Periódico Universitario / Unibertsitateko aldizkaria - 424. Zkia.- 2026ko urria by PUniversitario

425. zenb. Doakoa

2026eko urria

Murgilduta ikasturte berrian Udazkena iritsi zaigu, udako egun berotsu eta luzeak atzean geratu dira, eta datozen hilabeteetan datorrenean pentsatzen hasiak gara dagoeneko: apunte onak hartu, ikasketak antolatu, liburutegien ordutegiak jakin, azterketak prestatu... Unibertsitateko Aldizkaria zuen denbora librean arnas pixka bat har dezazuen prestatu dugu, zuen campusetako albisteez, beste berriez, kulturaz eta gai gehiagoz osatua. Adibidez, EHUk unibertsitate-eredu propioa aldarrikatzen du; LEINNeko hirugarren mailako ikasleek Jazzfera egituratu dute; Deustok 140 urte bete ditu; NUPek turismo

enogastronomikoa sustatzen du; eta Ikus-entzunezko gradu berri bat hasi da NUn. Aisialdiari dagokionez, ez ahaztu laster izango dela Donostiako Fantasiazko eta Beldurrezko Zinemaren 37. Astea; Bilbok Ja! Umorezko Literaturaren eta Artearen Nazioarteko Jaialdiaren 17. edizioa hartuko duela; Gasteizko Artium Museoan Artelekuko serigrafia-lanak ikusgai izango direla; eta Iruñeko Gayarre Antzokian 'El lago de los cisnes' ikuskizuna emango dela. Besterik gabe, urtaro berri on bat izan dezazuela eta hurrengora arte!

uniagenda

UNIBERTSITATEKO ALDIZKARIA

UNIBERTSITATEAK www.ehu.eus

Universidad del País Vasco / Euskal Herriko Unibertsitatea Uda Ikastaroak Gipuzkoako Campuseko Errektoreordetza Leioako Campusa (Zentralita) Sarbide Bulegoa. Bizkaiko Campusa Arabako Campuseko Errektoreordetza

Donostia Donostia Leioa-Erandio Leioa-Erandio Gasteiz

Miramar Jauregia z/g Ignacio MªBarriola Eraik. Elhuyar Pza.1 Sarriena Auzoa, z/g Sarriena Auzoa, z/g Comandante Izarduy Kalea, 2

943 219 511 943 018 141 946 012 000 946 015 555 945 014 444

Gazte Informazioko Bulegoak (UPV/EHU) Gasteiz Leioa

C/ Los Apraiz,1 - 1ªPlanta Apia Bidea - Gizarte eta Komunikazio Zientzien Fakultateko Behea

945 014 336 946 015100

www.unavarra.es

Nafarroako Unibertsitate Publikoa Nafarroako Unibertsitate Publikoa Nafarroako Unibertsitate Publikoa

oij.ar@ehu.eus oij.bi@ehu.eus

Iruñea Tutera

Arrosadiako Campusa Tarazona etorbidea, z/g

948 169 000 948 417 800

www.uned.es

UNED (Distantzia Heziketako Unibertsitate Nazionala) UNED Araba UNED Bizkaia UNED Gipuzkoa UNED Nafarroa UNED Nafarroa

Gasteiz Portugalete Bergara Iruñea Tutera

Pedro Usua, 2 Ignacio Ellacuria Parkea, 2-3 Martin AguirreDeunaren Enparantza, 4 Sadar z/g Magallón, 8

www.mondragon.edu

Mondragon Unibertsitatea Mondragon Unibertsitatea

Arrasate

Larramendi, 4. 23 posta-kutxatila

Bilbo Donostia

Unibertsitate Etorbidea 24 Mundaiz Bidea, 50

944 139 000 943 326 600

www.euneiz.com

EUNEIZ Unibertsitatea EUNEIZ Unibertsitatea

943 794 700 / 943 712185

www.deusto.eus

Deustuko Unibertsitatea Bilboko Campusa Donostiako Campusa

945 244 200 944 936 533 943 769 033 948 243 250 948 821 535

Gasteiz

Biosferako Pasalekua, 6

945 255 007

www.unav.es

Nafarroako Unibertsitatea Nafarroako Unibertsitatea Ingenieri Eskola. TECNUM TECNUM - Miramon Goiko Egoitza Idazkaritza eta Administrazioko Goi Mailako Institutua - ISSA

Iruñea Donostia Donostia

Campus Unibertsitarioa Manuel Lardizabal Pas., 13 Mikeletegi Pas., 48

948 425 600 943 219 877 943 219 877

Donostia

Aldapeta, 49

943 467 144

LANBIDE HEZIKETA Ikaslan. Lanbide Heziketako Ikastegi Publikoen Elkartea

www.ikaslan.net

Hetel Heziketa Tekniko Elkartea

www.hetel.eus

ENPRESA ETA BERRIKUNTZAKO ZENTRUAK Saiolan Garaia Berrikuntzako Interesgunea Cedemi BIC Gipuzkoa Berrilan BIC Bizkaia BIC Bizkaia Ezkerraldea BIC Araba CEI Busturialdea CEIA IKERBASQUE SPRI, S.A. BEAZ, P.S.A. INNOBASQUE CEIN

Arrasate Arrasate Barakaldo Donostia Derio Barakaldo Miñano Gernika-Lumo Miñano Goien Bilbo Bilbo Bilbo Zamudio Noain

Goiru Kalea, 1 Uribarri Etorbidea, 3. 79 P.K. Altos Hornos de Bizkaia Hiribidea, 33 Mikeletegi Paselekua, 83 Astondo Bidea, Edificio, 612 Avenida Altos Hornos de Vizcaya, 33 Calle Albert Einstein,15 Txalaparta Poligono, 32 Arabako Parke Teknologikoa, CEIA Eraik. María Díaz Haroko Kalea, 3 Urkixo Zumarkalea, 36 Sabino Arana Etorbidea, 8 C/ Laida Bidea, 203 Mocholí Kalea

Particular de Ategorrieta Kalea, 2 Baxua. 10. lokala 20013 Donostia. Tfnoa.: 943 053 488 http://www.elperiodicouniversitario.com posta-e: asun@elperiodicouniversitario.com Lege Gordailua: BI-338-93 ISSN: 2530-2132 KOORDINATZAILEAK: Asun Calviño eta Jon Lasa. LAGUNTZAILEAK: Jon Lasa, Ana Belén Sánchez, Nissma De Benito eta Irene Urizar. DISEINUA ETA MAKETAZIOA: Unibertsitateko Aldizkaria. ARGAZKIAK: Irene Urizar eta Cristina Domínguez. PUBLIZITATEA: Bizkaia/ Gipuzkoa/ Araba/Nafarroa: 629 229 185 Unibertsitateko Aldizkariak ez du bertan azaltzen diren iritzi eta edukien gaineko ardurarik hartzen. LAGUNTZAILEAK

943 712 072 943 719 181 944 184 100 943 000 999 944 030 606 944 184 100 945 298 282 946 256 809 945 298 282 944 052 660 944 037 000 944 395 622 944 209 488 848 426 000

2026urria

INFORMAZIO EUROPARREKO ZENTROAK UPV/EHU Ekonomia eta Enpresa Zientzien Fakultatea. Lehendakari Aguirre Etorbidea, 83. 48015 - BILBAO Tel.: (+34) 946 013 651/ 652 E-maila: cde@ehu.eus http://www.ehu.eus/es/web/cde/home Deustuko Unibertsitatea Liburutegi Unibertsitarioa. Ramón Rubial, 1. 48009 - BILBAO Tel.: (+34) 944 139 417 E-maila: begona.prado@deusto.es http://www.iee.deusto.es Nafarroako Unibertsitatea Zuzenbideko Eraikina. Campus Unibertsitarioa. 31080 Iruñea. Tel: 948 425 634. E-maila: cee@unav.es EUROPE DIRECT CEDERNA GARALUR. NAFARROA Barriobide, 40, 001 bulegoa. 31013 Ansoain. Tel.: 948 206 697 E-maila: europadirect@cederna.es EUROPE DIRECT HAZI Granja Modeloa, z/g. 01192 Arkaute (Araba). Tel.: 945 0003 208 http://www.hazi.es EUROPE DIRECT BIZKAIA Simón Bolivar Kakea, 8B 48010 Bilbao. Tel.: 946 072528 E-maila: europedirect@fundacionede.org http://www.europedirectbizkaia.org EBri buruzko informazio orokorra eta kontsulta espezializatuak eskintzen ditu, dibulgazioko ekitaldeak egiten ditu eta lan-gela bat dauka. EUROPE DIRECT DONOSTIA Prim kalea,14 2D. 20006 Donostia Tel.: 943 470 962 E-maila: europedirect@kaebnai.net http://kaebnai.net Informazioa, orientazioa eta europar herritartasunarekin erlazionaturiko eskubideei buruzko aholkularitza, parte-hartze aktiboa eta gaztetasuna eskaintzen ditu.

EKINTZA HONEK EUSKO JAURLARITZAKO KULTURA ETA HIZKUNTZA POLITIKA SAILEKO LAGUNTZA JASO DU

+TREBAKUNTZA ETA GAZTEOK BY EWORLD ALDIZKARIAK EUSKO JAURLARITZAKO GAZTERIA ZUZENDARITZAREN DIRU-LAGUNTZA DU

EKINTZA HONEK NAFARROAKO GOBERNUAREN LAGUNTZA JASO DU

unibertsitatea

UNIBERTSITATEKO ALDIZKARIA

2026urria

Unibertsitate-eredu propioaren aldarrikapena EHUn Eusko Legebiltzarreko lehendakaria mahai-buru zela eman zitzaion irekiera ofiziala 2026-27 ikasturteari Arabako Campusean egindako ekitaldian Jon Lasa Galdos

2026-27 ikasturte berriari ekin diote graduko 8.859 ikasle berrik, unibertsitate-plan berriak eta unibertsitateen lege berriaren proiektuak markatuko duten ikasturtea.Horren aurrean,lege berriak “unibertsitate-eredu propioa eratzeko” balio behar duela aldarrikatu zuen Joxerramon Bengoetxeak, Euskal Herriko Unibertsitateko (EHU) errektoreak eta “horretan lanean jarraituko” dugula adierazi zuen, “EHUk duen lidergoa proiektatzeko eta unibertsitate publiko gisa izan behar duen berezitasuna aitortzeko”. Halaber, unibertsitateak dituen gainerako erronken artean, azpimarra jarri nahi izan zuen nazioarteko rankingek suposatzen duten lehian. “Gure unibertsitateak ikerketa-oinarri sendoa eta lehiakorra du Espainiako estatuaren testuinguruan, baina alde handia du ARWU rankingean ondoen kokatuta dauden unibertsitateekiko; batez ere nazioarteko inpaktu zientifikoan eta ikerketa-bi-

kaintasunaren aintzatespenean”, esan zuen errektoreak. Horregatik aukera baliatu zuen eskerrak emateko “ARWUn neurtzen ez diren beste adierazle askotan (eleaniztasuna, irakaskuntza, kultura zientifikoaren dibulgazioa, transferentzia, konpromiso soziala, pertsonen zaintza, etab.) hobera egiteko lanean ari diren komunitateko kideei”. Adimen Artifizialak eta berau garatzen ari diren korporazioek duten eraginaz ere ohartarazi du Bengoetxeak. “Ez dugu AA deabrutu nahi”, esan zuen Bengoetxeak, “harekiko erabateko mendekotasuna baizik. Hezkuntzan, oro har, eta unibertsitateko irakaskuntzan duen eragina izugarria baita, eta bere aukerak aztertzen jakin behar dugu, eremu guztietan, baina epistemologikoki ez esklabizatzeko, ezagutza guztia berari eman gabe”, zehaztu zuen. Hirugarrenik, demografia aldaketak suposatzen duen erronkari erreparatu zion eta Mexikoko UNAM uni-

bertsitatearekin topaketa akademiko bat iragarri zuen azarorako, Bilbon.

Bakearen eta bizikidetzaren alde EHUk duen konpromiso irmoa aldarrikatzen hasi zuen Joxerramon Bengoetxea EHUko errektoreak 2026-27ko ikasturteko irekiera-ekitaldiko hitzartzea

Emandako hitza beteta Bengoetxeak gogoratu zuenez, “3 ardatzen bueltan ekin genion iaz ikasturteari, eta emandako hitzarekin betez, aurkeztu genuen unibertsitatearen premien diagnosia, aurrekontuei begira; osatu eta onartu genuen 2026-2028 Estrategia Plana; eta eztabaidatu, bozkatu eta onartu zituen klaustroak EHUren Estatutu Berriak”. Horregatik, bai emaitzarekin eta bai EHUren komunitateak erakutsitako konpromisoarekin “oso harro” dagoela adierazi zuen. Bakartxo Tejeria Eusko Legebiltzarreko lehendakariak bere hitzartzean, “Unibertsitateak herrialde baten garapen ekonomiko, zientifiko eta kulturala bermatzeko, herritarren kohesioa eta ongizatea indartzeko, eta elkartasunean eta justizia sozialean aurrera egiteko duen funtsezko zeregina” azpimarratu zuen. Eta, munduko 400 unibertsitate onenen artean egoteagatik EHU zoriondu ondoren, “euskal erakundeek gure unibertsitate-sistemarekin dugun konpromisoa” azpi-

unibertsitatea

marratu zuen, “bikaintasunera bideratzen jarrai dezan eta talentua eta ezagutza aurreratua sor ditzan, Euskadiko garapen ekonomiko eta sozialari eta erronka teknologiko-digitalari erantzuteko palanka gisa”.

Arabako Campusean egin zen ekimena, Letren Fakultatean. Bakartxo Tejeriak, Eusko Legebiltzarreko lehendakariak, eman zion hasiera ikasturte berriari Juan Ignacio Pérez Iglesias Zientzia, Unibertsitate eta Berrikuntzako sailburuak, bestalde, datozen urteetarako unibertsitate-esparruko gai nagusiak jorratu zituen: irakasleen ibilbide akademikoa; unibertsitate-komunitatearen ongizate psikologikoa, eta ikerketa, nazioarteko izaerari erreferentzia berezia eginez. Ildo horretan, sailburuak azpimarratu zuen “unibertsitate onak, benetan onak” nazioarteko testuinguruan “direla onak” eta “goi-mailako unibertsitate onenekin alderatuz” neurtzen direla, baina zerbitzatzen duen komunitatea eta haren beharrak eta nahiak gogoan

UNIBERTSITATEKO ALDIZKARIA

izan behar dituela.” Bi ikuspegi horiek ez dute zertan elkarren aurka egon, eta batek ez du bestea lausotu behar” gaineratu zuen. 2025-2026ko memoria akademikoa EHUren idazkari nagusi Leire Garmendiak EHUren estatutu berriak eta 2026-28 Estrategia Plana onartu izana eta horra heltzeko komunitateak izandako parte hartzea azpimarratuz hasi zuen aurreko ikasturtearen memoria. Eta formazioan, ikerketan eta transferentzian izandako datu onak azpimarratu zituen. Izan ere, aurreko ikasturtean 566 doktorego-tesi defendatu dira eta % 46 nazioarteko aipamena izan du; euskaraz defendatutako 82 tesietatik erdiek lortu dute nazioarteko aipamena. Halaber, 55,6 milioi euroko itzulera lortu dira ikerketari laguntzeko deialdi lehiakorretan (iazko baino % 4 gehiago),11,7 milioi nazioarteko ikerketa deialdietan eta 10,5 milioi “Ezagutza sortzeko” deialdian. Halaber, 1.500 proiektu baino gehiago egin dira kanpoko eragileekin elkarlanean eta 14 milioi eurotara iritsi dira diru-sarrerak eta Europako Ikerketa Batzordearen (ERC, ingeleseko siglen arabera) 5 beka entzutetsuren onuradun izan da EHU. Formazioan egindako berritasunen artean,unibertsitate mikrokredentzia-

2026urria

lak aipatu zituen. Europak finantzatutako programari esker, 121 mikrokredentzial eskaini dira (aurreikusitakoa baino hiru aldiz gehiago) eta 80 erakunde, enpresa eta administrazio publikoko 2.700etik gora profesional matrikulatu dira. EHUk duen enplegagarritasun mailari dagokionez, Lanbide Euskal Enplegu Zerbitzua Publikoak emandako datuak ekarri zituen gogora. Hala, tituludunen % 92 lanean ari dela (iaz baino % 2 gehiago) eta lehen enplegua hiru hilabete baino gutxiagotan lortzen dutela EHUko egresatuek. Ordezkaritza zabala Nekane Balluerka eta Iñaki Goirizelaia EHUko errektore ohiekin batera izan herri agintarien artean Unibertsitate Politikako sailburu orde Xabier Aizpurua eta Sara Urionabarrenetxea, Unibertsitate Antolamendu eta Plangintzaren Zuzendaria; Mugikortasun jasangarriaren eta bide azpiegitura foru diputatu Jon Nogales Prieto; Irma Basterra, Arabako Batzar Nagusietako lehendakaria; Xabier Barandiaran, Ikoitz Arretxe, Patricia Campelo eta Muriel Larrea Legebiltzarreko Zientzia, Unibertsitate eta Berrikuntza Batzordeko kideak; eta Sonia Díaz de Corcuera Gasteizko Hezkuntza eta Kultura zinegotzia.

2026urria

UNIBERTSITATEKO ALDIZKARIA

unibertsitatea

Deusto, 140 urte Deustuko Unibertsitateak, gizartea hobeto zerbitzatzeko berrituz, bere tradizioari leial eta etorkizunari begira ospatu ditu 140 urteak Javier Sánchez Marcos

Deustuko Unibertsitateak bere 140. urteurrena ospatzeko ekitaldiak hasi ditu, 2026-2027 ikasturtearen irekiera ofizialarekin batera. Erakundeak 1886ko irailaren 25ean ireki zituen ateak 115 ikasle eskasekin. Aurten, berriz, 12.500 ikasle baino gehiago ditu ikasgeletan, horietatik % 10 inguru 50 herrialdeko nazioarteko ikasleak. Bilakaera horrek agerian uzten du pertsonengan oinarritutako unibertsitate-eredu bat finkatu dela, gizartea eraldatzera bideratua eta erronka globalekin erabat lotua. Ekitaldiari hasiera emateko, 20252026 ikasturteko memoria akademikoa irakurri zuen Stella Solernou idazkari nagusiak, eta iazko ekitaldiko datu eta lorpen nagusiak errepasatu zituen. Nabarmendu zuenez,

Unibertsitateak 16.000 matrikula baino gehiago izan zituen joan den ikasturtean: 3.549 ikasle berri gradu, master eta doktoregoetan, eta 1.000 baino gehiago atzerrikoak. Ikasturtea mugarri historikoa izan da, Medikuntzako eta Erizaintzako graduetako lehen promozioen graduazioa ere iritsi baita. Era berean, memoriak ikerketa-jardueraren eragina nabarmendu du -300 proiektu jarri dira abian eta 600 artikulu zientifiko inguru argitaratu dira-, baita inklusioaren aldeko apustua ere, 2,6 milioi eurotik gorako beka-politika propio baten bidez, 1.341 ikasleri lagundu ziena, eta GRAJU ikerketako aliantza globala abiarazi da. In Memoriam atalean, unibertsitateko elkarteak omenaldi maitagarria egin zien ikasturtean zehar hildako kideei, besteak

beste Deustuko errektore izandako José María Guiberti. Ondoren, zeremoniaren barruan, Arturo Sosa SJ Jesusen Lagundiko prepositu jeneral eta Unibertsitateko kantzilerrak 'Baliagarria den ezagutza, etorkizuna zabaltzen duen jakinduria' irekiera-hitzaldia eskaini zuen. Jarraian, Juan José Etxeberria errektorearen hitzak entzun ziren. Bi hizlariak bat etorri ziren adieraztean 140 urte ospatzeak ez duela izan behar “iraganari asebeteta begiratzeko ariketa” bat, baizik eta “zerbitzua berritzeko” bultzada bat, gizarteari “fideltasun sortzailez” erantzuteko; izan ere, jesuiten unibertsitate batek egin

unibertsitatea

UNIBERTSITATEKO ALDIZKARIA

2026urria

dezakeen ekarpena hau da: “zarataren erdian egia bilatzen duen ezagutza, agintea denen ongira bideratzen duen jakinduria”; zeren “unibertsitatea teknikoki bikaina izan daiteke eta, hala ere, espirituz pobrea izan, baldin eta jakinduriak nori balio behar dion eta zerbitzuan nor ez duen kontuan hartzen gogoan ez badu”.

Juan Jose Etxeberria errektoreak 2027-2032 Plan Estrategiko berriaren ildoak aurkeztu zituen: bizitzan zeharreko prestakuntza, zentzuzko ikerketa, inklusioa eta nazioartera zabalik egotea Euskadin errotuta Apostolutza intelektuala berreskuratu Irekiera-hitzaldian, A. Arturo Sosak gaur egun bizi dugun ezagutzaren krisiaz ohartarazi zuen eta patologia bikoitz baten mehatxupean bizi garela adierazi: alde batetik, egiaren mespretxua bizi dugu, desinformazioak eta azaleko pentsamenduak bultzatuta; bestetik, ezagutza atzitu eta kontzentratzen da -datuen eta algoritmoen kontrola kasu-, gutxi batzuen mesedetan. Egoera horren aurrean, jesuiten unibertsitate batek “sakontasuna lantzeko eskola” gisa jokatu behar duela azpimarratu zuen, menderatu beharrean, zorroztasun etikoz ulertzea bilatzen duen apostolutza intelektuala sustatuz. Sosaren ustez, erakundeak informazioaren transmisio hutsa gainditu behar du, jakinduriara eta bereizketara jauzi egiteko; teknologia noiz, nola, zertarako eta norentzat erabiltzen den galdetzen irakatsi behar du, bereziki adimen artifizialaren garaian,

non adimen artifizialak giza duintasunaren, justiziaren eta irizpidea duen prestakuntzaren zerbitzura egon behar duen. Ikuspegi hori, haren esanetan, pedagogia eta ikerketa eraldatzaile bihurtu behar da. Esparru akademikoan, prestakuntza integrala sustatzen da pertsona gaituak, kontzienteak, konprometituak eta errukiorrak-, bidelaguntzaren bidez. Ikasleak ez dio huts-hutsean bere buruari galdetzen zer karrera profesional garatu nahi duen, baizik eta zer pertsona mota izatera iritsi nahi duen eta zer mundu eraikitzen lagundu nahi duen. Logika horrek berak bideratu behar du ikerketa guztien ongira: justizia sozialera, denen etxea zaintzera eta trantsizio teknologikoaren dilema etikoetara. “Benetan eraldatzailea den ikerketak ez die pobreei eta baztertuei goitik begiratzen; errealitateari haien tokian jarrita eta, ahal denean, haiekin batera begiratzen ikasten du”, adierazi zuen. Jesuiten arduradun nagusiaren ustez, jarrera horrek erakunde publikoekin, enpresekin eta gizarte zibilarekin sarean lan egiten duten unibertsitate irekiak eskatzen ditu, tokian tokian sustraitzea, etorkizun benetan unibertsala uztartuz. Era berean, Deustuko Unibertsitatearen 140 urteko ibilbidea eta Ignaziotar tradizioa berritzeko Plan Estrategiko berrian ezarritako etorkizuneko konpromisoak baloratu zituen: elkarte inklusiboagoa, zientzia irekia, antolaketa arina eta fideltasun sor-

tzailea, mundua arduraz eraldatzeko gai diren profesionalak eta herritarrak prestatzera bideratua.

Egia mespretxatzearen eta ezagutza atzitzearen aurrean, Arturo Sosa (SJ) Jesusen Lagundiko aita jeneralak unibertsitatea “sakontasuneko eskola” izatea eskatu zuen irekiera-hitzaldian, zorroztasunean, etikan eta guztion ongiaren zerbitzuan oinarritua Deustuko Unibertsitateko ikasleei zuzendu zizkien azken hitzetan, hau eskatu zien: “Arren! Ez zaitezte prestakuntzaren erabiltzaile izatearekin konformatu; izan zaitezte zentzuzko bizitza baten protagonista. Gizateriak zuen adimena behar du, baita zuen errukia, barne askatasuna eta besteekin lan egiteko gaitasuna ere”. Gogoeta-esparru hori jasoz, Juan José Etxeberria errektoreak nabarmendu zuen urteurren hau zerbitzua berritzeko deia dela, eta gogorarazi zuen bikaintasuna ezin dela merezimenduen metaketara eta autokonplazentziara mugatu.

2026urria

UNIBERTSITATEKO ALDIZKARIA

unibertsitatea

Jazzfera, jazza belaunaldi berrietara hurbiltzeko LEINNeko 3. mailako ekintzaileek osatutako Kyros taldea kultura-proiektu honen atzean dago formatu hurbilago eta parte-hartzaileagoen bidez aurkezten denean. Proiektuaren bultzatzaileen arabera, Jazzferako publikoa belaunaldi anitzekoa eta askotarikoa da, nahiz eta bertaratutako gehienak 20 eta 35 urte bitartekoak izan. Taldearen ustez, publiko gazte hori sortzea funtsezkoa da musika-eszenaren etorkizuna bermatzeko; izan ere, musikari gazteak egon badaude, baina publiko berriak ere behar dira.

Jon Lasa Galdos

Jazza belaunaldi berrietara hurbiltzea eta zuzeneko musikaren inguruan topagune berriak sortzea. Horixe da Jazzfera ekimenaren helburua. Bilboko ekintzaile gazteek bultzatutako proiektuak bigarren edizioari ekin zion irailean, lehenengo urtean 2.000 pertsona ingururen parte-hartzea lortu ondoren. Ekimenaren atzean Mondragon Unibertsitateko LEINN graduko 3. mailako ekintzaileek osatutako Kyros taldea dago. Kulturarekiko eta musikarekiko interesa ekintzailetza-proiektu bihurtu dute, ingurunean eragina sortzeko helburuarekin. Jazzfera erronka argi batekin jaio zen: jazzaren belaunaldi-erreleboa sustatzea eta generoa publiko berrietara hurbiltzea, bereziki belaunaldi gazteetara. Lehen denboraldian hamar kontzertu ingururekin hasitako ibilbidearen ondoren, proiektuak beste urrats bat eman zuen oraingoan, programazioaren maiztasuna handituz.

Bigarren denboraldia, hitzordu gehiagorekin Jazzferaren bigarren edizioa irailaren 26an hasi zen, Zorrotzaurreko La Terminal FICCen. Jardunaldiak zuzeneko musika, jam session bat eta DJ saio bat izan zituen. Denboraldi berriaren berritasun nagusietako bat hitzorduen maiztasunaren igoera izan zen: Jazzferak hilean behin antolatzetik hiru astetik behin antolatzera igaroko da. Urte amaierara arte La Terminalen bost hitzordu aurreikusi dira -irailaren 26an, urriaren 17an, azaroaren 7an eta 28an eta abenduaren 12an-, eta 2027ko urtarrilaren 23an Bilborocken edizio berezi bat egingo da. Proiektuak formatu hurbil eta partehartzailea mantendu nahi du, jazza, inprobisazioa eta zuzeneko musikaren inguruko topaguneak uztartuz. Belaunaldi-erreleboaren aldeko apustua Lehen edizioaren ikaskuntza nagusietako bat izan da publiko gaztea jazzarekiko interesa duela, generoa

Bigarren denboraldiari ekingo zaio kontzertu gehiagorekin eta hazten ari den publiko gaztearen komunitatearekin Ildo horretan, Jazzferak kultura parte-hartze eta komunitate gisa ulertzen du, kontzertu batera joatetik harago. Helburua da gazteek jazza ezagutzea, lagunekin esperientzia partekatzea eta musika-eszena bizi baten parte sentitzea. LEINNetik ekitea eta ingurunea eraldatzea Jazzferaren ibilbidea LEINN (Lidergo Ekintzailea eta Berrikuntza) graduaren izaera ekintzailearen adibide ere bada. Kyros taldearen bidez, ekintzaileek ideia bat benetako ingurunean garatu dute, komunitatea sortzeko eta zuzeneko musikara hurbiltzeko modua eraldatzeko gaitasuna duen kultur ekimen bihurtuz. Jazzferak hazten jarraitzen du, ikuspegi gazte, ekintzaile eta publiko aniztasunari irekita.

unibertsitatea

UNIBERTSITATEKO ALDIZKARIA

2026urria

BluePoint: balio-kate eta negozio-eredu zirkular berriak Mondragon Unibertsitateko Negozio Berrikuntzan Ikerketa Zentroa den MIKen, trantsizio ekologikoarekin lotutako erronkak berrikuntzarako eta enpresa-garapenerako aukera berri bihurtzeko lan egiten dute Nuria Gil Calviño

Itsasoko eta ibaietako ekosistemetan plastikoak egotea ingurumen-erronka garrantzitsua da. Hala ere, hondakin horiek berreskuratzea ez da nahikoa zirkulua ixteko. Produkzio-sistemara berriro txerta daitezen, beharrezkoa da haien balorizazioa bideragarri egingo duten teknologiak, enpresak, gaitasunak, eskaria eta negozio-ereduak artikulatzea. Hori da, hain zuzen ere, BluePointek jorratzen duen erronka nagusietako bat: itsasoko eta ibaietako plastikoen inguruan balio-kate zirkular berri bat aktibatzen laguntzea, ezagutza, teknologia, enpresa eta merkatua konektatuz. Sakabanatutako hondakin batetik balio-kate zirkular batera BluePointek balio-kate berri horretara aurrera egiteko beharrezkoak diren hainbat etapatan jartzen du arreta: hondakinak identifikatu eta berreskuratzetik hasi, sailkapenetik, tratamendutik eta eraldaketatik igaro, eta aplikazio, produktu eta zerbitzu berrien garapenera iritsi arte. Baina balio-kate zirkular bat ez da sortzen teknologia edo prozesu berriak txertatze hutsarekin. Berreskuratze-irtenbide batek sailkapen- eta tratamendu-prozesu egokiekin konektatu behar du. Berreskuratutako materialek teknikoki eta ekonomikoki bideragarriak diren aplikazioak behar dituzte. Aplikazio horiek produktu edo zerbitzu berriak garatzeko gai diren enpresak behar dituzte eta, azkenik, irtenbide horiek merkatura eramatea ahalbidetuko duten negozio-ereduak.

Erronka, beraz, katearen maila desberdinak konektatzean eta eragileen arteko harreman berriak sortzean datza, hondakin bat balio berria sortzeko gai den baliabide bihurtzeko.

Gauzatzen den arloetako bat ekonomia zirkular urdina da, BluePoint Europako proiektuaren bidez Aukerak identifikatzea katea aktibatzeko BluePointen barruan, MIKen lanak arreta berezia jartzen du balio-kate hori nola eratzen den ulertzean, zein eragilek eta gaitasunek parte hartzen duten identifikatzean eta irtenbide zirkular berriak sustatzeko aukerak non dauden aztertzean. Analisi horri esker, oraindik konpondu gabe dauden beharrak, konekta litezkeen gaitasunak, behar bezala

aprobetxatzen ez diren baliabideak edo enpresa-aukerak sortzeko gai diren aplikazio berriak identifika daitezke. Helburua hondakinean soilik oinarritutako ikuspegi batetik ikuspegi zabalago batera igarotzea da, haren zirkulartasunaren inguruan zer balio-proposamen berri sor daitezkeen aztertzera bideratutako ikuspegira. Prozesu honetan, funtsezkoa da iraunkortasunari, merkatuari, berrikuntzari eta negozio-ereduei buruzko ezagutza konbinatzea, teknikoki zein irtenbide diren posible zehazteaz gain, enpresa-ikuspegitik zeintzuk izan daitezkeen bideragarriak ere zehazteko. Ikuspegi hori ROAD2BLUEren bidez ere gauzatzen da, itsasoko plastikoaren balio-katearen aktibazioa lurralde-ikuspegi, ikuspegi sistemiko eta ekintzara bideratutako logika batetik sustatzeko garatutako tresna estrategiko digitalaren bidez. Informazio gehiago: mik.mondragon.edu/eu/bluepoint

2026urria

UNIBERTSITATEKO ALDIZKARIA

unibertsitatea

NUP, turismo enograstronomikoarekin Nafarroako Unibertsitate Publikoak eta Nafarroako Gobernuak turismo enogastronomikoa sustatzeko hitzarmenaren babesean egindako I+G+b-ko mikroproiektuen emaitzak aurkeztu zituzten Nuria Gil Calviño

Nafarroako Unibertsitate Publikoak eta Nafarroako Gobernuak, Kultura, Kirol eta Turismo Departamentuaren bidez,Nafarroako Turismo Enogastronomikoko Unibertsitate Programarako hitzarmenaren babesean egindako mikroproiektu batzuk aurkeztu zituzten irailaren 28an. Turismo Enogastronomikoaren Plan Nazionalak eta Next Generation UE funtsek 300.000 eurorekin finantzatu dute programa. 'I+G+b gastronomian: lurrak agintzen du' jardunaldian, chefek eta arloko profesionalek beren proiektuak azaldu zituzten hitzaldi eta dastaketen bidez.

'I+G+b gastronomian: lurrak agintzen du' jardunaldian, chefek eta arloko profesionalek beren proiektuak azaldu zituzten hitzaldi eta dastaketen bidez Jardunaldiaren helburua zen erakustea Nafarroa kalitatezko destino enogastronomiko gisa kokatzeko ikerketak eta transferentziak duten garrantzia, ikerketa sare gastronomikora hurbilduz eta lurraldean benetako aplikazioa duten irtenbideak, produktuak, prozesuak eta esperientziak proposatuz. Ramón Gonzalo Unibertsitateko errektoreak eta Rebeca Esnaola Kultura, Kirol eta Turismo kontseilariak eman zioten hasiera jardunaldiari. Parte-hartzaileen artean profesionalak, enpresak, sektoreko eragileak eta berrikuntza gastronomikoan interesa duten pertsonak zeuden. Saioek transferentzian jarri zuten arreta bereziki, hau da, nola bihur

daitezkeen ikerketaren emaitzak proposamen zehatz, nola sar daitezkeen jatetxeetako kartetan, nola sor daitezkeen produktu berriak, nola hobetu daitekeen tokiko lehengaien aprobetxamendua edo nola lagundu daitekeen lurraldearekin lotutako esperientzia gastronomikoak diseinatzen. Proiektu horiekin, azken batean, ezagutza, produktua, lurraldea eta merkatua lotu nahi dira. Emaitzak aurkezteaz gain, topaketa gastronomiako profesional, ekoizle, enpresa, ikertzaile eta turismoarekin eta lurralde-garapenarekin lotutako eragileen arteko trukerako gunea ere izan zen. Dastaketek, bestalde, aukera eman dute mikroproiektuen emaitzetara modu praktikoan hurbiltzeko eta horien aplikazioa bertatik bertara ezagutzeko. Jardunaldiaren lehenbiziko hitzaldian honako hauek hartu zuten parte: Patxi Sáenz Nafarroako Gobernuko Turismoko Zuzendaritza Nagusiko Marketin eta Produktu Turistikoaren Zerbitzuko zuzendaria; Idoya Fernández Nafarroako Unibertsitate Publikoko IS-FOOD Institutuko enogas-

tronomiako hitzarmeneko ikertzaile nagusia; eta David Yárnoz Molino de Urdániz jatetxeko sukaldaria. Sarrera honetan, Nafarroa kalitateko destino gisa kokatzeko estrategia azaldu zen. Kokapena destino enogastronomiko gisa Ekitaldiaren irekieran, Esnaola kontseilariak nabarmendu zuen hitzarmena “kalitateko destino enogastronomiko gisa dugun posizionamendua indartzeko bokazio argiarekin” jaio zela, “gure nortasunari, nekazaritzako elikagaien bikaintasunari, osasunari, bizi kalitateari eta jasangarritasunari balioa emanez”. Kontseilariak adierazi zuenez, Nafarroako Gobernuaren helburua da “prestakuntza espezializatua sustatzea eta topaketarako eta eztabaidarako guneak sortzea, esparru akademikoaren, enpresen, elkarteen eta entitate turistikoen arteko ezagutzaren transferentzia erraztea,lankidetza sareak indartzea eta Nafarroa kalitateko lurralde berritzaile eta jasangarri gisa kanpoan proiektatzea".

unibertsitatea

UNIBERTSITATEKO ALDIZKARIA

2026urria

Senideen arteko enpresa bat kudeatu Hogei bat ikaslek hasi dute Unibertsitate Espezialista Familia Enpresaren Kudeaketan Titulu Berekiaren seigarren edizioa NUPen Javier Sánchez Marcos

Osotara 20 ikaslek hasi zuten joan den irailaren 24an Nafarroako Unibertsitate Publikoko (NUP) Unibertsitate Espezialista Familia Enpresaren Kudeaketan Titulu Berekiaren seigarren edizioa. Enpresa Familiarren Katedrak bultzatu du programa, ADEFANen, ARPA Abogados Consultoresen eta Sonagarren laguntzarekin, eta halako konpainien erronka espezifikoetarako prestatzen ditu profesionalak eta etorkizuneko zuzendariak. Ekitaldi berean, sariak eman zitzaizkien Familia Enpresako Gradu Amaierako Lan hoberenari eta Master Amaierako Lan hoberenari. Olaia Razquin Roncalek irabazi zuen arlo horretako ikerketa akademikoa saritzen duen saria 'Familia-kontrolaren eta profesionalizazioaren arteko oreka pertsonen kudeaketan: azterketa bat ETE familiarretan' lanari esker. Ana Lucía Caicedo Leitón Enpresen Kudeaketa Saileko irakasleak zuzendu zuen ikerketa.

Hasierako ekitaldia duela gutxi egin zen NUPen, eta sariak eman zitzaizkien familia-enpresari buruzko Gradu Amaierako Lan eta Master Amaierako Lan hoberenei Zeharkako prestakuntza eta enpresarekin lotua Nafarroarentzat erabakigarria den enpresa eredu baten pisuari erantzu-

ten dio prestakuntzak. Familia-enpresak Foru Komunitateko enpresa-ehunaren % 86,7 dira, eta enpleguaren % 66,3 sortzen dute, Katedraren datuen arabera. Espainia osoan, konpainien % 92,4 eta enplegu pribatuaren % 70 dira, Familia Enpresaren Institutuaren eta haren katedren sarearen 'Familia Enpresa Espainian 2025' txostenaren arabera. Programak familia-enpresa baten kudeaketan esku hartzen duten arlo guztiak biltzen ditu. Kudeaketa ekonomiko eta finantzarioa, zuzendaritza estrategikoa eta pertsonen kudeaketa lantzen ditu. Ibilbide hori lan, zerga eta merkataritza gaiekin osatzen du. Eduki horiei ARPA Abogados Consultores enpresako profesionalek emandako tailer praktikoak gehitu behar zaizkie. Ikastaroan badaude orobat bisitak familia enpresetara. Ikasleek halako konpainietan praktikak egin ditzakete ikasturtea amaitu ondoren. “Ikasgelaren eta enpresaren konbinazio horrek lotura estua duten hiru di-

mentsio biltzen dituen eredu baten berezitasunetara hurbiltzen ditu ikasleak: familia, jabetza eta kudeaketa”, eman dute aditzera titulu berekikoek. Ikerketa, irakaskuntza eta transferentzia Jon Benito Ekonomia eta Enpresa Zientzien Fakultateko dekanoa eta Iñaki Ecay ADEFANeko burua izan ziren hasierako ekitaldiko buruak. Orobat parte hartu zuten Lorena Lobete Pyramide Asesores enpresako arduradun komertzial eta promozioko amabitxiak eta Lucía Garcés Enpresa Familiarren Katedrako zuzendari eta Zientzia Juridikoen Fakultateko graduondoko dekanordeak. Garcések campusaren eta haren ingurunearen arteko topagune gisa kokatu zuen Katedra: “Unibertsitateak Nafarroako gizartearekin lotzeko zubi lana egiteko duen mekanismo instituzional bat da Katedra. Hiru helburu ditu: ikerketa,irakaskuntza eta familia enpresaren ezagutzaren transferentzia bultzatzea”.

2026urria

UNIBERTSITATEKO ALDIZKARIA

unibertsitatea

Ikus-entzunezko gradu berri bat NUn Nafarroako Unibertsitateak Ikus-entzunezko Sorkuntzako gradu berri bat abiarazi du Javier Sánchez Marcos

Nafarroako Unibertsitateak Ikus-entzunezko Sorkuntzako gradu berri bat eskainiko du 2027-2028 ikasturtean. Gradu horrek istorioak kontatzeko artea azpimarratzen du, ikus-entzunezko hizkuntzaren menderatza sortzaile zabal batekin eta proiektuetan oinarritutako ikaskuntza-metodologia batekin. Programak ikus-entzunezko edukien ekoizpena fenomeno sortzaile, tekniko, industrial eta kultural gisa ulertzen du, ideiagintzatik zuzendaritzatik hasi eta edukien ekoizpenera arte, eta merkatu globalean kokatzea barne hartzen duen prozesu integral batean gauzatzen da.

Graduaren ikuspegiak proiektuetan oinarritutako ikaskuntza integratua oinarri intelektual eta etiko sendo batekin konbinatzen du, eta ikus-entzunezko edukien ekoizpena fenomeno sortzaile, tekniko, industrial eta kultural gisa ulertzen du Helburu honekin bat etorriz, programak teknologia digitalaren eta adimen artifizialaren ikuspegi integratu bat sustatzen du istorioak kontatzeko artearen eta giza duintasunaren errespetuaren zerbitzura. "Horrela, graduatuen profila sendotzen da, haien egiletza, autonomia sortzailea eta lidergo trebetasunak hobetuz, esparru intelektual, etiko eta artistiko zorrotz

baten barruan", azpimarratzen du Patricia Diego graduko koordinatzaileak. Fakultatearen ikus-entzunezko komunikazio ikasketen tradizioan oinarritzen den gradu berri hau ikus-entzunezko sektorearen eraldaketara eta egungo erronketara egokitzeko beharretik sortzen da. Testuinguru honek kontsumo formatu berri eta desberdinen sorrera, adimen artifizialaren integrazioa lan-fluxuetan eta sormen eta kultura industrien aldaketak barne hartzen ditu, entretenimenduan eta ikus-entzunezko arteetan arreta berezia jarriz. Beraz, programa berriak oinarri teorikoak eta praktika profesionala integratzen ditu hezkuntza-ibilbide bakarrean, formatuak eta edukiak konbinatuz ikus-entzunezko istorioen kontalaritzaren arloaren ikuspegi zabal eta aurrerakoia eskaintzeko, banaketa-kanalak edozein direla ere. "Gradua teoria eta praktikaren integrazio orekatuak ezaugarritzen du, curriculuma seihilekoz seihileko egituratuta dagoelarik, bideo labur bertikalen sorkuntzatik hasi eta film luzeetaraino

doazen proiektu integratuetan", azaldu du. "Enpresa-edukietatik eta entretenimendu formatuetatik hasi eta fikziozko serieetaraino eta dokumentaletaraino dena hartzen du", azpimarratzen du Patricia Diego gradu berriaren koordinatzaileak. Ikasketa hauen helburua ikus-entzunezko hizkuntzari laguntzea da, aberastasun artistikoa, askatasuna eta hausnarketa sakona sustatzen dituen kultura bat sustatuz. Gainera, irudi eta soinu teknologiaren etengabeko eguneraketak barne hartzen ditu, adimen artifizialeko tresnen erabilera kontziente eta kritikoarekin eta proiektuen bideragarritasuna eta arrakasta komertziala bermatzen duten zuzendaritza eta negozio trebetasunekin, hala nola ekintzailetza. Bere ikuspegiak ikus-entzunezko munduko profil profesional anitzetan prestakuntza oinarri humanista sendo batekin konbinatzen du. Horrela, etorkizuneko profesionalek tresna ezinbestekoak izango dituzte beren talentu artistikoa garatzeko, inguratzen dituen kultura ulertzeko eta beren ingurunean arduraz jokatzeko.

publizitatea

UNIBERTSITATEKO ALDIZKARIA

2026urria

UNIBERTSITATEKO ALDIZKARIA

unibertsitatea

NUko Erizaintza Fakultateak INKA 2027 hartuko du Nazioarteko topaketa hau lehen aldiz egingo da Espainian Javier Sánchez Marcos

Nafarroako Unibertsitateko Erizaintza Fakultateak International Nursing Knowledge Association (INKA, lehen NANDA International) Nazioarteko Kongresua hartuko du. Ekitaldia mundu osoko erizaintzako profesional, hezitzaile eta ikertzaileentzako bilgune nagusi bihurtuko da, zientzia-dibulgazioa eta diziplinarteko trukea sustatuz.

NUko Erizaintzako Fakultateak nazioarteko eszenatokian lanbidearen lidergoarekin duen konpromisoa berretsiko du Nazioarteko topaketa horrek lehen aldiz Espainian foro zientifiko bat egitea suposatuko du, Fakultateak nazioarteko eszenatokian lanbidearekin lidergoarekiko duen konpromisoa berretsiz. Ana Choperenak, Fakultateko dekanoak, INKAk egoitzan jarritako konfiantza azpimarratu zuen, "zientzia-kongresu zorrotz bat hartzeko eta, aldi berean, eztabaidari bere ahots berezia emateko gai den" lekua aukeratzerakoan. Halaber, adierazi zuen "zientzia-kongresu bat prestigioan oinarrituta antolatzen dela, baina baita lankidetzan ere". NANDA 360: integrazioa eta ebidentzia arrazoiketa klinikoaren erdian Programaren zutabe nagusietako bat NANDA 360 proiektua izango da. 2026an pilotu-fasea hasi eta 2027ko lehen hiruhilekorako guztiz abiaraz-

tea aurreikusita dagoenez, Iruñeko ekitaldia izango da bere ezarpena eztabaidatuko duen lehen nazioarteko bilkura handia. NANDA 360-k ebaluazioa, diagnostikoa (NANDA-I), espero diren emaitzak (NOC) eta esku-hartzeak (NIC) ezagutza-iturri bakar batean integratzea proposatzen du. Gainera, osasun-erregistro elektronikoekin eta SNOMED CT bezalako nazioarteko estandar elkarreragileekin diseinatuta dago. "Fakultatearen lidergoa indartzea" Ana Choperena Erizaintza Fakultateko dekanoak INKA Nazioarteko Kongresua Iruñera iristea, NANDA 360 proiektuaren eragina eta laburpen zientifikoen deialdiaren irekiera aztertzen ditu. "Batez ere, erantzukizun bat hartzea esan nahi du. INKA -International Nursing Knowledge Association, lehen NANDA International- 1973tik nazioartean erizaintzako ezagutzaren garapena babestu duen erakundea da, eta bere kongresua ezagutza hori eztabaidatzen eta modu kritikoan aztertzen den foroa da. Topaketa hau

historian lehen aldiz Espainian antolatzeak konpromisoa adierazten du, Nafarroako Unibertsitateko Erizaintza Fakultatearen nazioarteko eszenatokian lidergoa areagotzeko". "Guretzat, balio sinbolikoa ere badu. Iruñeak Lisboaren ondoren, 2025ean, eta Bostonen ostean, 2023an, hartuko du lekukoa, eta elkartearentzat bereziki esanguratsua den une batean egiten du. Gure fakultatea egoitza izateak adierazten du erizaintzako zientzian nazioarteko erreferentziazko zutabe bat garela, eta gaur egun sare zabal eta konplexuetan eraikitzen ari da. Gure komunitatearentzat -irakasleentzat, doktoregoko ikasleentzat, gradukoentzat eta erizainentzat- zientzia-eztabaidarako foro garrantzitsuenetako batean parte hartzeko aukera izatea esan nahi du, egungo erizaintzaren ikuspegitik". Choperenak jarraitzen du: "Konfiantza seinale gisa ikusten dut INKAk Nafarroako Unibertsitatea hautatzea egoitza gisa. INKAk zientzia-kongresu zorrotz bat hartzeko gai diren tokiak aukeratzen ditu, eta, aldi berean, erizaintzako ezagutzari buruzko eztabaidari bere ahots berezia ematen dio".

publizitatea

UNIBERTSITATEKO ALDIZKARIA

2026urria

besteberrriak

UNIBERTSITATEKO ALDIZKARIA

2026urria

NUPeko ikasle korrikalariak podiumera igo ziren Nafarroako Unibertsitate Publikoko bi ikaslek irabazi dute Nafarroako I. Running Unibertsitate Txapelketa Jon Lasa Galdos

Nafarroako Unibertsitate Publikoko (NUP) Idoia Arrospide Malkorra eta Mohammed Ghazal Fars ikasleek irabazi zuten, hurrenez hurren, emakumezkoen eta gizonezkoen kategorietan Nafarroako I. Running Unibertsitate Txapelketa, joan den irailaren 26an. Probak 'La Carrera' zuen izena, eta 395 lagunek eman zuten izena: 203, NUPekoak eta 192, Nafarroako Unibertsitatekoak. Kirolaren Europako Astearekin batera egin zen lasterketa, eta Nafarroako Kirolaren eta Jarduera Fisikoaren Institutuak (NKJFI) antolatu zuen, Nafarroako bi unibertsitate presentzialekin eta Nafarroako Atletismo Federazioko zuzendaritza teknikoarekin lankidetzan. Bost kilometroko ibilbidea Nafarroako Unibertsitateko kiroldegian hasi zen, eta helmuga NUPen zegoen. Emakumezkoen sailkapenean, Idoia Arrospide Fisioterapiako graduko ikasleak 16 minutu eta 35 segundoan amaitu zuen lasterketa. Podiumean NUPeko bi ikasle izan zituen lagun: Carlota Pereira Callejas (Medikuntzako Gradua), bigarren, 16 minutu eta 45 segundoko denborarekin; eta Saioa San Miguel Celayeta (Haur Hezkuntzako Irakasletzako Gradua), hirugarren, 16 minutu eta 58 segundoko markarekin.

Ezkerretik eskuinera: Saioa San Miguel (3.a), Idoia Arrospide (1.a) eta Carlota Pereira (2.a), emakumezkoen kategoriako podiuma.

Gizonezkoen kategorian, Mohammed Ghazal Ingeniaritza Informatikoko Graduko ikasleak lortu zuen garaipena, 14 minutu eta 23 segundoko marka eginda. Haren atzetik, NUPeko beste bi ikasle sailkatu ziren: Lucas Capilla Tirapu (Materialen eta Fabrikazioaren Ingeniaritzako Unibertsitate Masterra), 14 minutu eta 32 segundoko denborarekin, eta Juan Pes Oroz (Ingeniaritza Mekanikoko Gradua), 14 minutu eta 40 segundoko denborarekin.

Idoia Arrospidek eta Mohammed Ghazalek irabazi dute Nafarroako bi unibertsitate presentzialetako campusen arteko bost kilometroko lasterketa Beste emaitza batzuk Bi unibertsitateetako langileen artean, emakumezkoetan, Loreto Alonso Martínez NUPeko ikertzailea izan zen lehena, 18 minutu eta 51 segundoko denborarekin, eta, gizonezkoetan, Yelko Pardiñas, Nafarroako Unibertsitatekoa, 15 minutu eta 17 segundoko denborarekin. Bestalde, NUPeko Industria, Informatika eta Telekomunikazio Ingeniaritzako Goi Mailako Eskola Teknikoa izan zen parte-hartzaile gehien izan zituen zentroa (48). Izena eman zuten guztietatik, 361 ikasleak ziren, 17 irakasleak eta 17 gainerako langileak. NUPeko 187 ikaslek, 10 irakaslek eta 6 teknikarik eta kudeaketako eta administrazioko eta zerbitzuetako langilek (TEKAZEL) eman zuten izena. Nafarroako Unibertsitatean, 174 ikaslek, 7 irakaslek eta 11 langilek eman zuten izena, hurrenez hurren. Sexuaren arabera, 192 emakumek eta 203 gizonek eman zuten izena. Lasterketaren argazkiak NUPen Flickr albumean daude eskuragarri, esteka honen bidez: https://tinyurl.com/campeonato-navarro-running

publizitatea

UNIBERTSITATEKO ALDIZKARIA

2026urria

besteberrriak

UNIBERTSITATEKO ALDIZKARIA

2026urria

1.000 irakasle inguru Albaceten, Erasmus+ Espainiako ikasgeletara eramateko 71 milioi euro baino gehiago bideratuko dira 2026an Eskola Hezkuntzan eta Helduen Hezkuntzan Erasmus+ mugikortasun-proiektuak finantzatzeko

Nuria Gil Calviño

Joan den irailean, Albacete hiria Espainiako hezkuntza nazioartekotzeko bilgune nagusi bihurtu zen. Teatro Circo ikonikoak eskola-hezkuntzako eta helduen hezkuntzako sektoreetako Erasmus+ mugikortasun-proiektu homologatu eta laburrekoen hasierako saioak hartu zituen. Ekitaldi horiek Hezkuntza Nazioartekotzeko Espainiako Zerbitzuak (SEPIE), Erasmus+ programaren Espainiako Agentzia Nazionalak eta Zientzia, Berrikuntza eta Unibertsitate Ministerioari atxikitako agentziak antolatu zituzten, GaztelaMantxako Hezkuntza, Kultura eta Kirol Sailarekin eta Albaceteko Udalarekin lankidetzan. Inaugurazioan SEPIEko zuzendaria, José Manuel Sánchez Duarte jauna, izan zen, eta honek honako hau azpimarratu zuen: “Erasmus+ 2026 deialdiaren arrakastak erakusten du Erasmus kultura erabat sendotzen ari dela Espainian eskola eta hel-

duen hezkuntza sektoreetan.Erreferentzia gara Europan Programaren eskaerari eta ezarpenari dagokionez. Hezkuntza zentroak dira Erasmus+ hazia ikasleengan ereiten duten eta Erasmus+ familia eraikitzen duten hazilekua, Programa hazten laguntzen duen alderdi kolektibo hau lantzen jarraituz”. Era berean, Gaztela-Mantxako Hezkuntza, Kultura eta Kirol Sailaren Inklusio eta Programen zuzendari nagusiak, María Ángeles Marchante Calcerrada andreak, honako hau azpimarratu zuen: “Nazioartekotzea Gaztela-Mantxako hezkuntza-politikaren zutabe estrategikoetako bat da. Erasmus+ bezalako Europako programetan parte hartzeak atzerriko hizkuntzen irakaskuntzarako eta elebitasunerako eskualde-esparruaren helburuak aurrera eramaten laguntzen du”. Gainera, Gaztela-Mantxako Unibertsitateko Albaceteko campuseko Nazioarteko Politika eta Aliantza Globalen Errektoreordetzako zuzendari akademikoak, Manuel Esteban Lucas Borjak, honako hau azpi-

besteberrriak marratu zuen: “Erasmus+-k ikasleei, irakasleei eta profesionalei esperientziak partekatzeko, lankidetzak ezartzeko eta,kasu askotan,Europako esparrutik haratago doazen adiskidetasunak sortzeko aukera ematen die. Gaztela-Mantxako Unibertsitateak nazioartekotzearekiko duen konpromiso irmoa adierazi nahi du”.

Sektore horietako ikasle eta profesionalen 54.700 mugikortasun-truke baino gehiago finantzatuko dira aurten Erasmus+ bidez Azkenik, Albaceteko Udaleko Emakume eta Berdintasun, Gazteria, Adineko, Familia eta Haurren zinegotziak, Gala de la Calzada Ferrandok, honako hau adierazi zuen: “Albaceteko Udala hezkuntzarekin, prestakuntzarekin eta Europako programekin konprometituta dago, eta ziur gaude Erasmus+ bezalako ekimenek ikasle, irakasle eta hezkuntza-erakundeentzako aukerak irekitzen laguntzen dutela”. Saio hauetan, non Espainia osoko bi hezkuntza-sektore horietako ia mila irakaslek parte hartuko duten, Erasmus+ 2026ko proposamen-deialdian hautatutako proiektuak izan baitziren,SEPIEk ikasle eta irakasleentzako Erasmus+ mugikortasun-proiektuak ezartzeko eta kudeatzeko alderdi nagusiak jorratuko ditu, mugikortasuna antolatzetik eta inklusioa kudeatzetik hasi eta egiaztagiria kontrolatzera eta hobetzeraino. Parte-hartzaileek kudeaketa-tresnak erabiltzean, mugikortasun-proiektuei aplikatzen zaizkien kontrolak eta emaitzak komunikatzeko eta erakusteko estrategietan ere lan egingo dute. Programak tailer praktikoak eta parte hartzen duten hezkuntza-zentro eta -erakundeen artean esperientziak eta jardunbide egokiak partekatzeko espazio bat ere barne hartzen ditu. Bi hezkkuntza-zentroetara bisita Gainera, tailer hauen testuinguruan, SEPIEk probintziako bi hezkuntza-zentro garrantzitsu bisitatu zituen, Erasmus+ programaren eta eleaniztasunaren eragina lehen eskutik ezagutzeko geletan eta hezkuntza-komunitatean. Lehenik eta behin, CEIP San Antón, Albaceteko probintzian 3. urtetik 6. mailara bitarteko frantsesezko programa elebidun bakarra izateagatik aitortutako eskola, Frantziako praktiketako irakasleentzat eta Belgikako ikasleentzat Erasmus+ harrera-erakunde gisa duen lana erakutzi zuen. Hizkuntzen Europako Eguna (irailak 26) ospatzeko jarduerak ere egin zituen, hizkuntzen eta Europako balioen

UNIBERTSITATEKO ALDIZKARIA

garrantzia sustatzeko. Hizkuntzen ikaskuntza eta kontinenteko hizkuntza- eta kultura-aniztasun izugarriaren balorazioa Europar Batasunaren Erasmus+ programaren oinarrizko zutabeak dira. Horrez gain, CIFP Aguas Nuevas ere bisitatu zen, Gaztela-Mantxako Lanbide Heziketako zentro garrantzitsu bat, aeronautika arloan espezializazio sendoa duena. Zentroak hegazkinen mantentze-lanekin, aeromekanikarekin eta abionikarekin lotutako prestakuntza-programa ugari eskaintzen ditu, nazioarteko esperientziarekin batera, eta horri esker, urteetan zehar Erasmus+ mugikortasun programak sustatu ahal izan ditu, ikasleek Europako hainbat herrialdetako sektoreko enpresetan praktikak egiteko aukera emanez. Ibilbide honek programak lanbide-heziketa oso espezializatua nazioarteko lan-inguruneekin lotzeko duen potentziala islatzen du, ikasleen gaitasun teknikoak eta linguistikoak indartuz eta nazioarteko irismena duen sektore oso kualifikatu baterako prestatuz.

Irailaren 22tik 25era bitartean egin zen biltzarra, Hizkuntzen Europako Egunaren ospakizunaren atarian (egun hori irailaren 26an ospatzen da) Erasmus+ 2026 Eskola Hezkuntzan eta Helduen Hezkuntzan Proposamenetarako Deialdia: Erasmus+ 2026 deialdiko zifrek programak hezkuntzasektore hauetan sortzen duen interes handia erakusten dute. 71 milioi euro baino gehiago eman dira mugikortasun-proiektuetarako eskola hezkuntzan eta helduen hezkuntzan proposamenetarako deialdi honetan. Eskola hezkuntzan, 1.949 proiektu finantzatu dira, eta horietatik 1.751 Erasmus+ egiaztatutako proiektuak dira (KA121-SCH) eta 198 epe laburreko mugikortasun-proiektuak (KA122-SCH). Helduen hezkuntza sektorean, 360 proiektu finantzatu dira aurten, eta horietatik 262 proiektu homologatuak dira (KA121-ADU) eta 98 epe laburreko mugikortasun proiektuak (KA122ADU). Mugikortasunari dagokionez, 2026ko proposamen deialdi honek 54.700 mugikortasun aukera baino gehiago finantzatuko ditu Programako herrialdeetara eta hirugarren bazkide diren herrialdeetara eskola hezkuntzako eta helduen hezkuntzako sektoreetan, guztira 46.283 mugikortasun aukera eskola hezkuntzako sektoreko ikasle eta profesionalentzat eta 8.465 helduen hezkuntzako sektoreko ikasle eta irakasleentzat.

2026urria

besteberrriak

UNIBERTSITATEKO ALDIZKARIA

2026urria

EHU, diabetesa aztertzen eta botikak ebaluatzen NanoBioCell taldeak Laboratorios ROVI laborategiekin lan egiten du esferoide pankreatikoetan, IPCEI Med4Cureren, osasun arloko Europako Interes Komuneko lehenengo Proiektu Garrantzitsuaren barruan Jon Lasa Galdos

Azken 20 urteotan, aurrerapen handiak egin dira medikuntza birsortzailean. Espezialitate mediko horrek teknologia biomediko aurreratuak aplikatzen ditu giza zelulak, ehunak edo organoak ordezteko, fabrikatzeko edo birsortzeko, eta, hala, horien funtzionamendu normala lehengoratzeko edo ezartzeko. Medikuntza birsortzailera bideratutako teknologia berrien garapenean ari da NanoBioCel ikerkuntzataldea lanean,José Luis Pedraz doktorea buru duela. Talde horretan parte hartzen dute, halaber, Denis Scaini Ikerbasqueko ikertzaileak eta Martina Gruppuso Universidad del País Vasco/Euskal Herriko Unibertsitateko (UPV/EHU) Farmazia eta Elikagaien Zientzien Saileko doktorego ondoko ikertzaile kontratatuak, Laboratorios Farmacéuticos ROVIrekin lankidetzan, Europako 4CEDURE proiektuaren baitan. Zehazki, NanoBioCell taldea 'Encapsulación por técnicas de bioimpresión de esferoides de páncreas' ikerkuntza proiektuan ari da lanean. Esferoide pankreatikoak pankreako zelulen hiru dimentsioko (3D) talde txikiak dira. Zelula ametatik abiatuta, laborategian hazten dira, eta pankrearen antolaketa eta funtzioa erreproduzitzeko aukera ematen dute. NanoBioCel taldeak erabiltzen dituen zelula amak iPSC edo zelula ama pluripotente induzituak dira. Zelula heldu normalak dira

(azalekoak edo odolekoak bezalakoak) eta laborategian gazte egoerara itzultzen dira eta gorputzeko ia edozein ehun mota bihurtzeko gaitasuna berreskuratzen dute.

Medikuntza birsortzailera bideratutako teknologia berrien garapenean ari da NanoBioCel ikerkuntza-taldea lanean “Irla pankreatikoen 3D bioinprimaketari esker, haien antolamendu espaziala kontrola daiteke, eta haien ingurune naturala imitatzen duten biomaterialak eta euskarri zelulak erabil daitezke. Horrek zelulen biziraupena, sare baskularren eraketa eta glukosari erantzunez intsulina jariatzea lagundu dezake”, azaldu du taldeko zuzendari Jose Luis Pedrazek. Hitz gutxitan esanda, diabetesa aztertzeko eta botikak ebaluatzeko eredu erreproduzigarriak lortzea errazten du. Era berean, oraindik esperimentazio fasean dagoen aplikazio baterako potentziala eskaintzen du: beta zelulen ordezkapenerako transplanteak garatzea, hau da, odoleko glukosa mailak kontrolatzeko intsulina produzitzen eta askatzen duten pankreako zelulak. Bere ezohiko funtzionamenduak gaixotasun jakin batzuk eragiten ditu: diabetesa, esate baterako. Unibertsitatearen ekarpena NanoBioCellen eta Laboratorios ROVIren arteko lankidetza LAISOLID proiektuan sartzen da. Proiektu hori ROVIk zuzentzen du, eta Garapen Teknologikorako eta Berrikuntzarako Zentroak (CDTI) finantzatzen du, IPCEI Med4Cure programari lotutako Suspertze, Transformazio eta Erresilientzia Planaren esparruan. Programa hori da Europako Interes Komuneko Proiektu Garrantzitsuaren (IPCEI) Europako lehenengo osasun arloko ekimena. Programaren helburua da Europak ikerkuntza eta berrikuntza biomedikorako duen gaitasuna indartzea eta soluzio terapeutiko aurreratuen garapena bizkortzea.

besteberrriak

UNIBERTSITATEKO ALDIZKARIA

"Ba ote dago burundangarik nire edarian?" Edarietan "burundanga” 10 bat minutuan detektatzeko gai den gailu bat garatu dute Javier Sánchez Marcos

EHUko Isabel Poves ikertzaileak paperean oinarritutako gailu mikrofluidiko bat garatu du. Gailu horrek metodo azkarra, fidagarria eta erabilerraza eskaintzen du eskopolamina eta harekin lotutako konposatuak detektatzeko. Kostu txikiko sistema eramangarri horrek begi hutsez ikusteko moduko emaitza bat ematen du 10 bat minutuan, eta bide bat irekitzen du aurretiazko analisiak in situ egiteko, laborategiko ekipoen beharrik gabe. Plataforma hori aurrerapauso nabarmena da sumisio kimiko bidezko erasoetan erabiltzen diren agenteak modu praktikoan detektatzeko.

"Microfluidics Cluster EHU" taldeak garatu duen sistema mikrofluidikoak aukera ematen du eskopolamina begi hutsez detektatzeko modu azkar eta erraz batean Drogen laguntzarekin egiten diren sexu-erasoak osasun publikoko eta auzitegiko arazo larria dira. Sexu-erasoetarako erabiltzen den drogetako bat eskopolamina da (burundanga izenez ezagutzen da). Substantzia hori bereziki arriskutsua da, eragin amnesiko, lasaigarri eta haluzinogeno handia duelako. Gainera, kolorerik, usainik eta zaporerik ez duenez, antzemanezina da irensten denean. Garrantzi toxikologiko handia duen arren, oraindik metodo gutxi daude hura in situ eta azkar detektatzeko. Mota horretako drogen detekzioa teknika analitiko instrumentaletan oinarritzen da. Teknika horiek sentsibilitate eta espezifikotasun handia eskaintzen duten, baina laborategiko baldintzak eta laginen prestaketa sakona eskatzen dituzte; beraz, ez dira oso egokiak analisi azkarrak in situ egiteko. Laborategira joan beharrik izan gabe askotariko matrizetan eskopolamina detektatzeko aukera ematen duten tresna analitiko eramangarri eta

merkeak falta dira. Gabezia horri aurre egiteko, Microfluidics Cluster UPV/EHU ikerketa-taldeak, Lourdes Basabe Desmonts Ikerbasque irakaslea buru duela, paperean oinarritutako gailu mikrofluidiko autonomo bat garatu du, produktu farmazeutikoetan, landare-estraktuetan eta edarietan eskopolamina azkar detektatzeko. Tresna diskretua, eramangarria eta erabilerraza da. Aparatuak gailu mikrofluidiko autopropultsatu bat du, eta paperezko euskarri bat. Euskarri horretan gertatzen den erreakzioak kolore-aldaketa bat eragiten du, emaitza positiboa edo negatiboa den. "Gailua laginean murgildu behar da segundo batzuetan, eta 10 bat minutuan emaitza begi hutsez ikus daiteke, beste detektagailurik gabe", azaldu du Isabel Poves azterlanaren egile nagusiak. Povesen iritziz, "gailu honi esker, sumisio bidezko eraso-mota hauek prebenitu ahal izango dira; izan ere, garrantzitsuagoa da prebenitzen saiatzea, a posteriori detektatzea baino. Garrantzitsua da azkar detektatu ahal izatea edari batean substantzia aizuntzaileren bat dagoen". "Teknologia mikrofluidikoak ateak ireki dizkio lehen egin ezin zen analisi-mota bati -azaldu du Povesek, taldeko doktoratu aurreko ikertzaileak-. Teknologia honi esker, in situ egin daiteke aurretiazko analisia".

2026urria

Sukaldaritza-ziklo berriak Tuteran Chivite presidenteak Tuterako ETI San Juaneko Sukaldaritza Arteen eta Jatetxeen kudeaketa-programa berriak bisitatu zituen

Fundación Orienta Zaitez Fundazioa

Nafarroako presidente María Chivite Navascuések joan den irailaren 22an Tuterako ETI San Juan lanbide-heziketako zentro publikoaren berritze-lan integralak bisitatu zituen. Beste espazio berri batzuen artean, sukalde berriak bisitatu zituen, non ikasleak dagoeneko Sukaldaritza Arteen eta Gastronomia eta Jatetxeen Zerbitzuen programa berrietan prestakuntza jasotzen ari diren. Hezkuntza Departamentuak 2026/2027 ikasturte honetan abian jarri dituen programa horiek Tuterako eta Erribera eskualdeko aspaldiko eskaera bati erantzuten diote. Chivitek hamarkadetan eskatutako lanbide-heziketa horren ezarpena "Erribera eskualdearen aspaldiko nahia, Gobernu honek errealitate bihurtua" dela esan zuen. Lehendakariak sukaldeko gunea, taberna, jatetxea, lehengaien manipulazio- eta prestaketa-guneak, hozkailuko gunea, gozogintza-gunea eta biltegiak bisitatu zituen, baita ikasgelak ere, guztiak eraikinaren beheko solairuan kokatutak, 1.476 m2-ko azalerarekin guztiz berritua. "Egia esan",

adierazi zuen lehendakariak bisitaren ondoren komunikabideei egindako agerraldi labur batean, "hau askoz plan zabalago baten parte da, eta horren helburua da Erribera eskualdeari tokiko industriaren eta enpresen gaitasun-beharrak asetzeko goi-mailako Lanbide Heziketako programak eskaintzea". Plan horren barruan, María Chivitek adierazi zuenez, ETI San Juanen berritzea eta Lanbide Heziketako zentro berri eta handi bat eraikitzea daude, Nafarroako Unibertsitate Publikoaren (NUP) Tuterako campusaren ondoan, guztira 18 milioi euro inguruko inbertsioarekin. Hezkuntza ministro Carlos Gimeno, Digitalizazio, Hezkuntza Zerbitzu eta Azpiegituren zuzendari nagusi Luis Calatayud,Azpiegituren Zerbitzuko zuzendari Eneko Ardaiz eta eskolako zuzendari Marta Herrero, zuzendaritza taldeko beste kide batzuen artean lagunduta, Chivitek eraikinaren bigarren eta hirugarren solairuak ere bisitatu zituen. Azken hauek guztiz berritu dira eta orain Merkataritza eta Marketin, Informazio Teknologia eta Komunikazio eta Administrazio eta Kudeaketa lanbide heziketako programak hartzen dituzte. Guztira 5.124 metro

koadroko azalera du, sei solairutan banatuta: sotoa (164 m2), beheko solairua (1.476 m2), lehen solairua (1.354 m2), bigarren solairua (1.354 m2), hirugarren solairua (708 m2) eta teilatuko terraza (68 m2). ETI San Juanen eraberritze integralaren aurrekontu osoa 7.822.934,85 eurokoa da, BEZa barne, eta Construcciones José Miguel Ibáñez S.L. enpresa faseka egiten ari da, Cornago Bonal S.L. enpresak garatutako proiektu eta eraikuntza kudeaketa plan batean oinarrituta eta AL Arquitectos Técnicos y Aparejadores S.L.P. enpresaren exekuzio zuzendaritza eta osasun eta segurtasun koordinaziopean. Aurten, zentroak guztira 650 ikasle ditu hasierako lanbide heziketan matrikulatuta, eta beste 500 ikasle daude lanbide ziurtagiriko ikasketak egiten. ETI San Juanek gutxi gorabehera 1.200 akordio ditu enpresekin, ikasle guztientzat prestakuntza duala bermatuz, prestakuntza osagai bat Tuterako eta inguruko Erribera eskualdeko enpresa-eremuan egiten delarik.

Tuterako ikastetxearen berritze integrala negu honetan amaituko da, aurreikusitakoa baino bost hilabete lehenago 10.000 enpresa baino gehiago Lanbide Heziketa Dualean lankidetzan Lehendakariak Nafarroaren lidergoa azpimarratu zuen Lanbide Heziketa Dualaren sistema berria ezartzeko, ikasleen ikaskuntzaren zati bat enpresetan bertan egiten den prestakuntza sistema berri bat. Zentzu honetan, María Chivitek iragarri zuen 2026-2027 ikasturtean, Nafarroako Lanbide Heziketako zentro publiko integratuen sareak 10.365 enpresa kolaboratzaile dituela dagoeneko, eta kopuru hori urtean zehar handitzen joango dela. Proiektuaren arduradunek jakinarazi dute lanaren erritmoak eta hezkuntza-zentroaren beraren lankidetzak entrega-epeak bost hilabete inguru aurreratzea ahalbidetuko diela, eta proiektua datorren negu honetan guztiz amaituta egongo dela kalkulatzen da. 1950 eta 1953 artean eraikitako ETI San Juan eraikinaren berritze integrala faseka

egin da, eraikina eraikuntza-lanetan zehar hezkuntza-helburuetarako erabiltzen jarraitu baita. Proiektuak suteen aurkako segurtasuna nabarmen hobetu du ebakuazio-eskailera berri bat eraikiz. Horrez gain, eraikinaren irisgarritasuna hobetu da, eta ostomia duten pazienteentzako komun berri bat gehitu da, Tuterako bizilagunei zerbitzua emanez, beheko solairuan kokatuta baitago. Hezkuntza-zentro honen modernizazio integraleko proiektu anbiziotsuak eraikinaren kanpoaldean ere lanak barne hartzen ditu, ondoko hirigarapena osatuz, Dominicas kalea zabalduz eta autobus-geltokia berrituz. Chivite presidenteak ETI San Juan eraikinaren lehen solairu guztiz berritua bisitatu zuen aurtengo urtarrilean, Estetika eta Edertasun eta Ile-Kosmetikako Erdi Mailako Lanbide Heziketako Ziklorako eta Ileapainketa eta Estetikako Oinarrizko Lanbide Heziketako Ziklorako 648 metro koadroko ikasgela eta tailer espazio berriak bisitatuz. ETI San Juan zentro integratua lanbide heziketako zentro independentea da 2025eko uztailaren 2az geroztik, Tuterako ETI Politeknikoko Zentro Integratutik banandu ondoren, lehenago zeinaren menpe baitzegoen. ETI San Juanen eraberritze osoa ez da Gobernu honek Tuterako eta Nafarroa osoko herritarrei zerbitzatzen dien lanbide heziketako proiektu bakarra. Joan den apirilean, Hezkuntza Sailak Tuterako lanbide heziketako zentro integratu berriaren proiektua idazteko kontratua esleitu zuen, administrazio eta kudeaketako, jarduera fisiko eta kiroletako eta zerbitzu soziokultural eta komunitarioetako prestakuntza programak hartuko dituen eraikin moderno bat.

1.297 proiektu Berrikuntza Irekiko plataforman Hautaketa-prozesua 2027ko apirilean amaituko da, eta emaitzak uztailaren 1eko BIND Demo Day ekitaldian aurkeztuko dira Fundación Orienta Zaitez Fundazioa

Eusko Jaurlaritzaren berrikuntza irekiko BIND plataformak bere 11. edizioko deialdia itxi du, 98 herrialdeko 966 startupekin. Emaitza % 10eko igoera izan da aurreko edizioarekin alderatuta; orduan 883 hautagaitza jaso ziren. Startupek 1.297 proiektu aurkeztu dituzte, BINDen edizio berri honetan parte hartu duten Euskadiko 100 korporazio eta ETEen erronkei eta beharrei erantzuteko. Soluzio horien bidez, industria- eta kudeaketa-prozesuak optimizatzen, energia-efizientzia hobetzen, ingurumen-inpaktua murrizten eta negozio-aukera berriak irekitzen saiatuko dira.

Parte hartu duten enpresek hautagaitzak aztertu ondoren, prozesuan aurrera egiten duten startupek beren soluzioak aurkeztuko dituzte, beren proposamena erakunde bakoitzaren beharren arabera aztertzeko. Azaroaren 26an, startup finalistek eta enpresek negoziatzeko fasea hasiko da, edizio honetan garatuko diren proiektuak zehazteko helburuarekin. Hautaketa-prozesua 2027ko apirilean amaituko da.

Hautatutako startupek proiektu pilotu ordainduak garatuko dituzte enpresa partner liderrekin batera Hautatutako startupek proiektu pilotu ordainduak garatuko dituzte enpresa partner liderrekin batera, eta euskal industria- eta berrikuntza-ekosisteman murgiltzeko programa batean sartuko dira. Programa horretan, networking-saioak, mentoretzak eta tailer espezializatuak biltzen dira. Laguntza horri esker, aurrera egin ahal izango dute beren soluzioak balidatzeko bidean, eta harremanak ezarri ahal izango dituzte eskualdeko bezero potentzialekin. Emaitzak plataformaren BIND Demo Day izeneko urteko ekitaldian aurkeztuko dira, 2027ko uztailaren 1ean. Nazioarteko parte-hartzerik handiena 11. edizioak bost kontinenteetako hautagaitzak erakarri ditu. Ordezkaritzarik handieneko herrialdeen artean, Espainia da lehenengoa, 189 startupekin, eta, haren atzetik, Italia, Frantzia, Alemania, Estatu Batuak, Ingalaterra eta Argentina daude. Atzerriko hautagaitzak 777 dira, hau da, % 80,4. Deialdiak, halaber, euskal ekintzailetza teknologikoaren gorakada utzi du agerian: Euskadiko 66 startupek aurkeztu dute beren hautagaitza, hau da, au-

rreko ekitaldian baino % 13,8 gehiagok.Haietatik,27 Gipuzkoakoak dira, 24 Bizkaikoak eta 15 Arabakoak. Estatuko gainerakoak Bartzelonakoak, Madrilgoak, Valentziakoak, Alacantekoak eta Malagakoak dira nagusiki.

Eusko Jaurlaritzaren Berrikuntza Irekiko BIND plataformak 5 kontinenteetako 98 herrialdeko 966 startup erakarri ditu Euskadiko 100 enpresarekin lan egiteko 11 erronka 100 enpresa partnerrek erabilera-kasuen 11 multzo zehaztu dituzte, lau esparrutan: industria adimenduna, antolamendu efizientea, energia eta jasangarritasuna eta merkaturatzea. Aurtengo edizioan, startup bakoitzak hiru soluzio aurkeztu ahal izan ditu, eta proiektu pilotuen 1.297 proposamen jaso dira. Hautagaitzek hainbat teknologia konbinatu dituzte BINDen edizio honetako enpresa partnerren eskariei erantzuteko. Teknologia horien artean, honako hauek ditugu: adimen artifiziala izan da teknologiarik erabiliena. Zehazki, 703 startupek aplikatu dute zereginen automatizazioko, mantentze prediktiboko, prozesuen simulazioko eta optimizazio logistikoko proiektuetarako, besteak beste. Haren atzetik, honako hauek kokatu dira: softwaresoluzioak (startupek tresna eta plataforma digitalak garatzeko erabili dituztenak); big data, erakundeko ezagutza eta merkataritza-adimena kudeatzeko; IoT-a, fabrikan aktiboak monitorizatzeko, flotak eta biltegiak kudeatzeko; eta Clean Tech eta Energy Tech izenekoak, mugikortasun elektrikorako, energiaren trazabilitaterako, energia berriztagarrietarako, ura kudeatzeko eta industria-prozesuetan hondakinak errebalorizatzeko. BIND BIND industria adimenduneko berrikuntza irekiko plataforma publiko-pribatu bat da, Eusko Jaurlaritzak SPRI Taldearen eta Euskadiko ekintzailetzaren ekosistemako plataformaren bitartez sortua.

Gaur egun, Euskal Autonomia Erkidegoan egoitza duten sektoreko 100 ETE, sozietate publiko eta erreferentziazko enpresa nagusirekin baino gehiagorekin lankidetzan dihardu. Ekimena helburu hirukoitzarekin sortu zen: euskal industria-ekosisteman startupen garapena bizkortzea, enpresen berrikuntzaren bidez lehiakortasuna sustatzea, eta Euskadiko ekosistema industria-ekintzailetza aurreratuko hub gisa kokatzea. 2016. urteaz geroztik, BIND plataformak 2 programa eta ekimen ditu, eta, haien bidez, 275 startup baino gehiago bultzatu eta 400 proiektu baino gehiago garatu dira. BIND berrikuntza irekiko plataforma ekimen publiko-pribatua da; Eusko Jaurlaritzak eta Industria, Trantsizio Energetiko eta Jasangarritasunaren Sailak sortu dute, SPRI Taldearekin eta haren “Up!Euskadi” plataformarekin batera.2016an abian jarri zenetik, proiektu pilotu eraldatzaileak egin ditu, eta enpresei laguntza bikaina eman die, Euskadik industriarekin eta berrikuntzarekin duen konpromisoari eutsita. Mundu osoko startup berritzaileak eta industriako enpresa liderrak konektatzen ditu BINDek, bi aldeentzat probetxugarriak diren lankidetzak sustatzeko. Eusko Jaurlaritzaren eta haren enpresa-garapenerako Spri Taldea agentziaren babesa du. Azken horren tokiko enpresei tresnak ematen dizkie finantzaketarako, industria-gunea lortzeko, teknologia berriak erabiltzeko eta nazioartean hedatzeko. BIND ekimen publiko-pribatua da: berrikuntza irekiko plataforma, startupak eta scaleupak Euskadiko enpresa eta ETEekin zuzenean konektatzen dituena, Venture Clients eredua adibidez. Helburua da lankidetza emankorrak sortzea startupen eta finkatutako enpresen artean,merkatuaren benetako beharrei irtenbide berritzaileak emateko. BINDek bi programa ditu startupentzat: BINDen urteko berrikuntza irekiko programa -ETE eta enpresen eraldaketa digitala sustatzeko produktu eta zerbitzu teknologikoak helburu-, eta BIND GovTech -startupak eta sozietate publikoak konektatzen ditu kontratu errealen bidez-. Startupak eta Venture Clients lotzeaz gain, tailerrak, adituen mentoriak, networking ekimenak, inbertitzaileak erakartzeko aukera eta finantzaketa publikoa eta partner teknologikoen laguntza eskaintzen ditu BINDek.

Hasi da XXI. BerriUp Deialdiko azelerazio programa Aukeratutako bost startupak DS4T, Betternostic, Oxhyd, Soquimat eta Aiako dira Fundación Orienta Zaitez Fundazioa

MATX eta BerriUp-ek lankidetza-hitzarmena sinatu dute Euskadin berrikuntza, ekintzailetza, kultura eta jasangarritasun proiektuak finantzatzeko bide berriak sustatzeko, pizgarri fiskalak aprobetxatuz. Aliantzak lurraldean inpaktu ekonomikoa, soziala eta ingurumenekoa sortzeko gaitasuna duten ekimenei finantzaketa eskuratzea erraztu nahi du, mota horretako proiektuetan parte hartzeko interesa duten enpresa eta inbertitzaileekin harremanetan jarriz. Hitzarmenak bi erakundeek berrikuntzaren eta ekintzailetzaren alorrean urteetan mantendu duten lankidetza indartzen du, eta orain lurraldearen garapenari lotutako sektore eta inbertsio-aukera berrietara zabaltzen du bere irismena. XXI. BerriUp Deialdiak, Rural Kutxa eta Artizarra Fundazioarekin elkarlanean, azelerazio-programari hasiera emango dio ofizialki aurreko irailean hautatutako bost startup-ekin, DS4T, Betternostic, Oxhyd, Soquimat eta Aiako, euskal ekosistemaren tokiko talentua eta bere talde sortzaileen lurralde aniztasuna islatzen dituztenak, Bizkaia, Gipuzkoa, Nafarroa eta Txileko proiektuekin. Programa 2026ko iraila eta abendua bitartean garatuko da, lau modulu presentzialetan, Donostian eta Bilbon asteetako lan intentsiboa eta urrutiko monitorizazioa uztartuz. Taldeek, besteak beste, negozio-ereduan, finantzaketan, zerga-alderdietan, jabetza industrialean, Go to Market-ean eta egituraketa korporatiboan espezializatutako tutoreekin lan egingo dute, startup bakoitza bere hurrengo inbertsio-errondarako eta merkatuan sendotzeko prestatzeko helburuarekin. Jon Ander Merodio BerriUpeko zuzendari nagusiak adierazi duenez, "beste urte batez hazteko laguntza behar duten proiektuen bila eta apustua egiten ari gara. Programak funtzionatzen badu, ez da BerriUp-ek eskaintzen duenagatik bakarrik,

baizik eta taldeen eskura jartzen den ekosistemaren balioagatik: lankidetza publiko-pribatu honek ekintzaileen arrakasta-tasa areagotzen du eta proiektuaren fase industrial eta finantzarioaren ezagutza hasierako faseetara hurbiltzen da". Bere aldetik, Víctor Iriartek, Rural Kutxako Ekintzaileentzako Start Lineko arduradunak, azaldu duenez, "edizio honetan gehien baloratzen duguna aukeratutako proiektuen aniztasuna eta potentziala da. Ekimen bakoitzaren atzean ezagutza eta berrikuntza enpresa bideragarri bihurtzea bilatzen duten taldeak daude, eta Rural Kutxan haiei lagundu nahi diegu, euren hurrengo erronkei aurre egin diezaieten arrakastaz aurre egin ahal izateko, bilakaera bizkortu, negozio ereduak kontrastatu eta hazkundearen hasierako faseetan funtsezkoak diren konexioak sortu.

Lau hilabetez, taldeek, Rural Kutxa eta Artizarra Fundazioarekin lankidetzan, tutoretza pertsonalizatua, inbertitzaileekiko lotura eta Euskadiko startupentzako laguntza-ekosistemarako sarbidea izango dute Era berean, Leire Etxebeste Artizarra Fundazioko proiektu arduradunak nabarmendu duenez, "talentuaren eta kapitalaren sustraiak ez dira finantzaketarekin soilik eusten: proiektuz proiektu lagunduz eraikitzen da". "Deialdi honetan, Bizkaia, Gipuzkoa, Nafarroa, Katalunia eta Txiletik etortzen diren taldeak daude, eta lau hilabete hauetan gure eginkizuna da hemen aurkitzea hurrengo urratsa emateko behar dituzten tuto-

reak, inbertitzaileak eta ekosistema, eta geratzea erabakitzea". Proiektu irabazleak Azelerazio programan parte hartuko duten bost startupak ekainaren 12an Bilbon zortzi proiektu finalisten aurkezpenaren ostean aukeratu ziren, 130 gonbidatu inguru bildu zituen ekitaldi batean, startupak, erakunde publikoak, korporazioak eta inbertitzaileak barne, BAT Dorrean. Ekitaldiaren ostean, tutoreek eta kolaboratzaileek osatutako epaimahaiak bost proiektu irabazleak aukeratu zituen: ❚ DS4T: TTools garatzen duen B2B teknologiako startupa, nazioarteko merkataritzarako adimen operatiboko SaaS plataforma bat, enpresei nazioarteko eragiketak hobeto kontrolatzen laguntzen diena eta erabakiak epai handiagoz hartzen laguntzen diena, akatsak, arriskuak eta operazio-denborak murriztuz. Marta Prado Larburuk, DS4T-ko zuzendari nagusi eta sortzaileak, azaldu duenez, "DS4Tn teknologia eraikitzen ari gara, enpresek beren eragiketak hobeto kontrolatu eta erabakiak epai handiagoarekin har ditzaten". ❚ BETTERNOSTIC: Biopsia likidoa eta adimen artifiziala erabiliz albaitaritza-onkologia-diagnostiko plataforma ez inbaditzailea, minbizia goiz detektatzeko odol-lagin sinple batetik. Urko Xabier Muzquiz Añon, Betternostic-eko zuzendari nagusiak adierazi duenez, "BerriUp-ek, asmo handiko horizonteetara iristeko aukera bikainaz gain, enpresarentzat bultzada bat eta ilusio injekzioa suposatzen du".

❚ OXHYD: Potentzia handiko dentsitate handiko oxi-

do solidoko erregai-piletan espezializatutako IREC-en spin-offa, elektrizitatea eta hidrogeno berdea sortzea ahalbidetzen dutenak industria, portuak eta datu-zentroak deskarbonizatzeko. David Comellas Vogel, Oxhyd Energy-ko zuzendari nagusiak adierazi duenez, "OXHYDrentzat BerriUp-ek hautatu izana lehen mugarria baino askoz gehiago da sortu berri den enpresa batentzat. Gure proiektuak izaera industrial nabarmena du". ❚ SOQUIMAT: Deeptech startup-a, pintura eta estalduraren industriarako bio-oinarritutako gehigarriak garatzen dituena, basoko hondakinetatik abiatuta, kromatoen eta metal astunen alternatiba jasangarri gisa. Patricia Barros Arriagadak, Soquimat-eko kontseilari delegatuak eta sortzaileak, nabarmendu duenez, "BerriUp-ek hautatua izatea funtsezko urratsa da guretzat Europara iristeko. Deeptech startup bat gara, oso talde teknikoarekin". ❚ AIAKO: Vicomtech-en spin-off bat, ibilgailu autonomoen garapenerako irudien anonimizazio adimentsuan zentratua,denbora errealeko anonimizazioa eta irudi sintetikoak sortzea konbinatuz. Aitor Iñiguez de Herediak, Aiako-ko zuzendari nagusiak eta sortzailekideak, adierazi zuen: “Une erabakigarri batean gaude AIAKOrentzat. Oinarri teknologiko sendo batean eta VICOMTECH-en adimen artifizialean eta ikusmen artifizialean duen esperientzian oinarritzen ari gara". Bost proiektu hauek BerriUpen 11 urteko historian zehar egindako aurreko hogei azelerazio programetan parte hartu duten 44 proiektuei gehitzen zaizkie.

Abian Toribio Echevarria Sarien 36. edizioa Ekimen honek Euskadin ekintzailetza berritzailea sustatzea du helburu Fundación Orienta Zaitez Fundazioa

Abian da Toribio Echevarria Sarien beste edizio bat, zeinaren helburua den zientzian eta teknologian oinarritutako soluzio berritzaileak garatzen dituzten Euskal Autonomia Erkidegoko startup eta enpresa-proiektuak aitortzea eta bultzatzea, arreta berezia jarriz deeptech proiektu eta enpresetan. Sariak erreferente dira Euskadiko ekintzailetza berritzailearen ekosisteman, eta eraldaketa eta inpaktu potentzial handia duten enpresa-proiektuak identifikatzera, babestera eta sustatzera bideratuta daude. Teknologiaren abiadak eta jakintzan oinarritutako negozio-eredu berriak sortzeak markatutako testuinguru honetan, Toribio Echevarria Sariek balio erantsi handiko soluzio aurreratuak garatu, eta izaera zientifiko-teknologikoko enpresa-ekimen berritzaileen aldeko apustua indartzen dute. Deialdi honen helburua da ikusgarritasuna eta laguntza ematea teknologia kuantikoak, adimen artifiziala, bioteknologia, material berriak eta ener-

gia garbiak bezalako eremu estrategikoetan lan egiten duten startup eta enpresa-proiektuei, industria, ekonomia eta gizartea eraldatzeko gaitasuna duten sektore berriak baitira. Toribio Echevarria Sariek hiru kategoria dituzte, lehenengo biak: “Startupak eta Enpresa-proiektuak” eta “Enpresa Berritzaileak”. Horietako bakoitzean irabazten duten proposamenek 12.000 euroko dirulaguntza jasoko dute, eta, horrez gain, proiektuak garatzen, sendotzen eta hazten laguntzeko programak eta laguntza-baliabideak eskuratu ahal izango dituzte.

Eraldaketa eta inpaktu potentzial handia duten enpresa-proiektuak identifikatzera, babestera eta sustatzera bideratuta daude Toribio Echevarria Sariak Bestalde, Eibarko Udalak “Eibarko Enpresa Saria - Made in Eibar” izeneko hirugarren kategoria indartuko du berriz ere. Kategoria hori enpresa-ekimenei, enpresa sortu berriei eta barne-ekintzailetzako prozesuetatik sortutako negozio-lerro berriei zuzenduta dago, izaera berritzaile eta/edo zientifiko-teknologikodunak, eta egoitza Eibarren dutenak edo gehienez ere urtebeteko epean herrian kokatzeko konpromisoa hartzen dutenak. Aurkezten diren ekimenek batez ere industria aurreratuan, sportech-ean eta trantsizio ekologikoan jardun beharko dute. Kategoria horretan, 12.000 euroko diru-sariaz gain, 10.000 euroko bonu teknologiko bat ere eskaintzen da, produktuak, prototipoak eta patenteak garatzeko, ahal dela Teknikerrekin edo BRTA sareko beste zentro teknologiko batzuekin lankidetzan.

Sari hori beste bi kategorietako sarien osagarria izan daiteke, baldin eta hautagaitzek kokapenari eta lehenetsitako sektoreei buruzko baldintzak betetzen badituzte. Diruaz gain, Toribio Echevarria Sariek finantzaketa-, aholkularitza- eta prestakuntza-programetarako sarbidea eskaintzen diete ekimen irabazleei, garapena, lehiakortasuna eta proiektuen proiekzioa bultzatzeko funtsezko tresnak baitira.

Sari horiek erreferente dira Euskadiko ekintzailetza berritzailearen ekosisteman Sarien aurkezpena eta adierazpenak Jon Iraola Eibarko alkateak, Laura Espin BIC Gipuzkoako Proiektuen zuzendariak eta Vanesa Hortas Ekonomia Garapen, Enplegu eta Berrikuntza zinegotziak deialdi berria aurkeztu dute gaur goizean, eta Toribio Echevarria Sarien garrantzia nabarmendu dute,talentua hautemateko,enpresa-ekimen berriak bultzatzeko eta Euskadiko berrikuntza eta ekintzailetzako ekosistema indartzeko tresna gisa. Jon Iraola Eibarko alkateak nabarmendu duenez, “Toribio Echevarria Sariak Eibarko nortasunaren, eta ekintzailetzaren eta berrikuntzaren aldeko gure apustuan funtsezkoak dira dagoeneko. 36. ediziora iristeak erakusten du ekimen sendo baten aurrean gaudela, baina baita eboluzionatzen eta erronka teknologiko eta enpresarial berrietara egokitzen jakin duten sari batzuen aurrean ere”. “Eibarrentzat bereziki garrantzitsua da talentuarentzat, ezagutzarentzat eta enpresa-ekimenarentzat elkargune izaten jarraitzea. Nahi duguna da ideia on bat duten pertsonek hemen aurkitzea enpresa-proiektu bideragarria bihurtzeko behar duten laguntza eta tresnak. Gainera, proiektu horiek Eibartik haztea eta gure herrian enplegua eta jarduera ekonomikoa sortzen laguntzea ere nahi dugu”, adierazi du. Eibarko Enpresa - Made in Eibar berariazko sariari dagokionez, alkateak zera azpimarratu du: “Are gehiago indartu nahi dugu berrikuntzaren, enpresaren eta herriaren arteko lotura. Eibarrek tradizio industrial eta ekintzaile luzea du, eta gure erronka tradizio horrek etorkizunari begira jarraitzea da.

Horregatik, sektore batzuen alde egiten dugu bereziki, hala nola industria aurreratuaren, sportecharen edo trantsizio ekologikoaren alde, gure DNA industriala begien bistatik galdu gabe”. Iraolak enpresak eta ekintzaileak animatu ditu hautagaitzak aurkeztera: “Talentu handia dugu Euskadin, eta potentzial handiko irtenbideak garatzen ari diren ekimen asko ere bai.Toribio Echevarria Sariak lagungarriak dira talentu horrek ikusgarritasuna izan dezan eta hazten jarraitzeko aukerak aurki ditzan.Proiektu berritzaile bat duten pertsona guztiak animatu nahi ditut pausoa eman eta aurkez daitezen”. Laura Espin honela mintzatu da: “Toribio Echevarria Sariek ekintzailetza aurreratuaren aldeko gure apustu estrategikoa indartzen dute, deeptech teknologietan oinarritutako proiektu eta enpresen alde, zeinetan estrategia zehatzak hedatzen ari garen: bioteknologia/osasuna, Adimen Artifiziala eta datuaren teknologia; teknologia digital aurreratuak, material berriak, teknologia kuantikoak eta espazioaren teknologiak. Sariak aukera ona dira inpaktu handiko berrikuntza sortzearen alde egiten duten eta talentu espezializatua erakartzen laguntzen duten ekintzaile eta enpresentzat”. Interesa duten pertsona eta erakundeek Toribio Echevarria Sarien webgunean kontsultatu ahal izango dituzte oinarri osoak eta parte hartzeko baldintzak: www.toribioechevarria.com.

NanoSPharm, sektore biomedikoko enpresa berria Enpresa berriak etorkizun eta balio erantsi handiko sektore batean jardungo du, protesiak estaltzeko teknologia aurreratuak garatu eta merkaturatuz Fundación Orienta Zaitez Fundazioa

Gasteizko Miñaoko Parke Teknologikoan dagoen i+Med-en egoitzak proiektu kooperatibo anbiziotsu baten aurkezpena hartu zuen joan den irailaren 22an,eta kooperatiboa zentzu bikoitzean da gainera: batetik,hainbat enpresaren arteko lankidetzan oinarritzen delako, eta, bestetik, bere izaeragatik, MONDRAGON zein i+Med enpresa kooperatiboak direlako. Aliantza horretatik sortu den Nano-SPharm sozietate berrian MONDRAGONek eta i+Medek % 50eko partaidetza dute bakoitzak.Enpresa 8,3 milioi euroko hasierako inbertsioarekin abiatuko da,eta beste urrats bat da etorkizuneko eta balio erantsi handiko sektoreetan enpresa-jarduera berriak sustatzeko MONDRAGONek egiten duen apustuan. “NanoSPharmek lankidetzak duen balioa islatzen du, ezagutza espezializatua enpresa-jarduera berri bihurtzeko gai baita. Proiektuak berrikuntza biomedikoa eta gaitasun industriala uztartzen ditu, nazioartean ibilbide handia eta balio ekonomikoa zein soziala sortzeko potentziala duen sektore batean”, nabarmendu zuen MONDRAGONeko presidente Pello Rodriguezek.

Bestalde, i+Medeko zuzendari Manu Muñozek azpimarratu zuenez, “akordio honek urrats erabakigarria emateko aukera eskaintzen digu, benetako behar kliniko batetik sortutako teknologia bat merkatura eramango dugulako. NanoSPharmek ezagutza zientifikoa, lege eta erregulazioen arloko esperientzia eta bokazio industriala uztartzen ditu, protesien segurtasuna eta errendimendua hobetzeko”. NanoSPharmen helburua esparru biomedikoan garatutako teknologia bat merkatura eramatea da. Teknologia horren bidez, biobateragarritasun handiko estaldura bat sor daiteke protesien gainean, eta, horrez gain, estaldurak spray moduan aplikatzeko aukera emango duten gailuak ekoitziko dira. Balio erantsi handiko sektore baterako produktua da, eta sektore horretan urteko % 9ko hazkundea aurreikusten da. Produktua, mundu mailako berrikuntza Nanogelak azido hialuronikoan eta kitosanoan oinarrituta daude. Sistemak osteointegrazioa sustatu eta bakterioen aurkako hesi gisa jardutea du helburu. Etorkizunean, substantzia bioaktiboak modu kontrolatuan askatzeko aukera ere txertatu ahal izango da. Manu Muñoz: “Teknologia berritzailea da, eta patente bidez babestu daiteke. Estaldurarako hidrogelen arloan, mundu mailako berrikuntza da”. Teknologia hortzetako eta ortopediako protesietan aplikatu ahal izango da, eta potentziala du, halaber, traumatologian, kirurgia maxilofazialean, kardiologian, urologian edo neurokirurgian erabiltzeko. Proiektuaren ibilbide-orriak produktua merkaturatzerako saiakuntzak eta ziurtapen guztiak egitea aurreikusten du, ondoren industrializazioari eta nazioarteko merkaturatzeari ekiteko,bai nanogelei bai espray moduan aplikazioak egiteko gailuei dagokienez ere. Hasiera batean, merkaturatzea 2030erako aurreikusten da.

7.600 pertsona Ikertzaileen Europako Gauean Euskal Herriko Unibertsitateak (EHU) antolatutako Ikertzaileen Europako Gauak 7.600 pertsona bildu zituen irailaren 25ean Bilbon, hiriko zientzia-dibulgazioko hitzordu handietako bat dela frogatuz Fundación Orienta Zaitez Fundazioa

Adin guztietako pertsonak hurbildu ziren Areatzako pasealekura Unibertsitatean egiten den ikerketa gertutik ezagutzeko, bereziki nabarmena izan zelarik haurrak zituzten familien presentzia. Arratsaldean zehar, 245 ikertzailek beren lana herritarrekin partekatu zuten zientziako 38 standetan, esperimentu, erakustaldi, lantegi eta jolasen bitartez. Gainera, EHUk Ikertzaileen Europako Gaua euskal zientzia eta ikerketa-sistemako beste eragile batzuei ireki nahi izan zien, eta hainbat zentro gonbidatu zituen herritarrekiko hitzordu handi horretara batu zitezen. Horrela, CIC bioGUNEk, CIC energiGUNEk, BCMaterialsek eta Biofisika Institutuak beren standekin hartu zuten parte Unibertsitateko ikerketa-taldeekin batera. Parte-hartze bateratu horri esker, Euskal Herrian egiten den ikerketaren aniztasuna eta indarra erakuts daiteke, erakundeen arteko sinergiak sortu eta gizarteari zientziaren irudi partekatua eta elkarlanean oinarritua gerturatu. Programazioak oso eremu anitzetako ikerketak ezagutzeko aukera eman zuen, osasunetik eta minbiziaren aurkako borrokatik hasi eta jasangarritasuna, teknologia berriak edo adimen artifizialeraino. Interes handiena piztu zuten proposamenen artean Osakidetzako Larrialdien standa egon zen; bertan, publikoak modu praktikoan ikasi ahal izan zuen birika-bihotzetako geldialdi bat identifikatzen, bihotz-biriketako suspertze-maniobra (BBS) oinarrizkoak egiten eta kanpoko desfibriladore automatiko baten erabilera ezagutzen. Jardunaldiak #SheMentoring gunea ere izan zuen, emakumeek zientzian duten ikusgarritasuna sustatzeko eta emakumezkoen erreferente zientifiko-

ak eskaintzeko; halaber, MSCA europar stand bat egon zen, Marie Sktodowska-Curie ikertzaileak protagonista zituena. Edizio honetako berrikuntzetako bat Zientzia Ipuinaren Txokoa izan zen, bereziki haurrei zuzendutako ekimena. Bertan, 11 ikertzaileek bata eta laborategia ipuinengatik aldatu zituzten ordu batzuez, eta kontakizuna erabili zuten tresna gisa gazteenen artean zientziarekiko ikusmina pizteko.

Programazioak askotariko eremuetako ikerketak ezagutzeko aukera eman zuen, osasunetik eta minbiziaren aurkako borrokatik hasi eta jasangarritasunarekin, teknologia berriekin edo adimen artifizialarekin amaitzeraino Unibertsoari irekitako leiho bat Zientziak Areatzaz haratago ere jarraitu zuen, EHUko Zientzia Planetarioen Taldeak Bizkaia Aretoatik antolatutako behaketa astronomiko batekin. Jarduerari esker, Calar Altoko Behatokiko (Almeria) teleskopio profesional batekin egindako behaketa bat zuzenean jarraitu ahal izan zuen publikoak, Bilbotik urrunetik kontrolatuta. Behaketarako baldintza egokiei esker, unibertsoan zeharreko benetako ibilbide bat egin ahal izan zen eta bi izar-multzo -NGC 457 kumulu irekia eta M15 kumulu globularra-, M27 planeta-nebulosa (Dumbbell bezala ezaguna) eta M32 (Andromeda galaxia handiaren galaxia satelite bat) ikusi ahal izan ziren.

Goi-mailako Erasmus+ jardunaldiak Jaénen Jaéngo Unibertsitateak 300 aditu baino gehiago hartu zituen Fundación Orienta Zaitez Fundazioa

Irailaren 29tik urriaren 1era, Jaén Espainiako goi-mailako hezkuntza nazioartekotzearen bilgune bihurtu zen, EBko Erasmus+ programari esker. Jaéngo Unibertsitateak sektore horretako Erasmus+ mugikortasun-proiektuen prestakuntza- eta jarraipen-saioak antolatu zituen. Ekitaldi horiek Hezkuntza Nazioartekotzeko Espainiako Zerbitzuak (SEPIE), Espainiako Erasmus+ programaren Agentzia Nazionalak eta Zientzia, Berrikuntza eta Unibertsitate Ministerioari atxikitako agentziak antolatu zituzten, Jaéngo Unibertsitatearekin lankidetzan. Zehazki, irailaren 29an eta 30ean, SEPIEk goi-mailako hezkuntzako ikasle eta langileentzako Europa barruko mugikortasun-proiektuen inguruko saioak egin zituen; eta irailaren 30ean eta urriaren 1ean, mundu osoko beste herrialde batzuekin egindako mugikortasun-proiektuetan jarri zen arreta, Erasmus+ programaren nazioarteko dimentsioa bezala ezagutzen dena. Saio horien inaugurazioan José Manuel Sánchez Duarte, SEPIEko zuzendaria, izan zen, eta honek honako hau azpimarratu zuen: “Erasmus+-k goi-mailako hezkuntza-erakundeei baldintza aldakorretara egokitzeko, aurrera egiteko eta Europaren mundu-rolean, erresilientzian eta suspertzean laguntzeko eta ahalbidetzeko helburua du. Beraz, Programan parte hartzeak ekarpen garrantzitsua egiten du Europako Hezkuntza Eremuaren goi-mailako hezkuntza-dimentsioa ezartzeko, Europako Goi Mailako Hezkuntza Eremuarekin eta Europako Ikerketa Eremuarekin sinergian”. Bere aldetik, Nicolás Ruiz Reyes Jaéngo Unibertsitateko errektoreak honako hau adierazi zuen: “Jaéngo Unibertsitateak goi-mailako hezkuntza tokiko sustrai sendoekin ulertzen du, baina bokazio unibertsalarekin. Horrela, Erasmus+-ek ezagutza eta bikaintasuna demokratizatzen ditu: ikasleei erakusten die beren jatorriak edo egoerek ez dutela beren ametsen irismena zehazten,

edonork berdintasunean lehiatu ahal izatea bermatuz globalki eta bere sorterrira itzuli ahal izatea haren garapena bultzatzeko. Eta horrek balio kalkulaezina hartzen du UJA bezalako unibertsitateetan”. Goi-mailako hezkuntzako Erasmus+ ikasle eta langileen mugikortasun proiektuek nazioarteko lankidetza eta ezagutza eta esperientzia trukea sustatzea dute helburu unibertsitate eta erakundeekin, bai Europar Batasunean bai munduko beste leku batzuetan. Horrek Europako goi-mailako hezkuntza globalki proiektatzen eta bazkideekin harremanak sendotzen laguntzen du, bai Europar Batasunean bai hirugarren herrialdeetako bazkideekin.

Irailaren 29tik urriaren 1era, SEPIEk goi-mailako hezkuntzari buruzko Erasmus+ konferentzia nazionala antolatu zuen, Europa barruko mugikortasunproiektuetan eta mundu osoko herrialdeekin egiten direnetan arreta jarriz 300 ordezkari baino gehiago Espainiako unibertsitate eta goi-mailako hezkuntza artistikoko erakundeetako 300 ordezkari baino gehiagok parte hartu zuten saio hauetan. Goi-mailako hezkuntzako Erasmus+ 2026 proposamen deialdiaren datuak aurkeztu ziren ere. Hezkuntza sektore honetan, guztira 1.374 proiektu finantzatzea aurreikusten da, eta horrek 76.500 ikasle eta langile mugikortasun truke inguru ahalbidetuko ditu. Proiektu hauek 222 milioi euro inguruko aurrekontua izango dute, EBko aurrekontuak finantzatua eta Espainiako Zientzia, Berrikuntza eta Unibertsitate Ministerioak kofinantzatua.

EHU, Parkinson gaixotasunari buruzko nazioarteko proiektu batean Cristina Miguélez Parkinson gaixotasunarekin lotutako depresioa, antsietatea eta bestelako sintoma ez-motorrak tratatzeko estrategia berriak garatuko dituen nazioarteko kontsortzio bateko zuzendaritza zientifikoko taldekidea izango da Fundación Orienta Zaitez Fundazioa

Euskal Herriko Unibertsitateko (EHU) Farmakologiako irakasle Cristina Miguélez Parkinson gaixotasunari buruzko nazioarteko proiektu berri horretako bost ikertzaile nagusietako bat izango da, eta proiektuak 9 milioi dolarreko finantzaketa jaso du Aligning Science Across Parkinson's (ASAP) ekimenaren eskutik. Datozen hiru urteetan, proiektuak Europako eta Estatu Batuetako taldeak elkartuko ditu, gaixotasunaren sintoma psikiatriko eta kognitiboekin lotutako garuneko mekanismoak hobeto ezagutzeko. Azken helburua sintoma horientzako tratamendu eraginkorragoak garatzea da; izan ere, Parkinson gaixotasunarekin bizi diren pertsonen artean, horixe da, oraindik ere, erantzun gabeko behar kliniko nagusietako bat. Proiektua Åsa Mackenzie neurozientzialari suediarrak (Lund Unibertsitateko ikertzaile nagusia) zuzentzen du eta Lund Unibertsitateko, Bordeleko Unibertsitateko, Northwestern Unibertsitateko, Kaliforniako Unibertsitateko (San Diego), Kaliforniako Unibertsitateko (San Frantzisko) eta Euskal Herriko Unibertsitateko ikertzaileak biltzen ditu. Ekimena ASAP en Collaborative Research Network (CRN) sarearen barruan dago. Nazioarteko programa horrek ikerkuntza kolaboratiboa sustatzen du, Parkinson gaixotasunaren erronka nagusietako batzuei heltzeko. Michael J. Fox Foundation for Parkinson's Research (MJFF) fundazioa proiektuaren bazkide finantzario eta estrategikoa da. “Proiektu honen zuzendaritza zientifikoko taldeko kide izatea mugarri oso garrantzitsua da, bai maila pertsonalean,bai profesionalean”,adierazi du Cristina Miguélezek . “Oso deialdi lehiakorra da, eta Parkinson gaixotasunaren alorrean nazioartean ospe handia duten ikertzaileak biltzen ditu. Gainera, EHU da sare horretako kide den Espainiako erakunde bakarra”.

Parkinson gaixotasunaren sintoma ez motorrak ulertzea Kontsortzioaren barruan,ikertzailearen taldeak sistema noradrenergikoak gaixotasunaren sintoma ez motorretan betetzen duen funtzioa aztertuko du. Zehazki, garuneko estimulazio sakonak (gaur egun Parkinson gaixotasunaren zenbait sintoma arintzeko erabiltzen den terapia kirurgikoak) gaixotasunaren adierazpen psikiatriko eta kognitiboei nola eragiten dion aztertuko du lantaldeak. Proiektuak Parkinson gaixotasunaren hasierako faseetan (sintoma ez motorrak agertzen hasten direnean) ere jarriko du arreta; izan ere, sintoma horiek diagnostiko klinikoa egin ahal izan baino urte batzuk lehenago agertzen dira askotan. Miguélezek azaldu duenez, sintoma ez motorrak dira oraindik ere Parkinson gaixotasunaren alderdirik ezezagunenetako bat, nahiz eta pazienteen bizi kalitatean eragin handia izan. “Depresioak, antsietateak, apatiak eta narriadura kognitiboak, oro har, erantzun eskasa ematen diete gaur egun dauden tratamenduei,eta Parkinson gaixotasunaren ikerketarekin lotutako erronka handienetako bat izaten jarraitzen dute”, azaldu du.

Ikerketa zientifikoa gizartera hurbildu Zientzia Ministerioak EHUren 'Kontuz! Ez nazazu zapaldu!' proiektua 2026ko Zientzia Kulturako Jardunbide Inspiratzaile gisa aitortu du

Fundación Orienta Zaitez Fundazioa

Zientzia, Berrikuntza eta Unibertsitate Ministerioaren mendeko Zientzia eta Teknologiarako Espainiako Fundazioak (FECYT) EHUren 'Kontuz! Ez nazazu zapaldu!' proiektua Zientzia eta Berrikuntzaren Kulturako Jardunbide Inspiratzaile gisa hautatu du, eta “La excelencia y la Innovación en la Divulgación Científica 2026” (Bikaintasuna eta berrikuntza 2026ko Dibulgazio Zientifikoan) katalogoan jaso du. Irailaren 11n argitaratutako katalogoan, FECYTek esparru horretarako berezitzat jotzen dituen jardueren aukeraketa jasotzen da, hainbat alderditan kalitatezko jarduera berritzaileak barne hartzen dituena: formatuak, lortu nahi zituzten helburuak, zer publikori zuzenduta zeuden, eta nola aktibatu parte hartzea, inpaktu soziala, eragile zientifikoen eta ez-zientifikoen inplikazioa eta abar. Hautatutako proiektua Plentziako Itsas Estazioko (PiE-EHU) ikertzaile talde batek bultzatu du, eta

ikerketa zientifikoa gizartera hurbiltzen du, herritarren zuzeneko parte hartzearen bidez. Hainbat hilabetez, parte hartzaileek euskal kostaldeko hondartzetan laginketak egin dituzte, gero laginak laborategian aztertu dituzte eta beren emaitzak aurkeztu dituzte. Horrela, proiektuak herritarren zientzia, inklusioa eta ingurumen sentsibilizazioa bateratzen ditu.

Herritarren zientziako ekimen honek ikasleak eta hainbat kolektibotako pertsonak ikertzaile bihurtzen ditu “2026ko Zientzia eta Berrikuntzaren Kulturako Praktika Inspiratzaile gisa hautatua izatea aintzatespen garrantzitsua da proiektuan parte hartu duen EHUko taldeak egindako lanarentzat. Izan ere,

ikerkuntza gizartera hurbiltzea lortzen du parte hartzean oinarritutako proiektuaren bidez, zientzia inklusiboa eta ingurunearekiko lotura sustatuz”, adierazi du Miren Bego Urrutiak, Ministerioak aitortutako proiektuaren ikertzaile nagusiak. Katalogoak FECYTek finantzatutako 200 ekimen baino gehiagoren artean hamahiru baino ez ditu jaso, helburu, inpaktu, originaltasun, formatu, publiko, balio sozial eta abarrengatik nabarmendu direnak.

Euskadiko hondartzetako biodibertsitate mikroskopikoa aztertzea eta mikroplastikoak detektatzea da helburua 5.000 lagunek baino gehiagok hartu dute parte 2022ko irailetik garatutako proiektuaren lau edizioetan, 5.000 herritar zientzialari baino gehiagok parte hartu dute dagoeneko, ikastetxeetako ikasleen eta hainbat kolektibo sozialetako pertsonen artean. Miren Bego Urrutiak nabarmendu du parte hartzaileen artean 800 pertsona baino gehiago gizarte bazterkeriako arriskuan edo zaurgarritasun egoeran zeudela. “Haiek egindako lanari esker, euskal kostaldeko hainbat hondartzatan hartutako 500 lagin baino gehiago bildu eta aztertu dira”, azaldu du Urrutiak. Urrutiak azaldu duenez, “harea pikorren artean mikroalgak eta meiofauna osatzen duten animalia txikiak bizi dira, baita hainbat bakterio mota ere. Kostaldeko ekosistemen funtsezko elementuak dira, eta horiek ikertzeak ingurune horien aniztasuna eta giza jardueraren ondorioak hobeto ezagutzeko aukera ematen du”. Gainera, gehitu duenez, proiektuaren bidez “kultura ozeanikoa (ocean literacy) garatu” nahi da; hau da, parte hartzaileek “ozeanoak norberarengan duen eragina eta pertsona bakoitzak ozeanoan duen eragina ulertzea, etorkizunean sentsibilizazioa eta jasangarritasuna sustatuko duten jokabideak eta ekintzak sortzen saiatuz. Hondartza bat zapaltzen dugunean, mundu bat dago gure oinen azpian, eta, hala ere, ikusezina da begi hutsez. Hareatzetako bioaniztasun mikroskopikoa da”, laburbildu du.

Horixe bera da 'Kontuz! Ez nazazu zapaldu!' proiektuaren abiapuntua. Proiektuak hondartza beste modu batera begiratzera gonbidatzen ditu parte hartzaileak. Lehenengo, hondartzetan laginak biltzen dituzte. Jarraian, laborategira eramaten dituzte eta, han, EHUk ikertzaileen taldearen laguntzarekin, jasotako lagin horiek behatu eta identifikatzen dituzte. Ikerketak mikroplastikoen azterketa ere barne hartzen du. Horrela, parte hartzaileek hondartzetako biodibertsitatea ezagutzen dute eta, aldi berean, itsas ekosistemei lotutako mehatxu nagusietako bat aztertzen dute. Urrutia irakasleak adierazi duenez, herritarren zientzia inklusiboaren proiektu honen azken helburua herritarrak “kontzientziatzea” da, itsas ingurunea zaintzeko beharraz jabetu daitezen. Horretarako, haren aniztasuna eta mehatxatzen duten arriskuak aztertzeko aukera eskaintzen zaie. Inklusioa ere bultzatzen duen zientzia Inklusioa proiektuaren metodologiaren parte da hasierako planteamendutik. Ikastetxeetako ikasleekin ez ezik, 'Kontuz! Ez nazazu zapaldu!' proiektuak era askotako kolektibo eta elkarteekin ere egiten du lan. Besteak beste, desgaitasuna duten pertsonekin, gizarte bazterkeria arriskuan dauden pertsonekin, adingabeen justiziako prozesuetan dauden gazteekin edo emakume migratzaileekin lan egiten du. Proiektuaren ardura duen taldeak jarduerak eta materialak talde bakoitzaren ezaugarrietara egokitzen ditu. Hala, parte hartzaile guztiek proiektuaren fase desberdinetan parte hartu eta herritar ikertzaileen rola har dezakete. Herritarren zientzia eta inklusioa uztartzeak ikerkuntza dibulgazio zientifikoko ekimenen ohiko hartzaile izan ohi ez diren pertsona eta kolektiboengana hurbiltzea ahalbidetzen du. Miren Bego Urrutiak azpimarratu duenez, 'Kontuz! Ez nazazu zapaldu!' proiektua zientzia ireki eta inklusiboaren adibide bikaina da. Hondartzetako aniztasun mikroskopikoa ikusgai jarri nahi izateaz gain, ikerkuntza zientifikoa herritarrengana hurbiltzeko ahaleginean, “gizakiaren eta gizarte mailako aniztasuna integratu eta ikusgai jarri ere” egin nahi du. Ekimenak 2025ean jaso zuen dagoeneko Ohorezko Aipamena EU Citizen Science Awards sarietan. Europako aintzatespen horrek herritarrak ikerkuntza prozesuetan modu aktiboan inplikatzen dituzten eta zientzia irekiagoa eta inklusiboagoa sustatzen duten proiektuak saritzen ditu.

uniemakume

UNIBERTSITATEKO ALDIZKARIA

2026urria

'Ekin eta eraldaketa eragin. Pedagogia feministen teoria eta praxia' lana eskuragarri Euskaraz pedagogia feministen inguruko ezagutza akademikoa aberastea eta horiek aplikatzeko tresnak eskaintzea du helburu Fundación Orienta Zaitez Fundazioa

Dagoeneko eskuragarri dago sarrera librearekin 'Ekin eta eraldaketa eragin. Pedagogia feministen teoria eta praxia' lana. Euskal Herriko Unibertsitateko Psikologia Fakultatearen babesarekin argitaratutako gidaliburu akademikoa da. Bere helburua euskaraz pedagogia feministen inguruko ezagutza akademikoa aberastea eta ikerketaren, irakaskuntzaren eta hezkuntza-praktikaren arteko zubiak eraikitzea da, unibertsitatearen eta jendartearen arteko ezagutza-transferentzia sustatuz. Luixa Reizabal Arruabarrena aipatutako ikastegiko irakasleak koordinatu du lana, eta psikologiaren, pedagogiaren, psikopedagogiaren eta historiaren arloetako hamar egileren ekarpenak jasotzen ditu. Zortzi kapitulutan eta hiru atal nagusitan antolatuta, teoria eta praktika uztartzen dituen lan kolektiboa da.

“Gidaliburuaren helburu nagusia da -dio Luixa Reizabalek- pedagogia feministen oinarriak eta aplikazioak Euskal Herriko hezkuntza-testuingurutik aztertzea eta hezkuntza-komunitateari genero-ikuspegia, inklusioa eta justizia soziala eguneroko jardunean txertatzeko oinarri teorikoak eta tresna praktikoak eskaintzea. Euskal Herriko testuingurutik abiatuta, hezkidetzaren arloan egindako aurrerapausoak eta gainditu beharreko erronkak aztertzen ditu. Aldi berean, pedagogia feministak ikuspegi intersekzionaletik lantzen dira, generoaz gain beste zapalkuntza-ardatz batzuk -hala nola arrazakeria, klasismoa, kapazitismoa edo sexu- eta genero-aniztasunaren aurkako diskriminazioak- kontuan hartuz”.

Argitalpena sarbide irekian egin da, “ezagutza ahalik eta pertsona gehienengana irits dadin" Gidaliburuak dimentsio teorikoa eta praktikoa uztartzen ditu. “Alde batetik, pedagogia feministen oinarri kontzeptualak eta genealogia lantzen dira; bestetik, Euskal Herrian hezkidetza sustatzeko indarrean dauden legeak, hezkidetza-planak eta erreferentziazko esku-hartze programak aurkezten eta aztertzen dira. Horrez gain, esku-hartzerako tresna zehatzak eskaintzen ditu, diagnostikotik abiatuta hezkuntza formal zein ez-formalean aplikagarriak diren baliabideak proposatuz. Helburua ez da errealitatea deskribatzea bakarrik, baizik eta eraldaketarako bideak aktibatu eta praktikara eramatea”. Hezkuntza eraldatzaile eta inklusiboaren ikuspegitik inor ezin denez kanpoan geratu, inklusioa eta irisgarritasuna gidaliburuaren zeharkako ardatzak dira. Horregatik, proposatutako baliabideek parte-hartzea erraztea, oztopoak murriztea eta hezkuntzatestuinguru askotarikoetara egokitzea dute helburu. Gidaliburua hezkuntza-komunitateko profesionalei zuzenduta dago, bereziki ikastetxeetako irakas-

uniemakume

UNIBERTSITATEKO ALDIZKARIA

leei, hezitzaileei, orientatzaileei, unibertsitateko irakasleei, ikertzaileei eta etapa guztietan hezkuntza formal zein ez-formalean parekidetasuna eta inklusioa sustatu nahi dituztenei. Argitalpena sarbide irekian egin da, Creative Commons BY-NC-SA 4.0 lizentziapean, “ezagutza ahalik eta pertsona gehienengana irits dadin eta hezkuntza-komunitateak doan erabili, partekatu eta egokitu ahal izan dezan”. Gidaliburuak ISBNa eta DOIa ditu, eta Zenodo plataforman nahiz EHUren ADDI gordailu instituzionalean dago eskuragarri.

Luisa Posada Kubissa filosofo eta UCMko irakasleak feminismoaren subjektu politikoari buruz hitz egin zuen NUPen 'Ekin eta eraldaketa eragin. Pedagogia feministen teoria eta praxia' ez da gidaliburu hutsa. “Hezkuntza beste modu batean ulertzeko eta praktikatzeko gonbidapena da, eta, aldi berean, aldaketa sozialerako tresna kolektiboa. Hezkuntzak jendartea eraldatzeko ahalmena badu, ezinbestekoa da gure praktikak eta ikuspegiak berrikustea. Bide horretan, pedagogia feministak aliatu sendoak dira, eguneroko hezkuntza-praktiketan desberdintasunak identifikatu, zalantzan jarri eta horiei aurre egiteko tresnak eskainiz. Azken batean, eraldaketa ez da diskurtsoan bakarrik gertatzen: praktikan gauzatzen da”, amaitu du EHUko Psikologia Fakultateko irakasleak. Luisa Posada Kubissa, NUPen Bestalde, Luisa Posada Kubissa filosofo eta Madrilgo Unibertsitate Konplutentseko (UCM) irakasleak 'Genealogia, Feminismoa eta Subjektu Politikoa' hitzaldia eman zuen irailaren 30ean, NUPeko Ikasgelategiko 210. ikasgelan (Arrosadia). Saioa 'Ikasgela Irekiak' zikloaren barnean zegoen, feminismoari buruzko gogoeta eta ezagutza partekaturako gune bat. NUPeko Genero Ikasketen eta Ikasketa Feministen Katedrak eta Genero, Emakume eta Berdintasun Gaietako Masterrak sustatu zuten zikloa. Egileak aipatzen duenez, genealogia feminista garrantzitsua da “emakumeak” subjektu politikoa genealogian txertatzeko. Hori argi geratzen da genealogiaren historia aztertzean. “Subjektu politikoari buruzko eztabaida ez da berria teoria feministaren barrenean. Baina, feminismoa mesfidantzaren filosofia gisa erabiliz, galdetu beharra dago ez al den

patriarkatuaren interesentzat mesedegarri postulatzea subjektu hori hutsala dela edo zaharkitua dagoela edo are subjektuaren beste posizio batzuekin ordezkatu behar dela. Izan ere, “emakumeak” subjektua feminismoaren subjektu politikoa denez, horri eraso egitean, feminismoari ere eraso egiten zaio, proiektu emantzipatzailea den aldetik. Hizlariari buruzko CV laburra Luisa Posada Kubissa Filosofiako irakaslea da Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean (UCM), eta teoria feministako irakasgaiak eman ditu graduan eta masterrean. Feminista teorikoen prestakuntza-gunea izan zen unibertsitate hori, eta Celia Amorós filosofoak bertan zuzendu zuen Feminismoari eta Ilustrazioari buruzko Mintegi Iraunkorra, zeinaren kide izan baitzen Luisa Posada Kubissa 1987tik 1997ra bitartean. Halaber, gaur egun talde hauetako kide da: Filosofiaren Elkarte Akademikoa (SAF), Gaztelaniazko Kantiar Ikasketen Sarea (SEKLE), UCMko Ikasketa Feministen Ikerketa Taldea, UCMko Ikerketa Feministen Institutuko Kontseilua (Instifem) eta Prostituzio eta Pornografia Ikasketen Nazioarteko Sare Akademikoa (RAIEPP). Madrilgo Unibertsitate Konplutentseko lehenbiziko Berdintasuneko Masterra diseinatu eta zuzendu zuen titulu bereki gisa 2001. eta 2008. urteen artean. 2004tik 2009ra Emakumearen aurkako Indarkeriaren Estatuko Behatokiko aditua izan zen. Hainbat liburuz gain, teoria feministaren esparruan, hainbat artikulu eta koedizio argitaratu ditu, eta zenbait lan kolektibo, foro, ikastaro eta ikerketa-proiektutan parte hartu du.

2026urria

unieskubideak

UNIBERTSITATEKO ALDIZKARIA

2026urria

Sexu-indarkeria adingabekoen kirolean? Ikerketa batek adierazi du adingabekoen kirolean abusutzat jotzen ez dena sexu-indarkeriaren parte izan daitekeela

Fundación Orienta Zaitez Fundazioa

Andrea Sáenzek aztertu du kirolariek nola hautematen dituzten entrenatzaileen jokabide zehatz batzuk. 292 kirolariri pasatutako inkestetan eta eskola-garaian abusuak jasan zituzten sei pertsonari egindako elkarrizketetan oinarritzen da azterketa, eta erakusten du abusutzat jotzen ez diren jokabide normalizatu batzuk sexu-indarkeriako prozesuen parte izan daitezkeela. Emaitzek azpimarratzen dute hezkuntzak garrantzia duela patroi horiek ezagutzeko eta kirol-espazio seguruak bermatzeko. Kirolaren esparruan adingabekoen aurka egiten den sexu-indarkeria ikusgarritasun txikiko errealitate bat da, eskura ditugun datuek erakusten duten arren ez dela fenomeno bakartu bat. Euskal Herriko Unibertsitateko (EHU) GIKAFIT taldeak Euskal Autonomia Erkidegoan landu duen txosten baten arabera, parte-hartzaileen % 20k jasan behar izan zituzten entrenatzaileen jokabide sexualak: musuak ezpainetan, interes sexualaren adierazpenak eta sexu-harremanak izateko proposamen zuzenak.Andrea Sáenz ikertzaileak adierazi duenez,“tasak altuak dira, baina, hala ere, gaia ikertzen dudala esaten dudanean, jendea harritu egiten da, uste

baitute kirolean ez dagoela adingabekoen aurkako abusurik. Tabua da, eta ezkutatzeko ahalegina egiten da. Gure ikerketaren bidez errealitatea ezagutu eta ikusgai jarri nahi dugu, prebenitzeko”.

Azterketaren helburua ez da kirol-dinamiken berezko gertutasuna desagerraraztea, ez eta entrenatzaileak susmagarri bilakatzea ere Testuinguru horretan, ikertzailearen azken azterketaren emaitzek -kirolarien pertzepzioak eta esperientziak aztertzen ditu- gako garrantzitsuak eman dituzte. Hona hemen Sáenzen azalpenak: “Konbinatu ditugu 292 kirolariri egindako inkesta kuantitatiboak eta eskola-ume zirela kirolean sexu-indarkeria jasan zuten 6 pertsonari egindako elkarrizketa kualitatiboak, eta egiaztatu dugu eremu gris bat dagoela. Hau da, kirolariek abusu gisa ikusten ez dituzten eguneroko jokabide ugari daude, baina sexu-indarkeriatik irten direnek, beren esperientzia berrerai-

unieskubideak kitzen dutenean, abusu-prozesuaren parte gisa identifikatzen dituzte”. Inkestan parte hartu zutenek esan behar zuten entrenatzaileen 24 jokabide zehatz sexu-indarkeriatzat zituzten ala ez. % 80k baino gehiagok jokabide esplizituki sexualizatuenak identifikatu zituzten sexu-indarkeria gisa, hala nola sexu-harremanak proposatzea pribilegioen truke, ezpainetan musu ematea eta bularretara eta ipurmasailetara finko begiratzea. Aldiz, beste jokabide batzuk (adibidez, besarkatzea, aisialdiaren inguruko galderak egitea, arreta pertsonalizatua eskaintzea eta harreman indibidualerako aukerak sortzea) ia ez ziren sexu-indarkeria gisa sailkatu. Hala ere, testigantzek erakutsi zuten sexu-indarkeria jasan zutenek, atzera begiratzean, abusuaren partetzat identifikatu zituztela hain esplizituak ez diren jokabide normalizatuago batzuk. Sáenzek azaldu duenez, “haien kontakizunek berresten dute sexu-indarkeria ez dela beti abusu nabari batekin hasten, baizik eta arreta bereziko prozesuekin, opariekin eta elkarrizketa pertsonalekin has daitekeela, eta halakoak positibotzat jo daitezke adinaren arabera. Ikusi dugu tratu berezi hori patroi baten parte dela sexu-indarkeriako kasuetan”. Besarkada bat, bere horretan, ez da delitua EHUko ikertzaileak argitu du horrek ez duela esan nahi eremu gris horretako jokabide guztiak abusuegoera edo delitu direnik bere horretan, baina bai indarkeria-prozesu baten parte izan daitezkeela errepikatzen, pertsonalizatzen, sekretuan gordetzeko eskatzen eta desberdinen arteko botere-harremanen testuinguruan gertatzen direnean. Sáenzen ustez, “testuinguru osoari eskaini behar zaio arreta, ez egoera jakin bati. Gure helburua ez da aztertzea besarkada bat ematea (adibidez, partida bat irabazi ondoren) ongi ala gaizki dagoen. Egokia izan daiteke, kirolari batek autoestimu baxua badu eta partida ikaragarri bat jokatu badu.Aztertu behar dena da besarkada hori arreta esklusibo baten parte den edo mendekotasun emozional bat dagoelako adierazgarri den”. Mugak ezagutzeko heztea Azterketaren helburua ez da kirol-dinamiken berezko gertutasuna desagerraraztea, ez eta entrenatzaileak susmagarri bilakatzea ere. Kirolak irakasteko konfiantza eta kontaktu fisikoa behar dira, baina, ikerlariak azpimarratzen duen bezala, ezaugarri horien ondorioz zailagoa izan daiteke kirolarientzat bereiztea zein jokabide diren kirol-harremanari dagozkionak eta zeinek gainditzen dituzten muga jakin ba-

UNIBERTSITATEKO ALDIZKARIA

tzuk. Horregatik, Sáenzen esanetan, hezkuntza bereziki garrantzitsua da: “Entrenatzaileen eta kirolarien arteko konfiantzazko harremanak positiboak eta beharrezkoak dira kirolean. Ez ditugu debekatu nahi, baina garrantzitsua da kirolariei tresnak ematea jakin dezaten jokabide jakin batzuek noiz hartzen duten esanahi desegokia. Zer gerta dakieken baldin badakite, antzeko zerbait gertatzen ari zaien bereiz dezakete, eta laguntza eskatu. Hezkuntza funtsezkoa da prebentziorako”. Era berean, EHUko ikerketa-taldeak profesionalak heztearen garrantzia azpimarratu du, mugak zein diren jakin eta egoera jakin batzuk saihestu ditzaten: “Helburua da babes-harreman gardenak eta babes-mekanismoak izango dituzten kirol-ingurune seguruak bultzatzea". GIKAFIT GIKAFIT UPV/EHUko Gizartea Kirola eta Ariketa Fisikoa Ikerkuntza Taldea da, gizartean, kirolean eta jarduera fisikoan ardaztutako ikerketa talde ofiziala. ❚ Osasuna eta ongizatea: Euskal gizartearen bizi-kalitatea hobetzeko jarduera fisikoa aztertzen dute. ❚ Inklusioa eta aniztasuna: genero-ikuspegia, ezintasuna (adibidez, emakumezkoen futbol egokituan) eta kirolean LGTBI+ bezalako taldeak aztertzen dituzte. ❚ Kirol errendimendua: talde-kiroletan errendimenduaren prestaketa eta optimizazioa ikertzen dute datuen analisiaren bidez.

2026urria

uniozio

UNIBERTSITATEKO ALDIZKARIA

2026urria

Artelekuko serigrafia-lanak Artiumen Guztira 88 pieza dira eta horiek egiteko, Artelekuko serigrafia-lantegia erabili zuten artistek Jon Lasa Galdos

Euskal Herriko Arte Garaikidearen Museoak, Artium Museoak, Arteleku heziketa eta ekoizpen-zentroko serigrafialantegiko 88 estanpa gehitu dizkio bere bildumari. Artelanak komodatuan laga ditu Gipuzkoako Foru Aldundiak, Arteleku Donostiako Arte Garaikidearen Zentroaren jardueraren esparruan sortutako lana eta ekoizpena zabaltzeko helburuarekin. Zentro horrek 1987an ireki zituen ateak, eta 2014an amaitu zuen bere jarduera. Artelekuk hasieratik esperimentaziora, praktika artistikora eta ekoizpenera zuzendu zuen bere praktika, artearen pedagogia ardatz hartuta. Lehen urteetatik, askotariko diziplinen inguruan antolatu zuen bere jarduera. Testuinguru horretan kokatzen zen serigrafia tailerra, ez bakarrik inprimatzeko edo ekoizteko gune gisa, baita ikasketa praktikorako, esperimentaziorako eta proiektu artistikoak garatzeko leku gisa ere. Praktikari eskainitako beste espazio batzuekin batera existitu zen tailer hura, eta Artelekuren ereduari lagundu zion, heziketa artistiko arautuaren alternatiba eta osagarri gisa. Horrela bada, artistak -bai ikastaroetako irakasleek,

bai parte-hartzaileek- taldean lan egin eta ikasteko gunea izan zen. Truke horien ondorioz, serigrafia-tirada ugari argitaratu zen, eta artelan bilduma handi bat sortu zen, kasu askotan ale bikoiztuekin, eta ale horiek Gordailuan, Gipuzkoako Foru Aldundiaren Ondare Bildumen Zentroan, katalogotik kanpo gordetzen dira. Artium Museoak eta Gipuzkoako Kultura Ondarearen Zuzendaritza Nagusiak Artelekuko zentroari lotutako praktikak zabaltzeko duten interesaren ondorioz, lanen mugimendu honek serigrafia eta litografia multzoa aztertzeko, digitalizatzeko, katalogatzeko eta zabaltzeko beharrezkoak di-

ren lanak egitea ahalbidetuko du. Serigrafia eta litografia horiek hainbat artistak sinatuak dira. Ondokoek, beste askoren artean: Vicente Ameztoy (Donostia, 1946 - 2011), Isabel Baquedano (Mendabia, 1929 - Madril, 2018), Néstor Basterretxea (Bermeo, 1924 Hondarribia, 2014), Gema Intxausti (Gernika-Lumo, 1966), Diego Matxinbarrena (Donostia, 1961), Elena Odriozola (Donostia, 1967), Jurgen Partenheimer (Munich, 1947), Dora Salazar (Altsasu, 1973) edo José Luis Zumeta (Usurbil, 1939 - Donostia, 2020). Artelan multzo hau dela eta, Artelekuren inguruan 1990eko eta 2000ko hamarkadetako euskal testuinguru artistikoaren ezaugarri izan ziren praktika, ekoizpen-prozesu eta lankidetza-dinamiken zati esanguratsu bat sartuko da Euskal Herriko Arte Garaikideko Museoaren bilduman. Pieza horiek sartzearekin batera, Artelekurekin lotutako hainbat material dokumental jarriko dira jendearen eskura web katalogoaren bidez; izan ere, dokumentu horiekin lan egin zen museoan Artelekun zehar. 19872002. Artxiboan oinarritutako Artelekuri buruzko erakusketa bat erakusketa ekoizteko.

publizitatea

UNIBERTSITATEKO ALDIZKARIA

2026urria

UNIBERTSITATEKO ALDIZKARIA

uniozio

Fantasia eta Beldurraren txanda Urriaren 30etik azaroaren 6ra, Donostiako Fantasiazko eta Beldurrezko Zinemaren 37. Astea izango da Javier Sánchez Marcos

Ohiturari jarraikiz, Donostiako Zinemaldiaren ondoren, Fantasiazko eta Beldurrezko Zinemaren Astea dator, urte honetan bere 37. edizioa ospatuko duena Antzoki Zaharrean, Victoria Eugenia Antzokian eta hiriko beste agertoki batzuetan. Jarraian urriaren 30etik azaroaren 6ra bitartean egingo den ekimen horren zenbait film luzeren aurrerapena emango dizuegu, beste kontu batzuen artean. Norma Vilak zuzendutako Salitre (2026) euskal ekoizpenak inauguratuko du Astea. Salitre, Nagore Aranburu eta Haizea Carneros protagonista dituela, Norma Vilak (Bilbo, 1983) zuzendutako lehen film luzea da, Jules D. (2016) eta El fin de todas las cosas (2019) film labur sarituen egileak. Bere hitzetan: “Salitre bidaia intimo eta sentsoriala da, amatasunaren alde ilunerantz, izu psikologikotik eta gorputzaren izugarrikeriatik artikulatua, hizkuntza emozional gisa.Filma kezka zehatz batetik sortu da: maitasunak ere alde egiten uztea dakarrela onartzeko ezintasu-

netik. Filma leku deseroso horretatik habia hutsaren sindromera hurbiltzen da, malenkoniatik urrun, galtzeko beldurrak dena kutsatzen duen muturreko esperientzia gisa. Ikertu nahi nuen nola beldur horrek, izendatzen eta kudeatzen ez denean, lotura desitxuratu dezakeen zerbait itogarri, bortitz eta gaizto bihurtzeraino.

Donostiako Antzoki Zaharrean, Victoria Eugenia Antzokian eta hiriko beste agertoki batzuetan izango dira emanaldiak Salitren naturaz gaindikoa eta izugarrikeria protagonistaren barne-gatazkatik sortzen da, eta erabat ulertzen ez dugun irudi anbiguo batean gauzatzen da: metafora da, baina materia ere bada. Emozionala fisikoa bihurtzen den puntu hori lantzea interesatzen zitzaidan, non sentitzen dugunak presentzia hartzen duen eta espa-

zioak eta gorputza bera inbaditzen dituen”, dio Norma Vilak. Sinopsia: Maite bere bizitzari zentzua ematen dioten bi zutaberi eutsita bizi da: bere alaba Nerea eta itsaskien bere negozioa, labarraren ertzean induskatutako haztegi natural bat, eta biak bizi diren etxea altxatzen den lekua. Bere errutina, zorrotza eta metodikoa, kolokan dago Nereak artea ikastera Bartzelonara joateko asmoa duela iragarri duenean. Nerearentzat independentziarako urratsa dena, Maiterentzat mehatxu bihurtzen da. Beste film batzuk ❚ Crawlers (2026). Ángel Gómez Her-

nández. AEB. Serena Paradiso Palmseko administratzailea da. Apartamentu multzo horretan bizi direnek apenas baloratzen dute beren lana. Bere errutina erabat aldatzen da eraikin barruan heriotza kezkagarri bat deskubritzen duenean. Hasiera batean agerraldi biriko baten hasiera zirudienak, laster erakusten du errealitate askoz beldurgarriagoa: armiarma oso pozoitsuen espezie berri bat abiadura suntsitzailean hedatzen ari da konplexu osoan. Ángel Gómez Hernándezek zuzentzen du, Voces (2020) eta El hombre del saco (2023) filmen egileak. ❚ Ghost in the Cell (2026). Joko Anwar. Indonesia-Hego Korea. Segurtasun goreneko espetxe bat, alkaide tiraniko baten mende, erail-

uniozio

keta beldurgarri batzuek astintzen dute. Gorpuak modu makabro batean erakusten dira. Nor da arduraduna? Eta nor izango da hurrengo biktima? Bat-bateko dantza emanaldien eta bat-bateko otoitzen, borroka bortitzen eta Kierkegaarden erreferentzien artean, presoak bizirik mantentzen saiatzen dira.Taldeen arteko lehiak alde batera utzita, heriotzen egilea aurkitzeko eta naturaz gaindiko etsai ikusezin bati aurre egiteko indarrak batzea erabaki dute.

Norma Vilak zuzendutako Salitre (2026) euskal ekoizpenak inauguratuko du Astea ❚ HotSpring SharkAttack 2: Great

Kyushu Showdown (2026). Morito Inoue. Japonia. Marrazo horda berri batek ur termaletako herri bat zelatatzen du, kasu honetan mendietan, Onsen Shark / HotSpring SharkAttack (2024) delirantearen sekuelan. Bigarren hez-

UNIBERTSITATEKO ALDIZKARIA

kuntzako ikasle batek kantari izatea du amets, eta Machok, lehen inbasioari azkena eman zion gizonak, borroka erabakigarria egin du gizateria salbatzeko Yukunin gertatzen ari den eraso berri honetatik. Izan ere, azken asteetan turistak desagertzen hasi dira bertan. ❚ Imposters (2026). Caleb Phillips. AEB. Paul eta Marie etxe berri batera joan berri dira, kanpoaldera, hilabete gutxi batzuetako semearekin. Inaugurazio festan, bere haurra desagertu egiten da. Polizia umea aurkitzen saiatzen ari den bitartean, ezezagun misteriotsu batek Marieri esaten dio hura berreskuratzeko inguruko basoko kobazulo batera joan behar duela. Marie haraino doa eta berarekin itzultzen da. Hala ere, senarra susmatzen hasi da itzuli dena ez dela bere semea. ❚ Never After Dark (2026). Dave Boyle. Japonia. Airiri, arima galduei beste mundua gurutzatzen laguntzen dien mediumari, landetxe isolatu batera bertaratzeko deitu diote.Han entitate boteretsu bati egiten dio aurre, bazekiela uste zuen guztiari aurre egiten diona. Etxebizitzaren iragan iluna eta natu-

2026urria

raz gaindiko presentziaren sorburua ikertzen dituen bitartean, ezkutuko sekretu bat aurkitzen du, mehatxu hilgarri baten jomuga bihurtzen duena. Lehen aldiz, bere aurkaririk handiena ez dator espirituen mundutik, bizidunen mundutik baizik. ❚ No Rest for the Wicked (2026). Kasper Kalle. Danimarka-Faroe uharteak. 1862. Baldur Faroe uharte isolatuetako arrantzalea da. Bere mundua irauli egiten da ezezagun baten etorrerarekin: Helge, Danimarkako bale-arrantzale ondua, emozio sakonak pizten dizkiona. Bien artean elkarrenganako erakarpen bat sortzen hasten da. Tragedia datorrenean, beren pasio debekatuak indar mistiko kezkagarriak sorrarazten ditu,eta herritarrek bat egin behar izaten dute Gaizkia arrastoan mantentzeko. Baina Baldur eta Helgek uko egiten diote beren maitasuna lurperatuta uzteari. Azkeneraino borrokatuko dute... baita harago ere. ❚ River (2006). Joshua Giuliano. AEB. Elkarrengandik urrun dauden hiru anaia beren jaioterrian elkartzen direnean, aita hil ondoren, bidaia bat egiten dute haren errautsak gogo-

2026urria

UNIBERTSITATEKO ALDIZKARIA

uniozio

dak eta anemia arraro bat jasaten dituztela deskubritzen du. Ikerketaren arabera, gizarte ilustratu berriak lurperatuta ikusi nahiko lukeen mito zahar bat dago: odolez egarritutako upiro bat infiltratu da komentuan. Samantha Hudson, protagonista kartelean

koen zuen lekuan zabaltzeko, ibai urrun baten ondoan. Baina beren ontzia matxuratzen denean, bidaia benetako amesgaizto bihurtzen da. Harrapatuta, laguntzarik gabe eta telefono estaldurarik gabe, laster ohartuko dira basotik irteten diren hiltzaile mozorrotuez inguratuta daudela. Gauez bizirauteko, anaiek alde batera utzi beharko dituzte beren gorroto zaharrak, eta elkarrekin borrokatu beharko dute izu gupidagabe, ia mitiko baten aurka.

Samantha Hudson abeslaria, itsas izaki mutante bihurtua, 2026ko Beldurrezko Astearen kartel ofizialeko protagonista da ❚ Sanguine (2026). Marion Le Co-

rroller. Frantzia-Belgika. Margot, medikuntzako ikasle bikain baina zalantzatia, Larrialdietako praktiken erritmo frenetikoan bizirauteko borrokatzen ari da. Hala ere, nekea ez da bere arazorik handiena: paziente gazteen uholde bat sartzen

da, logika kliniko orori aurre egiten dioten sintoma esplikaezinekin.Bere diagnostikoaren eta errealitatearen arteko muga desi-txuratu ahala, Margotek izugarrikeriaz deskubritzen du bere gorputza sendatzen saiatzen ari den patologia misteriotsu bera erreplikatzen hasia dela. ❚ Upiro (2026). Óscar Martín. Espainia. Eliza katolikoak Espainian dokumentatutako lehen banpirismo kasuan inspiratua. 1755ean, fraide frantziskotar batek, aita Rubísek, klausurako monasterio bateko nobiziek hozka-

Samantha Hudson abeslaria, itsas izaki mutante bihurtua, ren kartel ofizialeko protagonista da,eta bere iruditik zeharkatuko du body horror azpigeneroaren leitmotivak edizio hau. Astearen kartel ofizialak keinu egin nahi dio Cimasub zinemaldiari (Itsaspeko Zinemaren Nazioarteko Zikloa). Zinemaldi honen 50. urteurrena azaroaren 12tik 14ra ospatuko da Antzoki Zaharrean, Beldurrezko Astea amaitu eta zazpi egunera. Astearen aurtengo programazioak Cimasub erreferentzia gehiago izango ditu. Abeslaria, konpositorea, ekoizlea, gidoilaria eta aktorea, Samantha Hudson kontrakultura garaikideko figura enblematikoenetako bat da, bere diskurtso kritiko eta abangoardistagatik, eta generoaren paradigmekin jolasten duen bere ibilbide musikalagatik, bere zuzeneko ikuskizun zirraragarrietako adierazpen askatasuna ikur duena. Informazio gehiago: www.sansebastianhorrorfestival.eus

publizitatea

UNIBERTSITATEKO ALDIZKARIA

2026urria

UNIBERTSITATEKO ALDIZKARIA

uniozio

Ja!, aisialdiaren ordua Bilbon Urriaren 14tik 31ra, Ja! Umorezko Literaturaren eta Artearen Nazioarteko Jaialdiaren edizio berri bat izango da Nuria Gil Calviño

Ja! Jaialdiaren hamazazpigarren edizioa dator, lurtarrak, erreplikatzaileak, trafalmadoriarrak, denbora-bidaiariak, umorearekin behaztopa egiten duten androideak, soma-kontsumitzaile zoriontsuak eta adimentsu samarrak diren galaxiako gainerako bizidunak biltzen dituen ekimena. Aurten, etorkizunera bidaiatuko da. Edo agian etorkizuna bera etorriko da bisitan. Nolanahi ere, aste batzuez giza espeziearen adibiderik onenak izango dira, eta zientzia-fikzioaz, etorkizuna irudikatu eta parean dena hobeto ulertzen laguntzen duen generoaz, hitz egingo da. Houellebecq, jaialdiaren lehen adizioan parte hartu zuen idazlea, hamazazpi urte geroago bueltatuko da, zientzia-fikzioarekiko duen grinaz hitz egiteko. Rosa Montero, Ray Loriga eta Mariana Enriquez idazle handiek ere

lehenbizikoz bisitatuko dute jaialdia. Anna Starobinets, Laura Fernández, Agustín Fernández Mallo, Sara Barquinero, Rodrigo Cortés, Fernando Trueba, Maribel Verdú eta Iggy Rubín eta beste tripulatzaile asko izango dira etorkizuneko eta gero eta arrotzagoa den gaur egungo errealitate misteriotsu, dibertigarri eta harrigarriak esploratzeko prest. Zientzia izango da edizio honetako elementu nagusia. Zientzia-adituak eta -dibulgatzaileak bertaratuko dira, horien artean Sara García Alonso astronauta, Mariano Sigman neurozientzialaria eta Eduardo Sáenz de Cabezón matematikaria (Órbita Laika), egile eta artistekin irudimenaz, ezagutzaz, sorkuntzaz eta umoreaz jarduteko. Bestalde, Rafael Azconaren mendeurrena ospatuko da. Estralurtarrak topatzeko aski zuen ingurura begiratzea, Martera bidaiatu beharrik gabe.

Hidrogenessek jarriko dio soinubanda bidaia espazial berezi honi. Zinema, erakusketak, komikiak, magia eta tailerrak ere egongo dira, eta EL TERRATek PlanetadeLibros plataformarako ekoiztutako '¿Te quedas a leer? podcasta zuzenean grabatuko da. Gainera, festa martetar batekin amaituko da misioa. Lotu gerrikoak. Edo ez. Batek daki lerro zuzenean bidaiatzen jarraitzen ote den. Erakusketa: Albert Monteys. Harridura kosmikoa Albert Monteys (Bartzelona, 1971) komikigilea, ilustratzailea eta humorista grafikoa da, eta zientzia-fikzioaren zale sutsua ere bai, marraztean zein irakurtzean. Haren lanetan, generoak galderak egiteko duen ahalmenaz baliatzen da, gertutasunetik eta egunerokotasunetik abiatuta eta epika tradizionaletatik aldenduta. Protagonistak ezohiko egoerei aurre egin behar dieten pertsonaia arruntak izan ohi dira, eta bizipen horien bidez, irakurleari aukera ematen diote unibertsoa harriduraz eta umorez behatzeko. Erakusketa ikusgai egongo da Mediateka BBK Azkuna Zentroan, urriaren 10etik azaroaren 1era. Sarrera doakoa izango da. www.jafestival.com

uniozio

UNIBERTSITATEKO ALDIZKARIA

2026urria

'El lago de los cisnes' Iruñeko Gayarre Antzokian Urriaren 20an izango da ikusgai, arratsaldeko 20:00etan Nuria Gil Calviño

Errepertorio klasikoko titulurik unibertsalena eta mundu osoan gehien interpretatua dena kontsideratuta, 'El lago de los cisnes' obra ballet klasikoaren gailurra da. P. I. Tchaikovskyren musikarekin eta M. Petiparen koreografia originalarekin, lan horrek Errusiako ballet akademiko bikaina definitzen duten perfekzio teknikoa, edertasun bisuala eta indar narratiboa uztartzen eta eskatzen ditu, bakarlari nagusiaren papera proban jarriz bi rol antagonikoen interpretazioan, Odile eta Odette,ongiaren eta gaizkiaren gainetik garaitzeko azken erronkari aurre eginez. Viktor Ishchukek sortu eta zuzendutako Kieveko Balletak maisulan honen interpretazio zehatza eskaintzen du, estilo klasikoaren tradizioa eta Europako eskola handien ondarea errespetatuz. Emanaldia nabarmentzen da bere eszenako dotoreziagatik, jantzien aberastasunagatik eta bere balet-gorputzaren bikaintasunagatik, maitasu-

nak, itxaropenak eta edertasunak iluntasunaren gainetik garaitzen duten istorio hilezkor bati bizia ematen diona. Kieveko Balletaren 2022ko Espainiako bira memoria kolektiboan grabatuta dago tinta gorri biziarekin, ordutik hona gertatu den tragedia irudikatzen duena,trazu ausartekin.2022ko lehen bira hartatik,Viktor Ishchuken Kieveko

Balleta Espainiako antzoki eta auditorio nagusietan ibili da arrakasta itzela lortuz. 2026an, Espainiako eszenatoki ospetsuenetara itzuliko dira. Kieveko Balleteko dantzariek, Ishchuk maisuaren zuzendaritzapean, 'El lago de los cisnes'-en bertsio zirraragarria, bizia eta sinestezina eskaintzen dute, publikoari esperientzia paregabea eskainiz.

Emanaldi honek UNICEFentzat dirua biltzen du, Ukrainako larrialdian egiten duen lanean laguntzeko Emanaldi honi dagokionez, urriaren 20an izango da Iruñeko Gayarre Antzokian, 20:00etan. Bere prezioa 35 eurokoa da, eta iraupena, berriz, 120 minutukoa. Emanaldi honek UNICEFentzat dirua biltzen du, Ukrainako larrialdian egiten duen lana laguntzeko.