ཤེེས་བྱའིི་བང་མཛོོད་ ནོོར་བུ་གླིིང་ཁ།
བོོད་རྒྱལ་ལོོ། ༢༡༥༡
ཕྱིི་ལོོ་ ༢༠༢༤
༄༅། །མིིག་དྲུག །
ཆོས་ཉིད་སྒྲོལ་མས་བརྩམས།
ཕྲུ་གུ་ཚོོས་ཁྱིི་མཐོོང་སྐབས་ཐོོག་མར་ཞེེད་སྣང་སྐྱེེས་ཀྱང་། མིིག་
དྲུག་གིིས་ཉམ་ཆུང་བའིི་ངང་རྔ་མ་ཡང་ཡང་གཡུགས་པ་དང་ལྕེེ་ནར་ ནར་བྱས་པས། མིིག་དྲུག་ཡིིན་པ་ཤེེས་ཏེེ། ཞེེད་སྣང་དེེ་མུར་ཡལ།
བྱ་མོོ་དམར་རིིལ་དང་ཙིི་ཙིི་གཉིིས་ཀྱིིས་རྩྭའིི་གསེེབ་ནས་མིིག་
དྲུག་གིི་བཅོོས་མའིི་རྣམ་འགྱུར་ལ་བལྟས་ནས་མོོ་རང་ལོོག་ཡོོང་ རྒྱུར་སྒུག་བཞིིན་བསྡད།
བུ་ཆུང་ཞིིག་གིིས་མིིག་དྲུག་ལ་ཆུ་ཏོོག་ཙམ་སྤྲད་པ་དང་། བུ་མོོ་ ཞིིག་གིིས་རང་གིི་ལག་ཏུ་ཡོོད་པའིི་བག་ལེེབ་དེེ་ནས་ཏོོག་ཙམ་
ཞིིག་མིིག་དྲུག་ལ་སྤྲད། མིིག་དྲུག་གིིས་དེེ་ལམ་སང་བཟས་པ་
དང་། སླར་ཡང་བུ་མོོ་དེེའིི་ཕྱོོགས་སུ་བལྟས་ནས་བསྡད་དེེ། བག་ ལེེབ་ལྷག་འཕྲོོས་རྣམས་རག་རྒྱུའིི་རེེ་བ་བཅངས།
ཤོོག་ངོོས་ ༤ པར་གཟིིགས།
ཤེེས་ཡོོན་ལྷན་ཚོོགས་ཡིིག་ཚང་ནས་རྩོོམ་སྒྲིིག་དང་པར་སྐྲུན་ཞུས།
སྤྱིིའིི་འདོོན་ཐེེངས། ༢༢༧
ཧིིན་སྒོོར། ༨
༄༅། །བཙན་བྱོོལ་ནང་གིི་བོོད་སློོབ། །
སིིམ་ལ་གཏན་སློོབ།
སིིམ་ལ་གཏན་སློོབ་ནིི་རྒྱ་གར་བྱང་ཕྱོོགས་ཧིི་མ་ཅལ་མངའ་སྡེེའིི་རྒྱལ་ས་ སིིམ་ལའིི་གྲོོང་ཁྱེེར་ནང་ཆགས་ཤིིང་། ས་ཆའིི་མཐོོ་ཚད་རྒྱ་མཚོོའིི་ངོོས་ནས་ ཕིི་ཊིིི་ ༧༢༣༨ ཡིིན་སྟབས་གནམ་གཤིིས་དྲོོད་གྲང་སྙོོམས་པས་ཕྱིིི་ནང་གིི་ ཡུལ་སྐོོར་སྤྲོོ་འཆམ་པའིི་འདུ་ཚོོགས་མང་ས་ཞིིག་ཡིིན། ཕྱིི་ལོོ་ ༡༩༥༩ ལོོར་བོོད་མིི་རྣམས་བཙན་བྱོོལ་དུ་འབྱོོར་རྗེེས་ ཕྱིི་ལོོ་ ༡༩༦༠ ལོོར་མ་སུ་རིིར་བོོད་མིིའིི་སློོབ་གྲྭ་ཐོོག་མར་བཙུགས། ལོོ་ མཇུག་ཏུ་དྷ་སར་བུ་བཅོོལ་ཁང་གསར་འཛུགས་ཀྱིིས་ས་ཕྱོོགས་གང་ ས་ནས་བསྐྱལ་བའིི་བྱིིས་པ་མང་དག་ཅིིག་བདག་བཞེེས་གནང་ནའང་། རྒྱ་ གར་ནང་གནམ་གཤིིས་དང་ཟས་སྤྱོོད། ས་ཆུ་མ་འཕྲོོད་པའིི་རྐྱེེན་གྱིིས་བོོད་ མིི་མིི་ཉུང་བ་ཞིིག་ནད་མནར་དང་འདས་གྲོོངས་སུ་སོོང་བས། དེེ་དག་གིི་བུ་ ཕྲུག་དྷ་ས་དང་དེེ་ནས་མ་སུ་རིིར་བཏང་དང་གཏོོང་མུས་ཀྱང་། ཁང་ཁུངས་ ཆ་རྐྱེེན་དབང་གིིས་ཕྲུ་གུ་ཤོོང་ཚད་ལས་བརྒལ་བའིི་གནས་སྟངས་འོོག སློོབ་ གྲྭ་ཚུགས་ཡུལ་གཞན་ཞིིག་འཚོོལ་ཞིིབ་གནང་གལ་ཆེེ་བར་གཟིིགས་ཏེེ་གང་ སར་འཚོོལ་ཞིིབ་གནང་རྗེེས། མཐའ་མར་སིིམ་ལ་གྲོོང་ཁྱེེར་འདབས་ཀྱིི་ཆོོ་ཊ་ སིིམ་ལ་ཞེེས་པར་དེེ་སྔ་ཨིིན་ཇིིའིི་དབང་སྒྱུར་སྐབས་གསར་རྒྱག་བྱས་པའིི་ཀྲོོ་ རིིན་ཀྲམ་གཞིིས་ཁང་ (TORRENTIUM COTTAGE) ཞེེས་པའིི་ཁང་རྙིིང་ ཞིིག་བྷིི་ཤོོབ་ཁོོ་ཊོོན་སློོབ་གྲྭ་ (BISHOP COTTON SCHOOL) ར་སྐོོར་ དང་བཅས་པ་གཟིིགས། ༸གོོང་ས་མཆོོག་གིི་སྐུ་ཚབ་དང་སློོབ་གྲྭ་དེེའིི་འགན་ འཛིིན་ལྷན་ཚོོགས་དབར་གྲོོས་མོོལ་གནང་རྗེེས། ཕྱིི་ལོོ་ ༡༩༦༠ ཟླ་ ༡༢ ཚེེས་ ༡ ཉིིན་ས་ཁང་དེེ་ཐོོག་མར་གླ་གཡར་གནང་རྒྱུའིི་གན་རྒྱ་བཞག་སྟེེ། ཕྱིི་ལོོ་ ༡༩༦༡ ཟླ་ ༣ ཚེེས་ ༡ ཉིིན་གསར་འཛུགས་གནང་ཞིིང་། སློོབ་གྲྭ་ འདིི འིི ་ ཐོོ ག ་ མ འིི ་ མིི ང ་ ལ ་ སྐྱ བ ས ་ བཅོོལ ་བོོད ་ མིིའིི་སློོབ་གྲྭ་ (TIBETAN SOCIETY SCHOOL) ཞེེས་འབོོད། ཐོོག་མའིི་ཆར་དྷ་ས་བུ་བཅོོལ་ཁང་ནས་བོོད་ཕྲུག་གྲངས་ ༡༥༥ ཙམ་བཏང་། ཕྱིི་ལོོ་ ༡༩༦༢ ཟླ་ ༥ ཚེེས་ ༥ ཉིིན་སློོབ་གྲྭ་འདིི་རྒྱ་གར་བོོད་མིིའིི་སློོབ་གྲྭའིི་ ཚོོགས་སྡེེ་ (TIBETAN SCHOOL SOCIETY) ཡིིས་རྩིིས་བཞེེས་གནང་། ཕྱིི་ལོོ་ ༡༩༦༩ ལོོར་རྒྱ་གར་དབུས་འབྲིིང་སློོབ་ཤེེས་ཡོོན་ལྷན་ ཚོོགས་ (CBSE) སུ་དེེབ་སྐྱེེལ་ངོོས་འཛིིན་ཐོོབ་པ་དང་། ཕྱིི་ལོོ་ ༡༩༧༣ ལོོར་སློོབ་གྲྭ་འདིི་ནས་ཐེེངས་དང་པོོར་འཛིིན་རིིམ་བཅུ་གཅིིག་གིི་སློོབ་ ཕྲུག་སློོབ་མཐར་ཕྱིིན། ཕྱིི་ལོོ་ ༡༩༧༦ ལོོར་རྒྱ་གར་ནང་འཛིིན་རིིམ་བཅུ་ གཉིིས་བར་གྱིི་ལམ་ལུགས་གསར་འཛུགས་གནང་སྟབས། སློོབ་གྲྭ་འདིིར་ ཕྲུ་གུའིི་ཤོོང་ཚད་དང་ཆ་རྐྱེེན་ལ་གཞིིགས་ཏེེ་འཛིིན་རིིམ་བཅུ་པ་བར་ བཟོོས། འཛིིན་རིིམ་བཅུ་གཅིིག་དང་བཅུ་གཉིིས་ཀྱིི་སློོབ་ཕྲུག་རྣམས་སློོབ་ ཁག་གཞན་ལ་སློོབ་འཇུག་ཞུས། སློོབ་གྲྭ་འདིིའིི་སློོབ་སྤྱིི་ཐོོག་མར་བཀྲས་མཐོོང་བསོོད་ནམས་སྟོོབས་ འབྱོོར་ལགས་ཡིིན། དེེ་ནས་ད་བར་སློོབ་སྤྱིི་རིིམ་པར་བྱུང་བའིི་ཁྲོོད་རྒྱ་གར་ དང་བོོད་རིིགས་ཅིི་རིིགས་བྱུང་ཡོོད། མདོོར་ན་སློོབ་གྲྭ་འདིི་ཉིིད་དབུ་བརྙེེས་ པ་ནས་བཟུང་ད་བར་ཁྱོོན་སློོབ་ཕྲུག་གྲངས་ ༡༡༣༡ སློོབ་མཐར་སོོན་པ་བྱུང་
ཡོོད་ལ། དེེ་དག་གིིས་བཙན་བྱོོལ་བོོད་མིིའིི་སྤྱིི་ཚོོགས་ཁྲོོད་ལས་གནས་ཆེེ་ ཕྲ་ཆུང་གསུམ་ལ་ཞབས་ཞུ་སྒྲུབ་མུས་ཡིིན། ཕྱིི་ལོོ་ ༢༠༢༡ ཟླ་ ༡༢ ཚེེས་ ༢༤ ཉིིན་སློོབ་གྲྭ་འདིི་བཞིིན་སམ་ བྷོོ་ཊ་བོོད་སློོབ་ཚོོགས་པའིི་ཁྱབ་ཁོོངས་སུ་རྩིིས་ལེེན་གྱིིས་ད་ཆ་སློོབ་གྲྭ་ འདིིའིི་འཛིིན་སྐྱོོང་དང་འབྲེེལ་བའིི་ལས་དོོན་མཐའ་དག་སམ་བྷོོ་ཊ་སྤྱིི་ཁྱབ་ ཡིིག་ཚང་གིིས་གནང་བཞིིན་ཡོོད།
རྡོོ་རྗེེ་གླིིང་གཏན་སློོབ།
རྡོོར་གླིིང་གཏན་སློོབ་ནིི་ཕྱིི་ལོོ་ ༡༩༦༡ ལོོར་རྒྱ་གར་གྱིི་ནུབ་བྷང་གལ་མངའ་ སྡེེའིི་རྡོོ་རྗེེ་གླིིང་ཞེེས་པའིི་རྫོོང་ཁོོངས་སུ་གསར་འཛུགས་གནང་། རྡོོ་རྗེེ་གླིིང་ནིི་རྒྱ་གར་བྱང་ཤར་ཤིི་ལིི་གུ་རིིའིི་མེེ་འཁོོར་ས་ཚིིགས་ ནས་ཀིི་ལོོ་མིི་ཊར་ ༨༠ ཡས་མས་ཀྱིི་མཚམས་སུ་ཧིི་མ་ལ་ཡ་རིི་རྒྱུད་ དུ་ཆགས་ཡོོད། སློོབ་གྲྭའིི་གཡས་གཡོོན་དུ་ལྗང་མདོོག་གིི་ཇ་ཞིིང་གིིས་ ཡོོངས་སུ་ཁེེངས་ཤིིང། རིི་བོོ་གངས་ཅན་ལྗོོངས་ལྔ་ཡིིས་འདིིར་ཕེེབས་ སྐྱེེ་ བོོ་ རྣམས་ལ་ རང་བྱུང་ཁམས་ ཀྱིི་ མཛེེས ་སྡུག་ གིིས ་ཡོོང ས་སུ་ མྱོོས་པར་བྱེེད། ཐོོ ག ་ མའིི་ཆར་བོོད་མིི་ རྣམས་སྐྱབས་ བཅོོལ་དུ་འབྱོོར་ འཕྲལ་ཕྱིི་ལོོ་ ༡༩༥༩ ཟླ་ ༡༠ ཚེེས་ ༡ ཉིིན་རྡོོ་རྗེེ་གླིིང་རིི་གྲོོང་གིི་ལེེ་བྷོོང་ཞེེས་ པའིི་ས་གནས་སུ་བོོད་མིིའིི་རང་འཚོོའིི་ལྟེེ་གནས་ཞེེས་པའིི་ལག་ཤེེས་བཟོོ་ གྲྭ་ཞིིག་གསར་འཛུགས་ཀྱིིས་པང་གདན་དང་། ལྕགས་མགར། བལ་གོོས། རུམ་འཐག་སོོགས་ཀྱིི་ལས་གཞིི་འགོོ་འཛུགས་བྱས། ཕྱིི་ལོོ་ ༡༩༦༠ ཟླ་ ༦ པར་ས་གནས་བོོད་མིིའིི་བྱིིས་པ་རྣམས་སློོབ་འཇུག་གིི་དཀའ་ངལ་སེེལ་ སླད། བཟོོ་གྲྭའིི་ནང་སྔོོན་འགྲོོའི་ི འཛིིན་གྲྭ་གསར་འཛུགས་བྱས་པ་དང་། ཕྱིི་ ལོོ་ ༡༩༦༣ ཡས་མས་སུ་རྒྱ་གར་དབུས་གཞུང་གིིས་བསྐོོ་འཛུགས་གནང་ བའིི་བོོད་མིིའིི་སློོབ་གྲྭའིི་ཚོོགས་སྡེེས་སློོབ་གྲྭ་འདིིའིི་སྔོོན་འགྲོོ་ཐོོན་པའིི་སློོབ་ ཕྲུག་རྣམས་རྡོོར་གླིིང་གཏན་སློོབ་ནང་སློོབ་འཇུག་དགོོངས་བཞེེས་གནང་ བ་དང་། བཅའ་སྡོོད་སློོབ་ཕྲུག་རྣམས་ལ་ཟླ་རེེར་སྒོོར་ ༥༠ རེེ་འཚོོ་གྲོོན་དུ་ རོོགས་སྐྱོོར་གནང་ཡོོད། སློོབ་གྲྭ་འདིིའིི་སློོབ་སྤྱིི་དང་པོོ་སྐུ་ཞབས་ལྷ་དབང་ དཔལ་འབྱོོར་ལགས་ཡིིན། ཕྱིི་ལོོ་ ༡༩༧༡ ལོོར་འབྲིིང་རིིམ་གོོང་མའིི་ཡིིག་རྒྱུགས་སློོབ་ཐོོན་ དང་པོོར་སློོབ་ཕྲུག་གྲངས་ ༡༡ གྲུབ་འབྲས་ལེེགས་ཐོོན་བྱུང་། ལོོ་ཤས་རིིང་ རིིམ་བཞིིན་ཡར་རྒྱས་འགྲོོ་མུར་ད་ལྟའིི་ཆར་ལྡིི་ལིི་དབུས་འབྲིིང་སློོབ་ཤེེས་ ཡོོན་ལྷན་ཚོོགས་ཀྱིི་ (CBSE)ཆ་ཤས་འབྲིིང་རིིམ་གོོང་མ་བར་སླེེབས་ཡོོད། སློོབ་གྲྭ་དེེ་ཉིིད་དབུ་བཙུགས་པ་ནས་ད་བར་ཁྱོོན་སློོབ་ཕྲུག་གྲངས་ ༢༡༥༣ སློོབ་མཐར་སོོན་ཡོོད་པ་དང་། དེེ་དག་བོོད་མིིའིི་སྤྱིི་ཚོོགས་ཀྱིི་ཁྲོོད་ལས་ གནས་ཆེེ་ཕྲ་ཀུན་ལ་ལས་ཁུར་ཞུས་ནས་རང་རེེའིི་སྤྱིི་ཚོོགས་ལ་སྨན་པའིི་ ཞབས་འདེེགས་ཞུ་མུས་རེེད། ཕྱིི་ལོོ་ ༢༠༢༡ ཟླ་ ༡༢ ཚེེས་ ༢༤ ཉིིན་སློོབ་གྲྭ་འདིི་བཞིིན་སམ་ བྷོོ་ཊ་བོོད་སློོབ་ཚོོགས་པའིི་ཁྱབ་ཁོོངས་སུ་རྩིིས་ལེེན་གྱིིས་ད་ཆ་སློོབ་གྲྭ་ འདིིའིི་འཛིིན་སྐྱོོང་དང་འབྲེེལ་བའིི་ལས་དོོན་མཐའ་དག་སམ་བྷོོ་ཊ་སྤྱིི་ཁྱབ་ ཡིིག་ཚང་གིིས་གནང་བཞིིན་ཡོོད།