Jaarverslag 2024

Jaarverslag 2024

Good practices die het verschil maken.

“Van gelukkige leraren, leer je de mooiste dingen.”

- Loesje

Daarom dragen we het LIFEproject zo’n warm hart toe.

Lees er meer over op pagina 32.

Inhoudsopgave 07 Helden van de democratie 08

Djapo wint een plekje in Knack

10 De brug naar het onderwijs 11 12 14 15 16

17

Extra aandacht voor de Gouden Weken De Vuurtoren integreert de SDG’s Deplastify the planet Begeleiding voor scholen En ook nog dit ...

De brug naar steden en gemeenten

18 Regionale netwerkmomenten 20 Leerlingenraad GILO De Kaart

22 De brug naar organisaties, bedrijven en bovenlokale overheden 23 26

Djapo vindt extra zuurstof voor kritische denkers en doeners Muntpunt: jongeren en politiek

28 De brug naar internationale samenwerkingen 30 32 34

COSMOS LIFE: wie zorgt er voor onze leerkrachten en directies?

En ook nog dit ...

35 De brug naar organisaties, bedrijven en bovenlokale overheden 36 37

Meer solidariteit, niet minder Maak kennis met PETA

38 Communicatie in cijfers 40 Jaarrekening 42 Meldpunt integriteitsschendingen

Voorwoord

Bij Djapo creëren we graag bruispunten. Een bruispunt — dat is waar mensen leren, onderzoeken, ideeën en acties samenleggen om mee vorm te geven aan de samenleving.

Ook in 2024 bruisten we volop. Wat een voorrecht om kinderen en jongeren daarin te mogen ondersteunen!

2024 stond in het teken van democratie en meerstemmigheid. Niet toevallig in een verkiezingsjaar. Voor het eerst trokken 16- en 17-jarigen naar de stembus tijdens de Europese verkiezingen. Maar ook voor jongere kinderen en jongeren was het een uitgelezen moment om aan de slag te gaan met ons lesmateriaal rond democratische waarden, de stem van de minderheid, participatie en meer.

Onze inspanningen om van de school een veilige oefenplek voor democratie te maken, werden bekroond met de publieksprijs Helden van de Democratie, uitgereikt door o.a. Knack en het Hannah Arendt Instituut. Een mooie erkenning die smaakt naar meer.

Tot slot liet Djapo door HIVA onderzoeken of leerlingen van leerkrachten die met onze methodieken werken, effectief kennis en vaardigheden ontwikkelen om complexe maatschappelijke uitdagingen aan te pakken.

Interviews met leerlingen, leerkrachten en directies bevestigen dat dit het geval is.

Precies het duwtje dat we nodig hadden om te beslissen: voortaan voorzien we een structurele follow-up voor alle scholen die een traject met ons aangaan zodat we deze impact blijvend in kaart kunnen brengen!

Dank jullie wel voor het vertrouwen in Djapo.

We kijken er enorm naar uit om samen met jullie het komende jaar weer mooie stappen te zetten.

Met warme groet, Lien De Rieck Inhoudelijk directeur Djapo

Ons maatschappelijke engagement gaat hand in hand met ons hart voor kwaliteitsvol onderwijs. We zijn dan ook trots dat nog nooit zoveel leerkrachten gebruikmaakten van ons aanbod: 5.391 leerkrachten uit maar liefst 745 scholen. Hun enthousiaste en constructieve feedback geeft ons energie om blijvend te timmeren aan de weg.

Jonge denkers. Grote doeners

5

Helden van de democratie

Djapo wint een plekje in Knack!

In het voorjaar 2024 ging Knack samen met Hannah Arendt Instituut, De Ambrassade, Socius en De Federatie op zoek naar individuen, collectieven en organisaties die de democratie versterken. Tijdens het Facts to Act-festival in april werden de winnaars bekend gemaakt: Beste Burger (Zuidpoort) won de juryprijs en Djapo veroverde de publieksprijs! *trots*

Wat is ‘Knack-Helden van de Democratie’?

Onze democratie staat onder druk. 56 procent van de Belgen voelt zich niet vertegenwoordigd door de federale en/of regionale overheid. 51 procent vindt dat hun stem niet telt. 70 procent vindt dat politici in België hun eigen belangen boven die van het volk stellen. Het is maar een greep uit de resultaten van een exclusieve Knackenquête die blootlegt hoe onze democratie onder druk staat.

Daarom ging Knack samen met Hannah Arendt Instituut, Socius, De Federatie en De Ambrassade op zoek naar individuen, collectieven en organisaties die de democratie versterken.

Djapo 8

Ze zochten originele, motiverende en inspirerende projecten die een brug slaan tussen verschillende stemmen, visies en meningen. Initiatieven die afstappen van zwart-witdenken en voluit gaan voor grijstinten, nuance en een brede waaier aan standpunten.

De mensen achter het sterkste project werden in het voorjaar bekroond tot Knack-helden van de Democratie 2024.

En de winnaars zijn ...

Uit 125 inzendingen stelde de jury een shortlist samen van vijf prachtige projecten en organisaties: Afromedica, Beste Burger, Coop Centraal, Djapo en Woonzaak. Zij maakten kans op twee prijzen: een juryprijs en een publieksprijs waarvoor iedereen mocht meestemmen.

De jury koos voor 'Beste Burger', het mooie project van Zuidpoort dat een brug slaat tussen leefwerelden die steeds verder uit elkaar lijken te liggen, burgers actief betrekt bij het beleid en mensen die dreigen af te haken terug laat deelnemen aan de democratie. Beste Burger werd bekroond met een knappe reportage in Knack en mag een onderzoeksvraag formuleren die de Knack-redactie voor hen zal uitwerken.

De publieksprijs ging - *sprongetje in de lucht* - naar Djapo. Wij werden bekroond voor onze inzet om - samen met het onderwijs - kinderen en jongeren te versterken om mee vorm te geven aan de wereld. Onze prijs? Eind 2024 mochten inhoudelijk directeur Lien De Rieck en begeleider Kristien De Frenne in de kersteditie van Knack in gesprek gaan met journalistiek talent Aurélie Boffé. Ze hadden het onder andere over het belang van blijven luisteren naar elkaar, over de rol die het onderwijs kan spelen voor de democratie en over sociale media. In 2025 volgt er nog een netwerkmoment. Benieuwd!

Jonge denkers. Grote doeners

9

De brug naar het onderwijs

Extra aandacht voor de Gouden Weken Ontdek de lessen

In augustus rolden we maar liefst zeven nieuwe lessen uit rond de Gouden Weken! Die eerste drie tot zes weken van het schooljaar zijn dan ook ontzettend belangrijk voor leerkrachten: ze zijn het ideale moment om de basis te leggen voor een positief klasklimaat. Maar wat is dat precies: een positief klasklimaat? En wat is de impact op groepsvorming? Een woordje uitleg.

Respect voor elkaars mening In een positief klasklimaat staat leren van en met elkaar centraal.

Je leerlingen voelen zich veilig, hebben aandacht en respect voor elkaars mening en zien de verschillende perspectieven die in een klas leven als een leerkans. Zo'n klasklimaat is open en veilig: leerlingen durven zichzelf zijn en geven ook aan andere leerlingen de ruimte om zich te uiten. De afspraken zijn er helder én opgesteld in samenspraak met de leerlingen.

Een open en veilig klasklimaat is volgens Djapo cruciaal om van je school een echte oefenplaats te maken. Want je creëert de ideale basis om je leerlingen aan de slag te laten gaan met en te leren van maatschappelijke uitdagingen. Daarbij voelen ze de vrijheid om te experimenteren en met elkaar in dialoog te gaan.

Maar wat begrijpen we precies onder een open en veilig klasklimaat?

Onze webinars rond de Gouden Weken werden maar liefst 500 keer bekeken!

Open klasklimaat vs. veilig klasklimaat In een open klasklimaat worden leerlingen aangemoedigd om hun mening te ontwikkelen en te uiten. Dat doen ze op een open, vrije en respectvolle manier, waardoor ze ook kunnen leren van onderlinge verschillen in standpunten en perspectieven.

De leerkracht speelt daarbij een belangrijke rol: als die zelf ook verschillende perspectieven op een onderwerp introduceert, dan groeit de kans dat leerlingen het klasklimaat als 'open' ervaren.

Nog een extra voordeel: een open klasklimaat stimuleert het kritisch denkvermogen, de creativiteit en de sociale vaardigheden van de leerlingen.

In een veilig klasklimaat gaan leerlingen op een respectvolle manier in dialoog, bijvoorbeeld door kwetsend en beledigend taalgebruik te vermijden.

Leerkrachten kunnen hierrond samen met de leerlingen afspraken en regels opstellen.

Belangrijk is dat je een kader voorziet waarbinnen gesprekken of discussies plaatsvinden. Zo stimuleer je sterkere leerling-leerling-relaties en leerkracht-leerling-relaties, want vertrouwen en respect staan er centraal.

Gezonde groepsdynamiek Een open en veilig klasklimaat heeft tot slot ook impact op de groepsvorming. Want als je als leerkracht actief bouwt aan een omgeving waarin vertrouwen, open communicatie en respect centraal staan, zullen je leerlingen zich ook comfortabel voelen om deel te nemen, meningen te uiten en conflicten op een constructieve manier op te lossen. Zo ondersteun je de ontwikkeling van positieve groepsnormen, wat zorgt voor een gezonde dynamiek tussen jou en je leerlingen en tussen de leerlingen onderling.

Jonge denkers. Grote doeners

11

De Vuurtoren integreert de SDG's in lopende schoolprojecten Wat als we via de SDG’s maatschappelijke onderwerpen meer op de voorgrond plaatsen op school? Dat was de vraag waar buitengewone basisschool De Vuurtoren uit Knokke-Heist in het schooljaar 2023-2024 mee aan de slag ging. Ontdek hoe ze dat aanpakten en welke rol Djapo daarin speelde.

SDGeneration & Djapo Eerste stap? De Vuurtoren schreef zich in bij SDGeneration. Dat is een organisatie die labels uitreikt aan scholen die zich inzetten voor de SDG’s. Bij elke schoolactiviteit gekoppeld aan een SDG, verdient een aangesloten school punten. De scholen die op het einde van het jaar voldoende punten behalen, verdienen op het einde van het schooljaar het label ‘SDG Warrior’.

Tweede stap? Een begeleiding door Djapo om lopende projecten te koppelen aan de SDG’s. Begeleider Wendy trok naar Knokke-Heist voor een coaching met enkele leerkrachten.

Over middeleeuwen en schooltoiletten Elk jaar mogen leerlingen zelf projecten kiezen die op school aan bod zullen komen. Dit schooljaar staan de middeleeuwen en de Olympische Spelen centraal. Maar hoe bouw je in die thema’s een link in met de SDG’s?

Wendy: “Elk thema heeft verschillende deelthema’s – en er is altijd wel een aspect waarbij je de link kan leggen met één of meerdere SDG’s. Alleen moet je dan wel wat uitzoomen op het onderwerp. En daarbij helpen onze werkvormen. Een voorbeeld: De middeleeuwen associëren leerlingen met dappere ridders.

Via de werkvorm ‘Dobbel een voorbeeld’ denken de kinderen na over hoe zij dapperheid invullen. En de sanitaire gewoontes in de middeleeuwen kunnen aanleiding geven om over SDG 6 te praten: schoon water en sanitair. De link is hier snel gelegd met de toiletten op school - en mogelijke oorzaken en gevolgen van minder proper sanitair. Via een probleemboom breng je dit gemakkelijk in kaart. De Olympische Spelen zijn dan weer een mooie aanleiding om het over sporten voor mensen met een beperking te hebben of over gendergerelateerde onderwerpen.”

Djapo 12

Werkvormen in actie Leerkracht Tine vertelt hoe de samenwerking verliep. Tine: “Wendy leerde ons verschillende werkvormen kennen die ons hielpen om de link te leggen tussen lopende (jaar)thema’s en de SDG’s. Van ‘Een zak vol ideeën’ en ‘Siamese rups’ tot ‘Kapitein Eenoog’: ze waren stuk voor stuk inspirerend.”

“Doordat we de werkvormen tijdens een coaching zelf ervaarden, was ik ook gemotiveerd om enkele werkvormen zelf uit te proberen in de klas. Ik heb een leergierige klas.

Dus voor mij is het altijd een meerwaarde dat ik de leerstof op andere manieren kan binnenbrengen.”

“Het fijne aan de werkvormen is dat ze ook zeer geschikt zijn voor het buitengewoon onderwijs én dat ze niet enkel gericht zijn op ‘denken’, maar ook op ‘doen’. Het was echt fijn dat Wendy haar begeleiding en tips zo kon aanpassen aan onze doelgroep.”

“De begeleiding van Wendy was erg inspirerend en zette me op weg. Ze gaf bijvoorbeeld heel wat filmpjes mee die je als prikkel kan gebruiken voor je aan de werkvorm start. En ze leerde ons ook het Archief voor het Onderwijs kennen. Toen Wendy dat platform onder de aandacht bracht, wist ik meteen dat ik er heel wat interessante filmpjes zou vinden voor mijn lessen!”

Djapo organiseert voor schoolteams ook vormingen rond de SDG’s.

Meer info vind je op onze website.

Jonge denkers. Grote doeners

13

Naar de lessen

Deplastify the planet Leerlingen die zelf een strip uitbrengen waarmee ze andere jongeren motiveren om minder plastic te gebruiken? Het Sint-Gummaruscollege in Lier deed het zowaar! Samen met vier partnerscholen uit Spanje, Portugal, Oostenrijk en Kroatië stapten ze in een Erasmus+ KA220 project, met als prachtig resultaat de strip 'Plastica's Revenge'. Op vraag van de projectpartners ontwikkelde Djapo ook twee lessen rond het verhaal, zodat leerkrachten secundair onderwijs rond de strip en het thema aan de slag kunnen!

LES 1: Wegwerpplastic ontrafeld Wegwerpplastic is een complex vraagstuk dat de samenleving voor een grote uitdaging stelt. In deze DJAPO VZW les ontdekken je leerlingen de schadelijke impact ervan op mens en natuur en leren ze op welke manier verschillende partijen bij het probleem betrokken zijn. Op die manier verwerven ze een ruimer en genuanceerd perspectief op dit maatschappelijke vraagstuk.

LES 2: Broeden op ideeën voor minder wegwerpplastic Tijd voor oplossingen! Je leerlingen genereren nieuwe denkpistes om het gebruik van wegwerpplastic te verminderen en/of te vermijden, door eigenschappen van ideeën te benoemen en meer ideeën met die eigenschappen te bedenken.

Djapo 14

2

Begeleiding voor scholen

Basisonderwijs

begeleidingen Kinderrechtenschool/ School for Rights

99 nascholingen/ coachings

27

trajecten/ procesbegeleidingen

Secundair onderwijs

20

nascholingen/ coachings

Hogeschool

6

trajecten/ procesbegeleidingen

2

trajecten

19

nascholingen/ coachings

Jonge denkers. Grote doeners

15

En ook nog dit ...

Verkiezingen 2024 was het jaar van de verkiezingen. Daarom verzamelden we ook lesideeën van 't Is aan u!, de verkiezingscampagne van de Ambrassade waaraan we ook meewerkten. We verzamelden allerlei interessant lesmateriaal voor leerkrachten op onze site. De kers op de taart? Gloednieuw eigen lesmateriaal rond het topic. www.djapo.be/inspiratie-ennieuws/lesmateriaal-rond-verkiezingen

Migratie In het najaar lanceerden we nieuwe lessen rond het thema migratie.

Leerlingen uit het lager onderwijs verkennen daarbij wat ‘thuis’ voor hen betekent. En leerlingen uit het secundair onderwijs onderzoeken hoe mensen op de vlucht in beeld komen in de Vlaamse media. Je vindt de lessen op onze themapagina. www.djapo.be/themas/migratie

Menselijkheid In het kader van de jaarlijkse campagne van 11.11.11. ontwikkelden we nieuw lesmateriaal rond het thema menselijkheid. De centrale vraag waarover kinderen en jongeren zich kunnen buigen: wat heeft elk mens nodig om een menswaardig bestaan te leiden? www.djapo.be/aanbod?q=menselijkheid

Djapo 16

De brug naar steden en gemeenten

Ideeën sprokkelen bij Djapo tijdens de regionale netwerkmomenten

Hoe laat je kinderen en jongeren oefenen in multiperspectiviteit?

Rond die vraag brachten we in 2024 zo’n 36 ambtenaren uit verschillende steden en gemeenten bij elkaar, op zoek naar antwoorden.

Deelnemers ontdekten hoe je als stad of een gemeente een veilige oefenplaats kan vormgeven.

Ze leerden werkvormen kennen waarmee ze – samen met kinderen en jongeren – thema’s onderzoeken die in hun stad of gemeente leven. Denk maar aan de problematiek van de lege brooddozen op school of de commotie die soms ontstaat n.a.v. de regenboogvlag of -zebrapaden.

Ze wisselden ervaringen, ideeën en vragen uit rond dit thema met collega’s uit andere steden en gemeenten.

In 2024 begeleidden we:

Djapo 18

2

Trajecten voor een kindergemeenteraad

17

Gemeenten bij trajecten

Jonge denkers. Grote doeners

19

Djapo ondersteunt leerlingenraad van GILO De Kaart Dankzij de gemeente Brasschaat kon GILO De Kaart in '23-'24 voor haar leerlingenraad een beroep doen op Djapo. Onder begeleiding van collega's Wendy en Heleen zochten de leerlingen samen uit op welk vlak ze de school wilden doen groeien. Tijdens de voorlaatste sessie werden enkele belangrijke beslissingen genomen. Lees maar even mee!

Rond welke uitdaging wil de leerlingenraad werken?

Tijdens de vorige sessie hadden de leerlingen drie belangrijke uitdagingen op school geformuleerd: propere toiletten, meer animo voor tweedehands én minder tot geen waterverspilling. Begeleider Wendy gebruikte de online tool Plickers om een heel korte, anonieme bevraging te doen rond twee vragen: Rond welke actie geloof je dat je mensen het meest warm kan maken?

Welke uitdaging is het meest zinvol om er een actie rond te bedenken?

Voor beide vragen kwam de uitdaging ‘propere toiletten’ als prioriteit naar boven.

Wat zijn de kenmerken van een krachtige schoolactie?

De leerlingen verzamelden samen belangrijke criteria voor een krachtige schoolactie: van ‘De actie moet nuttig zijn’ tot ‘De actie moet mensen verbinden’. Uit die lijst moesten ze samen de drie belangrijkste criteria bepalen. We gebruikten daarvoor de werkvorm ‘In de roos’.

Resultaat van de brainstorm: De focus moet liggen op 'doen'.

De actie moet nuttig zijn.

De actie moet zichtbaar zijn.

Wendy voegde er zelf nog een criterium aan toe: de actie moet voorbereid kunnen worden in twee lesuren.

Djapo 20

Broeden op ideeën De leerlingen werden in groepjes verdeeld en bedachten aan de hand van de uitdaging en de vier criteria een goede schoolactie. Sommige groepen kozen een spelelement als beloning voor goed gedrag, anderen kozen voor meer controle aan de schooltoiletten. Af en toe was het voor de kinderen moeilijk om nieuwe, creatieve ideeën te bedenken. Dan haalde begeleider Wendy haar Dixitspel boven en kregen de kinderen de opdracht om zich voor de actie te laten inspireren door één van de kaarten.

Ideeën voorstellen aan de groep Elke groep stelde zijn idee voor aan de andere groepen. Daarna konden ze de positieve elementen en de uitdagingen van elkaars projecten benoemen. En ze bekeken of de voorstellen wel aan de vier criteria voldeden. Uiteindelijk stemden ze voor het idee dat volgens hen het meest voldoet aan de vier criteria én bekeken ze welke stappen er nodig zijn om de actie op poten te zetten.

Tijdens de laatste sessie gaven de leerlingen de actie helemaal zelf vorm! Enthousiaste leerlingen, een goed doordachte actie: dat moet wel een succesvolle verandering opleveren!

Leerlingen aan het woord!

Waarom is een leerlingenraad zo belangrijk?

Wat is er zo leuk aan een leerlingenraad?

Jonge denkers. Grote doeners

21

De brug naar organisaties, bedrijven en bovenlokale overheden

Djapo vindt extra zuurstof voor kritische denkers en doeners Pleegzorg, Fost Plus, Vlaams Vredesinstituut: Djapo werkt graag samen met maatschappelijk belangrijke organisaties die hun kennis willen delen met kinderen en jongeren en hen aan het denken willen zetten. Hieronder enkele voorbeelden.

Mooimakers In opdracht van Mooimakers ontwikkelden we 15 lessen voor het secundair onderwijs over de thema’s zwerfvuil en sluikstorten.

Helemaal afgestemd op de eindtermen en ideaal voor een thema- of projectweek. Je vindt ze hier: www.djapo.be/aanbod/kopen/lesmateriaalover-zwerfvuil-en-sluikstort

Dierenwelzijn De voorbije jaren werkte Djapo in opdracht van het Departement Omgeving aan het project ‘Oog in Oog: dierenwelzijn in de klas’. In 2024 mochten we trots melden dat het project een vervolg krijgt. En wat voor één: met ‘Oog in oog leeft’ brengen we het thema helemaal tot leven in de klas, op school en in de brede samenleving. In 2025 starten we alvast met gratis begeleiding van leerkrachten en sterke campagnes – met ondersteuning van communicatiepartner Shaved Monkey. Hou de projectsite in de gaten: www.dierenwelzijnindeklas.be

Marching in the dark We werkten voor Marching in the Dark – een filmproductie van Clin d’oeil films – een Nederlandstalige en Franstalige lesmap uit voor leerlingen van de tweede en derde graad secundair onderwijs. De film volgt het leven van Sanjivani, een jonge boerenweduwe die een beter leven wil voor zichzelf en haar kinderen. De film wordt binnen het onderwijs aangeboden door Blue Bird Docs en Screenbox. De lesmap raakt verschillende thema’s die leerkrachten kunnen behandelen na de film zoals welzijn van landbouwers in India, gendergelijkheid, rouw en zelfdoding. https://www.djapo.be/aanbod/kopen/ marching-in-the-dark Jonge denkers. Grote doeners

23

Buitengewone wereldburgers In 2024 startte ook het project Buitengewone wereldburgers, met steun van de provincie West-Vlaanderen. Daarbij ondersteunt Djapo leerkrachten uit drie scholen buitengewoon lager onderwijs type 9 in wereldburgerschapseducatie. Een groep experts van VIVES Kortrijk, Leersteuncentrum Zuid-West-Vlaanderen en Katholiek Onderwijs Vlaanderen staat het projectteam daarin bij. In 2026 worden de lesfiches en het didactisch kader gepubliceerd op onder andere onze website. https://www.djapo.be/inspiratie-ennieuws/buitengewone-wereldburgers

Pleegzorg spreekbeurtpakketten Nadat we in 2023 lespakketten voor hen mochten ontwikkelen, sloegen we in 2024 opnieuw de handen in elkaar met Pleegzorg Vlaanderen om spreekbeurtpakketten uit te werken. Met de spreekbeurtpakketten richten we ons deze keer rechtstreeks naar leerlingen van 8 tot 14 jaar. Zij kunnen op hun niveau, en op een interactieve manier, aan hun klasgenoten vertellen wat pleegzorg is en wat er allemaal bij komt kijken.

Leer het in de Wijers!

De Wijers is een vijverrijke regio in het centrum van de Belgische provincie Limburg, waar talloze leerkansen voor het grijpen liggen.

Leer het in De Wijers! is een initiatief van de werkgroep Educatie van De Wijers met steun van het Provinciaal Natuurcentrum Limburg. Het uitgangspunt van dit project: waarom binnen de klasmuren blijven als je ook in en met de natuur kunt leren? De werkgroep Educatie van De Wijers sloeg hiervoor de handen in elkaar met Djapo. Leer het in De Wijers! biedt handige lesfiches voor leerkrachten en werkfiches voor leerlingen om wetenschap op een interactieve manier in de natuur te ontdekken.

Djapo 24

Hoe gaan we om met geluid?

Wist je dat Wendy naast sympathieke Djapo-collega ook studente audiologie is? Expertise die goed van pas komt nu collega Bram en zij in samenwerking met de Universiteit Antwerpen het project HoorLINK op poten zetten.

Wendy: “Leren omgaan met geluid is superrelevant in onze maatschappij, zeker voor jongeren die graag fuiven of een concertje meepikken. Als we hen willen stimuleren om hun gehoor te beschermen, dan moeten we hen kennis meegeven over de impact van geluid én moeten ze leren om bewuste keuzes te maken. Dat laatste vraagt misschien een woordje uitleg.”

“Als je met je vrienden op stap bent, dan wil je die uitstap als jongere ten volle beleven. Voor sommige jongeren hoort daar luide muziek bij.

Als je dan weet dat elke decibel extra impact heeft op hoe lang je in een ruimte mag staan zonder risico op gehoorschade, dan groeit de kans dat je tegen de groepsdruk in toch beslist om niet vlakbij de geluidsboxen te gaan staan. Zeker als je weet welke (langetermijn)gevolgen gehoorschade kan hebben.”

“In het educatief aanbod maken we ook duidelijk dat geluid volledig vermijden ook geen optie is. Als je bijvoorbeeld lange tijd een koptelefoon met noise cancelling draagt, dan ontwennen je oren aan normale geluidsniveaus. En dan groeit de kans dat je ook last begint te krijgen van alledaagse geluiden. Meer bewustwording en kennis rond omgang met geluid en stilte is dus essentieel voor een gezond gehoor.”

Het lesmateriaal verschijnt in 2025 op onze website.

Jonge denkers. Grote doeners

25

Jongeren en politiek, hoe match je dat?

Hoe informeer je jongeren op een boeiende manier over de verkiezingen van '24? Het Brusselse communicatiehuis Muntpunt organiseerde een verkiezingsparcours voor secundaire scholen en schakelde de hulp in van Djapo om er een interactieve beleving van te maken!

1 2

Djapo 26

Co-creatieve voorbereidingssessies De Djapo-medewerkers zetten hun pet van procesbegeleider op om samen met de Muntpunt-medewerkers leerlingendoelen te bepalen, te brainstormen over het format van het parcours en om de inhoud scherp te stellen.

Ontwerp informatieve panelen Muntpunt staat in voor de inhoudelijke expertise over de verkiezingen en werkt informatieve panelen uit. De focus daarbij ligt onder andere op de kenmerken van een democratie en op de verschillende politieke partijen en hun standpunten. Muntpunt zorgt ook voor begeleiders die klassen doorheen het parcours gidsen.

3

Draaiboek met werkvormen Djapo verwerkt de resultaten van de co-creatieve sessie in een draaiboek vol uitgewerkte werkvormen waarmee de begeleiders aan de slag kunnen. Zo willen we leerlingen actief aan het denken zetten, andere perspectieven laten verkennen en gesprekken op gang trekken.

Burgerschapsvorming, quoi!

4

Coaching van de begeleiders Djapo gaat samen met de begeleiders aan de slag met het draaiboek. We duiken in de werkvormen en geven praktisch advies over hoe je jongeren tijdens een bezoek kan prikkelen.

Voorjaar 2024 Het parcours én de begeleiders zijn klaar om klassen uit Brussel en omstreken te kunnen ontvangen!

Jonge denkers. Grote doeners

27

De brug naar internationale samenwerkingen

Jonge denkers. Grote doeners

29

Europees project COSMOS In het schooljaar 2023-2024 nam VBS Sleutelhof uit Rumst deel aan het Europese COSMOSproject. De focus van dat project: hoe maak je wetenschapsonderwijs maatschappelijk relevanter? De leerkrachten lieten hun leerlingen zelfstandig werken rond de onderzoeksvraag ‘Hoe kunnen we de ecologische voetafdruk van onze school verkleinen?’. Van het meten van sensibiliseringsacties tot de eindevaluatie: directrice Tine Hendrickx en leerkracht Sarah Herman vertellen hoe hun leerlingen van de 3de graad uitgroeiden tot echte onderzoekers – met als resultaat een verminderde ecologische voetafdruk van de school.

Onderdompeling in wetenschapsonderwijs Tine: “Hoe leer je leerlingen om goede onderzoeksvragen te stellen? En hoe ondersteun je hen om die onderzoeksvragen vervolgens stapsgewijs uit te werken? Dat zijn onderwerpen waarrond basisscholen doorgaans weinig ervaring hebben. Het COSMOS-project was een uitgelezen kans voor onze leerkrachten van de 3de graad om daarin te groeien, ook dankzij de gratis begeleiding van Djapo en de Karel de Grote Hogeschool.”

Sarah: “Tijdens een eerste sessie met Djapo maakten we kennis met de SSIBL-methodiek: SocioScientific Inquiry-Based Learning. Die methodiek biedt leerkrachten handvaten om hun leerlingen onderzoekend te laten werken rond sociaalwetenschappelijke vraagstukken.

Djapo 30

De leerlingen volgen daarbij drie cruciale fases: Ask, Find Out en Act. Kort samengevat vertrekken de leerlingen van een onderzoeksvraag, waarna ze daarrond informatie verzamelen en acties tot verbetering uitvoeren. Meten is daarbij cruciaal: de leerlingen voeren een start- en eindmeting uit, zodat ze de evolutie goed in kaart kunnen brengen.”

Sarah: “De leerlingen werkten in tien verschillende groepjes aan de onderzoeksvraag, elk groepje focussend op een ander deelthema, zoals licht en voeding. Tijdens de ASK-fase moesten ze zich vooral zoveel mogelijk vragen stellen over het thema. Met als resultaat tien behapbare en meetbare deelonderzoeksvragen, zoals ‘Hoeveel kinderen komen er elke dag met de auto naar school?’ of ‘Hoeveel papier gooit de school elke week weg?’”.

Vragen staat vrij Tine: “We kozen voor een onderzoeksvraag waarbij de leerlingen écht een verschil konden maken voor de school: ‘Hoe kunnen we de ecologische voetafdruk van onze school verkleinen?’.”

“

Onze leerlingen ontpopten zich tot heuse wetenschapsonderzoekers.

”

Sarah: “Tijdens de FIND OUT-fase gingen de leerlingen op pad om informatie te verzamelen. Ze klopten aan bij andere leerlingen, schoolmedewerkers en ook ouders om te weten hoeveel kinderen er elke dag met de auto naar school komen, hoeveel ouders effectief naar de ‘Verloren Voorwerpen’-kast kijken en hoeveel leerlingen de inhoud van hun brooddoos volledig opeten. Zo kwamen ze tot een nulmeting: een startpunt om de impact van toekomstige acties te kunnen meten.”

Tine: “Tijdens het project zag je de houding van de leerlingen daarin groeien. In het begin stelden ze heel complexe, brede vragen, zoals ‘Hoeveel energie verbruik je?’. Naarmate het project vorderde, werden hun vragen veel gerichter en compacter.”

Sarah: “Ik was ook positief verrast door de professionele houding van de leerlingen. In elk groepje zaten er wel een of meerdere leerlingen die het fijn vonden om de verantwoordelijkheid van een eigen onderzoek op zich te mogen nemen. Daardoor voerde elk groepje de verschillende stappen van het onderzoek mooi uit én waren ze extra trots op de stappen die ze samen zetten.”

Van onderzoeksbrigade tot reclamebureau Sarah: “Tijdens de ACT-fase voerden de leerlingen acties uit die volgens hen de resultaten van hun onderzoeksvraag zouden verbeteren. Zo organiseerden ze een reclamecampagne waarmee ze ouders aanspoorden om vaker naar de ‘Verloren Voorwerpen’kast te kijken. En ze plaatsten pictogrammen op de doorspoelknoppen van de wc, zodat leerlingen énkel de grote knop zouden indrukken als het echt nodig was. De acties waren zichtbaar en maakten echt een verschil, zo bleek uit de daaropvolgende eindmeting.”

Sarah: “De SSIBL-didactiek bleek effectief. Omdat de leerlingen echt impact konden maken op hun school, waren ze extra gemotiveerd om rond de onderzoeksvraag te werken en betrokken ze met plezier andere leerlingen, schoolmedewerkers en ouders. Idealiter hadden ze daarbij ook actoren buiten de schoolmuren betrokken – want dat was ook het opzet van COSMOS. Niet elk groepje is daarin geslaagd. Maar de SSIBLdidactiek, dat is een blijvertje!”

Tine: “Idealiter werken we die methodiek de komende jaren ook uit voor de eerste en tweede graad lager onderwijs. En wie weet zelfs voor de kleuters.

Want goede onderzoeksvragen kunnen stellen, dat is op elke leeftijd relevant!”

Tine: “Elk groepje kon een positieve evolutie meten. Dankzij hun sensibiliseringsacties verspilden we minder water tijdens een wc-bezoek, gooiden we minder papier weg, kwamen we minder vaak met de auto naar school … Mooi om te zien!”

Jonge denkers. Grote doeners

31

LIFE: wie zorgt er voor onze leerkrachten en directies?

Leerkrachtentekort, toegenomen planlast, gedemotiveerde leerlingen: leerkrachten en schooldirecties kijken op tegen een berg uitdagingen. En die berg blijkt soms té hoog. Meer dan een derde van de leerkrachten die lesgeven in het middelbaar onderwijs loopt een verhoogd risico op een burn-out, zo bleek uit een recent onderzoek van de VUB. Hoe kunnen we beter zorg dragen voor de mensen die onze kinderen en jongeren mee helpen opgroeien? Djapomedewerker An Yskout vertelt hoe het Europese project LIFE een antwoord kan bieden.

LIFE in het kort Life Worth Living: Caring for our Educators and Principals (LIFE) is een project gesubsidieerd door Erasmus+. Vijf partners uit België, Bulgarije, Griekenland, IJsland en Italië ontwikkelden en implementeerden een ‘Life Worth Living’-training voor leerkrachten en schooldirecties die bewuster in het leven en in hun werk willen staan. Ze baseerden zich daarvoor op methodieken en concepten van de opleiding Life Worth Living aan Yale University.

Yale University was ook nauw betrokken bij dit project: in december publiceren ze een onderzoek naar de impact van dit project op de deelnemers. Djapo begeleidde het project vanuit België.

Djapo 32

Breed maatschappelijk inzetbaar

Nieuwe inzichten, nieuwe keuzes

An: “Het idee voor LIFE ontstond bij Andrea Rose Cheatham Kasper, een voormalige Amerikaanse schooldirecteur en nu consultant bij het IJslandse North Consulting. Als lid van het ‘Life Worth Living’-netwerk is ze zich sterk bewust van de impact die de methodiek op deelnemers heeft. De opleiding wordt in de V.S. niet alleen ingezet in het onderwijs, maar ook in het leger en in de gevangenissen, om het welzijn te versterken.”

De partners in de verschillende landen begeleidden elk ongeveer twaalf leerkrachten en directieleden. Met die selecte groep werkten ze een jaar lang rond belangrijke levensvragen zoals ‘Voor wie voel ik me verantwoordelijk?’ en ‘Wat doe ik als ik faal?’.

“Toen Andrea met haar gezin naar IJsland verhuisde, zag ze daar in de onderwijssector een grote gevoeligheid voor stress en burn-out – net zoals in veel Europese landen. Daarom lanceerde ze bij North Consulting het idee om een nieuw Europees project rond dit thema op te starten, met Life Worth Living als methodiek.”

“Door filosofische, poëtische en theologische teksten te lezen, er samen over in gesprek te gaan en gedachtes creatief te verwerken, verkenden de deelnemers wat er voor hen écht belangrijk is, zowel privé als op de werkvloer. En die inzichten brachten effectief verandering teweeg. Eén van de deelnemers ging bijvoorbeeld actief aan de slag met de vraag ‘Welke dingen zijn de moeite waard om je tijd aan te besteden?’: hij veranderde niet enkel van school, maar begeleidt nu ook ceremonies.”

Teach what you preach Waarom dit project waardevol kan zijn voor de onderwijssector? “Elke school probeert een plek te creëren waar kinderen zichzelf durven te zijn, waar verschillende meningen welkom zijn. En dan is het belangrijk dat je geloofwaardig en authentiek blijft en die waarden ook realiseert binnen je eigen schoolteam en als leerkracht in de klas. De methodieken van LIFE helpen je daarbij. De levensvragen en de verschillende verwerkingsvormen zorgen voor verbinding én begrip. Ze helpen je om een veilige plek te creëren waar je je kwetsbaar durft op te stellen én tegelijkertijd wordt uitgedaagd om te leren over jezelf, van anderen, van de wereld, over het leven en de essentie van je job.”

Grote interesse In oktober kwamen de deelnemers van alle landen samen in België voor een laatste retreat. Daar gingen ze onder andere dieper in op hoe ze de methodieken van LIFE kunnen meenemen naar hun school en klas. “Vaker de natuur intrekken met de leerlingen, meer aandacht voor creatieve verwerking, samen met de kinderen in teksten duiken om na te denken wat er voor hén belangrijk is in het leven: heel wat plannen passeerden de revue.

Maar ook binnen schoolteams zelf zagen de deelnemers opportuniteiten. LIFE biedt kansen voor leerkrachten en directies om te kunnen omgaan met kwetsbaarheid en emoties, om samenwerking te bevorderen. En die nood voelden heel wat deelnemers – uit welk land ze ook kwamen.”

“Op 13 december organiseerden we een webinar waarbij we beleidsmakers, directies en leerkrachten lieten kennismaken met het project en de methodieken achter Life Worth Living. We presenteerden ook de onderzoeksresultaten van Yale University, die ons project op de voet volgde en de impact van onze aanpak heeft gemeten. De opkomst was enorm: bijna vierhonderd directeurs en onderwijsbeleidsmakers schreven zich voor het webinar in. We hebben met het project duidelijk een gevoelige snaar geraakt. Hopelijk vinden we de middelen om er een vervolg aan te breien.”

Graag meer info over het project en het Yale-onderzoek?

Surf naar de projectsite: www.lifeworthliving.is

Jonge denkers. Grote doeners

33

En ook nog dit ...

Djapo deelt zijn expertise: SDG’s in het onderwijs Op 1 oktober 2024 startte een nieuw innovatief COIL-project (Collaborative Online International Learning) met een focus op duurzame ontwikkeling. Student-leerkrachten van HOWEST Hogeschool West-Vlaanderen en de Zuid-Afrikaanse universiteiten University of KwaZulu-Natal en de Universiteit van Zululand kregen de kans om online samen te werken, de SDG's te integreren in het basisonderwijs en hun internationale en interculturele competenties te versterken.

De docenten ontvingen daarbij ondersteuning van onze collega Sabine Anné, als expert in Educatie voor Duurzame Ontwikkeling. Meer info over het project en de doelstellingen vind je op de site van eNSPIRED.

STEM-onderwijs en klimaateducatie Het Erasmus+ project CLIMA-KIT wil kinderen tussen 8 en 12 jaar versterken in klimaatgeletterdheid en hen aanmoedigen om milieuvriendelijke keuzes te maken. De projectpartners ontwikkelden daarvoor digitaal educatief materiaal dat leerkrachten in hun klas kunnen inzetten als ze lesgeven over klimaatverandering: https://platform.climakit.org/.

Ngo CERA Europe – één van de trekkers van het project – nam Djapo onder de arm om expertise te delen over Educatie voor Duurzame Ontwikkeling. Tijdens het afrondingsmoment van het project op 21 juni mocht collega Sabine ook enkele methodieken van EDO en WBE toelichten aan deelnemende leerkrachten, onderzoekers en klimaatexperts.

Systeemdenken voor bio-economie BioBeo is een Europees project dat nieuwe denkwijzen en een vernieuwende onderwijsaanpak over bioeconomie introduceert. De projectpartners nodigden collega Sabine uit om begin 2024 een workshop systeemdenken te geven aan studenten, toekomstige leerkrachten secundair onderwijs en docenten uit verschillende Europese landen. De workshop sloot aan bij één van de projectpijlers: de onderlinge verwevenheid van zaken onderzoeken.

Djapo 34

De brug naar partners uit de ngo-sector

Meer solidariteit, niet minder Bij de federale formatie liggen er plannen op tafel om te snoeien in de uitgaven voor internationale samenwerking. Maar wie bespaart op internationale samenwerking, bespaart op mensenrechten én op onze eigen economische en sociale veiligheid. Daarom kwam Djapo op 14 november mee op straat, samen met de hele sector van ontwikkelingssamenwerking. Want om de maatschappelijke uitdagingen van vandaag en later de baas te kunnen, is er net méér solidariteit nodig. Niet minder.

Waarom investeren in ontwikkelingssamenwerking?

Ontwikkelingssamenwerking is essentieel voor onze eigen veiligheid en economische stabiliteit; wat we wereldwijd opbouwen, versterkt ons nationaal. Elke euro die we investeren in duurzame groei wereldwijd, draagt bij aan de weerbaarheid en voorspoed van onze eigen samenleving.

Die connectie voel je - ironisch genoeg - het beste als het elders in de wereld níet goed gaat. Oorlog in Oekraïne? Een tekort aan graan en andere voedingsproducten. Mondiale epidemie? De Belgische gezondheidssector wankelt. Klimaatrampen in Afrika en ZuidAmerika? Meer vluchtelingen in Europa - en dus ook in België.

Blijven we kiezen voor snelle en lokale oplossingen, dan zullen de economische en sociale gevolgen als een boemerang terugkomen. Daarom pleit Djapo er - net als de andere collega's van de sector ontwikkelingssamenwerking - voor om méér te investeren in mondiale solidariteit.

Mondiale solidariteit gaat niet alleen over ‘ver weg', maar zeer zeker ook over ‘hier, bij ons'. Onze gezondheidszorg, onze sociale zekerheid en onze arbeidsmarkt zullen zuchten en kraken als de regering nu beslist om te besparen op ontwikkelingssamenwerking. Zullen we de barsten die daardoor ontstaan, nog kunnen herstellen?

Djapo en ontwikkelingssamenwerking Djapo is een educatieve organisatie die zich voornamelijk richt op het onderwijs. Als je ons leert kennen, dan leg je misschien niet automatisch de link met ontwikkelingssamenwerking. Maar vergis je niet: we zijn een trotse ngo! Met onze expertises Educatie voor Duurzame Ontwikkeling en wereldburgerschapseducatie willen we kinderen en jongeren handvaten geven om duurzaam om te gaan met mondiale uitdagingen.

Djapo 36

Partnerschap met KIYO: kennismaken met PETA In 2021 dienden Djapo en kinderrechtenorganisatie KIYO samen een vijfjarenprogramma in bij de Directie Generaal Ontwikkelingssamenwerking en Humanitaire Hulp (DGD). Samen willen we kinderen en jongeren over de hele wereld empoweren, zodat zij zelf actoren van positieve verandering kunnen worden. Om onze gezamenlijke missie te versterken, willen we ook leren van elkaars werking én partnerschappen. Daarom verdiepten we ons in 2024 verder in één van KIYO’s partners in de Filipijnen: de Philippine Educational Theater Association of kortweg PETA.

Wat doet PETA? PETA zet theater in om mensen naar wie soms minder makkelijk wordt geluisterd in de maatschappij, een stem te geven. Voor haar workshops en voorstellingen werkt ze altijd rond een maatschappelijk thema.

Daarbij willen ze niet alleen iets vertellen óver de maatschappij, maar ook effectief iets teweegbrengen in de maatschappij.

PETA en Djapo willen tijdens dit DGD-programma groeien door van elkaar te leren. We streven ernaar om aspecten uit elkaars werking te integreren in de eigen werking en zo te groeien – elk ons eigen pad volgend, weliswaar. Maar je kan elkaar natuurlijk niet écht leren kennen via online meetings en telefoongesprekken. Daarom vlogen Raúl en Bong van PETA in november naar België.

Wat stond er op de agenda?

Een sessie van Raúl en Bong aan het hele Djapo-team, zodat wij de aanpak en methodieken van PETA zelf ervaarden.

Een workshop van PETA en Djapo aan het 5de middelbaar van HDC Leuven, waarbij de leerlingen via artistieke expressie en interactieve werkvormen reflecteerden over hun eigen capaciteiten en hoe ze die kunnen inzetten om verandering of impact teweeg te brengen.

Kennismaking met Djapo’s activiteiten: Raúl en Bong wandelden het parcours van de kinderrechtenwandeling die we ontwikkelden voor het Vredeshuis in Gent, ze namen als toeschouwer deel aan een leerlingenraad die we begeleiden, ze bezochten een kleuterschool die – met onze ondersteuning – de SDG’s wil integreren in haar werking én ze woonden een directiecongres in Oostende bij.

In 2025 brengen Ann en Sofie op hun beurt een bezoek aan de Filipijnen, waar ze worden ondergedompeld in PETA’s activiteiten. Wordt vervolgd.

Jonge denkers. Grote doeners

37

Communicatie in de kijker

Enkele cijfers Website

16.000*

7.133

1.702

leerkrachten met een account

downloads van lessen

verkochte of verdeelde materialen

waarvan meer dan 6000 actieve accounts

stijging van 70%!

Wie downloadt onze lessen?

Anderen 12%

BaKo 10%

BuKo 0.4%

Lerarenopleiding 10.6%

BuSo 2.5%

BaLo 45%

BaSo 13.5%

BuLo 4%

Abonnees op onze nieuwsbrieven

Nieuw!

3.052

557

332

204

231

kleuter en lager

secundair

lerarenopleiding

steden en gemeenten

projecten en samenwerkingen

Jonge denkers. Grote doeners

39

Jaarrekening

Jaarrekening Balansrekening 2024 ACTIVA

PASSIVA

VASTA ACTIVA

€ 21.523

immateriële vaste activa

€0

materiële vaste activa

€ 1.163

financiële vaste activa

€ 20.360

EIGEN VERMOGEN

€ 373.115

fondsen van de vereniging

€ 90.828

bestemde fondsen

€ 366.885

overgedragen resultaat

€ -109.245

VLOTTENDE ACTIVA

€ 2.615.040

resultaat 2024

€ 24.646

vorderingen op meer dan één jaar

€ 1.035.410

VOORZIENINGEN

€0

voorraden en bestellingen in uitvoering

€0

SCHULDEN

€ 2.263.449

vorderingen op ten hoogste één jaar

€ 1.111.169

schulden ten hoogste één jaar

liquide middelen

€ 446.648

overlopende rekeningen

€ 2.097.078

TOTAAL PASSIVA

€ 2.636.564

PROGRAMMA’S EN PROJECTEN

TOTALEN

overlopende rekeningen TOTAAL ACTIVA

€ 166.370

€ 21.814 € 2.636.564

Resultatenrekening 2024 ALGEMENE WERKING KOSTEN Werkingskosten

€ 33.822

€ 280.590

€ 314.412

Personeelskosten

€ 76.996

€ 777.056

€ 854.051

Afschrijvingen en voorzieningen

€ 1.264

€0

€ 1.264

Diverse kosten en belastingen

€ 12.868

€ 122

€ 12.989

€ 464

€0

€ 464

€0

€0

€0

€ 125.414

€ 1.057.767

€ 1.183.181

Verkopen en dienstprestaties

€ 15.803

€ 171.449

€ 187.252

Subsidies en giften

€ 106.627

€ 905.712

€ 1.012.338

Diverse opbrengsten

€ 386

€ 808

€ 1.194

Financiële opbrengsten

€ 7.043

€0

€ 7.043

€0

€0

€0

€ 129.858

€ 1.077.969

€ 1.207.827

€ 4.444

€ 20.202

€ 24.646

Financiële kosten Uitzonderlijke kosten TOTAAL KOSTEN INKOMSTEN

Uitzonderlijke opbrengsten TOTAAL INKOMSTEN RESULTAAT

Jonge denkers. Grote doeners

41

Meldpunt integriteitsschendingen Om onze integriteit te bewaken, investeerde Djapo de laatste jaren in de ontwikkeling en uitbouw van het Meldpunt Integriteitsschendingen. Daar kan iedereen die intern of extern bij Djapo is betrokken, een integriteitsschending melden. Concreet gaat het om schendingen tegen deze kernwaarden: respect en engagement duurzaam en solidair samen-lerend en inspirerend kritisch en authentiek In 2024 ontving het Meldpunt geen klachten. Graag meer info over het Meldpunt? Surf naar www.djapo.be/over-djapo/hoe-gaat-djapo-om-met-integriteit

Djapo 42

Colofon Redactie: Djapo vzw Vormgeving en illustraties: Djapo vzw Foto’s: Uli Schillebeeckx en Shutterstock Dit is een uitgave van: Djapo vzw Ortolanenstraat 6 3010 Kessel-Lo 0460 95 71 01 info@djapo.be www.djapo.be Voor alle informatie over artikels, privacy en auteursrecht kan je terecht bij Djapo.

We hebben ons uiterste best gedaan om copyright van gebruikte foto’s na te gaan.

Mocht er toch nog informatie ontbreken, neem dan contact op met info@djapo.be.

“

Onderwijs is de sleutel voor een duurzame wereld.

Arjen Wals, hoogleraar Transformatief Leren aan de Wageningen Universiteit Lees het interview hier https://bit.ly/duurzamewereld

”

Contactgegevens Djapo vzw Ortolanenstraat 6, 3010 Kessel-Lo +32 460 95 71 01 www.djapo.be info@djapo.be ondernemingsnummer: 0408.022.778 Volg ons op facebook.com/djapovzw linkedin.com/djapo-vzw instagram.com/djapovzw youtube.com/user/djapovzw

Met de steun van: