GOLDENcinema 'Flores para Antonio' dokumentala ikusgai 14-16 orrialdeak
GOLDENtravels
Gabonak Vienan 22-28 orrialdeak
Ekintza honek Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politika Saila laguntza jaso du:
abendua 2025
2026ko Pirelli Egutegia aurkeztu da
Nuria Gil Calviño
Praga hiriak 2026ko Pirelli Egutegiaren aurkezpena egin zuen haren 52. edizioan, aurten Sølve Sundsbø argazkilari eta zuzendari norvegiarra izan delarik kameraren atzean. Munduko almanakarik ospetsuenaren azken edizio honek naturaren elementuak interpretatzen dituzten argazkietako emakumeak erakusten ditu: lurra, ura, sua, airea eta gehiago.
2026ko Pirelli Egutegiak 22 argazki ditu, zinema, moda,kiroletamusikarenmunduko11emakumeprotagonista dituztenak. Zehazki, emakumeak honako hauek dira: Tilda Swinton aktore eskoziarra, Gwendoline Christie aktore britainiarra, FKA twigs abeslari eta konpositore britainiarra eta Isabella Rossellini aktore eta zinemagile italiar-estatubatuarra.
Haiekin batera daude Venus Williams tenislari estatubatuarra, Susie Cave diseinatzaile eta modelo britainiarra (aurretik Helmut Newtonen 1986ko
PirelliEgutegian,2014anargitaratua,etaCliveArrowsmith-en 1991ko edizioan agertu zena), Luisa Ranieri aktore italiarra, Irina Shayk modelo errusiarra, Du Juan modelo eta aktore txinatarra (Patrick Demarchelierren 2008ko Egutegian agertu zena), Eva Herzigová modelo txekiarra (Peter Lindbergh-en 1996ko eta Bruce Weber-en 1998ko edizioetan agertu zena) eta Adria Arjona aktore puertorricoarra.
2026ko Pirelli Egutegian 11 Izar agertuko dira, eta, haien artean, Irina Shayk, Venus Williams eta Eva Herzigová
Argazki saioak Londresen eta New Yorken
Aurtengo Pirelli Egutegirako irudiak ateratzeko, argazkilariak joan den apirilean hasi zituen saioak Holkham Beach-en, Norfolk-en, eta Essex-eko landa eremuan, non natura fotografiatu zuen, Londresen eta New Yorkeko estudioetan jarraitu aurretik. Teknologiarekiko eta esperimentazioarekiko grinak bultzatu zuen Sølve Sundsbø argazkilari norvegiarra LED pantaila erraldoiak erabiltzera aurretik "bildutako" irudi naturalak —ilunabarrak, hodeiak, sua, ura— birsortzeko, bere proiektuaren gaien atzealde gisa.
Sundsbok aitortu zuen aurtengo Pirelli Egutegia sortzeko aukera eskaini ziotenean, sari bat irabazi izan balu bezala sentitu zela: "Orduan pentsatzen duzu, 'Jainko maitea, sari hau irabazi dut, orain
merezi egin behar dut'. Gehienetan, dagoeneko egindako zerbaitengatik jasotzen duzu aitortza; hemen alderantziz da: aldez aurretik irabazten duzu eta gero frogatu behar duzu". "Hasieran, aukeren kopuru handiak gainezka egiten dizu, baina laster pentsatzen hasten zara nola gauzatu", azaldu zuen egileak.
55 urteko argazkilari hau Londresen bizi da, nahiz eta bere jaioterria, Norvegia, inspirazio iturri etengabea izan den bere lanean. Bere moldakortasunagatik da ospetsua, bai teknologia berrietara irekita egoteagatik —3D eskaneatzearekin hasi eta eskuz margotutako ukituekin amaitu arte—, bai bere estiloaren zabaltasunagatik.
Pirelli Egutegiaren historia
Cal™ 1964an jaio zen Pirelli UK Limited-en proiektu esklusibo gisa, Pirelli Taldearen filial britainiarra. Garai hartan, marka marketin estrategia bereizgarri baten bila zebilen Britainia Handian, lehia nazionaletik bereizteko. Horrek bultzatu zituen proiektua Derek Forsyth arte zuzendariari eta Robert Freeman argazkilariari enkargatzera, Beatlesen erretratuengatik famatua dena.
Urteetan zehar, 41 argazkilarik posatu dute Pirelli Egutegirako, eta benetako kultuzko objektu bihurtu da, bere subjektuen mundu mailako ospeari esker.
Pirelli Egutegiaren historia lau alditan banatzen da. Lehenengo hamarkada (1964tik 1974ra) bederatzi urteko etenaldi batek markatu zuen, munduko atzeraldiaren ondorioz. Bigarren hamarkadan (1984tik 1994ra) egutegia berriro abiarazi zen, eta 1994tik 2015era bere gailurra jo zuen, moda munduan aitzindari izanik eta denek parte izan nahi zuten "glamourez betetako produktu" bihurtuz. 2016tik gaur egunera arte, Egutegiak kultura eta estetika aldaketekin lotutako sentsibilitate berriak harrapatzean jarri du arreta.
Egutegiaren edizio gogoangarrienen artean 1994ko edizioa dago, non Herb Rittsek 90eko hamarkadako emakumeen esentzia jaso nahi izan zuen, supermodeloen talde fenomenal bat erabiliz:
Cindy Crawford, Helena Christensen, Kate Moss eta Karen Alexander.
Christie Turlington, Naomi Campbell 1995ean (Richard Avedonen argazkia); Carré Otis, Eva Herzigová eta Nastassja Kinski 1996an (Peter Lindberghen argazkia), eta Inés Sastre eta Monica Bellucci (Egutegian agertu zen lehen modelo italiarra) 1997an, 1990eko hamarkadako egutegietako izarretako batzuk izan ziren. Ondoren, 1998an, Bruce Weberrek egutegiaren zati bat eskaini zien Robert Mitchum, John Malkovich, Kris Kristofferson, B.B. King eta Bono bezalako gizonezkoei.
2000ko hamarkadan, Catherine Deneuve, Isabella Rossellini, Sophia Loren, Hilary Swank, Naomi Watts eta Penélope Cruz aktore espainiarra bezalako zinema-dibak The Cal-eko protagonistak izan ziren, eta Nick Knight (2004) eta Peter Beard (2009) bezalako artista ospetsuek argazkitan atera zituzten. 2011n, Karl Lagerfeld izan zen sortzailearen jenioa, eta 2013an egutegia Steve McCurryri eman zioten, munduko fotokazetari ospetsuenetako bati.
Annie Leibovitz (2016), Peter Lindbergh (2017), Tim Walker (2018) edo duela gutxi Ethan James Green (2025) izan dira egutegiaren azken edizioetan kameraren atzean egon diren argazkilarietako batzuk, eta orain Solve Sundsbø ere gehitu zaio.
"Franco hil da": Frankismoaren amaiera duela 50 urte
Jon Lasa Galdos 1
975eko azaroaren 20an, goizeko 4:58an, Europa Press berri-agentziak espainiarrak asteetan itxaroten ari ziren berria eman zuen: Francisco Franco, "Jainkoaren graziaz Espainiako buruzagia", garai hartako txanponetan esaten zen bezala, hil egin zen.
"Franco hil da. Franco hil da. Franco hil da", irakur zitekeen komunikabideei banatutako teletipo labur baina indartsuan. Informazio horren atzean bi kazetari zeuden: Mariano González, diktadorea ospitaleratuta zegoen La Paz Ospitalean lanean ari zena, eta Marcelino Martín, albistea erredakziotik baieztatu zuena.
Uneko albisterik garrantzitsuenean parte hartu zutenen arabera, teletipoaren testua aldez aurretik idatzita zegoen: "Franco hil da", hiru aldiz errepikatuta, zalantzarik ez uzteko.
Eta albistea goizeko 4:58an zabaldu bazen ere, heriotza-ziurtagiri ofizialak goizeko 5:25a adierazten zuen heriotzaren ordu gisa. Hala ere, EFEk bildutako testigantza medikoen arabera, heriotza goizeko 3:30a aldera gertatu zen, eta Antonio Piga auzitegi-patologoak ere, diktadorea baltsamatzeaz arduratu zenak, geroago kontatu zuen goizeko 2:00ak aldera hasi zuela zeregina.
Txosten horretan adierazi zen estatuburua bihotz-biriketako geldialdi baten ondorioz hil zela, peritonitisak eragindako shock toxikoaren azken fase gisa, azaroaren 20ko goizeko 5:25ean, José Antonio Primo de Rivera Espainiako Falangeko sortzailearen exekuzioaren 39. urteurrenaren egun berean.
Europa Presseko kazetariek kontatu zuten nola jakin zuten berria ordu ofiziala baino lehen: Mariano Gonzálezi arraroa iruditu zitzaion Francoren Etxe Militarreko buruaren auto ofiziala ospitalera goizaldeko lehen orduetan iristen ikustea, eta Marcelino Martini aipatu zion, eta honek, ondoren, bere iturrien zerrenda bat egin zuen. Denek norabide berean seinalatzen zuten: diktadorea hil egin zen.
Bere iturrien artean, Lehen Ministroaren Informazio Zerbitzuko ofizial militar bat, diktadorearen iloba eta agentziako presidentearen laguna, eta Franco artatzen ari zen mediku taldeko kide bat zeuden.
Diktadorearen osasun arazoak
Francok hainbat osasun arazo zituen 1974ko udatik, egungo Gregorio Marañón Ospitalean flebitisa artatzeko ingresatu behar izan zutenetik. Ospitaleratuta zegoen bitartean, orduko Espainiako printzeak, Juan Carlosek, Estatubu-
ru kargua hartu zuen zazpi astez behin-behinekoz.
Alta eman ondoren, Francok boterea berreskuratu zuen, nahiz eta bere osasuna okertzen hasia zen jada. Parkinson gaixotasuna zuen, diagnostikatu eta lehen urteetan sekretuan gordetako gaixotasuna.
Baina diktadorearen benetako gainbehera 1975eko urriaren 12an hasi zen. Egun Nazionaleko ospakizunetan parte hartu ondoren, hotzikarak jota oheratu behar izan zuen, hasieran gripearekin, eta azkenean bihotzean ere eragina izan zuen. Urte hartako urriaren 21ean, Francok bihotz-gutxiegitasuna izan zuela jakinarazi zen, eta hiru egun geroago, erregimenak txosten mediko batean onartu zuen bere egoerak okerrera egin zuela.
Urriaren 25ean, diktadoreak azken errituak jaso zituen. Eta azaroaren 3an, hiru bizitza eta heriotza arteko ebakuntzatik lehenengoa egin zioten El Pardo jauregiko erizaintzan, bere egoitza ofizialean. Azaroaren 7an, La Paz Ospitalean ingresatu zuten. Azaroaren 14tik aurrera, denak adierazten zuen estatuburuaren amaiera gertu zegoela.
Ospitalearen inguruko eremua kazetariez gainezka zegoen, eta bisitarien joan-etorria etengabea zen, senideengandik, politikariengandik eta militarrengandik. Azaroaren 19ko arratsaldean, bere emazte Carmen Polok, bere alaba Carmenek eta bere arreba Isabelek bisitatu zuten. Azken txosten medikoak egoera kritikoan zegoela, sedatua eta arnasgailu batekin zegoela adierazi zuen.
Arratsalde hartan, orduko Espainiako printze eta printzesaren bisitak ere jaso zituen; Carlos Arias Navarro lehen ministroarena; eta Gorteetako presidentearena (Parlamentua), Alejandro Rodríguez Valcárcel.
Lucero Operazioa
Lucero Operazioa zerbitzu sekretuek Franco gabeko lehen ordu eta egunetarako asmatutako plana izan zen. Plana 1975eko urriaren 25ean aktibatu zen, laurogeita hamar urteko diktadoreak azken errituak jaso zituen egunean.
Francoren heriotza iragarri zuen txosten medikoan, orduko Justizia ministroak, José María Sánchez-Venturak, Erresumako notario nagusi gisa jardunez, heriotza ziurtatu zuen.
Handik gutxira, goizeko 6:05ean, León Herrera Informazio eta Turismo ministroak RNEn agertu zen iragartzeko: "Espainiar herriari jakinarazten zaio gaur goizeko 5:25ean Franco jenerala, Estatuburua, hil dela Madrilen gaixotasun luze eta mingarri baten ondoren".
“
Erregistro
ofizialaren arabera, 1975eko
azaroaren 20an, goizeko 5:25ean hil zen; hala ere, berria goizeko 4:58an zabaldu zen
Goizeko 10:00etan, Carlos Arias Navarro Gobernuko presidentearen txanda izan zen, eta hau TVEn nazioari zuzendu zitzaion: "Espainiarrak, Franco hil da". Nabarmen hunkituta, Francoren testamentu politikoa ere irakurri zuen, ahots hautsi batekin "Gora Espainia!" esan aurretik.
Ondoren, Ministroen Kontseiluaren bileraren buru izan zen, eta bertan hogeita hamar eguneko dolu ofiziala ezarri zen herrialdean, eta bi egun geroago errege izendatuko zuten Juan Carlos I.aren ondorengotza prozesua martxan jarri zen.
La Paz Ospitaletik, Francoren gorpuzkiak zituen hilkutxa El Pardo Jauregira eraman zuten, eta han bere familiak eta hainbat dignatariok, tartean Espainiako printzeek, hildakoa gaubeilatu zuten.
Hurrengo egunean, hilkutxa Madrilgo Errege Jauregira eraman zuten (gaur egun Madrilgo Errege Jauregia), eta goizeko 8:00etan, atseden-kapera prestatu zuten, azaroaren 23ko goizeko 7:00ak arte publikoarentzat irekita egon zena. 48 orduz, milaka espainiar hurbildu ziren azken agurra ematera; batzuk azken agurra emateko, eta beste batzuk une historikoa izango zenaren lekuko izateko.
‘Mañaneros 360’-ren gorakada harrigarria
Jon Lasa Galdos
‘Mañaneros’-engorakadaosoezohikoadatelebistan. Bost hilabete baino gutxiagoan, bere audientzia-kuota bikoiztu du, urteetan % 8ko kuotaren barruan gelditu ondoren. Programako egungo eta aurreko langileek formatuaren bilakaera harrigarriaren ahozko historia eskaintzen dute. 2023ko irailean Jaime Cantizano buru zuela hasi zen entretenimendu-magazina Adela González eta Javier Ruizekin aktualitate-, kontsumo- eta albiste-programa bihurtu zen, eta denboraldi honetan audientzia-kuotan liderra da, Ana Rosa Quintana, Alfonso Arús eta Susanna Grisoren aurretik.
José Pablo López izan zen, orduan RTVEko programazioburua presidente bihurtu aurretik, La 1rako goizeko saio berri bat enkargatu ziona bere konfiantzazko ekoiztetxe bati, Telemadriden buru izan zen garaian harekin lan egin baitzuen. La Cometa TV zen, jada eguneroko programa arrakastatsu bat sortu zuena eskualdeko katearentzat: ‘Juntos’, pandemia-garaian abian jarria.
Ekoiztetxearen inguruko iturriek gogoratzen dute La 1ko programarako kontuan hartu zen hasierako izenburua ‘Bienvenidos’ izan zela. Eta aurkezle-lanerako profesional beterano asko kontuan hartu zirela, Jordi González eta Isabel Gemiorekin hasi eta Gemma Nierga eta Josep Cunírekin amaitzeraino, zeinak azkenean ‘Las mañanas de RNE’ aurkeztu zuen.
Azkenean, Jaime Cantizanori eskaini zioten proiektua. Jerezeko kazetariak astean zazpi egunez lan egiteko eskaintza onartu zuen, bere bizitza osoko amets profesionala betetzeko: goizeko magazin saio bat telebistan aurkeztea, bere eredu diren Jesús Hermida, Pepe Navarro eta María Teresa Camposek egin zuten bezala. Larunbat eta igandeetan, Onda Cero-n bere irratsaioa aurkezten zuen, ‘Por fin no es lunes’.
Ekoizpen-etxeak eta kateak adostasun batera iritsi ziren. Helburua “airean emititzen ziren programetatik desberdina izango zen programa bat sortzea zen, hau da, ‘Espejo público’ eta ‘El programa de Ana Rosa’, dio ‘Mañaneros’ hasierako emanaldian parte hartu zuen ekoizpen-etxeko langile batek. Entretenitzeko eta informatzeko inspirazioa, hain zuzen ere, Atlantikoaren bestaldean zegoen: ‘Good Morning America’ klasikoa. Edo
Jesús Hermidaren ‘Por la mañana’ bera. telebista amerikarraren ondorengoa. Estreinaldi apala
2023ko irailaren 4an, ‘Mañaneros’ Prado del Rey-ko 6. estudiotik hasi zen emititzen. Entretenimendua izan zen funtsezkoa formatuaren lehen bertsio honetan. Mota guztietako gaiak jorratu zituen, gaurkotasuneko gertaeretatik eta ospetsuen zurrumurruetatik hasi eta osasunera eta ongizatera arte, ordena zehatzik gabe, “aurreko eguneko egitura ez errepikatzeko”, azaldu du langile ohi honek. Bere atal arin askok ‘Sálvame’ gogorarazten zuten. Saioaren ekoizleek txurro postu bat jartzen zuten platoan, edo kolaboratzaileak eltzekari tradizional bat jatera gonbidatzen zituzten. Ideia zen programak bere nortasun propioa izatea, aurkezlea nor zen kontuan hartu gabe, kolaboratzaile eta kazetari talde anitz batekin, nortasun sendoekin.
Abiarazi eta hilabete gutxiren buruan, ospetsuen zurrumurruen atalak Telecinco programako aurpegi ezagun batzuk sartu zituen jada, hala nola Terelu Campos, Lydia Lozano, Chelo García Cortés eta Alba Carrillo. “Denbora luze baten ondoren, telebista publikoa azkenean erabiltzen ari da kate pribatuek erabiltzen zituzten tresnak edo munizioa. TVEn, telebista egin behar dugu inhibiziorik gabe, nahiz eta beti muga batzuen barruan”, esan zion Cantizanok EL PAÍS-i programaren gidaritza hartu eta aste batzuk geroago.
Bere ahaleginak gorabehera, lehen denboraldiak % 8,2ko batez besteko audientzia kuota sotila lortu zuen. Katearentzat, hori nahikoa izan zen programa berritzeko, Lourdes Maldonado eta Marc Calderók aurkeztutako aurrekoa, ‘Hablando claro’, gainditu baitzuen, eta honek % 7 inguruko kuotarekin amaitu zuen bere ibilbidea telebista publikoan.
Cantizanotik Adela Gonzálezera
Jaime Cantizanok ezin izan zion irratiaren eta telebistaren arteko lan-karga zorrotzari eutsi. Mañaneros-i esker lortutako ospea berreskuratzeak bere beste enpresaburuak, Onda Ce-
rok, eskaintza bat egin zion: kateko arratsaldeko eguneroko saioa aurkeztea Julia Oteroren ordez, asteburuetara pasatzen zena. Cantizanok onartu egin zuen. Aste batzuk geroago, aitortu zuen bi proiektuak uztartzeak eta astean zazpi egunez lan egiteak nekatu egin zuela bere aldartea eragiteko punturaino. ‘Mañaneros’-ek aurkezle berri bat aurkitu behar izan zuen.
“'Mañaneros 360'-ren igoeraren kronologia: ‘Bienvenidos’ deitzetik 360ko bertsioarekin audientzia-lider berria iritsi arte
Adela Gonzálezek, lehenago Telecincon ‘Sálvame’ bezalako zuzeneko programak eta La Sextan ‘Más Vale Tarde’ asteburuko edizioa aurkeztu zituenak, uda ostean hartu zuen ardura. “Iritsi nintzenean, zortea izan nuen ondo olioztatutako talde bat aurkitzeaz. Nire iraultza propioa proposatu nuen. Ez nuen hainbeste denbora aulkian itsatsita egon nahi; platoan mugitu nahi nuen, eta hori zoragarria da. Taldea orrialde berean zegoen, eta horixe egin genuen”, esan zuen Gonzálezek. ‘La hora de La 1’ saioaren ospearen gorakadak eta ‘Mañaneros’ saioaren eduki berrituak bere audientzia apur bat handitzen lagundu zuten, % 8,9ra iritsiz. Hala ere, telebista nagusiek azken urteotan izan dituzten aldaketa esanguratsuek esan nahi dute 2024an indarrean zegoen zifra ezin zela 2025ean ere mantendu bere ordutegi-tarte guztietan hazten jarraitu duen kate publiko batentzat. Izan ere, ‘Mañaneros’ neurri batean geldirik zegoen.
2024ko Gabonetan, Sergio Calderón RTVEko zuzendari gisa iritsi zenean, “programaren taldeak bazekien katea bi digituko audientziak lortzen saiatzen ari zela”, esan zuen Adela Gonzálezen agintaldian saiora batu zen kazetari batek. “Ni iritsi nintzenean, giro bikaina zegoen taldean, oso
arraroa dena telebista bezalako mundu lehiakor batean. Baina aldaketaren zurrumurruekin, giroa okertu egin zen”, azaldu zuen. Taldearen susmoak baieztatu ziren. Aldaketek kaleratzeak eragin zituen, batez ere gizarte-iruzkinen atalaren arduradun ziren idazleenak, jada formatu berrira egokitzen ez ziren edukiak.
“Azken orduko erabakia izan zen”, dio idazle ohi honek. “Izan ere, ‘Mañaneros 360’-ren lehen bideo promozionalak programaren hainbat gai jorratu zituen eta ospetsuen zurrumurruei buruzko segmentu bat sartu zuen. Baina bideo promozionala emititzen hasi zenean, segmentu hori moztu zutela ikusi genuen, eta taldearen zati bat kaleratzen ari zirela ulertu genuen”, azaltzen du.
“Hilabete gutxitan, La 1ko programak bere audientzia-kuota bikoiztu du. Programako egungo eta aurreko langileek formatuaren bilakaeraren ahozko historia gogoratzen dute
180 graduko bira
Denboraldia amaitu baino lehen, 2025eko maiatzaren 22an, La 1eko programak ofizialki 180 graduko bira eman zuen, ‘Mañaneros 360’ bihurtuz. Aurreko edizioekin ez bezala, bere segmentu tematikoak argiak eta ondo definituak ziren. Programak ospetsuen zurrumurruak eta entretenimendu edukia ezabatu zituen eta albiste segmentu bat sortu zuen, Adela Gonzálezek aurkeztuta, eta beste bat gaurkotasun politikoari buruzkoa, Javier Ruiz kazetaria protagonista zuela, saiora batzen ari zena. Baina ez zen hori formatuaren hirugarren fasea izango zenaren hasierako ideia, programako hainbat langile ohik azaldu zutenez. Izan
ere, hilabetez, programaren taldeak “Mañaneros” bertsio berri bat prestatzen aritutu zen, are anglosaxoiagoa zen estilokoa, aurkezleak publikoarengana hurbilduz haiekin berriketan aritzeko eta entretenimendu ugari eskainiz, Adela Gonzálezek berak aurreikusi zuen bezala.
“Egun batetik bestera, jakin genuen Javier Ruiz aurkeztera eta zuzentzera etorriko zela. Profesional bikaina da, nortasun oso sendoa duena. Aurkezten duen edozein formatu egokitzen zaio. Eta hori ‘Mañaneros’-en funtsaren guztiz kontrakoa zen. Orain, La 1eko beste edozein saiorekin truka daitekeen programa bat da: guztiak dira aurkezlearen nortasunera egokitutako albiste politikoen programak, Silvia Inxtaurrondo, Gonzalo Miró eta Marta Flich edo Jesús Cintora izan. Gutxienez, lehengo ‘Mañaneros’ berezia zen”, kexatzen da saioa jaiotzen ikusi zuen langile batek. “Formatua aktualitate-programa bihurtu aurretik lantzen ari ginen ideia asko geroago arratsaldeko saio berrian agertu ziren”, jarraitzen du. ‘La familia de la tele’-ri buruz ari da, beste enpresa batek, La Osa Produccionesek, ekoitzitako programa bat, aste gutxi egon zena patailan.
Baina egia da eduki politikoetarako aldaketa honetan, La 1ek La Sextak galdu zuen merkatu-kuota aurkitu duela, ‘Espejo Público’-ren ia nonahiko lerro editorial kontserbadorea, berpiztutako ‘El programa de Ana Rosa’ eta Cuatroko programa asko kontuan hartuta. Horrela, ‘Mañaneros 360’-k hainbat puntu igo ditu denboraldia amaitu aurretik eta ia egunero lider bihurtu da irailetik. Azken asteetan, programak batezbesteko % 15etik gorako audientzia-kuotak lortu ditu eta % 11tik gora arratsaldeko tarte zailean.
Javier Ruizentzat, albistegi-ziklo biziak ‘Mañaneros 360’-ri bere posizioa hain azkar sendotzen lagundu dio. “Hasi ginen egunean, Aita Santua hil zen”, gogoratzen du kazetariak. “Gure alde egiten duen gauzetako bat TVEren baliabideak dira, Espainiako hainbeste lekutan kazetariak izateko gai baita”, gaineratzen du bere lankide Adela Gonzálezek.
Mikel Santiago itzuli da: 'La chica del lago'
Nuria Gil Calviño
Mikel Santiago idazle bizkaitarrak (Portugalete, 1975) bere eleberri berriaren, "La chica del lago"-ren (Ediciones B), li-
buru-bira hasi zuen joan den azaroaren 8an Bilbon. Trama misteriotsu bat da, non idazle arrakastatsu bat bere iraganera itzultzen den emakume gazte baten heriotza misteriotsuaren inguruko ikerketa egiteko, bere eleberri ospetsuena inspiratu zuena. Bilboko aurkezpenaren ondoren, Mikel Santiagok bere liburu-bira jarraitu zuen Madrilen, Prentsa Jauregian, Vitoria-Gasteizen, Valentzian, Donostian, Bartzelonan, Gironan eta Zaragozan.
Thrillerraren erregina berria
Argumentua Quintana Torres idazlearen inguruan kokatzen da, "thrillerraren erregina berria" ezizenez ezagutzen dena. Idazleak, Bilboko liburu-sinaketa batean, institutuko ikaskide ohi baten gutun-azal beltz misteriotsu bat jasotzen du. Barruan, Albaren egunkariko argazki bat dago, Alba inguruabar misteriotsuetan hildako nerabea zen, eta haren istorioak egilearen eleberri ezagunena, "La chica del lago", inspiratu zuen.
Galduta zegoela uste zen egunkari baten aurkikuntzak egilea bere promozio-bira bertan behera uztera eta aitaren Urkizuko etxe zaharrera itzultzera eramaten du, egileak asmatutako herri txiki batera, Arabako barnealdean kokatua, gertaerak gertatu ziren lekura eta 1999ko San Joan gauean emakume gaztea desagertu zen lekura, beti eramaten zuen egunkaria eramanez.
Bere ikerketa aurrera doan heinean, protagonistak susmatzen du emakume gaztearen heriotza ez zela kasualitatea izan hasieran sailkatuta geratu zen bezala, eta eszenatoki desberdinen artean mugitzen da Bilbo, Madril eta fikziozko Urkizu artean garatzen den trama batean, non "urteetan ezkutatuta egon den sekretu bati aurre egin behar
dion", azaldu du argitaletxeak, zeinaren liburua azaroaren 11tik liburu-dendetan eskuragarri dagoen.
Santiagok azaldu zuen bere lan berriarekin, bere eleberri guztietan bezala, "urrats original bat" ematen saiatu dela, "inoiz saiatu ez nuen zerbait, eta kasu honetan, sakontasun handiko eta hainbat arlotan oinarritutako pertsonaia bat garatu nahi izan dut, une profesional gozo bat bizitzen ari dena, baina aldi berean bere bizitza pertsonalean garai korapilatsu bat bizi duena".
Sentimendu nahasiak
Istorio osoan zehar, protagonistak "bere bizitza profesionalarekin lotutako erruduntasun sentimenduei aurre egiten die, arrakasta, zalantzak eta presioa direla eta, baita arazo pertsonal edo existentzialak ere, hala nola aitaren heriotza, haustura bat, dolua eta familia harreman zailak", zehaztu zuen.
Argumentuari dagokionez, egileak bere lana "misteriozko eleberri bat, pertsonaiek gidatutako thriller bat edo, nahi baduzu, noir thriller bat, baita domestic noir bat ere, protagonista detektibe amateurra dela kontuan hartuta" bezala deskribatzen du.
Lanarenbesteelementubatidazketaindustriaren inguruko mundu profesionalaren deskribapena da, eta Santiagok aitortzen du "ikuspegi oso errealista eta garaikide batetik" landu zuela, "argitalpen munduaren eta gaur egungo idazleen esperientzien irudikapen ona" sortu nahi zuelako.
Berritasunei dagokienez, Santiagok azaldu zuen, kostaldean kokatutako beste eleberriek ez bezala, honek "misteriozko trama bat duela kokapen berri batekin, EAEko barnealdeko herri txiki batean". Azpimarratu zuenez, "beste erronka txiki bat izan zen" berarentzat eta "lan gehigarria eskatu zuen prestaketan, dokumentazioan, ikerketan eta lurraldea ezagutzean".
'Euskal noir'
'Euskal noir' etiketak kezkatzen ote duen galdetuta, egileak uste du "lana argitalpenaren mundu
zailean kokatzen laguntzen" duela, non, gaineratzen duenez, "hainbeste argitalpen berriren artean, ez dago batere gaizki irakurlearengana hurbiltzen gaituen etiketa bat izatea, eta uste dut hori dela negozio honetan zailena: haiek zu aurkitzea eta zure liburu bat irakurtzea, eta gero, hortik aurrera, errazagoa da beste bat irakurtzera konbentzitzea".
Bere ikuspuntutik, 'euskal noir' etiketak "guztioi mesede egiten digu, ontzi berean gaudelako, ona delako guretzat, eta ez da ukatu behar".
Nolanahi ere, argitu zuen, "egia da nire eleberriak unibertsalak dira eta mota, jatorri, genero eta eskualde guztietako jendeak ulertu, gozatu eta bere egin ditzakeela pentsatu nahi dut".
Zentzu honetan, adierazi zuen ez duela bere burua "hain tokikoa" dela uste bere lan berrietan, "pertsonaiak, egoerak eta jatorriak unibertsalagoak" egiten saiatzen baita, besteek bezainbeste "folklore" ez sartzea aukeratuz. Hala ere, berresten du laguntzen duen etiketa dela eta, gaur egun, abantaila handia dela.
Ibilbide profesionala
Mikel Santiagok bere literatura-ibilbidea bere liburu elektronikoak sarean argitaratuz hasi zuen eta bere argitalpen-estreina "La última noche en Tremore Beach" (2014) liburuarekin egin zuen, 2023an serie bihurtu zena.
Honen ondoren etorri ziren "El mal camino" (2015), "El extraño verano de Tom Harvey" (2017), "La isla de las últimas voces" (2018) eta Illumbe trilogia (2020-2022), "El mentiroso"-rekin hasi zena, Illumben kokatutako eleberri-sorta bat, non bigarren eta hirugarren atalak izan ziren "En plena noche" (2021) eta "Entre los muertos" (2022), hurrenez hurren. Ondoren etorri ziren "Cuando llega la noche" eta "El hijo olvidado".
Bere bederatzi eleberriez gain, sei ipuin-liburu argitaratu ditu, gehienak autoeditatua. Ia hamarkada bat Dublinen eta Amsterdamen bizi izan ondoren, gaur egun Bilbon bizi da.
'Flores para Antonio': Antonio Floresi omenaldia
DNA berdina duten bi film estreinatu dira garai berean. Bi familia-istorio. Bi pertsonaia oso ospetsuk gurasoei egindako bi omenaldi. Bi kasuetan, jendaurreko esposizioa, denek ikusteko eskainitako esplorazio intimoa, harrigarria da. Baina, aldi berean, bi filmek liluratzen zaituzte beren egiarekin, beren zintzotasun gordinarekin eta beren ausardiarekin.
Lehena Ben Stillerren gurasoei buruzko dokumentala da, ‘Stiller & Meara’, non umorista eta aktoreak bere bizitzako erabakiak bere guraso ezagunen harremanaren bidez aztertzen dituen. Bigarrena ‘Flores para Antonio’ da, Alba Floresen omenaldi hunkigarria bere aita Antoniori. Elena Molinak zuzenduta, dokumentala Isaki Lacuesta hutsa da eszenaratze-askatasunari, egiturari eta plano bakoitzean gertatzen denari dagokionez.
Ava Gardnerrekin bere garaian egin zuen bezala, ‘Entre dos aguas’ eta ‘Segundo premio’-ren zuzendariak filma bilaketa gisa aurkezten du, ikerketa gisa, zenbat eta gehiago zabaldu, orduan eta sakonago konektatzen dena bere protagonistarekin, Alba Floresekin. Aktoreak pixkanaka, arretaz, aitaren heriotzaren istorioa, mendekotasunak — bere familian inoiz aipatu ez ziren gauzak— osatzen ditu, hura babesteko ahaleginean.
Azkenean osatzen duen puzzlea Antonio Floresek jaso zezakeen hil osteko omenaldirik onena da, izan ere, alabaren sendatze bilaketaren artean, 90eko hamarkadako komunikabideek ikusten utzi zigutena baino pertsonaia askoz interesgarriagoa sortzen da. Gainera, Flores familiaren artxiboko irudi zabal hori berrinterpretatuz (La Faraona agertzen den bakoitzean, ezinezkoa da eserlekuan ez jauzi egitea), Alba azkenean denona izan den istorio baten jabe egiten da. ‘Flores para Antonio’ dokumentala musikariaren erretratu intimoa da, baina baita bere alaba ba-
Nuria Gil Calviño
GOLDENagealdizkaria
karrarentzat, Alba Floresentzat, atsekabearen eta sendatze bidaia bat ere.
Estreinaldia
Madrilgo Callao Zinemek ‘Flores para Antonio’ filmaren estreinaldia hartu zuten azaroaren 25eko arratsaldean. Film luzeak Antonio Floresen bizitza birsortzen du, Lola Floresen semea, 1995eko maiatzaren 30ean hil zena. Bertan Antonio Floresen alaba bera, Alba Flores aktorea, agertzen da, eta bere aitaren azalean ipintzen da artistari omenaldia egiteko, haren heriotzaren ondorengo 30 urteak igaro ondoren.
Filma joan den irailean aurkeztu zen Donostiako Zinemaldian, Flores familia ia osoa bildu zuen ekitaldi batean, eta bertan zeuden Alba Flores, Lolita, Rosario, Elena Furiase, Gonzalo Furiase (Lolitaren semea), Lola Orellana (Rosarioren alaba zaharrena) eta Pedro Antonio Lazaga (Rosarioren seme gazteena).
Hala ere, oraingoan, filmaren estreinaldian, Alba Flores,Lolitaetabereseme-alabak,ElenaetaGuillermo Furiase, eta Ana Villa, Alba Floresen ama eta Antonio Flores zenaren emazte ohia, bakarrik egon ziren bertan.
Alba Floresek eta bere amak une oso hunkigarriak partekatu zituzten ekitaldiko photocall-ean, besarkatuta eta banaezinak. Bere alabarekin eta Flores familiako gainerako kideekin posatzeaz gain, Ana Villak irribarre egin zien kamerei filmaketa-taldeko kideekin batera, Elena Molina eta Isaki Lacuesta zuzendariekin batera, non bere alabaren ondoan egon zen, maitasunez besarkatuz uneoro.
Gaueko falta nabarmenenak Rosario Floresenak izan ziren, Antonioren arreba eta Alba Floresen izeba, baita Rosarioren seme-alabak ere, Lola Orellana eta Pedro Antonio Lazaga. Hiruretako inork ezin izan zuen estreinaldira joan lan-konpromisoengatik.
Albak azaldu zuen film hau egitea prozesu oso zaila izan zela, bai pertsonalki bai profesionalki: “Oso momentu gogorrak izan ziren, baina guztiak
abendua 2025 GOLDENcinema 15
egokiak iruditu zitzaizkidan, prozesu bakoitzak eta urrats bakoitzak behar balu bezala, eta nirekin bizitzen ari zirenak ere bai”. Era berean, aitortu zuen asko ikasi zuela bere aitaren larruan ipintzen zen film luzean lanean, eta egunero ikasten jarraitzen duela, estreinaldiaren ondoren ere.
“
Alba Flores, Antonio Floresen alaba, da protagonista
'Flores
para Antonio' dokumentalean, bere
aitari egiten dion omenaldi hunkigarri honetan
Aurpegi ospetsuak estreinaldian
Flores familiaren lagun askok Antoniori buruzko filmaz gozatzen lehenengoen artean egotea nahi izan zuten. Batzuek bere bizitzako uneak partekatu ahal izan zituzten berarekin hil aurretik, hala nola Antonio Carmona eta Mariola Orellana, Marina eta Lucía Fernanda alabekin, edo Loles Leónekin batera. Estreinaldia galdu nahi izan ez zuten beste aurpegi ezagun batzuk Olivia Molina, Carmen Machi, Yolanda Ramos, Rozalén, Irene Villa, Elena Anaya, Álex de la Croix eta Susana Abaitua izan ziren.
Elena Furiasek, gaueko protagonistaren lehengusinak, azaldu zuen zer sentitzen duen bere osabari buruzko dokumental honi buruz: “Oso ederra da, oso sendagarria, baina aldi berean, gogorra da, batez ere guretzat. Oso momentu zoriontsu eta ederrak ikusten ditugu, baina oso pozik nago eta irrikaz nago jendeak goza dezan, batez ere Albarentzat, uste baitut lan eder eta ausarta egin duela, gurekin eta hasieratik jarraitu gaituzten zale guztiekin partekatuz. Oso hunkituta nago”.
Bere aldetik, Guillermo Furiase, Elenaren anaiak eta Albaren lehengusua, hunkitu egin zen bere osabari buruz hitz egitean: “Urtebete nuen hil zenean, eta dokumentalaren hasieratik amaierara arte, negarrez hasi nintzen”. Guillermok ere
azaldu zuen dokumentala “sorpresa bat izan zela familiarentzat ere”, Antonio Floresen bizitzako alderdi ezezagunak agerian uzten baititu.
Antonio Carmonak, Antonio Floresen lagun minak, artistaren azken urteak partekatzea nolakoa izan zen gogoratu zuen: “Oso gertukoak ginen. Aukera izan genuen... bere jenioa bizitzeko, dastatzeko, etxean berarekin esnatzeko, berarekin lo egiteko, berarekin jateko. Eta hori oso garrantzitsua da guretzat, eta uste dut hori ez dugula inoiz ahaztuko”.
Antonio Floresekin oroitzapen batzuk partekatu zituen beste emakume bat Loles León izan zen, eta aitortu zuen zapiak ere ekarri zituela, filma ikustean negar egingo zuela bazekielako, artistarekin une asko partekatu baitzituen: “Movida Madrileñan ezagutu genuen elkar, eta etortzen zen jotzen ari ginenean. Nire bikotekidea Ramón ‘El Oso’ zen, Combo Belgakoa, eta kontzertu guztietara etortzen zen, eta gero elkarrekin joaten ginen. Oso harreman estua genuen zentzu horretan, eta gero, bere familiarekin beti egon da lotura oso-oso sendoa eta garrantzitsua”.
Carmen Machik ere ez zuen galdu nahi izan ‘Flors para Antonio’-ren estreinaldia, eta azaldu zuen “oso biziki gogoratzen” duela nola eta noiz joan zen: “Artista potentziala zen, artista osoa, izugarri guapoa eta talentu izugarria zuena, eta ondare ikaragarria utzi zuen, bere familia osoak jarraitu zuena. Eta Antoniok Rosariorentzat idatzi zituen abesti guztiengatik, ez gaitu inoiz benetan utzi, Rosario hain inplikatuta zegoelako; dena beti egon zen Rosarioren abesti guztien lehen planoan. Uste dut oso bizirik gogoratzen dugula, baina oso biziki gogoratzen dugula guregandik joan zen unea ere”.
Urteko pelikularik hunkigarrienetakoa
Mota guztietako biopic musikalek zinema aretoak gainezka egiten dituzten bitartean, eta dokumental serie luzeek streaming kanaletan lekua hartzen duten bitartean, Isaki Lacuesta eta Elena
Molina bezalako zinemagile dedikatuak ausartu dira inoiz ikusi gabeko ehunka orduko familia grabazioetan murgiltzera, Antonio Floresen jarraitzaileei, oro har, eta bere alaba Albari, bereziki, artistaren ohar pertsonalen eta haren ondoan egon zirenen oroitzapenen collage bikain bat oparitzeko; urteko dokumental zehatz eta hunkigarrienetako bat.
“Aurkezpenean Lolita, Ana Villa, Elena Furiase, Guillermo Furiase, Antonio Carmona, Loles León eta Carmen Mahi izan ziren, besteak beste
‘Flores para antonio’ (ber)aurkikuntza bidaia indartsua da, Antonio Floreseen talentu eta gizatasunaren testigantza, bere figura belaunaldi berri bati aurkeztea, eta, gainera, inflexio puntua, nahiz eta ez zekien, bere aitari buruz hitz egin behar zuen alabarentzat. Zorionez guztiontzat, ahalik eta modu artistikoenean egin du.
C. Tanganak bere protagonistaren atsekabea aztertu zuen bezala ‘La guitarra flamenca de Yerai Cortés’ filmean, Lacuestak eta Molinak ulertu dute Alba Floresen ikuspegi pertsonala ez erabiltzearen garrantzia bailibide narratibo gisa, baizik eta proiektuaren benetako bultzada emozional bezala.
Bere ahotsak —batzuetan irmoa, besteetan hautsia, beti prest— Antonioren bizitzan murgiltzen den film bat gidatzen du, oroitzapenen ibaia ezin ukaezina den moduan.
Muntaketa lan izugarriak aldarrikatzen du biografia ordenatu bat edo anekdota katalogo bat eskaini beharrean, arrastoa utzi nahi duen zinema dokumental hori. Zuzendariek, nostalgiaz harago, artea eta sentikortasuna eraldaketarako bide ideal gisa hartzen dituen lan bat sortu dute.
Sergio Dalma Italiara itzuli da
Javier Sánchez Marcos
Sergio Dalma bere disko berria aurkezten ari da: ‘Ritorno a Via Dalma’ (Via Dalmarako itzulera), bere hogeita hirugarren albuma. Artistak azaldu du deskonexio-aldi baten ondoren datorrela, proiektu bat ilusioz hasteko beharrezkotzat jotzen duena. Pozik, urduri eta hunkituta, horrela agertu da abeslaria argitalpenaren inguruan.
Itzulera abesti-idazle handiekin
Disko berriak ‘Vía Dalma’ proiekturako itzulera markatzen du, lehen liburukiaren argitalpenaren 15. urteurrena ospatzen den une berean. “Ez nekien horretaz”, aitortu zuen Dalmak, ideia urteurrena ospatzeko modu gisa sortu zela azalduz. Albumak amaitu gabe utzitako abestiak berrikusten ditu eta,
besteak beste, Battiato eta Raffaella Carrà artistei omenaldia egiten die, lehenago haien abestiak bertsionatu ez zituenak.
Errepertorioaren hautaketa-prozesua zabala izan zen, adin ezberdinetako jendea inplikatuz, eta oreka aproposa lortu zuen abestiak aukeratzerakoan. Belaunaldi-nahasketa horrek, artistaren arabera, album ausartago bat sortu du. “Inoiz ez nuen imajinatuko Raffaella Carràren ezer abestuko nuenik”, onartu du. Proiektu horretarako, Espainian grabatu zuen Álex Perea eta Kim Fanlo ekoizle gazteekin, jatorrizko abestiak ezagutu gabe lan egin zutenak, horren pisua nabaritu gabe, beraz.
“
Sergio Dalmak bere disko berria aurkeztu du, 'Ritorno a Via Dalma', dagoeneko salgai dagoena
“Gazteekin lan egiteak hutsetik hasteko aukera eman digu sortzeko”. Dalmarentzat, abesti hauei heltzea erronka handia da, material berriko album bat baino are gehiago. “Inoiz ez da izan jatorrizkoekin lehiatzea, oso onak direlako, baizik eta hartu eta ‘Dalma’ bezala jorratzea”, azpimarratu zuen. Abeslariak jatorrizkotik aldentzeko prozesua azaldu zuen, abestiak bereak egiteko. Album honetan, azkenean ausartu zen Franco Battiato jorratzera, erantzukizun handia suposatzen zion artista bat.
Musikatik haratagoko ondarea
Sergio Dalmaren Italiako musikarekiko lotura bere haurtzarotik dator, bere ama artista italiar klasikoen zaletu handia baitzen. “Interpretatzeko modu horrek, ahots zakar horrek, erakartzen nin-
duen”, gogoratu zuen. Bere ondareari buruz galdetuta, artistak sarien garrantzia gutxietsi zuen eta bere biloba dela bere albumik onena eta bere benetako ondarea, adierazi zuen. 35 urte baino gehiago musikan
Sergio Dalmak 35 urte baino gehiago daramatza musika industrian eta Espainiako ahots bereizgarrienetako bat du, betidanik ezaugarritu izan duen tonu zakar horrekin.
Josep Sergi Capdevilla Querol (Sabadell, 1964), Sergio Dalma bezala ezagunagoa, Espainiako musikaren titan iraunkorretako bat da eta arrakasta ugariren egilea, besteak beste, “Esa chica es mía” eta, noski, 1991ko Erroman ospatutako Eurovision Abesti Lehiaketan laugarren postua lortu zuen “Bailar pegados” hunkigarria.
Italiarekin duen lotura hau sortuko zituen harreman sorta oso baten hasiera izango zen, mugak hautsiz, artista gutxi ausartzen zirenean.
Eros Ramazzottik eta Laura Pausinik Espainian arrakasta lortzen zuten bitartean, Sergio Dalmak kontrako bidea egiten zuen, Italiako merkatuarekin eta artistekin lotura sendoak ezarriz.
‘Via Dalma’-tik ‘Ritorno a Via Dalma’ra
2008an, Via Dalma kaleratu zuen, italiar abesti bikainen bere lehen bilduma, eta ondoren beste bi album kaleratu zituen, non italiar abesti klasikoak bere estilo berezian interpretatu zituen. Daniela Romok 1980ko hamarkadan abestutako eta berak ezagutarazitako “Yo no te pido la luna” bezalako abestiak bere errepertorioaren parte bihurtu ziren horrela.
Orain, Sergio Dalma ‘Ritorno a Via Dalma’-rekin itzuli da, Raffaella Carràren “Rumore”-tik Minaren “Parole, Parole”-ra bitarteko 12 abesti berriko bilduma bat, eta Franco Battiato handia, bere idoloetako bat, barne hartzen du.
Baina nola sortu zen lehen ‘Via Dalma’? “Hasieran, Sanremoko Musika Jaialdia irabazi zuten abestiak berrikustea eta gaztelaniazko bertsioak
sortzea zen ideia. Hainbeste irakatsi zidaten italiar abestiaren aitzindari horiei omenaldia egiteko modu bat zen. Album bakar gisa hasi zena pixkanaka zabaldu egin zen jendeari gustatu zitzaiolako. Beraz, lehen ‘Via Dalma’ hartatik hamabost urte igaro ondoren, bolumen berri batekin ospatu genezakeela pentsatu genuen”, dio Dalmak. Nola egin zion aurre artistak proiektu honi? “Beti geratzen ziren abestiak bidetik, eta ez nintzen ausartzen jorratzera. Beraz, album ausartago bat egitea erabaki genuen, estilo gehiagorekin eta gai garaikideagoekin. Kontzeptua, kasu honetan, hamarkada askotatik haratago jorratzea zen”.
“'Bailar pegados'-i buruz: "Inoiz ez diot abesteari utziko eta hori nire parte da. Ez naiz gai eszenatokitik irteteko abestu gabe. Ezin diozu amore eman behar horrelako abesti bati"
Betidanik egokitu nahi izan dituen abestiak dituen artistarik ba al dago? Sergio Dalmarentzat, “zalantzarik gabe Adriano Celentano, baina ez du baimenik ematen gaztelaniazko egokitzapenetarako”.
Eta zergatik musika italiarra? “Horrekin hazi nintzelako. Nire gurasoak musika italiarraren zaleak ziren. Gainera, abesti horiek, ahots horiekin, nire haurtzaroan jotzen ziren, eta nahiko desberdinak ziren Espainian jotzen zenarekin alderatuta. Musikari guztiek eragina izan badute, nirea musika italiarra izan zen”, aitortzen du abeslariak. Izan ere, bere ahots-eremuak italiarra dirudi. “Konparaketa hori hasieratik egin zen. 1989an nire lehen diskoa kaleratu nuenean, jendeak uste zuen gaztelaniaz abesten zuen italiar bat nintzela”.
Nola aukeratu dute errepertorioa oraingoan?
“Belaunaldi askotako taldea ginen. Beraz, oso
anitza izan zen azkenean. Argi nuena zen aurreko hiru ‘Via Dalma’ diskoak Italian grabatu baziren ere, hau hemen grabatu nahi nuela soinu desberdina emateko.
Zein abesti izan da artistarentzat bereziki asebetegarria? “Uste dut erronka handiena Minaren “Parole, Parole” izan zela, hainbeste bertsio egon direlako... Beraz, alderantziz egin genuen, gizon baten ahotsarekin abestuz eta emakume batek kontraerritmoa abestuz. Baina abestiaren mailan egon behar genuen, bere dotorezia eta sentsibilitatea kontuan hartuta”, baieztatzen du.
Inoiz egon al da Sergio Dalma Sanremoko Jaialdian? “2012an joan nintzen, eta hainbat abesti abesteko aukera izan nuen, zehazki ‘Via Dalma diskoetakoak’, orkestra elitista horrekin eta Gianni Morandik aurkeztuta: amets bat egia bihurtu zen. Nire bizitzako gau berezienetako bat izan zen”, gogoratzen du.
Artista nahiko kritikoa izan da Eurovisionen zuzeneko musika faltagatik. “Ez dakizu zer den Sanremoko orkestra batekin abestea. Horren ondoren, dena etsigarria iruditzen zait. Ez dago zuzeneko musikarik Eurovisionen, eta niretzat,
orain Super Bowleko atsedenaldiko ikuskizun bat dirudi. Eta paradoxa bat da inoiz baino jende gehiagok zuzeneko musikaz gozatzen duenean”.
Disko berri honetan, erretiratutako edo hildako abeslarien bertsioak daude, baina zer gertatzen da oraindik aktibo daudenekin, Laura Pausini edo Zucchero bezala? Zer esan dute? “Via Dalmataren atzean dagoen ideia ez zen inoiz jatorrizkoekin lehiatzea izan, jatorrizkoak harrigarriak direlako, baizik eta nire estilora ekartzea, eta zentzu horretan, behintzat Laura Pausiniri gustatu zaio pop-rock giro apur bat gehiago”.
Zenbateraino izan da “Bailar pegados” desabantaila bat, bere ibilbidean izan duen eragin guztia kontuan hartuta? “Aitortu behar dut beldur handia nuela abesti horrekin enkateatua izateko. Izan ere, abesti-idazle asko hurbildu zaizkit ordutik antzeko abesti bat zutela esanez. Baina ez, nik idatzi nuen abesti hori, defendatu nuen eta maite dut, baina ez zait gustatzen errepikatzea; eboluzionatu egin behar duzu. Inoiz ez dut abesteari utziko eta hori nire parte da. Ez naiz gai eszenatokitik irteteko abestu gabe. Ezin diozu amore eman behar horrelako abesti bati”.
Eurovision irabazteko erronka
Nola uste du Sergio Dalmak orain Eurovision irabazi daitekeela? “Agian Benidorm Jaialdiaren jatorrizko formatuarekin jarraitu beharko lukete, zaharrarekin”, uste du abeslariak. Eta zer gertatuko litzateke Rosalíak ordezkatuko balu RTVE? “Irabazteko modu bat izango litzateke, ezta? (barreak). Baina gogora dezagun Eurovisionek kutsu politiko asko dituela”, erantzuten du.
Azpimarra politiko horiei buruz hitz eginez, zer iruditzen zaio artistari Jaialdiaren jarrera Israelen parte-hartzeari dagokionez? “Uste dut kanpoan uzteko presioa beharrezkoa zela. Erabat ados nago. Ez nintzateke Eurovisionera joango egoera horietan. Gainera, uste dut parte hartu nuen lehiaketak ez duela zerikusirik egungoarekin. Orain ikasturte amaierako eskola jaialdi bat dirudi”, erantzuten du Dalmak.
Viena Gabonetan
Javier Sánchez Marcos
Gabonetan Vienara ihesaldi bat egitea pentsatzen ari zara, baina ez zaude ziur hiri horrek zure itxaropenak beteko dituen? Irakurtzen jarraitzea gomendatzen dizugu zure galdera guztien erantzunak aurkitzeko eta, batez ere, Viena Gabonetako helmuga zoragarria dela baieztatzeko.
Austriako hiriburua gisa ezaguna, Viena historiaz, dotoreziaz eta kulturaz betetako hiria da. Jauregi ikaragarriekin, mundu osoan ezagunak diren museoekin eta mendeetako distira inperiala islatzen duen arkitekturarekin, hiri hau beti da helmuga ezin hobea. Hori Gabonetan ere aplikatzen da, Vienak giro magikoa hartzen duen garaia baita, argiz, merkatu tradizionalez eta giro ikaragarri batez betea. Viena ipuinetako Gabonak pentsatzen dituzunean imajina dezakezun guztia da: elurrez estalitako paisaiak, apaingarri dotoreak, musika klasikoa, argiak eta, noski, benetan magikoa egi-ten duen neguko giroa.
Orkestra Filarmonikoaren Urteberri Kontzertu ospetsutik hasi eta Gabonetako merkatuetako txokolate beroraino, hiriak oporren funtsa jasotzen duten jarduera eta ekitaldi ugari eskain-
tzen ditu. Presta zaitez Gabon paregabe baterako!
Austrian bisitatu beharreko hiri honetara egindako bisita askotan oinarrituta, eta kontuan hartuta hiria urtaro batetik bestera izugarri aldatzen den arren beti magikoa dela, Vienari buruzko guztia kontatuko dizuegu Gabonetako datetarako. Has gaitezen!
“
Vienara bidaia bat antolatu nahi duzu Gabonetan, baina ez zaude ziur merezi duen? Adi hurrengo orrietara
Gabonak Vienan, nerezi al du?
Vienako Gabonak tradizioaren, kulturaren eta edertasunaren nahasketa perfektua dira. Hiriko kaleak milaka argiz apainduta daude, eta Gabonetako merkatuak bertako artisautzaz, janariz eta edari beroz beteta daude. Elizek, hala nola San Esteban katedralak edo San Karlos eliza ikusgarriak, meza eta kontzertu bereziak antolatzen dituzte.
Hiria inguratzen duen hotzak, arkitektura barrokoarekin eta eraikin historikoak estaltzen dituen elurrarekin batera, eszena perfektua sortzen dute.
Bere edertasunaz gain, Vienak Gabonetako jarduera ugari eskaintzen ditu. Gabonetako merkatuak erakargarri nagusietako bat dira, baina ez dira bakarrak. Gurdi-ibilaldiek, izotz-patinaje pistek, musika klasikoko kontzertuek eta denboraldiko opera bereziek ziurtatzen dute bidaiari guztientzat zerbait dagoela. Familiarekin bidaiatzen? Ez kezkatu, haurrek ere primeran pasatuko baitute txotxongilo-ikuskizunekin eta haurrentzako azokekin, Viena familientzako Gabonetako helmuga aproposa bihurtuz.
• Laburbilduz: Gabonetan Viena bisitatzeak merezi du izango duzun esperientziagatik. Hi-
riaren dotorezia urteko sasoi honetako magiarekin uztartzen duen helmuga da. Argiztatutako kaleetan zehar paseatzearen, sukaldaritzaz gozatzearen eta musika klasikoa giro magiko horretan entzutearen sentsazioa zaila izango zaizu gainditzea. Kultura-zalea bazara edo Gabonetako esperientzia ahaztezin baten bila bazabiltza, Viena hiria da!
Vienako Gabonetako merkatu onenak
Aurretik aipatu dugun bezala, Vienako Gabonetako merkatuak hirira eramago zaituzten erakargarri nagusietako bat dira. Merkatu hauek, Christkindlmärkte izenez ere ezagunak, hiria magiaz, argiz eta janari eta edari tradizionalen usainez betetzen dute.
Jarraian, hiriko ospetsuenak aipatuko dizkizugu, zure zerrendan sartu behar dituzunak.
Vienako Gabonetako merkaturik ikonikoena Rathausplatzeko Christkindlmarkt da, Udaletxearen aurrean kokatua. Merkatu hau esperientzia bat da berez, 150 postu baino gehiagorekin, produktu sorta zabala eskaintzen dutenak: eskulanetatik eta Gabonetako apaingarrietatik hasi eta Austriako janari eta edari tradizionaletaraino.
Merkatuan ezin galdu dezakezun gauza bat Bihotzen Kalea da, non zuhaitzak bihotz gorriekin apainduta dauden, giro erromantikoa sortuz. Haurrek trenez ibilaldiak, apainketa tailerrak eta Haurren Etxea duen gune interaktibo berezi bat goza ditzakete, non jarduera sortzaileak antolatzen diren. Udaletxeko parkean zehar eramaten zaituen karrusel handi bat eta izotz pista bat ere badaude.
Europako Gabonetako merkatu handi eta zaharrenetako bat da hau.
• Schönbrunn Jauregiko Gabonetako Merkatua Schönbrunn jauregi historikoaren aurrean dagoen Gabonetako merkatu hau Vienako dotoreenetako bat da, eta arrazoi osoz. Jauregi dotorea
atzealdean duela, merkatuak 80 postu inguru ditu, kalitate handiko produktuak eskaintzen dituztenak, eskuz egindako bitxietatik hasi eta Gabonetako apaingarri tradizionaletaraino.
Merkatu honek musika kontzertu sorta bat eskaintzen du, baina batez ere janariagatik da ezaguna, non Vienako espezialitateak dastatu ditzakezun, hala nola Apfelstrudel, baita ardo bero mota desberdinak eta pontxea ere.
Familiarekin bidaiatzen? Ez kezkatu, haurrek ere primeran pasatuko baitute txotxongiloikuskizunekin eta haurrentzako azokekin
• Belvedereko Gabonetako Merkatua
Jauregi batetik bestera, ezagutu Vienako Gabonetako merkaturik ederrenetako bat. Belvedere jauregiko Gabonetako Merkatua beste nabarmen bat da, bere kokapen zoragarriari esker. Merkatu txiki hau Belvedere jauregiko lorategi barrokoetan dago, Vienako eraikin ikusgarrienetako bat.
Hemen kalitate handiko artisautza aurkituko duzu, tokiko produktuetan arreta jarriz. Austriako jaki gozoak ere dastatu ditzakezu, hala nola Kaiserschmarrn (krepe gozoak) eta Knödel (dumplings).
• Spittelbergeko Gabonetako Azoka Spittelbergeko Gabonetako Azoka Vienako benetakoenetako bat da. XVIII. mendeko etxeengatik ezaguna den Spittelberg barrutiko kale harriztatuetan kokatua, merkatu honek Gabonetako esperientzia bohemioagoa eta artistikoagoa eskaintzen du. Leku bikaina da opari bereziak eta tokiko artisauek egindako eskuz egindako elementuak erosteko.
Bere sukaldaritza eskaintza anitzengatik ere ezaguna da. Hemen Austriako sukaldaritza es-
pezialitateak dastatu ditzakezu, hala nola Maroni (gaztaina erreak) eta Langos (gainerekin frijitutako ogia), baita pontxea eta ardo beroa ere.
• Karlsplatz Gabonetako Azoka
Karlskirche eliza barroko ikusgarriaren aurrean kokatua, Karlsplatz Gabonetako Azoka kalitate handiko artisautza eta artea azpimarratzeagatik da ezaguna. Beste merkatu batzuek ez bezala, honek jasangarritasuna eta produktu ekologikoak azpimarratzen ditu.
Barrutik liluragarria den eliza bisitatzeaz eta artisautza postuak arakatzeaz gain, merkatu honek esperientzia kultural paregabea eskaintzen du. Zuzeneko musika emanaldiek eta aire zabaleko antzerki ekoizpenek, haurrentzako arte tailerrekin batera, giro ezin hobea sortzen dute.
Vienako Gabonetako merkatuen bisita Hofburg Jauregikoarekin amaitzen dugu, Altes AKH Gabonetako Merkatua bezala ere ezagutzen dena. Hiriko Gabonetako merkatu tradizionalen eta familientzako egokiena da hau, antzinako ospitale orokorrean kokatua. Bere postuak batez ere jostailuei, artisautzari eta Austriako produktu tradizionalei eskainita daude.
Hemen txikientzako karrusel bat eta izotz pista txiki bat aurkituko dituzu. Tailerrak ere badaude, non haurrek beren Gabonetako apaingarriak egin edo txotxongilo ikuskizunez gozatu dezaketen.
Vienako Gabonetako merkatu gehiago
Aipatu dugu dagoeneko Viena Gabonetan esploratzeak Gabonetako merkatuak bisitatzea esan nahi duela. Aurretik ezagunenen aukeraketa bat partekatu dugu, baina askoz gehiago daude bidaian zehar, ipuin batean zaudela sentiaraziko dizutenak.
San Esteban Plazako (Stephansplatz) Gabonetako Merkatua: Oso handia ez den arren, hau ezinbesteko beste merkatu bat da. Gainera,
bere kokapen estrategikoari esker, ziur aski behin baino gehiagotan pasatuko zara bertatik. Museoen Auzoko Merkatua: Hirira bisitan zehar ziur pasatuko zaren beste toki ezagun bat da hau. Gabonak oso aktiboki ospatzen dira hemen, eta horren erakusgarri da proiekzioak eta argiak, Gabonetako zuhaitzekin batera, benetako izarrak diren merkatu zoragarri bat.
• Altwiener Christkindlmarkt: Benetakoa. Agian hau da Gabonetako merkatu txiki honi buruz eman daitekeen deskribapenik onena, handienetakoa ez izan arren, bisitatuenetakoa baita, bere giro paregabe eta, batez ere, familiarrari esker.
• Prater Gabonetako Merkatua, Vienako jolas-parkea: Kasu honetan ezin badugu ere Gabonetako merkatu tipiko bat deitu, Vienako jolas-parkea ziurrenik zure bisita-zerrendan egongo da. Normalean gomendatzen den arren, urteko sasoi honetan are gehiago da, parkea Gabonetako jai-mirari-lurralde bihurtzen baita, bisitariei giro paregabea eskainiz. Argiztapenak, apaingarriek eta Gabonetako postu ezberdinek bisita honetatik espero litekeen magia birsortzen dute.
• Spittelbergeko Gabonetako Azoka: Gastronomia, artisautza, tradizioa eta kultura dira Vienako Gabonetako azoka honen oinarriak, ederrenetako eta ezagunenetako bat bihurtu dena. Kalean kokatuta egoteak xarma eta giro oso berezia ematen dio.
Hauek ospetsuenetako batzuk besterik ez dira, baina hiriko kaleetan zehar dauden postu ugari gozatzea gomendatzen dizugu, urteko sasoi hau Viena bisitatzeko onenetakoa bihurtuz.
Zer jan eta edan Gabonetan Vienan
Janaria ezinbestekoa da edozein hiritan Gabonetako esperientziaren zati bezala, eta Viena ez da salbuespena. Bisitan zehar, plater eta edari tradizional ugari dastatu ahal izango dituzu, bai Gabonetako merkatuetan bai jatetxeetan. Glühwein (ardo beroa) ezinbesteko edari tipikoa da, merkatuetan zehar paseatzen zaren bitartean
hotzari aurre egiteko aproposa. Punsch ere ezaguna da, rona, fruta eta espeziak barne hartzen dituzten aldaerekin.
Janariari dagokionez, Gabonetako espezialitateen artean daude Lebkuchen, Gabonetako merkatuetan apaindu eta saltzen diren jengibrezko gailetak. Krapfen ere aurkituko dituzu, marmeladaz edo kremaz betetako donut mota bat, eta Stollen tradizionala, fruta gozo eta fruitu lehorrekin egindako ogi gozoa. Gazia nahiago baduzu, Bratwurst (txistorra plantxan) ezinbestekoa da probatzea, baita patata erreak eta pretzel erraldoiak ere.
Hala ere, gozokiak dira Vienako Gabonetako benetako izarrak. Aipatu ditugunez gain, ezinbestean probatu behar duzu Apfelstrudel ospetsua, sagarrez, mahaspasez eta kanelaz betetako hostopil bat, esnegain edo izozkiarekin epel zerbitzatua. Vienako kafetegiek jai giroko aldaerak ere eskaintzen dituzte, hala nola Kaiserschmarrn (krepe hautsi mota bat). Eta noski, ezin duzu galdu Sacher Torte probatzeko aukera, hirian sortu zen eta berez ikono den tarta. Gozo-gozoa!
Vienako Gabonetako argiak eta zuhaitzak
Gabonetan, Viena argi ikuskizun liluragarri batean eraldatzen da. Gune historikoko kale nagusiak, hala nola Graben eta Kärntner Straße, jai giro paregabea sortzen duten argiztapen landuekin apainduta daude. Argi hauek ez dituzte kaleak bakarrik apaintzen, baita eraikin historikoak ere, hiriari distira berezia emanez neguko gau hotzetan.
Aipagarrienetako bat Udaletxearen aurrean, Rathausplatz-en, jarritako Gabonetako zuhaitz handia da. Zuhaitz hau, normalean urtero Austriako eskualde desberdin batek ematen duena, erraldoia da eta milaka argiz argiztatuta dago. Beste zuhaitz ikoniko batzuk ere badaude, hala nola Schönbrunn Gabonetako Merkatuan dagoena, jauregiaren ikuspegi ikusgarriari ukitu magikoa ematen diona.
Argi eta zuhaitzez gain, eraikin ikoniko asko, hala nola Vienako Estatu Opera, San Karlos Eliza eta San Esteban katedrala, bereziki argiztatzen dira garai honetan.
abendua 2025
Izotz gaineko patinaje pistak Vienan
Zure Vienako Gabonetako zerrendan egin beharreko beste gauza bat izotz gaineko patinajea da. Pista ospetsuena Rathausplatz Eistraum-en dago, Udaletxearen aurrean. Espazio hau neguko mirarien lurralde erraldoi bihurtzen da, zuhaitz argiztatuen artean kiribilduz doazen pistak dituela. Hasiberrientzako guneak eta patinatzaile aurreratuagoentzako guneak ere baditu.
Vienak jarduera
ugari eskaintzen ditu
Gabonetan, merkatu eta ikuskizunetatik haratago doazenak
Beste pista ezagun bat MuseumsQuartier-en dago. Kultur konplexu honek pista txikiagoa baina berdin ezaguna du, batez ere gazteen eta ingurura bisitan datozen familien artean. Patinatu ondoren, bisitariek inguruko taberna eta kafetegi batean berotu daitezke.
Azken gomendio gisa, Schönbrunn jauregiko pista gomendatzen dizugu. Rathausplatz-ekoa
bezain handia ez den arren, jauregi inperialeko lorategietan patinatzea esperientzia magikoa da. Gauez argiztatutako jauregiaren ikuspegiak, Gabonetako merkatua atzealdean duela, gainditzeko zaila den jai giroa sortzen du. Ezinezkoa da Gabonetako giro hoberik imajinatzea!
Vienako Gabonetako ikuskizunak
Orain, Vienako Gabonetako unerik garrantzitsuenetako bati buruz hitz egingo dugu. Musika klasikoaren zaletasunagatik ezaguna den hiriak kontzertu eta opera programa oparoa eskaintzen du denboraldi honetan. Ekitaldirik ospetsuena Vienako Orkestra Filarmonikoaren Urteberri Kontzertua da, nahiz eta sarrerak lortzea oso zaila den eskaera handia dela eta. Baina ez dago dena galduta, beste musika klasikoko kontzertu batzuk antolatzen baitira, hala nola Musikverein edo Vienako Estatu Operan egiten direnak, non Mozart, Strauss eta beste handi batzuen konposizioez gozatu ahal izango duzun. Musika klasikoaz gain, Vienako Estatu Operako Gabonetako Baleta beste unerik garrantzitsuena da. Ohikoa da Intxaur-hauskailuaren emanaldiak ikustea, bere istorioaren eta koreografiaren bidez Ga-
bonetako espiritua pizten duen lana. Elizek ere parte hartzen dute ospakizunetan, abesbatza kontzertuak eta mezak eskainiz zuzeneko musikarekin, hala nola San Esteban katedralean egiten direnak, gurtza leku izateaz gain, hiriko musika gune garrantzitsuenetako bat baita. Beste aukera bikaina San Pedro elizan kontzertu batera joatea da.
Musika klasikoa gustuko ez baduzu, Vienako antzokiek eta emanaldi-aretoek antzezlan, musikal eta emanaldi tradizionalen programa berezia eskaintzen dute adin guztietarako. Txotxongilo-ikuskizunak, Schönbrunn jauregikoak bezala, aproposak dira haurrak dituzten familientzat.
“Zure Vienako
Gabonetako zerrendan egin beharreko beste gauza bat izotz gaineko patinajea da. Pista ospetsuena Rathausplatz Eistraum-en dago
Gabonetako planak Vienan
Vienak jarduera ugari eskaintzen ditu Gabonetan, Gabonetako merkatu eta ikuskizunetatik haratago doazenak. Berezienetako bat jauregiak bisitatzea da, hala nola Schönbrunn jauregia eta Hofburg jauregia, argiz eta Gabonetako zuhaitzez apainduta daudenak. Horrez gain, askok gaikako ekitaldiak eta bisita gidatuak antolatzen dituzte, dagoeneko ikusgarria den bisita bati ukitu berezia emanez. Gabonetako espiritua bizitzeko modurik onenetako bat Vienako Gabonetako bira hau edo trenez egindako bidaia hau da, non monumentu argiztatu ikonikoenetatik hasi eta Gabonetako merkatu ospetsuetaraino denetarik ikusiko duzun. Museoetara bisita egitea ere ezinbestekoa da, askotan erakusketa edo jarduera bereziak antolatzen baitituzte haurrentzat Gabonetan. Kunsthistorisches Museum eta Albertina zure zerrendara gehitu beharko zenituzkeen bikote bat
besterik ez dira. Gainera, hiriko kafetegi historiko asko, hala nola Café Sacher edo Café Central, ezin hobeak dira erlaxatzeko eta edari bero bat eta tarta zati bat hartzeko, Gabonetako bistaz gozatzen duzun bitartean. Bi hauek ez dira merkeak, ordea.
Hirian hainbat egun badituzu, Viena inguruko eremura egun-bidaia bat egitea gomendatzen dizugu. Wachau Haranak edo Vienako Basoek neguko paisaia liluragarriak eskaintzen dituzte, mendi-ibiliak egiteko edo, besterik gabe, naturaz gozatzeko aproposak. Beste aukera bikaina inguruko herrietara egun-bidaia bat egitea da, hala nola Baden edo Kahlenberg, hiriak baino paisaia eta Gabonetako giro lasaiagoagatik ezagunak direnak. Baina agian egun-bidaiarik onena Hallstattera bisita egitea da, Austriako herririk ederrena dela uste dena.
Non ostatu hartu Vienan Gabonetan Vienak ostatu aukera ugari eskaintzen ditu aurrekontu guztietarako, baina Gabonetako bidaiarako, komeni da aldez aurretik erreserbatzea, eskaera nabarmen handitzen baita. Luxuzko esperientzia baten bila bazabiltza, Hotel Sacher edo Hotel Imperial bezalako bost izarreko hotelek historia, luxua eta erosotasuna uztartzen dituen egonaldia eskaintzen dute.
Zerbait merkeagoa nahiago baduzu, baina erdigunean kokatuta dagoena, boutique hotel eta apartamentu aukera asko daude. Innere Stadt edo Leopoldstadt bezalako auzoak leku aproposak dira ostatu hartzeko, Vienako erakargarri nagusietatik eta Gabonetako merkatuetatik gertu baitaude. Hotel askok Gabonetako afariak edo ikuskizunetarako sarrerak barne hartzen dituzten pakete bereziak ere eskaintzen dituzte, zure ihesaldia planifikatzea erraztuz.
Esperientzia merkeago bat izateko, Schönbrunn jauregiaren inguruko eremua edo Mariahilf barrutia aproposak dira eta hiriaz giro lasaiago batean gozatzeko aukera ematen dizute. Hemen Vienako prezio onenetan hotelak aurki ditzakezu.
Mayim Bialik, 50 urte
Jon Lasa Galdos
Golden pertsona bazara edo iristear bazaude,ziurgogoratukoduzulaMayimBialik aktorea, urtetan 'Blossom' teleisailaren protagonista izan zen emakumea, arratsaldeak alaitzen zituena, telebistaren bidez, bere familiarekin bizi zituen egoerei esker. Bada Bialik ere hazi egin zen eta egunotan bere 50. urtemuga ospatu du, izan ere 1975eko abenduaren 12an jaio baitzen. Kaliforniar honek bi une goren izan zituen profesionalki. Lehenik, 90eko hamarkadan nerabeen
izar garrantzitsu gisa aipatutako 'Blossom' telesailari esker. Gero, erretiratu egin zen, familia bat sortu eta Neurozientzian lizentziatura lortu zuen. Baina badirudi unibertsitatean eman zuen denbora ez zela alferrikakoa izan, 2010etik Amyren papera egin baitzuen 'The Big Bang Theory' telesailean arrakasta handiz. Ordutik, egia esan, ez dugu ezer askorik jakin emakume horri buruz, baina zergatik? Neurozientzialaria izateaz gain, 'The Big Bang Theory' telesailean egindako paperak munduko arretaren erdigunera eraman zuen berriro. Mayim Bialik aktore eta zientzialariak, gaur egun aktore lanetan ezaguna ez den arren, jendaurrean hitz egiteko esperientzia zabala du. Bere liburuen artean, etxean seme-alabak hazteari buruzko 'Beyond the Sling' dago, eta beganoen aldeko aktibista gisa, dieta-ikuspegi honen onurak erakusten dituzten sukaldaritza-liburuak ere argitaratu ditu. Nerabezaroari buruzko bi liburu, 'Girling Up' eta 'Boying Up', aktore ezagun honen lanaren parte dira, ikusle helduek lehen aldiz 'Blossom' telesailean komediante gazte gisa aurkitu zutena, Espainiako telebistan arrakasta handia izan zuena eta kate pribatuekin lehiatzen hasi berria zena. Gainera, 'The Big Bang Theory' telesailarekin ospearen gorenean, Mayimek bere lehen filma zuzendu zuen, 'As They Made Us', Dustin Hoffman, Simon Helberg eta Candice Bergen aktoreekin.
Nor da Mayim Bialik
Mayim Chaya Bialik, 1975eko abenduaren 12an jaioa, 'The Big Bang Theory' telesaileko Amy Farrah Fowler baino askoz gehiago da, non Sheldonen (Jim Parsonsek antzeztua) neska-laguna eta geroago emaztea antzeztu zuen.
12 urte zituela, 1988an 'Pumpkinhead' beldurrezko filmean lortu zuen bere lehen papera. Handik
GOLDENagealdizkaria
aurrera, Disneyk 'Blossom' (1990-1995) telesailean antzezteko hautatu zuen, Amerikako telebistan orduan tabutzat hartzen ziren gaiak jorratzen zituen sitcom batean, hala nola alkoholismoa eta drogamendekotasuna. Blossom Russo nerabe bat zen, gainbehera zihoan familia batekoa, eta arazo mota guztiei aurre egiten zien.
Nerabezaroko arrakasta honen ondoren, Bialikek bere aktore karrera eten zuen ikasketetan zentratzeko. Harvard eta Yale unibertsitateetan onartu zuten, baina Kaliforniako Unibertsitatea, Los Angeles (UCLA) aukeratu zuen, non Neurozientzian lizentziatura lortu zuen 2000. urtean eta doktoretza 2007an. Bere lana Prader-Willi sindromea zuten nerabeen nahasmendu obsesibo-konpultsiboan zentratu zen, eta horrek geroago haur eta nerabeen hezkuntzari buruzko eskuliburuak idaztera eramango zuen.
Blossom-en oroitzapenak iraun zuen 2010ean 'The Big Bang Theory'-n sartzeko aukera sortu zitzaionean, bere benetako lanbidearen oso antzeko pertsonaia batekin. Hala ere, baliteke publikoak ez jakitea zer gertatu zen aktore ezagunarekin, Blossom-ekin alderatuta ezagutezina baitzen, bere betaurreko erraldoiekin eta bere itxuraz arduratzen ez den zientzialari baten jantziekin. Atal gutxitan, Amy Farrah Fowler Sheldon Cooperren pareko eta osagarri perfektua bihurtu zen. Hirugarren denboraldian atal batzuetan ateratzen zen pertsonaia izatetik laugarren denboraldiko aktore nagusi izatera igaro zen, 200 atal baino gehiagotan agertuz 2019ko telesailaren amaierara arte. Beren oinarrizko balioak alde batera utzi gabe, azkar aldatzen ari zen gizarte baten parte izaten saiatzen ziren zientzialari taldeko bat izan zen. 'The Big Bang Theory'-n egon zen bitartean, Bialik lau Emmy sarietarako izendatu zuten bere antzezlanagatik, sari ugari irabaziz. Pasadenako komediaren ondoren, bere dibulgazio eta ikerketa lana jarraitzen zuen bitartean, beste sitcom batean parte hartu zuen, 'Call Me Kat', 2021etik 2023ra, Max plataformarako, non atal guztiak eskuragarri dauden. HBO Max-eko
'The Hunger Games' telesaileko aktoreen parte izan zen, hiru denboraldiren ondoren bertan behera utzi zutena. 2021ean, AEBetako 'Jeopardy!' jokosaio ezagunean gonbidatu gisa aritu zen eta taldeko kide bihurtu zen, aktoreen greban saioa utziz.
Alderdi pertsonalean, Mayim Bialik Michael Stonerekin ezkondu zen 2003an, eta bi seme-alaba izan zituen harekin. 2012an dibortziatu ziren harreman traumatiko baten ondoren. Bere podcastean, 'Mayim Bialik's Breakdown', osasun mentalaz hitz egin du eta gurasotasun egokia azpimarratzen du bere esperientzia pertsonaletan oinarrituta.
'Blossom' eta 'The Big Bang Theory' telesailen protagonista izan zen Bialik “
'Blossom' ez da itzuliko
Gaia lehen aldiz aipatu eta bi urtera, 'Blossom' telesailaren itzulera ikusteko aukerak txikitu egin dira, erabat ezabatu ez badira ere. Bere buletineko mezu batean, Mayim Bialikek adierazi zuen Disneyk ez duela proiektuarekin aurrera egiteko asmorik. Gainera, eskubideak erreserbatu dituzte eta ezingo dute beste ekoizpen-etxe batekin negoziatu proiektua gauzatzeko.
Horrela, bertsio berri honen itxaropenak gutxitu dira, Bialik berarekin eta telesailaren sortzailearekin, Don Reorekin, sortu zirenak, Blossom eta konpainiaren bertsio moderno baten bila joan zirenak 'The Big Bang Theory' amaitu ondoren. Hasieran Disneyren laguntza aurkitu bazuten ere, egoera aldatu egin da.
"Arrazoirik gabe, ezetz esan ziguten", adierazi zuen Bialikek, Disneyren jarrera ulertzen ez duela onartuz. "Nahi genuen berrabiaraztea orain zen, Donen gidoiarekin. Ez dugu inoiz jakingo... zergatik ez diguten uzten istorio preziatu hauek 90eko hamarkadakonostalgiamaiteduteneietaBlossomentzat leku berezia dutenei ekartzen".
Jonathan Bailey, 2025eko gizonik sexyena
Jon Lasa Galdos
Jonathan Bailey aktore britainiarra, 37 urtekoa, aurten People aldizkariak omendu du bere titulurik ospetsuenarekin, dotoreena ez bada: Gizon Bizirik Sexyena. ‘Bridgerton’, ‘Broadchurch’ eta ‘Leonardo’ bezalako telesailen izarrak, baita ‘Wicked’ eta ‘Jurassic World’ bezalako filmen azken atalarenak ere, John Krasinskiren lekukoa
hartu du, 2024an tronura igo zena, eta Patrick Dempseyrena, 2023an. Argitalpen estatubatuarrak aukeratutako 40. pertsona sexyena da.
Atzerako kontaketa luze baten ondoren, aldizkariak irabazlea iragarri zuen joan den azaroaren 4an. Estatu Batuetako aldizkari salduenetakoak, People aldizkariak, Bailey omendu du hondartzako argazki-saio batekin (kamisetarik gabeko argazkiak eta izozkia jaten agertzen den irudiak barne), “Hollywoodeko izarrik erakargarrienetako bat” dela dioen erreportaje zabal batekin eta hurrengo egunetan kioskoetan agertuko zen azaleko istorio batekin. Elkarrizketan, aktorea sinesgaitz agertu zen tituluarekin.
Izan ere, Baileyk bere hautaketa iragarri zuen Jimmy Fallonekin NBCko aurkezlearen saioan egindako elkarrizketa batean. Esan zuen bere bizitzako “ohorea” zela eta “izugarri ohoratua” sentitzen zela, baina baita “guztiz absurdua” iruditzen zitzaiola ere, koroa irabazi izanaz barre eginez. Bailey da People aldizkariak Bizirik Sexiena izendatu duen lehen gizon homosexuala 1985etik, aldizkariak titulua sortu zuenetik.
“Urte hasieran, Shakespeareren ‘Richard II’ antzezten ari nintzen, eta, ez dakitenentzat, ez da komedia bat”, esan zuen gaueko saioan, azalduz “erabat murgilduta” zegoela ekoizpen horretan berria entzun zuenean. “Beraz, pixka bat erotu egiten zara, eta Richard II antzeztea baino gauza eroago bakarra honen parte izatera gonbidatzea da”. Argi dagoena da rol berri honek are gehiago handitzen duela Baileyren ospea, eta horrek laguntzen die esku artean dituen proiektu indartsu eta hurbilei: azaro honetan estreinatuko da ‘Wicked’ sailaren bigarren zatia, eta ‘Bridgerton’ tele-
sailaren laugarren denboraldia Netflixen 2026ko urtarrilean iritsiko da.
Aktore polifazetikoa
Baileyk antzerkian, zineman eta telebistan izan du ibilbidea txikitatik, baina gehiago garatu du, batez ere azken bost urteetan. Netflixeko ‘Bridgerton’ telesail arrakastatsuan Anthony Bridgerton harroputz gisa egindako paperak, alfabetoaren arabera ordenatutako anai-arreben artean zaharrena, jendaurrean ospea eman zion, batez ere bigarren denboralditik aurrera, non izar ukaezina izan zen. Gero, bigarren eta azken denboraldia hilabete honen amaieran estreinatuko den ‘Wicked’ sailean Fiyero printzearen antzezpenak iazko leihatilako arrakasta handienetako bat bihurtu zuen, eta ziurrenik aurtengoa ere bai.
Aurten Scarlett Johanssonekin batera ‘Jurassic World: Rebirth’ sailean parte hartzeaz gain, ‘The Way Back’ miniseriean (Emmy baterako izendapena jaso zuena), ‘W1A’ telesailean eta ‘Broadchurch’ ITVko arrakasta britainiarrean bezalako lanetan agertu da.
Oxfordshiren hazi zen, Britainia Handiko landa eremuan, hiru arreba nagusi zituela, eta bost urte zituenetik bazekien aktore izan nahi zuela, eta, ‘People’ aldizkariak azaltzen duenez, zazpi urte besterik ez zituela Londresko Royal Shakespeare Companyrekin ari zen eszenatokian. Bere ibilbideak ez dio unibertsitatea amaitzen utzi, berak kontatu duenez, bederatzi ikastaro desberdin egiten saiatu zela onartuz, eta baita biolontxeloa jotzen eta hainbat hizkuntza hitz egiten ere, arrakastarik gabe.
Bere homosexualitatea
Baileyk, gaur egun bakarrik egon arren, hainbat alditan azaldu du bere ibilbidearen hasieran presioa sentitu zuela bere homosexualitatea ezkutatzeko. Duela urte pare bat egindako elkarrizketa batean, adierazi zuen ez zuela inoiz ahaztuko filmaketa batean aktore lagun batek esan zion zerbait: “Bi gauza ez ditugu jakin nahi: alkoholikoa
zaren ala gay zaren”. “Horrelako zerbait sinetsi ahal izateko, botere-posizioan dagoen norbaitek esatea besterik ez duzu behar”, kontatu zuen elkarrizketan. “Beraz, noski, pentsatu nuen berari kasu egin behar niola. Zoriontsu izateko heterosexuala izan behar nuela pentsatu nuen”, azaldu zuen aktoreak, eta hogei urte inguru izan arte ez zien familiari edo lagunei gay zela esan. Orduan hausnartu zuen zoriontasunak zer esan nahi zuen berarentzat: “Hainbeste pentsatu nuen: ‘Ahaztu ezazu’. Nahiago nuke nire mutil-lagunaren eskua jendaurrean heldu edo nire aurpegiaren argazki bat Tinder-en jarri eta horretaz kezkatu ez izatea, paper bat lortzea baino”.
'Wicked' eta 'Bridgerton' telesailetako 37 urteko aktorea "Hollywoodeko izarrik
erakargarrienetako bat" aukeratu du People aldizkariak
Elkarrizketan, Baileyk txantxetan dio ospetsu batekin izan zuen lehen maitemintze laburra Eric-ekin izan zela, ‘La sirenita’ filmeko printzearekin. Are serioago, elkarrizketak azaltzen du iaz bere ongintzazko erakundea sortu zuela, ‘The Shameless Fund’ izenekoa, LGTBQ+ komunitatea finantzatzen eta laguntzen duena. “Gauza bikainak egin nahi dituzten eta ezin dutela sentitzen duten hainbeste jende dago, eta badakit LGTBQ+ komunitatea mehatxu izugarriaren pean dagoela orain. Beraz, izugarria izan da esperientzia duten pertsonak ezagutzea eta nik amestu besterik ezin nuen potentziala ikustea”, azaldu du.
Beste sexyak
Baileyk John Krasinski aktorearen lekukoa hartu du, ‘People’ aldizkariak 2024an aukeratua, baita
azken 40 urteetan zinema, musika, politika eta entretenimendu globaleko beste izar askoren lekukoa ere. Bizirik dagoen Gizonik Sexyena aukeratu zuten lehena Mel Gibson izan zen, duela lau hamarkada, eta ondoren Mark Harmon, Harry Hamlin, Sean Connery eta baita John F. Kennedy Jr. ere 1980ko hamarkadan. Laurogeita hamarreko hamarkada Tom Cruise, Patrick Swayze, Richard Gere, Brad Pitt, Harrison Ford eta George Clooneyren garaia izan zen. 2000ko hamarkadako lehen hamarkada Pierce Brosnan, Johnny Depp, Jude Law, Hugh Jackman eta Ben Affleckena izan zen. 2010eko hamarkada Ryan Reynolds, David Beckham, Bradley Cooper, Idris Elba eta Chris Hemsworth bezalako izarrentzat izan zen. Hamarkada hau aktoreentzat bakarrik izan da: Michael B. Jordanek inauguratu zuen 2020an, ondoren Paul Rudd 2021ean, Chris Evans 2022an eta Patrick Dempsey 2023an.
2025, bere urtea
2025. urteak beste mugarri bat markatu du Jonathan Baileyren ibilbidean, People aldizkariak Bizirik dagoen Gizonik Sexyena izendatu baitu.
‘Bridgerton’ eta ‘Wicked’ bezalako film arrakastatsuetan egindako paperengatik ezaguna, 37 urteko aktore britainiarra fenomeno mediatiko bihurtu da, ikusleak liluratuz bere talentuarekin eta itxura onarekin.
2025eko Bizirik dagoen Gizonik Sexyena
People aldizkariak, urteroko tradizio itxaropentsuagatik ezaguna, uneko karisma, erakargarritasuna eta eragina hobekien gorpuzten dituen pertsonalitatea aukeratzen du. Eta aurten, Jonathan Baileyren hautaketak bere ospea eta eragina gero eta handiagoa islatzen ditu, baita “Hollywoodeko izarrik irresistibleenetako bat” izatearen estatusa ere.
Oraingo honetan, Baileyren aktore talentua, benetakotasuna eta ekoizpen arrakastatsuetan duen presentzia izan ziren titulu hau irabazteko faktore nagusiak. Prozesuak editoreen eta adituen eztabaida barne hartzen du, joera kulturalak eta sentimendu publikoa aztertzen dituztenak.
Nor da Jonathan Bailey?
Jonathan Bailey antzerkian, zineman eta telebistan ibilbide sendoa eraiki duen aktore britainiarra da. 1988an Oxfordshiren jaioa, oso gaztetatik hasi zuen bere ibilbide artistikoa, zazpi urte besterik ez zituela Royal Shakespeare Company-rekin eszenatokira igoz.
Bere ibilbidean zehar hainbat paper egin dituen arren, nazioarteko ospea lortu zuen ‘Bridgerton’ Netflixeko telesail arrakastatsuan Anthony Bridgertonen paper nagusia egiteagatik. Aktore lanaz gain, LGTBQ+ komunitatearentzako eredu gisa aitortu dute.
Jonathan Baileyren ibilbidea
Jonathan Bailey ikuskizunen munduan gaztetatik hasi zen eta moldakortasunak eta etengabeko hazkundeak markatu dute. Antzerkian hasi zuen bere ibilbide profesionala, Royal Shakespeare Company bezalako antzerki konpainia ospetsuekin arituz.
Telebistan, Baileyk ‘Broadchurch’ eta ‘Leonardo’ bezalako telesail britainiar ospetsuetan distira egin du, ‘Bridgerton’ telesailean egindako paperari esker mundu mailako aitortza lortuz. ‘Wicked’ eta ‘Jurassic World: Rebirth’ bezalako film ekoizpen garrantzitsuetan parte hartzeak bere belaunaldiko aktore eskatuenetako bat bezala sendotu du.
“Azken 40 urteetan, Mel Gibson, Sean
Connery, Tom Cruise, Hugh Jackman edo David Beckham izan dira uneko gizonik sexyenak, aldizkariaren arabera
Azken urteetako Munduko Gizonik Sexyenak
Urtero, People aldizkariak entretenimendu munduko pertsonaia nabarmen bat aitortzen du “Bizirik dagoen Gizonik Sexyena” tituluarekin. Hona hemen azken bost urteetako irabazleen begirada bat:
• 2024: John Krasinski: bere moldakortasunagatik ezaguna, ‘The Office’ bezalako telesailetan eta ‘A Quiet Place’ sagako protagonista eta zuzendari gisa nabarmendu zen.
• 2023: Patrick Dempsey: ‘Grey’s Anatomy’-ko Dr. McDreamy ahaztezina 57 urterekin aukeratu zuten, erakargarritasuna eta karisma adingabeak direla erakutsiz.
• 2022: Chris Evans: ‘Captain America’-ren izarra Marvel unibertsoan, bere xarma eta zinema ibilbide sendoagatik aitortu zuten, zaleen gogokoena bihurtuz.
• 2021: Paul Rudd: bere talentu komikoagatik ezaguna, Ant-Man antzeztu zuen Marvel Zinema Unibertsoan eta ‘Friends’ eta ‘The 40-Year-Old Virgin’ bezalako telesail ezagunetan agertu zen.
• 2020: Michael B. Jordan: ‘Creed’ eta ‘Black Panther’ filmetan nabarmendu zen, Hollywoodeko aktore belaunaldi berri baten eredu bihurtuz.
Bere arrakastaren gakoak
Hona hemen Jonathan Bailey urteko gizona izatearen bost gako nagusi:
1. Bizirik dagoen Gizonik Sexyena 2025ean
Titulu hau ez zen arbitrarioki eman; editore eta aditu talde batek eztabaidatu zuen, joera kulturalak eta sentimendu publikoa aztertuz ondorio horretara iristeko.
2. LGTBQ+ liderra
Bizirik dagoen Gizonik Sexyena titulua irabazten duen lehen gizon homosexual bihurtu da. Hau beste lorpen bat da LGTBQ+ komunitatearen aldeko aktibista gisa duen lanean. Izan ere, The Shameless Fund-en sortzailea da, LGTBQ+ komunitatearekin lotutako hainbat kausa laguntzen dituen ongintzazko erakundea.
3.Animalien maitalea
Uneko gizona izateak aldizkari askoren azaletan ateratzea dakar. Horietako batean, People aldizkarian, uretatik ateratzen erakusten da bere txakurra, Benson, besoetan duela. Eta ez da ikuskizunerako bakarrik; animalien maitalea da, eta horrek beti irabazten dizkio puntuak.
4. Haur arima
Baileyri buruz jendea konkistatu duen beste gauza bat bere naturaltasuna eta haur espiritua da. People aldizkariari emandako elkarrizketa horretan, esan zuen berarentzat zita perfektua Legoarekin eraikitzea izango litzatekeela.
5.Operación Triunfora bisita
Joan den azaroaren 6an, Operación Triunfo Akademia Oz bihurtu zen, eta lehiakideek filmeko hiru izarrek bidalitako mezu bat entzun ahal izan zuten. Eta han zegoen Bailey. Ez zuen gaztelaniaz hitz egiten bere lagun Erivok bezala, baina lehiakideei bizitzan zehar dantzatzeko eskatu zien. Mezu ederra; ziur aski ez dute ahaztuko.
Hauek dira Bailey uneko gizona bihurtu izanaren 5 arrazoi. Zalantzarik gabe, bonbazia handian esango dio agur 2025. urteari.
Ibilketa Nordikoa: Makilekin ibiltzearen onurak
Javier Sánchez Marcos
Ez da ezohikoa jada Ibilketa Nordikoaren (nordic walking) zaletu batekin topo egitea landa-eremuan, mendian, hondartzan edo baita hirian ere. Kirol horrek eskiatzeko erabiltzen direnen antzeko makil espezializatuekin ibiltzea dakar. Azken urteotan, ospea handia lortu du eta nazioarteko lehiaketa-kiroltzat hartzen da gaur egun.
Hala ere, diziplina hori ez da batere berria. Finlandian sortu zen 1930eko hamarkadan, eskiatzaile iraultzaileentzako udako entrenamendu-metodo gisa, elurrik ez zegoenean. Geroago, 1960ko hamarkadan, Finlandiako atletek makilak ere erabiltzen zituzten kros lasterketetarako prestatzeko, eta horrek sauvakävely (“makilekin ibiltzea”) izeneko kirol berri baten garapena ekarri zuen. 1990eko hamarkadan hasi zen ospea hartzen Europan, batez ere Alemanian eta Austrian. Estatu Batuetara iritsi zen 2000ko hamarkadaren hasieran eta azkar irabazi zituen fitness zaleak.
Hauek dira bere botereak
Joeraz gain, ba al dago abantailarik ibiltzeko makilak erabiltzean? Nabariena da egonkortasun handiagoa ematen dutela eta gorputza hobeto mugitzen laguntzen dutela, ahalegina optimizatzeko aukera emanez.
Baina alternatiba bat ere bada, adina edo egoera fisikoa edozein dela ere, guztiontzat egokia: kirolari profesionaletatik hasi eta aisialdiko ibiltarietaraino denek praktikatzen dute. Errehabilitazio programetan jarduera arrunta ere bihurtu da eta osasun-profesionalek gomendatzen dute ariketa mota seguru eta eraginkor gisa.
Ibilketa nordikoaren bertute nagusia da eragin txikiko ariketa kardiobaskularra dela eta artikulazioetan tentsio gutxiago eragiten duela. Ibilketa soilarekin konparazio sendorik ez dagoen arren, makilak erabiltzeak, zalantzarik gabe, pisua gorputz osoan banatzen laguntzen du eta lurzoruaren erreakzio-indarrak hobetzen ditu, eta horrek beheko gorputz-adarretan duen eragina gutxitzen du.
Ikerketa anitzek praktika honen osasun-onurak adierazten dituzte talde batzuentzat. Horrela, haien emaitzen arabera, ibilketa nordikoa gomendatzen da menopausia osteko emakumeentzat, diabetes mellitusa duten adinekoentzat, bularreko minbizia duten emakumeentzat, gaixotasun kardiobaskularrak dituztenentzat, Parkinson gaixoentzat eta bihotzeko errehabilitazioa egiten ari diren pazienteentzat.
Ibilketa nordikoak eragin positiboak dituela frogatu da edozein praktikatzaileren egoera emozionalean eta, oro har, osasunean eta egoera fisikoan. Beraz, adituek etorkizunean obesitatea eta/edo gehiegizko pisua duten pazienteen errezeta kontuan hartzea gomendatzen dute.
“Ibilketa nordikoak ospe handia lortu du azken urteotan, eta nazioarteko lehiaketa-kiroltzat hartzen da gaur egun
Ondo praktikatzeko aholkuak
Orain arte azaldutako guztiak martxa nordikoa hasteko konbentzitu bazaitu, hona hemen erabiltzaileentzako gida labur bat, kontuan hartu beharreko alderdi hauekin.
• Makilak aukeratzea. Ez da edozein makila balioko. Garrantzitsua da zure altuerarako eta egoera fisikorako egokiak izatea. Gomendio orokorrek ukondoetatik haratago luzatzea eta material arin eta iraunkor batez eginda egotea barne hartzen dute.
• Makilaren heldulekuaren indarra. Ez da gehiegizkoa izan behar. Uhala hatzen artean bildu eta atzera tolestu, gorputzetik pixka bat urrunduz.
• Besoen mugimendua. Mugimendu hau modu naturalean egin behar da, ukondoak 90 gradu inguru tolestuta. Mugimenduak urrats hauek jarraituko ditu: makila zure aurrean jarri, be-
soarekin eta hankarekin bultzatu makila atzean uzteko, eta prozesua errepikatu.
• Oinen kokapena. Mugimendu natural eta osoa egin behar da, orpotik behatzetara, eta gero oinaren puntatik bultzatu. Hankak sorbalden zabaleran egon behar dira pisuaren banaketa simetrikoa bermatzeko.
• Jarrera. Bizkarra zuzen mantendu eta sorbaldak erlaxatuta. Zure hankek eta besoek mugimendua naturalki jarraitu behar dute.
• Aurrerapausoa. Makilarik gabe ibiltzean baino zertxobait luzeagoa da. Mugimendua besoen mugimenduarekin batera doa.
• Abiadura. Lehenengo aldietan, erritmo leun eta erosoan ibili behar duzu teknika behar bezala aplikatzeko. Besoen eta hanken mugimendua automatizatu eta fluidoa denean, erritmoa bizkortu dezakezu.
Laburbilduz, ibilaldi nordikoa, bakarrik edo taldean izan, gero eta kirol gehiago da, osasunerako onura ugari eskaintzen dituena. Hala ere, ezinbestekoa da teknika egokiarekin praktikatzea, lesio posibleak saihesteko eta onurak maximizatzeko.
Ibilketa Nordikoaren 7 onura
Ibilketa nordikoa makilekin ibiltzea da, adin eta gaitasun guztientzat kirol osasuntsuenetako bat. 7 onura partekatuko ditugu eta produktuak gomendatuko ditugu.
Ibilketa nordikoa gero eta ezagunagoa da, batez ere adinekoen eta lesio batetik sendatzen ari diren kirolarien artean, gure muskuluen % 90 arte aktibatzen baitu, beheko gorputz-adarretako artikulazioetan karga eta eragina murriztuz eta jarrera eta koordinazioa hobetuz.
Kirol oso osasungarria
Elena Isla doktoreak, Sanitas La Moraleja Unibertsitate Ospitaleko Kirol Medikuntzako Unitatekoak, dioenez, “jarduera segurua da, bai egoera fisikoan bai praktikatzen duen pertsonaren osasunean eragin positiboak dituena. Ariketa aerobiko integrala da, erresistentzia, indarra, mal-
gutasuna, koordinazioa eta oreka hobetzen dituena, eta ondorioz, osasun muskuloeskeletiko eta kardiobaskularrean onurak ditu, besteak beste”.
Bere onura fisiko eta motor nagusiei dagokienez, ibilketa nordikoak “gorputzeko goiko eta beheko muskulu guztiak aktibatzen ditu, beheko gorputz-adarretako artikulazioetan karga eta eragina murrizten du, ariketa fisikoan jarrera egokiagoa izatea errazten du makilen erabilerari esker, eta koordinazioa hobetzen du”.
“Errehabilitazioprogrametan jarduera arrunta ere bihurtu da eta osasun-profesionalek gomendatzen dute ariketa mota seguru eta eraginkor gisa
Bikoteentzako Ibilketa nordikoaren onurak
Gainera, Isla doktoreak ziurtatzen du gaixotasun batzuen sintomak arindu eta beste batzuk prebenitu ditzakeela: “Zentzu honetan, nabarmentzekoa da lipidoen profilen eta intsulinarekiko erresistentziaren hobekuntzak, pisuaren kontrolarekin batera, gaixotasun metaboliko eta kardiobaskularren prebentzioan nola laguntzen duen. Gainera, nabarmen laguntzen du jarrerazko eta muskulu-eskeletiko arazoak prebenitzen, baita infekzioak prebenitzen ere, sistema immunologikoa indartuz”.
Baina zer gertatzen da maila psikologikoan?
Kanpoan, eremu naturaletan eta taldean egiten den jarduera gisa, “Ibilketa nordikoak estres, antsietate eta depresio mailak murriztea eta loaren kalitatea hobetzea dakar. Goikoarekin batera, kontzentrazioan eta koordinazioan hobekuntzak ere ibiltzearen ondorio positiboak dira”.
Ibillketa nordikoaren 7 onura
1. Arnasketa gaitasuna handitzen du Ibiltariaren posizioak saihets-hezurra guztiz irekitzea ahalbidetzen du, oxigenazio handiagoa ahalbidetuz.
2. Pisua galtzea sustatzen du Oxigeno kontsumoa eskatzen duen ariketa aerobikoa da, gihar masa handia mobilizatuz, ohiko ibilaldiarekin alderatuta % 40 onura gehiago lortuz. Ibilketa nordikoa aproposa da gantz masa galtzeko.
3.Bihotza indartzen du Bihotzera odolaren itzulera handitzen du. Gaitasun aerobikoa hobetzen denez, bihotz-maiztasuna txikiagoa da.
4. Odol-zirkulazioa hobetzen du Ariketa aerobikoaren gihar eta bihotzeko ahaleginak zirkulazioa hobetzen du eta odol-presioa jaisten du.
5.Aldartea hobetzen du Poztasuna, betetasun sentsazioa eta askatasuna dira kirol honek ematen dituen sentsazioetako batzuk, eguneko edozein ordutan, taldean edo bakarrik praktika daitekeena.
6. Hezurrak indartzen ditu
Ibilketa nordikoa onuragarria da hezurrentzat, makilen lurraren aurkako kontaktuak artikulazioei laguntzen dieten eta osteoporosia prebenitzen laguntzen duten bibrazioak sortzen baititu.
7. Diabetesa prebenitzen du Giharrek glukosa erabiltzeak odoleko azukre mailak egonkortzen laguntzen du eta sindrome metabolikoa prebenitzen eta diabetesa hobetzen laguntzen du.
Kirol hau behar bezala egiteko, garrantzitsua da gorputzaren goiko eta beheko aldeak ondo berotzea lesioak saihesteko, baita ekipamendu egokia janztea ere: ibiltzeko diseinatutako oinetakoak, pausoaren luzera dela eta aurrealdean malgutasun handia dutenak.
GOLDENagealdizkaria
abendua 2025 GOLDENsport 39
Arropa transpiragarria, gorputza aurrera bultzatzeko aukera ematen duen makila espezifikoa, etengabe eskuan eusten dena. Oso garrantzitsua da gainazal gogorretarako gomazko takoek/alfonbrak makilaren inklinaziorako ebaki diagonala izatea
Makilen desabantailak
1. Makilen erabilera okerra
Gorputzaren eta makilaren arteko distantzia gehiegizkoa bada, ez da ahalegina murrizteko abantaila galtzen bakarrik, baita biraketa mugimendu gehiegi ere sor daiteke. Horrek mendizalearen oreka arriskuan jar dezake.
2. Oreka sentsazioa gutxitzea
Makilen erabilera luzeak norbanakoaren oreka eta koordinazio sentsazioa murriztu dezake. Desabantaila hau gero eta ageriagoa da eta oreka arazo batzuk sor ditzake, batez ere mendigune zailetan, non makilaren erabiltzaileak ezin duen bere makila erabili. Izan ere, mendi istripu mota ohikoena, estropezu egiteagatik erortzea, arrisku handiagoa izan daiteke orain. Hori dela eta, istripuak makilak erabiltzean ere gertatzen dira.
3.Babes mekanismo fisiologikoen murrizketa
Presio eta karga estimulu handiak oso garrantzitsuak dira artikulazio kartilagoaren nutrizio normalerako eta baita muskuluen garapena eta elastikotasuna entrenatzeko eta mantentzeko ere. Makilen erabilera jarraituak estimulu fisiologiko garrantzitsu hauek murrizten ditu.
4. Bihotz-maiztasunaren igoera
Goiko gorputz-adarretan muskulu-jarduera handitzearen ondorioz gertatzen da hori, indar eta koordinazio handiagoa behar baitute, eta motxilaren pisuak batzuetan ez baitu laguntzen. Makilek edo mendiko makilek ere erabilezin uzten dizkigute eskuak, gerta daitezkeen istripuetatik, eta mendian mota asko daude. Erortzen bazara, ezin duzu zeure burua harrapatu.
Ezin duzu eutsi, eta makila edo bastoiarekin gehiago mindu zaitezke.
Adineko pertsonentzat, entrenamendurako lagungarriak dira, medikuaren aholkuarekin, baina mendira bazoaz eta lurra apur bat konplexuagoa bada, gozatu ibilbideaz beti bezala, zure gorputzak ibiltzeko modu tradizionala berreskura dezan, benetan onuragarria baita zure osasunerako eta zure oreka hobetzen jarraituko duena. Zure osasunerako behar badituzu, ongi etorriak dira.
• Kirola: Makilen erabilera eraginkorrari esker, gure muskuluen % 90 arte landu dezakegu, eta horrek ibilketa nordikoa kirol oso osoa bihurtzen du. Gainera, inpakturik ez izateak edonorentzat egokia bihurtzen du.
• Bultzada: Hori lortzea da makilak eramateko arrazoia. Besoei ibiltzean paper aktiboa ematen laguntzen digute, horrela gure gorputzeko muskulu guztiak erabiliz. Sekretua: lurrean makilekin indarra aplikatzea.
• Makilak: Ibilketa nordikoa praktikatzeko, makilak behar ditugu, eta, funtsean, ibilketa nordikoko makilak izan behar dute. Hauek eta trekking makilen arteko oinarrizko aldea eskumuturreko uhalan datza, makila eskuan eusten digun eskularruan.
Neguko kirolak bai, baina segurtasunez
Neguko denboraldi guztietan, eski-estazioak eta mendi-eremuak zaletuez bete-tzen dira, eskia, snowboarda, erraketekin ibiltzea edo izotz gaineko patinajea praktikatzeko, hotzaz eta elurraz gozatzeko irrikaz. Elurrak magnetismo berezia du, paisaia, ariketa fisikoa eta adrenalina konbinatzen baititu. Hala ere, jarduera horiek hainbat arrisku ere badituzte, eta horiek ulertu behar dira horiek prebenitzeko eta denboraldia hondatu dezaketen konplikazioak saihesteko.
Aisialdirako alderdi hutsaz harago, mediku espezialistek ohartarazten dute neguko hilabeteetan jarduera mota horiekin lotutako lesioen gorakadaz. Traumatologia-estatistikek erakusten dute urtero kasuen gorakada bat dagoela kliniketan eta ospitaleetako larrialdi-zerbitzuetan, erorketen, hausturen, luxazioen edo muskulu-lesioen ondorioz.
Eta istripu horietako asko prebenitu daitezkeen arren, arrazoi ezagunengatik gertatzen jarraitzen dute: prestaketa-falta, ekipamendu desegokia eta norberaren gaitasunak gehiegi estimatzea.
Beraz, neguko kirolez arriskurik gabe gozatu nahi baduzu, ikuspegi integrala izan behar duzu: aurretiazko prestaketa, teknikaren ezagutza, ekipamenduaren erabilera zuzena, gorputza hotzetik babestea eta sintomei arreta jartzea. Hori da lesioak saihesteko, esperientziaz gehiago gozatzeko eta denboraldia atzerapausorik gabe luzatzeko errezeta.
Askotan gutxietsi egiten den funtsezko alderdi bat denboraldia hasi aurreko prestaketa fisikoa da. Gorputzak pixkanaka egokitu behar du neguko kirolek dakarten ahaleginera, eta kirol horiek ez dute soilik erresistentzia kardioarnasgarria behar, baita indar muskularra, bizkortasuna eta propiozepzio ona ere, ustekabeko lurzoruari erantzuteko.
“Ezinbestekoa da berotzea edozein kirol jarduera hasi aurretik gorputza prestatzeko”, gogorarazten du María Ángeles Gómez Bermejo doktoreak, Madrilgo Infanta Elena Unibertsitate Ospitaleko Kirurgia Ortopediko eta Traumatologia Saileko buruak. Aholku hau bereziki garrantzitsua da udazkenean jarduera fisiko erregularra mantendu ez duten edo denboraldia egoera fisiko baxuarekin hasten duten pertsonentzat.
Horregatik, espezialistek gomendatzen dute denboraldi-aurreko entrenamendua, indar eta egonkortasun ariketak barne hartzen dituena, kirol mota hauetan gehien parte hartzen duten
Nuria Gil Calviño
GOLDENagealdizkaria
abendua 2025 GOLDENsport
gihar-taldeetan arreta jarriz: hankak, sabela, bizkarra eta besoak. Gihar-tonua, koordinazioa eta oreka hobetzen aste batzuk lehenago inbertitzeak aldea eragin dezake egun seguru baten eta larrialdietara joan behar izatearen artean.
Teknika, ekipamendua eta babesa: ez dira bigarren mailakoak. Teknika ikastea eta ekipamendua behar bezala erabiltzea beste zutabe funtsezko batzuk dira. Askotan, lesioak ez dira kirolaren beraren zailtasunagatik gertatzen, baizik eta oinarrien ezagutza faltagatik edo ekipamendu desegokia edo gaizki egokitua izateagatik. “Istripu asko gertatzen dira esperientzia faltagatik edo ekipamenduarekin ezagutza ez izateagatik”, dio María Brotat Rodríguez doktoreak, ospitale bereko Sorbalda eta Ukondo Unitateko espezialistak.
Boten, loturaren, babes-ekipoen eta kaskoen aukera kirolariaren trebetasun-mailara eta ezaugarri fisikoetara egokitu behar da. Ekipamenduaren mantentze-lanak ere badu eragina: gaizki doitutako loturak edo bota desegokiek lesio-arriskua handitu dezakete. Gainera, babes-ekipoak ziurtatuta eta egoera onean egon behar dira, batez ere haurrentzat eta snowboarderrentzat.
“Istripuzko erorketek luxazioak eta hausturak eragin ditzakete goiko eta beheko gorputz-adarretan, baita bizkarrezurrean ere”, gaineratu du Brotat doktoreak, gogoraraziz ez direla kolpe edo ubeldura txikiak soilik, baizik eta premiazko arreta medikoa behar duten eta epe luzerako ondorioak izan ditzaketen lesio larriak.
Neguko kiroletako lesio ohikoenak: zer, zergatik eta nola saihestu
Neguko kirol guztiek ez dituzte arrisku berdinak edo ez dituzte gorputzeko eremu berdinak eragiten. “Neguko kiroletako lesio ohikoenak batez ere belaunari eragiten diote eskiatzaileen kasuan, eta eskumuturrari eta sorbaldari snowboarderren kasuan. [...] Hasiberriak, lehen egunean lesionatzen direnak, snowboarderrenak eta gizon
gazteak dira lesioak izateko joera handiena duten taldeak”, azaldu du Gómez Bermejo doktoreak. Snowboardak, bereziki, eskiarekin alderatuta arrisku-profil desberdina du. Belauneko bihurdurak edo menisko-hausturak ohikoak diren arren eskian, besoetan eta sorbalden gainean erortzea ohikoagoa da snowboardean. Brotat doktoreak azaltzen du “sorbaldako eta eskumuturreko lesioak maiz gertatzen direla neguko kiroletan, erorketa eta mugimendu bat-batekoengatik”.
Entrenamendu egokitik hasi eta ekipamendu egokiraino, hona hemen zure muskuluak, artikulazioak eta ekipamendua prestatzeko argibideak
Sorbaldaren kasuan, makilen erabilerak edo snowboardean ohikoak diren aireko maniobrak beso-erdi errotadorearen hantura eragin dezakete, besoen mugimendurako funtsezko egitura bat. Eskumuturreko eta eskuko lesio ohikoenen artean daude “eskiatzailearen erpurua”, erpuruaren alboko lotailu medialaren haustura dakarrena, eta “snowboardlariaren haustura, orkatilako astragaloari eragiten diona; bi patologia ohikoenak dira”, Brotaten arabera. Amando Macera doktoreak, Kirurgia Ortopediko eta Traumatologia Saileko Oin eta Orkatilako Unitateko espezialistak, belauneko lesioak ere arazo errepikakor gisa aipatzen ditu: “Bat-bateko biraketa edo ustekabeko biraketa batek ubeldura soil batetik hasi eta aurreko lotailu gurutzatuaren haustura edo menisko-hausturak bezalako lesio larrietaraino edozer gauza eragin dezake”. Eta ez da lurra bakarrik: oinetakoek ere badute zeresana. “Bota estuegiek giharretako tentsioa eta mina eragin ditzakete,
eta solteegiek, berriz, bihurdurak izateko arriskua areagotzen dute”.
Gomendioak maila guztietarako: hasiberriak, afizionatuak eta adituak
Elurraz segurtasunez gozatzea guztion eskura dago, ezagunak izan arren, oraindik ez baitira aldizka aplikatzen oinarrizko jarraibide batzuk jarraitzen badituzu. Sergio Díaz Blanco kirol-medikuntzako espezialistak istripuen arriskua minimizatzeko gakoak laburbiltzen ditu sei aholku nagusitan: “Eskola profesionaletan eskolak hartu, erortzeko teknikak ikasi inpaktu handiak saihesteko, denboraldia hasi aurretik entrenamendu espezifikoa egin, kaskoa eta babes-ekipo egokia erabili, ekipamendua egoera onean eta kirolariaren trebetasun-mailara egokituta mantendu, eta erreakzio-denbora oztopatzen duten alkohola eta drogak saihestu”.
Ikaskuntza progresiboa, gainbegiratze profesionala eta ibilbideen hautaketa errealista berdin garrantzitsuak dira, batez ere diziplina hauetan haurrentzat edo hasiberrientzat. Gehiegizko konfiantza arrisku-faktore ohikoenetako bat da eskiatzaile esperientziadunen artean, malda-baldintzak edo beren nekea gutxiesten baitute.
Jardueraz harago: suspertzea, hotzetik babestea eta ingurumenarekiko kontzientzia
Neguko kiroletan segurtasuna ez da jarduera fisikoarekin amaitzen. Kirol osteko arreta, hotzetik babestea eta ingurumenarekiko kontzientzia esperientzia osasuntsu eta jasangarri bat osatzen dute. Atsedena funtsezkoa da muskuluak birsortzeko eta gehiegizko ahalegina saihesteko. Jarduera egunak suspertze egunekin, luzaketekin eta hidratazio egokiarekin txandakatzea plangintza onaren parte da.
Gainera, garrantzitsua da muturreko hotzaldiak gorputzean dituen ondorioak kontuan hartzea. Tenperatura baxuek izozteak, deshidratazioa edo arnas gaixotasunak okerrera eragin ditzakete.
Geruzatan jantzitako arropa termiko egokiak, eguzkitako kremak eta UV babesa duten eguzkitako betaurrekoak erabiltzearekin batera, azala eta muki-mintzak babesten laguntzen du. Azkenik, ezinbestekoa da gogoratzea mendiko inguruneak ekosistema hauskorrak direla. Neguko kirolak arduraz praktikatzeak babestutako eremuak errespetatzea, zaborra ez botatzea eta estazioen eta tokiko agintarien argibideak jarraitzea ere esan nahi du. Naturaz gozatzea bateragarria da hura babestearekin.
Nola gozatu neguko kirolez segurtasunez: praktika onerako aholku medikoak dituzue hemen
50 urterekin eskiatzen hasi
40 urterekin erdi-adineko krisia gertatzen bada, 50ekoa askoz ere esanguratsuagoa da. Adin enblematiko horietara iristeak auto-hobekuntza sentsazioa dakar berarekin, eta “oraindik gaztea naiz!” oihuka, askok hogeita hamar urteko baten grinaz botatzen dute beren burua lehenago inoiz praktikatu ez dituzten kirolen besoetan.
Eskiatzeahorietakobatda.“Edozeinadinetanhas zaitezke eskiatzen, osasun eta egoera fisiko egokia baduzu”, dio Jesús Pérezek, Espainiako Neguko Kirolen Federazio Errealeko (RFEDI) selekzio nazionalen entrenatzaile fisikoak. Félix Arévalo, Madrilgo Maratoi Popularreko entrenamendu planen zuzendaria, bat dator: “Gaur egun, 40 urterekin, pertsona gaztea da. Osasunak eusten dion bitartean, kirola praktikatzen jarrai dezake. Nik neuk nire marka pertsonala maratoi batean ezarri nuen, bi ordu eta 40 minutu, 43 urterekin”.
Hala ere, eskiatzea ez da edozein diziplina. Abiadura bere osagai nagusietako bat denez, arrisku handiko kiroltzat hartu behar da. Honi gehitu behar zaizkio praktikatzen den inguruabarrak: goi mendiak, non hotza, altitudea eta askotan eguraldi desatseginak dauden, hala nola lainoa, haizea
eta elurra. Baldintza hauek oinarrizko ezaugarri batzuk eskatzen dituzte praktikatzen hasteko, are gehiago aipatutako adinetan.
Gorputzaren aldaketak
“Nahi izan arren, 40, 50 urterekin eta hortik aurrera, ez zara 20 urterekin bezalakoa; adinak markatzen ditu gure gaitasunak. Adin horretatik aurrera, artikulazioak sentikorragoak bihurtzen dira, eta emakumeek aldaketa organiko erabakigarri bat jasaten dute: menopausia, eta horrek hezurretako kaltzio mailetan eragina du, gutxitzea eta gorputzaren egitura hauskorragoa bihurtzea eraginez”, azaldu du Antonio Pérez kirol medikuak.
Era berean, egia da gure gizarteko bizi-mailak hamarkada batzuk pentsaezinak ziren maila fisiko eta osasun mailak handitu dituela, eta horrek bizitza atletikoa luzatzea dakar. “Jendeak ez du mugarik, osasun eta egoera fisiko normaletan badaude, noski. Nik zuzentzen ditut RFEDIko master eski taldeak. 35 urtetik gorakoak dira, baina maila bikaina erakusten dute eta urteek ez dirudi eraginik izan dietenik”, ados dago Isidoro Ruiz, entrenatzaile eta eski irakasle beteranoa, Carolina Ruiz Espainiako txapeldunaren aita.
Adin honetako norbaitek eskiatzen hasi nahi badu, azterketa medikoa egitea egin beharko lukeen lehenengo gauza da. “Ezinbestekoa da osasuna egiaztatzea eta indar fisikoaren eta gihar-potentziaren ebaluazio zehatza egitea. Garrantzitsua da, halaber, hanka-luzeraren desadostasunik, asimetriarik edo gihar-desorekarik dagoen egiaztatzea. Nahiz eta hau benetan utopia den. Ez dut uste inork egiten duenik”, onartzen du Pérezek.
Profesionalak
Arévalo beteranoak iritzi bera du: “Entrenatzaileek funtsezko zeregina dute edozein kirol modu gutxien zorrotzean praktikatzeko. Saihestu behar dituzu esperientzia handiagoa duten lagunen aholkuak eta baita Interneten irakurtzen duzuna ere. Profesional kualifikatu baten gidaritzapean bakarrik irits zaitzake urrunago eta modu seguruago batean”.
Bitxia bada ere, eskiatzaileek askotan izaten duten arazoetako bat gehiegizko autoestimua da. Guztiok uste dugu benetan baino hobeto eskiatzen dugula. Pertzepzio oker horrek batzuetan esperientzia desatseginak eragiten ditu eta, are okerrago, erorketak eta lesioak. Irakasle batengan konfiantza baduzu, hau konpontzen da. Haien esperientziari esker, akatsak zuzentzen dira, eta haien eski mailarekin alderatuz, gure benetako trebetasuna egiaztatzen dugu. Eskiatzaile hasiberrientzako benetako aingeru zaindari gisa dugun eginkizun hau bereziki garrantzitsua da beteranoen artean.
Ehundurak, koloreak eta kontrasteak 2025eko neguan
Eguraldi hotzaren etorrerak esaten digu zein jantzi eta kolorek menderatuko duten 2025eko negua. Negu hau estiloz eta berritzez gainezka iristen ari da, hilabete hotzenetan janzteko modua modernizatuz. Ehundura erosoetatik hasi eta kolore-paleta ustekabeetaraino, joera berriek aldea eragiten duten jantziekin esperimentatzera gonbidatzen gaituzte. Denboraldi honek erosotasunaren eta dotoreziaren arteko oreka aurkitzeko beharra ere azpimarratzen du. Oreka hori nola lortu eta non aurkitu erakutsiko dizugu orain.
Tonu hotzak
Negu honetako kolore nagusiak tonu hotzak dira: zuriak, gris perlatsuak eta urdin oso argiak. Itxura garbi eta futurista eskaintzen dute, batez ere laneko berokietan, puntuzko jantzi multzoetan eta osagarri minimalistetan. COS, Zara
eta Mango markek tonu sorta zabala eskaintzen dute tonu horietan.
Bouclé eta larruzko oihalak
Bouclé oihalak, gainazal ehunduarekin, indarrez itzultzen ari dira. Material hori jaketan, berokietan eta gonetan erabiltzen da, ukitu dotorea emanez erosotasuna galdu gabe. Larrua ere bere marka uzten ari da jantzi handietan, eta larru artifizialaren beroki klasikoa ordezkatzen ari dira. Bertsio merkeak H&M edo Stradivarius-en aurki daitezke.
Bota altuak eta larruzko Ugg estiloko botak
Negu honetan, bota altuak, zuzenak eta kremailerarik gabekoak dira gogokoenak egun hotzetan itxura hobetu nahi dutenen artean. Midi gonekin, galtza zuzenekin edo soineko zorrotzekin konbinatuta, haien diseinu minimalista ia edozein estilotara egokitzen da. Orkatilarainoko bota forratuak erosoagoak eta beroagoak dira, eta oso modan daude aurten ere. Primark-ek aukera zabala du.
Ehun distiratsuak eta satina
Metaliko bizietatik urrun, distira sinpleak nagusitzen dira negu honetan: satina, lurex argia eta distira sotilak dituzten ehunak. Bereziki ondo geratzen dira blusetan, goikoetan eta soinekoetan, erraz konbinatzen baitira jantzi sotilagoekin. Dotorezia galdu gabe argitasuna gehitzen duen joera da. Irudi berririnterpretatuak
Irudiak oraindik ere presente daude, baina ber tsio abstraktuagoetan edo paleta monokromatikoetan. Negu honetan, estanpatu lausoak edo
Nuria Gil Calviño
asimetrikoak nabarmentzen dira trajeetan, berokietan eta bufandetan. Massimo Dutti, Mango eta Benetton bezalako markek interpretazio modernoago honen aldeko apustua egin dute.
Puntuzko jantziak
Puntuzko jantziak modan daude berriro, baina aurten mahuka zabalak, tolesturadun lepo altuak, sorbalda egituratuak eta tolestura estrategikoak dituzte. Jantzi hauek edozein itxura hobetzen dute erosotasuna galdu gabe. Uniqlo, Coldculture eta Other Stories-ek aukera oso interesgarriak dituzte.
Maxi poltsak
Poltsa txikiek maxi poltsei ematen diete lekua, gero eta ohikoagoak direnak. Eguneroko erabilerarako diseinatuta, forma praktikoagatik eta estetika dotoreagatik bereizten dira. Larru zurrunetan edo ehun teknikoetan, itxura informalekin zein formalagoekin ondo konbinatzen dira. Bimba y Lola, Longchamp eta Parfois-en aurki ditzakezu.
Lumazko jaka
Lumazko jaka itzuli da, baina ez gogoratzen duzun bezala: mozketa diagonalek, akabera mateek eta tonu neutroek neguko oinarrizko jantzi dotorea bihurtzen dute. Bertsio laburrek, handiek edo orkatiletaraino iristen direnek denboraldiko piezarik eskatuenetako bat bihurtzen dute.
2025/2026ko neguko 10 moda joera jarrantzitsuenak
Nazioarteko pasareletako proposamen indartsuenak aztertu dira ere denboraldi hotz honetan zure itxurak prestatzen laguntzeko. Kontuan izan hurrengo lerroetan datorrena.
Ofizialki, hotza geratzeko itzuli da. Zure armairua aldatu ondoren, garaia da hurrengo egunetarako jantzi behar duzuna ezinbesteko egoki eta hutsegiterik gabekoekin osatzeko, eta noski, denboraldiko joera batzuekin, hala nola, estanpatutako jantziak edo diseinu bohemioak, munduko pasarela ospetsuenen beste ideien artean.
Oraingoan, moda proposamen indartsuenek gure bertsio erosoena aurkitzera gonbidatzen gaituzte, diseinu erosoekin eta kolore gonbidagarriekin, baina baita glamour ukituekin ere, eguneroko erabilerarako ere, parpailak eta lentejuelak bezalako xehetasunen bidez. Jarraian, 2025/2026ko neguko joera garrantzitsuenak aztertuko ditugu. Zein aukeratuko duzu?
• Larruzko Berokiak. ‘Teddy’ beroki baten ehundura erosoak negu osoan bero mantenduko zaitu.
• Txokolate marroia. Kolore bero, gozo eta gonbidagarri hau izarra izango da jaka, galtza, osagarri eta burutik oinetara itxurak egiteko.
• Parpaila. Ehun gardenek ezinbestekoak izaten jarraituko dute itxura dotoreenetarako.
abendua 2025
• ‘Slouchy’ botak. Larruz eginda eta apur bat zimurtuta, moda bohemioko adituen oinetako izarrak dira.
• Gona kaskadak. Jantzi zimurtu hauek hemen daude soineko erromantikoak kentzeko.
• Galtza bonbatxoa. Nerabezaroan janzten zenuen 2000ko hamarkada hasierako estilo eroso, bohemio eta hori berreskuratzeko garaia da.
• Lentzeria diseinuak. Delikatuak, dotoreak eta oso sexyak, pieza hauek geruzatan janzten dira.
• Glam ukitu bat. Distira beti da ongi etorria festa edo eguneroko itxura batean. Gerrikoak. Maxi neurrietan, soinekoak, bakeroak eta gona solteak goratzeko osagarri izarra dira.
• Animalia estanpatua. Lehoinabarra, sugea, zebra... Aukeratu zurea basatitasun ukitu bat emateko.
1. Animalia-estanpatua
Lehoinabarra armairuko oinarrizko elementu gisa finkatu den arren, 2025eko negu honetan gure alde basatia askatzeko garaia da, sugearen antzeko estanpekin, edo behi-estanpa, mendebaldeko estetikaren zaleentzat.
2. ‘Animal-print’
Gehiago gehiago da. Oraingoan, animalia-estanpa diseinuak ez dira osagarrietan bakarrik aurkitzen, baita itxuraren pieza nagusietan ere, galtzetatik hasi eta berokietaraino, Gannik proposatzen duen bezala.
3.Glam ukitu bat
Distira beti da ongi etorria itxura batean. Ukitu sotil baten bila bazabiltza, jarraitu Miu Miu, konbinazio minimalista eta sotila goratu baitzuen galtzerdi sekuentziadun pare batekin.
4. Glam ukitu bat
Eta guztiz ahalegintzen bazara, ez izan zalantzarik distira distirarekin konbinatzeko. Rabannek bere desfilea benetako diskoteka bihurtu zuen itxura hauekin, soineko sekuentziadun bat orkatilarainoko botin metalikoekin nahasten dituztenak. Arrakastaren beldurrik ez.
“Lumazko jaka
itzuli da: mozketa diagonalek, akabera mateek eta tonu neutroek neguko oinarrizko jantzia dotore bihurtzen dute
5.Lentzeria piezak
Soineko zintzilikaria ezinbestekoa da moda aditu ororen armairuan. Izan ere, soineko zintzilikarioaren eta galtzen konbinazioa da denboraldiko mikro-joera indartsuena. Hala ere, Louis Vuitton bezalako markek jantzi honi protagonismo berezia ematen diote.
6. Lentzeria piezak
Bere aldetik, Alberta Ferrettik diseinu klasiko eta sofistikatua proposatzen du ekitaldi dotoreenetarako, ukitu modernoekin, hala nola gona efektua sortzen duen V-ko lepoko esklusiboa.
7. Praka zimurtuak
2000ko hamarkadan hain ezaguna zen hanka zabaleko diseinu hau orkatilara egokitua da eta 2025ean itzuliko da bohemio dotoreenen armairuetan. Zimmermannek tonu neutroetako itxura bat proposatzen du, parpailarekin.
8. Prakak zimurtuak
Bere aldetik, Armanik ikuspegi soila eskaintzen du itxura dotore baterako, kolore ilunak eta estanpatu naturalak aukeratuz.
9. Ur-jauzi formako gona
Jantzi erromantiko, solte eta oso eroso hau bohemio estiloko soineko klasikoa kentzeko etorri da. Blusekin jantziko dituzu, baina baita burutik oinetara itxurak eta parpailazko diseinuak ere, Chloék iradokitzen duen bezala.
10. Ur-jauzi formako gona
Estilo dotoreetarako ere egokiak dira, beltza bezalako tonuak aukeratzen badituzu. Chanelek burutik oinetara multzo beltz batean sartzen du, bitxiekin eta zilarrezko gerriko batekin nabarmenduta.
Estanpatuak
Jakina da trantsizio-urtaroak direla janzteko garairik zailenak. Horregatik, gakoa moda-aditu dotoreenen hiru trikimailu hutsegiterik gabe praktikan jartzean datza: armairu-oinarri ona izatea —ezinbestekoa pieza bereziagoak txukuntzeko eta zer jantzi ez dakizun egunetarako—, zein konbinazio diren egokienak zure estiloaren arabera jakitea, eta denboraldiko joerei erreparatzea.
Ez duzu beti joera biral guztietan sartu beharrik; jakin behar duzu zeintzuk diren zuretzako egokienak eta, batez ere, zeintzuk txertatu nahi dituzun benetan zure itxuran. Jantzi estanpatuak ezinbestekoakdira:ezduteprotagonismoalapurtzen bakarrik, baita oinarrizko edozein nahasketa goratzen dute eta ukitu askoz interesgarriagoa ematen dute, batez ere aurten.
