GOLDENage aldizkaria nº 0014 urria 2026 by PUniversitario

0014. zk.

doakoa

2026ko urria

Aurkibidea GOLDENbooks

'Bajamar', Ibon Martínen liburu berria 8-9 orrialdeak

GOLDENcinema

ARGITARATZAILEA: UNIVERSITARIO VASCO NAVARRO S.L. UNIPERSONAL

Datorren hilabeteetako estreinaldiak 10-14 orrialdeak

Particular de Ategorrite Kalea, 2 Baxua. 10. lokala 20013 Donostia.

GOLDENseries Zer ikusi udazken honetan 16-18 orrialdeak

TFNOA.: 943 053 488 WEB: www.goldenage.eus POSTA-E: asun@elperiodicouniversitario.com LEGE GORDAILUA: 1094-2023 ISSN: 3020-5840

GOLDENtv

TVE, 70 urte gaurkotasuna helarazten 20-23 orrialdeak

KOORDINATZAILEAK: Asun Calviño eta Jon Lasa. LAGUNTZAILEAK: Jon Lasa, Nuria Gil Calviño, Javier Sánchez Marcos, Ana Belén Sánchez, Nissma De Benito eta Irene Urizar.

GOLDENtravels

Nora bidaiatu urtaro berri honetan? 26-30 orrialdeak

DISEINUA ETA MAKETAZIOA: Universitario Vasco Navarro S.L. Unipersonal ARGAZKIAK: Irene Urizar , Cristina Domínguez eta Freepik. PUBLIZITATEA: Bizkaia/ Gipuzkoa/ Araba/Nafarroa: Tfnoa: 629 229 185

Ekintza honek Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politika Saila laguntza jaso du:

Proiketu honek Nafarroako Gobernuaren eta Euskarabidea-Euskararen Nafar Institutuaren laguntza jaso du:

4 GOLDENnews

urria 2026

GOLDENagealdizkaria

Pedro Subijana, 50 urte sutegien artean

Nuria Gil Calviño

edro Subijanak (Donostia, 1948) ez zekien bere biboteak hainbeste arreta hartuko zuenik. "Biboteari hainbeste garrantzi emateak izorratzen nau", esan zien Jorge Fernández Mayoral eta Jesús Javier Ruiz Aquerreta zinemagileei 2025eko Donostiako Zinemaldian. Bada adierazpen hori hari buruzko film baten izenburua bihurtu zen azkenean. 'Subijana, más allá de un bigote' zinema-aretoetara azaroaren 12an eta Filmin-

era abenduan iritsiko da, Donostiako Zinemaldiko Culinary Zinema atalean aurkeztu ondoren. Dokumentalak Akelarreko sukaldariaren bizitza eta lana berrogeita hamar urte baino gehiagoz aztertzen ditu, ostalaritza-sektorean lortutako prestakuntzatik hasi eta nazioarteko ospea lortu arte. Aurretik ikusi gabeko artxiboko irudiak, topaketa historikoak eta sukaldaritzako profesionalen testigantzak biltzen ditu. Sakrifizio pertsonaletan, familian eta bere ofizioaren transmisioan ere sakontzen

GOLDENagealdizkaria

urria 2026

GOLDENnews

du. Azaroan, dokumentala Japoniara bidaiatuko da, Hokkaido Foodie Jaialdiak hautatu baitu. Proiektua zuzendariek Sukaldaritza Berriaren mugimenduaren berrogeita hamargarren urteurrena dokumentatzeko zuten interesetik sortu zen. Subijanarekin izandako elkarrizketak istorio pertsonalago batean fintzeko aukera eman zien. Visual Comunicaciónek ekoitzi du, EITBren eta Nafarroako Gobernuaren laguntzarekin, eta filmak eraldaketa horretan parte hartu zuen eta gaur egun ere lanean jarraitzen duen sukaldarietako baten bizitzaren ikuspegi bat eskaintzen du.

“

'Subijana, más allá de un bigote' dokumentala azaroaren 12an estreinatuko da eta abenduan Filminera iritsiko da

1948an Donostian jaioa, Subijanak hasieran Medikuntza ikastea zuen asmoa. Bere planak 1965eko udan aldatu zituen, Madrilen sukaldaritza eskola bat aurkitu zuenean. Sukaldaritza jada familiaren heziketaren parte zen: aitak gozokiak eta plater bereziak prestatzen zituen, eta aitona Frantziako mugaren bi aldeetako jatetxeetara eramaten zituen. Etxeko zaletasun bat zena aukera profesional bihurtu zen. 1970eko hamarkadan, Subijanak, Juan Mari Arzakek eta beste lankide batzuek Frantziako sukaldaritzan inspiratutako sukaldaritza berritze handi baten buru izan ziren. Ahaztutako errezetak berpiztu zituzten eta beren sorterriko zaporeetan oinarritutako prestaketa berriekin esperimentatu zuten. Euskal Sukaldaritza Berriak sukaldariaren pertzepzioa aldatzen lagundu zuen eta profesionalen arteko lankidetza harremana sendotu zuen. Akelarrek bere lehen Michelin izarra lortu zuen 1978an, bigarrena 1982an eta hirugarrena 2007an. Subijanaren lanaren zati handi bat berak bere

"sukaldeko ikasgela" deitzen duen horretan egiten da, non ideia berriak bere taldearekin probatzen dituen. Plater bakoitzerako duen ikuspegiak zaporea lehenesten du itxuraren edo marketinaren gainetik. Unibertsitate mailako sukaldaritza hezkuntzaren eta eskola curriculumetan sartzearen aldeko defendatzaile sutsua ere izan da. 2017an, bere alabak kudeatzen duen Akelarre Hotela ireki zuen. 77 urterekin, Subijanak familiako negozioa aurrera jarraitzea aurreikusten du, hurrengo belaunaldiak proiektua are gehiago eramango duelakoan. Bitartean, eguneroko lanean aktiboki parte hartzen jarraitzen du eta ez du erretiroa hartzeko asmorik.

6 GOLDENnews

urria 2026

GOLDENagealdizkaria

Patti Smith, Arteetako Asturiasko Printzesa Saria

Nuria Gil Calviño

atti Smith (Chicago, 79 urte) Oviedora iritsi zen joan den urriaren 15ean, txirikorda grisak zituen xaman baten itxurarekin, eta Hotel de la Reconquista-ren aurrean jarri zuten, gaita-banda tradizionalak lagunduta. Arteetako Asturiasko Printzesa Sarien historian zehar, eszena bitxi eta sinesgaitzak egon dira: Serena Williams gaita-jotzaileekin, Joan Manuel Serrat, Haruki Murakami eta, batez ere, Meryl Streep, gaita-jotzaileekin itxuraz ondo pasatu zuena, dantzan hasi baitzen. Smithek, Arteetako Asturiasko Printzesa Saria irabazi duena, Gijóngo Jovellanos antzokian jo zuen, hirian eman zituen bi kontzertuetatik lehenengoan. Punkaren ama deitu diote: kontzertua hasi aurretik, generoko hainbat mugarri en-

tzun ziren bozgorailuetatik, Sex Pistols-etik Ramones-era, nahiz eta publikoan ez zegoen punkik, baizik eta asturiar talde anitz bat, adineko talde sendo batekin. "Kaixo!" agurtu zuen gaztelaniaz, beti duen jaka beltza jantzita, 'Dancing Barefoot' abestiarekin hasi aurretik. Hamarkada asko daramatza eszenatokian, baina Smithek, ia laurogei urte dituenak, fresko jarraitzen du; bere ahotsak ez du galdu rock 'n' roll kutsua: urteen jakinduriak eta existentziazko lasaitasun jakin batek ezin hobeto egokitzen diote bere emanaldiari. Bere seme-alabek, Jesse eta Jacksonek, berarekin batera jotzen dutenek, txalo sutsuak jaso zituzten aurkezpenetan: 80ko hamarkadan, Smithek aldi baterako utzi zuen bere karrera gaur egun zaintza deitzen dugun horretan jarduteko, eta hona hemen emaitza. Gainera, gakoa Patti

GOLDENagealdizkaria

Smith bezalako jendea ikuskizunera joan zela da; beraz, kondaira baten aurrean dagoen norbaiten errespetuzko begirunez. Eszenatokiko iluntasun austeroan, bere ile gris-zuriak distira egiten zuen fokuen azpian, benetan kondaira bat balitz bezala.

“

Patti Smith, Espainian debuta egin eta 50 urtera itzuli zen: mistizismoa, konpromisoa, poesia eta rock and roll hutsa erakutsi zituen

50 urteren ondoren itzuli da Ikuskizunari '50 años después' izena eman zaio, Smithek Espainian lehen aldiz jo zuenetik igaro diren bost hamarkadak gogoratuz, hain zuzen ere 1976ko urriaren 20an, Joventut Badalona aretoan. Artistak berak gogoratu zuen, eszenatoki hartara igotzean,ArthurRimbaudenbertsobatoroituzuela, "betikotasuna" "eguzkiarekin" nahastuta hitz egiten duena, eta Jim Morrison frantziarraren miresle handia zela ere gogoratu zuen. Ondoren, 'Break It Up' jo zuen, Morrisonek inspiratuta. Gay Mercader sustatzailea gogoratu zuen maitasunez, eta hari eskaini zion 'Pissing in a River'. Lorcari ere eskaini zion. Asturiasko Printzesaren Fundazioko epaimahaiak, komunikabideen arreta erakarriko duten saridunen begi zorrotzarekin, arteetan lehenago aitortuak izan diren sariak aukeratu ditu, besteak beste, Woody Allen, Bob Dylan, Marina Abramovic eta Martin Scorsese. Literaturako Nobel Sariaren aldean, batzuetan ingurukoek bakarrik ezagutzen duten egile bati ematen zaiona, sari hau beste kontu bat da. Publikoak baiezkoa eman zion, "we love you!" eta "¡olé tú!" oihuekin.

Hastapenak Artista ospetsu egin zen 1970eko hamarkadako New Yorkeko tabernetan beat poesia irakurtzen eta CBGB mitikoan, New Yorkeko punkaren

urria 2026

GOLDENnews

gune bero batean, non kontrakulturako ikono askorekin elkartu zen. Baina batez ere, 1975ean kaleratutako bere lehen albuma, 'Horses', izan zen, nondik 'Redondo Beach' eta aipatutako 'Break It Up' bezalako abestiak jo ziren kontzertuan. Bere emanaldietan ereserkiak daude, baina baita bere eragin batzuen bertsoak ere, hala nola Rimbaud, Lorca eta Bolaño. Goizean, Espainiako kulturarekiko maitasuna adierazizuen,batezerePicassoetaCervantesekiko. Hori guztiaren ukitu bat izan zen Gijónen, Smithek, poema atmosferiko batean, poeta frantses harrigarriak idatzi zuen "ontzi mozkortua" nabigatzeko eskatu zuenean, ia liturgikoa zen emanaldi batean 'Nine' mistikoa jo aurretik. Abeslari estatubatuarra serio jarri zen Gazako sarraskia, haur palestinarren heriotzak eta bizitza eusten duen azpiegituren suntsipena jorratu zituenean ere. Smithek dena eman zuen: bere indarra, bere emozioa, bere adimena. Izan ere, 'Because The Night', Bruce Springsteenekin konposatu zuen arrakasta, bereziki energetikoa izan zen. Kontzertua, noski, 'People Have The Power' abestiarekin amaitu zen —publikoa euforikoki, zutik, txalo jotzen—, herriaren botererako dei hori, protesta olde bat Europan zehar hedatzen den bitartean, baketsua Espainian baina elementu oso bortitzak beste leku batzuetan, hala nola Frantzian. Smithek berak adierazi zuen, goizeko prentsaurrekoan. Abeslariak mundua eta, batez ere, bere herrialdea, Estatu Batuak, astintzen ari diren gai politikoak ere jorratu nahi izan zituen. "Ez naiz nazionalista, ez naiz errepublikanoa edo demokrata, globala naiz, baina lotsa ematen dit nire herrialdeko gobernu ustelak. Zaila da horretaz hitz egitea, lider gaitzesgarria dugulako. Ez dut ezer onik esateko nire presidenteari buruz", hasi zen. Eta jarraitu zuen: "Garai zailak dira, non artea ez den nahikoa. Beti egin dezakegu zerbait, gure ahotsa erabili, abestiak idatzi, Picassok egin zuena jendearen sufrimendua erakutsiz. Modu askotan eragin dezakegu, baina batuta bagaude bakarrik".

8 GOLDENbooks

urria 2026

GOLDENagealdizkaria

Ibon Martín, eleberri berria: 'Bajamar' Jon Lasa Galdos

ne Cestero protagonista duen seriea amaitu ondoren, Ibon Martínek kapitulu berri bat hasi du 'Bajamar'-ekin, Kantauriko kostaldeko herri bat higiezinen espekulazioarekin, turismoaren presioarekin eta komunitate baten isiltasunekin lotutako krimen baten eszenatoki bihurtzen duen thrillerrarekin. Naturen eta turismo jasangarriaren aldeko gazte baten heriotzak, inguruabar misteriotsuetan, Lekeitioko itxurazko oreka hautsi du. Kostaldeko edertasunaren azpian, interes kontrajarriak azaleratzen hasten dira: alokairu gehiegizkoak, espekulazioaren xede objektu bihurtutako etxebizitzak eta bisitarien etorrerak eraldatzen duen tokiko identitatea.

“

Ibon Martínen eleberri berria 'Bajamar' da, krimen bat turismo masiboaren eta Lekeitioko sekretuen artean

Paisaia horretara iristen da Jon Aguirre, Madrildik bigarren aukera baten bila joan den familiako medikua. Etorri berria izateak, besteek isildu behar izan dutena behatzeko aukera ematen dio, baina susmoa ere pizten du denek zerbait ezkutatzen dutela dirudien komunitate batean dagoela pentsatzeak. Jonek biktima baten txakurrarekin duen harremanak ematen dio eleberriaren hari emozionala. Animaliak bere zauriak sendatzen laguntzen dio

GOLDENagealdizkaria

eta, aldi berean, askok lurperatu nahiago luketen egia baterantz arrastaka eramango duen ikerketa batera hurbiltzen du. 'Bajamar' agerian geratzen denari buruzko thriller bat da. Ibon Martínek berriro ere paisaia pertsonaia bihurtzen du. Itsasbeherak irudi eta narrazio-baliabide gisa funtzionatzen du hemen: itsasoa atzera egiten duenean, lehen ezkutuan zeuden harkaitzak, aztarnak eta arrastoak agertzen dira. Logika berak funtzionatzen du heriotzak turista-postalaren atzean ezkutatuta dauden gatazkei aurre egitera behartzen gaituen trama batean. Egileak suspensea, tentsio soziala eta lotura emozionalak konbinatzen ditu bere narrazioa definitu duen lurraldea alde batera utzi gabe. Kantauri itsasoak, herriek eta naturaren indarrak atzealde huts izateari uzten diote, pertsonaien erabakiak, beldurrak eta leialtasunak moldatzen dituzte.

urria 2026

GOLDENbooks

Nor da Ibon Martín? 1976an Donostian jaioa, Ibon Martínek bere ibilbide profesionala hasi zuen bidaia eta mendi-ibiliak egiteko gidak argitaratzen. Eskualdearen ezagutza zuzen hori bere eleberrietan islatu zen, non paisaiak, oroimenek eta tokiko kondairak giro bizia sortzen duten. 'El valle sin nombre' eleberri historikoaren eta ´Los crímenes del faro' seriearen ondoren, publiko zabalago batengana iritsi zen Eragin Handiko Hilketa Unitatearen eta Ane Cestero inspektorearen lau kasuekin. 'La hora de las gaviotas' liburuak urteko eleberri kriminal onenaren Paco Camarasa saria irabazi zuen. 'Bajamar' liburuarekin, egileak pertsonaia berriak aurkezten ditu eta istorio independente bat hasten du. Dagoeneko eskuragai 22,90 euroko prezioan.

10 GOLDENcinema

urria 2026

GOLDENagealdizkaria

Udazken honetako estreinaldiak zineman Jon Lasa Galdos

gutegia aurrera doa, eta oraingoan, ez dizugu utziko 2026a zinemaren urtea bihurtuko duten estreinaldi handiak ikusi gabe geratzen.

Kontuan izan, zerrenda honetan pantaila handian denboraldia amaituko duten datak errepasatuko baititugu: genero eta publiko guztiak konkistatzeko prest dauden tituluen bilduma bat. Barreak agintzen dituzten 2026ko komedietatik hasi eta eserlekuaren ertzean edukiko zaituzten thrillerretaraino, ekintza zirraragarrienak ahaztu gabe. Sagen zaleek ez dute kexatzeko ezer: urtea espero ziren itzuleren, jarraipen garrantzitsuen eta pasio zaharrak berpizteko zenbait ezusteren artean igaro delako. Marvel bere unibertsoa egokitzen ari da 2025eko trantsizio baten ondoren, DCk, bere norabide berrian murgilduta, Star Wars pantaila handira itzularazi zuen, eta animazio-estudioak eskala handian lehiatzeko prest egon direnez, 2026a industriaren pultsua neurtzeko urte gakoa izango da. Prest al zaude zure egutegia markatzeko? Hona hemen urte amaiera iritsi arte ezinbestez ikusi behan dituzun estreinaldi handiak.

‘DIGGER’ (Alejandro González Iñárritu) Tom Cruise protagonista duela eta Sandra Hüller, Jesse Plemons, Riz Ahmed eta John Goodman bezalako aktore izartsuak dituela, Alejandro González Iñárrituren film berria satira dramatiko bat da, “proportzio katastrofikoetako komedia” gisa deskribatua. Iñárritu eta Cruiseren arteko lehen lankidetza da, eta zuzendariaren Hollywoodera itzulera ‘El Renacido’ filmaren ondoren. Argumentuak Digger Rockwell jarraitzen du, Cruisek antzeztua, “munduko gizonik boteretsuena” kontsideratzen den gizona, hon-

GOLDENagealdizkaria

urria 2026

GOLDENcinema

damendi handi baten ondoren, gizateria salba dezakeela frogatu behar duena beranduegi izan baino lehen. Premisa honek satira, umore beltza eta botereari eta giza erantzukizunari buruzko hausnarketa konbinatzen ditu; elementu horiek, Iñárrituren narrazio-ikuspegi bereziarekin batera, film erakargarria bihurtzen dute. • Estreinaldi data: 2026ko urriaren 2a. • Jatorrizko izenburua: Digger. • Zuzendaria: Alejandro González Iñárritu. • Gidoia: Sabina Berman, Alexander Dinelaris, Nicolás Giacobone, Alejandro González Iñárritu. • Aktoreak: Tom Cruise, Sandra Hüller, John Goodman, Riz Ahmed, Michael Stuhlbarg, Jesse Plemons. • Iraupena: 128 min. • Herrialdea: Ameriketako Estatu Batuak.

“

Hollywoodeko izen handiak itzultzen dira: Tom Cruise 'Digger'-ekin, eta Brad Pitt 'Las aventuras de Cliff Booth'-ekin

‘EL PRECIO DE LA RED’ (Aaron Sorkin, 2026) Drama biografiko eta kazetarizkoa, ‘La red social’ unibertsora itzultzen dena, Facebooken inguruan sortu ziren polemikak jorratzeko, abian jarri eta urte batzuetara. Istorioa ‘The Facebook Files’ek inspiratuta dago, Wall Street Journal-en ikerketak, enpresaren barne dokumentuak agerian utzi eta plataformaren eraginari buruzko eztabaida berri bat piztu zuenak. Mikey Madisonek Frances Haugen antzezten du, Jeff Horwitz kazetariarekin (Jeremy Allen White) elkarlanean aritzea erabakitzen duen Facebook-eko ingeniari bat, sare sozialaren inguruko informazio konfidentziala agerian uzteko. Aaron Sorkinek, David Fincherren jatorrizko filmaren gidoilariak, zuzentzen du oraingoan ere, eta Jeremy

Strongek Jesse Eisenberg ordezkatzen du Mark Zuckerbergen paperean. • Estreinaldi data: 2026ko urriaren 9a. • Jatorrizko izenburua: The Social Reckoning. • Zuzendaria: Aaron Sorkin. • Gidoia: Aaron Sorkin. • Aktoreak: Mikey Madison, Jeremy Allen White, Jeremy Strong, Wunmi Mosaku, Betty Gilpin, Billy Magnussen, Bill Burr. • Herrialdea: Ameriketako Estatu Batuak.

‘WILD HORSE NINE’ (Martin McDonagh) 1973ko Txileko estatu-kolpearen aurretik, Chris eta Lee CIAko agenteak Santiagotik Pazko Uhartera bidaltzen ditu MJ nagusiak. Han, uharteko estatua ospetsuen artean, bi beteranoek mamu zaharrei eta orainaldiko konspirazioei aurre egin beharko diete. Bidaia korapilatsu bihurtzen da Chris bi ikasle errebeldeekin lotura estua sortzen duenean. Haien harreman berriak paradisu urrun honetako guztion planak zapuzteko mehatxua egiten du. • Estreinaldi data: 2026ko azaroaren 13a. • Jatorrizko izenburua: Wild Horse Nine. • Zuzendaria: Martin McDonagh. • Gidoia: Martin McDonagh. • Aktoreak: John Malkovich, Sam Rockwell, Steve Buscemi, Mariana di Girolamo, Ailín Salas, Tom Waits, Parker Posey. • Iraupena: 116 min.

12 GOLDENcinema

urria 2026

GOLDENagealdizkaria

• Herrialdea: Ameriketako Estatu Batuak, Erresuma Batua, Txile.

• Iraupena: 150 min. • Herrialdea: Ameriketako Estatu Batuak.

‘LOS JUEGOS DEL HAMBRE: AMANACER EN LA COSECHA’ (Francis Lawrence)

‘LAS AVENTURAS DE CLIFF BOOTH’ (David Fincher)

‘Los juegos del hambre: Amanecer en la cosecha’ Panem-en unibertso distopikora itzultzen da jatorrizko trilogiako gertaeren 24 urte lehenago kokatutako istorio batekin, 50. Gose Jokoetan zentratuz, bigarren Hogeitabosten Mendekotasuna bezala ere ezagutzen dena, non lehen aldiz ohiko omenaldi kopuru bikoitza hautatzen den. Filmak Haymitch Abernathyren bizitzaren hasiera aztertzen du, sagako pertsonaia ikonikoenetako bat, Jokoetan bizirauteko borrokan eta barrutiak menderatzeko diseinatutako sistema baten basakeriari aurre egiten dion bitartean. • Estreinaldi data: 2026ko azaroaren 20a. • Jatorrizko izenburua: The Hunger Games: Sunrise on the Reaping. • Zuzendaria: Francis Lawrence. • Gidoia: Billy Ray (Suzanne Collins-en eleberrian oinarrituta). • Aktoreak: Joseph Zada, Whitney Peak, Mckenna Grace, Jesse Plemons, Ralph Fiennes, Elle Fanning, Lili Taylor.

1977ko Hollywooden girotutako krimen drama bat, Cliff Booth berreskuratzen duena, Brad Pittek ‘Once Upon a Time in... Hollywood’ filmean antzeztutako akrobazia. Quentin Tarantinoren filmeko gertaeren ondoren, pertsonaia garai oso desberdin bat bizi duen zinema industria batera itzultzen da.

“

'Los juegos del hambre: Amanecer en la cosecha' Panem-en unibertso distopikora itzultzen da jatorrizko trilogiako gertaerak baino 24 urte lehenago kokatutako istorio batekin

David Fincherrek Tarantinoren ordez hartzen du zuzendaritza, nahiz eta ‘Pulp Fiction’ zinemagileak berak idatzitako gidoi batetik abiatuta lan egiten duen. Filmak Fincher eta Brad Pitt-en arteko beste lankidetza bat ere markatzen du ‘Seven’, ‘Fight Club’ eta ‘The Curious Case of Benjamin Button’ filmen ondoren, eta ‘Once Upon a Time in... Hollywood’ filmaren unibertsoa zabaltzen du bere pertsonaia ospetsuenetako baten ikuspuntutik. • Estreinaldi data: 2026ko azaroaren 25a (AEB). • Jatorrizko izenburua: The Adventures of Cliff Booth. • Zuzendaria: David Fincher. • Gidoia: Quentin Tarantino. • Aktoreak: Brad Pitt, Elizabeth Debicki, Scott Caan, Carla Gugino, Yahya Abdul-Mateen II, Peter Weller, Matt Grove, JB Tadena, Corey Fogelmanis, Karren Karagulian. • Herrialdea: Ameriketako Estatu Batuak.

GOLDENagealdizkaria

urria 2026

GOLDENcinema

‘JUMANJI: MUNDO ABIERTO’ (Jake Kasdan) ‘Jumanji: Bienvenidos a la jungla’ (2017) eta ‘Jumanji: Siguiente Nivel’ (2019) filmekin hasi zen film-trilogiaren jarraipena, Robin Williamsen jatorrizko filmaren istorioa jarraitu zuena. Filmak jatorrizko aktoreak elkartzen ditu, Dwayne Johnson, Kevin Hart, Jack Black eta Karen Gillan buru, Jake Kasdanen zuzendaritzapean, gidoia Jeff Pinkner eta Scott Rosenbergekin batera idatzi zuena. Argumentuak abentura berri bat agintzen du, ekintza, umorea eta fantasia uztartzen dituena, pertsonaiak Jumanji munduaren muga birtualetatik harago eraman ditzakeen bira batekin. • Estreinaldi data: 2026ko abenduaren 11. • Jatorrizko izenburua: Jumanji 3. • Zuzendaria: Jake Kasdan. • Gidoia: Jake Kasdan, Jeff Pinkner, Scott Rosenberg. • Aktoreak: Dwayne Johnson, Kevin Hart, Jack Black, Karen Gillan, Nick Jonas, Awkwafina, Alex Wolff, Morgan Turner, Ser’Darius Blain, Madison Iseman, Burn Gorman, Danny DeVito, Bebe Neuwirth. • Herrialdea: Ameriketako Estatu Batuak.

‘VENGADORES: DOOMASDAY’ (Anthony Russo, Joe Russo) Multibertsoaren saga bere gailurrera hurbiltzen da ‘Vengadores: Doomsday’ filmarekin, Russo anaiek zuzendua. Atal honek ‘Endgame’ filmaren zuzendarien itzulera markatzen du, ‘Secret Wars’ filmaren azken kapituluaren aurretik amaiera epiko eta emozionala aginduz.

• Zuzendariak: Anthony Russo, Joe Russo. • Gidoia: Stephen McFeely. • Aktoreak: Robert Downey Jr., Chris Hemsworth, Vanessa Kirby, Letitia Wright, Paul Rudd, Florence Pugh, Kelsey Grammer. • Herrialdea: Ameriketako Estatu Batuak.

‘DUNE: PARTE TRES’ (Denis Villeneuve)

‘Vengadores’-ek (Avengers-ek) errealitate guztiak batzen dituen mehatxu kosmiko bati aurre egin behar diote: Victor Von Doom. Denbora-lerroak hausten dira, eta heroiek ordena berrezartzearen edo unibertsoa sakrifikatzearen artean aukeratu behar dute.

Denis Villeneuvek Frank Herberten sagaren egokitzapen monumentala ‘Dune: Messiah’ filmarekin amaitzen du. ‘Dune’ eta ‘Dune: Parte Dos’ filmen arrakastaren ondoren, hirugarren atal honek botere absolutuaren ondorioetan eta Paul Atreidesen patu mesianikoan sakontzen du.

• Estreinaldi data: 2026ko abenduaren 18a. • Jatorrizko izenburua: Avengers: Doomsday.

Orain enperadore, Paulek bere izenean askatu den gerra santuaren erruduntasunarekin borro-

14 GOLDENcinema

urria 2026

katzen du. Barne etsaiek eta ikuspen profetikoek bere burua mehatxatzen duten bitartean, jainko izaten jarraitu edo bere gizatasuna berreskuratu erabaki behar du. • Estreinaldi data: 2026ko abenduaren 18a. • Jatorrizko izenburua: Dune: Part Three. • Zuzendaria: Denis Villeneuve. • Gidoia: Denis Villeneuve, Jon Spaihts (Frank Herberten eleberria). • Aktoreak: Timothée Chalamet, Zendaya, Robert Pattinson, Rebecca Ferguson, Florence Pugh, Anya Taylor-Joy. • Herrialdea: Ameriketako Estatu Batuak.

‘TENDER LOVING CARE’ (Mike Leigh) Amy, haurren babeseko langilea, Rosie lagunarekin bizitzera itzultzen da, gizarte zerbitzuetan lan egiten duena. Bi emakumeek beren lanpostuen erronkei aurre egiten dieten bitartean, beren zama pertsonalei ere aurre egin behar diete. Mike Leighek Londresko garaikideko adiskidetasunari eta zaintzari buruzko drama bat sortzen du, bi emakumek ingurukoei laguntzen saiatzen direnean zerbitzu publiko ahulduen testuinguru batean. Urrezko Maskorra irabazi zuen Donostiako Zinemaldian.

GOLDENagealdizkaria

• Estreinaldi data: -. • Jatorrizko izenburua: Tender Loving Care. • Zuzendaria: Mike Leigh. • Gidoia: Mike Leigh. • Aktoreak: Kate O’Flynn, Marion Bailey, Paul Jesson, Alice Bailey Johnson. • Iraupena: 107 min. • Herrialdea: Erresuma Batua.

“

'Vengadores: Doomsday'-n, protagonistek errealitate guztiak batzen dituen mehatxu kosmiko bati aurre egin behar diote: Victor Von Doom

‘FJORD’ (Cristian Mungiu) Gheorghiutarrak, errumaniar-norvegiar bikote oso erlijiosoa, fiordo baten ertzean dagoen herri batean finkatzen dira eta Halbergtarren bizilagunekin adiskidetzen dira. Haien seme-alabak ere hurbiltzen dira, oso heziketa desberdina jaso duten arren. Tentsioa areagotu egiten da Elia, Gheorghiusen nerabe alaba, eskolara ubeldurekin agertzen denean. Komunitatea galdetzen hasten da ea gurasoen heziketa tradizionalak zerikusirik duen horrekin. Canneseko Zinemaldiko Urrezko Palma irabazi zuen. • Estreinaldi data: 2027ko urtarrilaren 15a. • Jatorrizko izenburua: Fjord. • Zuzendaria: Cristian Mungiu. • Gidoia: Cristian Mungiu. • Aktoreak: Sebastian Stan, Renate Reinsve, Lisa Carlehed, Ellen Dorrit Petersen, Lisa Loven Kongsli, Henrikke Lund-Olsen, Vanessa Ceban. • Iraupena: 146 min. • Herrialdea: Errumania, Frantzia, Norvegia, Suedia, Danimarka.

PUBLIZITATEA

urria 2026

GOLDENagealdizkaria

16 GOLDENseries

urria 2026

GOLDENagealdizkaria

Udazken honetako telesailak emakumeekin

Nuria Gil Calviño

guztia adierazteko. Eta zein biziberritzailea den besteek egiten ikustea eta zortzi ataleko telesail batean bizia ematea. Are hobeto Maribel Verdú, Carmen Maura eta María León bezalako izenak dituenean aktoreen artean.

ainbeste festa eta garagardo-botilaz betetako terraza-mahaien ondoren, eguzki errea erradiadorearen ondoko sofa batean eseritako txoko eroso baten berotasunarekin ordezkatzeko garaia da. Horretarako, opor osteko tristurari aurre egiteko formula ezin hobea eskaintzen dizugu: telesailak. Espainiako ekoizpenetatik hasi eta Europa osoko istorioetaraino, hona hemen emakumeak protagonista dituzten komediak eta dramak, datorren denboraldia eramangarriagoa izan dadin.

HBO Max-eko komedia honen bigarren denboraldian, urriaren 9an estreinatu dena, dena ikuskizun eta, batez ere, negozio bihur daitekeen sistema batean harrapatutako hainbat emakume ezagutuko ditugu. Egoera horien aurrean, ez dute beste aukerarik oraindik duten arma bakarrarekin aurre egitea baino: amorrua.

FURIA 2

CELESTE 2

Guztiok maite dugu emakumezkoen katarsiune bat, mendeetan zehar isildu behar izan duten

Zerbait serioagoa bilatzen dutenentzat, behar dutena dugu: zerga-thriller bat. Ez zaitez engainatu

GOLDENagealdizkaria

sortzailea duela urte batzuk ‘Ocho apellidos vascos’-ekin oihartzun handia lortu zuen bera delako; ziurtatzen dizuegu telesail hau komediaren mundutik urrunago egon daitekeela. Diego San José sortzaileak erritmo biziko thriller gisa pentsatu zuen, pertsonaia nahiko arrunt baten inguruan: zerga-ikuskatzaile bat. Honela deskribatzen du: “Zodiac bat, baina errenta-zergarekin”. Eta ez zegoen hitz hoberik Sara Santano (Carmen Machi) deskribatzeko, bere lanbidearen estigmak eta telesailaren atal guztietan zehar nagusi den tonu ilun eta isilak markatua, bere errealitatearen ikuspegi irmoenetako bat eskaintzen duena. Lehen denboraldian, gure protagonista Celeste abeslari mexikarra jarraitzeari ekin zion. Orain, izaera polemiko hori alde batera utzi gabe, artistak bezala, bere zerga-betebeharrak saihestea erabaki zuen futbolari ospetsu baten atzetik dabil. Urriaren 26an estreinatuko da Bartzelonako Serielizados Fest jaialdian, eta geroago Movistar+-era iritsiko da.

urria 2026

GOLDENseries

SUCH BRAVE GIRLS Celesteren zerga-jazarpen atalek urdailean uzten dizuten korapiloa komedia batekin bakarrik arindu daiteke, batez ere A24ren eskutik datorren hau. Kat Sadlerren umore feminista bereizgarriarekin beteta dagoen Such Brave Girls denboraldi berri honek, irailaren 22tik Filminen eskuragarri, Johnson neskak berriro ere baliozkotasunaren, lasaitasunaren eta finantza-egonkortasunaren bilaketa etsian jartzen ditu metodo oso zalantzagarrien bidez. Berriz ere, serieak bizitzaren ikuspegi pesimista hori eskaintzen du, arrazoiren batengatik, barregarria iruditzen zaiguna.

IN VITRO Tokiko ekoizpenetara itzuliz, Moiré Films eta Rodar y Rodarren serie berria dugu, 3Catekin batera ekoitzita. ‘In Vitro’-k Blancaren (Bruna Cusí) istorioa kontatzen du, ugalkortasun klinika batean lanean hasten den enbriologo bat, bere arazo per-

18 GOLDENseries

urria 2026

tsonalekin borrokan ari den bitartean. Bere esperientzia profesionalen bidez, serieak gaur egungo zientzia eta gizarte paisaia moldatzen ari diren gai batzuk jorratzen ditu, hala nola bioetika, familia egitura berriak eta guraso izateko nahiaren mugak.

“

'Furia' eta 'Celeste' telesailen bigarren denboraldiak datoz, Maribel Verdú, Carmen Maura, María León eta Carmen Machirekin, besteak beste

Gai hau bereziki polemikoa izan daiteke online aholku medikoak eta osasun-profesionalenganako mesfidantza gero eta nagusiagoak diren garaian.Horregatik,tonuerlazionagarrietasakonkigizatiarra mantentzeko helburuarekin, sortzaileek, Alejandra Guimeràk eta Marc Crehuetek (esperientzia pertsonal batean inspiratuta), arloko hainbat profesionalekinkontsultatuzutenzorroztasunzientifiko handiena bermatzeko.

ALL SHAPES OF US Frantziako ekoizpen honek sei nerabe jarraitzen ditu Erlauntza-ra iristen direnean, elikadura-nahasmenduen tratamendura dedikatzen den barnetegi moduko batera. Han, jatorri oso anitzeko eta nahasmendu heterogeneo hauek adierazteko

GOLDENagealdizkaria

modu desberdinak dituzten gazte talde bat aurkitzendute.Halaere,denekzerbaitpartekatzendute:arrazoi desberdinengatik, puntu berean amaitu dute, beren gorputzekin etengabeko borrokan. All Shapes of Us-ek elikadura-nahasmenduei buruzko ikuspegi berri bat eskaini nahi du, oraingoan ikuspuntu enpatiko batetik. Inguratzen dituzten aurreiritzi eta estigmatik urrun, telesailak haien adierazpen modu anitzak erakutsi eta ikuspegi errealistagoa eskaini nahi du, bai nahasmenduaren beraren bai errekuperazio prozesu konplexuaren inguruan. Azaroaren 24an iritsiko da Filmin-era.

SEGUNDA TEMPORADA MiguelÁngelBlancakzuzendutakoetaBertaPrietorekin batera sortutako Filmin Original berri hau (biek lehenago ‘Autodefensa’ filmarekin arrakasta izan zutenak) urriaren 27an iritsiko da plataformara. Paula Ferrararen istorioa kontatzen du, duela urte batzuk bere belaunaldiko ahotsa bihurtu zen idazle baten istorioa, bere debutari esker. Orain, idazle bezala huts egin duela sentitzen du eta eragileentzat idazten bizi da. Bere azken enkargua Lil Rogelioren biografia idaztea da, kartzelatik atera berri den eta, diotenez, erredentzioaren bila dabilen trap kondaira ohi batena. Gainbeheran doazen bi ibilbideen artean, uste baino gauza gehiago daude komunean: aurreko arrakastetatik geratzen zaizkien gauzei aurre egin beharko diete eta oraindik ere beren burua berrasmatzeko denborarik duten aurkitu.

PUBLIZITATEA

urria 2026

GOLDENagealdizkaria 19

20 GOLDENtv

urria 2026

GOLDENagealdizkaria

TVEk 'El Telediario de nuestras vidas' eman zuen Jon Lasa Galdos

ein da azken zazpi hamarkadetako albisterik garrantzitsuena? “Franco hil da” iragarpena, otsailaren 23ko estatu-kolpe saialdia, Berlingo Harresiaren erorketa, Dorre Bikien aurkako erasoa edo Iniestaren gola Hegoafrikako Munduko Kopan...? Gertaera horiek guztiek Espainiaren eta mundu osoaren memoria kolektiboaren parte dira, eta RTVEk berriro gogoratu zituen ‘El Telediario de nuestras vidas’-en, Carlos del Amorrek zuzendutako eta Antonio Casadok ekoitzitako saio berezian, joan den urriaren 19ko eman zena gaueko 21:00etan, TVEren 70. urteurrena ospatuz. Programak bere albistegietako aurpegi ikonikoenetako batzuk bildu zituen, benetako topaketa bat gure herrialdeko kazetaritzaren gailurrean. “Historiako aurkezle gehien dituen albistegia”, esan zuen Pepa Buenok hasieran. Baina lehenago etorri zen sorpresa handia. “Arratsalde on, Eduardo Sancho naiz. Telediarioaren historiako lehen aurkezlea. David Cubedo eta Jesús Álvarezekin batera. 100 urterekin, leiho honetara

itzuli naiz gure bizitzako Telediarioaren ospakizunagatik zoriontzeko”, esan zuen mendeurren batekin presentzia eta ahoskera inbidiagarriak mantentzen dituen mito bizidun honek. Ondoren, Reservoir Dogs-en soinu-bandaren erritmoan, RTVEko beste mito talde bat Torrespañako egoitzara sartzen ikusi zen... hain zuzen ere Iñaki Gabilondo, Matías Prats, Pedro Piqueras, Ana Blanco, Pepa Bueno, Olga Viza eta María Escario, besteak beste.

“

Hirurogeita hamar urte garrantzi handikoari buruz berri ematen: herrialde baten eta munduaren memoria 'El Telediario de nuestras vidas'-en

“Gabon, albistegi oso berezi bat hasten da hemen. Erronka handi batekin. Normalean, albistegi honek eguneko albisteak jasotzen ditu, eguneko gertaera garrantzitsuenak, baina gaur azken 70 urteetako albisteak emango ditu, hau da, Televisión Españolaren aroa”, aurkeztu zuen Pepa Buenok, eta berehala, Rosalíaren ‘Memória’ abestia jo zuten, azken hamarkada hauetako irudi garrantzitsuak erakutsiz, historia markatu duten protagonistekin (Trump, Guernicaren itzulera, Almodóvar, Maduro…) eta, bat-batean, aurkezle historikoak lerroan dituen sekuentzia bat, hala nola Carlos Herrera, Victoria Prego, Alfredo Urdaci, Andrés Aberasturi, María Casado, Ernesto Sáenz de Buruaga edo Letizia Ortiz.

GOLDENagealdizkaria

“Emakumezko presidenterik ez, bide batez” ‘El Telediario de nuestras vidas’ Buenok aurkeztu zuen eta, segmentuaren arabera, hainbat gonbidatu izar izan zituen. Lehenengo segmentuan, adibidez, Telecincon dagoen Carlos Franganilloren itzulera ikusi zen, gizateriaren historiako kapitulurik hunkigarrienetako bat gogorarazi zuena: pandemia, konfinamendu hilabete horiekin, online klaseekin, eguneroko heriotza kopuruarekin, prentsaurreko beldurgarriekin eta balkoietatik medikuentzako txaloekin. Baita Aracelirekin ere, Espainian COVID-19aren aurka txertatu zen lehen pertsonarekin. Saio berezi hau, erritmo bizia zuena, iraupenak eta irismen historikoak aginduta, emozioak ere menderatzen zuen, Francisco Francoren heriotzarekin, diktaduraren amaierarekin eta lehen hauteskunde demokratikoekin, 23-O estatu-kolpe saiakerarekin eta ondorengo eraldaketa politikoekin jarraituz... “Bi alderdiko sistematik 15M mugimendura, PCEren (Espainiako Alderdi Komunista) legeztatzetik eskuin muturraren gorakadara, Suárezen dimisiotik Felipe González, Aznar, Zapatero, Rajoy, Sánchezen

urria 2026

GOLDENtv

gehiengoetara... eta emakumezko presidente bakar bat ere ez, bide batez”. Horrela adierazi zuen Iñaki Gabilondo kazetari donostiarrak. Ondoren, Manuel Campo Vidalek ETAren basakeria eta borroka armatuaren amaiera kontatu zituen, 2011ko urriaren 20an gertatu zena.

Pérez-Reverte, suntsitzailea Gure mugetatik haratago, TVEko ahotsek mundua aldatu zuten gertaera batzuk kontatu zituzten berriro ere: Kennedyren hilketa, apartheidaren amaiera, komunismoaren erorketa, 11-Iko erasoak eta 2004ko tsunamia. Istorio hauek Ana Blancok, Almudena Arizak, José Antonio Guardiolak eta Pedro Piquerasek kontatu zituzten, Vietnamgo Gerra gogoraraziz gaurkotasun handiko hausnarketa batekin: “Ez dugu ikasten; munduak elkar hiltzen jarraitzen du”. Saio bereziak korrespontsalen lana ere defendatu zuen, gatazken berri emateko eta injustiziak zigorrik gabe geratzea saihesteko funtsezkoa baita haien lana. “Zoritxarrez, ‘gerra’ historian gehien errepikatzen den hitzetako bat da”, esan zuen Del Amorrek emankizunaren aurretik. Eta hala esaten da ‘El Tele-

22 GOLDENtv

urria 2026

diario de nuestras vidas’-en. Arturo Pérez-Reverteren agerraldia bereziki eragingarria eta argigarria izan zen, hitzaldi suntsitzaile batekin. Eta Hermida gurekin ez dagoen arren, faltan botatzen eta gogoratzen den arren, historia ere kontatu zen RTVEn aurrerapen zientifikoen bidez. Lorenzo Milák gizakia Ilargira iritsi zeneko eguna gogoratu zuen, 1969ko uztailaren 20an, Artemis II.aren abentura kosmikoak kontatu berri ondoren. Eta ozen errepikatu zuen esaldi historiko hau: “Urrats txiki bat gizakiarentzat, jauzi erraldoi bat gizateriarentzat”. Beste mugarri teknologiko eta zientifiko batzuk ere berrikusi ziren, hala nola genomaren aurkikuntza, Dolly ardia, telefono mugikorren eta interneten iraultza... eta AA. Eta, ABBAren “Money, Money, Money” abestiarekin, Lehman Brothers-en gainbeherara, euroaren etorrerara eta etxebizitza burbuilara itzuli zen.

Bartzelona 92 Olga Viza eta Matías Pratsekin Kirola beti izan da garrantzitsua Espainian, Rafa Nadal, Severiano Ballesteros, Pau Gasol, Miguel Indurain, Manolo Santana, Carolina Marín, Almudena

GOLDENagealdizkaria

Cid bezalako pertsonaia ahaztezinekin... Inoizko atleta espainiar onena aukeratzea ziurrenik ezinezkoa da. Eta unerik gogoangarrien eta zoriontsuenen artean daude Bartzelona 92, Nadalen garaipenak eta “gure bizitzako gola”, Iniestaren gola, Espainia 2010eko Munduko Kopa irabazteko. Eta han izan ziren Olga Viza eta Matías Prats, Bartzelonako Olinpiar Jokoei buruzko iruzkinak eginez izandako abentura guztiak gogoratzen zituztenak. “Hondamenditik gertu egon ginen, baina salbatu genuen”, esan zuten barreka.

“

Urriaren 19ko 21:00etako lehen kateko albistegiak aurkezle beteranoak bildu zituen TVEren 70. urteurrena ospatzeko

Kulturarako ere lekua egon zen. Serraten ‘Aquellas pequeñas cosas’ abestiaren doinuan, Del Amorrek berak kontatu zituen gertakariak, hala nola Guernica Espainiara itzultzea, José Luis Garciren Os-

GOLDENagealdizkaria

urria 2026

GOLDENtv

car saria, Camilo José Celaren literatura-ospea eta flamenkoaren nazioarteko irismena. Beatles, Elvis, Michael Jackson eta John Lennonen hilketa bezalako pertsonaiak ere gogoratu zituen. Atala honako adierazpen honekin amaitu zen: “Kulturak mundua transpiragarriagoa, bizigarriagoa eta libreagoa egiten du”. Espero bezala, eguraldiari buruzko atal bat ere izan zen, Paco Montesdeoca eta Mónica Lópezek aurkeztuta, haurtzaroan askok maite zituzten arrautza frijituak dituzten mapa ikoniko horiekin. Dena hobera aldatu da, adierazi zuten. Berriak nola kontatzen ziren alderatzea ere polita izan zen: lehen, poloak urtzen ari zirela esaten zen, gaur egun klima-aldaketaz hitz egiten den bitartean, eta DANA ekaitzak lehen tanta hotz bezala ezagutzen ziren.

“

Matías Prats, Pedro Piqueras, Ana Blanco eta Iñaki Gabilondo, besteak beste, Torrespañara itzuli ziren, Carlos del Amorren zuzendaritzapean

Hobeto kontatu beharizan zena Berezian ez ziren saihestu hobeto kontatu behar ziren albiste batzuk ere, hala nola M11ko erasoak, Prestige petrolio-isuria eta GAL kasua. Zuzendariak adierazi zuen bezala, garrantzitsua da “barrura begiratzea eta onartzea ez genuela beti arrazoirik izan”. Eta, gertaera hauek gogoratu eta hausnartzen ditugunean, ‘Todo cambia’ abestiak jotzen zuen, herrialdea eta mundu-ikuskera nola aldatu diren ideia ezin hobeto osatuz. Gainera, TVEko 70 urte hauek posible egin dituzten kamera-operadoreei, kazetariei, ekoizleei, estilistei, administratzaileei eta zuzendariei omenaldia egin zitzaien. “Joan, ikusi, itzuli eta istorioa kontatu. Ez zen beti erraza izan”, kontatu zuen Rosa María Calafek. Une horretan, kazetari beteranoa agertu zen pantailan eta erreportajea hitz eder batzuekin

amaitu zuen: “Negar egin eta barre egin dugu. Eta atsekabeak eta pozak partekatu ditugu. Horregatik izango gara beti guztion telebista. Denbora asko eman dugu garrantzitsua dena eta transzendentea bereizten ikasten. Jakinda transzendentea egunero gertatzen dela keinu txikietan, kontatu edo erregistratu ezin direnetan. Transzendentea zuri gertatzen zaizuna da. 70 urte barru itzuliko gara. Munduaren istorioa kontatzeari eta bizitzaren istorioa kontatzeari uztea ez baitago gure planetan”.

24 GOLDENmusic

urria 2026

GOLDENagealdizkaria

U2, disko berria: 'Carnaval de Luz'

Javier Sánchez Marcos

2 talde irlandarra azaroaren 13an itzuliko da 'Carnaval de Luz'-ekin, estudioko bere hamaseigarren diskoa eta bederatzi urtean taldearen material berria duen lehena. Harrigarriki, diskoaren izenburua gaztelaniaz izango da. Island Re-

cords-en iragarpena joan den irailean iritsi zen, talde ikonikoak mende-erdiko historia ospatzen zuen astearekin bat eginez. Iragarpenarekin batera rockeroa den (ia hirurogeiko hamarkadako garage abestia) 'Silencio' (gaztelaniaz hori ere) zetorren, orain entzun daitekeena eta bideo batekin batera doana.

GOLDENagealdizkaria

urria 2026

GOLDENmusic 25

Jacknife Leek ekoitzitako diskoak leku ezberdinetan grabatutako 12 abesti biltzen ditu eta, jorratzen dituen gaien artean, espiritualtasuna, askatasuna eta "indar ilunen aurrerapenaren aurkako erresistentzia" daude. Sartzen diren abestien artean, The Greatest Show On Earth, Glorify, Midnight Sunshine eta Street Of Dreams, uztailean lehen aurrerapen gisa kaleratua, daude.

“

U2k ia hamarkada batean bere lehen diskoa kaleratu du gaztelaniazko izenburuarekin, 'Carnaval de Luz'

'Carnaval de Luz'-ek taldeak 2026aren hasieran ezustean argitaratu zituen bi EPek hasitako ibilbidea osatzen du, Days Of Ash eta Easter Lily. Hiru argitalpenek sormen-garai bera partekatzen dute, egutegi liturgikoan inspiratuta, Garizuma eta Pazko aurreko inauteriak. Disko berriak Brian Eno, Martin Garrix eta Daniel Lanoisen kolaborazioak ere biltzen ditu. Azken abestia, Torn, Bono eta Dolly Partonen arteko duetoa da, Johnny McDaid-ekin konposatua eta joan den abuztuan hil zen abeslari estatubatuarraren azken ahots-emanaldi gisa aurkeztua. The Edge gitarristak 'Carnaval de Luz', U2-ren estudioko hamaseigarren diskoa, "abesti bilduma nahasia, probokatzaile eta sakratua" dela deskribatu zuen, Bonok, bere aldetik, honakoa promes egin zuen: "gitarra indartsuak, baxu sakonak, erritmo estatikoak... gure sormena ematen digun irudimen berberak munstroak ere eman diezaguke. Beraz, sua handiagoa egiten dugu. Gure abestiak basatiagoak eta dibertigarriagoak egiten ditugu. Gure doinuak gozoagoak eta distiratsuagoak egiten ditugu, mundua iluntasunean baldin badago, gu ez dugulako horrela egon behar". 'Silencio'-ren bideoa urte hasieran filmatu zuten Mexiko Hirian eta Cliquak zuzendu du, Pasqual Gutiérrez eta Raúl RJ Sanchez zinemagile me-

xikar-amerikarrek osatutako bikotea. Argitalpen honekin, U2-k 50 urteko ibilbideari heldu dio 2026an proiektu ezberdinen artean argitaratutako 24 abesti berrirekin. • Argitaratze data: 2026ko azaroaren 13a. • Ekoizpena: Jacknife Lee-k ekoitzi du, Brian Eno, Martin Garrix eta Daniel Lanois-en ekarpenekin, eta Ryan Tedder-en ekoizpen gehigarriarekin. • Edukia: 12 abesti berri ditu, Dolly Parton-ekin 'Torn' izeneko dueto bat barne. • Formatuak: Deskarga digitalean, CDan, binilo estandarrean, binilo koloreztatuan eta kutxa edizio berezietan eskuragarri.

26 GOLDENtravels

urria 2026

GOLDENagealdizkaria

Udazkenean Europan bisitatzeko 10 leku onenak

Javier Sánchez Marcos

railetik azarora, Europako kolore bizien, ospakizun jaitsuen eta abentura fresko eta erakargarrien sasoia da. Udako jendetzak alde egiten duen heinean, hiriak eta paisaiak mirari lasai eta urreztatu bihurtzen dira. Bavariako garagardoaz amesten duzun, Halloween hasi zen lekuan, Irlandan, festa hori bizi nahi duzun edo Greziako antzinako hondakinak bero itogarririk gabe arakatu nahi dituzun horietako bat bazara, udazkena Europan bidaiatzeko garai aproposa da. Oktoberfest eta Amsterdamgo Dance Event jaialdi ospetsuekin hasi eta naturako ihesaldi zoragarriekin eta herri fantasmak bisitatzeare-

kin amaitzeraino, hona hemen udazkenean Europan bisitatzeko leku onenak.

1.Bavaria, Alemania • Zergatik joan udazkenean: Oktoberfest, udazkeneko hostotza harrigarria eta ipuinetako gazteluak. Bavaria Europako udazkeneko helmuga nagusia da eta urrian bisitatzeko leku zoragarria. Munich hiriburua udazkenean bizitu egiten da Oktoberfestekin, munduko garagardo-jaialdirik handienarekin. Imajinatu garagardo-ontzitxoak, Bavariako musika tradizionala eta lederhosen prakekin bertakoak. Erreserbatu mahai bat gaue-

GOLDENagealdizkaria

urria 2026

GOLDENtravels 27

rako Oktoberfesteko Garagardo Karpa Handian eta prestatu bertakoek engaina zaitzaten.

rria besarkatzen du Bram Stoker Jaialdiarekin, Drakularen egile mitikoaren ospakizun hotza.

Egin ibilbide panoramiko bat Erromantiko Bidean zehar eta gelditu Neuschwanstein gazteluan, are magikoagoa dena hosto urreztatuz inguratuta. Edertasun natural ukitu gabea bilatzen ari bazara, Berchtesgaden Parke Nazionalak aire freskoa, ibilaldi panoramikoak eta urtaroaren koloreak islatzen dituzten ispilu itxurako lakuak eskaintzen ditu.

Izualdi on bat izateko, Dublingo Halloween bisita gidatuek hiriaren iragan sorgindua erakusten dute. Igo Dublin Ghost autobusera bira lasaigarri baterako edo batu zaitez Haunted History Walking Tour-era, gertaera beldurgarrien benetako istorioak ezagutzeko.

“

Bavarian, Alemanian, Oktoberfest munduko garagardo-jaialdirik handiena ospatzen da garai honetan

2.Dublin, Irlanda • Zergatik joan udazkenean: Halloweenen jaioterria eta udazkeneko paisaia zoragarria. Ba al zenekien Irlanda Halloweenen jaioterria dela eta irailean bisitatzeko lekurik onenetako bat dela? Samhain jaialdi zeltak inspiratu zuen jai modernoa. Urri oro, Dublinek bere ondare beldurga-

Dibertsio beldurgarriaz gain, Wicklow-eko Glendalough-eko udazkeneko bisita gidatua Europan udazkenean egiteko gauzarik onenetakoa da, glaziar haran ederra estaltzen duten zuhaitzek gorri eta urrez margotzen dutenean.

3. Paris, Frantzia • Zergatik joan udazkenean: Udazkeneko amodioa, historia misteriotsuak, jende gutxiago eta gastronomia-ibilbide goxoak. Paris udazkenean magia hutsa da, Sena ibaia inguratzen duten hosto urreztatuekin eta aire fresko eta garbiarekin. Udazkena garai aproposa da bere alde misteriotsuak arakatzeko, Père Lachaise hilerriaren hilobi mamutsuetatik hasi eta Île de la Cité-ko Notre Dame-ko kriptaren sakonera ezkutuetaraino.

28 GOLDENtravels

urria 2026

Gozatu croissant bero batez Montmartreko kafetegi batean edo bisitatu Louvre udako jendetzarik gabe. Berotu zaitez Le Marais auzoan janari eta ardo dastaketa-ibilbide batekin, non gazta aberatsak eta ardo beltz ausartak dastatuko dituzun: udazkena Parisen gozatzeko esperientzia paregabea.

“

Paris udazkenean magia hutsa da, Sena ibaia inguratzen duten hosto urreztatuekin eta aire fresko eta garbiarekin

4. Toscana, Italia • Zergatik joan udazkenean: Mahats-bilketa, trufa-bilketa eta landa-ikuspegi urreztatuak. Toscana udazkenean zentzumenentzako festa bat da, mahastiak mahats helduz gainezka daudenean eta muinoak urre eta anbar tonue-

GOLDENagealdizkaria

tan distiratzen direnean. Dastatu ardo onenak Toskanako ardo eta mahasti bisita batean, edo bilatu trufa zuri preziatuak San Miniatoko basoetan trufa-bilaketa benetako batean. Paisaia liluragarriak lortzeko, egin egun bateko txangoa Val d’Orciara eta arakatu Erdi Aroko herriak, mahastiak eta Toskanako udazkeneko distiraz bainatutako baserri rustikoak.

5. Edinburgo, Eskozia • Zergatik joan udazkenean: Paisaia ikusgarriak, historia sorgindua eta Samhuinn Suaren Jaialdia. Edinburgo udazkenean mistikoa eta malenkoniatsua da, lainoa gaztelua inguratzen eta hosto urreztatuak harrizko kaleak estaltzen. Halloween zaleek Edinburgoko lurpeko bisita gidatuetara erakarriko dira, non istorio beldurgarriak hiriko lurpeko ganbera sorginduetan garatzen diren, bertako ipuin-kontalari maisuek kontatuta.

GOLDENagealdizkaria

Ospatu Samhain, Halloweenaren jatorri zelta, Samhuinn Su Jaialdian, non suzko dantzariek eta mozorrotutako artistek hiriari bizia ematen dioten. Paisaia liluragarriak ikusteko, egin egun bateko txangoa Eskoziako Lur Garaietara eta ikusi lainoz estalitako aintzirak, mendi garaiak eta paisaia lasaiak.

urria 2026

GOLDENtravels 29

7. Transilvania, Errumania • Zergatik joan udazkenean: Drakularen gaztelua, Erdi Aroko herriak eta Halloween ospakizun beldurgarriak.

• Zergatik joan udazkenean: Ipar Argiak, baleak ikustea eta ur termal geotermikoak.

Europako Halloween helmugarik onena bilatzen ari bazara, Transilvania da erantzuna. Murgildu Bram Stokerren irudimen gotikoan Bran gazteluaren bisita batekin, Drakularen gaztelua bezala ezagunagoa, non banpiroen kondairak eta Erdi Aroko historia talka egiten duten.

Uda amaitzen den heinean, Islandia berriro ere Europako helmuga nagusia bihurtzen da Ipar Argiak ikusteko. Gau luzeek zeruko ikuskizun ikusgarriak ekartzen dituzte, eta egun freskoek abenturazaleak geiserrak, glaziarrak eta sumendiak esploratzera gonbidatzen dituzte.

Bisitatu Sighisoara, Vlad Zapaltzailearen jaioterria, eta ibili bere harrizko kale ederretan. Udazkeneko paisaia zoragarriak lortzeko, egin egun bateko txangoa Karpato mendietara, non lainoz estalitako basoek eta Erdi Aroko gazteluek beldurrezko eleberri batetik ateratako giroa sortzen duten.

Murgildu Blue Lagoon-en, non esne-urdin koloreko ur geotermalek arroka bolkaniko beltzaren inguruan biraka dabiltzan, besarkada lurruntsu eta mineraletan aberats batean bilduz. Utzi silize-lokatz zetatsuak zure azala baretzen lainolumak Islandiako aire freskoan igotzen diren bitartean, ametsetako giro bat sortuz.

8.Algarve, Portugal

6. Reykjavik, Islandia

• Zergatik joan udazkenean: Hondartza epelagoak, jende gutxiagoko lekuak eta kostaldeko paisaia ikusgarriak. Europako zati handi bat hozten den arren, Portugalgo Algarve uda ostean ere bero mantentzen

30 GOLDENtravels

urria 2026

da, eta, beraz, udazkenean Europan bisitatzeko lekurik onenetako bat da eguzkia eta itsasertzeko ihesaldiak nahi dituztenentzat. Arakatu itsas kobazulo ezkutuak eta ur turkesak Benagil kobazuloko itsasontzi-txango batean. Eguzkia hartu Algarveko hondartza urreztatuetan eta ibili bere itsaslabar ikusgarrietan zehar oinezko ibilaldi panoramiko batean, Atlantikoaren gaineko udazkeneko ilunabar ahaztezinak ikusteko aproposa. Paseatu Lagosko alde zahar xarmangarrian, non eraikin zurituek, kale harriztatuek eta gotorleku historikoek Portugalgo itsas iraganaren istorioak kontatzen dituzten. Dastatu

“

Edinburgo udazkenean mistikoa eta malenkoniatsua da, lainoa gaztelua inguratzen eta hosto urreztatuak harrizko kaleak estaltzen

GOLDENagealdizkaria

tokiko ardoak eguzkiz blaitutako mahasti batean eta dastatu Algarveko kostaldeko klima berezian hazitako ardo beltz ausartak eta zuri biziak.

9. Amsterdam, Herbehereak • Zergatik joan udazkenean: Goi mailako jaialdiak, ametsetako ubide zoragarriak eta landa-ihesaldiak paisaia pintoreskoekin. Amsterdam udazkenean bi hiriren istorioa da: alde batetik, festa-giro elektrifikatzailea, eta bestetik, udazkeneko atsedenleku lasaia. Jaialdi-zaleentzat, Amsterdam Dance Event (ADE) ekitaldiak hiria hartzen du urriro. Europako musika elektronikoaren jaialdirik handienak mundu osoko DJ ospetsuak erakartzen ditu eta aretoak, klubak eta baita etxe-ontziek ere gau osoko dantza-pistak bihurtzen ditu. Erritmo lasaiagoa nahiago baduzu, egin egun bateko txangoa Zaanse Schans-era, non haize-errotek, zurezko etxeek eta gazta-ekoizpen herbeheretarrek postal-eszenatoki klasiko bat eskaintzen duten. Edo joan Giethoorn idilikora, “Venezia herbeheretarra” deiturikoa, ubide xarmagarri izugarriak eta lastozko etxola bitxiak ikusteko.

10. Atenas, Grezia • Zergatik joan udazkenean: Tenperatura epelak, jende gutxiago eta Atenasetik uhartez uharte ibiltzeko aukera. Greziako historia maite baduzu baina udako bero itogarria ez bazaizu gustatzen, udazkena da Atenas eta Greziako uharteak bisitatzeko garairik onena. Arakatu Akropolia, Partenoia eta Antzinako Agora eguraldi freskoagoan, jende gutxiagorekin eta udazkeneko argi urreztatuak hondakinak bainatzen dituela. Ibili Plakako buganvillaz inguratutako kalezuloetan, arakatu Monastirakiko merkatuak edo edan greziar ardoa muino gaineko Akropoliaren ikuspegi zoragarriak dituen terraza batean. Kulturaren zaporea lortzeko, bisitatu Arkeologia Museo Nazionala edo erlaxatu Stavros Niarchos Zentroan, arkitektura modernoa itsasoaren ikuspegiekin bat egiten duen tokian.

PUBLIZITATEA

urria 2026

GOLDENagealdizkaria

32 GOLDENwomen

urria 2026

GOLDENagealdizkaria

Bularreko minbizia: 50 urteko aurrerapenak Nuria Gil Calviño

ularreko Minbiziaren Munduko Eguna (joan den urriaren 19an izan zena), ospatzeko Valentziako Onkologia Institutuko (IVO) espezialistek gaixotasun horri aurre egiteko lanak bost hamarkadatan izan duen bilakaera berrikusi dute. Izan ere, kirurgia oldarkorragotik eta tratamendu luzeagoetatik detekzio goiztiarrean, medikuntza zehatzean eta bizi-kalitateari arreta handiagoa ematean oinarritutako zaintzarako bidea egin da.

Duela berrogeita hamar urte, Valentziako Onkologia Institutua Fundazioak (IVO, Instituto Valenciano de Oncología) bere lana hasi zuenean, bularreko minbizia gaur egun baino tresna askoz gutxiagorekin tratatzen zen. Mamografia diagnostiko goiztiarra eraldatzen hasi zen, kirurgia oldarkorragoa zen, erradioterapia-tratamenduek saio gehiago behar zituzten, eta bularreko minbizia gaixotasun bakar gisa ulertzen zen neurri handi batean.

“

Espainiako Onkologia Medikoko Elkartearen (SEOM) arabera, bularreko minbiziaren 38.318 diagnostiko berri espero dira Espainian 2026an, eta horrek emakumeen artean gehien diagnostikatzen den tumore bihurtuko du

Mende-erdi geroago, paisaia nabarmen aldatu da. Gaur egun, tumore asko detekta daitezke oraindik txikiak eta tratatzeko errazagoak direnean, gero eta paziente gehiagotan bularra kontserbatu daiteke, erradioterapia saio gutxiagotan eman daiteke eta tratamenduak tumore bakoitzaren ezaugarri biologikoen arabera hautatu daitezke. Aldaketa honekin batera minbiziaren zaintza ulertzeko modu berri bat dator: helburua ez da jada tumorea kontrolatzea edo sendatzea soilik, baizik eta albo-ondorioak minimizatuz eta pazi-

GOLDENagealdizkaria

enteen behar fisiko eta emozionalei ere erantzunez egitea. Espainiako Onkologia Medikoko Elkartearen (SEOM) datuen arabera, bularreko minbiziaren 38.318 diagnostiko berri espero dira Espainian 2026an, eta horrek emakumeen artean gehien diagnostikatzen den tumorea bihurtuko du. Hala ere, diagnostikoen igoera pronostikoan oinarrizko aldaketa batekin bat dator. Valentziako Onkologia Institutuko (IVO) espezialistek emandako datuen arabera, bost urteko biziraupen-tasa % 85era iritsi da, besteak beste, ikerketan, prebentzioan eta detekzio goiztiarrean egindako aurrerapenei esker. “50 urte hauetan, gaixotasunari buruzko ikuspegi orokorrago batetik, paziente bakoitzak bere tumorearen ezaugarrietara egokitutako tratamendua jaso dezakeen estrategia batera igaro gara. Eta aurrerapen hori ez dago tresna bakar baten mende, baizik eta prebentzioaren, diagnostiko goiztiarraren, kirurgiaren, erradioterapiaren, tratamendu sistemikoen, ikerketaren eta arreta integralaren konbinazioaren mende”, azaltzen du Joaquín Gavilá doktoreak, IVOko (Valentziako Onkologia Institutua) Onkologia Medikoko Saileko buruak.

Gaixotasuna agertu baino lehen prebenitzea Gavilá doktorearentzat, bularreko minbiziari buruzko ikuspegia tumorea agertu baino askoz lehenago hasten da. Lehen mailako prebentzioak alda daitezkeen arrisku-faktoreetan jardutea dakar: pisu osasuntsua mantentzea, jarduera fisikoa egitea, dieta osasuntsua egitea eta alkohola eta tabakoa saihestea. Horrela,adina,joeragenetikoaetazenbaitegoera hormonal aldaezinak diren arren, badira, hala ere, landu daitezkeen beste batzuk: gorputzaren pisua, jarduera fisikoa eta bizimodu ohiturak. Elikagai freskoetan, fruituetan, barazkietan, lekaleetan, zereal integraletan eta gantz osasungarrietan oinarritutako dieta orekatua, bizimodu

urria 2026

GOLDENwomen

aktibo batekin eta gihar masa mantentzearekin batera, prebentzio gomendioen parte dira. Alderantziz, alkoholaren eta tabakoaren kontsumoa, gantz eta azukre asko duen dieta, gehiegizko pisua, jarduera fisiko falta eta hormona ordezkatzeko terapiaren erabilera luzea arrisku handiagoarekin lotuta daude. Bigarren tresna gako bat diagnostiko goiztiarra izan da. Mamografiaren eta populazioan oinarritutako baheketa programen sarrerak bularreko minbiziaren diagnostikoa irauli zuen 1970eko hamarkadan. Lehen aldiz, gaixotasuna sintomarik gabeko emakumeengan detektatu eta tumoreak ukigarriak izan aurretik diagnostikatu ahal izan ziren. 1980ko hamarkadan, mamografia populazioan oinarritutako baheketa tresna nagusi gisa finkatu zen, diagnostiko gero eta goiztiarrak ahalbidetuz. Ordutik, teknologiak eboluzionatzen jarraitu du. Digitalizazioak irudiak handitzea eta manipulatzea ahalbidetu zuen, baita biltegiratzea erraztea ere, eta horrek gero eta txikiagoak eta ukiezinak diren lesioak identifikatzen lagundu zuen. Nuria Nacher doktorearentzat, IVOko (Valentziako Onkologia Institutua) Diagnostiko Goiztiarreko Unitateko koordinatzailearentzat, azken hamarkadetako aldaketa nagusietako bat hau izan da: “tumoreak fase preklinikoan diagnostikatu ahal izatea, oraindik ukigarriak ez direnean, eta horrela haien pronostikoa eta pazientearen bizi-kalitatea hobetzea”. Gaur egun, diagnostiko goiztiarrak bularreko minbiziaren kudeaketaren oinarrizko atala izaten jarraitzen du. 2025ean, guztira 16.000 emakume artatu ziren IVOren Diagnostiko Goiztiarreko Unitatean, non baheketak gaixotasuna hasierako faseetan detektatzea ahalbidetzen duen, eta, beharrezkoa izanez gero, minbiziaren tratamendurako sarbidea errazten duen.

Kirurgia erasokorragotik bularra kontserbatzeko kirurgiara IVOk (Valentziako Onkologia Institutua) azaldu duenez, kirurgia prozedura oldarkorragoetara-

34 GOLDENwomen

urria 2026

ko bilakaera bereziki esanguratsua izan den beste arlo bat da, neurri handi batean aurrerapen teknologikoek bultzatuta. Hamarkadetan zehar, mastektomiak funtsezko zeregina izan du tratamendu kirurgikoan. Gaur egun, tumorearen ezaugarriek ahalbidetzen dutenean, bularra kontserbatzeko kirurgiak lesioa kentzea du helburu, bularra ahalik eta gehien kontserbatuz eta, aldi berean, emaitza onkologiko eta estetiko asegarria bermatuz. Carlos Fuster doktoreak, IVOko Kirurgia Orokor eta Digestiboko Saileko buruak, azaltzen duen bezala, esku-hartze

GOLDENagealdizkaria

mota honek IVOko Bularreko Unitateko praktika kirurgiko gehiena osatzen du. “50 urte hauetan, gero eta kirurgia kontserbadoreago eta pertsonalizatuago baterantz egin dugu aurrera. Ahal den guztietan, tumorea kentzea bilatzen dugu, bularra kontserbatuz eta ondorengo ondorioak minimizatuz. Eta mastektomia beharrezkoa denean, berehalako berreraikuntzak pazientearen gorputz-irudiaren berreskurapena ere aurrera eramateko aukera ematen digu”.

“

Bularreko minbizia ez da jada gaixotasun bakartzat hartzen eta orain talde desberdinetan sailkatzen da bere ezaugarri biologikoen arabera

Sei astetik bost saiora: erradioterapiaren bilakaera Erradioterapia bularreko minbiziaren tratamenduak eraldaketa sakona jasan duen beste arlo bat da. Bilakaera hau, Miguel Ángel Santos doktoreak, IVOko (Valentziako Onkologia Institutua) Erradiazio Onkologiako Saileko mediku laguntzaileak, azaltzen duen bezala, “eraginkortasun handiena lortzera bideratuta dago, gero eta tratamendu zehatzagoak erabiliz, aldi berean albo-ondorioak murriztuz eta bizi-kalitatea mantenduz”. Aldaketa esanguratsuenetako bat tratamendua osatzeko behar diren saio kopuruaren murrizketa izan da. “Urteetan, paziente batek 25 eta 28 saio artean behar izan zituen bost edo sei astetan banatuta, eta orain, kasu askotan, tratamendua bostetan osa daiteke”, azaltzen du Santos doktoreak. Bilakaera hau ez da tratamenduak laburtzera mugatu. Bularra erradioterapiaren xede den modua ere aldatu da. Paziente batzuengan,

GOLDENagealdizkaria

tratamendua tumorea zegoen eremuan kontzentratzea posible da. “Ez da soilik erradioterapia gutxiago ematea, baizik eta zein bolumen behar duen hobeto hautatzea”, argitzen du Santos doktoreak. Beste helburu bat ehun osasuntsuen esposizioa murriztea da, batez ere bihotzarena. Horretarako, inspirazio jarraituaren teknikak biriken bolumena handitzea ahalbidetzen du erradiazioa ematean zehar eta bihotza partzialki urruntzen du irradiatutako eremutik, jasotzen duen dosia murriztuz. Aurrerapen hauek praktika klinikoaren parte dira paziente kopuru esanguratsu bati zerbitzua ematen dion arlo batean. 2025ean, bularreko minbizia zuten 650 emakume inguruk jaso zuten erradioterapia tratamendua IVOn (Valentziako Onkologia Institutua), tekniken bilakaerak gaixotasunen kontrola toxikotasun murriztuarekin eta bizi-kalitatean eragin txikiagoarekin konbinatzea bilatzen duen testuinguru batean.

Tumoreak gaixotasun bakarra izateari uzten dionean Agian azken hamarkadetako aldaketa sakonenetako bat onkologia medikoan gertatu da. Bularreko minbizia ez da jada gaixotasun bakar gisa hartzen eta orain talde desberdinetan sailkatzen da bere ezaugarri biologikoen arabera. Sailkapen honek tratamendu espezifikoagoak hautatzea eta estrategia terapeutikoa tumore bakoitzaren ezaugarrietara egokitzea ahalbidetzen du. “Aurrerapen handienetako bat bularreko minbizia gaixotasun bakar gisa hartzeaz gain, azpimota desberdinak identifikatzera igarotzea izan da, eta, horien barruan, zein tratamendu izango den eraginkorrena zehaztu dezaketen desberdintasun biologiko berriak”, adierazten du Ángel Guerrero doktoreak, IVOko (Valentziako Onkologia Institutua) Onkologia Medikoko Saileko buruak. Eboluzio honek tumore espezifikoetarako terapia zuzenduak garatzea ahalbidetu du, immunoterapia hirukoitz negatiboko bularreko minbizian sartzea, eta gero eta tratamendu espezifikoagoak

urria 2026

GOLDENwomen

izatea HER2 positibo eta hormona positiboko tumoreetarako. Kasu batzuetan, proba genomikoek tumorearen portaerari buruzko informazioa ere ematen dute eta paziente batek tratamendu jakin batzuetatik onura atera dezakeen zehazten laguntzen dute. IVOk emandako datuen arabera, tresna hauek hautatutako pazienteen % 40ra arte kimioterapia saihestu dezakete, onura nahikorik emango ez liekeenak identifikatuz.

“

Aldaketa esanguratsuenetako bat tratamendua osatzeko behar den saio kopuruaren murrizketa izan da. Urteetan, paziente batek 25 eta 28 saio artean behar zituen bost edo sei astetan banatuta, eta orain, kasu askotan, tratamendua bostetan osa daiteke

“Kasu bakoitza banan-banan aztertu behar da. Estrategia terapeutikoari buruzko erabakia diziplina anitzeko batzordeetan hartzen da, non arlo desberdinetako espezialistek parte hartzen duten, eta paziente bakoitzerako tratamendu-sekuentzia egokiena definitzen da”, gaineratzen du IVOk.

Onkologiako Ongizate Unitatea: tumorea sendatzea eta pertsona zaintzea prozesuan zehar eta ondoren Biziraupen-tasen aurrerapenek eta gaixotasunaren ondorio fisiko eta emozionalak modu integralean jorratzeko beharrak beste alderdi bat gero eta garrantzitsuagoa izatea ekarri dute: pazienteek nola bizi diren tratamenduan zehar eta ondoren. Helburu horrekin, 2024an IVOk (Valentziako Onkologia Institutua) ikuspegi hau indartu zuen Onkolo-

36 GOLDENwomen

urria 2026

giako Ongizate Unitatearekin, minbizia duten pertsonen behar fisiko eta emozionalei aurre egiteko diseinatua, osasun mentala, fisioterapia, nutrizioa eta ariketa fisikoa integratzen dituen eredu koordinatu baten bidez.

“

Bost urteko biziraupen-tasa % 85era iritsi da, prebentzioan, diagnostiko goiztiarrean, ikerketan eta tratamendu pertsonalizatuagoetan egindako aurrerapenek markatutako testuinguru batean

“IVOn ulertzen dugu minbiziaren tratamendua tumore bat tratatzea baino askoz haratago doala: pertsonari bere bizitzako alderdi guztietan la-

GOLDENagealdizkaria

guntzea dakar. Frogatu da diagnostikoaren eragin emozionalak, aldaketa fisikoek, ziurgabetasunak eta familia-ingurunean duen eraginak zuzenean eragiten dutela pazienteak gaixotasunari nola aurre egiten dion, tratamenduei nola atxikitzen dien eta bere bizi-kalitatea nola mantentzen duen. Horregatik, guretzat, arreta mentala eta fisikoa arreta-prozesuaren funtsezko atala da”, azaltzen du Elena Oliete doktoreak, IVOko Arreta Jarraituaren Unitateko mediku laguntzaileak eta Onkologiako Ongizate Unitateko buruak. Bularreko minbizia duten pazienteen kasuan, beharren arabera bideratzen dira eta arreta psikologikoa eta psikiatrikoa, fisioterapia, nutrizioa eta ariketa fisikoa jaso ditzakete, baita nutrizioari, sexualitateari, erlaxazioari eta ariketa fisikoari buruzko talde-jardueretan parte hartu ere. Abuztuan zehar, Unitateak 1.100 bisita erregistratu zituen, eta horietatik 313 bere lau baliabideen bidez artatutako paziente berriei dagozkie: psikologia eta psikiatria, fisioterapia, nutrizioa eta ariketa fisikoa.

PUBLIZITATEA

urria 2026

GOLDENagealdizkaria

38 GOLDENmen

urria 2026

GOLDENagealdizkaria

Ryan Reynolds, 50 urte

Jon Lasa Galdos

yan Reynolds Hollywoodeko aktore ezagun eta errentagarrienetako bat da. 50 urte beteko ditu hurrengo urriaren 23an. Telebistan bere ibilbidea hasi ondoren, mundu osoko ospea lortu zuen ‘Deadpool’ antzezteari esker. Reynolds ekoizle eta negozio-gizon gisa ere finkatu da. Blake Lively aktorearekin ezkonduta dago, eta harekin lau seme-alaba ditu.

Ryan Reynolds, nor da? Ryan Rodney Reynolds (Vancouver, 1976ko urriaren 23a) Kanadan jaiotako aktore, ahots-aktore, umorista, gidoilari, zinema-ekoizle eta negozio-gizon estatubatuarra da. Bere ibilbidea Kanadako nerabeentzako ‘Hillside’ telesailean (1991–1993) hasi zuen, eta paper

txikiak izan zituen 1998tik 2001era ‘Two Guys and a Girl’ telesailean paper nagusia lortu aurretik. Ondoren, Reynoldsek hainbat filmetan parte hartu zuen, besteak beste, ‘Van Wilder’ (2002) eta ‘The Proposal’ (2009) komedietan. Paper dramatikoak ere egin zituen ‘Buried’ (2010), ‘Woman in Gold’ (2015) eta ‘Life’ (2017) filmetan, ‘Blade: Trinity’ (2004), ‘Green Lantern’ (2011), ‘Underground’ (2019), ‘Free Guy’ (2021) eta ‘Red Notice’ (2021) akziozko filmetan parte hartu zuen, eta animaziozko hainbat filmetan ja-rri zuen ahotsa, besteak beste, ‘The Croods’ (2013-2020) eta ‘Pokémon: Detective Pikachu’ (2019) filmetan. Reynoldsen arrakasta komertzial handiena 20th Century Studios-Marvel Entertainment-en ‘Deadpool’ (2016) eta ‘Deadpool 2’ (2018) filmekin etorri zen, non pertsonaia nagusia antzeztu

GOLDENagealdizkaria

urria 2026

zuen. Lehenengo filmak hainbat errekor ezarri zituen R sailkapeneko komedia gisa estreinatu zenean, eta bere emanaldiak izendapenak eman zizkion Critics’ Choice Movie Awards eta Golden Globe Awards sarietan.

nandu egin zela, nahiz eta inork ez zuen berria baieztatu. 2007ko otsailean, bikoteak konpromisoa amaitzea erabaki zuen.

Reynolds People aldizkariak Bizirik dagoen Gizonezkorik Sexyena izendatu zuen 2010ean eta izar bat jaso zuen Hollywoodeko Ospearen Pasealekuan 2017an. Enpresaburu gisa, Mint Mobile-n partaidetza du eta Galesko Wrexham Association Football Club futbol klubaren jabekidea da, ‘Welcome to Wrexham’ telesailean agertu zena. Necaxa futbol klub mexikarraren eta La Equidad futbol klub kolonbiarraren akzioduna ere bada.

“

McReynolds negozio-taldeak (Reynoldsek eta Rob McElhenney-k osatuak) Wrexham AFC Galesko futbol-klubaren ardura hartu zuen 2020an

Biografia • Haurtzaroa: Ryan Reynolds 1976ko urriaren 23an jaio zen Vancouverren, Britainiar Kolunbiako probintzian, Kanadan. Jimen, elikagai handizkaria eta boxeolari erdi-profesionalaren, eta Tammyren, txikizkako saltzailearen semea da. Lau anai-arrebetatik gazteena da, horietatik bi polizia-ofizialak direnak. 1994an, Reynolds Kitsilano Bigarren Hezkuntzako Eskolan graduatu zen Vancouverren. Geroago, Kwantlen Collegen ikasi zuen, Richmonden, baina ikasketak utzi zituen gradua amaitu aurretik. • Bizitza pertsonala: 2002tik 2007ra, Reynoldsek Alanis Morissette abeslariarekin harreman erromantiko bat izan zuen, eta bikotea 2004an konprometitu zen. Hala ere, 2006ko uztailean, People aldizkariak jakinarazi zuen bikotea ba-

GOLDENmen

• 2008ko maiatzaren 5ean, Scarlett Johansson aktorearekin konprometituta zegoela iragarri zen, eta urte bereko irailaren 27an ezkondu ziren. 2010eko abenduan, Ryanek eta Scarlettek People aldizkariaren bidez adierazpen bat kaleratu zuten ezkontzaren amaiera onartuz.

40 GOLDENmen

urria 2026

• 2012ko irailaren 9an, Blake Livelyrekin ezkondu zen Mount Pleasant-en, Hego Carolinan. • 2014ko urrian, lehen haurra espero zutela iragarri zuten. 2014ko abenduaren 31n, Blake Lively eta Reynolds James izeneko alaba baten guraso bihurtu ziren. 2016ko apirilean, bere emaztearen bigarren haurdunaldia baieztatu zen. 2016ko irailaren 30ean, bigarren haurra izan zuten, Inez izenekoa. 2019ko maiatzean, hirugarren haurra espero zutela baieztatu zuten, Betty, urte bereko urrian jaioa. 2022ko irailean, laugarren haurra espero zutela iragarri zuten, 2023ko otsailean jaioa.

Zinema ibilbidea Ryan Reynoldsen ibilbidea telebistako ekoizpenekin hasi zen, hala nola ‘Hillside’ (1993), non 13 ataletan agertu zen, eta Nickelodeonek banatu zuen ‘Fifteen’ izenburupean. Beste telebistarako film batzuetan ere agertu zen, hala nola ‘The Marshal’ (1995), ‘The X-Files’ (1996) eta ‘Sabrina, the Teenage Witch’ (1996) telebistarako filmean, Melissa Joan Hart protagonista zuela. ‘Two Guys, a Girl and a Pizza Place’ (1998-2001) telesailak eman zion ospea Estatu Batuetan.

GOLDENagealdizkaria

Zineman lehen aldiz agertu zen ‘Van Wilder: Party Animal’ (2002) eta ‘Blade: Trinity’ (2004) filmekin, Wesley Snipes protagonista zuela, mundu osoan 128 milioi dolar bildu zituen filma. Geroago, ‘The Amityville Horror’ (2005) filmaren remake-an parte hartu zuen, AEBetako leihatilan arrakasta handia izan zuena, lurralde horretan 65 milioi dolar bilduz. ‘Smokin’ Aces’ (2006) filmean ere agertu zen, Ben Affleckekin batera. Urte berean, ‘Just Friends’ filmean ere agertu zen, Amy Smart eta Anna Farisekin batera. Bere lehen papera arrakasta handiko film batean Deadpool izan zen ‘X-Men Origins: Wolverine’ (2009) filmean, Hugh Jackmanek Wolverine papera egin zuelarik. Filmak 85 milioi dolar bildu zituen lehen asteburuan eta azkenean 373 milioi dolar irabazi zituen mundu osoan. Urtebete lehenago, ‘Fireflies in the Garden’ (2008) draman parte hartu zuen, Julia Roberts eta Willem Dafoerekin batera. Hurrengo urtean, ‘Adventureland’ (2009) filmean agertu zen, Jesse Eisenberg eta Kristen Stewart barne hartzen zituen aktore talde batean. Filmak kritika positiboak jaso zituen gehienbat. 2009an ere, ‘The Proposal’ (2009)

GOLDENagealdizkaria

urria 2026

GOLDENmen

komedia erromantikoan parte hartu zuen, Sandra Bullock aktorearekin batera. Film horretan, bere nagusiak berarekin ezkontzera behartutako gizon bat antzeztu zuen, Kanadara deportatzea saihesteko. Filmak 317 milioi dolar bildu zituen mundu osoan eta kritikari batzuek “freskagarria eta dibertigarria” bezala deskribatu zuten.

aurrera, Reynoldsek marka aktiboki sustatu zuen bere sare sozialetan.

Rodrigo Cortés zuzendari espainiarrak zuzendutako ‘Buried’ (2010) thrillerrean parte hartu zuen, non bizirik lurperatutako gizon baten papera egin zuen. Film osoa hilkutxaren barruan gertatzen da, non metxero bat, telefono mugikor bat eta 90 minutuko oxigenoa besterik ez dituen. Filmak kritika positiboak jaso zituen prentsa espezializatuaren aldetik, eta bere emanaldia goraipatu zuten, Goya sarietarako izendapena lortuz Aktore Onenaren kategorian.

2020ko irailaren 23an iragarri zen McReynolds negozio taldea (Reynolds eta Rob McElhenney-k osatua) Wrexham AFC, Galesko futbol kluba, erosteko negoziazioetan zegoela. Azaroaren 16an baieztatu zen Reynoldsek eta McElhenney-k klubaren ardura hartuko zutela, Wrexham Supporters Trust-en baimena jaso ondoren, garai hartan klubaren akziodun taldea zena. Hala ere, 2021eko otsailera arte ez zuen erosketa Financial Conduct Authority-k (Erresuma Batuko finantza erregulatzailea) onartu.

2011n, Green Lantern komikiaren egokitzapen zinematografikoan parte hartu zuen, Tim Robbins eta Peter Sarsgaard bezalako aktoreekin batera lan eginez. Filmaren leihatilako errendimendua Warner Bros banatzailearen itxaropenen azpitik geratu zen. Urte berean, Jason Batemanen lagunik onena antzeztu zuen ‘The Change-Up’ komedian. 2016ko otsailean, Marvel Comics-eko Wade Wilson pertsonaia antzeztu zuen ‘Deadpool’-en egokitzapen zinematografikoan. Komedia-rol honengatik kritika positiboak jaso zituen eta sare sozialetan kanpaina garrantzitsu bat abiarazi zuen, 2018an jarraipena, ‘Deadpool 2’, estreinatzera eramanez. 2022ko irailaren 27an, hirugarren ‘Deadpool’ filmaren, ‘Deadpool & Wolverine’, estreinaldi data iragarri zen, Hugh Jackman Wolverine bezala protagonista zuela. 2024ko uztailaren 26an estreinatu zen.

Negozio-ekimenak 2018ko otsailean, Aviation American Gin edari alkoholdunen enpresan partaidetza bat eskuratu zuen. Adierazi zuen bere interesa jabearena baino haratago zihoala, eta produktuaren sormen-norabidea gainbegiratzeko asmoa zuela, negozioan aktiboki parte hartzeaz gain. Une horretatik

2019ko azaroan, Kalifornian egoitza duen Mint Mobile telefono mugikorren enpresan partaidetza bat erosi zuen. Eta 2020ko uztailean, Texasen egoitza duen Match Group telekomunikazio-taldean sartu zen.

42 GOLDENfood

urria 2026

GOLDENagealdizkaria

Zer jan udazkenean? Nuria Gil Calviño

ure bazkariak, gisatuak eta entsaladak urtaroekin aldatzen dira. Eta orain tenperaturak jaisten ari direnez, hostoak xuxurlatzen ari direnez, lapikokoak itzultzen ari direnez eta plazak berriro ere gaztaina erreen usainaz betetzen direnez, ziurrenik galdetzen ariko zara zein elikagaik bete beharko luketen zure erosketa-saskia udazken honetan.

“Sasoiko jatea zentzuz jatera itzultzea da. Abuztuko tomate batek tomate baten zaporea izan behar du, eta gauza bera gertatzen da urrian kalabaza batekin: gorenean daude”, dio Juan Llorcak, bi hamarkada baino gehiagoko esperientzia duen sukaldariak, lau libururen egileak eta Valencia Montessori School-eko (hots, Slow Food-ek ziurtatutako KM0 chef bat duen lehen haurtzaindegiko) sukaldariburuak.

“

Udazkenean, D bitaminan aberatsak diren elikagaiak zure dietan sartzea gomendatzen da

“Denboraldian biltzen diren fruta eta barazkiak heldutasun gorenean daude, eskuragarritasun handiagoarekin, prezio merkeagoekin eta zapore, usain eta ehundura hobeagoekin”, gaineratzen du Daniel Romero nutrizionistak. Sasoikoa gaineratu gain, tokian tokikoa jan dezakezu, are hobeto. “Balio izugarria du: zure janaria nondik datorren jakiten duzunean, produktu hori gehiago estimatzen duzu”, dio Juan Llorcak, jendeari eskualdearekin konektatzeko eskatuz. Hala ere, bi adituek adierazten dute tokiko elikagaiak ez direla nahitaez jasangarriagoak kilometro gutxiago egiten dituztelako, ezta nahitaez nutritiboagoak ere. Galdetu zeure buruari nola ekoizten eta biltzen diren.

Udazkeneko elikagaiak: frutak, barazkiak, perretxikoak eta fruitu lehorrak Hartu boligrafoa eta papera merkatura joateko eta sartu hori guztia zure saskian. Iraila eta aben-

GOLDENagealdizkaria

dua bitartean, granada, kakia, mahatsak, sagarrak, udareak, irasagarra eta txerimoia bezalako fruituak nabarmentzen dira, pixkanaka mandarinak eta laranjak bezalako zitrikoak batuz. Barazkien artean, kalabaza, zerba, espinakak, porrua, azalorea, brokolia, aza eta orburua nabarmentzen dira. Gaztainak eta beste fruitu lehor batzuk ere protagonismoa hartzen dute, gogorarazten du Romerok. Bitartean, Llorcak azpimarratzen du perretxiko freskoen sasoia dela, “nutrizio-dentsitate handiko eta umami zaporeko elikagai zoragarria, antioxidatzaileetan aberatsa”. ‘Soy de temporada’ (Sasoikoa naiz) bezalako plataforma espezializatuetan, hilero etorri eta joaten diren produktuen egutegi osoa kontsulta dezakezu. Adibidez, azaroa izango da aguakatearen, kiwiaren, karduaren, brokoliaren, arbiaren eta endibiaren hilabete gorena, eta Bruselako azak, kakia eta pomeloa abenduan iristen dira. Sasoiko elikagaiak aztertu nahi badituzu, ondorengo errezeta-liburuak kontsulta ditzakezu: Joshua McFadden sukaldariaren ‘Seis Estaciones. La nueva cocina con vegetales’; Alain Ducasseren ‘Cocina estacional. Sencilla, sana y buena’; edo Carla Torrentsen ‘Cocina mágica para celebrar las estaciones’.

Lekaleak: Zergatik jan urte osoan Udazkena lekaleekin lotzen dugun arren, beti izan behar dute gure dietaren parte. “Oso gutxi jaten ditugu, eta bikainak dira”, adierazten du Llorcak. Elikagaien Segurtasun eta Nutriziorako Espainiako Agentziak astean gutxienez lau anoa jatea gomendatzen du, eta beste nutrizionista batzuek, hala nola Julio Basultok, azpimarratzen dute egunero jan behar direla. “Fantastikoak dira: ekonomikoak, asegarriak eta nutrizionalki bikainak, landare-jatorriko proteina, zuntz, folato eta burdina ugari baitituzte”, azaltzen du Llorcak. Koilara klasikora ez mugatzeko eskatzen du: txitxirio kurruskariak labean eginda, dilista hanburgesak, saltsa berezi bat edo babarrun eta barazki zopa prestatu ditzakezu. Daniel Romero bat dator urte

urria 2026

GOLDENfood

osoan zehar oinarrizko jakiak izan behar direla eta ez direla urtaro zehatz batera mugatu behar.

Kaloria gehiago kontsumitu udazkenean? “Tenperaturen jaitsierak otordu oparoagoak nahi izatea dakar, gisatuak adibidez, baina ez da beharrezkoa nahita anoen tamaina handitzea urtaro berria iritsi delako bakarrik. Ikuspegirik onena zure kontsumoa norberaren beharretara egokitzea da”, adierazten du nutrizionistak. “Gorputzak kaloria gehiago behar dituen ideiak ez du zentzurik, gure energia gastua ez baita izugarri handitzen. Ogia, gantzak, txokolatea edo zopak nahi ditugu, udan gorputzak plater arinagoak eta freskoagoak nahi dituen bitartean”, gaineratzen du Juan Llorcak.

“

Urria garai ona da udako plater arinagoak pixkanaka labean egindako errezetekin, zopekin eta gisatuekin ordezkatzeko

“Sistema immunologikoa ez du zuku magiko batek, superelikagai batek edo jogurt batek indartzen”, argitzen du Llorcak. “Bai, gure gorputzei behar dituzten baliabideak eman diezazkiekegu: energia, proteina iturri onak, fruta gehiago, barazki gehiago, lekale gehiago, fruitu lehor gehiago, zereal integralak, arrautzak eta arraina. Laburbilduz, dieta anitza behar duzu, A, C eta D bitaminak bezalako mantenugaietan aberatsa”. Llorcak azpimarratzen du sistema immunitario sendo bat ez dela dieta anitza bakarrik; lau faktore gako ere garrantzitsuak dira: lo hobea, mugimendu gehiago, ariketa gehiago eta estres gutxiago. Birusen denboraldi gorenean barrualdean geratzen bagara, ariketa egiteari uzten badiogu eta lo gutxi egiten badugu, gure defentsak kaltetzen dira. “Valentziako laranja eta mandarina guztiak jan ditzakegu, baina bost ordu bakarrik lo egiten ba-

44 GOLDENfood

urria 2026

dugu, estresatuta bizi bagara eta inoiz ez badugu sofatik altxatzen, arazo bat dugu”.

D bitamina udazkenean: zein elikagaik laguntzen dizute lortzen? Espainiako Endokrinologia eta Nutrizio Elkartearen (SEEN) arabera, 65 urtetik beherako 10 pertsonatik 4k eta 65 urtetik gorako 10 pertsonatik 8k D bitaminaren gabezia dute. Iturri na-

GOLDENagealdizkaria

gusia gure gorputzak eguzki-esposizioaren bidez egiten duen sintesia da, nahiz eta ekoitzitako kopurua urteko sasoia, latitudea, adina eta azal mota bezalako faktoreen araberakoa izan. Janariek kopuru txikiagoa ematen dute. Udazkenean egun-ordu gutxiago daudenez eta barrualdean denbora gehiago ematen denez, Daniel Romerok D bitaminan aberatsak diren elikagaiak zure dietan sartzea gomendatzen du, hala nola izokina eta berdela bezalako arrain koipetsuak, arrautzak eta elikagai aberastuak. Ostrak, perretxikoak, gaztak eta bakailaoak ere mantenugai honen kantitate esanguratsuak ematen dituzte. “Gehiegizko arriskua duten pertsonengan, komenigarria izan daiteke osasun-profesional batek D bitaminaren mailak ebaluatzea eta osagarrietara jotzea adierazitakoan bakarrik”, azpimarratzen du. Berez, badakizu zer egin behar duzun: hurrengoan merkatura joaten zarenean, bete zure saskia kalabaza bikain batekin, porru sorta on batekin, zure sasoiko perretxiko gogokoenekin, arrain koipetsuarekin, arrautza ekologikoekin, tokiko lekaleekin eta aza batzuekin. Eta ez ahaztu sagarrak, udareak eta granadak, postreetan, gosarietan edo entsaladetan gehitzeko aproposak izan daitezkeelako.

Udazkeneko sasoiko jakiak Frutek, barazkiek, perretxikoek eta fruitu lehorrek hartzen dute protagonismoa txerimoiak, granadak, kalabazak, gaztainek eta Espainiako beste sasoiko produktu batzuek markatutako hilabete batean. Urria trantsizio hilabetea da despentsan: udako produktu batzuek agur esaten duten bitartean, beste batzuek udazkenaren etorrera iragartzen dute behin betiko. Kakia, txerimoia, granada, mandarinak, perretxikoak eta gaztainak dira aste hauetako izar nagusietako batzuk. Eskuragarritasun espezifikoa alda daiteke Espainiako eskualdearen, landatzen diren barietateen eta urtaro bakoitzeko eguraldiaren arabera.

GOLDENagealdizkaria

Urriko sasoiko frutak Nekazaritza Ministerioaren sasoiko fruta egutegiaren arabera, urrian zehar ahuakatea, kakia, txerimoia, granada, kiwia, mangoa, sagarra, udarea, banana eta mahatsak bezalako produktuak aurki ditzakegu, baita zitriko batzuk ere. Hilabete bereziki interesgarria da udazkeneko fruituentzat, hala nola kakia, granada eta txerimoia. Denboraldia amaitzear duten produktu batzuk, hala nola pikuak, mertxikak eta nektarinak, hilabetearen zati batean ere eskuragarri daude. Zitrikoak garrantzia hartzen hasten dira udazkena aurrera doan heinean, nahiz eta guztiek ez duten ordutegi bera jarraitzen. Urrian mandarinak ekartzen dira dagoeneko, eta laranja goiztiarrak ere agertzen hasten dira. Beraz, zitrikoen denboraldiaren hasieraz hitz egitea zehatzagoa da, denak aldi berean iristen direla esatea baino. Urteko sasoi honetako frutarik bereizgarrienen artean Granada-Málaga Costa Tropical-eko txerimoia dago. Jatorrizko Deitura Babestua (Denominación de Origen Protegida) du, eta bere ekoizpen eremua Granada eta Málaga probintziako udalerriak hartzen ditu barne. Deiturak babestutako barietateak Fino de Jete eta Campas dira, klima subtropikal honekin oso lotuta. Udazkeneko beste produktu garrantzitsu bat Elcheko Mollar granada da, JDB batek babestua ere bai.

Urriko barazkiak eta berdurak Baratzeek produktu sorta zabala eskaintzen dute urrian zehar. Hilabete honetako barazki-egutegi ofizialak, besteak beste, zerbak, orburuak, apioa, berenjena, aza, kuiatxoa, kalabaza, kardua, endibia, espinakak, babarrun berdeak, letxuga, arbi, errefautxo, erremolatxa, pepinoa, piperra, porrua, tomatea eta azenarioa ditu. Batzuk denboraldia hasi besterik ez dute egin, eta beste batzuk azken asteetan daude. Tenperaturen jaitsierarekin batera, plater beroagoak erakargarriagoak bihurtzen dira. Kalabaza erabil daiteke, adibidez, kalabaza-zopa batean, eta orburuak ondo geratzen dira arroz-platere-

urria 2026

GOLDENfood 45

tan, gisatuetan edo saltsa bereko orburu hauek bezalako errezetetan. Urria garai ona da udako plater arinagoak pixkanaka labean egindako errezetekin, zopekin eta gisatuekin ordezkatzeko.

46 GOLDENfood

urria 2026

Urria, perretxikoen sasoia Udazkena perretxikoen sasoirik garrantzitsuena da. Galiziako Xuntaren (Galiziako Gobernua) dokumentazioak adierazten du espezie gehienek udazkenean fruituak ematen dituztela, batez ere urrian eta azaroan. Garai honetan ager daitezkeen espezieen artean daude Boletus edulis (boletus porcini), azafrai esne-txapela

GOLDENagealdizkaria

(Lactarius deliciosus) eta kantarela (Cantharellus cibarius). Haien itxura prezipitazioen, tenperaturen eta eskualde bakoitzaren ezaugarrien araberakoa da; beraz, ez dira urtero kantitate edo garai berdinetan aurkitzen. Perretxiko basatiak biltzen badira, behin betiko identifikatu direnak bakarrik kontsumitu behar dira. Osasun agintariek gogorarazten digute espezie jangarrien eta pozoitsuen arteko nahasmena dela perretxikoen intoxikazioaren kausa ohikoena.

“

Iraila eta abendua bitartean, granadak, kakiak, mahatsak, sagarrak, udareak, irasagarra eta txirimoia bezalako fruituak dira zure merkatuko saskian nabarmendu behar duten furtak

Gaztainak eta intxaurrak, urriko beste zapore batzuk Gaztainak udazkenean bereiztezin den beste produktu bat dira. Galiziako gaztainen kasuan, zehaztapen ofizialek diote uzta irailaren amaie-ran edo urriaren hasieran hasten dela eta hilabete bat inguru irauten duela. Gaztainak erreta, pureetan, kremetan edo postreetan, urteko sasoi honetako sukaldaritza hobekien ordezkatzen duten zaporeetako bat dira. Haien garrantzi kulturala Galiziako Magostoa bezalako ospakizun tradizionaletan ere islatzen da. Urria intxaurren uztarekin ere bat dator, eta Nekazaritza Ministerioak irailaren amaieratik urriaren amaierara bitartean kokatzen du. Fruta, barazki, perretxiko eta fruitu lehorren aniztasunak sukaldatzeko modua pixkanaka aldatzeko aukera ematen du. Urtaro-egutegia jarraitzea, azken fi-nean, Espainiako despentsa udazkenaren etorrerarekin nola eraldatzen den ezagutzeko modu bat da.

PUBLIZITATEA

urria 2026

GOLDENagealdizkaria 47