om het perceel van 250 vierkante meter samen met haar buurjongen op te knappen, maar ze verricht het meeste werk zelf. Martine laat een foto zien waarop ze in haar eerste jaar in een kort tuinpak en werkschoenen in de dan nog kale tuin staat. “Ik zag er niet uit, maar dat kon me geen bal schelen”, vertelt ze. Maar niet iedereen dacht daar hetzelfde over. “De andere vrouwen keken in het begin met afschuw naar me. Als ik voor een kop koffie de kantine in kwam, was ik lucht voor ze. Als vrouw hoorde je licht werk te doen en mannen waren er voor de zware klussen, werd gedacht. Op een gegeven moment ging ik me toch aanpassen. Ik vond het niet leuk hoe er tegen me werd gedaan, dus nodigde ik alle vrouwen uit voor koffie en taart.” Gaandeweg krijgt Martine steeds meer waardering, mede dankzij haar kleurrijke bloementuin. “Er stond een zee van bloemen. Ik was er elke dag, ook in de winter. Omdat ik alleen was, kon ik niet op va-
kantie, omdat ik de tuin moest bijhouden. Inmiddels ben ik bijna 28 jaar samen met Frans. In de zomer slapen we vaker in het huisje in de tuin dan thuis.”
Schilderij
Ruim 30 jaar later bestaat haar tuin nog steeds voornamelijk uit bloemen. “Groenten vind ik veel te ingewikkeld. Dat heb ik een paar jaar geprobeerd, maar bloemen liggen me meer. Mijn favorieten zijn onbetwist de akelei en vingerhoedskruid.” Wel een verschil met vroeger is dat er nu ook veel zogenaamde ‘heesters’ staan. “In het begin wilde ik geen struiken, maar ik ontdekte dat de tuin daardoor in de winter geen bal aan was. Nu heb ik er tientallen. Dat is handig, want ze vragen ook minder onderhoud.” Wat ze zo leuk vindt aan tuinieren? “Vooral de fantasie die erbij komt kijken. In het begin wist ik niks. Ik had nog geen schep. Daarom heb ik een cursus tuinontwerp gevolgd, veel boeken gelezen en veel uitgeprobeerd.” Ze vergelijkt tuinieren met schilderen, iets wat ze meer had willen doen. “Je bedenkt hoe je schilderij eruit komt te zien, zaait het op die manier en dan is het afwachten. Die spanning van wat het wordt, daar geniet ik echt van.”
Rust en Vreugd Dit seizoen is het complex van De Pioniers,
samen met het aangrenzende tuinpark Ons Buiten, een van de opnamelocaties voor de televisieserie Rust en Vreugd. De serie draait om een ogenschijnlijk idyllisch volkstuinencomplex waar het achter de schermen allesbehalve rustig is. Of Martine zich daarin herkent? “In de serie is alles wat geromantiseerd, maar het is hier wel net een dorp. Nu zitten er allemaal tolerante mensen, maar van vroeger herken ik veel uit de serie Rust en Vreugd. Ik zat jaren geleden in het bestuur, dat alleen uit mannen bestond, en ik kreeg geen poot aan de grond. Toen ben ik eruit gestapt. Ook de scène van de bestuursvergadering, waarbij de bestuursleden zichzelf heel serieus nemen en vanaf een podium anderen toespreken met een microfoon, is herkenbaar. Maar in 33 jaar is er maatschappelijk veel veranderd en daar is de tuinvereniging ook in meegegroeid.”
Psychiatrie Naast tuinieren zingt Martine graag in een koor. “Zingen is een concurrent van de tuin. Ik ben altijd aan het afwegen wat voor gaat. Zingen doe ik bijna dagelijks, maar de tuin heeft die aandacht ook nodig.” Nu Martine met pensioen is, heeft ze wel meer tijd voor het tuinieren. Dat is jarenlang anders geweest. In haar werkende leven begint ze na de huishoud-
school aan een opleiding tot ziekenverzorgende. Martine komt daarna in de psychiatrische verpleging bij het Willem Arntz Ziekenhuis terecht. “Daar was een kliniek die heel vooruitstrevend was. Er werd met zo weinig mogelijk medicatie gewerkt voor patiënten en er was elke ochtend groepstherapie. Dat had je toen bijna nergens. Maar door een voorval in een soortgelijke kliniek in Den Dolder werd onze kliniek gesloten. Omdat ik met mijn werkervaring ongeschikt was geworden voor de traditionele psychiatrie, wilde ik niet meer in dit werkveld aan de slag.” Ze begint aan een studie jeugdtheater bij een van de voorlopers van de HKU, de Academie voor Expressie door Woord, en tourt daarna met voorstellingen door Nederland. Na verloop van tijd kiest ze toch weer voor de zorg; dit keer als communicatietrainer. Ze geeft onder meer trainingen in communicatie aan zorgverleners die werken in verpleeghuizen. Burn-out
Maar het werk is pittig en ze vindt vooral rust in haar tuin. “Zodra ik het hek van het tuinenpark binnenliep, viel een last van me af. Daar kwam ik tot rust.” Toch blijkt dat niet genoeg. Haar sterke arbeidsethos en de stevige baan, in combinatie met een neurologische aandoening van rusteloze benen, eisen hun tol. Ze komt in 2000 in een twee jaar lange burn-out terecht. “Ironisch genoeg, want ik gaf ook training in hoe mensen een burn-out konden herkennen.” Inmiddels is ze ‘hersteld’, maar naar eigen zeggen verdwijnt de schade nooit helemaal. “Je kunt het vergelijken met een batterij die helemaal opraakt. Die werkt ook nooit meer helemaal zoals die ooit deed. Ik merk dat bijvoorbeeld in mijn concentratie. Dat ik zo hard heb gewerkt, is iets waar ik nog altijd spijt van heb.” Dat is ook iets wat ze de jonge generatie wil meegeven: “Let op jezelf. Het leven draait om meer dan werken!” a
OP PAD MET OUD-UTRECHT
Een wandeling langs beeldhouwwerken van Pieter d’Hont
Pieter d’Hont werd geboren in 1917 in Hilversum maar groeide grotendeels op in de Utrechtse Rivierenwijk. Zijn vader was timmerman bij de Nederlandse Spoorwegen maar maakte als hobby meubels en speelgoed voor zijn gezin. Hij bracht Pieter de liefde bij voor ambachtelijk handwerk. Pieter ging na de lagere school in de bouw werken maar ontdekte al snel zijn gave voor tekenen en beeldhouwen. Daarom meldde hij zich met goedkeuring van zijn ouders aan bij de Rijksacademie voor Beeldende Kunsten in Amsterdam waar hij leerling werd van professor Jan Bronner. Zijn eerste beeld, de kalkzandsteensculptuur Ontkiemen, kreeg de Zilveren Prix de Rome van 1940 en werd aangekocht door het Utrechtse Centraal Museum. Nog in de oorlog kreeg hij de opdracht voor het maken van een groot beeld Wijsheid dat in 1949 geplaatst zou worden bij de Spinozabrug. Daarvoor had hij een groot atelier nodig dat hij vond in het vestingwerk Manenburg. Daar zou tot aan zijn dood in 1997 zijn atelier blijven en het is dan ook de logische startplaats van onze wandeling.
Manenburg
Het vestingwerk Manenburg heeft zijn toegang in de Doelenstraat en is tegenwoordig regelmatig open voor het publiek. De woning bovenop het bolwerk is het best te bereiken door de poort die aan het Louis Hartlooper complex grenst. Het huis is versierd met een medaillonreliëf uit 1946, getiteld Schilderes en Beeldhouwer, dat in de gevel van Manenburg is geplaatst. Pieter d’Hont’s eerste
vrouw Anneke Jansen was schilderes en Pieter maakte dit reliëf en o.a. een grote stenen schouw als dank aan de gemeente Utrecht voor de restauratie van het pand Manenburg 2, waar de beeldhouwer en zijn vrouw meer dan 10 jaar hebben gewoond.
Anne Frank en Trijn van Leemput
We lopen via de Nieuwegracht en de Drift naar het Janskerkhof en komen aan de voorkant van de St.Janskerk uit bij het prachtige beeld van Anne Frank dat d’Hont in 1959 maakte als geschenk van de Utrechtse jeugd aan de stad Utrecht. Het werd op Bevrijdingsdag 1960 onthuld en wanneer je er ook langskomt, er liggen altijd wel bloemen. Vanaf het Janskerkhof vervolgen we onze wandeling naar de Zandbrug aan het einde van de Oudegracht. Daar staat sinds 1995 het standbeeld dat d’Hont maakte van Trijn van Leemput met houweel in de hand. Natuurlijk kent iedereen Trijn als de krachtige vrouw die het initiatief nam tot de sloop van het vijandelijke Kasteel Vredenburg, We lopen daarna door via de Nieuwekade naar de St. Jacobsstraat waar op de hoek een ander beeld staat van d’Hont. Het is de Merrie met Veulen, die hier in 1969-1970 werd neergezet in opdracht van de Centrale Bank en verwijst naar het nabijgelegen Paardenveld, de vroegere paardenmarkt van Utrecht. wars door wijk C lopen we verder, steken over bij de Catharijnebrug en gaan via Leidseveer, Westplein en Leidseweg naar de Koningsbergerstraat waar bij de ingang van het Christelijk Gymnasium de bronzen beelden
Wil je lid worden van Oud-Utrecht? Kijk dan op oud-utrecht.nl/ lid-worden
De historische vereniging Oud-Utrecht maakt voor DUIC wandelingen door de stad, op zoek naar bijzonder erfgoed. Deze keer lopen we door Utrecht op zoek naar beeldhouwwerken van Pieter d’Hont.
staan van een jongen met een hockeystick en aan de andere kant van een meisje met een schooltas. Ze staan elk op een console waarin de symbolen van de vier evangelisten Mattheüs, Marcus, Lucas en Johannes zijn verwerkt.
SHV en Stadhuis
We vervolgen onze wandeling, langs de Graadt van Roggenweg, het Jaarbeursplein en de Moreelsebrug, totdat we op de hoek van de Rijnkade en Mariaplaats getroffen worden door drie grote muursculpturen op het gebouw van de Steenkolen Handels Vereniging die de werkgebieden van de SHV, Energie, Transport en Mijnbouw, verbeelden. We lopen weer verder via de Mariastraat en Steenweg naar het Utrechtse Stadhuis, waar allereerst een gigantisch beeldhouwwerk in het oog springt, het timpaan van het Stadhuis. Uit 50.000 kilo Franse zandsteen hakten d’Hont en een collega dit timpaan uit dat 14 meter breed en drie meter hoog is. Het kunstwerk laat van links naar rechts een half liggende vrouw met zwaard en weegschaal zien die gerechtigheid symboliseert, een vrouw met haan, die staat voor waakzaamheid, een hurkende man met scepter en stadswapen, wat staat voor gezag, een hurkende vrouw met slang en palmtak, duidend op voorzichtig beleid en tenslotte weer een half liggende vrouw met kruis, bijbel en sleutels, die het geloof moet verbeelden. Het werk waaraan ruim drie jaar door d’Hont werd gewerkt, werd in 1957 onthuld door de toenmalige Utrechtse burgemeester De Ranitz.
Op de stadhuisbrug vinden we het beeld Meisje op Kermispaard. Dit uitbundige beeld werd in 1986 hier geplaatst ter gelegenheid van 30 jaar Stadsontspanning. Hier eindigt onze wandeling. Het altijd figuratieve werk van d’Hont zag hij zelf niet als kunst die voor musea was bedoeld, maar als onderdeel van het dagelijkse leven. Waar hij aanvankelijk zijn beelden polijstte, maakte hij later de structuur van de klei onderdeel van de expressiviteit van het kunstwerk. Al zijn werken stralen kracht uit. Wie denkt dat het complete werk van d’Hont in Utrecht is vermeld in dit artikel heeft het goed mis. Op grond van zijn talloze werken werd d’Hont wel ‘stadsbeeldhouwer van Utrecht’ genoemd. Al zijn werken noemen zou echter buiten het kader van deze wandeling vallen. a
Tekst: Piet van Dijck
Timpaan stadhuis.
Merrie met Veulen; St.Jacobsstraat. Foto’s: Piet van Dijck.
Trijn van Leemput; Zandbrug.
Sparen kan van woensdag 3 t/m dinsdag 30 juni 2026. OP=OP
Kijk voor meer informatie op: plus.nl/wkspaaractie
Acties zijn geldig van woensdag 3 t/m dinsdag 9 juni
