ཤེ ས ་བྱའི ་ བང་མཛོ ད ་ བྱང་གནམ་མཚོོ།
བོོད་རྒྱལ་ལོོ། ༢༡༤༩
ཕྱིི་ལོོ་ ༢༠༢༢
ཤེེས་ཡོོན་ལྷན་ཚོོགས་ཡིིག་ཚང་ནས་རྩོོམ་སྒྲིིག་དང་པར་སྐྲུན་ཞུས།
༄༅། །བསོོད་ནམས་ཅན་གྱིི་བུ་མོོ། །
⇦འདོོན་ཐེེངས་སྔ་མའིི་འཕྲོོས།
སྤྱིིའིི་འདོོན་ཐེེངས། ༢༡༧ ཧིིན་སྒོོར། ༨
༄༅། །ཤེེས་བྱའིི་དགའ་ཚལ། །
ཆོས་ཉིད་སྒྲོལ་མས་བརྩམས།
པང་གདན།
འཇིིག་རྟེེན་འདིིའིི་ཐོོག་གིི་མིི་རིིགས་ཀུན་ལ་ཐུན་མིིན་གྱིི་རྒྱན་ཆ་དང་ཆས་གོོས་འདྲ་
བཟོོའི་ི ཐབས་ལ་བརྟེེན་ནས་གྲུབ་པ་ཡིིན། པང་གདན་གྱིི་ཚོོས་སྣའིི་རིིགས་ནིི་རིི་ནས་
གོོས་སྣ་མང་ཡོོད། དེེ་དག་ལས་བུད་མེེད་རྣམས་ཀྱིིས་ཕྱུ་པའིི་མདུན་ལོོགས་སུ་གྱོོན་
ཁུངས་ཐུབ་པོོ་ཡོོད་པ་མ་ཟད། ཚོོས་མིི་ལོོག་པའིི་ཁྱད་ཆོོས་ལྡན་ཡོོད།
མིིན་ཡོོད་པ་བཞིིན། རང་ཅག་བོོད་མིི་རྣམས་ལའང་ཐུན་མིིན་གྱིི་རྒྱན་ཆ་དང་ཆས་ སྲོོལ་ཡོོད་པའིི་པང་གདན་ནིི་དམིིགས་བསལ་གྱིི་ཁྱད་ཆོོས་ལྡན་པའིི་ཆས་གོོས་ཤིིག་
ཡིིན་པས། འདིིར་པང་གདན་སྐོོར་ཅུང་གླེེང་རྒྱུ་ཡིིན། དེེང་སྐབས་ང་ཚོོའིི་མིིག་ལམ་དུ་ མཐོོང་བཞིིན་པའིི་པང་གདན་དེེ་ཉིིད་ལ་ལོོ་རྒྱུས་ཡུན་རིིང་ལྡན་ཡོོད། དེེ་ཡང་སྔོོན་གྱིི་
ཁོོས་ཉིིན་ལྟར་ཆིིག་ལབ་རྒྱག་པ་དང་ལྷིིང་འཇགས་ངང་སྐད་ཅིིག་ཙམ་
ཡང་སྡོོད་ཐུབ་ཀྱིི་མེེད། ཡིིན་ཡང་ཁོོ་ནིི་ལང་ཚོོ་དར་ལ་བབས་པའིི་
གཞོོན་ནུ་ཞིིག་ཡིིན། ཁོོས་ཤེེལ་དཀར་ལྷ་མཛེེས་ལ་ལྟ་སྟངས་དེེ་ མཐོོང་སྐབས། སྐུ་ངོོ་དཔལ་ལྡན་དགའ་ཐག་ཆོོད།
དུས་སུ་བུ་མོོ་རྣམས་ཁྱིིམ་འཛིིན་གྱིི་ལས་གཙོོ་བོོར་བྱེེད་པས། ཞར་དང་ཞོོར་ལ་མེེ་
ཤིིང་དང་ལྕིི་བ་སྒྲུག་པ། སྒོོ་ཕྱུགས་སེེམས་ཅན་གྱིི་གཟན་རྩྭ་འཐུ་བ་སོོགས་བྱེེད་སྐབས།
དེེ་དག་བླུག་སའིི་ཆེེད་གྱོོན་པའིི་མདུན་ངོོས་སུ་པང་ཁེེབས་འཆིིང་སྲོོལ་བྱུང་ཞིིང་། དེེས་ ཁྱིིམ་ལས་སྒྲུབ་རྒྱུར་ཕན་པ་དང་ཕྲུ་གུ་གཉེེར་སྐྱོོང་སྐབས་གྱོོན་གོོས་བཙོོག་པ་མིི་ཆགས་
པ་སོོགས་ལ་བེེད་སྤྱོོད་ཆེེན་པོོ་བྱུང་ཡོོད། དེེ་ནིི་སྐབས་དེེའིི་འཚོོ་བའིི་དགོོས་མཁོོ་དངོོས་ ལ་གཞིིགས་པའིི་བུད་མེེད་སྤྱིི་ཡོོངས་ཀྱིི་རྒྱུན་གོོས་ཤིིག་ཡིིན། ཕྱིིས་
འཚོོལ་བསྡུ་བྱས་པའིི་གཏེེར་དངོོས་དང་རྩིི་ཤིིང་ཡིིན་པས། ཚོོས་ཀྱིི་རྒྱུ་ཆ་དེེ་རྣམས་
པང་གདན་གྱིི་མཛེེས་རིིས་དང་ཚོོན་མདོོག་ལ་དབྱེེ་ན། ༡། དཀར་ཁྲ་ཞེེས་ཁྲ་ཐིིག་བྱས་
པ། ༢། ཁྲ་ཆེེན་ཞེེས་ཁྲ་ཐིིག་རྒྱ་ཆེེ་ཙམ་བྱས་པ། ༣། ཁྲ་ཆུང་ཞེེས་ཚོོན་ཁྲ་རྣམས་ཆུང་ ཆུང་དུ་སྤེེལ་ཞིིང་ལས་སྣོོན་མང་ཙམ་བྱེེད་དགོོས་པ། ༤། འཇའ་ཚོོན་ལྟར་གྱིི་ཚོོན་སྣ་
སྤེེལ་བའིི་པང་གདན་སོོགས་ཡོོད། དེེ་དག་ལས་ཚང་མས་དོོ་སྣང་ཆེེན་པོོ་བྱེེད་པའིི་པང་ གདན་ནིི་འཇའ་ཚོོན་ལྟར་གྱིི་པང་གདན་རེེད། པང་གདན་དེེ་རིིགས་བུ་མོོ་ན་གཞོོན་ཚོོས་ བཅིིངས་ན། མཛེེས་ཤིིང་ཡིིད་དུ་འོོང་ལ། རྣམ་པར་བཀྲ་བ་སོོགས་ཀྱིི་ཁྱད་ཆོོས་ལྡན་ཡོོད། གསུམ་པ། པང་གདན་གྱིི་མཚོོན་དོོན།
དེེ་ཡང་པང་གདན་ལ་གཡས་གཡོོན་དང་དབུས་བཅས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་དབྱེེ་དོོན་
ནིི། གཡས་ཕྱོོགས་དེེས་པང་གདན་རྒྱག་མཁན་རང་ཉིིད་མཚོོན་
པ་དང་། གཡོོན་ཕྱོོགས་ཀྱིིས་རང་གིི་བུ་ཕྲུག་མཚོོན་པ། དབུས་མ་
སུ་འཚོོ་བར་འགྱུར་ལྡོོག་ཕྱིིན་པར་བརྟེེན་བོོད་ཀྱིི་བུད་མེེད་རྣམས་
དེེས་རང་ཉིིད་ཀྱིི་བཟའ་ཟླ་འམ་ཁྱོོ་ག་མཚོོོན་པ་ཡིིན་པས་དེེ་གསུམ་
ཀྱིི་ལུས་སུ་གྱོོན་པའིི་པང་ཁེེབས་ལའང་འགྱུར་བ་ཕྱིིན་ནས། རིིམ་
ནས་གཅིིག་མ་ཚང་ནའང་རྟེེན་འབྲེེལ་མ་འགྲིིག་པར་བརྩིི་སྲོོལ་ཡོོད།
བཞིིན་དེེ་བུད་མེེད་ཀྱིི་རྒྱན་གོོས་ཀྱིི་ངོོ་བོོར་གྱུར་ཡོོད་ལ། རང་རང་
མིི་ལ་ལས་བོོད་དུ་སྔར་ནས་ད་བར་བུ་མོོ་རྣམས་ཆུང་དུས་ནས་
གིི་འབྱོོར་གོོས་ལ་གཞིིགས་ཏེེ་རྒྱུ་ཆ་ཡང་སྣ་ཚོོགས་སྤྱོོད་མཁན་བྱུང།
པང་གདན་འཆིིང་བའིི་སྲོོལ་ཡོོད་ཅེེས་གསུངས་པ་དང་། ཡང་མིི་
དང་པོོ། རྒྱུ་ཆའིི་དབྱེེ་བ།
པང་གདན་གྱིི་རྒྱུ་ཆ་གཙོོ་བོོ་སྣམ་བུ་ཡིིན་ཀྱང་། སྣམ་བུའིི་སྤུས་ཀ་
གཡུ་སྒྲོོན་གྱིིས། སྐད་ཤུགས་ཆེེན་པོོའི་ིངང། ཁྱོོད་ཚོོ་ཉལ་གྱིི་མིིན་ནམ། ཞེེས་པའིི་སྒྲ་ཐོོས་མ་ཐག་ཕན་ཚུན་ཁ་བརྡ་བྱེེད་རྒྱུ་འགོོ་བཙུགས། གཡུ་
སྒྲོོན་གྱིིས། སྐད་ཆ་འདྲིི་དགོོས་དོོན་མེེད། ཚང་མ་རྐུན་མ་ཡིིན་པ་ཐག་ ཆོོད། དེེ་ལས་མགྱོོགས་ཙམ་ཕྱིིར་ཕུད་ཅེེས་ཟེེར། སྐུ་ངོོ་དཔལ་ལྡན་གྱིིས།
བུ་མོོ་འདིི་ཁྱིིམ་དུ་ཉར་ན་ཆོོག གཞན་གཉིིས་ཕྱིིར་ཕུད་ཅིིག་ཅེེས་བཀའ་ བཏང། གཡུ་སྒྲོོན་ནིི་ག་བྱེེད་འདིི་བྱེེད་མེེད་པར་གྱུར།
བཟང་ངན་གྱིི་ཆ་ནས་རིིམ་པ་སྣ་ཚོོགས་ཡོོད་དེེ། སྣམ་བུ་བྱིིང་མའིི་
པང་གདན་དང་། སྤུ་ཕྲུག་གིི་པང་གདན། ཤད་མའིི་པང་གདན། སིི་ཤན་གྱིི་པང་ གདན་སོོགས་ཡོོད།
༡། ཤད་མའིི་པང་གདན། དེེ་ནིི་བལ་རྒྱུ་སྤུས་དག་དང་ལག་རྩལ་རྩེེ་གྲ་བེེད་སྤྱད་ནས་ བཟོོས་པ་ཞིིག་ཡིིན་ཅིིང་། གཙོོ་བོོའི་ི རྒྱན་གོོས་ལ་བེེད་སྤྱོོད་བྱེེད་པ་ཡིིན། ཚོོན་སྣ་མིི་ འདྲ་བ་བཅུ་བཞིི་ནས་ཉིི་ཤུའིི་བར་རྒྱག་དགོོས།
༢། བྱིིང་མའིི་པང་གདན། དེེ་ནིི་བལ་རྒྱུ་དཀྱུས་མའིི་པང་གདན་ལ་ཟེེར་ཞིིང་། རྒྱུན་གོོས་ ལ་བེེད་སྤྱོོད་བྱེེད།
༣། སྤུ་ཕྲུག་པང་གདན། དེེ་ནིི་བྱིིང་མ་ལས་ལེེགས་ཙམ་གྱིི་བལ་རྒྱུས་བཟོོས་པ་ཞིིག་ ཡིིན། རྒྱན་གོོས་དང་རྒྱུན་གོོས་གཉིིས་ཀར་བེེད་སྤྱོོད་བྱེེད།
༤། སིི་ཤན། དེེ་ནིི་སྲིིན་སྐུད་ལས་གྲུབ་ཅིིང། རྒྱན་གོོས་ལ་བེེད་སྤྱོོད་བྱེེད། སིི་ཤན་དེེ་ སྣམ་བུའིི་པང་གདན་ལས་ཡང་བས་དེེང་སྐབས་རྒྱུན་གོོས་སུ་བེེད་སྤྱོོད་བྱེེད་པ་མང།
དེེ་དག་ལས་བུད་མེེད་ཕལ་ཆེེ་བས་དགའ་མོོས་བྱེེད་པའིི་པང་གདན་ནིི་སྤུ་ཕྲུག་དང་ཤད་ མའིི་པང་གདན་གཉིིས་ཡིིན།
གཉིིས་པ། ཚོོན་མདོོག་ལ་དབྱེེ་ན།
ཤེེལ་དཀར་ལྷ་མཛེེས་ཀྱིིས། སྐུ་ངོོ་ལགས། ང་འདིིར་ཡོོང་དོོན་ནིི་རྐུན་
ཇག་ཤོར ོ ་བའིི་བདག་གིི་ཁྱིིམ་ནོོར་ལེེན་དུ་ཡོོང་བ་ཡིིན་ཡང་། གཡུ་སྒྲོོན་
གྱིིས་བདག་འཛིིན་བཟུང་བྱས་ནས་སྲོོག་ལེེན་པའིི་གྲབས་བཤམས།
ཁོོ་གཉིིས་ནིི་གཡུ་སྒྲོོན་གྱིིས་གླས་པའིི་གཤེེད་མ་རེེད། གལ་ཏེེ་དོོ་དགོོང་ ཁྱེེད་རྣམས་དུས་ཐོོག་ཏུ་ཕེེབས་མེེད་ན་བདག་གིི་ནོོར་བུ་རག་རྒྱུ་ལྟ་ཅིི།
མཐའ་ན་རང་སྲོོག་ཀྱང་མེེད་པར་གྱུར་ཚར་བ་རེེད། ཅེེས་བཤད་པ་ དང་། གཡུ་སྒྲོོན་གྱིིས། བུ་མོོ་འདིི་རྐུན་མ་རེེད། མགྱོོགས་པོོ་ཕྱིིར་ཕུད། ཅེེས་སྐད་བརྒྱབ།
ཤོོག་ངོོས་ ༤ པར་གཟིིགས།
རྩོམ་སྒྲིག་པས།
པང་གདན་གྱིི་ཁ་དོོག་ནིི་འཇའ་ཚོོན་གྱིི་ཁ་དོོག་ལ་གཞིིགས་ནས་བཟོོས་པ་ཡིིན་ཞེེས་ དམངས་ཁྲོོད་དུ་ཤོོད་རྒྱུན་ཡོོད་ཅིིང། ཚོོན་མདོོག་སྣ་ལྔའིི་སྲིིད་སྐུད་དམ་བལ་སྐུད་ལག་
འགའ་ཞིིག་གིིས་དེེ་ལས་ལྡོོག་སྟེེ། བོོད་ཀྱིི་བུ་མོོ་རྣམས་ཆང་ས་
མ་བརྒྱབ་གོོང་པང་གདན་འཆིིང་སྲོོལ་མེེད་ཅེེས་གསུངས། དོོན་
དངོོས་ཐོོག་དེེ་སྔ་བོོད་ཀྱིི་བུ་མོོ་རྣམས་ལོོ་བཅུ་གསུམ་མ་ལོོན་བར་མགོོ་རིིལ་ལམ་ཡང་ན་ སྐྲ་ལྷུག་མར་འཇོོག་སྲོོལ་ཡོོད་ཅིིང་། ལོོ་བཅུ་དྲུག་ཙམ་ལོོན་སྐབས་དུས་ཚེེས་དམིིགས་ བསལ་ཉིིན་སྐྲ་ལ་ལྕང་ལོོ་རྒྱག་པ་དང་། པང་གདན་འཆིིང་འགོོ་ཚུགས་ཏེེ། དེེ་ནིི་མིི་སྒོོ་ འགྲིིམ་པའིི་དུས་ལ་བབས་པའིི་རྟགས་ལྟ་བུར་བརྩིི་ཡིི་ཡོོད། དེེ་ནས་བཟུང་ཉིིན་ལྟར་ པང་གདན་འཆིིང་བ་ཡིིན།
བཞིི་པ། པང་གདན་གྱིི་ཁྱད་ཆོོས།
པང་གདན་ལ་རང་རིིགས་ཀྱིི་ཁྱད་ཆོོས་འབུར་དུ་ཐོོན་པའིི་ནུས་པ་ལྡན་པ་མ་ཟད། གཞན་ གྱིི་མིིག་ལམ་ལ་ཧ་ཅང་མཛེེས་པོོ་ཡོོད། གནམ་གཤིིས་གྲང་ངར་ཆེེ་བའིི་སྐབས་པང་གདན་ གྱིིས་མདུན་གྱིི་རླུང་བུ་འགོོག་པ་དང་། ལོོ་ན་བགྲེེས་པ་རྣམས་ཀྱིིས་བཞེེས་ན་པུས་མོོ་
དྲོོ་སོོབ་སོོབ་ཉར་བས་ལུས་ཀྱིི་བདེེ་ཐང་ལའང་ཕན་ཐོོགས་ཆེེན་པོོ་ཡོོད། གཞན་ཡང་ལུས་
ལ་ཁུག་མ་སོོགས་མེེད་དུས་དེེས་དངོོས་པོོ་བླུག་སའིི་གོོ་ཆོོད་ཀྱིི་ཡོོད་ལ། ལག་ཕྱིིས་མེེད་ དུས་དེེས་གཙང་བཟོོ་བྱེེད་རྒྱུར་ཡང་ཕན་ཐོོགས་ཀྱིི་ཡོོད། སྟོོད་ཁུལ་སོོགས་ཡུལ་ལུང་ འགའ་ཞིིག་ལ་པང་གདན་གྱིིས་སྐེེད་དཀྲིིས་ཀྱང་བྱེེད་ཀྱིི་ཡོོད། མདོོར་ན། མིི་རིིགས་ཀྱིི་
ཆས་གོོས་རེེ་རེེར་ལོོ་རྒྱུས་རང་བཞིིན་ལྡན་པའིི་འབྱུང་བ་གླེེང་རྒྱུ་ཡོོད་ལ། དེེ་དག་ལ་ཐུན་ མིིན་གྱིི་ཁྱད་ཆོོས་སྣ་ཚོོགས་ལྡན་ཡོོད་པས། ང་ཚོོས་དེེ་དག་ཤེེས་པ་བྱས་ཏེེ། རང་གིིས་ ཆས་གོོས་དེེ་དག་བེེད་སྤྱོོད་དང་གཞན་ལ་ངོོ་སྤྲོོད་བྱ་རྒྱུ་གལ་ཆེེའོོ། །
balance ༡། com སྲང༌། རྒྱ་མ། ཉ་ག = ལྗིད་ཚད་འཇལ་བྱེད་ཡོ་ཆས། ༢། acc ཀཿ བྱུང་སོང་ཁ་འཐབ། = རྩིས་ཁྲའི་བྱུང་སོང་གཉིས་ཀྱི་དོ་མཉམ་
སྡོམ་འབོར། ཁཿ བྱུང་སོང་བར་ཁྱད། = རྩིས་ཁྲའི་བྱུང་སོང་དབར་གྱི་ཧེ་བག ༣། adm ལྷག་འཕྲོ།
= ཤུལ་དུ་ལུས་པའི་ལྷག་མ།
balanced diet med དོ་མཉམ་ཟས། འཚོ་བའི་ཟས། = གཟུགས་པོའི་འཚར་ལོངས་ཡག་པོ་དང། བདེ་ཐང་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ་དགོས་མཁོའི་བཅུད་
འདང་ངེས་ཤིག་ཡོད་པའི་ཟས།
ballot adm,pol ༡། འོོས་ཤོོག = བྱེེ་བྲག་ཏུ་གསང་བའིི་འོོས་ཤོོག་འཕེེན་སྐབས་ཀྱིི་འོོས་བསྡུའིི་ཤོོག་ལྷེེ། ༢། (གསང་བའིི་) འོོས་བསྡུ། = བྱེེ་བྲག་ཏུ་
གསང་བའིི་འོོས་ཤོོག་བསྡུ་ལེེན་བྱེེད་སྟངས།
ballot box adm,pol འོོས་སྒམ། = འོོས་བསྡུའིི་སྐབས་འོོས་ཤོོག་ལྡུག་སའིི་སྒམ།
ban adm,law ༡། བཀག་རྒྱ། = བྱ་གཞག་གང་ཞིིག་འགོོག་སྡོོམ་བྱེེད་པའིི་བཀའ་རྒྱ། ༢། བཀག་སྡོོམ། = ཉེེས་ཆད་ལྟ་བུས་རང་གིི་གནས་ཡུལ་སོོགས་
སུ་འཛུལ་ཞུགས་མིི་ཆོོག་པའིི་བཀག་རྒྱ། ༣། གནས་དབྱུང༌། = ཚོོགས་པའམ་སྐྱིིད་སྡུག་ལྟ་བུ་ནས་ཕྱིིར་འབུད་བྱེེད་པ། ཁུངས། ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་ནས་པར་སྐྲུན་ཞུས་པའི་<<ཨིན་བོད་ཤན་སྦྱར་གཏན་འབེབས་བརྡ་ཆད།>>དེབ་ཕྲེང་ཁག