ཕྱིི་ལོོ་ ༢༠༡༩ ལོོར་གཏན་འབེེབས་བྱུང་བའིི་བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་དང་རིིག་གཞུང་སློོབ་གྲྭའིི་བསླབ་ གཞིིའིི་རྩ་འཛིིན་གྱིི་དགོོངས་དོོན་ལྟར་རྩོོམ་སྒྲིིག་ཞུས་།
བོོོད་ཀྱིིི་སྐད་ཡིིིག་དང་རིིིག་གཞུུང་སློོོབ་གྲྭའིིི་བོོོད་ཡིིིག་སློོོབ་དེེེབ་
སྔོོོན་འགྲོོོ་ (སྟོོོད་ཆ་) (ཚོོོད་ལྟ་)
བོོོད་མིིིའིིིི་སྒྲིིིིག་འཛུུགས་ཤེེེས་རིིིག་ལས་ཁུུངས་ནས་རྩོོོམ་སྒྲིིིག་དང་གཏན་འབེེེབས་ཞུུས་ I
ཕྱིི་ལོོོ་ ༢༠༡༧ ལོོོར་རྩོོོམ་སྒྲིིག་དང་གཏན་འབེེབས་ཞུས་པའིི་བྱང་ཨ་རིིའིི་བོོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་དང་རིིག་གཞུང་སློོོབ་ གྲྭའིི་བོོོད་ཡིིག་སློོོབ་དེེབ་གཞིི་ལ་བཞག་སྟེེ་རྩོོོམ་སྒྲིིག་ཞུས།
རྩོོོམ་སྒྲིིག་འགན་འཁུར་བ།
བསྟན་འཛིིན་པདྨ། (ཤེེས་ལྷན་འགན་འཛིིན།)
ཞུ་དག་པ།
བསྟན་འཛིིན་དཔལ།
རྩོོོམ་སྒྲིིག་པ།
དེེབ་གཟུགས་དང་རྒྱབ་ཤ་ཇུས་འགོོོད་པ། རིི་མོོོ་བ།
དགེེ་འདུན་དོོོན་ཡོོོད།
བློོོ་བཟང་ཤེེས་རབ། པདྨ་ཡང་འཕེེལ།
གཏན་འབེེབས་ཚོོགས་ཆུང་གིི་ཚོོགས་མིི།
དངོོས་གྲུབ་བསྟན་པ།
ཤེེས་རིིག་ལས་ཁུངས་ཀྱིི་བོོད་ཡིིག་ཤེེས་ཡོོན་འགན་འཛིིན།
མིིང་ཆུང་།
དྷ་ས་བོོད་ཁྱིིམ་གྱིི་བོོད་ཡིིག་རྒྱུས་སྟོོན་པ།
དགེེ་འདུན་དོོན་ཡོོད། བསྟན་འཛིིན་དཔལ། ཆོོས་ཉིིད་སྒྲོོལ་མ།
བྱམས་པ་དཔལ་མོོ།
བློོ་བཟང་འཕྲིིན་ལས། བཀྲ་ཤིིས་མཚོོ་མོོ།
ཨེེ་མིི་ལེེ་ཡ། (Emilya)
ཤེེས་ལྷན་སློོབ་དེེབ་ཚན་པའིི་འགན་འཁུར་བ། བོོད་ཡིིག་སློོབ་དེེབ་རྩོོམ་སྒྲིིག་པ། ཤེེས་རིིག་བྱིིས་སྒྲུང་རྩོོམ་སྒྲིིག་པ།
དྷ་སྟེེང་བོོད་ཁྱིིམ་སློོབ་གྲྭའིི་སྔོོན་དགེེ།
ས་རཱ་བོོད་ཀྱིི་མཐོོ་རིིམ་སློོབ་གཉེེར་ཁང་གིི་བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་འཛིིན་གྲྭའིི་སློོབ་དགེེ། བོོད་ཀྱིི་དཔེེ་མཛོོད་ཁང་གིི་བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་འཛིིན་གྲྭའིི་སློོབ་དགེེ།
ནང་བསྟན་སྲིི་ཞུ་ཁང་གིི་སྐད་ཡིིག་གཉིིས་པའིི་སློོབ་ཁྲིིད་ལམ་སྟོོན་པ།
ཨོོ་ཤོོད་ཚེེ་རིིང་གཡང་འཛོོམས། ནང་བསྟན་སྲིི་ཞུ་ཁང་གིི་འཛིིན་སྐྱོོང་འགན་འཛིིན། ཉིི་མ་བུ་ཁྲིིད།
ནང་བསྟན་སྲིི་ཞུ་ཁང་གིི་སྐད་ཡིིག་གཉིིས་པའིི་སློོབ་དགེེ་ཟུར་པ།
©བོོད་མིིའིི་སྒྲིིག་འཛུགས་ཤེེས་རིིག་ལས་ཁུངས།
དཔེེ་དེེབ་འདིི་ཤེེས་རིིག་ལས་ཁུངས་ཀྱིི་དྲྭ་རྒྱ་ bodyiglobjong.com ནས་ལྟ་ཀློོག་དང་ཕབ་ལེེན་བྱེེད་ཐུབ། Special Acknowledgement
Funded by DANIDA through CICED
Phone: Email: Web:
DEPARTMENT OF EDUCATION Central Tibetan Administration
+91-1892-222572/222721 education@tibet.net www.sherig.org
GANGCHEN KYISHONG DHARAMSALA - 176215 DISTT. KANGRA H.P INDIA
ཆེེད་བརྗོོད།
༄༅། །བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་ནིི་བཅུ་ཕྲག་རིིག་གཞུང་བདུད་རྩིིའིི་ཉིིང་བཅུད་འཛིིན་པའིི་སྣོོད་བཟང་པོོ་དང་གངས་ ལྗོོངས་ལུགས་གཉིིས་ཀྱིི་དབུགས་རྒྱུན་སྐྱོོང་བའིི་སྲོོག་རྩའང་ཡིིན།
དེེས་ན་རང་གིི་སྐད་ཡིིག་རྒྱུན་འཛིིན་དང་
གོོང་སྤེེལ་བྱེེད་པ་ནིི་བོོད་མིི་ཡོོངས་རྫོོགས་ཀྱིི་ཕྲག་ཏུ་རང་བཞིིན་གྱིིས་བབས་པའིི་འགན་ཁུར་ཞིིག་ཡིིན་པ་སྨོོས་ ཅིི་དགོོས།
མིི་རིིགས་གང་ཞིིག་ཡིིན་ཡང་སྐད་ཡིིག་མིི་ཉམས་རྒྱུན་འཛིིན་གྱིིས་མིི་རབས་མིི་ཐོོག་བརྒྱུད་ནས་
འགྲོོ་མ་ཐུབ་ཚེེ་མིི་རིིགས་དེེ་ཉིིད་ཉམས་ཉེེས་སུ་འགྲོོ་རྒྱུ་ཡིིན་པ་གདོོན་མིི་ཟ། བོོད་མིིའིི་སྒྲིིག་འཛུགས་ནས་གལ་ཆེེ་དོོན་ཆེེར་བརྩིིས་ཏེེ།
དེེར་བརྟེེན་མིི་ལོོ་ཉིི་ཤུ འིི་གོོང་དུ་
བཙན་བྱོོལ་བོོད་མིིའིི་གཞིི་རིིམ་གྱིི་ཤེེས་ཡོོན་སྲིིད་
བྱུས་གཏན་འབེེབས་གནང་སྟེེ་རྒྱ་བལ་གྱིི་སློོབ་གྲྭ་ཁག་གིི་ནང་ལག་བསྟར་ཞུས་དང་ཞུ་བཞིིན་ཡོོད་ལ༑ དེེ་ཐད་
བོོད་མིིའིི་སྒྲིིག་འཛུགས་ཤེེས་རིིག་ལས་ཁུངས་ནས་བསླབ་གཞིིའིི་རྩ་འཛིིན་དང་སློོབ་དེེབ་སོོགས་ལ་བསྐྱར་ཞིིབ་ དང་བཟོོ་འགོོད་གསར་གཏོོད་གང་ཅིིར་གནང་ཡོོད།
ཉེེ་བའིི་ལོོ་བཅུ་ཕྲག་འགའིི་ནང་བོོད་མིི་ཕོོན་ཆེེ་ནུབ་ཕྱོོགས་ཡུལ་གྲུ་ཁག་ཏུ་གནས་སྤོོ་གནང་དང་ གནང་བཞིིན་པ་མ་ཟད། གཞུང་།
ཁོོར་ཡུག་དང་མིི་རབས་འགྱུར་ལྡོོག་ལ་བརྟེེན་ནས་བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་དང་། རིིག་
གོོམས་གཤིིས་བཅས་མུ་མཐུད་རྒྱུན་འཛིིན་བྱེེད་པར་དཀའ་ངལ་མང་དག་ཅིིག་འཕྲད་བཞིིན་ཡོོད།
དཀའ་ངལ་དེེ་དག་ལ་གདོོང་ལེེན་ཆེེད་བོོད་ཀྱིི་སྐུ་ཚབ་དོོན་གཅོོད་ཁང་ཁག་དང་།
བོོད་རིིགས་སྤྱིི་མཐུན་
ཚོོགས་པ། བོོད་རིིགས་ཚོོགས་པ། གཞན་བོོད་མིི་སྒེེར་བཅས་ནས་གཟའ་མཇུག་ཏུ་བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་དང་རིིག་ གཞུང་གིི་སློོབ་གྲྭ་དང་འཛིིན་གྲྭ་བསྒྲུབ་པ་དང་། བོོད་ཡིིག་སྦྱོོང་བའིི་ཀློོག་དེེབ་དང་བྱིིས་སྒྲུང་། དྲྭ་ཚིིགས་དང་དྲྭ་
རྒྱའིི་ལམ་ནས་བོོད་ཡིིག་སློོབ་ཁྲིིད་དང་སློོབ་སྦྱོོང་གིི་མཐུན་རྐྱེེན་འདྲ་མིིན་བཀོོད་སྒྲིིག་ཞུ་བཞིིན་པ་ལ་ཡིི་རང་ དང་བསྔགས་བརྗོོད་ཞུ་རྒྱུ་ཡིིན།
ཕྱིི་ལོོ་ ༢༠༡༢ ཟླ་ ༥ པའིི་ནང་ཤེེས་རིིག་ལས་ཁུངས་ཤེེས་ཡོོན་ལྷན་ཚོོགས་ཡིིག་ཚང་ནས་ནུབ་ ཕྱོོགས་ཡུལ་གྲུ་ཁག་གིི་བོོད་མིིའིི་ཕྲུ་གུ་ཚོོའིི་ཆེེད་ལས་འཆར་གསར་གཏོོད་ཀྱིིས་བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་དང་། གཞུང་།
རིིག་
ལེེགས་བྱང་བཅས་མིི་ཉམས་རྒྱུན་འཛིིན་ཡོོང་བར་འབད་བརྩོོན་ཆེེད་དགོོངས་ཚུལ་སྡུད་ལེེན་ཞུ་
འབྲས། ས་གནས་སོོ་སོོ་ནས་བཟོོས་པའིི་བསླབ་གཞིི་དང་སློོབ་དེེབ་ལ་བསྐྱར་ཞིིབ་དང་། རྩོོམ་སྒྲིིག་ཕྱག་རོོགས། སློོབ་དེེབ་གཏན་འབེེབས། བོོད་དགེེ་རྣམས་ལ་ཟབ་སྦྱོོང་གནང་ཕྱོོགས་བཅས་སུ་ཐག་གཅོོད་བྱུང་སྟེེ། ཨ་རིིའིི་
བོོད་ཀྱིི་སྐུ་ཚབ་དོོན་གཅོོད་ཁང་གིི་འགན་ཁུར་འོོག་རྩོོམ་སྒྲིིག་གནང་བའིི་སྔོོན་འགྲོོ་ནས་འཛིིན་རིིམ་བརྒྱད་ པ་བར་གྱིི་སློོབ་དེེབ་ཤེེས་རིིག་ལས་ཁུངས་ནས་རྩོོམ་སྒྲིིག་པ་དང་བསྐྱར་ཞིིབ་ཚོོགས་ཆུང་ཆེེད་བཙུགས་ཀྱིིས་ བསྐྱར་ཞིིབ་དང་གཏན་འབེེབས་གནང་བ་དང་།
སུད་སིི་ཡིི་བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་དང་རིིག་གཞུང་སློོབ་གྲྭ་ཁག་
གིིས་རྒྱ་གར་ནང་གིི་སློོབ་དེེབ་སློོབ་ཁྲིིད་གནང་རྒྱུ་ཐག་གཅོོད་བྱུང་བ་ལྟར། སློོབ་ཁྲིིད་བརྙན་འཕྲིིན་བཟོོ་རྒྱུའིི་ མཚོོན་པའིི་ཕྱག་རོོགས་ཞུས། དེེ་བཞིིན་བེེལ་ཇིི་ཡམ་དང་ཨོོ་གླིིང་གིིས་ཀྱང་རྒྱ་གར་ནང་གིི་སློོབ་དེེབ་རྣམས་
གཞིི་ལ་བཞག་སྟེེ་རྩོོམ་སྒྲིིག་ཞུ་རྒྱུ་བྱས་པ་ལྟར་པར་རྩ་རྣམས་མཁོོ་སྒྲུབ་ཞུ་རྒྱུའིི་མཚོོན་མཐུན་འགྱུར་གང་ཐུབ་ ཞུས།
ཕྱིི་ལོོ་ ༢༠༡༨ ལོོར་ཤེེས་རིིག་ལས་ཁུངས་ནས་ཕྱིི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་ཁག་གིི་བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་དང་རིིག་གཞུང་ སློོབ་གྲྭ་སྤྱིི་ལ་ཁྱབ་པའིི་བསླབ་གཞིིའིི་རྩ་འཛིིན་ཞིིག་དགོོས་གལ་དུ་མཐོོང་སྟེེ།
བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་དང་རིིག་
གཞུང་སློོབ་གྲྭ་ཁག་གིི་དགེེ་རྒན་དང་། སློོབ་ཕྲུག་གིི་གནས་སྟངས་ལ་ཞིིབ་འཇུག བསླབ་གཞིིའིི་རྩ་འཛིིན་བཟོོ་ འགོོད་ཐད་བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་དང་རིིག་གཞུང་སློོབ་གྲྭ་ཁག་ནས་ཕེེབས་པའིི་དགོོངས་འཆར། སྐད་ཡིིག་གཞན་
གྱིི་བསླབ་གཞིིའིི་ལེེགས་ཆ་རྣམས་གཞིི་ལ་བཞག་སྟེེ་<<བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་དང་རིིག་གཞུང་སློོབ་གྲྭའིི་བསླབ་
གཞིིའིི་རྩ་འཛིིན་>>ཞེེས་པ་བཟོོ་འགོོད་ཀྱིི་རགས་ཟིིན་གཏན་འབེེབས་གནང་བ་དང་། ཕྱིི་ལོོ་ ༢༠༡༩ ཟླ་ ༨ ཚེེས་ ༢ དང་ ༣ ལ་ཤེེས་རིིག་ལས་ཁུངས་དང་། བྱང་ཨ་རིི་སྐུ་ཚབ་དོོན་ཁང་གཉིིས་ཀྱིིས་གོོ་སྒྲིིག་འོོག་ནིིའུ་ཡོོག་ཏུ་
བསྐོོངས་ཚོོགས་གནང་བའིི་ཕྱིི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་ཁག་གིི་བོོད་ཀྱིི་སྐད་ཡིིག་དང་རིིག་གཞུང་སློོབ་གྲྭའིི་ཚོོགས་ཆེེན་ དང་པོོའི ི་སྟེེང་སྤྱིི་མོོས་གཏན་འབེེབས་གནང་།
སྤྱིིར་བསླབ་གཞིིའིི་རྩ་འཛིིན་གྱིི་དགོོངས་དོོན་འོོག་ས་གནས་སོོ་སོོ་ནས་རང་རང་གིི་གནས་སྟངས་དང་
འཚམ་པའིི་སློོབ་དེེབ་རྩོོམ་སྒྲིིག་བྱེེད་ཆོོག་ཀྱང་། ས་གནས་ཆ་ཚང་གིི་གནས་སྟངས་གཅིིག་མཚུངས་མིིན་སྟབས། ཕྱིི་ལོོ་ ༢༠༢༡ ལོོར་བསླབ་གཞིིའིི་རྩ་འཛིིན་གྱིི་དགོོངས་དོོན་འོོག་སྔོོན་འགྲོོ་ནས་སློོབ་དེེབ་རྣམས་རྩོོམ་སྒྲིིག་འགོོ་
འཛུགས་ཞུས། ཐེེངས་འདིིར་སྔོོན་འགྲོོ་ནས་འཛིིན་རིིམ་བཞིི་པ་བར་གྱིི་སློོབ་དེེབ་པར་སྐྲུན་ཞུས་ཏེེ༑ ཚོོད་ལྟའིི་ ཚུལ་དུ་སློོབ་གྲྭ་ཁག་ཏུ་འགྲེེམས་སྤེེལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིིན་ན། སློོབ་དེེབ་འདིི་དག་ལག་བསྟར་གྱིི་བརྒྱུད་རིིམ་ནང་བརྗོོད་
བྱ་རྗོོད་བྱེེད་དང་། སྒྲིིག་སྟངས། ཐབས་ཚུལ། ཆད་ལྷག་ཅིི་ཡོོད་ཐོོག་རྒྱ་ཆེེའིི་བོོད་དགེེ་རྣམས་དང་། ཕ་མ། ཚོོགས་ སྒེེར་ཅིི་རིིགས་ནས་དགོོངས་འཆར་ཡིིག་ཐོོག་ནས་གནང་སྐྱོོང་ཡོོང་བའིི་རེེ་སྐུལ་ཅིི་ཆེེ་ཞུ་རྒྱུ་བཅས། ཤེེས་རིིག་ ལས་ཁུངས་ནས། ཕྱིི་ལོོ་ ༢༠༢༤ ཟླ་ ༢ ཚེེས་ ༢༧ ཉིིིན།
¾
ཤེེས་ཡོོན་སློོབ་སྦྱོོང་སྤྲོོད་པའིི་དམིིགས་ཡུལ།
སློོབ་ཕྲུག་རྣམས་རང་རང་གིི་རྣམ་འབྱེེད་ཀྱིི་ཤེེས་རབ་ཡོོངས་སུ་སད་དེེ་བླང་དོོར་གྱིི་གནས་ལ་རང་ སྟོོབས་ཀྱིིས་ལེེགས་ཉེེས་འབྱེེད་ནུས་པ་དང༌། དེེ་ལ་བརྟེེན་ནས་ཐག་གཅོོད་བྱེེད་ནུས་པའིི་བསམ་ སྤྱོོད་ཀྱིི་རང་དབང་དང༌། འཚོོ་བ་དགོོས་མཁོོ་དང་འཚམས་པའིི་ཐོོག་གཞན་ཁོོ་ནར་བརྟེེན་པའམ་
གཞན་ལ་བཤུ་གཞོོག་བྱེེད་མ་དགོོས་པར། རང་གིི་འབད་རྩོོལ་གྱིིས་བསྒྲུབས་པའིི་ཐོོན་སྐྱེེད་ཀྱིི་སྒོོ་ ནས་ཡང་དག་པར་འཚོོ་ནུས་པའིི་འཚོོ་བའིི་རང་དབང༌།
འཚེེ་མེེད་ཞིི་བའིི་ཐབས་ལམ་ལ་བརྟེེན་
ནས་རང་དང་རང་གིི་སྤྱིི་ཚོོགས་ཀྱིི་རང་དབང་སྲུང་སྐྱོོབ་བྱེེད་ནུས་པའིི་སྲུང་སྐྱོོབ་ཀྱིི་རང་དབང་ ¾
བཅས་“རང་དབང་ རང་དབང་”དང༌།
¾
པའིི་“གཞན་ཕན གཞན་ཕན།”
རང་ལས་གཞན་གཅེེས་པར་བཟུང་སྟེེ་གཞན་གྱིི་དོོན་དུ་རང་ཉིིད་བློོས་བཏང་ནས་སྲིི་ཞུ་སྒྲུབ་ནུས་ འབྱུང་འགྱུར་མིི་རབས་རྣམས་ཀྱིི་ཆེེད་ཁོོར་ཡུག་དང་ཐོོན་ཁུངས་ལ་གནོོད་སྐྱོོན་མིི་གཏོོང་བར་ས་ ཡིི་གོོང་བུ་འདིི་ཞིི་བདེེ་རྒྱུན་གནས་ཐུབ་པ་དང༌། རང་གིི་ཕ་མེེས་ནས་བྱུང་བའིི་རིིག་གཞུང་བཟང་
¾
པོོ་རྣམས་བརྒྱུད་འཛིིན་བྱེེད་ནུས་པའིི་“རྒྱུན་འཛིི རྒྱུན་འཛིིན།” །
འཇིིག་རྟེེན་སྤྱིིའིི་ཕན་བདེེ་དང་འབྲེེལ་ཞིིང་ཡུལ་དུས་ཀྱིི་དགོོས་མཁོོ་དང་འཚམས་པའིི་ལྟ་གྲུབ་དང་
ལམ་ལུགས། དངོོས་པོོ། ལས་འགུལ་སོོགས་གསར་གཏོོད་བྱེེད་ནུས་པའིི་“གསར་གཏོོ གསར་གཏོོད་”བཅས་ ་ བཞིི་དང་ལྡན་པའིི་ཡུལ་མིི་བསྐྲུན་རྒྱུ་དེེ་ཡིིན།།
ཀ
ཁྲིིད་གཞིིའིི་ལམ་སྟོོན།
• སློོབ་ཚན་སློོབ་ཁྲིིད་སྐབས་སློོབ་དེེབ་ཁོོ་ན་ལས་མིི་སློོབ་པ་དང་། དེེ་ཡང་བརྗོོད་དོོན་བསླབ་བྱ་ལས་སྐད་ཡིིག་གཙོོ་ བོོར་མིི་འཛིིན་པའིི་རྒྱུན་སྲོོལ་དང་། ཡིིག་རྒྱུགས་གཙོོ་བོོར་འཛིིན་པའིི་བྱེེད་ཐབས་སྤྱོོད་མིི་རུང་།
• སློོབ་དེེབ་འདིི་བསླབ་གཞིིའིི་རྩ་འཛིིན་གྱིི་དགོོངས་དོོན་བཞིིན་སློོབ་སྦྱོོང་དང་སློོབ་ཁྲིིད་ཀྱིི་གཞིི་རྩའིི་དམིིགས་ཡུལ་ སྒྲུབ་ཐབས་ཀྱིི་སློོབ་དེེབ་ཡིིན་པ་ཙམ་ལས། འཛིིན་རིིམ་ཁག་གིི་བོོད་ཡིིག་སློོབ་ཁྲིིད་ཀྱིི་རྩ་འཛིིན་མིིན་སྟབས། ས་
གནས་དང་། སློོབ་མ། ཁོོར་ཡུག ཆ་རྐྱེེན་སོོགས་མིི་འདྲ་བའིི་གནས་སྟངས་འོོག་སློོབ་དེེབ་ཀྱིི་ནང་དོོན་དང་། གོོ་ རིིམ། ཟབ་ཚད་བཅས་ལ་དགེེ་རྒན་རང་ངོོས་ནས་སྐབས་བསྟུན་ཚོོད་འཛིིན་གྱིིས་སྐད་ཡིིག་སློོབ་ཁྲིིད་ཀྱིི་སྤུས་ཚད་ གཙོོ་བོོར་འཛིིན་ཐུབ་པ་བྱེེད་དགོོས། འོོན་ཀྱང་བསླབ་གཞིིའིི་རྩ་འཛིིན་གྱིི་དགོོངས་དོོན་དང་མ་འགལ་བ་དགོོས།
• སློོབ་ཁྲིིད་དང་སློོབ་སྦྱོོང་གིི་དམིིགས་ཡུལ་ནིི་སློོབ་ཚན་བྱེེ་བྲག་པ་དང་། སློོབ་དེེབ་བྱེེ་བྲག་པ་བསླབས་པ་ཙམ་མ་ ཡིིན་པར། སློོབ་མའིི་བོོད་ཡིིག་གིི་གནས་ཚད་ཡར་རྒྱས་གཏོོང་རྒྱུ་དེེ་ཡིིན༌སྟབས། རྒྱུན་མཐུད་རྟོོག་ཞིིབ་ཀྱིིས་སློོབ་
མའིི་སྐད་ཡིིག་གིི་གནས་ཚད་ལ་གདེེང་འཇོོག་བྱེེད་དགོོས། སློོབ་དེེབ་ནིི་ལག་ཆ་དང་ཤེེས་ཡོོན་ནིི་དམིིགས་ཡུལ་
ཡིིན་པར་བརྟེེན། སློོབ་དེེབ་འདིི་ཉིིད་བེེད་སྤྱད་ནས་སློོབ་ཕྲུག་གིི་བོོད་ཡིིག་ཤེེས་ཚད་ཡར་རྒྱས་དང་གོོང་མཐོོར་ གཏོོང་དགོོས།
• དབྱངས་གསལ་གྱིི་ཡིི་གེེའིི་སྐྱེེ་གནས་དང་བྱེེད་རྩོོལ་མ་ནོོར་བར་སྒྲ་དག་པོོར་ཀློོག་ཐུབ་པ་དང་། གསལ་བྱེེད་རྐྱང་
པར་དབྱངས་སྦྱར་ཏེེ་སྒྲ་དག་པོོར་ཀློོག་ཐུབ་པ་བྱེེད་དགོོས་པ་དང་། བོོད་སྐད་ཐོོག་འཚམས་འདྲིི་ཞུ་བ་དང་། རང་ ཉིིད་ཀྱིི་གནས་ཚུལ་སྐོོར་ལ་ལན་འདེེབས་སྟབས་བདེེ་བྱེེད་ཐུབ་པར་བྱེེད་དགོོས།
• སློོབ་ཚན་ཁྲིིད་སྐབས་མིིང་གཞིི་རྐྱང་པའིི་མིིང་དང་འབྲེེལ་བའིི་ཚིིག་གྲུབ་དང་། ལུས་ཀྱིི་ཆ་ཤས་དང་། ཤིིང་ཏོོག་ སོོགས་ངོོ་སྤྲོོད་རྣམས་དགེེ་རྒན་གྱིིས་རྩེེད་མོོའམ་བྱེེད་སྒོོའི ི་ལམ་ནས་ཁ་སློོབ་གནང་དགོོས། གང་ཡིིན་ཞེེ་ན། སློོབ་ ཕྲུག་གིིས་ཡིི་གེེ་ཆ་ཚང་སྦྱོོར་ཀློོག་བྱེེད་མིི་ཐུབ་པས་ཡིིན།
• མདོོར་ན། བསླབ་གཞིིའིི་རྩ་འཛིིན་ཡང་ཡང་བཀླགས་ཏེེ། ཉན་རྩལ་དང་། ཀློོག་རྩལ། བཤད་རྩལ། འབྲིི་རྩལ་བཅས་
སློོབ་ཕྲུག་གིི་ལོོ་ཚད་དང་བསྟུན་ནས་སྦྱོོང་བརྡར་སྤྲོོད་རྒྱུ་དང་། སློོབ་དེེབ་ཀྱིི་མཇུག་ཏུ་སྤྲད་པའིི་དྲྭ་ཚིིགས་ལས་
སློོབ་ཁྲིིད་ཀྱིི་རྒྱུ་ཆ་མཁོོ་སྒྲུབ་ཀྱིིས་སློོབ་ཕྲུག་ཉོོབ་སྣང་མེེེད་པར་སྤྲོོ་སྣང་འཕེེེལ་བར་རྩེེེད་མོོ་དང་། བྱེེེད་སྒོོ་གཙོོ་བོོ་ བྱས་ཏེེེ་ཁྲིིིད་སྟོོན་བྱེེེད་རྒྱུུ་གལ་ཆེེེ།
ཁ
དཀར་ཆག་
གསལ་བྱེེེད་སུུམ་ཅུུ་ . ..................................................................................... 1 དབྱངས་བཞིིི་............................................................................................ 3 མིིིང་གཞིིི་རྐྱང་པའིིི་མིིིིང་.....................................................................................6
གྲངས་ཀ་............................................................................................. 11 མིིིང་གཞིིི་རྐྱང་པ་དུུ་མའིིི་མིིིིང་ ༼ཀ་སྡེེེ་༽.......................................................................................................................16
མིིིང་གཞིིི་རྐྱང་པ་དུུ་མའིིི་མིིིིང་ ༼ཅ་སྡེེེ་༽.......................................................................................................................21 མིིིང་གཞིིི་རྐྱང་པ་དུུ་མའིིི་མིིིིང་ ༼ཏ་སྡེེེ་༽...................................................................................................................... 26 མིིིང་གཞིིི་རྐྱང་པ་དུུ་མའིིི་མིིིིང་ ༼པ་སྡེེེ་༽...................................................................................................................... 31 མིིིང་གཞིིི་རྐྱང་པ་དུུ་མའིིི་མིིིིང་ ༼ཙ་སྡེེེ་༽......................................................................................................................36
ལུུས་ཀྱིིི་ཆ་ཤས་ངོོོ་སྤྲོོོད་ (ཁ་སློོོབ་གྱིིིས་).......................................................................... 40 མིིིང་གཞིིི་རྐྱང་པ་དུུ་མའིིི་མིིིིང་ ༼ཞ་སྡེེེ་༽...................................................................................................................... 42 མིིིང་གཞིིི་རྐྱང་པ་དུུ་མའིིི་མིིིིང་ ༼ར་སྡེེེ་༽...................................................................................................................... 47 གྲངས་ཀ་............................................................................................. 51
མིིིང་གཞིིི་རྐྱང་པ་དུུ་མའིིི་མིིིིང་ ༼ཧ་སྡེེེ་༽......................................................................................................................53 ག
མིིིང་མཐའ་བ་ཡིིི་སྒྲ་འདོོོན་སྟངས་.............................................................................. 59 དབྱངས་བཞིིི་...........................................................................................63 གྲངས་ཀ་............................................................................................. 68 གསལ་བྱེེེད་ལ་དབྱངས་སྦྱར་ཏེེེ་ཀློོོག་སྟངས་སྦྱོོོངས་ (ཀ་སྡེེེ་) ............................................................. 70 ཤིིིང་ཏོོོག་གིིི་མིིིང་ཤོོོད་ (ཁ་སློོོབ་གྱིིིས་)....................................................................................... 73 གསལ་བྱེེེད་ལ་དབྱངས་སྦྱར་ཏེེེ་ཀློོོག་སྟངས་སྦྱོོོངས་ (ཅ་སྡེེེ་) ............................................................. 74 གསལ་བྱེེེད་ལ་དབྱངས་སྦྱར་ཏེེེ་ཀློོོག་སྟངས་སྦྱོོོངས་ (ཏ་སྡེེེ་) ............................................................. 78 གསལ་བྱེེེད་ལ་དབྱངས་སྦྱར་ཏེེེ་ཀློོོག་སྟངས་སྦྱོོོངས་ (པ་སྡེེེ་) ............................................................. 82
གསལ་བྱེེེད་ལ་དབྱངས་སྦྱར་ཏེེེ་ཀློོོག་སྟངས་སྦྱོོོངས་ (ཙ་སྡེེེ་).............................................................. 86 གསལ་བྱེེེད་ལ་དབྱངས་སྦྱར་ཏེེེ་ཀློོོག་སྟངས་སྦྱོོོངས་ (ཞ་སྡེེེ་).............................................................. 88 གསལ་བྱེེེད་ལ་དབྱངས་སྦྱར་ཏེེེ་ཀློོོག་སྟངས་སྦྱོོོངས་ (ར་སྡེེེ་) ............................................................. 92
ཚལ་རྣམས་ཀྱིིི་མིིིང་ཁ་སློོོབ་གྱིིིས་............................................................................. 95 གསལ་བྱེེེད་ལ་དབྱངས་སྦྱར་ཏེེེ་ཀློོོག་སྟངས་སྦྱོོོངས་ (ཧ་སྡེེེ་) ............................................................. 96 ཟུུར་བཀོོོད་.......................................................................................... 106 བོོོད་ཨིིིན་ཐ་སྙད་ཤན་སྦྱར་
Tibetan-English Glossary....................................................
ང
107
འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ཀྱིི་གཟུངས་སྔགས་དང་སྨོོན་ལམ་
བླ་མ་དང་མགོོོན་པོོོ་རྗེེེ་བཙུུན་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོོོ་
ཨོཾཾ་ཨ་ར་པ་ཙ་ན་དྷཱིིི༔
དྷཱིིི༔ དྷཱིིི༔ དྷཱིིི༔ དྷཱིིི༔ དྷཱིིི༔ དྷཱིིི༔ དྷཱིིི༔
བརྩེེེ་ལྡན་ཁྱོོོད་ཀྱིིི་མཁྱེེེན་རབ་འོོོད་ཟེེེར་གྱིིིས་
བདག་བློོོའིིི་གཏིིི་མུུག་མུུན་པ་རབ་བསལ་ནས་
བཀའ་དང་བསྟན་བཅོོོས་གཞུུང་ལུུགས་རྟོོོགས་པ་ཡིིི་ བློོོ་གྲོོོས་སྤོོོབས་པའིིི་སྣང་བ་སྩལ་ཏུུ་གསོོོལ་ ཅ
...
དབྱངས་གསལ་གྱིི་སྐྱེེ་གནས། དབྱངས་ཀྱིི་སྐྱེེ་གནས།
མགྲིིན་པ་དང་སྤྱིི་བོོའི ི་ཆ་ནས་བཀུག་པ།
མགྲིིན་པ་དང་སྤྱིི་བོོའི ི་ཆ་ནས་གྱེེན་དུ་བསྒྲེེང་བ།
མགྲིིན་པ་དང་ལྕེེའིི་རྩ་བ། སོོ་དང་རྐན་ལྕེེ་རྩེེ་དང་ཉེེ་བ།
མགྲིིན་པ་དང་མཆུ་གྱེེན་དུ་བསྒྲེེང་བ།
ཨོོ།
རྐན་དང་ལྕེེའིི་རྩེེ་མོོ་དང་ཉེེ་བ།
ཅ། ཆ། ཇ།
ཙ། ཚ། ཛ། ཟ།
མཆུ་སྦྱོོར་ལ་ཉེེ་བ་དང་མགྲིིན་པ།
ཝ།
ཏ། ཐ། ད། ལ། ཞ།
ཡ།
མགྲིིན་པ་དང་ལྕེེའིི་རྩ་བ། སྣ།
ང་།
སོོ་དང་ལྕེེའིི་རྩེེ་མོོ། སྣ།
ཨེེ།
ཨུ།
ཀ ཁ། ག ཧ། ཨ།
རྐན་དང་ལྕེེའིི་སྐེེད་པ་ཅུང་ཟད་ཉེེ་བ། རྐན་དང་ལྕེེའིི་རྩེེ་དང་ཤིིན་ཏུ་ཉེེ་བ།
མགྲིིན་པ་དང་མཆུ་མ་རེེག་ཙམ་ཟུམ་པ།
གསལ་བྱེེད་སུམ་ཅུ་སོོ་སོོའི ི་སྐྱེེ་གནས་ངོོ་སྤྲོོད།
སོོ་དང་ལྕེེའིི་རྩེེ་མོོ།
རྐན་དང་ལྕེེའིི་རྩེེ་མོོ་དང་ཉེེ་བ།
ཨིི།
ཤ
ན།
མཆུ་སྦྱར་ཞིིང་བཙུམ་པ། མགྲིིན་པ་དང་ལྕེེ་ཉེེ་བ།
སྤྱིི་བོོ་དང་ལྕེེའིི་རྩེེ་མོོ་རྐན་དང་ཅུང་འཕྲད་པ། སོོ་དང་རྐན་ལྕེེའིི་རྩེེ་དང་ཤིིན་ཏུ་ཉེེ་བ། རྐན་དང་ལྕེེའིི་རྩེེ་མོོ། སྣ།
མཆུ་སྦྱར་ཞིིང་བཙུམ་པ་དང། སྣ།
ཆ
པ། ཕ། བ། འ།
ར།
ས། ཉ།
མ།
ཡིི་གེེའིི་སྐྱེེ་གནས།
སྣ། སྤྱིི་བོོ། སོོ། མཆུ། ཁོོག་པ། རྐན། ལྕེེ། མགྲིིན་པ། ཁོོག་པ་ནས་བྱུང་བ་ནིི་ཡིི་གེེ་ཐམས་ཅད་དོོ། །
ཇ
ང་རོོའི་ི རྩ་བ་གསུམ་གྱིི་སྒྲ་འདོོན་སྟངས།
¾ གསེེར་ཏོོག་སུམ་རྟགས་ལས། ང་རོོའི་རྩ་བ་གསུམ་ཡོོ ད་དེེ། །ཨ་དང་ ི ཧ་དང་འ་གསུམ་མོོ། །ཞེེས་པ་ལྟར།
¾ ཨ་ཡིིག ་གིི་ སྒྲའིི་ ཆ་དང་ལྡན་པར་མགྲིིན ་པ་བཙུམ་ཞིིང ་དབུགས་ སྟོོབས་ཆུང་བས་སྟོོད་དུ་གྲིིམ་པའིི་སྒྲ་དྲག་པའིི་ཚུལ་གྱིིས་གདོོན་པའིི་ ཡིི་གེེ་ནིི་ཕོོ་ཡིིག་སྟེེ། ཀ ཅ། ཏ། པ། ཙ། རྣམས་ཡིིན།
¾ ཧ་ཡིིག་གིི་སྒྲའིི་ཆ་དང་ལྡན་པར་མགྲིིན་པ་ཕྱེེ་ཞིིང་དབུགས་སྟོོབས་
ཆུང་བས་སྒྲ་ཅུང་ཟད་ཞན་པའིི་ཚུལ་གྱིིས་གདོོན་པའིི་ཡིི་གེེ་ནིི་མ་ནིིང་ སྟེེ། ཁ། ཆ། ཐ། ཕ། ཚ། རྣམས་ཡིིན།
¾ འ་ཡིིག་གིི་སྒྲའིི་ཆ་དང་ལྡན་པར་མགྲིིན་པ་ཕྱེེ་ཞིིང་དབུགས་སྟོོབས་
ཆུང་བས་སྒྲ་ཅུང་ཟད་ཞན་པའིི་ཚུལ་གྱིིས་གདོོན་པའིི་ཡིི་གེེ་ནིི་མོོ་ཡིིག་ སྟེེ། ག ཇ། ད། བ། ཛ། ཝ། ཞ། ཟ། འ། ཡ། ཤ། ས། ང་། ཉ། ན། མ། ར། ལ། ཧ། ཨ། རྣམས་ཡིིན་ནོོ། །
¾ ཞིིབ་རྒྱས་<<བྱིིས་པའིི་ཀློོག་སྦྱོོང་བདེེེ་ལམ་>> གཟིིིགས།
ཉ
དེེེབ་དང་པོོ་ལ་
འཚམས་འདྲིི་ཞུ་སྟངས་
ཞོོོགས་པ་བདེེེ་ལེེེགས་
ཉིིིན་གུུང་བདེེེ་ལེེེགས་
དགོོོང་དྲོོོ་བདེེེ་ལེེེགས་
གཟིིིམ་འཇགས་གནང་ ཏ
བཀྲ་ཤིིིས་ལགས་
ཞོོོགས་པ་བདེེེ་ལེེེགས་
པ་ལགས་
ཉིིིན་གུུང་བདེེེ་ལེེེགས་
རྒན་ལགས་
ཨ་མ་ལགས་
སློོོབ་གྲོོོགས་ཚོོོ་
སྔ་དྲོོོ་བདེེེ་ལེེེགས་
དགོོོང་དྲོོོ་བདེེེ་ལེེེགས་
གཟིིིམ་འཇགས་གནང་ སྐུུ་ཁམས་བཟང་ མ་མཇལ་ཡུུན་རིིིང་ སྐུུ་ཁམས་བཟང་ ཁྱེེེད་རང་མཇལ་བས་དགའ་པོོོ་བྱུུང་ ཐ
གསལ་བྱེེད་སུམ་ཅུ་
ཀ་ཁ་ག་ང་
ཅ་ཆ་ཇ་ཉ་
ཙ་ཚ་ཛ་ཝ་
ཞ་ཟ་འ་ཡ་
ཏ་ཐ་ད་ན་
པ་ཕ་བ་མ་
ར་ལ་ཤ་ས་
ཧ་ཨ་ 1
སྒྲ་ཡིིི་ཁྱད་པར་འདོོོན་སྟངས་སློོོབ་དགོོོས་
ཀ་ - ཁ་
ཁ་ - ག་
ཆ་ - ཇ་
ཏ་ - ཐ་
ཅ་ - ཆ་
ཅ་ - ཇ་
ཐ་ - ད་
པ་ - ཕ་
པ་ - བ་
ཙ་ - ཚ་
ཝ་ - བ་ ཞ་ - ཤ་ ས་ - ཟ་
2
འ་ - ཨ་
དབྱངས་བཞིིི་
ཨིིི་
ཨུུ་
ཨེེེ་ ཨོོོ་ 3
གིིི་གུུ་
གིིི་གུུ་བླ་མའིི་ཕྱག་མཛུབ་འདྲ་
ཞབས་ཀྱུུ་
ཞབས་ཀྱུུ་སྒོོ་ང་ཕྱེེེད་གཤག་འདྲ་
འགྲེེེང་བུུ་
འགྲེེེང་བུུ་ལྕགས་ཀྱུ་བཀུུགས་པ་འདྲ་
ན་རོོོ་
ན་རོོོ་རྒོོོད་ཀྱིིི་གཤོོོག་པ་འདྲ་
4
རིིག་རྩལ་བརྟག་པ་
ཀ་
ཆ་
བ་
ར་
ཞ་
ཐ་ ཤ་ ང་
ཛ་ ཉ་ ཡ་
ད་
ཏ་
ཨོོོ་ ཇ་
ག་
ཧ་ ས་
མ་
ཁ་
ཅ་ ཨེེེ་
པ་ ཨ་ ཚ་ ཟ་ ཕ་ ལ་ ཙ་ ན་ ཝ་
ཨིིི་
5
ཨུུ་
འ་
མིིང་གཞིི་རྐྱང་པའིི་མིིང་
ཁ་
ང་
ཆ་
ཇ་
6
ཉ་
ན་
ཕ་
བ་ 7
མ་
ཝ་
ཟ་
ཡ་ 8
ར་
ལ་
ཤ་
ས་ 9
མཐུན་སྦྱོོར་གྱིིས་
ཕ་ ན་ ས་
ཤ་ ཇ་ ང་
ཡ་ ར་
10
གྲངས་ཀ་
༠
༡
༢
༣
༤
༥
༦
༧
༨
༩
༡༠
༡༡
༡༢
༡༣
༡༤
༡༥
11
ཨང་གྲངས་ཚོོོས་གཞིིི་ལྟར་ཚོོོན་ཐོོོངས་
12
མཐུན་སྦྱོོར་ (རྗེེེས་ཟློོོས་བྱེེེད་དགོོོས་)
འདིིི་ལ་
ཕ་གིིི་ལ་
ར་
༣
ཝ་
༤
ཉ་
༡༥
ཇ་
༥
བ་
༢ 13
འདུུག་
བརྩེེེགས་འབྲིིི་བྱོོོས་
༠
༡
༢
༣
༨
༩
༡༠
༡༡
༤ ༡༢
༥
༦
༡༣
༡༤
14
༧
༡༥
ཨང་གྲངས་ཀྱིིི་གོོོ་རིིིམ་ལྟར་ཐིིིག་འཐེེེན་ཏེེེ་ཚོོོན་ཐོོོངས་ ༠
༡
༦ ༧ ༨ ༩
༢
༣
༤
༥
༦
༧
༨
༩
༥ ༤
༢
༣
༠ ༡ ༧ ༨ ༩ ༡༠ ༡༡
15
༡༢
༡༣
༡༤
༡༥
མིིང་གཞིི་རྐྱང་པ་དུ་མའིི་མིིང་ ༼ཀ་སྡེེ་༽ ཚིིག་གྲུབ་རྗེེེས་ཟློོས་བྱེེད་དགོོས་
ཀ་ ཀ་ར་
ཀ་ར་མངར་མོོོ་རེེེད་
ཁ་ཚ་
སིིི་པན་བཟས་ན་ཁ་ཚ་
ཁ་
16
ག་ ག་ས་ག་ལ་
རྩེེེད་ཆས་ག་ས་ག་ལ་གཏོོོར་
ང་
ང་ལ་
ང་ལ་སྨྱུུ་གུུ་ཡོོོད་ 17
ཡིིག་གཟུགས་འབྲིི་སྦྱོོང་
18
ཡིིག་གཟུགས་བརྩེེགས་ཏེེ་བྲིིས་
19
སྐད་ཆ་སྦྱོོོང་བརྡར་ (ཁ་སློོོབ་བྱེེེད་དགོོོས་)
ཀ༽ སློོོབ་ཕྲུུག་ཚོོོ་ སྐུུ་ཁམས་བཟང་ ཁ༽ རྒན་ལགས་ སྐུུ་ཁམས་བཟང་ ཀ༽ ཁྱེེེད་རང་གིིི་མིིིིང་ལ་ག་རེེེ་ཟེེེེར་གྱིིིི་ཡོོོོད་ ཁ༽ ངའིིི་མིིིིང་ལ་དབང་མོོོ་ཟེེེར་གྱིིི་ཡོོོོད་ ཀ༽ དབང་མོོོ་ལགས་ ཁྱེེེད་རང་ལོོོ་ག་ཚོོོད་ཡིིིིན་ ཁ༽ ང་ལོོོ་ ༨ ཡིིིན་ 20
མིིང་གཞིི་རྐྱང་པ་དུ་མའིི་མིིང་ ༼ཅ་སྡེེེ་༽ ཚིིིག་གྲུབ་རྗེེེས་ཟློོོས་བྱེེེད་དགོོོས་
ཅ་ ཅ་ག་
ཁོོོང་གིིིས་ཅ་ལག་ཅ་ག་བྱེེེད་ཀྱིིིི་འདུུག་
ཆ་
ཆ་ག་པ་
འདིིི་འབུུ་ཆ་ག་པ་རེེེད་ 21
ཇ་ ཇ་མ་
ཇ་མ་ཡིིིས་ཇ་སྲུུབ་བཞིིིན་འདུུག་
ཉ་པ་
ཁོོོང་ཉ་པ་ཞིིིག་རེེེད་
ཉ་
22
ཡིིག་གཟུགས་འབྲིི་སྦྱོོང་
23
ཡིིག་གཟུགས་བརྩེེགས་ཏེེ་བྲིིས་
24
སྐད་ཆ་སྦྱོོང་བརྡར་ (ཕན་ཚུན་སྐད་ཆ་ཤོོད་རེེས་ཀྱིི་སྦྱོོང་བརྡར་སྤྲོོད་དགོོས་)
ཀ༽ ཚོོོང་དཔོོོན་ལགས་ ཞོོོགས་པ་བདེེེ་ལེེེགས་
ཁ༽ ཞོོོགས་པ་བདེེེ་ལེེེགས་ བུུ་ ཁྱེེེད་ལ་ག་རེེེ་དགོོོས་
ཀ༽ ང་ལ་ཤེེེལ་ཀ་ར་དང་ བྱིིི་རིིིིལ་དགོོོས་
ཁ༽ ལགས་སོོོ་
ཀ༽ རིིིན་གོོོང་ག་ཚོོོད་རེེེད་
ཁ༽ སྒོོོར་ ༥ རེེེད་
25
མིིང་གཞིི་རྐྱང་པ་དུ་མའིི་མིིང་ ༼ཏ་སྡེེེ་༽ ཚིིག་གྲུབ་རྗེེས་ཟློོས་བྱེེད་དགོོས་
ཏ་ ཏ་ལ་
འདིིི་ཤིིིིང་ཏ་ལ་རེེེད་
ཐ་མ་
ཁོོོ་ཐ་མ་རེེེད་
ཐ་ 26
ད་ ད་ར་
ངས་ད་ར་བཏུུངས་པ་ཡིིིན་
ན་ཚ་
བུུ་མོོོ་འདིིི་ལ་ན་ཚ་ཕོོོག་འདུུག་
ན་
27
ཡིིག་གཟུགས་འབྲིི་སྦྱོོང་
28
ཡིིག་གཟུགས་བརྩེེགས་ཏེེ་བྲིིས་
29
ཟས་མཆོོད་འབུལ་སྟངས་
སྟོོོན་པ་བླ་མེེེད་སངས་རྒྱས་རིིིན་པོོོ་ཆེེེ་ སྐྱོོོབ་པ་བླ་མེེེད་དམ་ཆོོོས་རིིིན་པོོོ་ཆེེེ་
འདྲེེེན་པ་བླ་མེེེད་དགེེེ་འདུུན་རིིིན་པོོོ་ཆེེེ་
སྐྱབས་གནས་དཀོོོན་མཆོོོག་གསུུམ་ལ་མཆོོོད་པ་འབུུལ་
30
མིིང་གཞིི་རྐྱང་པ་དུ་མའིི་མིིང་ ༼པ་སྡེེེ་༽ ཚིིག་གྲུབ་རྗེེས་ཟློོས་བྱེེད་དགོོས་
པ་
པ་ཕ་
ཁོོོང་པ་ཕ་རེེེད་
ཕ་མ་
ང་ཕ་མ་ལ་དགའ་པོོོ་ཡོོོད་
ཕ་ 31
བ་ བ་ར་
བ་ཕྱུུགས་བ་ར་ཡིིི་ནང་ལ་འདུུག་
མ་མ་
ཁོོོང་མ་མ་རེེེད་
མ་
32
ཡིིག་གཟུགས་འབྲིི་སྦྱོོང་
33
ཡིིག་གཟུགས་བརྩེེགས་ཏེེ་བྲིིས་
34
སྐད་ཆ་སྦྱོོང་བརྡར་ (ཕན་ཚུན་ཤོོད་རེེས་ཀྱིི་སྦྱོོང་བརྡར་སྤྲོོད་དགོོས་)
ཀ༽ ཨ་མ་ལགས་ ཉིིིན་གུུང་བདེེེ་ལེེེགས་
ཁ༽ ཉིིིན་གུུང་བདེེེ་ལེེེགས་ བུུ་ ཁ་ལག་ག་རེེེ་དགོོོས་
ཀ༽ ཚལ་དང་བག་ལེེེབ་དགོོོས་ ཨ་མ་ལགས་ ཁྱེེེད་རང་གིིིས་ག་རེེེ་མཆོོོད་ཀྱིིིི་ཡིིིིན་ ཁ༽ ངས་བག་ལེེེབ་མཉམ་དུུ་སྒོོོ་ང་ཟ་ཡིིི་ཡིིིན་
ཀ༽ པ་ལགས་དང་ཨ་ཅག་ལགས་ཀྱིིིས་ག་རེེེ་མཆོོོད་ཀྱིིི་རེེེེད་ ཁ༽ ཁོོོང་གཉིིིས་ཀྱིིིས་ཀྱང་བག་ལེེེབ་དང་སྒོོོ་ང་མཆོོོད་ཀྱིིི་རེེེེད་
35
མིིང་གཞིི་རྐྱང་པ་དུ་མའིི་མིིང་ ༼ཙ་སྡེེ་༽ ཚིིག་གྲུབ་རྗེེས་ཟློོས་བྱེེད་དགོོས་
ཙ་
ཙ་ར་ར་
ཆུུ་ཙ་ར་ར་འཐོོོན་གྱིིི་འདུུག་
ཚ་ཚ་
འདིིི་ལ་ཚ་ཚ་མང་པོོོ་བཞག་འདུུག་
ཚ་
36
ཛ་ ཛ་ལ་
ཛ་ལ་ཡིིི་ནང་དུུ་མེེེ་འདུུག་
ཝ་ཁ་
འདིིི་ལ་ཝ་ཁ་ཟེེེར་གྱིིི་ཡོོོད་རེེེད་
ཝ་
37
ཡིིག་གཟུགས་འབྲིི་སྦྱོོང་
38
ཡིིག་གཟུགས་བརྩེེགས་ཏེེ་བྲིིས་
39
ལུས་ཀྱིི་ཆ་ཤས་ངོོ་སྤྲོོད་ (ཁ་སློོོབ་གྱིིིས་)
སྐྲ་
མིིིག་
མགོོོ་
ཐོོོད་པ་ ཁ་
གཟུུགས་པོོོ་ སྣ་
ལག་པ་
ལྕེེེ་ རྐང་པ་ 40
མཛུུབ་མོོོ་
སོོོ་
སྐད་ཆ་སྦྱོོང་བརྡར་ (རྗེེེས་ཟློོོས་བྱེེེད་དགོོོས།)
སྐྲ་ མགོོོ་
ཐོོོད་པ་
མིིིག་ གཟུུགས་པོོོ་ སྣ་
ང་ལ་
ལག་པ་
ཁོོོང་ལ་
རྐང་པ་ ལྕེེེ་ སོོོ་
མཛུུབ་མོོོ་ 41
ཁ་
ཡོོོད་
འདུུག་
མིིང་གཞིི་རྐྱང་པ་དུ་མའིི་མིིང་ ༼ཞ་སྡེེ་༽ ཚིིག་གྲུབ་རྗེེས་ཟློོས་བྱེེད་དགོོས་
ཞ་ ཞ་ལ་
ཁང་པའིིི་ཞ་ལ་འཇམ་པོོོ་འདུུག་
ཟ་མ་
ཟ་ཁང་འདིིིའིིིི་ཟ་མ་ཞིིིམ་པོོོ་ཡོོོད་རེེེད་
ཟ་
42
འ་
འ་ཞ་
འ་ཞ་ནིིི་སྔ་མོོོ་བོོོད་ཀྱིིི་རྒྱལ་ཕྲན་ཞིིིག་ཡིིིན་
ཡ་མ་
མངར་མོོོ་མང་པོོོ་བཟས་ན་ཡ་མ་ན་
ཡ་
43
ཡིིག་གཟུགས་འབྲིི་སྦྱོོང་
44
ཡིིག་གཟུགས་བརྩེེགས་ཏེེ་བྲིིས་
45
སྐད་ཆ་སྦྱོོང་བརྡར་
ཀ༽ སྤོོོ་བོོོ་ལགས་ འདིིིར་བཞུུགས་རོོོགས་གནང་
ཁ༽ ཐུུགས་རྗེེེ་ཆེེེ་ བུུ་རང་ག་པར་ཕེེེབས་ཀྱིིི་ཡོོོོད་ ཀ༽ ང་སློོོབ་གྲྭ་ལ་འགྲོོོ་ཡིིི་ཡོོོད་
ཁ༽ ཡག་པོོོ་རེེེད་ སློོོབ་སྦྱོོོང་ཡག་པོོོ་སྦྱོོོངས་ཨང་
ཀ༽ ལགས་སོོོ་ ་སྤོོོ་ལགས་ ག་པར་ཕེེེབས་ཀྱིིི་ཡོོོོད་
ཁ༽ ང་འཆམ་འཆམ་ལ་འགྲོོོ་ཡིིི་ཡོོོོད་
ཀ༽ སྤོོོ་ལགས་ ག་ལེེེར་ཕེེེབས་ཨང་ ཁ༽ ག་ལེེེར་ཕེེེབས་ཨང་ བུུ་
46
མིིང་གཞིི་རྐྱང་པ་དུ་མའིི་མིིང་ ༼ར་སྡེེེ་༽ ཚིིག་གྲུབ་རྗེེས་ཟློོས་བྱེེད་དགོོས་
ར་
ར་མ་
འདིིི་ལ་ར་མ་ ༡ དང་རེེེའུུ་ ༢ འདུུག་
ལ་ཁ་
ལ་ཁ་ན་དར་ལྕོོོག་འདུུག་
ལ་
47
ཤ་ལ་
ས་
ས་ཆ་
ཤ་
འདིིི་ལ་ཤ་ལ་ཟེེེར་གྱིིི་ཡོོོོད་
འདིིི་ནིིིི་བོོོོད་ཀྱིིིི་ས་ཆ་རེེེད་ 48
ཡིིག་གཟུགས་འབྲིི་སྦྱོོང་
49
ཡིིག་གཟུགས་བརྩེེགས་ཏེེ་བྲིིས་
50
༡༦
གྲངས་ཀ་
༡༧
༡༨
༡༩
༢༠
༢༡
༢༢
༢༣
༢༤
༢༥
༢༦
༢༧
༢༨
༢༩
༣༠
51
སྐད་ཆ་སྦྱོོང་བརྡར་
ཀ༽ བསྟན་འཛིིིན་ལགས་ ཁྱེེེད་རང་གིིི་པ་ལགས་དང་ ཨ་མ་ ལགས་ཀྱིིི་མཚན་ལ་ག་རེེེ་ཞུུ་ཡིིི་ཡོོོོད་ དགུུང་ལོོོ་ག་ཚོོོད་རེེེད་
ཁ༽ རྒན་ལགས་ ངའིིི་པ་ལགས་ཀྱིིི་མཚན་ལ་དོོོན་གྲུུབ་དང་ ཁོོོང་
དགུུང་ལོོོ་ ༣༠ རེེེད་ ཨ་མ་ལགས་ཀྱིིི་མཚན་ལ་སྒྲོོོལ་མ་དང་ ཁོོོང་དགུུང་ལོོོ་ ༢༩ རེེེད་
ཀ༽ ཁོོོང་གཉིིིས་ཕྱག་ལས་ག་རེེེ་གནང་གིིི་ཡོོོད་པ་རེེེད་
ཁ༽ ངའིིི་ཨ་མ་ལགས་དགེེེ་རྒན་དང་ པ་ལགས་ཚོོོང་པ་རེེེད་ 52
མིིང་གཞིི་རྐྱང་པ་དུ་མའིི་མིིང་ ༼ཧ་སྡེེེ།༽ ཚིིག་གྲུབ་རྗེེས་ཟློོས་བྱེེད་དགོོས་
ཧ་ ཧ་ཧ་
ཁོོོང་ཧ་ཧ་ཞེེེས་གད་མོོོ་ཤོོོར་སོོོང་
ཨ་མ་
ཁོོོང་ངའིིི་ཨ་མ་ལགས་རེེེད་
ཨ་
53
ཡིིག་གཟུགས་འབྲིི་སྦྱོོང་
༡༦ ༡༧ ༡༨ ༡༩ ༢༠ ༢༡ ༢༢ ༢༣ ་
༢༤ ༢༥ ༢༦ ༢༧ ༢༨ ༢༩ ༣༠ 54
ཡིིག་གཟུགས་བརྩེེགས་ཏེེ་བྲིིས་
༡༦ ༡༧ ༡༨ ༡༩ ༢༠ ༢༡ ༢༢ ༢༣ ་
༢༤ ༢༥ ༢༦ ༢༧ ༢༨ ༢༩ ༣༠ 55
ཨང་གྲངས་ཀྱིི་གོོ་རིིམ་ལྟར་ཐིིག་འཐེེན་ཏེེ་ཚོོན་ཐོོངས་ ༡༣
༡༣
༡༤
༣༠
༡༥
༢༧
༡༦
༡༧ ...
༢༦
༢༥
༡༤
༢༩
༡༥
༢༨
༢༤
༡༦
༢༣
༢༢
༡༧
༡༨
༢༡
༡༩
༢༠
56
སྐད་ཆ་སྦྱོོོང་བརྡར་ (ཕན་ཚུན་སྐད་ཆ་ཤོོད་རེེས་བྱེེད་དགོོས་)
ཀ༽ བོོོད་ཡིིིག་ལ་གསལ་བྱེེེད་ཡིིི་གེེེ་ག་ཚོོོད་ཡོོོད་
ཁ༽ བོོོད་ཡིིིག་ལ་གསལ་བྱེེེད་ཡིིི་གེེེ་ ༣༠ ཡོོོད་
ཀ༽ གསལ་བྱེེེད་ཡིིི་གེེེ་ ༣༠ ག་རེེེ་ག་རེེེ་རེེེད་ ཁ༽ ཀ་ཁ་ག་ང་ ཅ་ཆ་ཇ་ཉ་ ཏ་ཐ་ད་ན་ པ་ཕ་བ་མ་
ཙ་ཚ་ཛ་ཝ་ ཞ་ཟ་འ་ཡ་
ར་ལ་ཤ་ས་ ཧ་ཨ་
57
ཚིིག་གསར་ཀློོག་སྦྱོོང་གྱིིས་
ཀ་ལ་ ལ་ལ་
ན་ཁ་ བ་ར་ ད་ཆ་
(རྒྱུུན་སྤྱོོོད་རིིིགས་སྐད་ཆ་དང་སྦྱར་ནས་ཁ་སློོོབ་བྱོོོས་)
ཁ་ཚ་
ཕ་མ་
ཁ་ཁ་
ག་པ་
ན་ཚ་
ཆ་ལ་
ཉ་ཤ་ ཞ་ལ་ ཤ་ཚ་ ཨ་ཕ་
ག་ས་ག་ལ་ 58
མིིང་མཐའ་བ་ཡིི་སྒྲ་འདོོན་སྟངས་ བསྡུར་བ་
བ་ར་ ར་བ་ 59
བ་མ་ ན་བ་ ཀ་བ་ 60
ཁ་བ་ ཚ་བ་ ཟ་བ་
ཤ་བ་ 61
རིིི་མོོོ་རྣམས་ཀྱིིི་མིིིང་ཁ་སློོབ་གྱིིས་
ཤ་བ་
རྒོོོ་བ་
གླ་བ་
གནའ་བ་
འཕྱིིི་བ་
ངུུ་བ་
ཀོོོ་བ་
ཐོོོ་བ་
ཡུུ་བ་
62
དུུ་བ་
ཟོོོ་བ་
ཕོོོ་བ་
དབྱངས་བཞིི་
ཨིི་
ཨ + ིི = ཨིི་ 63
ཨ+
ཨུ་
64
= ཨུ་
ཨེེ་
ཨ + ེེ = ཨེེ་
65
ཨོོོ་
ཨ + ོོ = ཨོོ་
66
སྐད་ཆ་སྦྱོོང་བརྡར་
ཀ༽ བོོོད་ཡིིིག་ལ་དབྱངས་ག་ཚོོོད་ཡོོོད་ ཀ༽ དབྱངས་བཞིིི་ག་རེེེ་ག་རེེེ་རེེེེད་
ཁ༽ བོོོད་ཡིིིག་ལ་དབྱངས་ ༤ ཡོོོད་
ཁ༽ ཨིིི་ཨུུ་ཨེེེ་ཨོོོ་བཅས་བཞིིི་རེེེེད་
67
༣༡
༣༢
༣༥
གྲངས་ཀ་
༣༣
༣༤
༣༦
༣༧
༣༨
༣༩
༤༠
༤༡
༤༢
༤༣
༤༤
༤༥
༤༦
༤༧
༤༨
༤༩
༥༠
68
ཨང་གྲངས་ཀྱིི་གོོ་རིིམ་ལྟར་ཐིིག་འཐེེན་ཏེེ་ཚོོན་ཐོོངས་ ༣༡
༣༢
༣༣
༣༤
༣༥ ...
༤༤
༤༣
༣༥
༣༤
༣༦
༣༧ ༣༩
༣༨ ༤༠
༣༣
༤༢ ༤༡
༤༥
༤༨
༣༢ ༤༩ ༣༡
༥༠
69
༤༦ ༤༧
གསལ་བྱེེད་ལ་དབྱངས་སྦྱར་ཏེེ་ཀློོག་སྟངས་སྦྱོོངས་ (ཀ་སྡེེེ་) ཚིིག་གྲུབ་རྗེེས་ཟློོས་བྱེེད་དགོོས་
ཀིིི་
ཀུུ་ ཀེེེ་ ཀོོོ་
གིིི་
གུུ་ གེེེ་ གོོོ་
ཁིིི་ ངིིི་
ཁུུ་ ཁེེེ་ ཁོོོ་
ངུུ་ ངེེེ་ ངོོོ་ 70
ཀུུ་ ཀུུ་ཤུུ་
ང་ཀུུ་ཤུུ་ལ་དགའ་པོོོ་ཡོོོད་
ཁུུ་བ་
འདིིི་ཚོོོ་ཤིིིང་ཏོོོག་གིིི་ཁུུ་བ་རེེེད་
ཁུུ་
71
གིིི་
གིིི་གུུ་
ངོོོ་མ་
འདིིི་གིིིི་གུུ་རེེེད་
ངོོོ་ 72
གསེེེར་འདིིི་ངོོོོ་མ་རེེེད་
ཤིིང་ཏོོག་གིི་མིིང་ཤོོད་ (ཁ་སློོབ་གྱིིས་)
ཀུུ་ཤུུ་
ངང་ལག་
ཆུུ་ག་གོོོན་
ལིིི་
རྒུུན་འབྲུུམ་
ཚ་ལུུ་མ་
ཤིིིང་ཏོོོག་གིིི་མིིིིང་སྐད་ཆ་དང་སྦྱར་ཏེེེ་སློོོོབས་
དཔེེེར་ན་ ང་ཀུུ་ཤུུ་ལ་དགའ་པོོོ་ཡོོོད་ ལིིི་ལ་དགའ་པོོོ་མེེེད་ ཁོོོང་ལ་ཚ་ལུུ་མ་མིིི་འདུུག་
73
རྒུུན་འབྲུུམ་འདུུག་
གསལ་བྱེེད་ལ་དབྱངས་སྦྱར་ཏེེ་ཀློོག་སྟངས་སྦྱོོངས་ (ཅ་སྡེེ་) ཚིིག་གྲུབ་རྗེེས་ཟློོས་བྱེེད་དགོོས་
ཅིིི་
ཅུུ་ ཅེེེ་ ཅོོོ་
ཇིིི་
ཇུུ་ ཇེེེ་ ཇོོོ་
ཆིིི་ ཉིིི་
ཆུུ་ ཆེེེ་ ཆོོོ་ ཉུུ་ ཉེེེ་ ཉོོོ་ 74
ཅོོོ་
ཅོོོ་ཅོོོ་
ང་ལ་ཅོོོ་ཅོོོ་གཅིིིག་ཡོོོད་
ཆུུ་
ངས་ཆུུ་བཏུུང་གིིི་ཡིིིིན་
ཆུུ་
75
ཇོོོ་ ཇོོོ་བོོོ་
འདིིི་ལྷ་སའིིི་ཇོོོ་བོོོ་རིིིན་པོོོ་ཆེེེ་རེེེེད་
ཉིིི་མ་
ཤར་ཕྱོོོགས་ནས་ཉིིི་མ་ཤར་
ཉིིི་
76
སྐད་ཆ་སྦྱོོང་བརྡར་ (ཕན་ཚུན་སྐད་ཆ་ཤོོད་རེེས་བྱེེད་དུ་འཇུག་དགོོོས་)
ཀ༽ དཔལ་ལྡན་ལགས་ ཁོོོང་ས་ཆ་གང་ནས་རེེེད་ ཁ༽ ཁོོོང་ནིིིའུུ་ཡོོོག་ནས་རེེེད་
ཀ༽ ཁོོོང་གིིི་མིིིིང་ལ་ག་རེེེ་ཟེེེེར་
ཁ༽ ཁོོོང་གིིི་མིིིིང་ལ་བསྟན་འཛིིིན་ཟེེེར་
ཀ༽ ཁོོོང་སུུ་རེེེད་
ཁ༽ མོོོ་རང་ལྷ་མོོོ་མཚོོོ་རེེེད་ ལོོོན་ཊོོོན་ལ་སྡོོོད་ཀྱིིི་ཡོོོོད་པ་རེེེད་
77
གསལ་བྱེེད་ལ་དབྱངས་སྦྱར་ཏེེ་ཀློོག་སྟངས་སྦྱོོངས་ (ཏ་སྡེེ་)
ཏིིི་
ཐིིི་ དིིི་
ནིིི་
ཚིིག་གྲུབ་རྗེེས་ཟློོས་བྱེེད་དགོོས་
ཏུུ་ ཏེེེ་ ཏོོོ་ ཐུུ་ ཐེེེ་ ཐོོོ་
དུུ་ དེེེ་ དོོོ་ ནུུ་ ནེེེ་ ནོོོ་ 78
ཏེེེ་ ཏེེེ་སེེེ་
གངས་ཏེེེ་སེེེ་བོོོོད་ཀྱིིིི་གངས་རིིི་ཞིིིིག་ཡིིིིན་
ཐོོོ་བ་
འདིིི་ཐོོོ་བ་རེེེད་
ཐོོོ་
79
དུུ་ དུུ་བ་
ས་ཆ་དེེེ་ལ་དུུ་བ་ནག་པོོོ་ཐོོོན་བཞིིིན་འདུུག་
ནེེེ་ཙོོོ་
ནེེེ་ཙོོོ་སྙིིིིང་རྗེེེེ་མོོོོ་འདུུག་
ནེེེ་
80
སྐད་ཆ་སྦྱོོང་བརྡར་ (ཁ་སློོོབ་བྱེེེད་དགོོོས།)
ཁོོོང་ལ་
ཆུུ་
༤
ཐོོོ་བ་
མང་པོོོ་
ཅོོོ་ཅོོོ་
ཉུུང་ཉུུང་
ནེེེ་ཙོོོ་
༡
ཀུུ་ཤུུ་
༥༠ 81
འདུུག་
མིིི་འདུུག་
གསལ་བྱེེད་ལ་དབྱངས་སྦྱར་ཏེེ་ཀློོག་སྟངས་སྦྱོོངས་ (པ་སྡེེ་) ཚིིག་གྲུབ་རྗེེས་ཟློོས་བྱེེད་དགོོས་
པིིི་
པུུ་ པེེེ་ པོོོ་
བིིི་
བུུ་ བེེེ་
ཕིིི་ མིིི་
ཕུུ་ ཕེེེ་ ཕོོོ་
བོོོ་
མུུ་ མེེེ་ མོོོ་ 82
པོོོ་ པོོོ་ཏ་ལ་
ཕོོོ་
ཕོོོ་བྲང་པོོོ་ཏ་ལ་ལྷ་ས་ལ་ཡོོོད་ ཨ་ར་ར་ར་...
ཕོོོ་བ་
ངའིིི་ཕོོོ་བ་ན་ཡིིི་འདུུག་ 83
བུུ་མོོོ་
བུུ་
མེེེ་
བུུ་མོོོ་འདིིི་གཉིིིས་ཀྱིིིིས་ཞབས་བྲོོ་ོ འཁྲབ་
མེེེ་ཆ་
འདིིི་མེེེ་ཆ་རེེེད་ 84
སྐད་ཆ་སྦྱོོང་བརྡར་ (ཕན་ཚུན་སྐད་ཆ་ཤོོད་རེེས་བྱེེད་དགོོས་)
ཀ༽ ཞལ་ལག་མ་མཆོོོད་གོོོང་ལ་ག་རེེེ་གནང་དགོོོས་ཀྱིིི་རེེེེད་
ཁ༽ ཞལ་ལག་མ་མཆོོོད་གོོོང་ལ་མཆོོོད་པ་འབུུལ་དགོོོས་ཀྱིིི་རེེེད་ ཀ༽ དེེེའིིིི་རྗེེེས་ལ་ག་རེེེ་གསུུང་དགོོོས་ཀྱིིི་རེེེེད་
ཁ༽ ཞལ་ལག་མཉེེེས་པོོོ་གནང་རོོོགས་ ཞེེེས་ཞུུ་དགོོོས་ཀྱིིི་རེེེེད་
85
གསལ་བྱེེད་ལ་དབྱངས་སྦྱར་ཏེེ་ཀློོག་སྟངས་སྦྱོོངས་ (ཙ་སྡེེ་) ཚིིག་གྲུབ་རྗེེས་ཟློོས་བྱེེད་དགོོས་
ཙིིི་
ཙུུ་ ཙེེེ་ ཙོོོ་
ཛིིི་
ཛུུ་ ཛེེེ་ ཛོོོ་
ཚིིི་ ཝིིི་
ཚུུ་ ཚེེེ་ ཚོོོ་ ཝུུ་ ཝེེེ་ ཝོོོ་ 86
ཙིིི་ ཙིིི་ཙིིིི་
འདིིི་ལ་ཙིིི་ཙིིིི་གཉིིིས་འདུུག་
ཚིིི་གུུ་
ཁམ་བུུའིིི་ཚིིིི་གུུ་མཁྲེེེགས་པོོོ་འདུུག་
ཚིིི་
87
གསལ་བྱེེད་ལ་དབྱངས་སྦྱར་ཏེེ་ཀློོག་སྟངས་སྦྱོོངས་ (ཞ་སྡེེ་) ཚིིག་གྲུབ་རྗེེས་ཟློོས་བྱེེད་དགོོས་
ཞིིི་
ཞུུ་ ཞེེེ་ ཞོོོ་
འིིི་
འུུ་ འེེེ་ འོོོ་
ཟིིི་
ཡིིི་
ཟུུ་
ཟེེེ་ ཟོོོ་
ཡུུ་ ཡེེེ་ ཡོོོ་ 88
ཞིིི་ ཞིིི་མིིིི་
ཞིིི་མིིིི་ཡིིིི་སྤུུ་འཇམ་པོོོ་ཡོོོད་
ཟོོོ་བ་
ཟོོོ་བ་ཡིིི་ནང་ལ་ཆུུ་འདུུག་
ཟོོོ་
89
འོོོ་ འོོོ་མ་
ང་འོོོ་མ་འཐུུང་རྒྱུུར་དགའ་པོོོ་ཡོོོད་
ཡིིི་གེེེ་
ཡིིི་གེེེ་འདྲ་མིིི་འདྲ་འདུུག་
ཡིིི་
90
སྐད་ཆ་སྦྱོོང་བརྡར་ (ཕན་ཚུན་སྐད་ཆ་ཤོོད་རེེས་བྱེེད་དུ་འཇུག་དགོོས་)
ཀ༽ བསྟན་འཛིིིན་ལགས་ ཁྱེེེད་རང་ལ་སྤུུན་མཆེེེད་ག་ཚོོོད་ཡོོོད་ ཅག་ ༢ ཡོོོད་
ཀ༽ ཁྱེེེད་རང་ལ་གཅུུང་པོོོ་དང་གཅུུང་མོོོ་མེེེད་དམ་ ཁ༽ ང་ལ་གཅུུང་པོོོ་དང་གཅུུང་མོོོ་མེེེད་
ཀ༽ ཁྱེེེད་རང་ལ་སྤོོོ་བོོོ་དང་རྨོོོ་མོོོ་ཡོོོད་དམ་
ཁ༽ ལགས་ཡོོོད་ ངའིིི་སྤོོོ་བོོོ་ལགས་དང་ རྨོོོ་མོོོ་ ལགས་བོོོད་ལ་ཡོོོད་
ཀ༽ ཁྱེེེད་རང་གིིི་པ་ལགས་དང་ཨ་མ་ལགས་ག་པར་ཡོོོད་ ཁ༽ ངའིིི་པ་ལགས་དང་ཨ་མ་ལགས་ནིིིའུུ་ཡོོོག་ལ་ཡོོོད་ 91
གཅུུང་པོོ
ོ།
ཅོོོ་ཅོོོ། པ་ལགས
།
སྤོོོ་བོོོ།
ང་རང་།
་མོོོ།
གཅུུང ཨ་ཅག
གས།
ཨ་མ་ལ
རྨོོོ་མོོོ།
ང་རང་གིིི་ནང་མིིི།
ཁ༽ རྒན་ལགས་ ང་ལ་ཅོོོ་ཅོོོ་ ༡ དང་ ཨ་
གསལ་བྱེེད་ལ་དབྱངས་སྦྱར་ཏེེ་ཀློོག་སྟངས་སྦྱོོངས་ (ར་སྡེེ་) ཚིིག་གྲུབ་རྗེེས་ཟློོས་བྱེེད་དགོོས་
རིིི་
རུུ་ རེེེ་ རོོོ་
ཤིིི་
ཤུུ་
ལིིི་ སིིི་
ལུུ་ ལེེེ་ ལོོོ་
ཤེེེ་ ཤོོོ་
སུུ་ སེེེ་ སོོོ་ 92
རིིི་ རིིི་བོོོ་
བོོོད་ལ་རིིི་བོོོ་མང་པོོོ་ཡོོོད་
ལིིི་
འདིིི་ཚོོོ་ཤིིིིང་ཏོོོོག་ལིིི་རེེེེད་
ལིིི་
93
ཤོོོ་
ཤོོོ་
སོོོ་
འདིིི་ཚོོོ་ལ་ཤོོོ་ཟེེེར་གྱིིི་རེེེེད་
སོོོ་
ཁ་ཡིིི་ནང་ལ་སོོོ་ཡོོོད་ 94
ཚལ་རྣམས་ཀྱིི་མིིང་ཁ་སློོབ་གྱིིས་
ཞོོོག་ཁོོོག་
ཙོོོང་
སིིི་པན་
ལ་ཕུུག་
ལོོོ་འཁོོོར་པད་ཚལ་
མེེེ་ཏོོོག་པད་ཚལ་
སྒོོོག་པ་
དོོོ་ལུུམ་མ་
སྒ་སྨུུག་
སྐད་ཆ་ལ་སྦྱར་ནས་ཁ་སློོབ་གྱིིས་
95
གསལ་བྱེེད་ལ་དབྱངས་སྦྱར་ཏེེ་ཀློོག་སྟངས་སྦྱོོངས་ (ཧ་སྡེེེ་)
ཧིིི་ ཨིིི་
ཚིིག་གྲུབ་རྗེེས་ཟློོས་བྱེེད་དགོོས་
ཧུུ་ ཧེེེ་ ཧོོོ་ ཨུུ་ ཨེེེ་ ཨོོོ་
96
ཧིིི་
ཧིིི་མ་ལ་ཡ་
ཧིིི་མ་ལ་ཡ་ནིིི་རིིིི་རྒྱུུད་རིིིང་ཤོོོོས་རེེེད་
ཨུུ་མ་
འདིིི་ལྷ་མོོོ་ཨུུ་མ་རེེེད་
ཨུུ་
97
སྐད་ཆ་སྦྱོོང་བརྡར་
ཀ༽ སློོོབ་ཕྲུུག་ཚོོོ་ ཁྱེེེད་རང་ཚོོོའིིི་ཕ་མ་ངོོོ་སྤྲོོོད་གྱིིིས་དང་ ཀ་པ་༽ ངའིིི་པ་ལགས་... ཨ་མ་ལགས་... ཁ་པ་༽ ངའིིི་པ་ལགས་... ཨ་མ་ལགས་... ག་པ་༽ ངའིིི་པ་ལགས་... ཨ་མ་ལགས་... ང་པ་༽ ངའིིི་པ་ལགས་... ཨ་མ་ལགས་...
98
ཚིིིག་གསར་ཀློོོག་སྦྱོོོང་དང་ སྐད་ཆ་དང་སྦྱར་ནས་ཁ་སློོབ་གྱིིས་
ཁེེེ་ ཁོོོ་ གོོོ་ ངོོོ་
ཆུུ་
མེེེ་
རིིི་
ཉེེེ་ ཉོོོ་ དེེེ་ ཕོོོ་ མིིི་ མོོོ་ ཞོོོ་
རོོོ་ ལོོོ་
སུུ་
དཔེེེར་ན་
ཅ་ལག་དེེེ་གོོོང་ཁེེེ་པོོོོ་འདུུག་ ཁོོོ་ངའིིི་གྲོོོོགས་པོོོ་རེེེད་ སྐད་ཆ་གོོོ་སོོོང་
ངོོོ་གདོོོང་གཙང་མ་ཁྲུུས་ 99
བུུ་
ཀོོོ་བ་ ཁེེེ་པོོོ་ དེེེ་ཕོོོ་ དེེེ་ཚོོོ་ ཕོོོ་མོོོ་
ང་ཚོོོ་
ཞེེེ་ས་
རིིི་མོོོ་
མ་ཧེེེ་
ལུུ་གུུ་ ཟ་རུུ་
ལོོོ་མ་
ད་ལོོོ་
ཡུུ་བ་
ཉིིི་ཤུུ་
རེེེ་བ་ ཤ་མོོོ་ ཨོོོ་ལོོོ་ 100
ཀ༽ རིི་མོོ་རྣམས་ཀྱིི་མིིང་སྐད་ཆ་དང་སྦྱར་ནས་ཁ་སློོབ་གྱིིས་
མ་ཧེེེ་
ཡིིི་ཙིིི་
ལོོོ་ཐོོོ་
ལོོོ་མ་
ཨ་ནེེེ་
ཨུུ་སུུ་
101
རིི་མོོར་བལྟས་ནས་སྐད་ཆ་ཤོོད་
102
རིི་མོོར་བལྟས་ནས་སྐད་ཆ་ཤོོད་
103
རིི་མོོར་བལྟས་ནས་སྐད་ཆ་ཤོོད་
104
རིི་མོོར་བལྟས་ནས་སྐད་ཆ་ཤོོད་
105
ཟུར་བཀོོད།
གཞོོགས་འདེེགས་ཀློོག་དེེབ།
བྱིིས་པའིི་ཀློོག་སྦྱོོང་བདེེ་ལམ། དེེབ་ཕྲེེང་ ༣༢-༣༥ བྱིིས་པའིི་ཀློོག་དེེབ། དེེབ་ཕྲེེང་ ༡༥-༡༨
གཤམ་གྱིི་དྲྭ་ཚིིགས་ཁག་ལ་དོོ་སྣང་གྱིིས།
བོོད་ཡིིག་སློོབ་སྦྱོོང་དྲྭ་ཚིིགས། https://bodyiglobjong.com/
ཤེེས་རིིག་ཡུ་ཊུབ་དྲྭ་བརྙན། https://youtube.com/@sherigCTA ཨཡེེ་སུའུ་དྲྭ་ཚིིགས། https://issuu.com/doewebmaster ཤེེས་རིིག་སྒྲ་མཛོོད། https://soundcloud.com/sherigs ཐ་སྙད་འཚོོལ་བཤེེར། https://tibterminology.net/
ཆོོས་ལུགས་ལ་མ་བརྟེེན་པའིི་བཟང་སྤྱོོད་ཀྱིི་དྲྭ་ཚིིགས།
http://
www.secularethics.net/
གོོང་གསལ་དྲྭ་ཚིིགས་ཁག་ནས་ཀློོག་དེེབ་དང་། བྱིིས་པའིི་སྒྲུང་དེེབ། འགུལ་བརྙན། བྱིིས་པའིི་ གླུ་གཞས་འགུལ་བརྙན། སློོབ་ཁྲིིད་བརྙན་འཕྲིིན། སུམ་རྟགས་སོོགས་ཁྲིིད་པའིི་སྒྲ་བཅས་ལ་ལྟ་ ཀློོག་ཉན་གསུུམ་བྱེེེད་ཐུུབ།
106
བོོད་ཨིིན་ཐ་སྙད་ཤན་སྦྱར་ ཁ་
ཆ་ ཉ་
ཕ་ མ་ ཟ་
ར་ ཤ་
ཀ་ར་
ག་ས་ག་ལ་ ཅ་ག་
Tibetan-English Glossary
ང་
mouth
ཇ་
Pair
ན་
fish
བ་
father
ཝ་
mother
ཡ་
eat
ལ་
goat
ས་
meat
ཁ་ཚ་
sugar
ང་ལ་
everywhere care
107
ཆ་ག་པ་
I tea be sick cow fox One of a pair mountain pass soil, ground spicy to me/i have grasshopper
ཇ་མ་ ཏ་ལ་ ད་ར་
པ་ཕ་ བ་ར་
ཙ་ར་ར་ ཛ་ལ་
ཞ་ལ་ འ་ཡོོོ་
ར་མ་ ཤ་ལ་
ཧ་ཧ་
ལ་ལ་
ཉ་པ་
tea maker
ཐ་མ་
palm tree
ན་ཚ་
buttermilk
ཕ་མ་
father
མ་མ་
cowshed
ཚ་ཚ་
falling (water)
ཝ་ཁ་
fire pot
ཟ་མ་
floor
ཡ་མ་
puppy
ལ་ཁ་
female goat
ས་ཆ་
harrow
ཨ་མ་
laugh (ha ha) several/some
108
ཚ་བ་
fisherman last illness parent nanny
tsha-tsha/tsa-tsa gutter food sinus mountain peak place mother hot
ད་ཆ་
བ་མ་
ཀ་བ་ ཟ་བ་
ཀུུ་ཤུུ་
ཤ་མོོོ་ ངོོོ་མ་ ཆུུ་
ཉིིི་མ་ ཐོོོ་བ་
ནེེེ་ཙོོོ་ ཕོོོ་བ་ མེེེ་
ཤ་ཚ་
now
ར་བ་
chisel
ན་བ་
pillar
ཁ་བ་
eat
ཤ་བ་
apple
ཁུུ་བ་
mushroom
གིིི་གུུ་
real
ཅོོོ་ཅོོོ་
water
ཇོོོ་བོོོ་
sun
ཏེེེ་སེེེ་
hammer
དུུ་བ་
parrot
པོོོ་ཏ་ལ་
stomach fire
109
བུུ་མོོོ་
sympathy fence sick snow deer juice, soup first vowel sign elder brother
Jowo Mount Kailash smoke The Potala Palace girl
ཚིིི་གུུ་ ཟོོོ་བ་
ཡིིི་གེེེ་ ལིིི་ སོོོ་
ཨུུ་མ་ ཁོོོ་ ངོོོ་
ཉོོོ་
ཕོོོ་ མིིི་ ཞོོོ་ རོོོ་
ཙིིི་ཙིིིི་
kernel/pit
ཞིིི་མིིིི་
bucket
འོོོ་མ་
letter
རིིི་བོོོོ་
pear
ཤོོོ་
tooth
ཧིིི་མ་ལ་ཡ་
Goddess Uma
གོོོ་
he
ཉེེེ་
face
དེེེ་
buy
བུུ་
male
མོོོ་
people/person
ལོོོ་
Yogurt corpse
110
ཀོོོ་བ་
mouse cat milk mountain dice Himalaya hear near that boy female age/year leather
སུུ་
ཁེེེ་པོོོ་ དེེེ་ཚོོོ་ ང་ཚོོོ་
རིིི་མོོོ་
ལོོོ་མ་ ཉིིི་ཤུུ་
ལུུ་གུུ་ རེེེ་བ་
ལོོོ་ཐོོོ་
ཨུུ་སུུ་
དེེེ་ཕོོོ་
who
ཕོོོ་མོོོ་
cheap
ཞེེེ་ས་
those
ཡུུ་བ་
we
ད་ལོོོ་
drawing
མ་ཧེེེ་
leaf
ཟ་རུུ་
twenty
ཨོོོ་ལོོོ་
lamb
ཡིིི་ཙིིིི་
hope
ཨ་ནེེེ་
calendar sock
111
rooster gender honorific handle current year water buffalo wooden ladle boy/girl soap nun