Issuu

Scholarly Research Journal for Interdisciplinary Studies, Online ISSN 2278-8808, SJIF 2016 = 6.17, www.srjis.com UGC Approved Sr. No.49366, MAR–APR, 2018, VOL- 5/44

&anarcanaavaad : gaiNat ivaYayaacao AQyayana va AQyaapna EaI Aahor icaMtamaNaI koSava & p`a. pgaaro pI. baI. Ph. D. 1

¯Öß ‹“Ö. ›üß ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ök, ×¿Ö Ö Ö¿ÖÖÃ˜Ö ×¾Ö³ÖÖ Ö, ›üÖò. ²ÖÖ²ÖÖÃÖÖÆêü²Ö †ÖÓ²Öê›ü ú¸ü ´Ö¸üÖšü¾ÖÖ›üÖ, ×¾ÖªÖ¯Ößšü, †Öî¸Óü ÖÖ²ÖÖ¤

ÃÖÆüµÖÖêgÖß ¯ÖÏÖ¬µÖÖ¯Ök, ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö-Ö ´ÖÖgÖÔ¤ü¿ÖÔkú, ›üÖò. ²ÖÖ²ÖÖÃÖÖÆêü²Ö †ÖÓ²Öê›ükú¸ü ´Ö¸üÖšü¾ÖÖ›üÖ, ×¾ÖªÖ¯Ößšü, †Öî¸Óü ÖÖ²ÖÖ¤

–ÖÖÖ¸ü“ÖÖÖ¾ÖÖ¤üÖ“Öß ×¿Ö Ö Ö Öê˜ÖÖŸÖ †»Öß ú›êü ¾µÖÖ¯Ö ú “Ö“ÖÖÔ ÆüÖêŸÖÖÖÖ ×¤ÃÖŸÖê. Æüß “Ö“ÖÖÔ †Ó×ŸÖ´ÖŸÖ: ‹ úÖ“Ö ×¾Ö“ÖÖ¸üÖ¯ÖµÖÕŸÖ µÖê‣ Ö ¯ÖÖêÆü“ÖŸÖê. ŸÖÖê ×¾Ö“ÖÖ¸ü ´Æü Ö•Öê Ã¾ÖŸÖ:“Öê –ÖÖÖ Ã¾ÖŸÖ: ÃÖÓ¸ü×“ÖŸÖ ú¸üŸÖÖŸÖ. ŸÖß ¯Ö×¸üÛÃ£ÖŸÖß ŸµÖÖÓÖÖ ×¾ÖÂÖµÖÖÖãÃÖÖ¸ü •¯Ö»Ö²¬Ö úº Ö ¤êü ÖêÆêü ×¿Ö Ö úÖ“µÖÖ †¬µÖÖ¯ÖÖÖŸÖæÖ ÃÖÖ£ÖÔ ÆüÖê‡»Ô Ö. Scholarly Research Journal's is licensed Based on a work at www.srjis.com

¯ÖÏÖÃŸÖÖ×¾Ö ú :‟ÖÖÖ¸ü“ÖÖÖ¾ÖÖ¤ü : •Ö× ÖŸÖ ×¾ÖÂÖµÖÖ“Öê †¬µÖµÖÖ ¾Ö †¬µÖÖ¯ÖÖ ×¿Ö Ö ÖÖŸÖ ²Ö¤ü¹Ö ÆüÖêŸÖ†ÖÆêüŸÖ. ÆüÖ ²Ö¤ü¹Ö Öã Ö¾Ö¢ÖÖ¯Öæ ÖÔ ×¿Ö Ö ÖÖ“µÖÖ ×¤ü¿ÖêÖêÆüÖêŸÖ†ÖÆêü. ×¿Ö Ö Ö Æüß ¯ÖÖêÃ™üÖ´ÖÖ±ÔúŸÖ ¾ÖÖ ×¿Ö Ö úÖ´ÖÖ±ÔúŸÖ ×¾ÖŸÖ¶üßŸÖ ú¶üÖ¾ÖµÖÖ“Öß ³ÖÖî×ŸÖ ú ÖÖêÂ™ü Ö¾Æêü. ÃÖã¯Öß ú †ÖÛ Ö “ÖîŸÖµÖ¿ÖÖ¹Öß ×¿Ö Ö Ö Æêü ÖêÆü´Öß“Ö ´Öã¹ÖÖÓ“µÖÖ ¿ÖÖ¶üß×¶ü ú †Ö× Ö ÃÖÖÓÃ é×ŸÖ ú ³Öæ´ÖßŸÖ ¸ •ÖÖ¾Öê ¹ÖÖ ÖŸÖê, ×Ö´ÖÖÔ Ö ¾ÆüÖ¾Öê ¹ÖÖ ÖŸÖê. ¯ÖÖ»Ö•ú-×¿Ö Ö ú, ÃÖÆü úÖ¶üß ×¾ÖªÖ£Öá †Ö× Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö µÖÖÓ“µÖÖ ¯Ö¶üÃ¯Ö¶ü ¤êü¾ÖÖ Ö ‘Öê¾ÖÖ ÖßŸÖæÖ ŸµÖÖ“Öß •ÖÖê¯ÖÖÃÖÖÖÆüÖêŸÖê. µÖê£Öê ×¿Ö•Ö•ú ¾Ö ×¾ÖªÖ£Öá ¤êü¾ÖÖ Ö ‘Öê¾ÖÖ Ö ´ÖÆü¢¾ÖÖ“Öß šü¶üŸÖê. ´Æü Ö•Öê“Ö †Ö•Ö ¾Ö ÖÖÔŸÖß¹Ö †¬µÖµÖÖ-†¬µÖÖ¯ÖÖ ¯ÖÏ× ÎúµÖÖ †×¬Ö úÖ×¬Ö ú ×¾ÖªÖ£Öá ëú×¦üŸÖÆüÖê‣ Ö †Ö¯Ö¹Öê †¬µÖÖ¯ÖÖ ¯Ö×¶ü ÖÖ´Ö úÖ¶ü ú, ¯ÖÏ³ÖÖ¾Öß, ×™ü úÖ‣ ¾Ö ²ÖÆãü¾µÖÖ¯Öß ÆüÖê µÖÖÃÖÖšüß –ÖÖÖ¶ü“ÖÖÖ¾ÖÖ¤ü ÆüÖ ‹ ú´Öê¾Ö ¯ÖµÖÖÔµÖ †Ö•Ö“µÖÖ ÛÃ£ÖŸÖßŸÖ •¯ÖµÖãŒŸÖ †ÖÆêü. †Ö•Ö“Öß†Ö¯Ö¹Öß †¬µÖµÖÖ ¯ÖÏ× ÎúµÖÖ ´Æü Ö•Öê“Ö –ÖÖÖÖ“Öß ¶ü“ÖÖÖÆüÖêµÖ. ×¾ÖªÖ£Öá Ã¾ÖŸÖ:“Öß –ÖÖÖÖ“Öß ¶ü“ÖÖÖ ú¶üŸÖÖŸÖÆêü úÖµÖÔŸÖê ¯Öæ¾ÖÖÔÖã³Ö¾Ö Ø ú¾ÖÖ †ÖÓŸÖ¶ü× ÎúµÖÖ´Æü ÖæÖ ú¶üŸÖ †ÃÖŸÖß¹Ö.

µÖÖ ú¶üßŸÖÖ ŸµÖÖÓÖÖ ÃÖÓ¬Öß •¯Ö¹Ö²¬Ö

ú¸ Ö ¤êü Öê Ö¶ü•Öê“Öê †ÖÆêü. ŸµÖÖŸÖæÖ“Ö ŸµÖÖÓÖÖ †Ö ú¹ÖÖÖ²Ö¶üÖê²Ö¶ü“Ö –ÖÖÖÖ“Öß ×ÖÙ´ÖŸÖß ú¶üŸÖÖ µÖê‡Ô¹Ö. ‟ÖÖÖ¸ü“ÖÖÖ¾ÖÖ¤ü (Constructivism) †£ÖÔ Constructivism ÆüÖ ¿Ö²¤ü Construere µÖÖ ¹Öò×™üÖ ¿Ö²¤üÖ¯ÖÖÃÖæÖ ŸÖµÖÖ¶ü —ÖÖ¹Öê¹ÖÖ †ÖÆêü. –ÖÖÖÖ“Öß ¶ü“ÖÖÖ ú¶ü µÖÖ“µÖÖ ¯ÖÏ× ÎúµÖÖ úÖµÖÖÔÛ¾ÖŸÖ šêü¾Ö Öê ÆüÖ –ÖÖÖ¶ü“ÖÖÖ¾ÖÖ¤üÖ“ÖÖ ÖÖ³ÖÖ †ÖÆêü. ¯Öæ¾ÖÖÔÖã³Ö¾ÖÖ“µÖÖ †Ö¬ÖÖ¶êü •Öê¾ÆüÖ ¾µÖŒŸÖß Ö¾ÖßÖ ÃÖÓ ú¹¯ÖÖÖ“Öß ¶ü“ÖÖÖ ú¶üŸÖê ŸÖê¾ÆüÖ ŸµÖÖŸÖæÖ †¬µÖµÖÖ ‘Ö›üŸÖê µÖÖÃÖ –ÖÖÖ¶ü“ÖÖÖ¾ÖÖ¤ü †ÃÖê ´Æü ÖŸÖÖŸÖ. Copyright © 2018, Scholarly Research Journal for Interdisciplinary Studies

Shri. Aher Chintamani Keshav & Dr. Prof. Pagare P. B. 10551 (Pg. 10550-10554)

‟ÖÖÖ¸ü“ÖÖÖ¾ÖÖ¤üÖ“Öß ¾µÖÖ µÖÖ : ¯Öæ¾ÖÖÔÖã³Ö¾ÖÖ“µÖÖ †Ö¬ÖÖ¶êü •Öê¾ÆüÖ ¾µÖŒŸÖß Ö¾ÖßÖ ÃÖÓ ú¹¯ÖÖÖ“Öß ¶ü“ÖÖÖ ú¶üŸÖê ŸÖê¾ÆüÖ ŸµÖÖŸÖæÖ †¬µÖµÖÖ ‘Ö›üŸÖê µÖÖÃÖ – ÖÖÖ¶ü“ÖÖÖ¾ÖÖ¤ü ´Æü ÖŸÖÖŸÖ. ‟ÖÖÖ¸ü“ÖÖÖ¾ÖÖ¤üÖ“ÖÖ ˆ Ö´Ö: ÃÖÖò êúÎ ×™üÃÖ ¾Ö ŸµÖÖ“Öê ×¿ÖÂµÖ µÖÖÓ“µÖÖ ¾Öî“ÖÖ×¶ü ú “Ö“ÖìŸÖ, ¯ÖÏ¿ÖÖê¢Ö¶ü ¯Ö¨ŸÖßŸÖ µÖÖ“Öê ²Öß•Ö ÃÖÖ¯Ö›üŸÖê. ŸÖ¶ü ×¾Ö úÖÃÖÖ´Ö¬µÖê •ÖÖòÖ›üµã‡Ô, ×•ÖÖ ×¯Ö†Ö•Öê, •Öê¶üÖò´Ö ²ÖÎãÖ¶ü, ¹Öê¾Ö ×¾Ö ÖÖŸÃ úß, ¹ÖêÃÖ¶ü±êú¹Ö µÖÖÓ“Öê µÖÖê Ö¤üÖÖ ´ÖÆü¢¾ÖÖ“Öê †ÖÆêü. ‟ÖÖÖ¸ü“ÖÖÖ¾ÖÖ¤üÖ“Öê ¯ÖÏ•úÖ¸ü: 1. ²ÖÖê¬ÖÖŸ´Ö ú –ÖÖÖ¶ü“ÖÖÖ¾ÖÖ¤ü 2. ÃÖÖ´ÖÖ×•Ö ú –ÖÖÖ¶ü“ÖÖÖ¾ÖÖ¤ü 3. ÃÖ´Öæôû –ÖÖÖ¶ü“ÖÖÖ¾ÖÖ¤ü (¯ÖÏ úÖ¶ü úÖê ÖŸÖÖÆüß †ÃÖ¹ÖÖ ŸÖ¶üß †¬µÖµÖÖÖ“µÖÖ ±ú×¹ÖŸÖÖ¯Öê ÖÖ †¬µÖµÖÖÖ“Öß ¯ÖÏ× ÎúµÖÖ ´ÖÆü¢¾ÖÖ“Öß †ÖÆêü. Æüß ²ÖÖ²Ö ´ÖÖ¡Ö ŸµÖÖŸÖ ÃÖÖ´ÖÖ‡Ô ú †ÖÆêü.) ‟ÖÖ-Ö¸ü“ÖÖÖ¾ÖÖ¤üÖ“Öê Öé×ÆüŸÖ êú : 1. †Öã³Ö¾ÖÖŸÖæÖ –ÖÖÖ¶ü“ÖÖÖÆüÖêŸÖê. 2. †¬µÖµÖÖÖŸÖ ²ÖÖÆüµ •Ö ÖŸÖÖ“Öê ¾ÖîµÖÛŒŸÖ ú ¯ÖÖŸÖôûß¾Ö¶ü †£ÖÔ×Ö¾ÖÔ“ÖÖ êú¹Öê •ÖÖŸÖê. 3. †Öã³Ö¾ÖÖÓÖÖ †£ÖÔ ¤êü µÖÖ“µÖÖ ÃÖ× ÎúµÖ ¯ÖÏ× ÎúµÖêŸÖæÖÃÖÓ ú¹¯ÖÖÖ“Öß ×ÖÙ´ÖŸÖßÆüÖêŸÖê. 4. –ÖÖÖ×ÖÙ´ÖŸÖ ×¾Ö×¾Ö¬Ö ¥üÂ™üß úÖêÖÖ“Öß ¤êü¾ÖÖ Ö‘Öê¾ÖÖ Ö ÆüÖêŸÖê. µÖÖŸÖæÖ Ã¾ÖŸÖ:“Öß †ÖÓŸÖ×¶ü ú ³Öæ×´Ö úÖ ²Ö¤ü¹ÖŸÖÖ µÖêŸÖê. ‟ÖÖÖ¸ü“ÖÖÖ¾ÖÖ¤üÖ“Öß ˆ¯Ö¯Ö¢Öß : 1. •ëú×¦üµÖÃÖÓ•ú»¯Ö-ÖÖ

2. †¬µÖÖ¯ÖÖÖ“Öß •×§Â™üµê

3. ×¾ÖªÖ£Öá •ëú¦üß†¬µÖÖ¯ÖÖ¯Ö¨ŸÖß

4. †³µÖÖÃÖ•Îú´Ö 5.

´Öæ»µÖ´ÖÖ¯Ö-Ö 6. ×¿Ö Ö úÖÓ“Öê ¯ÖÏ×¿Ö Ö Ö 7. ×¿Ö•Ö úÖÓ“Öß³Öæ×´Ö•úÖ ‟ÖÖÖ¸ü“ÖÖÖ¾ÖÖ¤üß †¬µÖÖ¯ÖÖ ¯Ö¨ŸÖß: –ÖÖÖ¶ü“ÖÖÖ¾ÖÖ¤ü ÆüÖ ¯Öæ ÖÔ¯Ö Öê ×¾ÖªÖ£Öá ëú¦üß †ÃÖ¹µÖÖÖê ŸµÖÖ“ÖÖ †¾Ö¹ÖÓ²Ö ú¸ Ö ×¾ÖªÖ£µÖÖÕÖÖ †Ö¾Ö¿µÖ ú ¯Öã¶êü¿ÖÖ ¾Ö µÖÖê•µÖ ÃÖã×¾Ö¬ÖÖ ¾Ö ÃÖÓ¬Öß ¯Öã¸ü×¾Ö»µÖÖÃÖ ×¾ÖªÖ£Öá -Ö×¾Ö-Ö –ÖÖÖÖ“Öß ×ÖÙ´ÖŸÖß ú¸ ¿Ö úŸÖÖŸÖÆêü ×¿Ö Ö úÖÓÖß ¹Ö ÖÖŸÖ ‘µÖÖ¾Öê ¾Ö ŸµÖÖ ú¶üßŸÖÖ•ÖÖ¹Öß¹Ö úÖµÖÔ×ÖŸÖß“ÖÖ ¾ÖÖ¯Ö¶ü ú¶üÖ¾ÖÖ. 1. ¯Öé“”ûÖ †Öã´ÖÖÖ-¯ÖÏ¿Ö ×¾Ö“ÖÖ¸ Ö µÖÖê µÖ •¢Ö¶ü úÖœæüÖ ‘ÖêŸÖÖÖÖ ¯Öæ¾ÖÔ–ÖÖÖ •ÖÖ ÖéŸÖß, ŸÖÖÙ ú ú ×¾Ö“ÖÖ¸ü •ú¸ü•µÖÖÃÖ ³ÖÖ•Ö ¯Ö›ü Öê. •¤üÖ. ¯ÖÏ´ÖêµÖÖ“Öß ×ÃÖ¨ŸÖÖ ÃÖÖê›üŸÖÖÖÖ •¯ÖµÖãŒŸÖ. Copyright © 2018, Scholarly Research Journal for Interdisciplinary Studies

Shri. Aher Chintamani Keshav & Dr. Prof. Pagare P. B. 10552 (Pg. 10550-10554)

2. ¾Ö•Öá•ú¸ü•Ö- •úÖê ÖŸµÖÖÆüß ÖÖêÂ™üß´Ö¬µÖê †ÃÖ¹Öê¹µÖÖ ÃÖÖ´µÖ-³Öê¤ü ¾Öî×¿ÖÂ™üµÖÖãÃÖÖ¶ü ¾Ö Öá ú¶ü Ö ú¶ü Öê. 3. ×¾Ö¿»ÖêÂÖ•Ö - ×¤ü»Öê¹µÖÖ ´ÖÖ×ÆŸÖß“Öê ×¾Ö¿¹ÖêÂÖ Ö ú¶ü Öê. •¤üÖ. ³ÖÖî×´ÖŸÖß ú ¶ü“ÖÖÖ 4. ÃÖÖÓ× Ö ú ¿Ö²¤ü„ÖÖ»Ö ŸÖµÖÖ¸ü ú¸ü Öê - ÃÖÓ•µÖÖ±úôû¶Ö¾Ö¶ü ×¹ÖÆæüÖŸµÖÖ“Öê †¾ÖµÖ¾Ö ×¾Ö“ÖÖ¶ü Öê. 5. ÃÖÓ ú»¯ÖÖÖ ×“Ö¡Ö Ö - ‹ ÖÖªÖ ÃÖÓ ú¹¯ÖÖê“Öê ¯Öæ ÖÔ ×“Ö¡Ö Ö ÆüÖê µÖÖÃÖÖšüß ×ŸÖ“µÖÖ¿ÖßÃÖÓ²ÖÓÛ¬ÖŸÖ ÃÖÓ²ÖÓ×¬ÖŸÖ ÃÖ¾ÖÔ ´Öã§êü, ×¾ÖªÖ£µÖÖÕÖê †Ö¯Ö¹µÖÖ †Ö ú¹ÖÖÖÖãÃÖÖ¶üŸÖµÖÖ¶ü ú¶ü Öê. 6. ´ÖãŒŸÖ ¯ÖÏ¿Ö -‹ úÖ“Ö ¯ÖÏ¿ÖÖ¹ÖÖ †Öê ú •¢Ö¶êü †ÃÖ¹Öê¹ÖÖ ¯ÖÏ¿Ö ×¾Ö“ÖÖ¶ü Öê. •¤üÖ. 12 ¹ÖÖ ³ÖÖ Ö •ÖÖ ÖÖ¶üß ÃÖÓ µÖÖ ÃÖÖÓ ÖÖ. 7. ÃÖ´ÖÃµÖÖ×¾Ö´ÖÖê“ÖÖ - ×¾ÖªÖ£µÖÖÕÓ¯Öãœêü ‹ ÖÖ¤üß ÃÖ´ÖÃµÖÖ šêü‣ Ö ×ŸÖ“µÖÖ¾Ö¶ü •¯ÖÖµÖ ÃÖã“Ö¾Ö Öê. ¯ÖÏŸµÖê úÖ“Öß ´ÖŸÖê ‘µÖÖ¾Öß ¾Ö ‹ ú“Ö ¯Ö¨ŸÖ ¾ÖÖ¯Ö¶üÖ¾Öß. 8. ¯ÖÏµÖÖê×„Ö úŸÖÖ - ¯ÖÏŸµÖ Ö éúŸÖß ú¸ Ö ¯ÖÏµÖŸÖÖŸÖæÖ ×ÖµÖ´ÖÖÓ“ÖÖ úÖµÖÖÔŸ´Ö úÃÖã¡ÖÖÓ“ÖÖ ¿ÖÖê¬Ö ‘Öê Öê.

•¤üÖ.

×ÖµÖ´ÖÖ¾Ö¸ Ö •¤üÖÆü¶ü Ö ÃÖÖê›ü¾Ö Öê. 9. ÃÖÆü úÖµÖÖÔŸÖæÖ †¬µÖµÖÖ -ÃÖÆüÖ¬µÖÖ£ÖáÓÖß ‹ ú´Öë úÖÓÖÖ ´Ö¤üŸÖ ú¹Ö †¬µÖµÖÖ ú¶ü Öê. •¤üÖ. Ã¾ÖµÖÓ†¬µÖµÖÖÖŸÖæÖ •¤üÖÆü¶ü Öê ÃÖÖê›ü¾Ö Öê. 10. †Öê ÖŸÖŒŸÖÖ - ‘Ö™üÖÖ Îú´ÖÖÖãÃÖÖ¶ü •¤üÖ. ÃÖÖê›ü¾Ö Öê. (²Öê¶üß•Ö, ¾Ö•ÖÖ, Öã ÖÖ úÖ¶ü, ³ÖÖ ÖÖ úÖ¶ü µÖÖ × ÎúµÖÖ Îú´ÖÖÖê ÃÖÖê›ü¾Ö Öê.) 11. †ÖœüÖ¾ÖÖ ¯Ö¨ŸÖ - ¯Öæ¾ÖÔ–ÖÖÖÖ“ÖÖ †ÖœüÖ¾ÖÖ ‘Öê‣ Ö Ö×¾ÖÖ –ÖÖÖ ×´Öôû¾Ö Öê. Öã Ö¬Ö´ÖÖÔ“Öß ••Öôû Öß ú¸ Ö ¯ÖÏ´ÖêµÖÖ¾Ö¶ü“Öß •¤üÖ. ÃÖÖê›ü¾Ö Öê. 12. ´Ö-Ö: ×“Ö¡Ö -•ú´Öß ¯ÖÖµÖ·µÖÖ“ÖÖ ¾ÖÖ¯Ö¶ü ú¸ Ö •¤üÖ. ÃÖÖê›ü¾Ö Öê. µÖÖ ú¶üßŸÖÖ ÃÖ¶üÖ¾ÖÖ“Öß Ö¶ü•Ö †ÖÆêü. Û¿Ö Ö úÖÓÖß ÖÛ ÖŸÖ ×¾ÖÂÖµÖÖ“µÖÖ †¬µÖÖ¯ÖÖÖ ú¶üßŸÖÖ ¾Ö¶üß¹Ö ×¾Ö×¾Ö¬Ö úÖµÖÔ×ÖŸÖà“ÖÖ ‹ ú¡Ö ¾ÖÖ¯Ö¶ü ¾ÖÖ ‹ ú ‹ ú ÆüÖê‣ Ö ¯ÖÖšüµ‘Ö™ü úÖ¹ÖÖ †ÖãÃÖ¸ Ö †¬µÖÖ¯ÖÖ ú¶üÖ¾Öê ¾Ö ¯ÖÖšü™üÖ“Ö ÖŸÖµÖÖ¶ü ú¶üÖ¾Öê. ×¾ÖªÖ£µÖÖÕ-Öß –ÖÖ-Ö×-ÖÝüü´ÖŸÖß ú¶üŸÖÖÖÖ (†¬µÖµÖÖ) ŸµÖÖÓÖÖ ¯Öãœüß¹Ö ¯Ö×¶üÛÃ£ÖŸÖß“Öß ×ÖÝüü´ÖŸÖß ú¶üÖ¾Öß. 1. ¾Ö ÖÖÔŸÖ ²Öã¨ß¹ÖÖ “ÖêŸÖÖÖ ¤êü ÖÖ¶êü ¾ÖÖŸÖÖ¾Ö¶ü Ö ×Ö´ÖÖÔ Ö ú¶üÖ¾Öê. 2. †¯Ö×¶ü×“ÖŸÖ ÃÖ´ÖÃµÖÖ 3. ¯Öæ¾ÖÔ–ÖÖÖ †Öšü¾Ö µÖÖ“ÖÖ ¯ÖÏµÖŸÖ ÃÖã¸ ú¶üÖ¾ÖÖ. 4. ×¾ÖªÖ£Öá †Ö ú¹ÖÖ ú¶ü µÖÖÃÖ ÃÖã·ý¾ÖÖŸÖ ÆüÖêŸÖê. 5. †¯Ö×¶ü×“ÖŸÖ ‘Ö™ü úÖ²Ö¤Ëü¤ü¹Ö ú¬ÖßŸÖ Ôú, ú¬ÖßÃÖÓ ú¹¯ÖÖÖ, ú¬Öß †Öã³Ö¾Ö µÖÖÓ“µÖÖ ´Ö¤üŸÖßÖê †¯Ö×¶ü×“ÖŸÖ †¾ÖÃ£ÖÖ Ø ú“ÖßŸÖ •ú´Öß •ú¸ü•Öê. 6. µÖÖ ú¶üßŸÖÖÃÖÆüÖ¬µÖÖ“Öß ´Ö¤üŸÖ, “Ö“ÖÖÔ, ×¿Ö Ö ú ´ÖÖ ÖÔ¤ü¿ÖÔÖ ÃÖÓ¤ü³ÖÖÔ“ÖÖ ¾ÖÖ¯Ö¶ü ú¶üÖ¾ÖÖ. Copyright © 2018, Scholarly Research Journal for Interdisciplinary Studies

Shri. Aher Chintamani Keshav & Dr. Prof. Pagare P. B. 10553 (Pg. 10550-10554)

7. ×¾Ö“ÖÖ¶ü ¯ÖÏ× ÎúµÖêŸÖß¹Ö †›ü£Öôêû ¤æü¶üÆüÖêŸÖÖŸÖ. 8. -Ö×¾Ö-Ö –ÖÖÖÖ“Öß ×ÖÙ´ÖŸÖßÆüÖêŸÖê. ¾Ö¶üß¹Ö ¯ÖÖµÖ·µÖÖ“ÖÖ ¾ÖÖ¯Ö¶ü êú¹µÖÖÃÖ ÖêÆü´Öß“Ö ×¾ÖªÖ£Öá ¾ÖîµÖÛŒŸÖ ú ¯ÖÖŸÖôûß¾Ö¶ü ‘ÖêŸÖ¹Öê¹µÖÖ †Öã³Ö¾ÖÖÓ“µÖÖ †£ÖÔ×Ö¾ÖÔ“ÖÖÖŸÖæÖ –ÖÖÖ×ÖÙ´ÖŸÖßÆüÖêŸÖê. ×¾ÖªÖ£µÖÖÕÖÖ ¾Ö ÖÖÔŸÖ ×¿Ö Ö úÖÖê ×¿Ö ú¾Ö Öê ´Æü Ö•Öê“Ö †¬µÖµÖÖ †Öã³Ö¾Ö ¤êü Öê. ‟ÖÖÖ¸ü“ÖÖÖ¾ÖÖ¤üß †¬µÖÖ¯ÖÖÖ“Öê ±úÖµÖ¤êü : 1. †¬µÖµÖÖ-†¬µÖÖ¯ÖÖ ¯ÖÏ× ÎúµÖÖ †ÖÖÓ¤ü¤üÖµÖß, ´ÖÖÖê¶Óü•Ö ú ¾Ö éú×ŸÖµÖãŒŸÖ ²ÖÖŸÖê. 2. –ÖÖÖ¶ü“ÖÖÖ¾ÖÖ¤üß †¬µÖÖ¯ÖÖÖ´Öãôûê •Öß¾ÖÖ úÖî¿Ö¹µÖê, ´Öã¹µÖê µÖÖÓ“ÖÖ ÃÖÆü•ÖÃÖÓÃ úÖ¶üÆüÖêŸÖÖê. 3. ²Öã¨ß, ³ÖÖ¾ÖÖÖ ¾Ö éúŸÖß µÖÖ ×ŸÖÆüà“ÖÖ ÃÖ´Ö¾ÖµÖ ÃÖÖ¬Ö¹ÖÖ •ÖÖŸÖÖê. 4. ¿Öî Ö× Ö ú ¤ü•ÖÖÔ ¾Ö Öã Ö¾Ö¢ÖÖ ¾ÖÖœüßÃÖ ´Ö¤üŸÖÆüÖêŸÖê. ‟ÖÖÖ¸ü“ÖÖÖ¾ÖÖ¤ü ¾Ö ´Öæ»µÖ´ÖÖ¯ÖÖ : †³µÖÖÃÖ Îú´Ö, ¯ÖÖšüµ¯ÖãÃŸÖ ú, ¾Ö ÖÖÔ¬µÖÖ¯ÖÖ µÖÖ ÃÖ¾ÖÖÔŸÖ –ÖÖÖ¶ü“ÖÖÖ ¾ÖÖ¤üÖ“ÖÖ †¾Ö¹ÖÓ²Ö êú¹ÖÖ Öê¹µÖÖÃÖ ´Öæ¹µÖ´ÖÖ¯ÖÖÖŸÖÆüß ²Ö¤ü¹Ö ú¶ü Öê Ö¶ü•Öê“Öê †ÖÆêü. ¯ÖÖ¶Óü¯ÖÖ×¶ü ú ´Öæ¹µÖ´ÖÖ¯ÖÖ ¯Ö¨ŸÖßÖê ×¾Ö“ÖÖ¶ü¹Öê •ÖÖ ÖÖ¶êü ¯ÖÏ¿Ö Æêü ¯ÖÖšüµ¯ÖãÃŸÖ úÖ¾Ö¶ü ¾Ö Ã´Ö¶ü Ö¿ÖŒŸÖß¹ÖÖ †ÖãÃÖ·ýÖ †ÃÖŸÖÖŸÖ. ŸÖ¶ü, úÖµÖÔ úÎ ´ÖÖŸÖ ³ÖÖ¾Ö ¿ÖÖê¬Ö Öê, ÃÖé•ÖÖ¿Öß¹Ö ×¾Ö“ÖÖ¶ü ¾µÖŒŸÖ ú¶ü Öê. Ö¾ÖßÖ ¯Ö×¶üÛÃ£ÖŸÖßŸÖ –ÖÖÖÖ“Öê •¯ÖµÖÖê•ÖÖ ú¶ü Öê ‡. ²ÖÖê¬ÖÖŸ´Ö ú ²ÖÖ²ÖàÖÖ ŸµÖÖŸÖ Ã£ÖÖÖ ÖÃÖŸÖê. †¿Öß ´Öæ¹µÖ´ÖÖ¯ÖÖ ¯Ö¨ŸÖß ²Ö¤ü¹ÖæÖ ×¾Ö“ÖÖ¶ü ¯ÖÏ¾ÖŸÖÔ ú ¾Ö ´ÖãŒŸÖ Ã¾Ö·ý¯ÖÖ“Öê ¯ÖÏ¿Ö ×¾Ö“ÖÖ¶ü µÖÖ¾Ö¶ü ³Ö¶ü ¤êü ÖÖ¶üß ´Öæ¹µÖ´ÖÖ¯ÖÖ ¯Ö¨ŸÖß ¾ÖÖ¯Ö¶ü Öê Ö¶ü•Öê“Öê †ÖÆêü. µÖÖ¾Ö¸ü NCF 2005 ´Ö¬µÖê ³Ö¶ü ×¤ü¹ÖÖ †ÖÆêü. úÖ¶ü Ö ¯ÖÏ¿ÖÖ“µÖÖ •¢Ö¶üÖ´Ö¬ÖæÖ ×¾ÖªÖ£µÖÖÔÓ“Öê ¾ÖîµÖÛŒŸÖ ú ¥üÂ™üß úÖêÖÃ¯ÖÂ™ü ×¤üÃÖÖ¾ÖêŸÖ. †¿ÖÖ ¯ÖÏ úÖ¶ü“Öê ´ÖãŒŸÖ ¯ÖÏ¿Ö ¯ÖÏ¿Ö¯Ö×¡Ö úêŸÖ ÃÖ´ÖÖ×¾ÖÂ™ü †ÃÖÖ¾ÖêŸÖ µÖÖ“Ö²Ö¶üÖê²Ö¶ü †Ö¾ÆüÖÖÖŸ´Ö ú ´Æü Ö•Öê ¯ÖÖšüµ•Îú´ÖÖ¾Ö¶ü †Ö¬ÖÖ¶üßŸÖ ¯Ö Ö ¯ÖÖšüµ¯ÖãÃŸÖ úÖ ²ÖÖÆêü¶üß¹Ö ¯ÖÏ¿Ö ¤üê Öß¹Ö †ÃÖÖ¾ÖêŸÖ. ÃÖ´ÖÖ¸üÖê¯Ö : ×¿Ö Ö ÖÖ“ÖÖ ÃÖÓ µÖÖŸ´Ö ú ×¾ÖÃŸÖÖ¶ü Æêü •×§üÂ™ü ÃÖÖ¬µÖ ú¶üŸÖÖÖÖ †¿Öß ¾Öêôû †Ö¹Öß †ÖÆêü úß Öã Ö¾Ö¢ÖÖ ÃÖÖ¬µÖ •ú¶ü µÖÖÃÖÖšüß ´Öã§üÖ´Ö ¾Öê Öôêû ¯ÖÏµÖŸÖ ú¶ü Öê Ö¶ü•Öê“Öê —ÖÖ¹Öê †ÖÆêü. ŸµÖÖ¾Ö¶ü ‹ ú ¯ÖµÖÖÔµÖ ´Æü Ö•Öê ¯Öæ ÖÔŸÖµÖÖ ×¾ÖªÖ£Öá ëú¦üß †ÃÖ¹Öê¹ÖÖ –ÖÖÖ¶ü“ÖÖÖ¾ÖÖ¤ü ü¾Ö ÖÖÔŸÖ ¯ÖÖêÆü“Ö×¾Ö Öê. µÖÖê µÖ ÃÖÓ¬Öß ¾Ö ÃÖã×¾Ö¬ÖÖ ¯Öã¶ü¾Ö¹µÖÖÃÖ ×¾ÖªÖ£Öá Ã¾ÖŸÖ:ÃÖÖšüß –ÖÖÖ×ÖÙ´ÖŸÖß ú·ý ¿Ö úŸÖÖŸÖ. ¾Ö ŸµÖÖ“Öß ¬ÖÖ¶ü ÖÖ ¯ÖŒ úßÆüÖêŸÖê. µÖê£Öê ×¿Ö Ö úÖÓÖß ´ÖÖ ÖÔ¤ü¿ÖÔ úÖ“Öß ³Öæ×´Ö úÖ ‘µÖÖ¾Öß. ¾Ö¶üß¹Ö¯ÖÏ úÖ¶êü Ö× ÖŸÖÖ“Öê †¬µÖÖ¯ÖÖ ¾Ö †¬µÖµÖÖ µÖÖ×¾ÖÂÖµÖß ´ÖÖ×ÆüŸÖß ×¿Ö Ö úÖÓÖß ‘Öê Öê Ö¶ü•Öê“Öê †ÖÆêü. ‘Ö™ü úÖ¹ÖÖ †ÖãÃÖ·ýÖ ¯ÖÖšü™üÖ“Ö Ö ¾Ö ×¿Ö Ö úÖ“Öê †¬µÖÖ¯ÖÖ Æüß ÖÖêÂ™ü Ö¾µÖÖ ×¾Ö“ÖÖ¶üÖÖê, Öã¹µÖÖ ´ÖÖÖÖê Ã¾Öß úÖ¶ü ú¶ü µÖÖ“Öß Ö¶ü•Ö †ÖÆêü. Copyright © 2018, Scholarly Research Journal for Interdisciplinary Studies

Shri. Aher Chintamani Keshav & Dr. Prof. Pagare P. B. 10554 (Pg. 10550-10554)

ÃÖÓ¤ü³ÖÔ : ´Öãôêû ¸üÖ.¿Ö, •´ÖÖšêü ×¾Ö.ŸÖã (1998) ¿Öî Ö× Ö úÃÖÓ¿ÖÖê¬ÖÖÖ“Öß ´Öæ»ÖŸÖ¢¾Öê, ÖÖ Ö¯Öæ¸ü, ´ÖÆüÖ¸üÖÂ™üÒ ×¾ÖªÖ¯Ößšü, ÖÏÓ£Ö×ÖÙ´ÖŸÖß ´ÖÓ›üôû. ´ÖãŒŸÖ×¾ÖªÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬ÖÖ ×ÖµÖŸÖ úÖ×»Ö ú •Öã»Öî 2002 ÖÓ›ü-1, µÖ.“Ö.´Ö.´Öã. ×¾ÖªÖ¯Ößšü, ÖÖ×¿Ö ú. •Öß¾ÖÖ ×¿Ö Ö Ö •Öã»Öî 2014, ±êú²ÖÎã 2018. ×¿Ö Ö Ö ÃÖÓ Îú´Ö Ö •ÖÖÖê¾ÖÖ¸üß 2009. ¯ÖÖ“Ö¯ÖãŸÖê ›üß.‹´Ö. –ÖÖÖÃÖÓ¸ü“ÖÖÖ¾ÖÖ¤ü-ÃÖÓ ú»¯ÖÖÖ ¾Ö ´Ö¸üÖšüß †¬µÖÖ¯ÖÖÖŸÖ •¯ÖµÖÖê•ÖÖ. ×¿Ö Ö ÖÖŸÖß»Ö ´Ö´ÖÔ¥üÂ™üß - ¡Öî´ÖÖ×ÃÖ ú †ÖŒ™üÖê 2010 ŸÖê ×›üÃÖêÓ 2010, ‡ÖÃÖÖ‡Ô™ü ¯ÖÛ²»Ö êú¿ÖÃÖ, ÖÖ×¿Ö ú. P.B. Pagare (June, 2013) A study of the awareness about Inclusive education, Conflux Journal of Education A peer reviewed International journal among teacher educators in Aurangabad District. P-100 P.B. Pagare (June, 2012) Global Concern for Quality of Educational Research, International Multidisciplinary E-journal. P.B. Pagare (June, 2012) Effectiveness of innovative collaborative learning techniques for teacher educator in teacher education institutes International Multidisciplinary EJournal (Monthly Peer Reviewed Refereed Journal) page no. 14.