ཤེེས་བྱའིི་བང་མཛོོད་
འབྲས་སྤུངས་བློོ་གསལ་གླིིང་།
བོོད་རྒྱལ་ལོོ། ༢༡༥༠
ཕྱིི་ལོོ་ ༢༠༢༣
ཤེེས་ཡོོན་ལྷན་ཚོོགས་ཡིིག་ཚང་ནས་རྩོོམ་སྒྲིིག་དང་པར་སྐྲུན་ཞུས།
༄༅། །ས་ཆ་སྐྱིད་ཤོས། །
༄༅། །ཤེེས་བྱའིི་དགའ་ཚལ། །
ཆོས་ཉིད་སྒྲོལ་མས་བརྩམས།
ཁོོས་བྱས་ན་ང་ཡང་སྤང་ལྗོོངས་ཐོོག་རྩེེད་མོོ་རྩེེ་བར་འགྲོོ་ཡིི་ཡིིན་ལབ།
སྦལ་པས། རྩེེད་མོོ་རྩེེ་ས་སྐྱིིད་ཤོོས་དེེ་སྤང་ལྗོོངས་མ་རེེད། དེེར་རྩེེད་མོོ་ རྩེེ་ན་རྩྭ་མཁྲེེགས་པོོ་དེེ་ཚོོ་ཟུག་ཡོོང་ནས་སྐྱིིད་པོོ་གཅིིག་ཀྱང་མིི་འདུག དེེ་ལས་ཆུའིི་ནང་རྩེེད་མོོ་རྩེེ་ན་སྐྱིིད་ཤོོས་རེེད། ཅེེས་ལབ།
རྒན་ལགས་ཉིིན་མོོ།
ལོ་ལྟར་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་ནང་ཕྱི་ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༥ ཉིན་ རྒན་ལགས་ཉིན་མོ་ཞེས་སྲུང་བརྩི་ཞུ་ཡི་ཡོད། ཉིན་དེ་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་ལྟ་གྲུབ་སྨྲ་བ་དང། རྩོམ་པ་པོ། ཆབ་སྲིད་པ། སློབ་ཁྲིད་ པ། མཁས་པའི་དབང་པོ་སཱར་ཝེ་པལ་ལི། རཱདྷ་ཀྲི ན་མཆོག་གི་འཁྲུངས་ ཚེས་འཁེལ་གྱི་ཡོད་སྟབས། རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་ ཀྱི་རྒན་ལགས་ཚོགས་སྡེར་རེ་སྐུལ་ཞུས་དོན་ལྟར། མཁས་དབང་ཁོང་ གི་འཁྲུངས་ཚེས་ཉིན་རྒན་ལགས་ཉིན་མོར་གཏན་འབེབས་དང་གསལ་ བསྒྲགས་གནང་། དེ་ལྟར་སློབ་གྲྭ་ཁག་ཏུ་རྒན་ལགས་ཉིན་མོ་ཞེས་སྲུང་བརྩི་ ཞུ་བ་བཞིན། རྒྱ་གར་ནང་གི་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སློབ་གྲྭ་ཁག་ཏུ་ཡང་ཉིན་ དེར་རྒན་ལགས་ཉིན་མོ་ཞེས་སྲུང་བརྩི་ཞུ་ཡི་ཡོད། ཁོང་གིས་མི་ཁྲི་སྟོང་མང་པོའི་བསམ་བློའི་སྒོ་མོ་འབྱེད་པས་ཕྱི་ ནང་གི་རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་སྣ་གྲགས་ཅན་མང་པོས་རྒྱ་གར་གྱི་ལྟ་གྲུབ་ལ་ བརྩི་མཐོང་དང་གུས་བཀུར་རྒྱ་ཆེར་ཐོབ། དེར་བརྟེན་ཁོང་ལ་གུས་ཞབས་ དང་ཆེ་མཐོང་མཚོན་བྱེད་དེ་ལྟའི་ཉིན་ཞིག་ཏུ་སྲུང་ བརྩི་ཞུས་པ་བཞིན། རང་རེའི་སློབ་ཕྲུག་རྣམས་ནས་ ཀྱང་དེ་ཉིན་རང་ཉིད་ཀྱི་མ་རིག་རྨོངས་པ་སེལ་བའི་ དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམ་པར་གུས་བརྩི་དང་ཆེ་ མཐོང་མཚོན་བྱེད་ཤིས་ཤོག་དང་། ཕྱག་རྟགས། མེ་ ཏོག་སོགས་འབུལ་བ་མ་ཟད། རྒན་ལགས་རྣམ་པར་ གཞས་སྣ་དང་། གཏམ་བརྗོད་སོགས་འཁྲབ་སྟོན་ བྱས་ནས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཐུགས་རྗེའི་བསམ་པ་མཚོན་ ཐབས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། མདོར་ན། ཉིན་དེ་ནི་སློབ་ཕྲུག་རྣམ་པས་རང་ཉིད་ལ་ བཀའ་དྲིན་ཅན་གྱི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམ་པར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་ ཉིན་ཞིག་ཡིན།
བོད་ཀྱི་འོང་སྐོར་དུས་སྟོན།
ཕྱེེ་མ་ལེེབ་ཀྱིིས། བྱས་ན་ང་ཡང་ཆུའིི་ནང་རྩེེད་མོོ་རྩེེ་ཡིི་ཡིིན་ལབ།
སྤྱིིའིི་འདོོན་ཐེེངས། ༢༢༥ ཧིིན་སྒོོར། ༨
དབྱར་ཁ་བོད་ཟླ་དྲུག་པའམ་བདུན་པའི་ནང་དུ། དབུས་གཙང་ཁུལ་དུ་འོང་ སྐོར་ཞེས་པའི་དུས་སྟོན་གཞི་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞིག་གཏོང་སྲོལ་ཡོད། དེ་ཡང་། དུས་ཆེན་དེའི་མིང་དོན་ལ་དཔྱད་ན། འོང་ཞེས་པ་ནི། ལྗང་པའི་གནས་སྐབས་ ཀྱི་ཞིང་ལ་འོང་ཁ་དང་། ཞིང་སྲུང་མཁན་ལ་འོང་སྲུང་བ་ཞེས་སོགས་འབོད་ པ་ལྟར། གཙོ་བོ་བཙས་མ་མ་བརྔས་གོང་གི་ཞིང་གི་མིང་ཡིན་ཞིང་། སྐོར་ ནི་དེ་ལ་སྐོར་བ་བྱེད་པའི་དོན་ཡིན། ཡང་ལ་ལས་སྔ་མོ་བོད་རྒྱལ་ཡོངས་ སུ་ལོ་ལྟར་དབྱར་དུས་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་དམག་སྦྱོང་བྱེད་སྲོལ་ཡོད་པ་དེ། རིམ་པས་དུས་སྟོན་གྱི་རྣམ་པར་གྱུར་བ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་གསུངས་འདུག་ ཅིང་། འོང་སྐོར་སྐབས་མདའ་རྩེད་སོགས་བྱེད་སྲོལ་ཡོད་པར་གཞིགས་ ན་བདེན་པ་ཡིན་ཡང་སྲིད། འོང་སྐོར་གྱི་མིང་དོན་དང་། དེའི་བྱེད་སྒོའི་ཐོག་ནས་གཙོ་ཆེར་ཞིང་
པའི་དུས་སྟོན་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པ་སྟོན་གྱི་ཡོད་ཀྱང་། ཉེ་འཁོར་གྱི་འབྲོག་ པ་ཁག་ཀྱང་འོང་སྐོར་དུ་མཉམ་ཞུགས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། འོང་སྐོར་སྐབས་ཐོག་ མར་སྔ་དྲོ་བསང་གསོལ་གཟབ་རྒྱས་བྱེད་པ་དང་། དེ་ནས་ཡ་སོར་གྱིས་སྣ་ དྲངས་ཏེ་རྟ་རྒྱུག་འགྲན་མཁན་གྱི་རྟ་པ་དང་། མང་ཚོགས་ཚོས་རྒྱན་གོས་ བཟང་པོས་བཀླུབས། རྒྱབ་ཏུ་བཀའ་འགྱུར་དང་། བསྟན་འགྱུར། སངས་ རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་པའི་སྐུ་བརྙན། མཆོད་རྟེན་སོགས་རྟེན་བྱིན་ ཅན་འཁུར་ནས་འོང་བར་བསྐོར་བ་སྟེ། ཞིང་ལ་སྐོར་བ་བྱེད་ཅིང་། སྐོར་བ་ བསྐོར་ཟིན་རྗེས། ལོ་ཏོག་གི་ཕུད་སྙེ་མའི་ཆུན་པོ་སོགས་མཆོག་གསུམ་དང་། ཡུལ་ལྷ་གཞི་བདག་ལ་ཕུལ་ནས། ཚིག་བཟང་ཅན་གྱི་གཞས་དང་ཞབས་ བྲོ་འཁྲབ་གཏོང་བྱེད། དེ་རྗེས་རྟ་རྒྱུག་འགྲན་ཡུལ་ས་ཤུར་གྱི་གཡས་གཡོན་ དུ་མི་མང་འཛོམས་རྗེས། ཐོག་མར་ས་བཅག་ཅེས་ཡ་སོར་གྱིས་རྟ་རྒྱུག་ པ་དང་། དེ་ནས་རྟ་པ་གཞན་ཚོས་རྟའི་བང་རྩལ་ཏེ། རྟ་གང་མགྱོགས་པ་ཡོད་ མེད་དང་། དེ་ནས་རྟ་པ་གཞན་ཚོས་རྟའི་བང་རྩལ་ཏེ། རྟ་གང་མགྱོགས་རྒྱུག་ ཞོར་ས་སྟེང་གི་ཁ་བཏགས་དང་། དངུལ། ལ་ལས་ཁབ་ཀྱང་སྒྲུག་གི་ཡོད་ པ་དང་། དེ་བཞིན་འཕེན་རྩལ་ཏེ། རྟ་རྒྱུག་ཞོར་ཅུང་ཐག་རིང་བའི་འབེན་ལ་ མདའ་དང་མེ་མདའ་འཕེན་རྩལ་འགྲན་གྱི་ཡོད་པས་ ལྟད་མོ་ཧ་ཅང་ཆེ། གོང་གསལ་འགྲན་བསྡུར་ནང་ ཨང་རིམ་ཐོབ་མཁན་ཚོར་མང་ཚོགས་ཀྱི་མདུན་ དུ་བྱ་དགའ་གཟེངས་བསྟོད་གནང་གི་ཡོད་པར་མ་ ཟད། འཁྲུང་ཞུ་མ་ཞེས་ཡུལ་ལུང་སོ་སོའི་བུད་མེད་ མཛེས་གྲས་རྒྱན་གོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོ་སྤྲས་པ་ དག་གིས་ལེགས་ཆང་ཞེས། ཆང་འདེགས་ཀྱི་ཡོད། སྤྱིར་བཏང་འགྲན་བསྡུར་གྱི་བྱེད་སྒོ་རྣམས་ཉིན་གུང་ གོང་ལ་ཚར་གྱི་ཡོད་པ་དང་། ཉིན་གུང་ཡོལ་རྗེས་ མང་ཚོགས་རྣམས་གཞས་དང་ཞབས་བྲོར་རོལ་བ་དང་། རང་རང་གི་གུར་ ནང་དུ་གཉེན་ཉེ་མགྲོན་འབོད་བྱེད་པ་སོགས་གང་དགའ་གང་སྐྱིད་ངང་དུས་ འདའ་བ་ཡིན། རྟ་རྒྱུག་འགྲན་བསྡུར་ནང་ཡ་སོོར་ཞེེས་པ་དེེ་རྟ་པའིི་ནང་གིི་གལ་ འགངས་ཆེེ་ཤོོས་ཡིིན་ཞིིང་། ཡ་སོོར་གྱིི་ཆ་ལུགས་ནིི་རྟ་དཀར་མིི་དཀར་ ཞེེས་གཞན་དང་མིི་འདྲ་བར། ངེེས་པར་རྟའིི་མདོོག་དཀར་པོོ་དང་རྟ་པའིི་ཕྱུ་ པ་དཀར་པོོ་ཡིིན་དགོོས། འོོན་ཀྱང་ཡུལ་ལུང་ལ་ལར་མཐའ་གཅིིག་ཏུ་དེེ་ལ་ ངེེས་པ་མེེད། ཡ་སོོར་གྱིིས་རྟ་ཐོོག་མར་རྒྱུག་སྐབས་ཙམ་དུ་མ་ཟད། རྟ་ རྒྱུག་འགྲན་བསྡུར་ཡོོངས་སུ་མཇུག་སྒྲིིལ་བའིི་མཚོོན་དོོན་ལྟ་བུར་མཐའ་ མ་རྟ་རྒྱུག་ཐེེངས་གཅིིག་བྱེེད། འོོང་སྐོོར་སྐབས་བོོད་ཀྱིི་རིི་ཀླུང་ཚང་མར་རྩྭ་དང་རྩིི་བཅུད་འཛོོམས་ ལ། མར་དང་། ཕྱུར་བ། ཤ།ཚལ་རིིགས་སོོགས་ཕུན་སུམ་ཚོོགས་ཤོོས་ཀྱིི་ དུས་སྐབས་ཡིིན་པས། ཧ་ལམ་ལོོ་གསར་ལས་སྐྱིིད་པ་ལྟ་བུ་ཡོོད། ཤེེས་རིིག་ལས་ཁུངས་ནས་འདོོན་སྤེེལ་ཞུས་པའིི་ (བོོད་ཀྱིི་དུས་ཆེེན།) ཞེེས་པ་ལས་དྲངས།
biosphere biol སྐྱེེ་དངོོས་ཁོོར་ཡུག = སྲོོག་ཆགས་དང་རྩིི་ཤིིང་སོོགས་གནས་སའམ། སྐྱེེ་འཕེེལ་གྱིི་ཆ་རྐྱེེན་ཅན་གྱིི་ས་གཞིིའམ་རླུང་ཁམས་
ཀྱིི་ཆ་ཤས།
biotechnology * སྐྱེེ་ལྡན་འཕྲུལ་ལས་རིིག་པ། = བཟོོ་ལས་ཁང་གིི་ལས་རིིགས་ནང་ཕྲ་སྲིིན་དང་ཕྲ་ཕུང་རིིགས་དངོོས་སུ་བེེད་སྤྱོོད་བྱེེད་པ་ཞིིག
ཤོོག་ངོོས་ ༣ པར་གཟིིགས།
bipartite adm ཤོོག་ཁག་གཉིིས་ཀྱིི། = ཆ་ཤས་སམ་ཕྱོོགས་ཁག་གཉིིས་ཡོོད་པའིི། biped * རྐང་གཉིིས་པ། = རྐང་པ་གཉིིས་ཀྱིིས་གོོམ་པ་རྒྱག་པའིི་སྲོོག་ཆགས།
ཁུངས། ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་ནས་པར་སྐྲུན་ཞུས་པའི་<<ཨིན་བོད་ཤན་སྦྱར་གཏན་འབེབས་བརྡ་ཆད།>>དེབ་ཕྲེང་ཁག