Issuu on Google+

h

IN VITRO

• h

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011

μηνιαια εκδοση με θεμα την υγεια • διανεμεται δωρεαν h

• h

Τ. 28

Θωρακίστε την υγεία

του προστάτη

h Ε φόδια υγείας για το σχολείο

hΗ  ψυχολογία του φθινοπώρου

h Τ εχνητό σπέρμα έφτιαξαν οι Ιάπωνες

h Ε ναλλακτικά: Ενεργειακή φωτογράφηση


ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011

4•in•vitro

Index

30 Οι φίλοι μας τα ζώα Η θεραπεία με τη βοήθεια ζώων συμπληρώνει και ενισχύει την κλασική ιατρική. Τα οφέλη που ασκεί στην ψυχική και σωματική υγεία του ανθρώπου η συνύπαρξή του με τα ζώα, έχουν τεκμηριωθεί από πολλές μελέτες και έρευνες. Εδώ και πολλά χρόνια διάφορα νοσοκομεία, ιδρύματα, παιδιατρικές κλινικές, γηροκομεία ή και ψυχιατρεία, κυρίως στη Βρετανία και την Αμερική, έχουν εντάξει θεραπευτικά προγράμματα με ζώα στο πλαίσιο των θεραπευτικών μεθόδων. 08 Πόνος στο στήθος 14 Υποχόνδριος με την τελειότητα 18 Ιαματικές πηγές 21 Σώστε τα όργανα της αντίληψης 32 Φάρμακο για το AIDS; 34 Λέμφωμα - Εχθρός η άγνοια 36 Η δίαιτα της ευφυίας

13

38 Ποιο άθλημα να διαλέξει το παιδί 39 Η μελαγχολία του Σεπτεμβρίου

Γνωστό το φύλο του παιδιού από την 7η εβδομάδα Ένα απλό αιματολογικό τεστ, με το οποίο εντοπίζεται το DNA του εμβρύου στο αίμα της μητέρας, μπορεί να δείξει με πολύ μεγάλη ακρίβεια, της τάξης του 95%, το φύλο του παιδιού από την έβδομη κιόλας εβδομάδα της κύησης – αρκετά νωρίτερα από το υπερηχογράφημα του «πρώτου τριμήνου», που συνήθως μαρτυρά τι θα είναι το μωρό.

40 Φωτογραφίζοντας το ενεργειακό πεδίο 42 Τριχόπτωση

16

Ξεκινά η χορήγηση μεθαδόνης Σχεδόν όλα τα νοσοκομεία της χώρας – εκτός από τα παιδιατρικά – θα ενταχθούν προσεχώς στο σύστημα χορήγησης μεθαδόνης (θεραπεία υποκατάστασης στους εξαρτημένους ασθενείς σε ναρκωτικές ουσίες). Προσπάθεια του υπουργείου Υγείας και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης είναι το ευαίσθητο αυτό θέμα να αντιμετωπίζεται στην «καρδιά» της περίθαλψης.

28

Συνέντευξη Hans Rollem Μαγικές συνταγές δεν υπάρχουν. Ούτε μαγικά χάπια. Έτσι, και το χάπι για το κάπνισμα χρειάζεται συνεπικουρικά και τη θέλησή μας για να σταματήσουμε τη βλαβερή αυτή συνήθεια. Ο επιστήμονας που πρωτοστάτησε στην έρευνα για την ανακάλυψη του φαρμάκου που βοηθά να κόψουμε το κάπνισμα, ο Hans Rollem, μιλάει στο «In Vitro» για τη λειτουργία του.

35

Ιός του Δυτικού Νείλου Η λοίμωξη από τον Ιό του Δυτικού Νείλου (West Nile Virus -WNV) είναι νόσημα που μεταδίδεται κυρίως από τσίμπημα μολυσμένου κουνουπιού και προσβάλλει ζώα (από άγρια πτηνά έως και τα άλογα), αλλά και τον άνθρωπο. Την καλοκαιρινή περίοδο παρατηρείται έξαρση της νόσου, γεγονός που επαναλήφθηκε και φέτος, θέτοντας σε επιφυλακή τις υγειονομικές αρχές της χώρας.

24

«Προΐσταται» και... προστατεύει! Για τον αποκλειστικά ανδρικό αδένα (δεν υπάρχει στις γυναίκες), τον γνωστό προστάτη, όλοι οι άνδρες γνωρίζουν λίγο - πολύ τη φύση και τη λειτουργία του, όπως επίσης και ότι αποτελεί την αχίλλειο πτέρνα της ανδρικής υγείας. Λίγοι ωστόσο γνωρίζουν ότι πρώτος τον εντόπισε και τον μελέτησε ο Έλληνας Αλεξανδρινός ιατρός Ηρόφιλος τον 3ο αιώνα π.Χ., ο οποίος περιέγραψε ένα μικρό όργανο που περιέβαλλε την ουρήθρα ακριβώς μπροστά από την ουροδόχο κύστη, δίνοντας και το όνομά του. Στο ενδιαφέρον άρθρο μάθετε όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε για τον προστάτη. DELLA ΜΕΣΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Α.Ε. Καφαντάρη 27, Αθήνα, 11631 Τηλ.: 210.68.56.700, Fax.: 210.68.51.008

Eκδoτης

διευθυντρια

ART director

Αντωνης Δελλατoλας

βικυ καρατζαφερη

Δημήτρης Λύρας

Γενικoς Διευθυντhς Εκδoσεων della

Αρχισυντακτησ

EΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ

Βαγγελης Β. Παπακωστας

Σύνταξη 210 6856700, εσωτ. 311

Διαφήμιση 210 6847222

νικοσ σταυρουλλακισ

Γιώργος Καπελούζος

Συνεργaτες: Ηλέκτρα Αλευρίτη, Αλέκα Κόγκα, Βασιλική Μανιάτη, Εμμανουήλ Σιγιολτζάκης, Μαρία Ορφανίδου

εμπορικη διευθυνση

διορθωση: Κώστας Θέος Μαρία Παπαρρηγοπούλου

ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

e-mail invitro@invitromagazine.gr

Μάρκος Δελατόλας

υπευθυνος παραγωγησ - διανομης

Μάριος Φιλιππούσης Εκτυπωση: Τυποεκδοτική Φωτογραφιες: shutterstock.com

Ελένη Σαμπάνη

Μηνιαία έκδοση για την υγεία

sabani@invitromagazine.gr

Διανέμεται δωρεάν

Web www.issuu.com/invitromagazine


6•IN•VITRO

Editorial Tης Βίκυς Καρατζαφέρη

Δεν σταµατάµε να ονειρευόµαστε Η µελέτη και οι θεωρίες γύρω από τα όνειρα ξεκίνησαν αιώνες πριν. Ο Πλάτων και ο Αριστοτέλης αναφέρουν τα όνειρα ως ενδείξεις της ψυχικής και της σωµατικής κατάστασης του ατόµου.

Ή

ταν η απόλυτη «λαδιά». Τα αχνογάλαζα νερά της παραλίας θύµιζαν λίµνη και οι µεγάλοι αµµόλοφοι απλώνονταν εντυπωσιακοί κατά µήκος της χρυσής αµµουδιάς… Η Παχιά Άµµος. Η χαµογελαστή νοσοκόµα, σε κατάσταση ζεν στην ψάθα της, παρακολουθούσε ένα ζευγάρι ηλικιωµένων από τη Γερµανία που έπαιζαν χαρτιά χωρίς να µιλούν. Η «χρυσή» σιωπή της απόλυτης επικοινωνίας, που µάλλον προκύπτει από την πολυετή αρµονική συµβίωση… Στην άλλη άκρη της παραλίας, µια οικογένεια έτρωγε καρπούζι, δροσερό… από τα νερά της θάλασσας. Τα γέλια και τα πειράγµατα των µελών της οικογένειας αντηχούσαν στην άδεια, ακόµη, παραλία. Ήταν 10 το πρωί και η επιδροµή των λουοµένων δεν αναµενόταν νωρίτερα από τις 12 (κι άσε τους γιατρούς να φωνάζουν για το µελάνωµα…). Λίγο πιο 'κει, µια αυτοσχέδια σκηνή: Τρία ψηλά και λεπτά ξύλα στερέωναν ένα πολύχρωµο παρεό, κι από κάτω ξεκουραζόταν ένα µωρό. Οι καθηµερινές εικόνες της καλοκαιρινής ζωής. Τι άλλο θέλει κανείς για να είναι ευτυχισµένος, αναλογίστηκε η νοσοκόµα και αναδεύτηκε στον ύπνο της. Υγεία, αγάπη, συντροφικότητα, επαφή µε τη φύση. Μ’ αυτές τις ωραίες εικόνες ξύπνησε, κρατώντας τες καθ’ όλη τη διάρκεια της ηµέρας. Τι ωραίο όνειρο και πόσο ζωντανό! Τι να σηµαίνει άραγε; Τα όνειρα συνιστούν για την ψυχολογία την πιο τυπική µορφή ψυχικής δραστηριότητος του ανθρώπου που κοιµάται. Ορίζονται ως το σύνολο ή µια σειρά ασυνάρτητων παραστάσεων, ιδεών και συγκινήσεων, οι οποίες παρουσιάζονται στον νου του ανθρώπου κατά τη διάρκεια του ύπνου. Τα όνειρα εµφανίζονται όταν ανασταλεί η συνειδητή ενέργεια του υποκειµένου κατά τον ύπνο, παρότι αυτό δεν σηµαίνει ότι η εν λόγω ενέργεια έχει σταµατήσει εντελώς. Με την ερµηνεία των ονείρων έχουν ασχοληθεί αρκετοί ψυχαναλυτές, µε κυριότερους τον Sigmund Freud και τον Carl Jung. Ο Freud άρχισε να ασχολείται µε την ανάλυση των ονείρων, καθώς πίστευε ότι κάθε ανθρώπινη πράξη δεν συµβαίνει τυχαία αλλά υποκινείται ως ένα βαθµό από το ασυνείδητο. Ο άνθρωπος στη σηµερινή κοινωνία τείνει να καταστέλλει τις επιθυµίες και τα ένστικτά του, τα οποία «ξεπηδούν» κατά τη διάρκεια των ονείρων και εκφράζονται µέσα από συµβολισµούς.

O Jung υποστήριζε και αυτός την ύπαρξη του υποσυνείδητου, δίνοντάς του, ωστόσο, µια πιο πνευµατική µορφή. Σύµφωνα µε αυτή, τα όνειρα δεν πρέπει να λαµβάνονται ως τα πραγµατικά αισθήµατα του συνειδητού µυαλού, αλλά ως ένα «παράθυρο» στο υποσυνείδητο, προσφέροντας προτεινόµενες λύσεις για ένα πρόβληµα του συνειδητού κόσµου του ατόµου. Τα περισσότερα όνειρα είναι εικονικά (και στατικά), έχουν δηλαδή ως βάση τους διάφορες εικόνες ή παραστάσεις. Δεν αποκλείονται, όµως, και περιπτώσεις ονείρων που συνοδεύονται από κινητικές αντιδράσεις (όνειρα κινητικά) του ανθρώπου που κοιµάται, όπως γέλιο, παραµιλητό, αναπήδηση ή ακόµα και υπνοβασία. Στην περίπτωση της υπνοβασίας, ενώ το άτοµο έχει σηκωθεί κοιµώµενο από το κρεβάτι του, κάνει όλα τα συνηθισµένα πράγµατα τα οποία πράττει και όταν είναι ξύπνιο. Ωστόσο, όταν ξυπνήσει, δεν µπορεί να θυµηθεί κάποια ενέργεια απ’ αυτές που έπραξε κατά τη διάρκεια της υπνοβασίας. Η χαµογελαστή νοσοκόµα σκέφτηκε ότι είναι αναφαίρετο δικαίωµα του καθενός να ονειρεύεται στον ύπνο του ή στον ξύπνιο του. Κανείς, άλλωστε, δεν µπορεί να κλέψει τα όνειρά µας. Όταν κάποιος βιώνει µία δύσκολη κατάσταση, τα όνειρα αποτελούν µία διέξοδο, µία πνευµατική φυγή από τη σκληρή πραγµατικότητα, ένα αποκούµπι. Στα χρόνια που δούλευε, η νοσοκόµα είχε δει πολλούς ασθενείς να αντέχουν ή ακόµη και να ξεπερνούν τα προβλήµατα υγείας τους αντλώντας δύναµη από τα σχέδιά τους για το µέλλον, από τα όνειρά τους. Κάποιοι, βέβαια, από την άλλη πλευρά, θα υπερτονίσουν ότι κανείς δεν ξέρει τι επιφυλάσσει το αύριο. Όπως λέει και η λαϊκή σοφία: «Όταν κάνουµε σχέδια, ο Θεός γελάει». Όµως αλίµονο σε κείνους που δεν κάνουν ή που δεν βλέπουν όνειρα.


ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011

8•in•vitro

Warning

Περισσότερες πληροφορίες για την καρδιά στη σελίδα 45

Συνεργάστηκε ο Γιάννης Λεκάκης, καρδιολόγος, καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών, Αττικό νοσοκομείο

Πόνος στο στήθος

Γράφει η Αλέκα Κόγκα

tips

διάγνωση και αντιμετώπιση. Τι είναι. Ο πόνος στην ευρύτερη θωρακική περιοχή. Η εντόπισή του, η Μυοσκελετικές παθήσεις: Άνθρωποι που ταλαιπωρούνται από αρθρίεπέκτασή του, οι καταστάσεις που τον προκαλούν (αν, για παράδειγτιδα είναι πιθανό να εκδηλώσουν πόνο στο στήθος, εξαιτίας της μα, προκαλείται έπειτα από άσκηση, τότε είναι πιθανό να οφείλεται φλεγμονής στις αρθρώσεις του θωρακικού τοιχώματος. Πόνο μποσε στεφανιαία ανεπάρκεια), αλλά και τα ποιοτικά χαρακτηριστικά ρεί να προκαλέσουν επίσης οι παθήσεις της σπονδυλικής στήλης, του, θα οδηγήσουν τον γιατρό στην αιτιολογία του. οι οποίες είναι πιθανό να επηρεάζουν τα μεσοπλεύρια νεύρα Δεν θα πρέπει να ανησυχούμε. Όταν ο πόνος έρχεται και φεύκαι ο πόνος να αντανακλάται στο πρόσθιο θωρακικό τοίχωμα. γει μέσα σε λίγα μόνο δευτερόλεπτα. Αθώα είναι, επίσης, και Μπορεί, τέλος, απλές μυαλγίες να προκαλέσουν πόνο στην τα γνωστά «τσιμπηματάκια» τα οποία, παρότι ανησυχούν περιοχή. Ένα «πιάσιμο» από κακή στάση σώματος στον πολλούς, γενικά δεν κρύβουν κινδύνους. • Κάπνισμα, ύπνο ή στην οδήγηση – ή ακόμη ένα τράβηγμα από κάΘα πρέπει να ανησυχούμε. Όταν έχει τα χαρακτηριστικά υπέρταση, διαβήτης, ποιο βάρος – μπορεί να ευθύνονται για έναν παροδικό συσφιχτικού πόνου, είναι ισχυρός και συνοδεύεται από υπερχοληστεριναιμία και πόνο. εφίδρωση ή δύσπνοια. Ιδιαίτερα ανησυχητικός είναι βεβαρυμένο οικογενειακό Γαστρεντερολογικές παθήσεις: Παθήσεις του οισοκαι ο χρόνιος πόνος, και θα πρέπει να μας οδηγήσει ιστορικό είναι παράγοντες που αυξάνουν την πιθανότητα να φάγου και της χοληδόχου κύστεως είναι πιθανό να σε εξετάσεις, καθώς στις περισσότερες περιπτώεμφανίσει κανείς θωρακικό αντανακλούν πόνο στην περιοχή του θώρακος. σεις υποκρύπτει κάποια πάθηση. πόνο, ο οποίος να οφείλεται Κάποιες φορές είναι πιθανό να υπάρχει σπασε ανεπάρκεια στεφανιαίσμός του οισοφάγου, ο οποίος μπορεί να προΓιατί έχω πόνους στην καρδιά; ων αρτηριών. • Η κλινική εικόνα αλλά έρχεται από φλεγμονή και να «υποδύεται» Καρδιακές παθήσεις: Είναι το πρώτο πράγμα και η ηλικία έχουν τη στηθάγχη. που μας έρχεται στο μυαλό, και πρόκειται σημασία τους. Είναι Πνευμονολογικές παθήσεις: Αν ένας πόγια τις πιο επικίνδυνες. Ένας πόνος που πιο εύκολο να σκενος συνοδεύεται από δύσπνοια, τότε εντοπίζεται πίσω από το στέρνο, είναι φτεί ένας ειδικός την πιθανότητα μπορεί να κρύβει πνευμοθώρακα ή συσφικτικός, και με αντανάκλαση στην στεφανιαίου πνευμονική εμβολή. Στη δεύτερη πεπλάτη, στον λαιμό ή στα χέρια είναι επεισοδίου ρίπτωση, μπορεί να εμφανιστεί σε ύποπτος για κάποιο στεφανιαίο σε έναν κάποιον ο οποίος είναι για καιρό επεισόδιο. Αν διαθέτει τα παρα55χρονο άνδρα, σε κατάκλιση – οπότε δημιουρπάνω χαρακτηριστικά και διαρπαρά γούνται θρόμβοι, οι οποίοι κέσει για περισσότερο από σε μια πάνε στον θώρακα, φράζουν είκοσι λεπτά, τότε μπορεί να νεαρή την πνευμονική αρτηρία υποδηλώνει έμφραγμα του 20χρονη γυναίκαι προκαλούν πνευμονιμυοκαρδίου. Ένας πόνος, κα. κή εμβολή. Επίσης, όταν που μπορεί να επιτείνε• Ένας θωρακικός πόκάποιος έχει καρδιακή ται με τις αναπνευστινος μπορεί να είναι προάγανεπάρκεια ή φλεβοκές κινήσεις και να γελος ενός έρπητα ζωστήρα, ο ιός του οποίου ενδέχεται θρόμβωση (δηλασυνοδεύεται από να προκαλέσει φλεγμονή δή θρόμβους στις πυρετό, ενδέχεσε νεύρα στο στήθος, με φλέβες των κάτω ται να οφείλεται σε αποτέλεσμα έντονο άκρων), ένας θρόμπερικαρδίτιδα – πάπόνο. βος μπορεί να «φύγει» θηση που οφείλεται σε και να φράξει ένα τμήμα της πνευμονικής αρτηρίας, εμποδίζοντας την φλεγμονή του περικάρδιου, της μεμβράνης δηλαδή που περιβάλλει την καρδιά. Μία ακόμα σοβαρή κατάσταση είναι το διαχωριστικό ανεύρυσμα κυκλοφορία του αίματος στον πνεύμονα. Ένας πόνος που εντείνεται με την αναπνευστική πίεση και συνοδεύεται από πυρετό, ενδέχεται να προτης αορτής, που συνήθως εμφανίζεται με ισχυρό πόνο στο θώρακα και ο καλείται, τέλος, και από πλευρίτιδα – μια φλεγμονή της μεμβράνης που οποίος μπορεί να επεκτείνεται προς την κοιλιά. Η κατάσταση αυτή είναι πιο συχνή σε άτομα με σοβαρή αρτηριακή υπέρταση και απαιτεί έγκαιρη καλύπτει τον πνεύμονα.

Πονάει η καρδιά μου… Ένας πόνος στο στήθος σχεδόν ποτέ δεν περνάει απαρατήρητος, καθώς όλοι φοβούνται ότι κρύβει πίσω του σοβαρές καρδιακές παθήσεις. Είναι αλήθεια ότι το θωρακικό άλγος μπορεί να είναι προάγγελος καρδιακών νόσων και όχι μόνο, καθώς και άλλες σοβαρές παθήσεις έχουν επιλέξει την καρδιά για να εκδηλώσουν το σύμπτωμά τους. Ό,τι και να κρύβει, πάντως, ο πόνος στην περιοχή της καρδιάς, όταν τα συμπτώματα είναι ανησυχητικά, θα πρέπει να αντιμετωπιστεί άμεσα και από ειδικούς. Εκτός κι αν έχει προκύψει εξαιτίας του φτερωτού θεού Έρωτα – οπότε οι λύσεις θα πρέπει να δοθούν από άλλους…


ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011

in•vitro•09

Δαβίλας Ηλίας, Ουρολόγος MD, PhD, Διαγνωστικό & Θεραπευτικό Κέντρο Αθηνών ΥΓΕΙΑ Νασιούλας Γεώργιος, PhD, Επιστημονικός Διευθυντής Genekor A.E.

Advertorial PCA3

Ο

ι αναλύσεις και εξετάσεις που χρησιμοποιούνται σήμερα ως ενδείξεις για διενέργεια βιοψίας του προστάτη είναι το ειδικό προστατικό αντιγόνο (PSA - Prostate Specific Antigen) και η δακτυλική εξέταση (Digital Rectum Examination - DRE). Παρ’ όλα αυτά αυτές οι διαγνωστικές προσεγγίσεις δημιουργούν αρκετά διλήμματα. Έτσι αναπτύχθηκε μια νέα μοριακή εξέταση, ο δείκτης PCA3 (Prostate CAncer- gene 3), που συνεισφέρει στη διάγνωση του καρκίνου του προστάτη. Πρόκειται για μια νέα, ελπιδοφόρα, μη επεμβατική ανάλυση που ποσοτικοποιεί την «έκφραση» του ειδικού γονιδίου του προστάτη, PCA3, στα ούρα. Το υλικό που χρησιμοποιείται είναι ούρα. Η ανάλυση, που ονομάζεται PROGENSA PCA3, μπορεί να προσφέρει σημαντική βοήθεια, κυρίως στις περιπτώσεις όπου το PSA είναι αυξημένο και η πρώτη ή η δεύτερη βιοψία αρνητική. Ένας αυξημένος βαθμός PCA3 δίνει αυξημένη πιθανότητα ανεύρεσης θετικής βιοψίας, ενώ ένας χαμηλός βαθμός σημαίνει μικρότερη πιθανότητα θετικής βιοψίας. Οι κλινικές μελέτες που έχουν γίνει μέχρι σήμερα δείχνουν ότι ο συγκεκριμένος δείκτης σχετίζεται με τον όγκο του καρκινικού ιστού, καθώς και με την επιθετικότητα του όγκου. Η νέα εξέταση και οι εφαρμογές της Η ανάλυση PROGENCA PCA3 χρησιμοποιεί την τεχνολογία Transcription Mediated Amplification (ΤΜΑ) για να ποσοτικοποιήσει το mRNA του PCA3. Το αποτέλεσμα δίδεται ως βαθμός PCA3 (score) (εικόνα 1). Η 60 με 100 φορές μεγαλύτερη έκφραση του PCA3 σε καρκινικούς ιστούς του προστάτη απ’ ό,τι σε καλοήθεις, του προσδίδει ειδικότητα για τον καρκίνο. Η ύπαρξη ενός δείκτη που να σχετίζεται με την επιθετικότητα του όγκου είναι προφανώς επιθυμητή. Πράγματι, διάφορες ερευνητικές ομάδες έχουν αποδείξει ότι τα επίπεδα του PCA3 αυξάνεται αναλογικά με τον προστατικό όγκο καθώς και τον βαθμό κακοήθειας. Επιπλέον η τιμή του PCA3 ήταν σημαντικά χαμηλότερη σε άνδρες με μικρούς όγκους (< 0.5 mL) και χαμηλό βαθμό κακοήθειας (Gleason score < 6). Όσο υψηλότερη είναι η τιμή του PCA3 τόσο πιθανότερο είναι να βγει θετική η αρχική ή η επαναληπτική βιοψία. Η μεγαλύτερη διαγνωστική αξία επιτυγχάνεται με όριο το «35». Η χρησιμότητα του δείκτη PCA3 Η πρώιμη διάγνωση του καρκίνου του προστάτη σε πολλές περιπτώσεις είναι ένα αρκετά δύσκολο εγχείρημα. Το PCA3 προσθέτει χρήσιμη πληροφορία, όταν το PSA και η δακτυλική εξέταση (DRE) δεν οδηγούν σε διάγνωση. Μέχρι σήμερα υπάρχουν επαρκή κλινικά δεδομένα που υποδεικνύουν ότι η ανάλυση δίνει καθοριστική πληροφορία στους ασθενείς που πρέπει να αποφασι-

ΕΙΚΟΝΑ 1

PCA3: Το πρώτο γονιδιακό τεστ για τον καρκίνο του προστάτη

ΕΙΚΟΝΑ 2 Αλγόριθμος που δείχνει τη χρησιμότητα του PCA3 στη διάγνωση του καρκίνου του προστάτη. Μέχρι σήμερα, υπάρχουν αρκετά δεδομένα που δείχνουν ότι το PCA3 μπορεί να χρησιμοποιηθεί στη λήψη απόφασης για επαναληπτική βιοψία προστάτη.

στεί αν χρειάζονται επαναληπτική βιοψία (εικόνα 2). Επιπλέον το τεστ είναι χρήσιμο και για ασθενείς με σχετικά χαμηλό PSA (2,5-10ng/ml), με συμπτώματα και ύποπτη DRE, για τους οποίους υπάρχει δίλημμα για το αν πρέπει να γίνει μια αρχική βιοψία.Στην ανάλυση μπορεί να υποβληθεί οποιοσδήποτε φέρει την υποψία ότι έχει καρκίνο του προστάτη, και ειδικότερα εκείνοι οι οποίοι είχαν μία ή περισσότερες αρνητικές βιοψίες. Έτσι, ο δείκτης PCA3 μπορεί να φανεί πολύ χρήσιμος στη μείωση του αριθμού των αδικαιολόγητων βιοψιών στις οποίες είναι αναγκασμένοι να υποστούν πολλοί ασθενείς με υποψία για καρκίνο του προστάτη. Πρόσθετο «εργαλείο» για την επιλογή επόμενης βιοψίας Ο καρκίνος του προστάτη είναι ο πιο συχνά εμφανιζόμενος καρκίνος στους άνδρες και ευθύνεται για 200.000 θανάτους τον χρόνο παγκοσμίως. Σήμερα η πρώιμη διάγνωση του καρκίνου του προστάτη βασίζεται κυρίως στη δακτυλική εξέταση (DRE) και στη μέτρηση του PSA. Αν η δακτυλική εξέταση και / ή το PSA του αίματος είναι παθολογικά, διενεργείται βιοψία του προστάτη. Όμως μόνο το 25% των βιοψιών που διενεργούνται είναι θετικές. Αυτό σημαίνει ότι το 75% είναι άσκοπες, δημιουργώντας διαγνωστικά διλήμματα στον γιατρό. Ταυτόχρονα επιβαρύνεται και ο ασθενής σωματικά, αλλά και οικονομικά, ενώ σε περίπτωση που είναι ασφαλισμένος δημιουργείται οικονομικό βάρος στα Ταμεία.


ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011

10•in•vitro

Επίκαιρα Ελλάδα

Γράφει η Μαρία Ορφανίδου

FACTS

Ε

>

Τα χαρτιά της υπόθεσης βρίσκονται στη Διεύθυνση Ανάπτυξης Μονάδων Υγείας του υπουργείου Υγείας και αναμένουν υπογραφή.

>

Η άτυπη ύπαρξη της κλινικής – στερείται επίσημου διοικητικού οργάνου – έχει ως συνέπεια να λειτουργεί μετ’ εμποδίων, καθώς ειδικός εξοπλισμός και χειρουργεία δεν παραχωρούνται εύκολα.

Αγ ών ας

για τη μο νά δα

δώ και έναν χρόνο η διεύθυνση της ΣΤ’ Μαιευτικής Γυναικολογικής Κλινικής του «Έλενα Βενιζέλου» δίνει αγώνα, ώστε η Μονάδα Ειδικών Λοιμώξεων Κύησης να πάρει σάρκα και οστά, «βομβαρδίζοντας» τη διοίκηση του νοσοκομείου, την υγειονομική περιφέρεια και το υπουργείο Υγείας με επιστολές σχετικά με το θέμα. Αρωγός στην προσπάθεια αυτή στέκεται το ΚΕΕΛΠΝΟ, από το οποίο έχει αποσπαστεί μαιευτήρας γυναικολόγος στη μαιευτική κλινική του «Έλενα Βενιζέλου», για να συμβάλει στη λειτουργία της μονάδας. Με τη βοήθεια των ειδικών της μονάδας έχουν δει το φως της ζωής ήδη επτά υγιή μωρά, προερχόμενα από οροθετικές μητέρες. Η Επιτροπή Κοινωνικού Διαλόγου του ΚΕΕΛΠΝΟ απέστειλε επιστολή προς το μαιευτήριο, η οποία κοινοποιήθηκε και στον πρωθυπουργό, ζητώντας απαντήσεις στο θέμα της καθυστέρησης της επίσημης λειτουργίας της μονάδας και απαιτώντας την άμεση διευθέτηση του θέματος.

Up του συνεδρίου παρουσιάστηκαν και οι νέες καινοτόμες θεραπείες στην αντιμετώπιση της υπέρτασης και τα εξαιρετικά οφέλη τους για τους ασθενείς. Πολλοί ειδικοί υποστηρίζουν ότι η νέα τριπλή αντιυπερτασική θεραπεία σε ένα μόνο χάπι λύνει το πρόβλημα της συμμόρφωσης στη θεραπεία της υπέρτασης.

ΕΙΠΑΝ Γεώργιος Στεργίου, επίκουρος καθηγητής παθολογίας, πρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Μελέτης της Υπέρτασης «Ο τριπλός συνδυασμός βοηθά στη συνεργασία ασθενών - γιατρών με αποτέλεσμα υψηλότερα ποσοστά ρύθμισης της αρτηριακής πίεσης»

Δε νπ αί ρν ου ντ αφ άρ μα κά το υς

Κατά τη διάρκεια

Ο μαιευτήρας Στέφανος Παππάς χαρακτηρίζει ρατσιστική την αντιμετώπιση των γυναικών με ειδικές λοιμώξεις από το δημόσιο σύστημα υγείας και υπογραμμίζει ότι μέχρι σήμερα οι γυναίκες με ειδικές λοιμώξεις παρακολουθούνταν στα εξωτερικά ιατρεία, όταν όμως ερχόταν η ώρα να γεννήσουν δεν τις αναλάμβανε κανείς.

Down

FACTS

>

>

Π

ροβληματική είναι η συμμόρφωση των ασθενών που πάσχουν από υπέρταση στη θεραπεία τους, λόγω του μεγάλου αριθμού χαπιών που λαμβάνουν καθημερινά. Όπως ανακοινώθηκε στο πλαίσιο του 21ου Συνεδρίου της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Υπέρτασης, που πραγματοποιήθηκε στη χώρα μας, πάνω από το 40% των υπερτασικών ασθενών διακόπτει την αγωγή του από το πρώτο κιόλας εξάμηνο, επειδή κουράζεται και δυσκολεύεται να λαμβάνει σε καθημερινή βάση όλα τα σκευάσματα που απαιτούνται. Οι ειδικοί εκτιμούν, βασισμένοι και στα αποτελέσματα πρόσφατων μελετών, ότι οι σταθεροί συνδυασμοί παίζουν σημαντικό ρόλο στην αύξηση της συμμόρφωσης των ασθενών και στην καλύτερη ρύθμισή τους. Οι γιατροί που συμμετείχαν στο συνέδριο συζήτησαν τα νεότερα θεραπευτικά δεδομένα στην υπέρταση και, μεταξύ άλλων, αναφέρθηκαν στον υπολειπόμενο καρδιαγγειακό κίνδυνο και στις νέες τεχνικές αξιολόγησής του, αλλά και σε ζητήματα στεφανιαίας νόσου. Παρουσίασαν, επίσης, θέματα για την υπέρταση σε εγκύους, σε ηλικιωμένους και σε ασθενείς με διαβήτη.


ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011

in•vitro•11

Ενοποιημένα νοσήλια Νέο σύστημα χρέωσης των ασφαλιστικών ταμείων εφαρμόζουν πιλοτικά τα νοσοκομεία. Πρόκειται για τα ενοποιημένα νοσήλια, τα οποία καλύπτουν περισσότερες από 700 θεραπευτικές κατηγορίες. Το σύστημα επιτρέπει στις διοικήσεις των νοσοκομείων να χρεώνουν τα ταμεία πιο κοντά στο πραγματικό κόστος νοσηλείας των ασφαλισμένων τους.Σύμφωνα με κοινή απόφαση των υπουργών Υγείας, Εργασίας και Οικονομικών, η εφαρμογή του συστήματος αυτού είναι πιλοτική και στόχος είναι να λειτουργήσει μόνιμα στο ΕΣΥ από την 1η Οκτωβρίου.Μέχρι σήμερα, τα νοσήλια διαμορφώνονταν με βάση το πόσες μέρες νοσηλεύτηκε ο ασθενής και σε ποια θέση. Με το νέο σύστημα οι χρεώσεις θα διαμορφώνονται ανάλογα με την πάθηση του ασθενούς.

STOP στο όζον Στην απαγόρευση διαφήμισης κάθε είδους συσκευής παραγωγής όζοντος, καθώς και κάθε σχετικού έντυπου, που συνοδεύει τα προϊόντα αυτά, προχώρησε ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκου (ΕΟΦ), στο πλαίσιο της προστασίας της Δημόσιας Υγείας. Ο Οργανισμός σε ανακοίνωσή του αναφέρει ότι «απαγορεύει κάθε είδους διαφήμιση των συσκευών παραγωγής όζοντος, που περιλαμβάνουν ισχυρισμούς οι οποίοι προσδίδουν στο παραγόμενο οζονοποιημένο νερό θεραπευτικές ή προφυλακτικές ιδιότητες έναντι των ασθενειών. Οι ισχυρισμοί αυτοί εμπίπτουν στον ορισμό του φαρμάκου (βάσει της Οδηγίας 2001/83/ΕΚ όπως ισχύει) και η διάθεση των αντίστοιχων προϊόντων στην αγορά προϋποθέτει τη χορήγηση άδειας κυκλοφορίας φαρμάκου από τον ΕΟΦ». Ο ΕΟΦ τονίζει ότι τέτοια άδεια δεν έχει χορηγηθεί έως σήμερα και επομένως δεν είναι γνωστές οι επιδράσεις των προϊόντων αυτών στον ανθρώπινο οργανισμό.

Άδεια ιατρικού επαγγέλματος Το αίτημα 30 χρόνων να μεταφερθεί η αρμοδιότητα έκδοσης άδειας άσκησης του ιατρικού επαγγέλματος από τις περιφέρειες (πρώην νομαρχίες) στους ιατρικούς συλλόγους έκανε δεκτό ο υπουργός Υγείας Ανδρέας Λοβέρδος, ο οποίος δεσμεύτηκε να συμπεριλάβει ειδική διάταξη στο πολυνομοσχέδιο που ετοιμάζει για την υγεία, αναβαθμίζοντας με τον τρόπο αυτό, συνολικά τον ρόλο των ιατρικών συλλόγων.

Το κόστος της αντιμετώπισης των νεφροπαθών είναι δυσβάσταχτο για τη χώρα μας. Αναφέρθηκε στη Βουλή ότι φθάνει τα 80 εκατ. ευρώ. Η Ελλάδα δαπανά τουλάχιστον 500 εκατομμύρια ευρώ/έτος.

Έρευνα του ΚΕΕΛΠΝΟ στο ιστορικό κέντρο της Αθήνας καταγράφει πρωτοφανή αύξηση των λοιμώξεων από τον ιό HIV κατά 580% μέσα σε μόλις έναν χρόνο, σημαίνοντας συναγερμό στις υγειονομικές αρχές της χώρας.

Σταθερά πιστό στο κίνημα «Δεν πληρώνω» παραμένει το ελληνικό Δημόσιο, καθώς οι ληξιπρόθεσμες οφειλές ανήλθαν στα 6,628 δισ. ευρώ – οι περισσότερες αφορούν και στα νοσοκομεία (1,848 δισ. ευρώ).

Οδηγία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επιτρέπει στους Ευρωπαίους ασφαλισμένους να νοσηλευτούν οπουδήποτε θέλουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, και να αποζημιωθούν εκ των υστέρων από τον ασφαλιστικό τους φορέα.

Σύμφωνα με το νέο νομοσχέδιο για πρώτη φορά προτείνεται η αποποινικοποίηση της χρήσης ναρκωτικών ουσιών από εξαρτημένα άτομα, αλλά και η αυστηρότερη ποινική μεταχείριση μεγαλεμπόρων ναρκωτικών. Δεν θα μπαίνουν στη φυλακή όσοι είναι χρήστες.

FACTS

>

Διαταραχή στη

Σχολαστικοί με την υγεία τους

Ο

ι Έλληνες σε γενικές γραμμές είναι καλά στην υγεία τους, καθώς, σύμφωνα με αποτελέσματα της Εθνικής Έρευνας Υγείας, το 75,33% του πληθυσμού ηλικίας 15 ετών και άνω δηλώνει ότι έχει πολύ καλή ή καλή υγεία, η πλειοψηφία των γυναικών κάνει προληπτικό γυναικολογικό έλεγχο, έξι στους δέκα καταναλώνουν φρούτα και λαχανικά καθημερινά, ενώ σε ποσοστό 70,80% δήλωσαν ότι περπατούν τουλάχιστον τρεις φορές την εβδομάδα. Από την ίδια έρευνα προκύπτει ότι σε ποσοστό 53,87% δηλώνουν ικανοποιημένοι (πολύ ή μέτρια) από τις υπηρεσίες που παρέχονται στα δημόσια νοσοκομεία και 46,40% δηλώνουν ικανοποιημένοι από τις υπηρεσίες που παρέχονται από τους γιατρούς. Το ανησυχητικό, ωστόσο, είναι ότι περισσότεροι από το 50% των Ελλήνων είναι υπέρβαροι (38,5%) ή παχύσαρκοι

(17,3%), καταναλώνουν φάρμακα, τρεις στους δέκα καπνίζουν καθημερινά και ένας στους δέκα καταναλώνει καθημερινά αλκοόλ, κλείνοντας τα αυτιά στις συστάσεις των ειδικών. Η Εθνική Έρευνα Υγείας πραγματοποιήθηκε το τελευταίο τρίμηνο του 2009 σε ολόκληρη τη χώρα, στο πλαίσιο ενός κοινοτικού στατιστικού προγράμματος στο οποίο συμμετέχουν όλα τα κράτη - μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Βασικός στόχος της έρευνας είναι η καταγραφή και παρακολούθηση της υγείας του πληθυσμού ανάλογα με τα δημογραφικά χαρακτηριστικά (φύλο και ηλικία), την εκπαίδευση και την ασχολία. Διερευνώνται θέματα που αφορούν: στην κατάσταση υγείας, στη χρήση υπηρεσιών υγείας, στους παράγοντες που επηρεάζουν θετικά ή αρνητικά την κατάσταση της υγείας, όπως η φυσική άσκηση, η υγιεινή διατροφή, το κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ κ.τ.λ.

χοληστερόλη, στα λιπίδια και στα τριγλυκερίδια δήλωσε ότι αντιμετωπίζει το 14,98% του πληθυσμού. Από καρκίνο δήλωσε ότι πάσχει το 1,72% του πληθυσμού. Συγκεκριμένα, πάσχει το 1,65% των ανδρών και το 1,78% των γυναικών. Χρόνιο άγχος δήλωσε ότι αντιμετωπίζει το 4,22% του πληθυσμού.

>

Το 3,46% του

πληθυσμού δήλωσε ότι πάσχει από χρόνια βρογχίτιδα, χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, εμφύσημα, το 1,45% από έμφραγμα του μυοκαρδίου, το 2,17% από στεφανιαία νόσο ή και στηθάγχη, το 2,09% από καρδιακή ανεπάρκεια και το 5,68% από αρρυθμία (ταχυπαλμία, κολπική μαρμαρυγή, κοιλιακές αρρυθμίες, βραδυκαρδίες).


ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011

12•in•vitro

Επίκαιρα Κόσμος

Γράφει η Αλέκα Κόγκα

FACTS

Ε

ιδικά εκπαιδευμένοι σκύλοι μπορούν να ανιχνεύσουν τον καρκίνο του πνεύμονα, διαχωρίζοντάς τον από τη χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια. Αν και ακόμη δεν έχει γίνει κατανοητό τι είναι αυτό που οσμίζονται οι σκύλοι, οι ειδικοί πιστεύουν ότι οι καρκινικοί όγκοι εκκρίνουν ουσίες, τις οποίες τα τετράποδα ανιχνεύουν. Στη νέα μελέτη, Γερμανοί επιστήμονες εκπαίδευσαν τέσσερις σκύλους – τρία σέφερντ και ένα λαμπραντόρ – για να μπορέσουν ν’ ανιχνεύουν τον καρκίνο του πνεύμονα. Στη συνέχεια, τους έβαλαν να μυρίσουν σωλήνες, μέσα στους οποίους είχαν εκπνεύσει τρεις ομάδες εθελοντών: 110 υγιείς άνθρωποι, 60 πάσχοντες από καρκίνο του πνεύμονα και 50 με χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ). Οι σκύλοι μύριζαν τους σωλήνες και κάθονταν κάτω, όταν ανίχνευαν τη «μυρωδιά» του καρκίνου του πνεύμονα. Και το έκαναν με επιτυχία, στο 71% των περιπτώσεων. Στο 90% των περιπτώσεων, η ΧΑΠ και ο καρκίνος του πνεύμονα οφείλονται στο κάπνισμα.

Ο καρκίνος του πνεύμονα, που συνδέεται κυρίως με το κάπνισμα, είναι η δεύτερη πιο κοινή μορφή καρκίνου σε άνδρες και γυναίκες στην Ευρώπη, προκαλώντας περισσότερους από 340.000 θανάτους ετησίως. Είναι επίσης η πιο συχνή αιτία θανάτου από καρκίνο παγκοσμίως.

«Στην ανάσα των ατόμων με καρκίνο του πνεύμονα εκλύονται χημικές ουσίες διαφορετικές απ’ ό,τι στους υγιείς ανθρώπους, στους καπνιστές ή στα άτομα με ΧΑΠ. Η οσφρητική ικανότητα των σκύλων είναι οξεία και έτσι αντιλαμβάνονται τις αδιόρατες χημικές διαφορές, ακόμα και στα πρώτα στάδια του καρκίνου».

για εγ κε φα λικ ά

Down Η

Η ψωρίαση είναι μια

>

Ασθενείς με ψωρί-

αση θα πρέπει να ελέγχονται για καρδιαγγειακές νόσους, μεταξύ των οποίων και η αρρυθμία. Καλό θα είν��ι, επίσης, να περιορίσουν αυτά που εντείνουν ένα πιθανό πρόβλημα – όπως το κάπνισμα – και να βελτιώσουν τον τρόπο ζωής τους προσθέτοντας περισσότερη άσκηση.

ψω ρία ση έν οχ η

>

ψωρίαση μπορεί και να υποδηλώνει να αύξηση του κινδύνου εμφάνισης εγκεφαλικού επεισοδίου και κολπικής μαρμαρυγής έως και τρεις φορές περισσότερο από ανθρώπους χωρίς ψωρίαση, ενώ ο κίνδυνος είναι ακόμη μεγαλύτερος σε ασθενείς με σοβαρή ψωρίαση. Τα παραπάνω ευρήματα Δανών επιστημόνων, τα οποία δημοσιεύτηκαν πρόσφατα στο επιστημονικό περιοδικό «European Heart Journal», ενισχύουν τις έρευνες που συνδέουν την ψωρίαση με καρδιακά προβλήματα, όπως κι αυξημένο κίνδυνο καρδιακής προσβολής, αλλά και θανάτου από καρδιαγγειακή νόσο, ενώ επιβεβαιώνονται απόψεις που υποστηρίζουν ότι δεν είναι απλώς ένα δερματικό πρόβλημα, αλλά μια κατάσταση που κρύβει πολλές παγίδες. Οι ασθενείς με ψωρίαση θεωρείται ότι αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο για καρδιαγγειακές νόσους, καθώς, ως ομάδα, τείνουν να έχουν περισσότερους παράγοντες κινδύνου, όπως παχυσαρκία, κάπνισμα και υπερλιπιδιαιμία.

Η

FACTS φλεγμονώδης μη μεταδοτική δερματική ασθένεια που εκδηλώνει φαγούρα, κοκκινίλες και βγάζει παχιά λευκά λέπια. Υπάρχει γενετική προδιάθεση και κληρονομικότητα, πλήττει οργανισμούς με χαμηλό ανοσοποιητικό σύστημα και αναφέρεται στο 2% του γενικού πληθυσμού.

Δεν είναι η πρώτη φορά που διαπιστώνεται ότι η ευαίσθητη μύτη των σκύλων μπορεί να εντοπίσει καρκίνους, αφού κατά το παρελθόν έχουν εντοπίσει διάφορους τύπους καρκίνου, όπως μαστού, δέρματος και εντέρου.

Δρ Θόρστεν Βάλες, επικεφαλής ερευνητής

Σκ ύλ οι

Up

>

ΕΙΠΑΝ

«μ υρ ίζο ντ αι »

το νκ αρ κίν ο

>


ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011

in•vitro•13

Οικιακές συσκευές προκαλούν βρεφικό άσθμα Τον κίνδυνο να εμφανίσουν άσθμα παιδιά, των οποίων οι μητέρες έρχονταν σε επαφή με πυλώνες υψηλής τάσης και ηλεκτρικές συσκευές κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, επισημαίνει νέα αμερικανική μελέτη. Έγκυοι που χρησιμοποιούν συχνά πιστολάκι μαλλιών, ηλεκτρική σκούπα, φούρνο μικροκυμάτων – ή ζουν κοντά σε πυλώνες υψηλής τάσης – είναι πιθανό να «κληροδοτήσουν» στο παιδί τους αναπνευστικά προβλήματα, καθώς διαπιστώθηκε ότι η ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία, που παράγεται από διάφορες οικιακές ηλεκτρικές συσκευές, όπως και από γραμμές μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, ενδεχομένως να βλάπτει το έμβρυο, αυξάνοντας τις πιθανότητες εμφάνισης άσθματος. Είναι γνωστό από παλαιότερες μελέτες ότι η έκθεση σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία επηρεάζει την ανοσολογική απόκριση του οργανισμού, αυξάνοντας τον κίνδυνο άσθματος, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν ενοχοποιηθεί για αποβολές και καρκίνους.

Ψευδάργυρος για το κρυολόγημα Μια παστίλια ψευδαργύρου μπορεί να ανακουφίσει από τον βήχα, το φτάρνισμα, αλλά και το κοινό κρυολόγημα, περιορίζοντας τη διάρκεια των συμπτωμάτων του, όπως υποστηρίζουν Φινλανδοί επιστήμονες.Παρότι σε δοκιμές όπου εθελοντές λάμβαναν καθημερινά δόση οξικού άλατος ψευδαργύρου, που δεν ξεπερνούσε τα 75mg, δεν σημειώθηκε καμία μείωση των συμπτωμάτων του κρυολογήματος, αντιθέτως, όταν η δόση αυξήθηκε, παρατηρήθηκε μείωση της διάρκειας των συμπτωμάτων κατά 42%. Το γεγονός ότι το μεγαλύτερο μέρος των εθελοντών δεν εμφάνισε παρενέργειες στη συγκεκριμένη δόση, κάνει τους ειδικούς να μιλούν για μια αποτελεσματική θεραπεία το μυστικό της οποίας κρύβεται… στη δόση.

Αλκοόλ κατά του Αλτσχάιμερ Ερευνητές υποστηρίζουν ότι 1-2 ποτήρια κρασί ή μπύρα την ημέρα είναι πιθανό να μειώσουν τον κίνδυνο εμφάνισης Αλτσχάιμερ, καθώς διαπίστωσαν ότι όσοι έπιναν με μέτρο, είχαν 23% λιγότερες πιθανότητες να εμφανίσουν κάποια μορφή άνοιας ή γνωστικής εξασθένησης.Οι ειδικοί πιστεύουν ότι οι μικρές ποσότητες αλκοόλ ασκούν πίεση και σκληραίνουν τα εγκεφαλικά κύτταρα, επιτρέποντάς τους να αντεπεξέρχονται στις πιέσεις στον εγκέφαλο, οι οποίες προκαλούν την άνοια.

Η υπερβολική κατανάλωση τσίχλας μπορεί να προκαλέσει γαστρεντερικές διαταραχές εξαιτίας του γλυκαντικού σορβιτόλη που περιέχει, το οποίο διαθέτει καθαρτικές ιδιότητες. Το απέδειξε πείραμα σε ζευγάρι Γερμανών, που κατανάλωνε 15 - 20 τσίχλες καθημερινά.

Άνθρωποι που καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες αντιοξειδωτικών, όπως η βιταμίνη C, έχουν μικρότερο κίνδυνο εκδήλωσης καταρράκτη. Η βιταμίνη C βοηθά στην προστασία των κυττάρων που βάλλονται.

Αυξημένο κίνδυνο καρδιοπάθειας έχουν γυναίκες που εκδηλώνουν υπερβολικό άγχος στη δουλειά τους. Το εργασιακό στρες, που μέχρι σήμερα θεωρείτο ότι προκαλούσε βλάβες στην καρδιά των ανδρών, πλήττει και το γυναικείο φύλο.

Μαθητές που κατανάλωναν περισσότερο φυλλικό οξύ στη διατροφή τους είχαν καλύτερους βαθμούς στο σχολείο. Είναι η πρώτη φορά που έρευνα δείχνει τη σχέση μεταξύ φυλλικού οξέως και σχολικής επίδοσης.

Μόλις 15 λεπτά καθημερινής άσκησης μπορούν να προσθέσουν τρία χρόνια επιπλέον ζωής και να μειώσουν τον κίνδυνο θανάτου κατά 14%. Αυτό αναφέρει μελέτη Άγγλων και Ταϊβανών επιστημόνων, οι οποίοι προτείνουν περπάτημα, βάδην ή κηπουρική.

FACTS

>

H νέα μέθοδος

είναι πιο ακριβής από το τεστ ούρων (ακρίβεια 41%) και τα υπερηχογραφήματα και ταυτοχρόνως πολύ πιο ασφαλής από την αμνιοπαρακέντηση, η οποία απαιτεί λήψη υγρού από τον αμνιακό σάκο, που περιβάλλει το έμβρυο και κρύβει έναν μικρό κίνδυνο αποβολής (γύρω στο 1%).

ΕΙΠΑΝ

Αγόρι ή κορίτσι από την 7η εβδομάδα!

Έ

να απλό αιματολογικό τεστ, με το οποίο εντοπίζεται το DNA του εμβρύου στο αίμα της μητέρας, μπορεί να δείξει με πολύ μεγάλη ακρίβεια – της τάξης του 95% – το φύλο του παιδιού από την έβδομη, κιόλας, εβδομάδα της κύησης – αρκετά νωρίτερα από το υπερηχογράφημα του «πρώτου τριμήνου», που συνήθως μαρτυρά τι θα είναι το μωρό. Με το τεστ αυτό αναζητείται στο αίμα της εγκύου το χρωμόσωμα Υ, το οποίο υπάρχει μόνο στους άνδρες. Αν εντοπιστεί, τότε συνεπάγεται ότι η γυναίκα κυοφορεί αγόρι, καθώς το συγκεκριμένο χρωμόσωμα δεν υπάρχει στο δικό της αίμα. Αν, όμως, δεν βρεθούν ίχνη του, τότε το μωρό είναι κορίτσι. Το τεστ αυτό μπορεί να πραγματοποιηθεί και πριν από την έβδομη εβδομάδα.

Ωστόσο, η ακρίβειά του είναι στο 75% για τα αγόρια – ένα ποσοστό που προοδευτικά αυξάνεται, φτάνοντας το 99% την εικοστή εβδομάδα. Ειδικοί προβλέπουν ότι τέτοιου είδους τεστ, μη επεμβατικά, θα γνωρίσουν μεγάλη εξάπλωση στο μέλλον, καθώς πολλοί υποψήφιοι γονείς είναι ιδιαίτερα ανυπόμονοι ως προς το φύλο του παιδιού, αλλά και για ιατρικούς λόγους, καθώς θα φανεί εξαιρετικά χρήσιμο σε όσους αντιμετωπίζουν κληρονομικές διαταραχές όπως η αιμοφιλία. Η μελέτη, που υπογράφει η Δρ Νταϊάνα Μπιάνκι, της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Tufts, δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό έντυπο «JAMA» («Journal of the American Medical Association») και ήδη σε αρκετές χώρες της Ευρώπης αναφέρεται ως εναλλακτική επιλογή για τους μέλλοντες γονείς.

Δρ Μέρι Ρόσερ, γυναικολόγος Ιατρικού Κέντρου Μοντεφιόρε Νέας Υόρκης. «Αν οι γονείς χρησιμοποιήσουν το τεστ για να μάθουν το φύλο του εμβρύου και μετά τερματίσουν την εγκυμοσύνη ανάλογα με το αποτέλεσμα, αυτό θα ήταν πρόβλημα. Ας θυμηθούμε ότι το φύλο δεν είναι ασθένεια».


ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011

14•in•vitro

Υποχόνδριος

Η τελειοθηρία ξεκινά από την παιδική ηλικία, όπως υποστηρίζουν οι ειδικοί. Εμφανίζεται σε παιδιά που νιώθουν ότι δεν εκτιμώνται από τους γονείς τους και, φοβούμενα ότι έτσι θα χάσουν την αγάπη και την αποδοχή τους, αρνούνται να κάνουν… λάθη.

…με την τελειότητα

Το προφίλ του τελειομανούς

Το τέλειο, ο «εχθρός» του καλού Ένας δικός του «τυραννικός θεός» επιβάλλει στον τελειομανή να λέει «ναι» σε αναρίθμητα «πρέπει», που δυστυχώς ρυθμίζουν τη ζωή του δημιουργώντας του έντονες ψυχικές συγκρούσεις. Στο μυαλό του τελειομανούς υπάρχει ένα φίλτρο που κατακρατεί κάθε θετικό συμβάν, αφήνοντας να περνούν μόνο τα αρνητικά γεγονότα. Όμως, ένα και μόνο αρνητικό σχόλιο αρκεί για να αμαυρώσει την οποιαδήποτε επιτυχία του και να τον κάνει δυστυχισμένο.

Π

αρ’ όλο που για τον Τζέιμς Τζόις «τα λάθη είναι οι πύλες της ανακάλυψης», για τους τελειομανείς, αντιθέτως, είναι… κατάρα. Ένας πραγματικός εφιάλτης που κάνει τη ζωή τους θλιβερή, αφού της αφαιρεί τη χαρά. Το ίδιο, όμως, εφιαλτικά είναι γι’ αυτούς η αποτυχία, καθώς και η μανία για τελειότητα: τίποτα δεν τους ικανοποιεί, εφόσον όλα θα μπορούσαν να γίνουν καλύτερα… Υπό μία έννοια, βέβαια, σε μια κοινωνία υπερβολικά ανταγωνιστική σαν τη δική μας, με μια πρώτη ματιά, η τελειοθηρία φαίνεται σαν να μην συνιστά πρόβλημα, αφού οι «πρώτοι» συνήθως επιβραβεύονται. Μέχρι εδώ, λοιπόν, όλα καλά για όσους επιλέγουν να χάσουν την ηρεμία και τη γαλήνη τους επιζητώντας την… πρωτιά. Όταν, όμως, ο άνθρωπος ταυτίζει την προσωπική του αξία με τις επιδόσεις του και μόνο μ’ αυτές, όταν βάζει υπερβολικά υψηλούς στόχους, ζώντας διαρκώς υπό την απειλή μιας πιθανής αποτυχίας, τότε κινδυνεύει να παγιδευτεί από διαρκές άγχος ή από κατάθλιψη και να παρουσιάσει καταναγκαστική διαταραχή της προσωπικότητας, που στην περίπτωσή μας έχει ως κύριο χαρακτηριστικό της την τελειομανία. Πού όμως τελειώνει η φυσιολογική και αρ-

χίζει η παθολογική τελειοθηρία; Σίγουρα το να επιδιώκει κάποιος την τελειότητα δεν σημαίνει ότι νοσεί εξαιτίας της. Αντίθετα, απολαμβάνει πολλά καλά από τους κόπους του στους διάφορους τομείς της ζωής του. Ωστόσο, σε γενικές γραμμές, όταν κάποιος επιζητά το τέλειο με τόσο υπερβολικό τρόπο, ώστε είτε να βλάπτεται η κοινωνική, εργασιακή και προσωπική του ζωή είτε να του προκαλείται υπέρμετρο άγχος, υπάρχει διαταραχή προσωπικότητας. Με άλλα λόγια, ένας άνθρωπος δεν αναγνωρίζεται ως παθολογικά τελειομανής, παρά μόνον όταν η εμμονή του αυτή εμποδίζει σημαντικά την προσωπική και κοινωνική του ζωή ή προκαλεί προβλήματα στο περιβάλλον του. Γιατί, όμως, κάποιος γίνεται τελειομανής; Οι αιτίες δεν είναι ακόμα ξεκάθαρες. Σύμφωνα όμως με τη γνωσιακή - συμπεριφορική θεωρία, όσοι μεγάλωσαν σε οικογένειες οι οποίες έδιναν μεγάλη σημασία στην επίτευξη στόχων και εφάρμοζαν κανόνες, έχουν πολλές πιθανότητες να καταλήξουν τελειομανείς. Όπως κι εκείνοι που για να γίνουν αποδεκτοί από τους γονείς τους – από τη παιδική τους ήδη ηλικία – πάσχιζαν να μην κάνουν λάθη, αλλά μεγαλώνοντας να γίνουν «τέλειοι», έτσι ώστε να καταφέρουν επιτέλους να αποσπάσουν την έγκριση, την οποία ποτέ δεν κέρδισαν από τους δικούς τους.

Ο τελειομανής είναι επιπλέον πολύ τακτικός, πιθανώς τσιγκούνης στην τσέπη και στα συναισθήματα, πεισματάρης, ευέξαπτος, αλλά και εκδικητικός. Ο χρόνος είναι από τους χειρότερους εχθρούς του, αφού σπάνια του φτάνει για το τέλειο, που τόσο διακαώς επιθυμεί.

Είναι συνήθως άνδρας, υπερήφανος για την ηθική του ακεραιότητα και τη λογική του και καχύποπτος με όσους θεωρεί παρορμητικούς και επιπόλαιους. Χαρακτηρίζεται από αυστηρότητα και τα πάντα στη σκέψη του έχουν χρώμα μαύρο ή άσπρο. Η απόχρωση του γκρίζου του είναι άγνωστη, αφού γι’ αυτόν υπάρχει πάντα μόνο μία «τέλεια» αντιμετώπιση κάθε προβλήματος. Σπάνια δείχνει κάποια τρυφερότητα στον άλλο ή κάνει κάποιο κομπλιμέντο, ενώ οι έντονες συναισθηματικές εκδηλώσεις του προκαλούν αμηχανία ή δυσφορία. Για κανέναν λόγο δε θα παραβλέψει τους τύπους και την ιεραρχία, τις λεπτομέρειες και τις τυπικές διαδικασίες. Ακόμα κι όταν ασχολείται με το αγαπημένο του χόμπι, θα σχεδιάσει τα πάντα με απόλυτη σχολαστικότητα. Ο τελειομανής είναι επίσης συχνά αναποφάσιστος και ανίκανος να τελειώσει μια δουλειά που άρχισε. Το αποτέλεσμα; Πολύ συχνά να μην αρχίζει καν μια δραστηριότητα από φόβο μήπως και κάνει κάποιο λάθος. Η αναβλητικότητα, λοιπόν, είναι ένα από τα σημαντικότερα προβλήματά του. Τέλος, ο τελειομανής επειδή σχεδόν ποτέ δεν ικανοποιείται από τις αποδόσεις τους είναι φυσικό να είναι ιδιαίτερα ευάλωτος σε καταστάσεις όπως: γενικευμένο άγχος, ψυχοσωματικές διαταραχές (νευρική ανορεξία ή βουλιμία, ημικρανίες, κ.ά.) και κυρίως κατάθλιψη.

Για λιγότερη… τελειότητα Η θεραπεία για όσους πάσχουν από τελειομανία δεν είναι και τόσο εύκολη, γιατί οι άνθρωποι αυτοί διαθέτουν γερές άμυνες. Οι ψυχοθεραπευτές χρησιμοποιούν διάφορες τεχνικές (συμπεριφορικές, γνωσιακές, ψυχαναλυτικές) για ν’ απαλύνουν κυρίως τις επιπτώσεις της διαταραχής (άγχος, κατάθλιψη, απότομη κούραση ή εκρήξεις οργής). Στόχος; Να έλθει στο φως η βαθιά ανασφάλεια του τελειομανούς. Διάφορες τεχνικές χαλάρωσης μπορούν επίσης να βοηθήσουν και αυτές. Πάντως, γεγονός είναι πως η θεραπεία δεν θ’ αλλάξει εντυπωσιακά τον τελειομανή, αφού τα χαρακτηριστικά μιας προσωπικότητας είναι βαθιά ριζωμένα μέσα της. Απλώς, αυτός που έπασχε από τελειομανία, μετά τη θεραπεία θα είναι μετρημένος στα έξοδά του (και όχι τσιγκούνης), επιφυλακτικός (κι όχι καχύποπτος), τακτικός (κι όχι μανιώδης της τάξης), ηθικός (και όχι ισχυρογνώμων), υπερήφανος για τις επιδόσεις του (και όχι απελπισμένος από τις ατέλειές του) και προσεκτικός στις επιλογές του (και όχι αιωνίως αναποφάσιστος από τον φόβο του λάθους).


ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011

in•vitro•15

Εxperience Παχυσαρκία Από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου ήμουν ένα ιδιαίτερα παχουλό παιδί, που ποτέ δεν είχε υπάρξει αδύνατο και που πάντα προσπαθούσε να κάνει δίαιτα. Το παράξενο είναι πως κανένας από την οικογένειά μου δεν είναι παχύσαρκος. Εγώ έκανα χημικές δίαιτες, θερμιδικές, δοκίμασα τα πάντα. Πάντα, όμως, έπαιρνα ξανά το βάρος, κατρακυλούσα. Ώσπου έφτασα τα 120 κιλά και δημιουργήθηκε πρόβλημα στη μέση μου. Τότε είπα πως δεν πάει άλλο.

Διαμαντiνα Ανδρικοποyλου

Βλέπω το αύριο με αισιοδοξία

Παχυσαρκία: μία συνήθης αλλά επικίνδυνη ασθένεια, καθώς μπορεί να δημιουργήσει ανεπανόρθωτα, πολλές φορές, προβλήματα υγείας. Η Διαμαντίνα Ανδρικοπούλου μας μιλάει για την απόφαση που πήρε να βάλει τέλος στα κιλά που την ταλαιπωρούσαν, με τη μέθοδο του «δακτύλιου».

«Ανέκαθεν ήμουν παχύσαρκη, αλλά ο κόμπος έφτασε στο χτένι όταν δημιουργήθηκε πρόβλημα με τη μέση μου. Πήρα την απόφαση να κάνω δαχτυλίδι και τώρα βλέπω τα κιλά να φεύγουν».

Υπήρχαν πολλές φορές που αισθανόμουν άβολα με τα κιλά μου. Χαρακτηριστικά θυμάμαι κάθε φορά που ταξίδευα με το αεροπλάνο, πάντα είχα άγχος αν μπορεί να βολευτεί ο διπλανός μου. Τον παρατηρούσα, για να δω αν είναι αδύνατος, ώστε να μην τον ενοχλώ. Τα περισσότερα κιλά τα πήρα μετά τα δεκαέξι μου χρόνια. Ήταν τότε που έχασα τη μητέρα μου. Εγκατέλειψα τον εαυτό μου κι ενώ ήμουν σε πρόγραμμα διατροφής και έχανα σταδιακά κάποια κιλά, τα παράτησα με αποτέλεσμα όχι μόνο να πάρω αυτά που είχα χάσει, αλλά και ακόμα πιο πολλά. Η ψυχολογία παίζει πολύ σημαντικό ρόλο στην υγεία μας. Ό,τι κακό κι αν μου τύχαινε – με αποκορύφωμα τον θάνατο της μητέρας μου –, το έριχνα στο φαγητό. Και το χειρότερο ήταν πως δεν άκουγα τους τριγύρω μου, οι οποίοι μου εφιστούσαν την προσοχή για το βάρος μου. Το σκεφτόμουν καιρό, αλλά τόλμησα να κάνω την εγχείρηση για απώλεια βάρους μόνο όταν το συζήτησα με τον γιατρό μου. Μαζί αποφασίσαμε πως ο δακτύλιος ήταν η κατάλληλη μέθοδος για μένα – και όχι το γαστρικό bypass. Ο γιατρός μου με βοήθησε πολύ ψυχολογικά. Μου έφυγε κάθε ενδοιασμός, κάθε φόβος, μου ενέπνευσε εμπιστοσύνη και με στήριξε απόλυτα. Δεν μπορώ να πω ότι έχω βιώσει τον ρατσισμό λόγω κιλών. Βέβαια, ενίοτε υπήρχαν κάποια βλέμματά και σχόλια, αλλά τίποτε παραπάνω. Ούτε το περιττό βάρος με εμπόδισε ποτέ στις διαπροσωπικές μου σχέσεις, αλλά ποτέ δεν μπόρεσα να ντυθώ όμορφα ή να ασχοληθώ με τις δραστηριότητες που ήθελα – όπως, για παράδειγμα, το bungee jumping. Δεκέμβριος του 2010. Η ημέρα για την επέμβαση έφτασε. Το παράξενο ήταν πως, καθώς με πήγαιναν προς το χειρουργείο, δεν αισθάνθηκα ούτε φόβο ούτε άγχος, παρά μόνο χαρά και ανυπομονησία. Όλα έγιναν πολύ γρήγορα και έπειτα από λίγες ώρες ήμουν στο δωμάτιο μιλώντας με τον γιατρό. Τώρα είμαι στο στάδιο που αρχίζω να βλέπω τα κιλά να χάνονται και να ανυπομονώ για το αύριο. Έχω χάσει ήδη 20 κιλά, ενώ, σε συνδυασμό με τον γιατρό μου, με παρακολουθεί κι ένας διαιτολόγος. Νιώθω, πια, χαρούμενη και ευτυχισμένη. Αισθάνομαι όμορφα και περιμένω με λαχτάρα να φτάσω στα 70 κιλά, έτσι ώστε να κάνω πράγματα που δεν μπορούσα να κάνω πριν. Το παν είναι η αισιοδοξία. Άλλωστε, είμαι από τους ανθρώπους που βλέπουν το ποτήρι πάντα μισογεμάτο.


ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011

16•in•vitro

Ρεπορτάζ Πολιτική Υγείας

Γράφει η Βασιλική Μανιάτη

Ξεκινά η χορήγηση μεθαδόνης

Θετική ανταπόκριση Ήδη – όπως τόνισαν ο υπουργός Υγείας κ. Ανδρέας Λοβέρδος και ο υφυπουργός κ. Μιχάλης Τιμοσίδης σε συνάντηση που είχαν με εκπροσώπους της Τοπικής Αυτοδιοίκησης – έχει αποσταλεί σε όλα τα νοσοκομεία σχετική εγκύκλιος και οι απαντήσεις από τις διοικήσεις είναι θετικές, τόσο από την Αττική όσο και από την περιφέρεια. Στόχος του εγχειρήματος αυτού, την επιστημονική ευθύνη του οποίου θα έχει ο Οργανισμός Κατά των Ναρκωτικών (ΟΚΑΝΑ) και προσωπικά η διοικητής του κυρία Μένη Μαλλιώρη, είναι σταδιακά να εξαλειφθούν οι λεγόμενες «λίστες της ντροπής», καθώς η Ελλάδα διαθέτει τις μεγαλύτερες λίστες αναμονής σε όλη την Ευρώπη με επτά χρόνια, την ώρα που στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης η αναμονή είναι μόλις έξι μήνες. Είναι χαρακτηριστικό ότι η λίστα αναμονής για χορήγηση υποκατάστατης θεραπείας στη Θεσσαλονίκη φθάνει σήμερα τα 887 άτομα, στον Πειραιά τα 670, ενώ στον δήμο της Αθήνας είναι κατά πολύ μεγαλύτερη. Όπως ανακοίνωσε ο κ. Λοβέρδος, σε δεύτερο χρόνο θα εξεταστεί η προοπτική να ενταχθούν στο εν λόγω σύστημα και τα στρατιωτικά νοσοκομεία, ενώ από την πλευρά της η κυρία Μαλλιώρη πρότεινε οι σταθεροποιημένοι ασθενείς να λαμβάνουν τη θεραπεία τους από φαρμακεία που θα είναι πιστοποιημένα από τον ΟΚΑΝΑ. Ο υπουργός ανακοίνωσε ακόμη ότι στις 2 Οκτωβρίου θα κλείσει η Μονάδα του ΟΚΑΝΑ στον Πειραιά. Αναφορικά με το ιατρικό και το νοσηλευτικό προσωπικό, το οποίο θα απασχολείται για τους εν λόγω ασθενείς, θα είναι το ίδιο που εργάζεται στα νοσοκομεία και θα υποστηρίξει το όλο εγχείρημα. Οι αιτήσεις των ασθενών, πάντως, για την ένταξή τους στα προγράμματα των νοσοκομείων θα κινηθούν ανάλογα με τον τόπο κατοικίας τους.

Συμμαχία με τους δήμους Ο υπουργός Υγείας κ. Ανδρέας Λοβέρδος, αφού άκουσε προσεκτικά όλους τους δημάρχους και τους εκπροσώπους των κομμάτων, επισήμανε με νόημα ότι «εάν το εγχείρημα δεν περπατήσει, εσείς οι δήμαρχοι θα συμπλεύσετε με το πρόβλημα μέχρι το τέλος της θητείας σας». Από την πλευρά του ο κ. Τιμοσίδης επισήμανε ότι «θα πρέπει να ελαττώσουμε με κάθε τρόπο το φαινόμενο της ‘‘λίστας της ντροπής’’ και γι’ αυτό απλοποιήσαμε όλες τις διαδικασίες, προκειμένου να ‘‘τρέξει’’ το θέμα των νοσοκομείων, ενώ τα ίδια τα νοσηλευτήρια θα στελεχώσουν τις μονάδες τους».Πάντως, το κλίμα που κυριάρχησε στη συνάντηση ήταν πολύ θετικό και το σύνολο των δημάρχων τάχθηκε υπέρ του εγχειρήματος. Ο δήμαρχος Αμαρουσίου και πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου Αττικής κ. Γιώργος Πατούλης τόνισε ότι «όταν συνεργαζόμαστε όλοι μαζί μπορούμε να πετύχουμε σπουδαία αποτελέσματα» και πρότεινε στα νοσοκομεία να ενταχθούν και πιστοποιημένοι γιατροί. Την πρόταση του κ. Πατούλη αποδέχθηκε ο υπουργός Υγείας, μαζί με την πρόταση της κυρίας Μαλλιώρη για πιστοποιημένα φαρμακεία. Ο βουλευτής και τομεάρχης Υγείας της Νέας Δημοκρατίας κ. Αθανάσιος Γιαννόπουλος υπογράμμισε ότι είναι ελπιδοφόρο που ο ΟΚΑΝΑ παίρνει τον ρόλο που του ανήκει, δηλαδή τον συμβουλευτικό.

Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας κ. Πάνος Μπεγλίτης, στο πλαίσιο κοινής συνέντευξης Τύπου με τον υπουργό Υγείας κ. Ανδρέα Λοβέρδο, ανακοίνωσε ότι και τα στρατιωτικά νοσοκομεία θα συμμετάσχουν ενεργά στο πρόγραμμα χορήγησης μεθαδόνης

Ε

ντός των προσεχών ημερών αναμένεται να ενταχθούν σχεδόν όλα τα νοσοκομεία της χώρας – εκτός από τα Παιδιατρικά – στο σύστημα χορήγησης μεθαδόνης (θεραπεία υποκατάστασης στους ασθενείς με προβλήματα εθισμού σε ναρκωτικές ουσίες), στην προσπάθεια που επιχειρείται από την ηγεσία του υπουργείου Υγείας και την Τοπική Αυτοδιοίκηση το θέμα να αντιμετωπίζεται στην «καρδιά» της περίθαλψης και των παροχών υπηρεσιών υγείας. Βασικός στόχος, εξάλλου, ήταν και παραμένει να εξα-

λειφθούν σταδιακά οι τεράστιες λίστες αναμονής, στις οποίες είναι εγγεγραμμένοι περίπου 7.000 χρήστες. «Ως αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης ο κ. Καραμανλής μας αντιπολιτευόταν επειδή στις λίστες αναμονής ήταν 2.500 άτομα», τόνισε ο υπουργός Υγείας για να σημειώσει: «Επί των ημερών της Ν.Δ. η λίστα έφτασε τα 5.000 άτομα και με τη δική μας κυβέρνηση έχουν φτάσει τα 7.000». Αρχικά πρόκειται να λειτουργήσουν 30 μονάδες χορήγησης μεθαδόνης στα εξής νοσοκομεία της Αττικής: > Ευαγγελισμός > Λαϊκό > Σισμανόγλειο > Ελπίς > Αγία Όλγα > Παμμακάριστος > ΚΑΤ > Γεννηματά > Ιπποκράτειο > Ερυθρός Σταυρός > Αμαλία Φλέμιγκ > Άγιος Σάββας > Πατησίων > Έλενα Βενιζέλου > Αλεξάνδρα > Αγία Ελένη > Άγιοι Ανάργυροι > 3ο και 7ο ΙΚΑ > Πολυκλινική > Ανδρέας Συγγρός > Τζάνειο > Ασκληπιείο Βούλας > ΙΚΑ Περάματος > Κρατικό Νίκαιας > Θριάσειο > Μεταξά > Αττικόν Σχετικό αίτημα έχει απευθυνθεί από τον ΟΚΑΝΑ στο Δρομοκαΐτειο και στο νοσοκομείο Αγία Βαρβάρα, από τα οποία αναμένονται απαντήσεις. Σύμφωνα με τους σχεδιασμούς, στην υπόλοιπη χώρα (πλην Αττικής και Θεσσαλονίκης) θα λειτουργεί μια μονάδα στο μεγαλύτερο νοσοκομείο του νομού, εκτός εάν υπάρχει αυξημένη ζήτηση.


ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011

Συνεργάστηκε ο Κωνσταντίνος Λιαρόπουλος νευροχειρουργός, Ιατρικό Αθηνών www.neuroservices.gr

Αυχενική δισκοκήλη

Νέα χειρουργική τεχνική

Ο

αυχενικός πόνος, ο οποίος αντανακλά πολλές φορές στην πλάτη, στην ωμοπλάτη, στο ένα ή και στα δυο άνω άκρα, ταλαιπωρεί μεγάλο ποσοστό πληθυσμού μεγαλύτερης αλλά και μικρότερης ηλικίας. Στα μεγαλύτερα άτομα οφείλεται κυρίως σε οστεόφυτα που εμφανίζονται στον αυχένα, ενώ στα μικρότερα κυρίως σε

δισκοκήλη. Αυτός ο επίμονος, οξύς πόνος δεν υποχωρεί συνήθως με τη φαρμακευτική αγωγή και έχει αποτέλεσμα την κακή ποιότητα της ζωής των ασθενών, την αποχή τους από την εργασία αλλά και από τις καθημερινές τους δραστηριότητες. Συχνά δημιουργεί σημαντικές νευρολογικές βλάβες, από μικρή παράλυση έως πλήρη παράλυση των άνω και κάτω άκρων. Λόγω της αδυναμίας της φαρμακευτικής αγωγής αλλά και των άλλων συντηρητικών μέσων θεραπείας να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα, αναπτύχθηκαν και εφαρμόστηκαν πολλές χειρουργικές τεχνικές για την επίλυση της αυχενικής δισκοκήλης, όπως αντικατάσταση δίσκου με οστικό αυτομόσχευμα, με αλλομόσχευμα και επιπρόσθετη εάν χρειάζεται σπονδυλοδεσία με πλάκα και βίδες. Η τεχνική αυτή οδηγεί σε ενοποίηση των σπονδύλων (σπονδυλοδεσία) και ακινητοποίηση αυτών. Μία νέα τεχνική, όμως, έχει καλύτερα αποτελέσματα: η τοποθέτηση τεχνητού δίσκου τύπου nunec.o, το υλικό του οποίου είναι απολύτως καλά ανεκτό από τον οργανισμό του ασθενή. Η τεχνική είναι μικροχειρουργική και με τη βοήθεια της ρομποτικής φτάνει σε υψηλά επίπεδα ασφαλείας και τελειότητας. Βοηθάει στην αποκατάσταση της φυσιολογικής κίνησης της σπονδυλικής στήλης, με αποτέλεσμα την ελεύθερη κίνηση γύρω από το επίπεδο που έχει τοποθετηθεί ο τεχνητός δίσκος, η οποία δεν εξασφαλίζεται με τις άλλες τεχνικές. Επίσης, δεν παρουσιάζει επιπλοκές, όπως έκτοπη οστεοποίηση, με αποτέλεσμα τον πόνο στην περιοχή της αυχενικής μοίρας. Μετεγχειρητικά, δεν απαιτείται η χρήση κολάρου, σε αντίθεση με τις άλλες τεχνικές που είναι απαραίτητη για 2 με 3 μήνες, ενώ ο ασθενής μπορεί να επιστρέψει στην εργασία του σε 15 ημέρες. Οι άλλες χειρουργικές τεχνικές απαιτούν τουλάχιστον 3 μήνες αποχή από την εργασία, χρόνος απαραίτητος για την επίτευξη σπονδυλοδεσίας.


ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011

18•in•vitro

Με ενδιαφέρει

Συνεργάστηκε ο Σύνδεσμος Δήμων και Κοινοτήτων Ιαματικών Πηγών Ελλάδας

Ιαματικές Πηγές

Γράφει η Μαρία Ορφανίδου

Προληπτική και θεραπευτική λουτροθεραπεία

Η προληπτική λουτροθεραπεία βοηθά όσους θέλουν να χαλαρώσουν και ν’ ασκηθούν. Μάλιστα, τα ιαματικά νερά – λόγω των συστατικών τους – μπορούν να βοηθήσουν μακροχρόνια και την αμυντική ικανότητα του οργανισμού. Όσο για τη θεραπευτική λουτροθεραπεία, αυτή απευθύνεται σε άτομα με παθολογικά προβλήματα, όπως ρευματοπάθειες, ουρολογικά, καρδιογενετικά, κ.ά. Όσο πιο συχνές είναι οι επισκέψεις στις πηγές τόσο πιο γρήγορα φαίνεται και το αποτέλεσμα. Πάντως, η θεραπεία πρέπει να γίνεται πάντα έπειτα από σύσταση γιατρού, με την παράλληλη παρακολούθηση από εκείνον.

Χρήσιμες συμβουλές

> > >

Πρέπει να ακολουθούνται αυστηρά οι συστάσεις του γιατρού. Να αξιοποιείται ο ελεύθερος χρόνος με περιπάτους, γυμναστική, κ.τ.λ. Η σωστή διατροφή με φρέσκιες κυρίως τροφές είναι απαραίτητη. Μακριά από πικάντικα φαγητά, αλλαντικά, καφέδες και οινοπνευματώδη. Πρέπει να γίνεται αφού περάσουν τουλάχιστον 3 ώρες από το τελευταίο γεύμα ή ένα πλούσιο πρωινό. Δεν πρέπει να παρατείνεται πέραν του καθορισμένου χρόνου. Πρέπει να εγκαταλείπεται ο χώρος των λουτρών 30 λεπτά μετά το τέλος της θεραπείας. Οι γυναίκες δεν πρέπει να κάνουν λουτροθεραπεία κατά τη διάρκεια της περιόδου.

> > > >

Μην ξεχνάτε ότι:

>

 νεξάρτητα από την πάθηση που έχει ο καΑ θένας, πρέπει πάντα πριν από ένα πρόγραμμα λουτροθεραπείας, να κάνει μία προληπτική ιατρική εξέταση, έτσι ώστε να υπάρχει ιατρική καθοδήγηση και παρακολούθηση. Ένας άρρωστος κινδυνεύει να μην ωφεληθεί από μια λουτροθεραπεία, όταν δεν είναι σωστά πληροφορημένος ή όταν καθοδηγείται από αναρμόδια πρόσωπα. Σε κάθε ιαματική πηγή πρέπει να υπάρχει επιτόπου γιατρός, για να παρακολουθεί τους ασθενείς στη διάρκεια των λουτρών. Για τη διάρκεια του λουτρού, αρμόδιος είναι μόνο ο γιατρός, αφού πρέπει να υπάρχει έγκρισή του. Η επιλογή της πηγής εξαρτάται από την πάθηση. Με άλλα λόγια, κάθε πηγή δεν είναι κατάλληλη για όλες τις παθήσεις.

> > > >

Η Ελλάδα είναι μία από τις πλουσιότερες χώρες σε φυσικές πηγές μεταλλικού νερού. Το νερό αναβλύζει από 752 διαφορετικά γεωγραφικά σημεία. Η γεωγραφική κατανομή τους συνδέεται με την ύπαρξη τεκτονικών ρηγμάτων και ηφαιστείων.

Το νερό της… υγείας

Η

Τα ιαματικά νερά είναι αναντικατάστατα Τα πολύτιμα μέταλλα που αναβλύζουν από τις ιαματικές πηγές (κάλιο, μαγγάνιο, θείο, σίδηρο, μαγνήσιο, κ.ά.), τα οποία συμπαρασύρουν τα νερά στο πέρασμά τους, από το υπέδαφος και τους βράχους, κάνουν καλό στο μυοσκελετικό, αναπνευστικό, καρδιαγγειακό, ουροποιητικό, νευρικό και πεπτικό μας σύστημα. Και, βέβαια, προλαμβάνουν και γιατρεύουν δερματικές παθήσεις.Ο πλούτος της χώρας μας σε ιαματικές πηγές είναι ανεκτίμητος, αφού στην Ελλάδα υπάρχουν ήδη 80 αναγνωρισμένες ιαματικές πηγές. Θειοπηγές, καλιοπηγές, σιδηροπηγές, κ.τ.λ., βρίσκονται σε πολλές περιοχές της χώρας μας, όπως στην Κύθνο, στην Αιδηψό, στο Λουτράκι, στην Ολυμπία, στα Καμένα Βούρλα, στη Νιγρίτα, ακόμα και δίπλα στην πρωτεύουσα, στη Βουλιαγμένη.

ευεργετική δράση και η χρησιμότητα των ιαματικών νερών για τον ανθρώπινο οργανισμό ήταν γνωστή από πολύ παλιά. Από τότε που ο Ηρόδοτος συνιστούσε τη λουτροθεραπεία και ο Ιπποκράτης καθόριζε τις παθήσεις, για τις οποίες ενδείκνυται η χρήση της. Και ήταν πράγματι «θεϊκά» τα δώρα που πρόσφεραν και εξακολουθούν να προσφέρουν τα ιαματικά νερά με τα πολύτιμα στοιχεία τους, ώστε σήμερα – στην εποχή που η εναλλακτική και η προληπτική ιατρική αποτελούν επιστημονικούς τομείς έρευνας και εφαρμογής – η χρήση των νερών από τις θερμές πηγές να χαρίζει όχι μόνο υγεία, αλλά και ευεξία, σθένος και ομορφιά.

Πλούσιοι σε φυσικές πηγές Πηγαία νερά αναβλύζουν στη χώρα μας από 752 διαφορετικά γεωγραφικά σημεία. Όμως, για ιαματικά λουτρά κάνουν μόνον εκείνες οι φυσικές πηγές οι οποίες έχουν τις κατάλληλες εγκαταστάσεις και τον ανάλογο τεχνικό εξοπλισμό για τη διευκόλυνση των αρρώστων. Ιαματικός τουρισμός Στην Αιδηψό: Αν πάσχετε από ρευματικά, αρθρίτιδα, αγκυλώσεις, νευραλγίες, φλεβίτιδες, αιμορροΐδες και χρόνια γυναικολογικά προβλήματα. Ή αν αντιμετωπίζετε προβλήματα με τα νεύρα σας, το συκώτι και τη σπλήνα σας.

-Στα Λουτρά των Ελευθερών, Καβάλας: Όσοι υποφέρετε από ρευματικά, αρθριτικά και γυναικολογικές παθήσεις. -Στα Μέθανα: Αν αντιμετωπίζετε δερματικά, γυναικολογικά και νευρολογικά προβλήματα. Ή ισχιαλγίες, ρευματισμούς και αναιμία. -Στον Καϊάφα: Για ποσιθεραπεία για χολολιθιάσεις και ηπατίτιδες. Επίσης, για αρθριτικές, γυναικολογικές και δερματικές παθήσεις. -Στα Καμένα Βούρλα: Όσοι πάσχετε από παθήσεις των ενδοκρινών αδένων, από αναιμία, χρόνιους ρευματισμούς, ισχιαλγίες, νευρίτιδες, κ.ά.


ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011

20•in•vitro

(Α)σθενές φύλο

Συνεργάστηκε ο Απόστολος Γαϊτάνης, πλαστικός χειρουργός MD CCST, Μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Πλαστικής Χειρουργικής, Μέλος της Διεθνούς Ένωσης Πλαστικών Χειρουργών ISAPS.

Πλαστική χειρουργική

Γράφει η Αλέκα Κόγκα

Χωρίς αναισθητικό Σε περιπτώσεις που το πρόβλημα δεν είναι πολύ έντονο (υπάρχει δηλαδή μικρή ή μέτρια χαλάρωση και στόχος είναι η απώλεια τοπικού πάχους κι ορισμένων πόντων), προσφέρονται και μη επεμβατικές λύσεις. Με τη χρήση ραδιοσυχνοτήτων και μέσω ειδικών κεφαλών, ο γιατρός κάνει μασάζ στην περιοχή καταφέρνοντας να αυξήσει τη θερμότητα κάτω από το δέρμα, επιτυγχάνοντας τη διέγερση των κυττάρων και την αποβολή των τοξίνων – κάνοντας, ταυτοχρόνως, να περιοριστούν οι κατακρατήσεις και να παραχθεί νέο κολλαγόνο από τον οργανισμό. Εκτός από τη βελτίωση της ποιότητας του δέρματος, η συγκεκριμένη εφαρμογή προσφέρει σύσφιξη αλλά και απώλεια πόντων. Συνήθως απαιτούνται 5 - 6 συνεδρίες που διαρκούν από 15 έως 45 λεπτά και επαναλαμβάνονται κάθε 10 - 15 μέρες. Η διαδικασία της θεραπείας είναι γρήγορη και ανώδυνη. Καλό θα είναι, όμως, να αποφεύγεται από ανθρώπους που αντιμετωπίζουν κάποιας μορφής δερματοπάθεια ή έχουν βηματοδότη. Τελευταία, πραγματοποιείται και μία ακόμη μη επεμβατική τεχνική, η οποία βασίζεται στην ελεγχόμενη χορήγηση τροφής και οδηγεί σε απώλεια 10% του σωματικού βάρους εντός δέκα ημερών, χωρίς απώλεια μυϊκής μάζας. Μέσω ενός λεπτού ρινογαστρικού σωλήνα, ο γιατρός χορηγεί για ένα διάστημα 7 - 10 ημερών την κατάλληλη τροφή, έτσι ώστε ο ασθενής να σιτίζεται μεν σωστά αλλά να μην καταναλώνει τίποτε περιττό. Ο ειδικός αυτός σωλήνας συνδέεται με μία μίνι αντλία, η οποία επιτρέπει την έγχυση τροφής όλο το 24ωρο. Το σύστημα αυτό «χτυπά» γενικότερα τα προβλήματα παχυσαρκίας που αντιμετωπίζουν οι άνδρες, ενώ καθ’ όλη τη διάρκεια της εφαρμογής του ελέγχεται από τον ειδικό γιατρό, καθώς και από διατροφολόγο.

Γιατρέ, βοήθεια Όλο και περισσότεροι άνδρες απευθύνονται, πλέον, σε ειδικούς, προκειμένου να απαλλαγούν από το περιττό λίπος. Αν υπάρχει χαλάρωση, η επεμβατική λύση είναι η λιποαναρρόφηση ή η κοιλιοπλαστική. Τα τελευταία χρόνια, οι τεχνικές λιποαναρρόφησης έχουν εξελιχθεί, και έτσι μπορούν να πραγματοποιηθούν ταυτοχρόνως σε διάφορες περιοχές του σώματος, προσφέροντας αδυνάτισμα, σύσφιξη και γλυπτική, ενώ είναι σχεδόν «αναίμακτες». Δεν χρειάζεται κάποια ιδιαίτερη προετοιμασία, παρά μόνο μία βδομάδα πριν από την επέμβαση να αποφευχθεί η έκθεση στον ήλιο και να χορηγηθεί ειδική φαρμακευτική αγωγή, προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί το μετεγχειρητικό πρήξιμο. Μετά την επέμβαση, ο ασθενής θα χρειαστεί να φοράει έναν ελαστικό κορσέ για 2 - 4 εβδομάδες, ενώ τις πρώτες μέρες απαιτείται ξεκούραση. Η διάρκεια της επέμβασης δεν ξεπερνά τη μιάμιση ώρα και το αποτέλεσμα είναι μόνιμο. Ωστόσο, όταν υπάρχουν σοβαρά προβλήματα υγείας, όπως τα καρδιαγγειακά, η λιποαναρρόφηση αντενδείκνυται.

Το περιττό λίπος δεν συσσωρεύεται μόνο γύρω από τη μέση, αλλά και γύρω από εσωτερικά όργανα όπως η καρδιά και το συκώτι, εμποδίζοντας τη σωστή λειτουργία τους κι αυξάνοντας τις πιθανότητες καρδιακών παθήσεων και διαβήτη.

Σωσίβιο;

Μόνο για την παραλία

Γ

ια πολλούς, το σωσίβιο δεν είναι καλοκαιρινό αξεσουάρ, ούτε έμεινε πίσω στις παραλίες. Παραμένει εκεί, γύρω από την κοιλιά, να εμποδίζει το φερμουάρ του παντελονιού, να απαιτεί φαρδιά πουκάμισα, να γεμίζει ενοχές και – το σοβαρότερο – να υπονομεύει την υγεία. Είναι, άλλωστε, γνωστό ότι η αυξημένη περίμετρος της μέσης συνδέεται με την εμφάνιση καρδιαγγειακών προβλημάτων… Το συσσωρευμένο λίπος, πάντως, είναι «προνόμιο» πολλών ανδρών – και όχι απαραίτητα όσων έχουν προβλήματα παχυσαρκίας. Η σωστή διατροφή και η άσκηση βοηθούν στη βελτίωση της κατάστασης, ενώ και η επιστήμη μπορεί να βάλει ένα χεράκι. Αλλάζω συνήθειες Ο βασικότερος λόγος ύπαρξης λίπους γύρω από τη μέση και την κοιλιά είναι η κατανάλωση λιπαρών τροφών. Αν αφαιρέσετε τα τηγανητά από τη διατροφή σας, προσθέτοντας αντ’ αυτού φρούτα και λαχανικά, αντικαταστήσετε κάποια γεύματα κόκκινου κρέατος με γαλοπούλα και εκτιμήσετε την

αξία των τυριών με χαμηλά λιπαρά, τότε κάποιοι πόντοι θα εξαφανιστούν. Επίσης, όπως προτείνει η μεσογειακή διατροφή, η κατανάλωση ελαιολάδου και οι πράσινες σαλάτες βελτιώνουν γενικότερα την εικόνα του σώματος. Το ίδιο ισχύει για τα όσπρια και για φρούτα όπως τα μήλα, το γκρέιπφρουτ και το ρύζι, τα οποία έχουν λιποδιαλυτική δράση. Το πράσινο τσάι, από την άλλη, δεν προσφέρει μόνο ενέργεια στον οργανισμό, αλλά βοηθάει και στην απώλεια βάρους. Στα περισσότερα γυμναστήρια υπάρχουν ειδικά προγράμματα για κάθε σημείο που χρειάζεται «φροντίδα». Συγκεκριμένα, για το σωσίβιο, το πιο ενδεδειγμένο είναι η αεροβική γυμναστική σε συνδυασμό με ασκήσεις που επικεντρώνονται στους μυς της μέσης. Αρκεί, βέβαια, να γίνει μέρος της καθημερινότητάς σας ή να συστηματοποιηθεί για 2 - 3 φορές την εβδομάδα. Ακόμη, όμως, και το καθημερινό χαλαρό περπάτημα στο γειτονικό πάρκο για 45 λεπτά ή μια βόλτα με το ποδήλατο είναι αξιόπιστες λύσεις, αν το γυμναστήριο πέφτει «βαρύ» ή οι ώρες σας είναι περιορισμένες.


ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011

in•vitro•21

Συνεργάστηκε η Ελένη Χ. Παπαϊωάννου, Χειρουργός Ωτορινολαρυγγολόγος ΙΚΑ Γλυφάδας

Αντιγήρανση Αυτιά

Γράφει η Αλέκα Κόγκα

Επιβάρυνση και αποφυγή Στη φθορά του χρόνου έρχονται να προστεθούν περιβαλλοντικοί εξωγενείς παράγοντες που προκαλούν με τη σειρά τους καταστροφή των νευρικών κυττάρων του έσω αυτιού προκαλώντας προβλήματα ακοής και ισορροπίας. Έκθεση σε θόρυβο είτε λόγω εργασίας είτε λόγω διασκέδασης μπορεί να δημιουργήσει ακουστικό τραύμα, να καταστρέψει δηλαδή τα εσωτριχωτά κύτταρα του κοχλία. Ακουστικό τραύμα μπορεί να προκληθεί είτε από συνεχή έκθεση σε θόρυβο είτε στιγμιαία. Εργαζόμενοι σε αεροδρόμια, εργοστάσια και με 8ωρα σε θορυβώδη περιβάλλοντα κινδυνεύουν το ίδιο με κάποιον που μπορεί να εκτεθεί ξαφνικά σε δυνατά ντεσιμπέλ όπως ο ήχος ενός κομπρεσέρ, η δυνατή μουσική από ένα ηχείο, μια έκρηξη φωτοβολίδας ή ένας πυροβολισμός. Το τελευταίο αφορά κυρίως τους φαντάρους. Βαρηκοΐα μπορεί να προκύψει από μια κάκωση στην περιοχή του κροταφικού οστού εξαιτίας μιας πτώσης ή ενός τροχαίου ατυχήματος. Το χτύπημα στην περιοχή μπορεί να προκαλέσει από απλή διάσειση του έσω αυτιού μέχρι κάταγμα στο οστό κι αυτά με τη σειρά τους απώλεια ακοής.

Το περιβάλλον εκδικείται Η μόλυνση του περιβάλλοντος από μέταλλα, διαλύτες, εντομοκτόνα και ζιζανιοκτόνα, τα οποία περνούν στην τροφική μας αλυσίδα και καταλήγουν στο πιάτο μας είτε μέσω πόσης είτε μέσω βρώσης, βλάπτουν και τα αυτιά μας, καθώς θεωρούνται και είναι ωτοτοξικές ουσίες, αν και η δράση τους δεν είναι αποσαφηνισμένη. Ωτοτοξική δράση μπορεί να έχουν και φάρμακα καθημερινής χρήσης, όπως ασπιρίνη, αντιβιοτικά, διουρητικά καθώς και αντινεοπλασματικά. Δεν είναι ωστόσο αναπόφευκτη η βαρηκοΐα που συνοδεύει την πρόοδο της ηλικίας, καθώς υπάρχουν άνθρωποι που φτάνουν σε πολύ προχωρημένη ηλικία και διατηρούν φυσιολογική ακοή. Έχουν όμως περάσει όλο ή το μεγαλύτερο μέρος της ζωής τους σε ένα ήσυχο περιβάλλον, ασκούνται καθημερινά, δεν καπνίζουν και έχουν μια σωστή και ισορροπημένη διατροφή χωρίς πολλά ζωικά λιπαρά.

Προσέχω για να έχω Οι ειδικοί συνιστούν σε όλους τους ανθρώπους άνω των 55 ετών να ελέγχονται κάθε χρόνο για προβλήματα ακοής και ισορροπίας καθώς και για τον κίνδυνο πτώσης. Προληπτικό έλεγχο επίσης θα πρέπει να κάνουν όσοι έχουν οικογενειακό ιστορικό πτώσης, ζάλης και αστάθειας. Σταθερή παρακολούθηση από τον γιατρό θα πρέπει να έχουν φυσικά άτομα που αντιμετωπίζουν έτσι κι αλλιώς προβλήματα βαρηκοΐας και ιλίγγου.

Άνθρωποι που ζουν σε μεγάλες πόλεις, έχουν υπερλιπιδαιμία, σακχαρώδη διαβήτη, χοληστερίνη, πίεση και καρδιαγγειακά προβλήματα, εμφανίζουν σε μεγαλύτερο ποσοστό διαταραχές ακοής και ισορροπίας και σε νεότερες ηλικίες. Η κακή αιμάτωση του οργανισμού γενικώς, επηρεάζει και το αυτί και οδηγεί σταδιακά σε μείωση της λειτουργικότητάς του και σε βαρηκοΐα.

Σώστε τα όργανα αντίληψης

Κ

άποτε τα προβλήματα ακοής ήταν συνδεδεμένα με την πάροδο του χρόνου και με τις μεγάλες ηλικίες. Είναι αλήθεια ότι ο χρόνος χτυπά την ακοή, τα αυτιά μας ωστόσο απειλούνται επιπλέον από παθήσεις, ατυχήματα, φάρμακα και δηλητήρια. Τόσο η επιστήμη όσο και η καθημερινή φροντίδα και προσοχή βοηθά να αποφύγουμε ένα πρόβλημα που αφορά μια από τις βασικές αισθήσεις, δεν χτυπά μόνο ηλικιωμένους και μειώνει την ποιότητα ζωής. Χρόνος και όχι μόνο Υπάρχουν δύο ειδών βαρηκοΐες. Η νευροαισθητήριος και η βαρηκοΐα αγωγιμότητας. Η απώλεια ακοής λόγω γήρατος ανήκει στην πρώτη περίπτωση (στην οποία υπάγεται και η εκ γενετής βαρηκοΐα) και η στιγμή που θα εμφανιστεί έχει να κάνει με το γονίδιο που κληρονομήσαμε από τους γονείς μας. Η δυσλειτουργία του λεγόμενου αιθουσαίου συστήματος, εκτός από βαρηκοΐα, δημιουρ-

γεί και προβλήματα ισορροπίας (αστάθεια) και είναι απόλυτα συνδεδεμένη με τις πτώσεις που σημειώνονται σε ανθρώπους άνω των 65 ετών. Το 20-40% των ατόμων αυτών έχει μια τουλάχιστον πτώση μέσα στο σπίτι κάθε χρόνο, ενώ είναι βασική αιτία θανάτου, αφού ένας στους τέσσερις ηλικιωμένους που έχουν υποστεί κάταγμα λεκάνης πεθαίνει μέσα στο επόμενο έτος. Στη δεύτερη περίπτωση συναντάμε παθήσεις αγνώστου αιτιολογίας και η ηλικία δεν παίζει ρόλο. Οι συχνότερες βαρηκοΐες αγωγιμότητος είναι η ωτοσκλήρυνση και η εκκριτική ωτίτιδα στα παιδιά προσχολικής ηλικίας. Για την αντιμετώπιση χρειάζεται πρώτα η διάκριση. Για τους ενήλικες η πρώτη λύση είναι η χρήση ενός ακουστικού. Παθήσεις ωστόσο όπως η ωτοσκλήρυνση αντιμετωπίζονται πλέον χειρουργικά με πολύ καλά αποτελέσματα.

Το αυτί είναι από τα σημαντικότερα όργανα αντίληψης. Οποιαδήποτε βλάβη μπορεί να αποτελέσει αιτία ατυχημάτων


ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011

22•IN•VITRO

Ηealthy tips Για το σχολείο

Προετοιµάστε ψυχολογικά το παιδί σας για την έναρξη της σχολικής χρονιάς. Τα παιδιά που προέρχονται από οικογένειες που ενθαρρύνουν, ενισχύουν τις προσπάθειες των παιδιών και αποδέχονται τις αποτυχίες τους, είναι συνήθως καλύτερα προετοιµασµένα να ανταποκριθούν σε ό,τι έχει να προσφέρει το σχολείο.

Εάν το παιδί σας είναι ατίθασο ή υπερβολικά συνεσταλµένο, η επαφή σας µε έναν παιδίατρο - παιδοψυχολόγο, ικανό να εντοπίσει τυχόν προβλήµατα συµπεριφοράς ή εξέλιξης και να τα χειριστεί κατάλληλα, είναι απαραίτητη. Πρέπει φυσικά και το σχολείο να έχει τακτική συνεργασία µε κάποιον ειδικό.

Καλό είναι τα παιδιά να µην χάνουν την επαφή τους µε το βιβλίο κατά τη διάρκεια των διακοπών, ώστε να µπουν πιο οµαλά στη σχολική χρονιά. Αν όµως δεν είχατε µεριµνήσει γι’ αυτό, δεν είναι αργά ακόµα και τώρα, καθώς µπορείτε να προµηθευτείτε παραµύθια, κόµικς µε τους αγαπηµένους τους ήρωες, βιβλία µε περιπέτειες και µυθολογία.

Φροντίστε να µάθετε πληροφορίες για τον χώρο που περνάει το παιδί σας τη µισή του µέρα. Το αίσθηµα ζεστασιάς, εµπιστοσύνης, δηµιουργικότητας και ελευθερίας είναι αναγκαίο στο σχολείο ή στον παιδικό σταθµό, τόσο για εσάς όσο και για το παιδί.

ood g

Δώστε την ευκαιρία στο παιδί σας να απολαύσει ένα νόστιµο και θρεπτικό σνακ, που θα του ετοιµάσετε από το σπίτι. Έτσι, φροντίζετε την υγιεινή διατροφή του, ξέρετε τι τρώει και παράλληλα κάνετε οικονοµία. Εξηγήστε στο παιδί σας πως η καθηµερινή µελέτη είναι µια από τις υποχρεώσεις της ηλικίας του και βάλτε όρια στο διάβασµά του. Βέβαια, φροντίστε να είστε δίπλα του, όποτε εκείνο το χρειάζεται, για τυχόν απορίες και επεξηγήσεις. Ασχοληθείτε µε τα εργαλεία της µάθησης των λιλιπούτειων. Στην έναρξη της σχολικής χρονιάς όλα τα παιδιά ανυποµονούν να αγοράσουν τα καινούρια σχολικά και τους αρέσει να συµµετέχετε κι εσείς σε αυτήν τη διαδικασία. Ξυλοµπογιές, µολύβια, κασετίνες και φόρµες γυµναστικής θα πάρουν αρκετό από τον χρόνο σας!

Δείξτε στο παιδί σας ότι το εµπιστεύεστε να κάνει τη δουλειά που του έχουν αναθέσει οι δάσκαλοι. Πολλοί γονείς θέλουν τα παιδιά να τα κάνουν όλα «τέλεια» κι έτσι παρεµβαίνουν µε άσχηµο τρόπο στη µελέτη τους. Έτσι, πολλές φορές καταφέρνουν να µεγαλώνουν άβουλα, αγχωµένα για τις επιδόσεις τους παιδιά, µε µηδενική εµπιστοσύνη στον εαυτό τους. Μάθετε στο παιδί σας να κουβαλά πάντα µαζί του ένα µπουκάλι νερό, ειδικά όταν ο καιρός είναι ζεστός και οι αθλητικές δραστηριότητές του αυξηµένες. Η σωστή ενυδάτωση είναι απαραίτητη για την υγεία των παιδιών. Εάν το παιδί σας είναι δυσαρεστηµένο για την έναρξη της σχολικής χρονιάς και γκρινιάζει µε τη γνωστή πρόταση «Δεν θέλω να πάω σχολείο», η λύση είναι µία: ο διάλογος. Μιλήστε µαζί του για τα θετικά του σχολείου, τις γνώσεις που θα αποκτήσει και τους νέους φίλους που θα κάνει.


ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011

IN•VITRO•23

Οι πόνοι στην πλάτη των παιδιών από το βάρος της σχολικής τσάντας είναι συχνοί και πολλές φορές οδηγούν σε προβλήµατα υγείας της σπονδυλικής στήλης, όπως σκολίωση κ.τ.λ. Μην αφήνετε να φορτώνεται το παιδί µε βάρος δυσανάλογο για το σώµα και την ηλικία του. Μην επιτρέπετε να ξενυχτά διαβάζοντας, εκτός αν είναι περίοδος εξετάσεων. Τα παιδιά χρειάζονται ύπνο και ένα ισορροπηµένο πρόγραµµα, στο οποίο θα υπάρχει χρόνος τόσο για το σχολείο όσο και για τη φροντίδα του εαυτού τους. Η γυµναστική µε την επίβλεψη του δασκάλου είναι απαραίτητη για τη σωστή σωµατική άσκηση. Μην ανέχεστε δικαιολογίες όπως «δεν έκανα γυµναστική γιατί πονάει η κοιλιά µου», καθώς µπορούν να καλοµάθουν και µετά… ποιος τα πιάνει!

bad

Μην αµελήσετε την επίσκεψη µε το παιδί σας στον παιδίατρο, στον οφθαλµίατρο και στον οδοντίατρο. Αυτή η διαδικασία περνάει στο παιδί το µήνυµα ότι κάτι καινούριο ξεκινάει και πρέπει να είναι υγιές, ενώ παράλληλα είναι αυτονόητο πως ελέγχουµε και την υγεία του παιδιού. Η κακή κυκλοφοριακή αγωγή του παιδιού, όταν ξεκινά από το σπίτι να πάει στο σχολείο, είναι απόρροια της δικής µας ανάρµοστης συµπεριφοράς. Μην ξεχνάτε, λοιπόν, να το µαθαίνετε να έχει µια σωστή συµπεριφορά στους δρόµους, καθώς όλοι θέλουµε τα παιδιά µας να επιστρέφουν από τα σχολεία ασφαλή. Μην σπεύδετε να σώσετε το παιδί σας από µικρές δύσκολες καταστάσεις (π.χ. κάποια στιγµή που θα ξεχάσει την εργασία του ή θα έχει κάνει κάποιο λάθος). Αφήστε το να µάθει από τα λάθη του και παράλληλα τονώστε την αυτοπεποίθησή του επιβρα-

βεύοντάς το κάθε φορά που φτάνει στους στόχους του. Μην βιάζεστε και αγχώνεστε χωρίς λόγο για να φύγει το παιδί στην ώρα του το πρωί. Εάν το ξυπνήσετε δέκα λεπτά πιο νωρίς, σίγουρα θα είστε πιο χαλαροί και δεν θα αµελήσετε το πρωινό του – που, αν το παραλείψει λόγω χρόνου, µόνο καλό δεν του κάνει. Μην περιµένετε ότι τα παιδιά θα διαβάσουν αν η τηλεόραση στο σπίτι είναι µονίµως ανοιχτή. Άλλωστε, τα παιδιά αποκτούν τις συνήθειες που έχουν οι γονείς. Η τηλεόραση θα πρέπει να λειτουργεί συγκεκριµένες ώρες και µε την επίβλεψή σας, ώστε το παιδί να µην αµελεί τη µελέτη του. Μην αφήνετε τα «σηµάδια» που δείχνει το παιδί σας, προκειµένου να εκφράσει τη δυσαρέσκειά του ή πιθανά προβλήµατα που αντιµετωπίζει στο σχολείο, να περάσουν απαρατήρητα. Η ενδοσχολική βία και οι ανάρµοστες συµπεριφορές µαθητών αλλά και δασκάλων είναι, δυστυχώς, συχνά φαινόµενα, που οι γονείς πολλές φορές αργούν να εντοπίσουν. Μην αµελείτε τις εξωσχολικές δραστηριότητες, µε τις οποίες πρέπει να ασχολείται το παιδί παρέα µε τον γονιό. Οι εν λόγω δραστηριότητες συµβάλλουν στη βιωµατική µάθηση, το φέρνουν σε επαφή µε τις τέχνες, εµπλουτίζουν τα ερεθίσµατα και εξάπτουν τη φαντασία του.


ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011

24•in•vitro

Cover Story

Συνεργάστηκε ο Ιωάννης Δημητριάδης, Συντονιστής Διευθυντής της Ουρολογικής Κλινικής του Αχιλλοπούλειου Γενικού Νοσοκομείου Βόλου.

Προστάτης

Απειλή γένους αρσενικού Σ ε σχήμα και μέγεθος κάστανου, ο προστάτης παίζει σημαντικό ρόλο στη λειτουργία του ανδρικού οργανισμού. Είναι ένας αδένας που υπάρχει αποκλειστικά στους άνδρες και αποτελεί τμήμα του συστήματος αναπαραγωγής, του οποίου η βασική λειτουργία έγκειται στην παραγωγή του προστατικού υγρού. Ο προστάτης βρίσκεται μπροστά από το ορθό και ακριβώς κάτω από την ουροδόχο κύστη. Η ουρήθρα (ο σωλήνας μέσω του οποίου μεταφέρονται τα ούρα από την ουροδόχο κύστη στο εξωτερικό του οργανισμού) διαπερνά τον προστάτη από το κέντρο του. Με την πάροδο της ηλικίας, το μέγεθος του προστάτη εμφανίζει αυξητική τάση, δηλαδή διογκώνεται (η λεγόμενη και καλοήθης υπερπλασία του προστάτη). Το γεγονός αυτό μπορεί να προκαλέσει στένωση της ουρήθρας, με αποτέλεσμα τη μείωση της ροής των ούρων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, στον προστά-

τη αναπτύσσεται κακοήθεια. Ωστόσο, παρότι ο καρκίνος του προστάτη είναι μία ύπουλη όσο και επικίνδυνη νόσος (αποτελεί τη συχνότερη κακοήθεια στις δυτικές κοινωνίες και τη δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο), απειλεί λιγότερο από το 10% των Ελλήνων μετά την ηλικία των 50 ετών. Επιπλέον, θεωρείται ένας «καλός» καρκίνος – γεγονός που σημαίνει ότι θεραπεύεται πλήρως και, επιπροσθέτως, έχει αργή εξέλιξη. Χάρη στην πρόληψη και στις σύγχρονες διαγνωστικές μεθόδους, εντοπίζονται και αντιμετωπίζονται εγκαίρως τα περιστατικά εκείνα, που κατά το παρελθόν θα έμεναν αδιάγνωστα. Παράλληλα, η επιστημονική έρευνα στοχεύει στην αναζήτηση νέων θεραπειών.

Καρκίνος προστάτη: Παράγοντες κινδύνου

Οι ακριβείς αιτίες εμφάνισης του καρκίνου στον προστάτη δεν είναι γνωστές. Ωστόσο, έχει διαπιστωθεί ότι υπάρχουν κάποιοι παράγοντες που ευνοούν την

ανάπτυξή του. Αυτοί είναι: Η ηλικία άνω των 60 - 65 χρόνων. Η πιθανότητα να νοσήσει κάποιος αυξάνεται ανάλογα με την ηλικία. Σύμφωνα με τα στοιχεία στη χώρα μας, οι περισσότεροι ασθενείς είναι πάνω από 65 χρόνων ενώ, όπως έχει φανεί, η ασθένεια είναι σπάνια σε άνδρες κάτω των 45 ετών. Οικογενειακό ιστορικό. Παίζει ρόλο εάν κάποιος συγγενής πρώτου βαθμού είχε νοσήσει από αυτή τη μορφή καρκίνου. Σε αυτή την περίπτωση, ο κίνδυνος είναι πολύ μεγαλύτερος. Φυλή. Ο καρκίνος αυτός εμφανίζεται πιο συχνά στους Αφροαμερικανούς άνδρες στις Ηνωμένες Πολιτείες από ό,τι στους λευκούς ή στους Λατινοαμερικανούς. Συγκεκριμένες αλλαγές του προστάτη. Άνδρες που παρουσιάζουν υψηλού βαθμού προστατική ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία στη βιοψία προστάτη, έχουν αυξημένο κίνδυνο να αναπτύξουν τη νόσο. Συγκεκριμένες αλλαγές των γονιδίων. Σύμφωνα με πρόσφατη επιστημονική

έρευνα, ορισμένες αλλαγές στα γονίδια των χρωματοσωμάτων πολλαπλασιάζουν τον κίνδυνο εμφάνισης της αρρώστιας.

Η σημασία της πρόληψης

Είναι ζωτικής σημασίας όλοι οι άντρες μετά την ηλικία των 50 χρόνων να υποβάλονται σε προληπτικές εξετάσεις κάθε χρόνο. O ουρολόγος, με δακτυλική εξέταση από το ορθό, θα διαπιστώσει αν ο προστάτης είναι διογκωμένος ή σκληρός. Επίσης, θα ζητήσει να γίνει εξέταση αίματος για τις τιμές του ειδικού προστατικού αντιγόνου (PSA), μιας πρωτεΐνης που παράγεται από τον προστάτη. Τις εξετάσεις συμπληρώνει ένα υπερηχογράφημα κύστης και προστάτη. Παράλληλα, ο ουρολόγος θα ρωτήσει για τυχόν αλλαγές στο συνήθη τρόπο ούρησης, προκειμένου να διαπιστώσει τον βαθμό των αποφρακτικών συμπτωμάτων που δημιουργεί η υπερπλασία του προστάτη.

Συμπτώματα που ενοχλούν Οξύς πόνος κατά την ούρηση με πυρετό.

Αν παρουσιάσετε υψηλό πυρετό (πάνω από 38), ρίγος, αίσθημα κόπωσης και έντονο τσούξιμο κατά την ούρηση, είναι πολύ πιθανό να πάσχετε από οξεία προστατίτιδα. Πρόκειται για φλεγμονή του προστάτη που οφείλεται σε μικρόβια. Επίσης, θα έχετε συχνουρία (αυτό σημαίνει ότι θα πηγαίνετε πάνω από 8 φορές την ημέρα για να ουρήσετε) και νυχτουρία (δηλαδή θα διακόπτετε τον ύπνο σας αρκετές φορές κατά τη διάρκεια της νύχτας για να επισκεφθείτε την τουαλέτα). Ακόμη, μπορεί να νιώθετε τσούξιμο κατά την εκσπερμάτιση. Συνήθως, τα παραπάνω συμπτώματα συνυπάρχουν. Ωστόσο, δεν αποκλείεται το ενδεχόμενο να εμφανίσετε κάποια μόνο από αυτά. Είναι μια οξεία κατάσταση που χρήζει άμεσης ιατρικής φροντίδας. Αντιμετώπιση: Ο γιατρός θα σας δώσει αντιβίωση για μερικές εβδομάδες, έτσι ώστε να καταπολεμηθεί πλήρως η λοίμωξη. Για να ουρείτε συχνά, καλό είναι να πίνετε άφθονα υγρά, και έτσι να απομακρύνονται τα μικρόβια. Το σεξ είναι καλό να περιορίζεται κατά την περίοδο της έξαρσης, ενώ μετά την πάροδό της ίσως είναι χρήσιμο – καθώς με την εκσπερμάτιση απομακρύνονται τα μικρόβια που απέμειναν. Πιο σπάνια, απαιτείται νοσηλεία σε νοσοκομείο, όταν η λοίμωξη είναι πιο σοβαρής μορφής.

Επέκταση του πόνου στην κοιλιά με άτυπα συμπτώματα

Σε περιπτώσεις οξείας προστατίτιδας, ενδεχομένως ο πόνος επεκτείνεται και σε άλλες περιοχές, όπως λ.χ., στην κοιλιά, πίσω στη μέση ή στους όρχεις. Εάν παρόμοια ενοχλήματα παρουσιάζονται χωρίς πυρετό, θα πρέπει να συμβουλευτείτε τον γιατρό σας, καθώς μπορεί να πάσχετε από χρόνια προστατίτιδα. H χρόνια προστατίτιδα εμφανίζεται σε αρκετούς ενηλίκους άνδρες, συνήθως από την ηλικία των 25 έως των 40 χρόνων. Δυστυχώς, οι ενοχλήσεις είναι συνήθως άτυπες, δηλαδή δεν υπάρχουν αποκλειστικά συμπτώματα, οπότε η διάγνωση γίνεται με τον αποκλεισμό άλλων παθήσεων. Υπολογίζεται, μάλιστα, ότι ένας στους δύο άνδρες έχει περάσει ή θα περάσει χρόνια προστατίτιδα. Εκδηλώνεται με υφέσεις και εξάρσεις. Αντιμετώπιση: Aφού προηγηθεί καλλιέργεια ούρων – και κυρίως προστατικού υγρού – και εφόσον ανιχνευθεί το μικρόβιο που έχει προσβάλει τον προστάτη, ο γιατρός θα σας δώσει την κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή. H θεραπεία περιλαμβάνει αντιβίωση και θα διαρκέσει συνολικά μερικές εβδομάδες.

Δυσκολίες στην ούρηση

Το συχνότερο πρόβλημα του προστάτη είναι η καλοήθης υπερπλασία. O προστάτης πιέζει την ουρήθρα, με αποτέλεσμα να εμφανίζονται συμπτώματα όπως δυσκολία έναρξης της ούρησης, διακεκομμένη ούρηση, επιτακτική ανάγκη για ούρηση (δεν μπορείτε να «κρατηθείτε») και μερικές φορές ακράτεια. H υπερπλασία αποτελεί ένα συνηθισμένο φαινόμενο για τον άνδρα, συνήθως μετά την ηλικία των 50 ετών. Από τα 80 έτη και μετά, η υπερπλασία του προστάτη εμφανίζεται στο 80% των ανδρών. Αντιμετώπιση: Αν η υπερπλασία βρίσκεται σε πολύ αρχικό στάδιο, απαιτείται απλή παρακολούθηση. H θεραπεία που θα ακολουθηθεί, μπορεί να είναι: α) Φαρμακευτική: χορηγούνται φάρμακα που ανακουφίζουν από τα συμπτώματα και τα οποία είτε περιορίζουν τον ρυθμό αύξησης του όγκου του προστάτη είτε αυξάνουν τη δύναμη σύσπασης του μυϊκού τοιχώματος της κύστης. β) Χειρουργική, κατά την οποία αφαιρείται το υπερτροφικό τμήμα του προστάτη είτε διουρηθρικά είτε ανοικτά (συνήθως ενδείκνυται όταν η φαρμακευτική αγωγή δεν επιφέρει αποτελέσματα). H εγχείρηση έχει πολύ καλά αποτελέσματα και οι ειδικοί θεωρούν ότι είναι η πιο ριζική θεραπεία για την καλοήθη υπερπλασία. Το ποσοστό επιπλοκών είναι μικρό.


ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011

in•vitro•25 Περισσότερες πληροφορίες για τον προστάτη στη σελίδα 45

SOS για PSA και βιοψία Σχετικά με την εξέταση του PSA, φαίνεται ότι από μόνη της δεν αρκεί, καθώς ο εν λόγω δείκτης μπορεί να είναι αυξημένος χωρίς να υπάρχει κακοήθεια. Η τιμή του PSA επηρεάζεται από φλεγμονές (προστατίτιδα), από τη δακτυλική εξέταση (γι’ αυτό και μεταξύ των δύο εξετάσεων καλό είναι να μεσολαβεί χρονικό διάστημα μιας εβδομάδας), καθώς και από τη σεξουαλική επαφή. Το υψηλό PSA, λοιπόν, δεν μπορεί από μόνο του να αποτελέσει μέσο διάγνωσης καρκίνου. O μόνος τρόπος για να διαπιστωθεί η ύπαρξη κακοήθειας είναι η βιοψία (γίνεται από το ορθό). Φυσιολογικά, πάντως, το PSA πρέπει να είναι κάτω από 3,5 ng/ml. Εξάλλου, για την παρακολούθηση ενός άνδρα με υψηλό ή οριακά υψηλό PSA, απαιτείται σύνεση από τη μεριά του ουρολόγου ως προς το πόσο συχνά θα τον υποβάλλει σε βιοψία. Για τον λόγο αυτό, ο ειδικός παρακολουθεί στενά τον ρυθμό αύξησης του PSA, δεδομένου ότι ο χρόνος διπλασιασμού του (doubling time) θεωρείται σημαντικός. Επιπλέον, στις μέρες μας γίνονται και εξετάσεις μοριακής βιολογίας (μέτρηση του RTPCR του PSA), οι οποίες βοηθούν να διαπιστωθεί πόσο επιθετικός είναι ο καρκίνος – άρα και πόσο γρήγορα πρέπει να επαναληφθεί η βιοψία.

Τα… χρόνια του προστάτη Στα 50: Οι περισσότεροι έχουν καλοήθη υπερπλασία του προστάτη. Στα 60: Παρατηρούνται ενοχλήσεις στην ούρηση λόγω της καλοήθους υπερπλασίας του προστάτη, και πιθανόν να λαμβάνεται φαρμακευτική αγωγή. Στα 70: Οι ενοχλήσεις από τη διόγκωση του προστάτη είναι καθημερινό φαινόμενο και λαμβάνονται φάρμακα για τη διευκόλυνση της ούρησης. Εκτιμάται ότι οι 5 στους 10 έχουν καρκίνο του προστάτη. Στα 80: Σχεδόν όλοι οι 80άρηδες έχουν αναγκαστεί να πάρουν μέτρα για την αντιμετώπιση της υπερτροφίας του προστάτη (φάρμακα ή εγχείρηση). Επίσης, περίπου οι 8 στους 10 έχουν καρκίνο του προστάτη αλλά, όπως αναφέρουν οι ειδικοί, ο καρκίνος εξελίσσεται αργά.

Ο λέξη προστάτης δεν συνδέεται με το ρήμα «προστατεύω» – όπως ίσως νομίζουν πολλοί – αλλά με το ρήμα «προΐσταμαι», όπως πρώτος διατύπωσε ο Έλληνας γιατρός Ηρόφιλος τον 3ο π.Χ. αιώνα στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου. Μιλούσε, ειδικότερα, για «προϊστάμενο» αδένα της ουροδόχου κύστης.


ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011

26•in•vitro

Cover Story Προστάτης

Η θεραπεία του καρκίνου στα χέρια της τεχνολογίας Σήμερα οι θεραπευτικές επιλογές είναι: • Η προσεκτική παρακολούθηση • Η ριζική προστατεκτομή • Η ακτινοθεραπεία - βραχυθεραπεία • Η ορμονοθεραπεία. Υπάρχουν και άλλες εναλλακτικές επιλογές, είτε υπό μελέτη είτε σε περιπτώσεις ορμονάντοχων καρκίνων.

Η ενεργός παρακολούθηση

Η λογική αυτής της επιλογής βασίζεται στο γεγονός ότι η εξέλιξη του προστατικού καρκίνου μπορεί πολλές φορές να είναι πολύ αργή, χωρίς να εμποδίζει μια πιο δραστική λύση, εάν διαπιστωθεί πως η νόσος αρχίσει να εξελίσσεται. Είναι κατάλληλη για ασθενείς με: • χαμηλό στάδιο νόσου • όγκους χαμηλής κακοήθειας • μικρό προσδόκιμο επιβίωσης • και με ασθενείς που δεν δέχονται άλλη θεραπεία Υπάρχει βέβαια ο κίνδυνος εξάπλωσης του όγκου, με αποτέλεσμα να καταστεί μη θεραπεύσιμος. Ριζική προστατεκτομή Είναι η μέθοδος εκλογής για τον εντοπισμένο καρκίνο. Συνίσταται στη αφαίρεση του προστάτη μαζί με την κάψα του και τις σπερματοδόχες κύστεις. Το βασικό πλεονέκτημα είναι η εκρίζωση του καρκίνου και η ίαση εφόσον είναι εντοπισμένος. Επιπλοκές της είναι η ακράτεια ούρων και η ανικανότητα. Ριζική προστατεκτομή μπορεί να γίνει είτε ανοικτά, είτε λαπαροσκοπικά, είτε ρομποτικά. Ανοιχτή ριζική προστατεκτομή Έχει εξελιχθεί σε τέτοιο βαθμό, ώστε ακόμη και σήμερα εξακολουθεί ν’ αποτελεί την αξιόπιστη μέθοδο αντιμετώπισης του καρκίνου του προστάτη, με την οποία συγκρίνονται όλες οι υπόλοιπες τεχνολογικά εξελιγμένες μέθοδοι. Τα καινούργια και πλέον σύγχρονα μέσα, που έχουν στη διάθεσή τους οι χειρουργοί ουρολόγοι, καθιστούν τις επεμβάσεις πιο ακριβείς και πιο σύντομες, μειώνοντας ταυτόχρονα και τον μετεγχειρητικό πόνο. Λαπαροσκοπική ριζική προστατεκτομή και ρομποτικά υποβοηθούμενη τεχνική Η δεύτερη αποτελεί την πιο πρόσφατη, παγκοσμίως, εξέλιξη στον τομέα της λαπαροσκοπικής ριζικής προστατεκτομής. Παρέχει μεγάλες δυνατότητες λεπτών χειρισμών στους χειρουργούς, καθιστώντας τις χειρουργικές επεμβάσεις λιγότερο επώδυνες και αιματηρές, καθώς οι επεμβάσεις γίνονται πλέον με τομές λίγων χιλιοστών. Το μειονέκτημα της μεθόδου είναι το υψηλό οικονομικό της κόστος, καθώς και το ότι είναι χρονοβόρα ως διαδικασία. Το ρομπότ δεν αντικαθιστά τον χειρουργό, αλλά λειτουργεί υπό τον πλήρη έλεγχο και την καθοδήγηση του γιατρού. Στην Ελλάδα, η μέθοδος εφαρμόζεται ήδη σε αρκετά νοσοκομεία. Οι τεχνικές εξελίξεις στη χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του προστάτη – όπως εκείνη της ρομποτικά υποβοηθούμενης λαπαροσκοπικής ολικής αφαίρεσης του προ­στάτη ή της ανοιχτής ολικής αφαίρεσης – έχουν περιο­ρίσει σημαντικά τη συχνότητα των επιπλοκών, όπως π.χ., την ακράτεια των ούρων και τη στυτική δυ-

σλειτουργία, ενώ έχουν μειώσει και τον χρόνο ανάρρωσης. Η ακτινοθεραπεία (Σκοπός της είναι να καταστρέψει τα καρκινικά κύτταρα και να σταματήσει την ανάπτυξη του όγκου) έχει ένδειξη στον εντοπισμένο ή στον τοπικά προχωρημένο καρκίνο (μέχρι δηλαδή στάδιο Τ3). Επιπλοκές της διακρίνονται σε πρώιμες – όπως οι διαρροϊκές κενώσεις, εντερίτιδα, συχνουρία, καταβολή και η ερυθρότητα της ακτινοβολούμενης περιοχής – και σε απώτερες, όπως η χρόνια βλάβη του εντέρου και της κύστης, η οποία προκαλεί έντονο πόνο στα συρίγγια. Η βραχυθεραπεία Είναι μια μορφή ακτινοθεραπείας με την τοποθέτηση μικρών ραδιενεργών βελονών μέσα στον προστάτη. Πλεονέκτημα ο μικρός χρόνος νοσηλείας. Μειονέκτημα το κόστος, αλλά και η ειδική εμπειρία που απαιτείται. Η ρομποτική ακτινοθεραπεία Με τη χρήση, τελευταία, της ρομποτικής τεχνολογίας, προσπαθεί να «θεραπεύσει» με ακτίνες, αντί με χειρουργικό νυστέρι, και έτσι να επιτύχει μια αναίμακτη επέμβαση που δεν απαιτεί νάρκωση, δεν προκαλεί πόνο ή ναυτίες και ταυτοχρόνως δεν αφήνει σημάδια στο δέρμα, αφού δεν γίνεται τομή. Το ρομποτικό αυτό σύστημα είναι σχεδιασμένο ούτως ώστε να ακτινοβολεί στοχευμένα μόνο την πάσχουσα περιοχή, εκτελώντας με μεγάλη ακρίβεια κινήσεις που ελέγχονται από ένα γρήγορο και ισχυρό ηλεκτρονικό υπολογιστή, ο οποίος δεν επιτρέπει σφάλμα απόκλισης μεγαλύτερο των 0,2 χιλιοστών. Εντούτοις, δεν υπάρχει ακόμη ευρεία αποδοχή του. Η ορμονοθεραπεία Αποτελεί την κύρια φαρμακευτική θεραπευτική επιλογή στον μεταστατικό καρκίνο του προστάτη. Αποβλέπει στην εξάλειψη της τεστοστερόνης, μιας ορμόνης που παράγεται κυρίως στους όρχεις, ενώ επίσης διεγείρει την ανάπτυξη του όγκου. Ελαττώνει ή εξαφανίζει τα συμπτώματα από τη νόσο, χωρίς να υπάρχει ομοφωνία ως προς την επιβίωση. Πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι παρενέργειες, όπως η μείωση της σεξουαλικής επιθυμίας, η ανικανότητα, η οστεοπόρωση, η αύξηση του σωματικού βάρους, η αναιμία και οι εξάψεις. Μορφές ορμονοθεραπείας: 1 Ορχεκτομή: εφαρμόζεται ολοένα και λιγότερο. 2 Ανάλογα γοναδορελίνης - LHRH ανάλογα: (λεπρολίδη, μπουσερελίνη, γοσερελίνη, τριπτορελίνη). 3 Αντιανδρογόνα: διακρίνονται σε μη στεροειδή (φλουταμίδη, μπικαλουταμίδη, νιλουταμίδη) και στα στεροειδή (οξική κυπροτερόνη). Στις ανεπιθύμητες ενέργειες από τη χρήση τους περιλαμβάνονται οι γαστρεντερικές διαταραχές, η αύξηση των τρανσαμινασών και η γυναικομαστία. Δεν επηρεάζουν την σεξουαλική επιθυμία και ικανότητα. 4 Οιστρογόνα: χρησιμοποιούνται μόνο σε μερικά πρωτόκολλα, σε συνδυασμό με χημειοθεραπευτικά φάρμακα σε ορμονοάντοχο καρκίνο του προστάτη.


ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011

in•vitro•27

Θεραπεία για καλοήθη υπερπλασία (ΚΥΠ) Δύο κύριες φαρμακευτικές κατηγορίες είναι διαθέσιμες για τη θεραπευτική αντιμετώπιση των συμπτωμάτων του κατώτερου ουροποιητικού, που οφείλονται στην ΚΥΠ. Καθεμία από τις κατηγορίες δρα με διαφορετικό μηχανισμό δράσης: Οι α-αναστολείς δρουν άμεσα, χαλαρώνουν τους μυς στην περιοχή του προστάτη και της ουροδόχου κύστης, βελτιώνοντας τη ροή των ούρων και μειώνοντας την παρεμπόδιση εξόδου των ούρων. Η κατηγορία αυτή στοχεύει στην ταχεία βελτίωση των συμπτωμάτων της ΚΥΠ. Ωστόσο, δεν επιδρά στην εξέλιξη της νόσου και κατ’ επέκταση στη μείωση του κινδύνου επιπλοκών. Η δεύτερη θεραπευτική κατηγορία αποτελείται από τους αναστολείς της 5α-αναγωγάσης, οι οποίοι επιτυγχάνουν σταδιακή βελτίωση των συμπτωμάτων και δρουν μακροπρόθεσμα, μειώνοντας τον όγκο του προστάτη και προλαμβάνοντας τις επιπλοκές και την εξέλιξη της νόσου (οξεία επίσχεση ούρων και ανάγκη για χειρουργική επέμβαση). Επιπλέον, η θεραπεία συνδυασμού με α-αναστολέα και αναστολέα 5α-αναγωγάσης έχει δείξει ότι παρέχει στατιστικά σημαντική και μακρόχρονη βελτίωση των συμπτωμάτων, σε σύγκριση με κάθε μονοθεραπεία. Η βελτίωση αυτή συνοδεύεται με μείωση του κινδύνου οξείας επίσχεσης ούρων, αλλά και μείωση του κινδύνου χειρουργικής επέμβασης που οφείλεται σε ΚΥΠ.

Φυσιολογικός προστάτης

Διογκωμένος προστάτης

Τι λένε οι έρευνες Γενετικό «παράθυρο»

Μια σημαντική ανακάλυψη σχετικά με το γενετικό υπόβαθρο του καρκίνου του προστάτη – της πιο συνηθισμένης μορφής καρκίνου στους άνδρες – μπορεί να οδηγήσει σύντομα στην ανάπτυξη ενός νέου αιματολογικού τεστ ή σε έναν νέο έλεγχο βιοψίας, ο οποίος θα μπορεί να ξεχωρίσει έγκαιρα τους πιο επικίνδυνους από τους πιο αθώους όγκους. Οι ερευνητές του διάσημου γενετικού εργαστηρίου Cold Springs Harbor της Νέας Υόρκης (με επικεφαλής τον καθηγητή Λόιντ Τρότμαν), οι οποίοι δημοσίευσαν τη σχετική μελέτη στο περιοδικό για θέματα βιολογίας του καρκίνου «Cancer Cell», πιστεύουν ότι εντόπισαν για πρώτη φορά μια κρίσιμη γονιδιακή διαφορά ανάμεσα σε έναν μεταστατικό όγκο που εξαπλώνεται γρήγορα σε άλλα μέρη του σώματος και σε έναν αργά αναπτυσσόμενο όγκο, που δεν είναι μεταστατικός. Η ανακάλυψη μπορεί να οδηγήσει σε ένα τεστ που θα ανιχνεύει τους επικίνδυνους όγκους, ενώ, παράλληλα, θα βοηθήσει στην ανάπτυξη νέων φαρμάκων, τα οποία θα εμποδίζουν την μετάσταση. Από την άλλη, πολλοί άνδρες που διαγιγνώσκονται με καρκίνο του προστάτη, θα γνωρίζουν πλέον κατά πόσο η περίπτωσή τους ανήκει όντως στις επικίνδυνες. Αν όχι, θα αποφεύγουν να προχωρούν σε περιττές θεραπείες.

Κοντά στο «τεστ Παπ» του προστάτη

Η επιστημονική κοινότητα βρίσκεται πλέον κοντά

στην επινόηση ενός γενετικού τεστ, με τη βοήθεια του ­οποίου θα μπορούν να εντοπίζονται οι άνδρες που κινδυνεύουν να αναπτύξουν καρκίνο του προστάτη. Όσοι διαπιστώνεται ότι διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο, θα μπορούν να ελέγχονται συστηματικά και να υποβάλλονται νωρίς σε θεραπεία, στην περίπτωση που επαληθευτεί η ύπαρξη της νόσου. Τα αισιόδοξα νέα δημοσιεύθηκαν στην επιθεώρηση «Nature Genetics» και, σύμφωνα με το άρθρο, το νέο τεστ βασίζεται στον εντοπισμό 12 νέων γονιδίων που συνδέονται με τον καρκίνο του προστάτη. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τέτοια διαγνωστικά τεστ θα είναι διαθέσιμα στο άμεσο μέλλον, μέσα στα επόμενα 2 - 3 χρόνια.

Τι κρύβει το μήκος του δείκτη

Έρευνα δείχνει ότι όσοι άνδρες έχουν σχετικά μακρύ δείκτη, κινδυνεύουν λιγότερο από τον καρκίνο του προστάτη. Όσοι, αντιθέτως, έχουν κοντό δείκτη, κινδυνεύουν περισσότερο. Πιο συγκεκριμένα, οι ερευνητές εξήγησαν ότι κινδυνεύουν περισσότερο από καρκίνο στον προστάτη όσοι έχουν στο δεξί τους χέρι δείκτη πιο κοντό από τον παράμεσο. Αντίθετα, όσοι έχουν δείκτη (πάντα στο δεξί χέρι) μακρύτερο από τον παράμεσο, φαίνεται από την ίδια έρευνα ότι έχουν 33% λιγότερες πιθανότητες από τους άλλους να παρουσιάσουν τη νόσο. Το μήκος του δείκτη εξαρτάται από τα επίπεδα της τεστοστερόνης στα οποία είχε εκτεθεί ο άνδρας όταν ήταν έμβρυο στη μήτρα της μητέρας του.


28•in•vitro

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011

Συνέντευξη Διακοπή καπνίσματος

Στη Βίκυ Καρατζαφέρη

Το κάπνισμα είναι χρόνια νόσος που χρειάζεται

θεραπεία

Hans Rollema

Προσηνής, ιδιαίτερα ευγενικός, με άμεσο, σαφή λόγο και πρόθυμος να μας λύσει όλες τις απορίες, ο διεθνούς κύρους Oλλανδός νευρολόγος βιολόγος και ερευνητής Hans Rollema αποκαλύπτει στο «In Vitro» άγνωστες πτυχές της ερευνητικής διαδικασίας, που οδήγησε τον ίδιο και την ομάδα του στην ανακάλυψη μιας από τις πιο σημαντικές θεραπείες του 21ου αιώνα: του χαπιού κατά του καπνίσματος. Γιος καπνιστή και ο ίδιος, δηλώνει δικαιωμένος  που έχει αποτελέσει την αφορμή για ν’ απαλλαγούν από το τσιγάρο εκατομμύρια καπνιστές διεθνώς.


ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011

Κύριε Rollema, στην Ελλάδα έχουµε πολλούς φανατικούς καπνιστές που δεν αποφασίζουν να κόψουν το τσιγάρο, παρά τις συστάσεις των ειδικών και την απαγόρευση του καπνίσµατος. Το κάπνισµα, όµως, είναι εθισµός, καθώς η νικοτίνη «προσδένεται» στον εγκέφαλο. Έτσι δεν είναι; Σωστά. Η εισπνεόµενη νικοτίνη «προσδένεται» σε εγκεφαλικούς υποδοχείς (οι οποίοι συνήθως µεσολαβούν στη δράση του νευροδιαβιβαστή ακετυλοχολίνη) και µπορεί να προκαλέσει µια σειρά από καταστάσεις που οδηγούν σε εθισµό στη συγκεκριµένη ουσία, µέσω του επαναλαµβανόµενου καπνίσµατος. Ο εν λόγω εθισµός θεωρείται πλέον σοβαρή χρόνια νόσος και µία από τις πιο σηµαντικές αιτίες πρόκλησης θανάτων, οι οποίοι θα µπορούσαν να αποφευχθούν. Πρέπει, εποµένως, να αντιµετωπιστεί. Είστε ο ερευνητής που ανακάλυψε πρώτος την ουσία για τη διακοπή του καπνίσµατος. Πώς αποφασίσατε να επικεντρωθείτε σε αυτό το ερευνητικό αντικείµενο; Πρώτον, θα ήθελα να ξεκαθαρίσω ότι δεν είµαι ο πρώτος που ανακάλυψε την ουσία. Όταν σχηµατίσαµε µια οµάδα µε σκοπό την ανακάλυψη ενός φαρµάκου που θα βοηθήσει στη διακοπή του καπνίσµατος, οι χηµικοί άρχισαν να συνθέτουν ουσίες που δεν υπήρχαν στο παρελθόν. Εποµένως, «εφηύραν» µια νέα µοριακή δοµή. Αυτή η ουσία µελετήθηκε στη συνέχεια από βιολόγους, οι οποίοι ανέλυσαν τις φαρµακολογικές και φαρµακοκινητικές της ιδιότητες, µελετώντας τη δυνατότητα να αναπτυχθεί ως φάρµακο κατά του καπνίσµατος. Τέλος, γιατροί µελέτησαν την ουσία σε ανθρώπους και διαπίστωσαν ότι το φάρµακο είναι κλινικά αποτελεσµατικό. Από την αρχή αυτού του προγράµµατος, οι χηµικοί µας αποφάσισαν να αναζητήσουν στη φύση ουσίες που έχουν ιδιότητες παρόµοιες µε αυτές της νικοτίνης (υπάρχουν πολλές τέτοιες ουσίες στα φυτά – όπως η ίδια η νικοτίνη – ενώ µπορούν ακόµη να βρεθούν στα µανιτάρια, στο δέρµα του βατράχου κ.τ.λ.) για να διαπιστώσουν εάν αυτά τα φυσικά προϊόντα µπορούν να µας δώσουν χρήσιµα «στοιχεία» και να µας οδηγήσουν στην ανακάλυψη ενός µορίου, που θα βοηθήσει στη µάχη κατά του καπνίσµατος. Αυτή η προσέγγιση αποδείχθηκε ιδιαίτερα επιτυχηµένη, καθώς οι επιστήµονές µας «εφηύραν» νέα

Έπειτα από δύο ή τρία χρόνια έρευνας, η ουσία χορηγείται για πρώτη φορά σε ασθενείς και λειτουργεί. Αυτή είναι η πιο ενθουσιώδης στιγµή. Βοηθάς τους ανθρώπους να σταµατήσουν το κάπνισµα. Και το να είµαι µέλος αυτής της οµάδας, µε ανταµείβει πάρα πολύ.

IN•VITRO•29

µόρια, τα οποία βασίζονται σε ένα φυσικό προϊόν που καλείται κυτισίνη, αλλά και στη δοµή µορίων τύπου οπιοειδών. Αυτή η οµάδα µορίων µάς οδήγησε στην βαρενικλίνη. Ποια ήταν η µεγαλύτερη πρόκληση που αντιµετωπίσατε κατά τη διάρκεια των ερευνών; Η πρόκληση για µας ήταν αν µπορεί πραγµατικά ένας χηµικός να κατασκευάσει ένα µόριο, ενώ ακόµη µεγαλύτερη πρόκληση αν το εν λόγω µόριο θα λειτουργήσει στον άνθρωπο. Οπότε, όταν ανακαλύψαµε ότι το µόριο του φαρµάκου φαινόταν να λειτουργεί στ’ αλήθεια, ήταν εντυπωσιακό. Μετά προχωράει η ανάπτυξη, και κάποια χρόνια αργότερα ακούς ότι «ναι, είναι ασφαλές στις έρευνες της πρώτης φάσης». Το δίνουν σε εθελοντές και δεν έχει σοβαρές ανεπιθύµητες ενέργειες, είναι ασφαλές. Και την επόµενη χρονιά – ή έπειτα από δύο ή τρία χρόνια – χορηγείται για πρώτη φορά σε ασθενείς και λειτουργεί. Αυτή είναι η πιο ενθουσιώδης στιγµή. Είναι εντυπωσιακό, γιατί κάνεις κάτι πολύ καλό: βοηθάς τους ανθρώπους να σταµατήσουν το κάπνισµα. Και το να είµαι µέλος αυτής της οµάδας, µε ανταµείβει πάρα πολύ. Πόσο δύσκολο ήταν να εστιάσετε στη διακοπή του καπνίσµατος, καθώς είστε ο πρώτος που αναπτύσσει ένα τέτοιο φάρµακο; Τα προγράµµατα ανάπτυξης φαρµάκων χαρακτηρίζονται συνήθως από δύο βασικές προκλήσεις: η πρώτη είναι να πείσεις την εταιρεία ότι υπάρχει πραγµατική ιατρική ανάγκη και µπορεί, εποµένως, να διατεθεί στην αγορά ένα νέο φάρµακο. Η δεύτερη είναι να υπάρχει µια καλή αιτιολόγηση του µηχανισµού δράσης ενός νέου φαρµάκου, που θα είναι δυνητικά αποτελεσµατικό στους ασθενείς. Στην περίπτωσή µας, η πρώτη πρόκληση ήταν εύκολο να αντιµετωπιστεί εξαιτίας της αυξανόµενης επίγνωσης ότι οι παθήσεις που σχετίζονται µε το κάπνισµα προκαλούν πολλούς πρόωρους θανάτους (οι εκτιµήσεις για τις ΗΠΑ αναφέρουν 450.000 κάθε χρόνο) και επειδή η µόνη υπάρχουσα θεραπεία, εκείνη τη στιγµή, ήταν η ίδια η νικοτίνη, ως θεραπεία υποκατάστασης νικοτίνης – η οποία, ωστόσο, δεν είναι πολύ αποτελεσµατική. Αυτά τα δύο στοιχεία καταδεικνύουν το µέγεθος της ιατρικής ανάγκης. Η δεύτερη πρόκληση αντιµετωπίστηκε µε τη

Συχνά, ο κόσµος αναφέρεται στον Αµερικανό συγγραφέα Μαρκ Τουαίην, ο οποίος έχει πει: «Είναι πολύ εύκολο να σταµατήσει κανείς το κάπνισµα. Το έχω κάνει πάρα πολλές φορές».

βοήθεια της θεωρίας που θέλει ένα φάρµακο µε διπλή δράση να επιτυγχάνει ανώτερη αποτελεσµατικότητα. Ένα φάρµακο που θα µπορούσε να µιµηθεί µε κάποιον τρόπο τη δράση της νικοτίνης, θα µείωνε την έντονη «επιθυµία» για τσιγάρο (την οποία νιώθουν οι καπνιστές που προσπαθούν να κόψουν το κάπνισµα), χωρίς όµως να προκαλεί και το ίδιο εθισµό. Εάν αυτό το φάρµακο µπορούσε, επίσης, να παρεµποδίσει τις δράσεις της νικοτίνης, σε περίπτωση που ο καπνιστής «υποκύψει» και ανάψει ένα τσιγάρο (παρόλο που προσπαθεί να το κόψει), τότε θα µειωνόταν ή θα εξαλειφόταν η ικανοποίηση που του προσφέρει η νικοτίνη. Με άλλα λόγια, το τσιγάρο δεν θα έδινε µεγάλη ευχαρίστηση. Οπότε, γιατί να καπνίσει κανείς; Μπορείτε να µας εξηγήσετε µε απλά λόγια πώς δρα η βαρενικλίνη στον εγκέφαλο του καπνιστή; Μόλις ο καπνιστής καταπίνει το δισκίο, τα µόρια βαρενικλίνης εισέρχονται στη ροή αίµατος και καταλήγουν στον εγκέφαλο, όπου και δεσµεύονται στους ίδιους υποδοχείς που χρησιµοποιεί η νικοτίνη (και η ακετυλοχολίνη). Ο ασθενής που προσπαθεί να κόψει το κάπνισµα, βιώνει τη δράση της βαρενικλίνης όπως αυτή της νικοτίνης. Δεν είναι πανοµοιότυπη και το ίδιο ικανοποιητική και ευχάριστη µε αυτή της νικοτίνης, αλλά µπορεί να βοηθήσει τον ασθενή να αντιµετωπίσει την επιθυµία για κάπνισµα και να αποφασίσει ότι δεν θα ανάψει τσιγάρο. Αυτή η επιθυµία, ωστόσο, µπορεί να υπερισχύσει (το σύνδροµο στέρησης νικοτίνης είναι σοβαρό πρόβληµα, καθώς σχετίζεται µε κατάθλιψη, διαταραχές ύπνου, οξυθυµία, άγχος, δυσκολία συγκέντρωσης, επιθετικότητα κ.τ.λ., – ρωτήστε γι’ αυτά έναν πρώην καπνιστή….) και έτσι ο ασθενής να καταφύγει στο κάπνισµα ενός τσιγάρου. Παρότι η εισπνεόµενη νικοτίνη περνά από τους πνεύµονες και εισέρχεται µε ταχύτητα στον εγκέφαλο, εντούτοις δυσκολεύεται να βρει «ελεύθερο» υποδοχέα για να προσδεθεί, επειδή η βαρενικλίνη βρίσκεται ήδη εκεί, έχοντας µπλοκάρει τους υποδοχείς στους οποίους απευθύνεται η νικοτίνη. Συνεπώς, η νικοτίνη δεν προκαλεί τη συνήθη ικανοποίηση και ευχαρίστηση, και ο καπνιστής αρχίζει να σκέφτεται: «Δεν µε ικανοποιεί πλέον τόσο πολύ το κάπνισµα, δεν χρειάζεται να καπνίζω πια» – κι’ αυτό

Η πρώτη πρόκληση είναι να πείσεις ότι υπάρχει πραγµατική ιατρική ανάγκη και µπορεί να διατεθεί στην αγορά ένα νέο φάρµακο. Η δεύτερη να υπάρχει µια καλή αιτιολόγηση του µηχανισµού δράσης ενός νέου φαρµάκου που θα είναι δυνητικά αποτελεσµατικό στους ασθενείς.

είναι κάτι που βοηθά στην επιτυχία της προσπάθειας διακοπής. Πιστεύετε ότι υπάρχει ένας «µαγικός» τρόπος να σταµατήσει κανείς το κάπνισµα; Όχι, γιατί πιστεύω ότι είναι τόσο διαφορετικό για τον καθένα. Γνωρίζω κάποιους ανθρώπους – συµπεριλαµβανοµένου και του πατέρα µου – που ενώ όταν ήταν νέος κάπνιζε δύο πακέτα τη µέρα, ξαφνικά µια µέρα, όλα τα τσιγάρα εξαφανίστηκαν. Δεν µίλησε ποτέ γι’ αυτό, και εγώ, σαν µικρό αγόρι που ήµουν, ούτε που τον ρώτησα. Δεν ξέραµε. Απλώς, µια µέρα είχε τελειώσει… Αυτό το λέµε «cold turkey»: σταµατάς να καπνίζεις χωρίς καµία βοήθεια. Και εκείνος, προφανώς, δεν είχε κανένα πρόβληµα. Ωστόσο, οι περισσότεροι άνθρωποι δεν µπορούν να το κάνουν αυτό. Οπότε, οι περισσότεροι απ’ αυτούς χρειάζονται ή µόνο την απαιτούµενη ψυχολογική βοήθεια ή πραγµατικά ένα φάρµακο που τους βοηθήσει. Και σύµφωνα µε όλη τη βιβλιογραφία, είναι ξεκάθαρο ότι δεν αποτελεί συχνό φαινόµενο να διακόπτει κάποιος το κάπνισµα επιτυχώς από την πρώτη του προσπάθεια. Μερικές φορές χρειάζονται επανειληµµένες προσπάθειες. Συχνά, ο κόσµος αναφέρεται στον Αµερικανό συγγραφέα Μαρκ Τουαίην, ο οποίος έχει πει: «Είναι πολύ εύκολο να σταµατήσει κανείς το κάπνισµα. Το έχω κάνει πάρα πολλές φορές». Ως ερευνητής, ανησυχείτε σχετικά µε τον αντίκτυπο του αρνητικού οικονοµικού περιβάλλοντος στους πόρους που διατίθενται για την έρευνα; Ανησυχώ όχι µόνο για τη µείωση της χρηµατοδότησης των ερευνών, αλλά και για την εκπαίδευση (παράδειγµά µου είναι οι ΗΠΑ, η χώρα όπου ζω, αφού είµαι πολλά χρόνια µακριά από την Ολλανδία και δεν είµαι σίγουρος πώς είναι η κατάσταση εκεί). Η επίλυση προβληµάτων – είτε αυτά είναι ιατρικά, περιβαλλοντικά ή πολιτικά – εξαρτάται από τους κατάλληλα εκπαιδευµένους επιστήµονες και την ποιοτική έρευνα. Εποµένως, η επαρκής χρηµατοδότηση θα πρέπει ν’ αποτελεί προτεραιότητα για κάθε κυβέρνηση. Υπό το φως των τωρινών οικονοµικών προβληµάτων, αυτό γίνεται σίγουρα δυσκολότερο, καθώς όλοι στρέφονται σχεδόν αυτόµατα σε περισσότερο βραχυχρόνιες λύσεις.

Οι επιστήµονές µας «εφηύραν» νέα µόρια, τα οποία βασίζονται σε ένα φυσικό προϊόν που καλείται κυτισίνη, αλλά και στη δοµή µορίων τύπου οπιοειδών. Αυτή η οµάδα µορίων µάς οδήγησε στην βαρενικλίνη.


ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011

30•in•vitro

Review

Συνεργάστηκαν οι Γιώτα Παπαγεωργίου, ψυχολόγος, και Πάνος Μαυράκης, δάσκαλος ιππασίας

Θεραπευτική ζώων Πολλοί είναι οι άνθρωποι που έχουν ευχάριστες αναμνήσεις από κατοικίδια ή ζώα φάρμας. Όσοι μεγάλωσαν με έναν χνουδωτό, τρυφερό φίλο μέσα στο σπίτι μιλούν αργότερα με ικανοποίηση για την περίοδο εκείνη της παιδικής ηλικίας. Είναι γεγονός ότι πολλές από τις ικανότητές μας για τη διαμόρφωση υγιών, ενήλικων σχέσεων μπορεί να προέρχονται από τις πρώτες ευχάριστες εμπειρίες με κατοικίδια. Ωστόσο, τα ζώα δεν συμβάλλουν μόνο στη διαμόρφωση καλής ψυχικής υγείας, αλλά χρησιμοποιούνται πλέον από την επιστήμη ως μέσα για τη βελτίωση της κατάστασης ανθρώπων που πάσχουν κυρίως από κινητικά προβλήματα.Έτσι, ενδιαφέρουσα πτυχή στην υγεία των ανθρώπων, είναι η συμμετοχή των ζώων σε θεραπείες

Γράφουν οι Εμμανουήλ Σιγιολτζάκης, Ηλέκτρα Αλευρίτη

Σύντροφοι... ψυχής!

Οφέλη στην ψυχική υγεία

Σκυλιά, δελφίνια και ελέφαντες

Τα νοικοκυριά με κατοικίδια είναι πιθανό να περιλαμβάνουν γονείς με παιδιά. Σε μια μελέτη, το 90% των ιδιοκτητών κατοικίδιων είπε ότι το κατοικίδιό του ήταν «εξαιρετικά σημαντικό» ή «πολύ σημαντικό» γι’ αυτό, το 87% θεωρούσε το κατοικίδιό του μέλος της οικογένειας, το 50% είχε φωτογραφίες του κατοικίδιού του στο γραφείο ή το σπίτι ή και στο πορτοφόλι του και το 50% επέτρεπε στο κατοικίδιό του να κοιμάται με τα μέλη της οικογένειας. Το 15% γιόρταζε τα γενέθλια των κατοικίδιών του. Σε μια εποχή όπου οι παραδοσιακές οικογένειες εξαφανίζονται, το 79% των ιδιοκτητών κατοικίδιων τονίζει ότι μερικές φορές το κατοικίδιό του είναι ο στενότερος σύντροφός του. «Η φύση της μη διγνωμίας, της ανταλλαγής τρ��φερότητας μεταξύ ανθρώπων και ζώων διαφέρει από τις αντίστοιχες ανταλλαγές συναισθημάτων με στενά μέλη της οικογένειας και άλλους συγγενείς. Τα κατοικίδια είναι πηγή παρηγοριάς που μάλιστα μπορεί να προσαρμοστεί με βάση τις ανάγκες του ιδιοκτήτη, σε ευρεία κλίμακα και κυρίως χωρίς “διαπραγμάτευση ή παρακάλια’’», δηλώνουν χαρακτηριστικά οι ερευνητές Aaron Katcher και Erika Friedmann.

Η παρουσία κατοικίδιων στον χώρο του ανθρώπου και η φροντίδα τους παρουσιάζει συγκεκριμένα οφέλη, σε ό,τι έχει να κάνει με την ψυχική υγεία του ατόμου: Προσθέτουν μια αίσθηση ασφάλειας και προστασίας. Ενθαρρύνουν τη σωματική δραστηριότητα λόγω των δικών τους αναγκών και επηρεάζουν την κοινωνική συναναστροφή. Συνιστούν διέξοδο για χόμπι και προσφέρουν ευκαιρίες για ομαδικά ενδιαφέροντα. Αποτελούν το υποκατάστατο απόντων παιδιών ή γενικότερα της έλλειψης οικείων. Οι ευθύνες και οι καθημερινές τελετουργίες φροντίδας τους μπορεί να προσφέρουν τη λυδία λίθο της πραγματικότητας. Παίζουν τον ρόλο του φυλαχτού κατά της μοναξιάς και της κατάθλιψης. Έχει παρατηρηθεί ότι συμβάλλουν δραστικά στην ανάπτυξη της δύναμης του «εγώ» σε ανθρώπους σε ιδρύματα. Γίνονται πολύτιμοι σύντροφοι για τους ανθρώπους τρίτης ηλικίας. Τους βοηθούν να διατηρήσουν τα ενδιαφέροντα, τη ζωτικότητα και την οξύτητα του πνεύματός τους, και να αντιμετωπίσουν τη μελαγχολία που πολλές φορές εμφανίζεται σε αυτές τις ηλικίες. Συγκροτούν πολύ ιδιαίτερες συναισθηματικές σχέσεις με τους ανθρώπους με ειδικές ανάγκες. Τα ζώα γίνονται η παρηγοριά τους, γίνονται οι πολύτιμοι συμπαραστάτες τους, γίνονται κάποιες φορές το φως τους...

Εξαιτίας του εύρους και της ποικιλίας των θεραπειών με ζώα, δεν μπορούν να καταταγούν σε κατηγορίες αυτές οι μορφές θεραπευτικών παρεμβάσεων. Ορισμένες θεραπείες, όπως οι θεραπείες με δελφίνια και ελέφαντες, παρουσιάζουν και ορισμένα ηθικά προβλήματα (αιχμαλωσίες των ζώων που δεν ανέχονται από τη φύση τους τη ζωή σε περιορισμένους χώρους), αλλά, επιπλέον, μπορεί να δημιουργήσουν σωματικές απειλές τόσο στους ανθρώπους όσο και στα ίδια τα ζώα. Άλλες θεραπείες, όπως η χρήση των σκύλων (Σκύλοι Θεραπευτικής Επαφής), μπορεί να αποδειχθούν ευεργετικές σε άτομα με αυτισμό. Τα οφέλη που έχουν καταγραφεί δεν είναι εντυπωσιακά, ωστόσο βελτιώνουν σημαντικά τη ζωή ορισμένων ατόμων. Η συγκεκριμένη θεραπευτική μέθοδος είναι σχεδιασμένη για μια ευρεία ομάδα ατόμων με αναπηρίες, συμπεριλαμβανομένων ατόμων με διαταραχές του φάσματος του αυτισμού, όπως αυτισμό ή σύνδρομο Asperger με εφαρμογή σε όλες τις ηλικίες.

Πώς τα ζώα επιδρούν στην ψυχική υγεία

> > > > > > > > >


ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011

in•vitro•31

Ζώα και παιδική ψυχολογία

Υποβοηθούμενη θεραπεία

Σκύλοι «οδηγοί»

Θεραπευτική ιππασία

Η παρουσία κατοικίδιων σε ένα σπίτι φαίνεται να συμβάλει στην ανάπτυξη της εμπιστοσύνης και της αυτοεκτίμησης των παιδιών. Τα κατοικίδια μπορούν να βοηθάνε στο να μάθουν τα παιδιά τις υποχρεώσεις της καθημερινής ζωής, τη συμπόνια για άλλα πλάσματα τα οποία μοιράζονται τον πλανήτη μαζί μας και τους κύκλους της ζωής και του θανάτου. Μπορούν να βοηθάνε στη δημιουργία της αυτοπεποίθησης. Έχει επιστημονικά αποδειχθεί ότι η ύπαρξή τους κοντά σε παιδιά, τα διδάσκει αξίες όπως η υπευθυνότητα, η φιλία και ο σεβασμός και αναπτύσσει την κοινωνικότητα, την ευαισθησία και την προσωπικότητά τους. Τα οικιακά ζώα μπορεί να είναι ανεκτίμητοι φίλοι, με τους οποίους τα παιδιά μπορούν να μοιραστούν τα πιο κρυφά τους όνειρα, τις μυστικές σκέψεις, τις ιδιωτικές στιγμές και τη συντροφικότητα κατά τη διάρκεια μοναχικών ή γεμάτων στρες περιόδων.

Ειδικοί υποστηρίζουν ολοένα και περισσότερο ότι η θεραπεία με τη βοήθεια ζώων μπορεί να συμπληρώνει και ενισχύει την κλασική ιατρική. Η διαπίστωση δεν είναι «θεωρητική», καθώς οι μέθοδοι μέσω συγκεκριμένων ζώων έχει αποδεδειγμένα αποτελέσματα. Τα οφέλη που ασκεί στην ψυχική και σωματική υγεία του ανθρώπου η συνύπαρξή του με τα ζώα έχουν τεκμηριωθεί από πολλές μελέτες και έρευνες. Εδώ και πολλά χρόνια νοσοκομειακά κέντρα, ιδρύματα, παιδιατρικές κλινικές, γηροκομεία και ψυχιατρεία, κυρίως στη Βρετανία και την Αμερική, έχουν εντάξει τη θεραπεία με τη βοήθεια ζώων στα προγράμματα που εφαρμόζουν με πολύ καλά αποτελέσματα. Η υποβοηθούμενη από τα ζώα θεραπεία, όπως ονομάζεται κάθε συμπληρωματική (οπωσδήποτε) μέθοδος αποκατάστασης, φέρνει σε επαφή τα ζώα με τους ανθρώπους με σκοπό να επιταχύνει ή και να συμπληρώσει την ανάρρωση από μια νόσο. Εκτός από την ψυχολογική βοήθεια και ενίσχυση που προσφέρουν, κάνοντας τα αφεντικά τους να νιώθουν μεγαλύτερη αυτοεκτίμηση και να αισθάνονται μεγαλύτερη ηρεμία και ευεξία, προσφέρουν και πρακτική βοήθεια.

Η χρησιμότητα ειδικά εκπαιδευμένων σκύλων στην καθημερινή ζωή ανθρώπων που έχουν χάσει την όρασή τους εφαρμόζεται συστηματικά τα τελευταία χρόνια. Στην κατηγορία αυτή δεν μιλούμε για «θεραπεία», αλλά για «αρωγή» προς τον πάσχοντα. Οι «εκπαιδευμένοι σκύλοι συνοδείας» παρέχουν σε άτομα χωρίς την όρασή τους, με κινητικά προβλήματα, ή ακόμα και με νοητική υστέρηση και άλλα σοβαρά προβλήματα υγείας σπουδαία βοήθεια στις δυσκολίες της καθημερινότητάς τους (άνοιγμα πόρτας, επείγουσα τηλεφωνική κλήση, μεταφορά ειδών ανάγκης στους πάσχοντες, μετακίνηση στον δρόμο, προστασία από εξωτερικές απειλές κ.ά.). Δεν είναι λίγες, δε, οι περιπτώσεις που έχουν σώσει από βέβαιο θάνατο το αφεντικό τους. Αντίστοιχες είναι οι ιστορίες σωτηρίας ανθρώπων με τη βοήθεια σκύλων που χρησιμοποιούνται από Αστυνομία, Πυροσβεστική, Στρατό, Εθελοντικά Σώματα σε περιπτώσεις σεισμών ή φυσικών καταστροφών.

Όταν μιλάμε για θεραπευτική ιππασία, εννοούμε ουσιαστικά μια εναλλακτική μορφή αποκατάστασης που χρησιμοποιεί το άλογο ως μέσον θεραπείας και έχει ως αποτέλεσμα σημαντικά οφέλη στα άτομα με αναπηρία. Η θεραπευτική ιππασία έχει ευεργετικές ιδιότητες, καθώς απευθύνεται σε άτομα με σωματικά, νοητικά, αισθητηριακά και ψυχολογικά προβλήματα, ενώ πρωταρχικός σκοπός της είναι να δοθεί η ευκαιρία για ιππασία στο κάθε άτομο ξεχωριστά και μάλιστα να ωφεληθεί από αυτήν και να βελτιωθεί η σωματική - ψυχολογική του κατάσταση. Η θεραπευτική ιππασία περικλείει διαφορετικές δραστηριότητες, όπως για παράδειγμα την ιπποθεραπεία, την ιππασία σαν σπορ, τη θεραπευτική εκπαιδευτική ιππασία, την ιππική δεξιοτεχνία, το άλμα και την οδήγηση. Οι εν λόγω δραστηριότητες επενεργούν στις αρθρώσεις, στη σπονδυλική στήλη, στους μυς και στο κεντρικό νευρικό σύστημα, που ρυθμίζει τις κινητικές, αισθητηριακές, γνωστικές, ψυχολογικές και κοινωνικές λειτουργίες, καθώς ο αναβάτης με αναπηρία προσαρμόζει τη στάση του σώματός του για να διατηρήσει την ισορροπία του σε κάθε βήμα του αλόγου. Αυτή η σχεδόν αντανακλαστική ανταπόκρισή του στις «τρισδιάστατες ταλαντώσεις» του κορμού, καθώς αυτές επαναλαμβάνονται, βελτιώνει την κινητικότητά του.


ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011

32•in•vitro

Γνωρίζεις ότι... Νέα φάρμακα Νέος δρόμος για τον μεταστατικό καρκίνο μαστού Η ισχύουσα ένδειξη της μπεβασιζουμάμπης πήρε πράσινο φως να συνδυαστεί με καπεσιταβίνη ή πακλιταξέλη για τη θεραπεία πρώτης γραμμής του μεταστατικού καρκίνου μαστού. Πρόκειται για μια επιπλέον θεραπευτική επιλογή και αφορά γυναίκες, στις οποίες η θεραπεία με άλλες μορφές χημειοθεραπείας δεν θεωρείται κατάλληλη. Σύμφωνα με τις μελέτες των ειδικών, γυναίκες που έλαβαν τη συνδυασμένη θεραπεία παρουσίασαν παράταση στον χρόνο επιβίωσης χωρίς εξέλιξη της νόσου, σε σύγκριση με όσες έλαβαν μόνο καπεσιταβίνη. Ο καρκίνος μαστού είναι η πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο σε γυναίκες.

Εξελίξεις για την ηπατίτιδα Βελτίωση της καθημερινότητας όσων πάσχουν από χρόνια ηπατίτιδα C ίσως προσφέρει η ουσία μποσεπρεβίρη. Σε συνδυασμό με πεγκυλιωμένη ιντερφερόνη άλφα και ριμπαβιρίνη προτείνεται για ενήλικες ασθενείς, οι οποίοι δεν είχαν σημαντικά αποτελέσματα από προηγούμενες θεραπείες. Η μποσεπρεβίρη αποτελεί την πρώτη από μια νέα κατηγορία φαρμάκων, γνωστών ως αναστολείς της πρωτεάσης (ένζυμο που διασπά τις πρωτεΐνες σε αμινοξέα) της ηπατίτιδας, χορηγείται από το στόμα και θεωρείται ότι αποτελεί μια από τις πλέον σημαντικές εξελίξεις για τη θεραπεία της νόσου.

Πειραματική θεραπεία για Ντουσέν Φάρμακο που βοηθά τον οργανισμό να παρακάμψει τη μεταλλαγή που προκαλεί τη μυϊκή δυστροφία Ντουσέν κατάφερε να αυξήσει τη μυϊκή μάζα και τη λειτουργία των μυών ορισμένων ασθενών. Παιδιά ασθενείς, ηλικίας 5-15 ετών, που δοκίμασαν το σκεύασμα παρουσίασαν σημαντική αύξηση στις μυϊκές ίνες και στην παραγωγή της πρωτεΐνης δυστροφίνη, η οποία λείπει από τον οργανισμό τους και είναι απαραίτητη για την παραγωγή και διατήρηση των μυϊκών ινών. Δεν διερευνήθηκε, ωστόσο, εάν βελτιώνει και κινητική τους κατάσταση.

Χάπι news Φάρμακο για το AIDS; Οι επιστήμονες του ΜΙΤ, του Τεχνολογικού Ινστιτούτου της Μασαχουσέτης, φαίνεται ότι βρήκαν το φάρμακο που σκοτώνει όλους τους θανατηφόρους ιούς, ανάμεσά τους και αυτόν του AIDS.Στόχος του, η ενεργοποίηση της αυτοκαταστροφής κυττάρων, τα οποία έχουν επιμολυνθεί από οποιονδήποτε ιό, με αποτέλεσμα να σταματήσει η εξάπλωση της μόλυνσης στα υγιή κύτταρα. Χρησιμοποιεί, δηλαδή, τα ανθρώπινα κύτταρα, που προέρχονται από τα συστήματα φυσικής άμυνας του οργανισμού, εναντίον κάθε μορφής ιογενούς επιμόλυνσης. Τα πρώτα δείγματα δείχνουν ότι καταπολεμά τον ιό της πολιομυελίτιδας, της λύσσας, της

ισπανικής γρίπης (δάγκειος πυρετός) και της ιλαράς, ενώ θεράπευσε στο 100% το θανατηφόρο στέλεχος Η1Ν1 της γνωστής γρίπης των χοίρων. Ακόμη, φαίνεται ότι εξουδετερώνει μια σειρά από γνωστούς ιούς (ρινοϊούς) που προκαλούν το κοινό κρυολόγημα. «Η θεραπεία είναι ταχεία. Μπορεί να εξολοθρεύσει τους παθογόνους οργανισμούς, αλλά και να εξαφανίσει άμεσα τα συμπτώματα της λοίμωξης. Προπαιδευτικά τεστ δείχνουν ότι μπορεί να δράσει και προληπτικά, γεγονός που σημαίνει ότι ίσως είναι σε θέση να αποτρέψει εξαρχής τη λοίμωξη από κάποιον ιό», εξηγεί ο επικεφαλής της μελέτης Δρ Μάικ Ράιντερ.

Φάρμακο για την προστασία των παχύσαρκων από ασθένειες που σχετίζονται με τα κιλά τους αναμένεται το επόμενο διάστημα. Βασίζεται στο κόκκινο κρασί και συγκεκριμένα στην ουσία ρεσβερατρόλη, που είναι όπλο κατά της καρδιοπάθειας.

Γράφει η Αλέκα Κόγκα

Ασπίδα για τη γρίπη Αντίσωμα που μπορεί να καταπολεμήσει όλους τους ιούς γρίπης εντόπισε διεθνής ομάδα επιστημόνων. Πιο συγκεκριμένα, απομόνωσαν από δείγματα ανοσοποιητικών κυττάρων ένα αντίσωμα, το οποίο επιτίθεται σε μια πρωτεΐνη που υπάρχει στην επιφάνεια όλων των ιών της γρίπης Α. Από τις δοκιμές διαπιστώθηκε ότι το αντίσωμα εξουδετέρωσε όλους τους υπότυπους της γρίπης Α.Το γεγονός αυτό κάνει τους ειδικούς να αισιοδοξούν ότι ανοίγει ο δρόμος για ένα καθολικό εμβόλιο, το οποίο θα χορηγείται μια φορά και θα διαρκεί μια ζωή. Κατά της εξασθένησης οστών Μια καινοτόμο θεραπεία για τις οστικές μεταστάσεις ενέκρινε πρόσφατα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Συγκεκριμένα σε όλα τα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης δόθηκε άδεια κυκλοφορίας σε ουσία για την πρόληψη των σκελετικών συμβαμμάτων (παθολογικό κάταγμα, ακτινοβολία στα οστά, συμπίεση του νωτιαίου μυελού ή χειρουργική επέμβαση σε οστό) σε ενήλικες με οστικές μεταστάσεις από συμπαγείς όγκους. Πρόκειται για ένα πλήρως ανθρώπινο μονοκλωνικό αντίσωμα, το οποίο δεσμεύει την πρωτεΐνη που έχει βασικό ρόλο στον σχηματισμό, τη λειτουργία και την επιβίωση των κυττάρων που αποδομούν τα οστά, με τελικό αποτέλεσμα τη μείωση της καταστροφής τους. Χορηγείται ως υποδόρια ένεση 120 mg και δεν σχετίζεται με νεφρική τοξικότητα.


ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011

in•vitro•33

Science Τεχνολογία

Γράφει η Αλέκα Κόγκα

Μεταμόσχευση μήτρας στην Τουρκία Τη δεύτερη παγκοσμίως μεταμόσχευση μήτρας πραγματοποίησαν Τούρκοι επιστήμονες στο πανεπιστημιακό νοσοκομείο της Αττάλειας. Λήπτρια η 21χρονη Ντεριά Σερτ, η οποία έπασχε από το σύνδρομο Mayer, είχε δηλαδή γεννηθεί χωρίς μήτρα. Η δύσκολη και περίπλοκη επέμβαση διάρκειας δέκα ωρών ήταν επιτυχής και οι χειρουργοί ελπίζουν ότι ο οργανισμός της νεαρής θα δεχτεί το μόσχευμα, ενώ έπειτα από ειδικές θεραπείες θα καταφέρει στο μέλλον, μέσω εξωσωματικής γονιμοποίησης, να κυοφορήσει και να γίνει μητέρα. Να σημειώσουμε ότι είναι η δεύτερη προσπάθεια μεταμόσχευσης του αναπαραγωγικού οργάνου, και όλοι ελπίζουν να είναι και η πρώτη επιτυχημένη. Η πρώτη απόπειρα είχε γίνει δέκα χρόνια πριν, στη Σαουδική Αραβία, σε μια 26χρονη ασθενή. Ωστόσο, το μόσχευμα δεν λειτούργησε καλά και οι γιατροί υποχρεώθηκαν να το αφαιρέσουν τρεις μήνες μετά την επέμβαση.

Δίσκοι σαν αληθινοί Νέα κυτταρικά εμφυτεύματα μεσοσπονδύλιων δίσκων, πιστά αντίγραφα των αληθινών, υπόσχονται να λύσουν τα προβλήματα στη σπονδυλική στήλη και στη μέση, τα οποία ταλαιπωρούν χιλιάδες ανθρώπους παγκοσμίως. Οι δίσκοι αυτοί περιέχουν ζωντανά κύτταρα που απορροφούν τους κραδασμούς και λειτουργούν όπως οι αληθινοί δίσκοι, που βρίσκονται ανάμεσα στους σπονδύλους. Πρόκειται ουσιαστικά για ζωντανούς ιστούς που μπορούν να προσαρμοστούν στις συνθήκες του κάθε οργανισμού και – όπως έχουν δείξει τα πρώτα πειράματα – αντέχουν στην πίεση, ενώ με την πάροδο του χρόνου βελτιώνεται η λειτουργία τους. Σύμφωνα με τους ερευνητές, οι κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους των νέων μεσοσπονδύλιων δίσκων θα μπορούσαν να γίνουν μέσα στην επόμενη πενταετία.

Ηλεκτρονικό tattoo Μια συσκευή λεπτότερη κι από ανθρώπινη τρίχα – κάτι σαν ηλεκτρονικός αισθητήρας – τοποθετείται πάνω στο δέρμα και παρακολουθεί την καρδιά και τον εγκέφαλο ασθενών. Το «ηλεκτρονικό» αυτό τατουάζ κολλάει πάνω στο δέρμα και κινείται μαζί του χωρίς να σπάει, έχοντας παράλληλα τη δυνατότητα, μέσω ειδικών κυψελών, να μετρά και να ελέγχει τη δραστηριότητα των κάτω άκρων, της καρδιάς και του εγκεφάλου, απαλλάσσοντας τους ασθενείς από τα καλώδια και τις οθόνες των εργαστηρίων. Οι μετρήσεις, μάλιστα, ήταν αντίστοιχες με εκείνες των συμβατικών μεθόδων για την παρακολούθηση ασθενών.

Μια συσκευή που μοιάζει με ρολόι μετράει τις μπουκιές μας, βοηθώντας μας να χάσουμε βάρος. Φοριέται στο χέρι, μετρά τις θερμίδες που καταναλώνονται, τόσο σε κάθε γεύμα όσο και ημερησίως, και μπορεί να εξελιχθεί σε απαραίτητο εργαλείο κατά των περιττών κιλών.

Γόνιμο τεχνητό σπέρμα

Μ

ια μελέτη από την Ιαπωνία έρχεται να δώσει ελπίδα σε πολλούς άνδρες που αντιμετωπίζουν προβλήματα γονιμότητας, καθώς σπέρμα εργαστηρίου χάρισε την πατρότητα σε στείρα πειραματόζωα. Οι ερευνητές μπόρεσαν να μετατρέψουν εμβρυϊκά βλαστικά κύτταρα σε κύτταρα που μοιάζουν επιβλαστικά (πρόκειται για κύτταρα που εντοπίζονται στα έμβρυα των θηλαστικών, όταν εκείνα βρίσκονται σε πρώιμο στάδιο ανάπτυξης και μπορούν να μετατραπούν με φυσικό τρόπο στον οργανισμό, τόσο σε κύτταρα που μπορούν να δώσουν σπέρμα όσο και σε εκείνα από τα οποία μπορούν να δημιουργηθούν ωάρια). Εν συνεχεία, μέσω ειδικών τεχνικών που μιμούνται τη φύση, τα κύτταρα αυτά μετατράπηκαν σε αρχέγονα σπερματοκύτταρα, τα οποία με τη σειρά τους μεταμοσχεύθηκαν στους όρχεις αρσενικών πειραματόζωων που δεν μπορούσαν να παράγουν σπέρμα. Το «τεχνητό» σπέρμα που προέκυψε, μπόρεσε να γονιμοποιηθεί και τελικά να γεννήσει φυσιολογικούς, υγιείς και γόνιμους απογόνους. Οι πρωταγωνιστές, μάλιστα, του εγχειρήματος λένε ότι τα ποσοστά επιτυχίας είναι

συγκρίσιμα με την σπερματέγχυση. Παρότι η δημιουργία σπέρματος δεν είναι κάτι άγνωστο για τους εργαστηριακούς κύκλους, είναι η πρώτη φορά που η χρήση σπέρματος εργαστηρίου οδηγεί στη γέννηση απογόνων χωρίς προβλήματα υγείας. Προκειμένου μια τέτοια τεχνική να εφαρμοστεί στον άνθρωπο, θα πρέπει να γίνει χρήση ενήλικων κυττάρων (καθώς οι υποψήφιοι πατεράδες δεν διαθέτουν εμβρυϊκά κύτταρα), τα οποία θα πρέπει προηγουμένως να αποκτήσουν τις ιδιότητες των εμβρυϊκών βλαστοκυττάρων (iPS). Η μέθοδος αυτή, που ονομάζεται επαναπρογραμματισμός των κυττάρων, είναι πολλά υποσχόμενη – πλην, όμως, βρίσκεται ακόμη σε αρχικό στάδιο. Χρειάζονται πολλές βελτιώσεις και έρευνες μέχρι να δημιουργηθεί ανθρώπινο σπέρμα στο εργαστήριο. Ωστόσο, όπως λένε οι επιστήμονες, είναι κάτι που κάποια στιγμή θα συμβεί. Επόμενος στόχος των ερευνητών του Κιότο είναι η παραγωγή και θηλυκών γεννητικών κυττάρων, τα οποία αποτελούν γι’ αυτούς μια πρόκληση, καθώς η δημιουργία τους είναι διαφορετική και πιο δύσκολη, δεδομένου ότι δεν έχει βρεθεί ο τρόπος που θα εμφυτευθούν τα ωάρια στις ωοθήκες.

Νέα χτυποκάρδια Ένα πρωτοποριακό πείραμα μπορεί να φέρει επανάσταση στις μεταμοσχεύσεις καρδιάς, καθώς στο μέλλον ίσως είναι εφικτή η δημιουργία νέα καρδιάς από βλαστοκύτταρα. Ερευνητές αφαίρεσαν όλα τα μυϊκά καρδιακά κύτταρα από πειραματόζωο, προσθέτοντας στη συνέχεια νέα κύτταρα στα αγγεία και στις καρδιακές βαλβίδες που είχαν κρα-

τήσει. Αυτά αναπτύχθηκαν αμέσως λειτουργώντας ως αντλίες αίματος κι αυξάνοντας τις ελπίδες για την παραγωγή τεχνικών οργάνων. Οι ειδικοί πιστεύουν ότι στο μέλλον θα μπορέσουν ενδεχομένως όλα τα όργανα να δημιουργούνται από βλαστοκύτταρα, και να δίνουν λύσεις ζωής σε ασθενείς με σοβαρές παθήσεις όπως η καρδιακή ανεπάρκεια.


ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011

34•in•vitro

Ρεπορτάζ Λέμφωμα

Γράφει η Βασιλική Μανιάτη

Εχθρός η άγνοια Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα, εξάλλου, άγνοια για το πρόβλημα της υγείας τους δηλώνουν περισσότεροι από τους μισούς ασθενείς με λέμφωμα. Πιο συγκεκριμένα, από τους συμμετέχοντες στην έρευνα πάνω από το 50% δήλωσε καθόλου ή μέτρια ενημερωμένο σχετικά με το είδος θεραπείας που ακολουθεί, την πιθανή πορεία της νόσου, τις ανεπιθύμητες ενέργειες και τη διάρκεια της θεραπείας. Η ιατρική αντιμετώπιση της εν λόγω ασθένειας γίνεται από αιματολόγους και σε ορισμένες περιπτώσεις από ογκολόγους και ξεκινά υποχρεωτικά από τη διαδικασία εκτίμησης της έκτασης και της εντόπισης του λεμφώματος (δηλαδή του σταδίου), που καλείται «σταδιοποίηση». Η θεραπευτική στρατηγική κάθε περιστατικού ξεχωριστά καθορίζεται, εκτός από τον τύπο και το στάδιο της νόσου, από την ηλικία και τις άλλες παθήσεις του ασθενούς, από άλλες φαρμακευτικές αγωγές και – υπό ορισμένες συνθήκες – από το κοινωνικό και επαγγελματικό status. Σε αδρές γραμμές, σε λεμφώματα που εκτιμώνται ως χαμηλού ρίσκου και βραδείας εξέλιξης, ο πρωταρχικός θεραπευτικός στόχος είναι η διατήρηση της μακροβιότητας με την καλύτερη δυνατή ποιότητα ζωής, ενώ στα λεγόμενα επιθετικά λεμφώματα υψηλού ρίσκου, κύριο στόχο των ειδικών αποτελεί η διάσωση του ασθενούς την κρίσιμη περίοδο του κινδύνου και η οριστική ίασή του. Νέες θεραπείες Στα συμβατικά όπλα αντιμετώπισης ��ων λεμφωμάτων – και γενικότερα των κακοηθειών –, όπως η χημειοθεραπεία και η ακτινοβολία, τα τελευταία χρόνια προστέθηκαν η χρήση μονοκλωνικών αντισωμάτων (ανοσοθεραπεία), η χρήση λεγόμενων βιολογικών παραγόντων, η ανοσο-ραδιοθεραπεία, ενώ προ των πυλών της ευρύτερης εφαρμογής της βρίσκεται και η γονιδιακή θεραπεία. Μικρό, αλλά αξιόλογο ποσοστό ασθενών θεραπεύεται και με τη μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων (ή μεταμόσχευση μυελού των οστών, όπως ονομαζόταν παλαιότερα), που πραγματοποιείται σε ολοένα και μεγαλύτερο αριθμό ιδρυμάτων τόσο στην Ελλάδα (10 αυτή τη στιγμή) όσο και στο εξωτερικό. Πάντως η ποιότητα ζωής των ασθενών στην Ελλάδα φαίνεται να είναι συνολικά καλύτερη, σε σύγκριση με άλλους Ευρωπαίους πάσχοντες από τη νόσο. Επιπλέον στις κλίμακες της κοινωνικής λειτουργικότητας και του ρόλου τους στη ζωή, οι Έλληνες ασθενείς έχουν υψηλότερη μέση βαθμολογία, καθώς φαίνεται ότι ο κοινωνικός τους ρόλος δεν επηρεάζεται ιδιαίτερα από το γεγονός ότι είναι ασθενείς. Αντίθετα, συναισθηματικά βρίσκονται σε δυσμενέστερη σχέση.

Συνεργάστηκε ο Α. Ζώμας, επιστημονικός υπεύθυνος του Αιματολογικού Τμήματος της Δ’ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής του Νοσοκομείου «Αττικόν» και Διευθυντής ΕΣΥ

Τις τελευταίες δεκαετίες οι στατιστικές καταγράφουν μία μικρή, συνεχή αύξηση του αριθμού των νέων περιστατικών με λέμφωμα, κάτι που προβληματίζει την επιστημονική κοινότητα και κινητοποιεί διαρκώς μεγαλύτερα κεφάλαια και ειδικευμένο προσωπικό στην έρευνα και την αντιμετώπισή του.

Ένας μεγάλος «μίμος»

Τ

ο σώμα μας αποτελείται από κύτταρα, τα περισσότερα από τα οποία έχουν έναν μικρό, αλλά αυστηρά καθορισμένο κύκλο ζωής και στη συνέχεια αντικαθίστανται από νεότερα. Ορισμένες φορές, ο κύκλος ζωής των κυττάρων δεν εξελίσσεται ομαλά, οπότε τα κύτταρα αναπτύσσονται και πολλαπλασιάζονται χωρίς έλεγχο, ενώ μπορεί να μην πεθάνουν, σύμφωνα με τον αρχικό τους προγραμματισμό. Αυτό το φαινόμενο συμβαίνει στον καρκίνο. Στο λέμφωμα, ο ανώμαλος πολλαπλασιασμός των κυττάρων αφορά στα λεμφοκύτταρα (αμυντικά κύτταρα του αίματος). Το λεγόμενο λεμφικό σύστημα, στο οποίο ανήκουν τα λεμφοκύτταρα, συμμετέχει ενεργά στη ρύθμιση των αμυντικών μηχανισμών του οργανισμού και της βελτίωσης της κυκλοφορίας των υγρών και των ηλεκτρολυτών. Κάποιες φορές το λέμφωμα συγχέεται με άλλες παθήσεις, όπως λοιμώξεις, φλεγμονές, νοσήματα του κολλαγόνου, απλές κύστες ή μεταστατικό καρκίνο συμπαγών οργάνων και γι’ αυτό τον λόγο στη βιβλιογραφία αναφέρεται ως «ο μεγάλος μίμος».

Τα είδη της νόσου Το λέμφωμα είναι ο πέμπτος πιο συχνός καρκίνος στην Ευρώπη. Προσβάλλει συχνότερα άτομα μεγαλύτερα των 50 ετών και χαρακτηρίζεται κυρίως από ανώδυνη και προοδευτική διόγκωση ενός ή περισσότερων λεμφαδένων. Η διάγνωση του λεμφώματος γίνεται με βιοψία μέρους ή ολόκληρου του λεμφαδένα, η οποία, μάλιστα, καλό θα ήταν να εξετάζεται σε εξειδικευμένα παθολογοανατομικά κέντρα, όπου γίνεται και ακριβέστερα η τυποποίηση του είδους του λεμφώματος (υπάρχουν τουλάχιστον 40 μείζονες τύποι). Σύμφωνα με τις πρόσφατες ταξινομήσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, τα λεμφώματα γενικά ταξινομούνται ως επιθετικά ή βραδέως εξελισσόμενα. Το λέμφωμα Hodgkin χαρακτηρίζεται από λεμφοκύτταρα τύπου Reed-Sternberg, ενώ τα λεμφώματα Μη Hodgkin αφορούν στα Β και τα Τ κύτταρα. Τα συμπτώματα του λεμφώματος είναι τα εξής: • Διόγκωση λεμφαδένων (κυρίως του λαιμού, της μασχάλης και της κοιλιάς), η οποία συνήθως είναι ανώδυνη και μπορεί να είναι το μοναδικό σύμπτωμα • Πυρετός • Νυχτερινές εφιδρώσεις • Απώλεια βάρους, χωρίς ο ασθενής να το έχει επιδιώξει ή χωρίς να οφείλεται σε κάποιον άλλο γνωστό λόγο • Έντονο αίσθημα κόπωσης και αναιμία • Διόγκωση του σπλήνα ή και του ήπατος • Πόνοι στα οστά και φαγούρα.


ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011

in•vitro•35

Ρεπορτάζ

Συνεργάστηκε το Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ΚΕΕΛΠΝΟ)

Ιός του Δυτικού Νείλου

Γράφει η Βίκυ Καρατζαφέρη

Η

επιδρομή των κουνουπιών φέτος το καλοκαίρι διέσπειρε τη μόλυνση από τον ιό του Δυτικού Νείλου και κρατά ακόμη σε επιφυλακή τις υγειονομικές αρχές της χώρας. Τι είναι, όμως, αυτή η λοίμωξη και τι πρέπει να προσέχουμε; Η λοίμωξη από τον ιό του Δυτικού Νείλου (West Nile virus, WNV) είναι νόσημα που μεταδίδεται κυρίως από τσίμπημα κουνουπιού και προσβάλλει ζώα (άγρια πτηνά, άλογα) και τον άνθρωπο.

Ο ιός δεν μεταδίδεται από άτομο σε άτομο: Δεν μεταδίδεται μέσω της συνήθους κοινωνικής (π.χ. άγγιγμα, φιλί), σεξουαλικής ή άλλης επαφής.

ς α χί

η τ ς ς α ό νησ ι Ο υ

έτσι, η ε κ η τ ομάσ ε για πρώτ ίλου ν ο ς ό ηκ Νε Οι ωρίστ υ Δυτικού 9 ν γ α ν γιατί α επαρχία το 37. Το 199 στην άντα το 19 ώτη φορά ά ρ ο φ υγκ ια πρ στην Ο ρίστηκε γ Α. ω Π αναγν στις Η

Τα ναι και τα όχι της μετάδοσης Μολυσμένα κουνούπια: Ο κύριος τρόπος μετάδοσης είναι μέσω τσιμπήματος μολυσμένου κουνουπιού (συνήθως το κοινό κουνούπι). Τα κουνούπια μολύνονται από άρρωστα πτηνά ή άλλα ζώα (π.χ. άλογα). Μεταγγίσεις, μεταμοσχεύσεις: Σε πολύ μικρό αριθμό περιπτώσεων έχει αναφερθεί μετάδοση του ιού από μεταμόσχευση οργάνου, μετάγγιση αίματος και σπάνια από τη μητέρα στο έμβρυο (συγγενής λοίμωξη).

Τα συμπτώματα της λοίμωξης Σύμφωνα με τους ειδικούς από το Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ΚΕΕΛΠΝΟ), οκτώ στους δέκα που μολύνονται δεν εμφανίζουν συμπτώματα. Δύο στους δέκα εμφανίζουν ήπια συμπτωματολογία, όπως πυρετό, πονοκέφαλο, αδυναμία, πόνους στους μυς και τις αρθρώσεις κ.ά., ενώ 1 στους 100 ασθενείς εμφανίζει σοβαρή κλινική νόσο, που προσβάλλει το κεντρικό νευρικό σύστημα, με πονοκέφαλο, υψηλό πυρετό, δυσκαμψία αυχένα, απάθεια, αποπροσανατολισμό, κώμα, τρόμο, σπασμούς, μυϊκή αδυναμία και παράλυση. Μετά το τσίμπημα του κουνουπιού μεσολαβούν συνήθως 2 - 14 ημέρες (χρόνος επώασης) μέχρι την εμφάνιση των συμπτωμάτων. Στις ήπιες περιπτώσεις τα συμπτώματα περνούν μόνα τους, ενώ στα πιο σοβαρά περιστατικά, που χρειάζεται να νοσηλευτούν, χορηγείται υποστηρικτική θεραπεία (χορήγηση ενδοφλέβιων υγρών, πιθανή εισαγωγή σε μονάδα εντατικής θεραπείας για μηχανική αναπνευστική υποστήριξη κ.λπ.).

Τρόποι αποφυγής της μόλυνσης > >

 α αποφεύγονται τα τσιμπήματα των Ν κουνουπιών. Χρήση εντομοαπωθητικών στο ακάλυπτο δέρμα και πάνω από τα ρούχα. Χρησιμοποιούνται δραστικές ουσίες, μεταξύ των οποίων το DEET (Ν,Ν διεθυλο-μετα-τολουαμίδη), ικαριδίνη ή πικαριδίνη (Picaridin [KBR 3023]) και φυσικές ουσίες όπως αιθέρια έλαια ευκαλύπτου (που όμως έχουν σχετικά μειωμένη εντομοαπωθητική δράση). Ο χρόνος δράσης των εντομοαπωθητικών ουσιών κυμαίνεται από 1 έως 4-5 ώρες. Για τα εντομοαπωθητικά που περιέχουν DEET προτιμώνται τα σκευάσματα με συγκέντρωση 30-50% για τους ενήλικες και 10-30% για τα παιδιά. Δεν υπάρχει αντένδειξη για τη χρήση σε εγκύους και θηλάζουσες μητέρες, ενώ δεν συστήνεται η χρήση τους στα βρέφη μέχρι 2 μηνών. Τα εντομοαπωθητικά προϊόντα πρέπει να επαλείφο-

νται μετά τα αντιηλιακά και δεν πρέπει να έρχονται σε επαφή με το στόμα, τα μάτια και το βλεννογόνο της μύτης. Σε όλες τις περιπτώσεις πρέπει να ακολουθούνται οι οδηγίες του κατασκευαστή. Χρήση εντομοκτόνων στον αέρα. Περιέχουν πυρεθρινοειδή (π.χ. περμεθρίνη), ουσίες που προσβάλλουν το νευρικό σύστημα των εντόμων και τα αποπροσανατολίζουν. Κυκλοφορούν στο εμπόριο στις εξής μορφές: αερόλυμα (αεροζόλ), ταμπλέτες, εξατμιζόμενο διάλυμα, σπιράλ («φιδάκια») κ.τ.λ. Πρέπει να τηρούνται οι οδηγίες του κατασκευαστή. Δεν πρέπει να εφαρμόζονται στο δέρμα. Προσοχή κατά τις πιο σημαντικές ώρες έκθεσης στα τσιμπήματα. Τα περισσότερα είδη κουνουπιών που μεταφέρουν τον ιό τσιμπούν από το σούρουπο μέχρι το χάραμα.

>

>

> > > > >

 ρήση κατάλληλων ενδυμάτων. Ρούχα Χ που καλύπτουν όσο περισσότερο γίνεται το σώμα (μακριά μανίκια και παντελόνια). Πιο αποτελεσματικά είναι τα ανοιχτόχρωμα και φαρδιά ρούχα. Συχνά λουτρά καθαριότητας για την απομάκρυνση του ιδρώτα. Να απομακρύνονται τα κουνούπια από τους εσωτερικούς χώρους του σπιτιού. Αντικουνουπικά πλέγματα (σίτες που εμποδίζουν τη δίοδο κουνουπιών) στα ανοίγματα του σπιτιού (π.χ. παράθυρα, φεγγίτες, αεραγωγοί τζακιού), περιοδικός έλεγχος και συντήρησή τους. Χρήση κουνουπιέρας σε περιοχές με μεγάλη πυκνότητα κουνουπιών ή σε περιπτώσεις που αντενδείκνυται η χρήση άλλων προστατευτικών μέσων (όπως χρήση εντομοαπωθητικών από θηλάζουσες μητέρες και βρέφη). Είναι πιο αποτελεσματικές όταν είναι εμβαπτισμένες σε εντομοαπωθητικό.

>

> > >

 πομάκρυνση του στάσιμου νερού Α από λεκάνες, βάζα, γλάστρες, παλιά λάστιχα, υδρορροές και άλλα μέρη του κήπου, ώστε να μην έχουν πρόσβαση τα κουνούπια σε λιμνάζοντα νερά που αποτελούν σημεία εναπόθεσης των αυγών τους. Σημειώνεται ότι ακόμα και το έδαφος που παραμένει για μεγάλα διαστήματα υγρό μπορεί να αποτελέσει σημείο εναπόθεσης αυγών. Χρήση ανεμιστήρων ή κλιματιστικών. Ο δροσερός αέρας μειώνει τη δραστηριότητα των κουνουπιών, αλλά δεν τα σκοτώνει. Η χρήση ανεμιστήρων (ιδίως οροφής) δυσχεραίνει, πάντως, την προσέγγιση των εντόμων. Καλό κούρεμα γρασιδιού, θάμνων, φυλλωσιών (σημεία που βρίσκουν καταφύγιο ενήλικα κουνούπια). Χρήση λαμπτήρων κίτρινου χρώματος για τον φωτισμό εξωτερικών χώρων (προσελκύουν λιγότερο τα κουνούπια).


ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011

36•in•vitro

Η δίαιτα

Συνεργάστηκε η κ. Παρασκευή Κουστουράκη, Κλινική Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Ενδεικτικό διαιτολόγιο Πρωινό:

• Γιαούρτι με χαμηλά λιπαρά, νιφάδες βρώμης, αποξηραμένα δαμάσκηνα και σταφίδες. Δεκατιανό:

• Μία μπανάνα. Μεσημεριανό:

• Φιλέτο σολομού ψητό με σάλτσα σόγιας και μελιού, καστανό ρύζι και σαλάτα πράσινων λαχανικών με ελαιόλαδο. Απογευματινό:

• Μία μικρή μαύρη σοκολάτα με ξηρούς καρπούς. Βραδινό:

• Σαλάτα πράσινων λαχανικών (π.χ. σπανάκι ή ρόκα) με ρόδι, καρύδια, ελαιόλαδο και μοτσαρέλα.

Τips >

 εν βοηθούν όλα τα γλυκά στην πνευμαΔ τική διέγερση. Επιλέξτε μαύρη σοκολάτα, που είναι πλούσια σε αντιοξειδωτικά (φλαβονοειδή) και καφεΐνη. Προτιμήστε αυτή που έχει και ξηρούς καρπούς. Μην αμελείτε την κατανάλωση φρούτων και λαχανικών. Σας προσφέρουν πληθώρα αντιοξειδωτικών, καταναλώνονται σε διάφορες μορφές και αποτελούν απολαυστικό σνακ για όλες τις ώρες. Τα αβγά περιέχουν χολίνη, ένα συστατικό που ενδυναμώνει τη μνήμη και ενισχύει τη δυνατότητα συγκέντρωσης. Άτομα που εμφάνισαν έλλειψη χολίνης είχαν ασθενή μνήμη και ήταν επιρρεπή στη νόσο Αλτσχάιμερ. Το πρωινό είναι εξαιρετικά σημαντικό γεύμα, μην το παραλείπετε. Τα παιδιά που κατανάλωναν πρωινό είχαν υψηλότερη απόδοση σε πρωινά τεστ σε σύγκριση με τα παιδιά που δεν κατανάλωναν. Η μεσογειακή διατροφή φαίνεται πως σχετίζεται με την καλύτερη υγεία του εγκεφάλου. Απολαμβάνοντας, λοιπόν, την παραδοσιακή ελληνική κουζίνα, ταυτόχρονα θωρακίζετε τον εγκέφαλό σας.

> > > >

της ευφυΐας

Γράφει η Βασιλική Μανιάτη

Νους υγιής εν σώματι υγιεί

Α

πό τα πολύ παλιά χρόνια ήταν γνωστή η ευεργετική επίδραση που έχει η φυσική δραστηριότητα στη διατήρηση ενός υγιούς πνεύματος. Το πιο σημαντικό όμως στο ρητό «νους υγιής εν σώματι υγιεί» είναι η αλληλεπίδραση σώματος και πνεύματος. Κανένα από τα δύο δεν μπορεί να διατηρηθεί υγιές, εάν το δεύτερο «πάσχει». Στις μέρες μας, η ενασχόληση με το σώμα είναι διάχυτη παντού. Η δημιουργία και η διατήρηση ενός υγιούς και καλλίγραμμου σώματος αποτελεί σημαντικό κομμάτι της ζωής του σύγχρονου ανθρώπου. Γυμναστήρια, ινστιτούτα αισθητικής και αδυνατίσματος αλλά και πολυάριθμα προϊόντα ομορφιάς διατίθενται για την επίτευξη του σκοπού αυτού. Με το πνεύμα, όμως, τι γίνεται; Δίνεται εξίσου μεγάλη σημασία για τη διατήρηση ενός υγιούς πνεύματος; Όλοι γνωρίζουμε ότι ο εγκέφαλος αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά όργανα του ανθρώπινου

σώματος. Χωρίς αυτόν όλο το οικοδόμημα του ανθρώπινου σώματος μπορεί να καταρρεύσει. Με την πάροδο του χρόνου τα νευρικά κύτταρα του εγκεφάλου εκφυλίζονται. Αποτέλεσμα: Βασικές λειτουργίες, όπως η μνήμη, η συγκέντρωση, η πνευματική απόδοση αλλά και η διαδικασία της μάθησης, γίνονται βραδύτερες και ασθενέστερες. Ένας από τους παράγοντες που μπορεί να επηρεάσει την εκφύλιση των νευρικών κυττάρων του εγκεφάλου είναι αναμφισβήτητα η διατροφή. Πολλά από τα θρεπτικά συστατικά που ο άνθρωπος πρέπει να προσλαμβάνει καθημερινά, συμβάλλουν στη σωστή λειτουργία του νευρικού συστήματος, ενώ η έλλειψή τους σχετίζεται με πνευματική κόπωση, αδυναμία συγκέντρωσης και κακή μνήμη. Το σωματικό βάρος φαίνεται επίσης, με βάση επιστημονικά δεδομένα, να σχετίζεται με τη μνήμη. Άλλωστε, η παχυσαρκία θεωρείται ότι αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης άνοιας.


ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011

IN•VITRO•37

Τι χρειάζεται για «κοφτερό» µυαλό

5 τρόφιµα must για υψηλό IQ Σολωμός

206 kcal/113 γρ., κάλυψη ΣΗΠ: τρυπτοφάνη 103%, ω-3 λιπαρά οξέα 87%, σελήνιο 76%, µαγνήσιο 34%.

Ρόδι

234 kcal/1 µέτριο (282 γρ.), κάλυψη ΣΗΠ: βιταµίνη C 48%, µαγνήσιο 17%.

Καρύδια

773 kcal/1 φλιτζάνι (125 γρ.), κάλυψη ΣΗΠ: βιταµίνη C 48%, µαγνήσιο 63%, σίδηρος 22%, βιταµίνη E 11%, ω-3 λιπαρά οξέα 500%.

Καστανό ρύζι

216 kcal/1 φλιτζάνι (195 γρ.), κάλυψη ΣΗΠ: υδατάνθρακες 15%, νιασίνη 15%, βιταµίνη Β6 14%, µαγνήσιο 21%, σελήνιο 27%.

Μπανάνα

200 kcal/1 φλιτζάνι (225 γρ.), κάλυψη ΣΗΠ: υδατάνθρακες 17%, βιταµίνη C 33%, βιταµίνη Β6 41%, µαγνήσιο 15%.

Έρευνες έδειξαν ότι η καλή διατροφή από την αρχή της ζωής µας, αµέσως µετά το θηλασµό, παίζει σηµαντικό ρόλο, ενδεχοµένως πολύ µεγαλύτερο από αυτόν της καλής δίαιτας σε µεγαλύτερη ηλικία, ως προς τη βελτιστοποίηση της αντιληπτικής ανάπτυξης.

ΠΟΛΛΆ ΤΡΌΦΙΜΑ που καταναλώνονται καθηµερινά αποτελούν πολύτιµη ασπίδα για τη διατήρηση «κοφτερού» µυαλού. Μέγιστης σηµασίας συστατικό για τη σωστή λειτουργία του εγκεφάλου αποτελεί η γλυκόζη. Η γλυκόζη είναι το βασικό συστατικό των υδατανθράκων και το αποκλειστικό καύσιµο του εγκεφάλου. Χωρίς την παρουσία γλυκόζης η οµαλή λειτουργία του εγκεφάλου διαταράσσεται µε άµεσες συνέπειες στη µνήµη. Τα αντιοξειδωτικά είναι επίσης απαραίτητα για την προστασία των εγκεφαλικών κυττάρων. Πρόκειται για ουσίες που δεσµεύουν τις ελεύθερες ρίζες – τους κύριους υπεύθυνους της φθοράς των κυττάρων – και τις εξουδετερώνουν, µετατρέποντάς τις σε µη τοξικές, άρα και ακίνδυνες για τον ανθρώπινο οργανισµό. Η διαδικασία αυτή προστατεύει τον εγκέφαλο από τη γήρανση, µε αποτέλεσµα τη βελτίωση της µάθησης και της µνήµης. Τα γνωστά σε όλους πολυακόρεστα λιπαρά οξέα (ω-3) είναι σηµαντικά και στη λειτουργία του εγκεφάλου. Είναι απαραίτητα για την οικοδόµηση των εγκεφαλικών κυττάρων. Σύγχρονες µελέτες έδειξαν ότι η διατροφή που είναι πλούσια σε ω-3 λιπαρά οξέα προστατεύει από την απώλεια της µνήµης, την καταστροφή των εγκεφαλικών κυττάρων και τη νόσο Αλτσχάιµερ. Αμινοξέα "κλειδιά" Η τρυπτοφάνη είναι ένα από τα αµινοξέα που απαιτούνται για την οµαλή λειτουργία του εγκεφάλου. Αποτελεί την πρόδροµη ουσία για τη σύνθεση της σεροτονίνης, η οποία σχετίζεται µε την καλή διάθεση, τη µείωση του άγχους, την τόνωση και την καλή λειτουργία της µνήµης. Η καλή λειτουργία του νευρικού συστήµατος εξαρτάται και από την επαρκή πρόσληψη των βιταµινών του συµπλέγµατος Β. Η έλλειψή τους σχετίζεται µε την πνευµατική κόπωση και την εξασθένηση της µνήµης. Οι βιταµίνες Ε και C, ο σίδηρος, το σελήνιο, το µαγνήσιο και το καροτένιο έχει, επίσης, βρεθεί ότι σχετίζονται µε τη διατήρηση της µνήµης. Η αντιοξειδωτική δράση τους είναι ένας από τους λόγους, κάποια, όµως, από τα προαναφερόµενα θρεπτικά συστατικά συντελούν στην όλη διαδικασία και µε άλλους τρόπους. Το µαγνήσιο, για παράδειγµα, φαίνεται πως αυξάνει την αυτοσυγκέντρωση, ενώ η έλλειψή του οδηγεί σε αύξηση των ορµονών του στρες, γεγονός που µπορεί να οδηγήσει ακόµα και σε κατάθλιψη. Η µακροχρόνια έλλειψη σιδήρου επίσης µπορεί να έχει ως επακόλουθο την αδυναµία συγκέντρωσης και τις δυσκολίες στη µάθηση.


ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011

38•in•vitro

Baby boom

Συνεργάστηκε ο φυσίατρος dr. Θεόκριτος Φελουκατζής

Επιλογή αθλήματος

Γράφει η Αλέκα Κόγκα

Διάπλασις των παίδων Η σωματική διάπλαση οδηγεί, συχνά χωρίς να γίνεται αντιληπτό, στο άθλημα που θα τα καταφέρνει καλύτερα ένα παιδί. Πριν από το γήπεδο, εξάλλου, τα παιδιά αντιμετωπίζουν τον αθλητισμό ως παιχνίδι. Είναι λογικό παιδιά που είναι γρηγορότερα από άλλα να κυνηγήσουν μια μπάλα και προοδευτικά να αγαπήσουν το παιχνίδι μαζί της ώστε αργότερα να ζητήσουν να συμμετάσχουν σε μια ομάδα ποδοσφαίρου. Το ύψος είναι μια καλή κληρονομιά για το μπάσκετ και το βόλεϊ, όπως ο ισχυρός κορμός για την άρση βαρών, τα μακριά πόδια για δρόμους με εμπόδια και τα μακριά χέρια και πέλματα για την κολύμβηση.Παρ’ όλα αυτά η σωματική διάπλαση δεν παίζει πάντα καθοριστικό ρόλο, καθώς έχουμε δει αθλητές μπάσκετ διεθνούς κύρους μετρίου αναστήματος (για τα δεδομένα του αθλήματος πάντα), όπως ο Νίκος Γκάλης.

Πρώτα αθλήματα Ανάλογα με τον χαρακτήρα και την προσωπικότητά του, ένα παιδί θα διαλέξει ατομικό (π.χ. κλασικό αγώνισμα) ή ένα από τα ομαδικά αθλήματα. Η κοινωνικοποίησή του και οι επιδράσεις του περιβάλλοντός του παίζουν τον ρόλο τους. Παιδιά με ομαδικότητα και υψηλό πνεύμα συνεργασίας κατευθύνονται στα ομαδικά αθλήματα, ενώ όσα έχουν αυξημένο εγωισμό, υψηλότερο από τα άλλα το αίσθημα του νικητή ή είναι γενικά πιο «ατομιστές», επιλέγουν ατομικά αθλήματα. Ποτέ δεν είναι αργά για να ασχοληθεί ένα παιδί με τον αθλητισμό. Σε κάθε ηλικία όμως και σε κάθε στάδιο ανάπτυξης υπάρχουν ασκήσεις που ενδείκνυνται και αντενδείκνυνται. Η κολύμβηση είναι κατάλληλη για πρώτο άθλημα, καθώς μπορεί να ξεκινήσει πριν ακόμη περπατήσει ένα παιδί. Η άνωση του νερού δεν καταπονεί το σώμα και τη σπονδυλική του στήλη, οι κραδασμοί στο σώμα είναι ελάχιστοι και συντροφιά με έναν γονιό του, το μωρό παίζει, γυμνάζεται, εξοικειώνεται με το νερό και έρχεται σε επαφή με άλλα παιδιά. Προοδευτικά με τα χρόνια αυξάνονται οι επιλογές. Στην προσχολική ηλικία τα παιδιά έχουν ανάγκη άσκησης, που θα τα βοηθήσει να αναπτύξουν τις βασικές δεξιότητες χωρίς να καταπονηθεί το σώμα τους. Εκτός από παιχνίδια, όπως το κρυφτό και το κυνηγητό, ιδανικό είναι το ποδήλατο. Στη σχολική ηλικία τα παιδιά κατέχουν τις βασικές δεξιότητες και τις περισσότερες κινήσεις και μπορούν να κατανοήσουν τους κανόνες των ομαδικών παιχνιδιών. Μπορούν, λοιπόν, εύκολα να ακολουθήσουν ποδόσφαιρο, μπάσκετ, τένις, πινγκ πονγκ αλλά και ενόργανη γυμναστική. Η ηλικία της εφηβείας απαιτεί ποικιλία δραστηριοτήτων για ολοκληρωμένη μυοσκελετική ανάπτυξη. Αν ο έφηβος δεν αντιμετωπίζει προβλήματα, τότε μπορεί να παρακολουθήσει οποιοδήποτε άθλημα επιθυμεί.

Α

ν και όσοι δραστηριοποιούνται με τον αθλητισμό επισημαίνουν ότι δεν θα πρέπει να υπάρχουν κριτήρια για την επιλογή αθλητικής δραστηριότητας στα παιδιά, καθώς ο στόχος είναι να αθλούνται και να εκτονώνονται, εν τούτοις τα ίδια τα παιδιά από νωρίς εμφανίζουν τη διάθεση για αθλοπαιδιές αλλά και ενδιαφέρον για τα σπορ. Το στοίχημα των γονιών είναι να το διακρίνουν, ώστε να τα κατευθύνουν σωστά, μακριά από δικά τους απωθημένα και όνειρα, σύμφωνα με τις ανάγκες τους και έξω από οποιαδήποτε τάση ή μόδα της εποχής.

Η παιδική παχυσαρκία μπορεί να αντιμετωπιστεί ή και να αποφευχθεί αν τα παιδιά έρθουν σε επαφή με τον αθλητισμό. Η ενασχόληση μαζί τους δημιουργεί αθλητική συνείδηση και μυεί τα παιδιά σε έναν πιο υγιεινό τρόπο ζωής.

Αθλητικοί παράγοντες

Όσοι αναλύουν τους βαθύτερους λόγους επιλογής ή απόρριψης κάποιας

αθλητικής δραστηριότητας αναφέρονται σε εξωγενείς και ενδογενείς παράγοντες. Όπου εξωγενείς σημειώστε τις επιδράσεις των media, την υπερβολική συχνά προβολή αθλητών και αθλημάτων αλλά και τη μόδα ενός αθλήματος. Χαρακτηριστικό Συνετό είναι να αφήνουμε τα παιδιά παράδειγμα η απήχηση του να διαλέγουν το άθλημα που μπάσκετ μετά τους αρέσει, παρακολουθώντας την επιτυχία της Εθνικής ομάδας στενά τις αντιδράσεις τους το 1987. Ενδογενείς ορίζονται οι επιδράσεις από τους γονείς και οι προτροπές τους. Αν και ο ρόλος τους είναι να καθοδηγήσουν τα παιδιά προς τον αθλητισμό, η προτροπή ή αποτροπή ενός αθλήματος δεν είναι μέσα στο πλαίσιο της καθοδήγησης και θα πρέπει να μένει έξω από το σπίτι.

Μικροί

πρωταθλητές


ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011

in•vitro•39

Ψυχολογία

Συνεργάστηκε η Αλεξάνδρα Καππάτου, Ψυχολόγος - Παιδοψυχολόγος

Η μελαγχολία του Σεπτέμβρη

Γράφει η Μαρία Ορφανίδου

Ε

ίναι αλήθεια ότι όσο διαρκούν οι καλοκαιρινές διακοπές, λίγο πολύ, όλοι ξεφεύγουμε από τα προβλήματα της καθημερινότητας και βρισκόμαστε σε ένα εντελώς διαφορετικό περιβάλλον. Επιπλέον, οι καλοκαιρινές μας ασχολίες δεν θυμίζουν τίποτα από τον χειμώνα: πολύωρη ενασχόληση με τη θάλασσα και τα καλοκαιρινά σπορ, χαλάρωση και ξεκούραση ακόμα και το μεσημέρι, ξενύχτια, διασκέδαση… Όπως είναι, λοιπόν, φυσικό, η επιστροφή το φθινόπωρο στην πόλη και τη δουλειά προκαλεί σε πολλούς διατάραξη της ψυχικής ισορροπίας και δυσφορία, που μερικές φορές, μάλιστα, μπορεί να είναι τόσο έντονα που να οδηγούν σε: ταχυκαρδία, αϋπνία και δύσπνοια. Με άλλα λόγια, στη «μελαγχολία της επιστροφής». Πώς, όμως, μπορεί κάποιος να προσγειωθεί μάλλον ομαλά στη φθινοπωρινή πραγματικότητα, δίχως άγχος και νευρικότητα; Απλώς, αντιμετωπίζοντας με σωστό τρόπο τα παρακάτω συμπτώματα του «στρες της επιστροφής» στην πόλη μετά τις καλοκαιρινές διακοπές, όπως: Μελαγχολία Πρόκειται για κατάσταση που αναβιώνει τα νηπιακά συναισθήματά μας. Όπως δυσφορεί δηλαδή ένα παιδί που πρέπει να ξαναμπεί στην τάξη μετά το διάλειμμα, έτσι και οι ενήλικοι ενοχλούνται όταν πρέπει να επιστρέψουν στις εργασίες τους έπειτα από ένα μεγάλο διάλειμμα που λέγεται… θερινές διακοπές. Σε αρκετές περιπτώσεις, μάλιστα, το άγχος της επιστροφής για πολλούς είναι τόσο επώδυνο, που μπορεί να προκαλεί ημικρανίες, κοιλιακό άλγος και αϋπνίες. Η μελαγχολία πάντως αυτή εκδηλώνεται κυρίως σε ανθρώπους συναισθηματικούς, ευαίσθητους και, κατά κάποιο τρόπο, ανώριμους. Ψυχολογική πίεση Σίγουρα, η επιστροφή στην πόλη από τις διακοπές είναι συχνά σκληρή, εφόσον σημαίνει για τους περισσότερους δουλειά, ωράρια, υποχρεώσεις… Στρεσογόνες δηλαδή καταστάσεις που απαιτούν αυξημένη ενεργητικότητα και ευελιξία, έτσι ώστε ο κάθε εργαζόμενος να μπορεί να βρει την ψυχική εκείνη δύναμη που χρειάζεται για να αντιμετωπίσει κάθε πίεση, τόσο στο επαγγελματικό όσο και στο οικογενειακό περιβάλλον. Όλα αυτά, λοιπόν, εξηγούν τη δυσφορία που νιώθουμε σχεδόν όλοι τις πρώτες ημέρες της επιστροφής, στην προσπάθειά μας να ξαναπροσαρμοστούμε στην πεζή πραγματικότητα. Οι ειδικοί ισχυρίζονται ότι χρειάζονται αρκετές μέρες για να προσαρμοστεί κανείς απόλυτα. Νοσταλγία Μετά το τέλος των διακοπών, οι αντιδράσεις κατά την επιστροφή εντείνονται περισσότερο όταν μάλιστα οι διακοπές ήταν θαυμάσιες. Αρχικά, αναπτύσσει κανείς

Χειμώνας με γεύση… καλοκαιριού νευρικότητα, η οποία θεωρείται από τους ειδικούς φυσιολογική. Στη συνέχεια, όμως, παρουσιάζεται νοσταλγία που συνοδεύεται από έλλειψη ενδιαφέροντος για τη δουλειά, καθώς και από αμφιβολίες για την επαγγελματική σταδιοδρομία. Τι σημαίνει, όμως, θαυμάσιες διακοπές; Οι ειδικοί θεωρούν επιτυχημένες τις διακοπές εκείνες που καταφέρνουν να διώξουν το στρες και την κούραση προσδίδοντας στους παραθεριστές την ενέργεια και τη

διάθεση που χρειάζονται για να βιώσουν πρωτόγνωρα πράγματα και καταστάσεις. Ωστόσο, δεν είναι και λίγοι εκείνοι που ισχυρίζονται ότι η νοσταλγία και τα παρεπόμενά της δεν εξαρτώνται τόσο από την ποιότητα των διακοπών, αλλά από το τι θα συναντήσει κανείς όταν επιστρέψει. Αν, λόγου χάρη, κάποιος έχει περάσει θαυμάσιες διακοπές και επιστρέφοντας αντιμετωπίσει σοβαρά επαγγελματικά ή οικογενειακά προβλήματα, το πιθανότερο είναι ν’ αναπτύξει μελαγχολία.

Ομαλή «προσγείωση» μετά τις διακοπές > > > > > > > > Οι ειδικοί συνιστούν μικρές αλλά σημαντικές αλλαγές που θα μπορέσουν να διώξουν σε μεγάλο βαθμό τη ρουτίνα και το άγχος από τη ζωή μας, δίνοντάς της έτσι γεύση... καλοκαιρινή. Έχουμε και λέμε, λοιπόν: Επιστρέψτε στην καθημερινότητά σας με το… μαλακό. Αποφύγετε όσο μπορείτε τα δύσκολα και φτιάξτε ένα πλάνο που θα σας βοηθήσει να ανακτήσετε βαθμιαία τις υποχρεώσεις σας. Φροντίστε να έχετε ελεύθερο χρόνο (προτιμάτε, για παράδειγμα, αν είστε νοικοκυρές, απλά φαγητά, που μαγειρεύονται εύκολα και γρήγορα) και ζητήστε από τους άλλους να σας βοηθούν στις δουλειές του σπιτιού. Βρείτε χρόνο για ξεκούραση. Επτά έως οκτώ ώρες ύπνου, κάθε βράδυ, είναι ένας καλός μέσος όρος. Αποφεύγετε επίσης τις ζωηρές βραδινές συζητήσεις. Τρώτε κάτι ελαφρύ για βράδυ.

 ντίθετα, το πρωινό σας πρέπει να είναι πλούσιο, ώστε να Α σας παρέχει την ενέργεια που χρειάζεστε κατά τη διάρκεια της ημέρας. Αποφεύγετε να κάθεστε ώρες μπροστά στην τηλεόραση. Προτιμότερο είναι να διαβάζετε κάποιο βιβλίο (αποφεύγετε τα βιβλία τρόμου). Όταν προκύπτει κάποιο πρόβλημα, προσπαθείτε να κρατάτε την ψυχραιμία σας. Ασκείτε το σώμα σας, καθώς αυτό θα σας βοηθά να εκτονώνετε την ένταση που συσσωρεύεται μέσα σας. Επιδοθείτε σε θετικές σκέψεις, καθώς θεωρείται ο καλύτερος τρόπος για να ελαφρύνει κανείς από την ένταση μιας κοπιαστικής μέρας. Αμβλύνετε τα προβλήματά σας, ξεχάστε τις ανταγωνιστικότητες του περιβάλλοντός σας και αφήστε τον νου να τρέχει σε κάποιες ευχάριστες στιγμές από το καλοκαίρι που μόλις τελείωσε...


ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011

40•in•vitro

Εναλλακτικά

Συνεργάστηκε η Σοφία Χατζή, ειδική στα Ψυχομετρικά Τεστ και την Ενεργειακή Φωτογράφηση (PIP)

Ενεργειακή φωτογράφηση

Α

ν και οι ρίζες της ενεργειακής φωτογράφησης ξεκινούν από την πανάρχαια ολιστική θεραπευτική (στηρίζεται στην ενέργεια του ανθρώπινου σώματος και στα επτά ενεργειακά κέντρα), η μέθοδος εφαρμόζεται σήμερα με την τελευταία λέξη της τεχνολογίας. Αυτό οφείλεται κυρίως στον εμπνευστή της, Δρα Harry Oldfild (Φυσικός, Ομοιοπαθητικός, διδάκτορας της Βιολογίας και ηλεκτρο - κρυσταλλοθεραπευτής), ο οποίος το 1992 κατάφερε – έπειτα από μακροχρόνιες έρευνες – να τελειοποιήσει τον τρόπο απεικόνισης της ενεργειακής κυκλοφορίας μέσα και γύρω από το ανθρώπινο σώμα.

Σε τι μπορεί να βοηθήσει

Επειδή έχουμε να κάνουμε με μια φωτογράφηση του ενεργειακού μας πεδίου, μπορούμε να έχουμε μια σαφή εικόνα όλων των οργάνων του σώματός μας (συκώτι, νεφρά, πάγκρεας, καρδιά, πνεύμονες, στομάχι, παχύ έντερο, χολή, γεννητικά όργανα, θυρεοειδής αδένας, εγκέφαλος, σπλήνας, επινεφρίδια). Επίσης, η φωτογράφηση αυτή μας δίνει και την εικόνα του οστεομυϊκού συστήματος, καθώς επίσης και της κυκλοφορίας του αίματος. Ταυτόχρονα απεικονίζεται και η ψυχολογική μας κατάσταση (ένταση, στρες, μελαγχολία, κ.ά.) που, πολλές φορές, συμβάλλει στο μπλοκάρισμα της βιοενέργειας. Τέλος, η ενεργειακή φωτογράφηση απεικονίζει και τις εκφραστικές μας δυσκολίες ( λόγος, σεξουαλικότητα, εκφραστικότητα χεριών, σώματος). Σήμερα – με την ανάπτυξη της τεχνολογίας – μπορούν όλοι να δουν το ενεργειακό τους πεδίο και τα χρώματά του αποτυπωμένα σε μία «φωτογραφία». Τα χρώματα αυτά είναι μοναδικά για κάθε άνθρωπο, πληροφορώντας τον για το επίπεδο υγείας και ευεξίας, για τα ιδιαίτερα γνωρίσματα της προσωπικότητάς του, αλλά και για την εξελικτική πορεία του. Όπως φαίνεται στη «φωτογραφία», το σχήμα του ενεργειακού πεδίου ενός υγιούς ανθρώπου είναι ωοειδές. Το χρώμα που υπάρχει στο κέντρο είναι το βασικό ή μόνιμο χρώμα που προσδίδει στοιχεία στην προσωπικότητα του ανθρώπου. Οι χρωματιστοί κύκλοι κατά μήκος του κορμού δείχνουν τόσο τα ενεργειακά κέντρα (τσάκρας) όσο και το επίπεδο λειτουργίας και ευεξίας τους. Όσο για τα χρώματα που υπάρχουν στην περιφέρεια του σώματος, αυτά πληροφορούν για την κατεύθυνση προς συγκεκριμένα βιώματα ή την εξελικτική πορεία, γενικότερα.

Η ενεργειακή φωτογράφηση είναι ένα απλό και ανώδυνο τσεκ - απ της ψυχοσωματικής μας κατάστασης. Ή – σύμφωνα με τον Oldfield – μία αξονική τομογραφία του ενεργειακού πεδίου, η οποία χρησιμεύει στον εντοπισμό τυχόν διαταραχών – σωματικών και ψυχικών – του οργανισμού.

Γράφει η Μαρία Ορφανίδου

Πώς γίνεται

Γίνεται απλά, με μία βιντεοκάμερα κι ένα κομπιούτερ. Ο «ασθενής» – φορώντας όσο το δυνατόν λιγότ��ρα ρούχα – στέκεται απέναντι από τη βιντεοκάμερα, η οποία «τραβά» τις απαραίτητες λήψεις (ανφάς, προφίλ, πλάτη κ.λπ.). Με τη φωτογράφηση αυτή, η κάμερα συλλαμβάνει τις μη ορατές συχνότητες του φωτός γύρω από το σώμα. Στη συνέχεια, η κάμερα συνδέεται με το κομπιούτερ, το οποίο επεξεργάζεται τις συχνότητες, δίνοντας στην καθεμία διαφορετική χρωματική απεικόνιση. Σε μια ενεργειακή φωτογράφηση διακρίνονται τέσσερα βασικά χρώματα (κίτρινο, κόκκινο, μπλε και πράσινο) στις διάφορες αποχρώσεις τους. Τα χρώματα αυτά έχουν τη σημασία τους, η οποία ερμηνεύεται από τον ειδικό. Έτσι, από το χρώμα που εμφανίζεται σε κάθε σημείο του σώματος – αλλά και από το σχήμα του χρώματος –, ο ειδικός είναι σε θέση να καταλάβει αν κάτι δεν πάει καλά ή εάν έχει επέλθει κάποια αλλαγή στον οργανισμό. Η ψυχοσωματική μας υγεία – όπως εμφανίζεται στον υπολογιστή – τυπώνεται υπό μορφή φωτογραφιών, τις οποίες μπορεί να πάρει μαζί του ο ενδιαφερόμενος στο τέλος.

Τι δείχνουν τα χρώματα

Σε γενικές γραμμές, τα χρώματα στα διάφορα σημεία του σώματος φανερώνουν: Κίτρινο: ενέργεια θεραπευτική. Κόκκινο: ενέργεια που δηλώνει φυσικό πόνο ή ένταση. Μπλε: ενέργεια που δηλώνει κατακράτηση υγρών, οιδήματα. Πράσινο: ενέργεια ισορροπίας και θεραπείας. Προσοχή! Σε μια ενεργειακή φωτογραφία είναι καλό να υπάρχει κάθε χρώμα. Όμως, παίζει ρόλο σε ποιο σημείο βρίσκεται το χρώμα αυτό, πόσο έντονο είναι ή τι είδους απόχρωση έχει.

Γνωρίζετε ότι…

>

 ενεργειακή φωτογράφηση είναι ιδιαίτερα η διαδεδομένη στην Αγγλία, όπου υπάρχει και ειδικό κέντρο εκπαίδευσης, με επικεφαλής τον Δρ Harry Ordfield; η μέθοδος αυτή, ως προληπτική και διαγνωστική που είναι, χρειάζεται να γίνεται μία με δύο φορές τον χρόνο, ούτως ώστε να ελέγχεται πλήρως η κατάσταση της υγείας μας; εφαρμόζεται επίσης στην Αυστραλία, τον Καναδά, τη Μαλαισία, τη Σιγκαπούρη, την Ισλανδία, τη Νορβηγία και τελευταία και στη χώρα μας;

> >

Φωτογραφίζοντας το ενεργειακό μας πεδίο


ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011

IN•VITRO•41

Προτείνουμε Ιατρικές σελίδες ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ Αντιγόνη Αρσένη

To «In Vitro» και σε ηλεκτρονική μορφή

Πλέον µπορείτε να διαβάσετε το «In Vitro» και µέσω Διαδικτύου. H διαδικασία είναι πολύ απλή. Πληκτρολογήστε την παρακάτω διεύθυνση issuu.com/invitromagazine και θα εµφανιστούν στην οθόνη σας όλα τα τεύχη του περιοδικού. Πατώντας στο εξώφυλλο του ενός θα µπορέσετε να το ανοίξετε και να το ξεφυλλίσετε σε πραγµατικό χρόνο. Aν θέλετε µπορείτε να το κατεβάσετε σε µορφή PDF στην επιφάνεια του υπολογιστή σας. Έτσι δηµιουργείτε το προσωπικό σας αρχείο από τεύχη του «In Vitro». Προσοχή όµως διότι απαγορεύεται η αναπαραγωγή και αναδηµοσίευση των θεµάτων του περιοδικού.

ΤΟΛΜΗΣΕ Λύδια Ιωαννίδου-Μουζάκα

Είναι γνωστό ότι ο ανθρώπινος οργανισµός αποτελείται κατά το µεγαλύτερο µέρος του από νερό. Αυτό σηµαίνει ότι το νερό αποτελεί ουσιαστικά τη βάση πολλών υγρών, τα οποία παράγει ή αναπαράγει φυσιολογικά ή νοσολογικά το σώµα. Από το αίµα, το βασικό συστατικό της ζωής, µέχρι το µητρικό γάλα και από το σπέρµα µέχρι τον ιδρώτα, ο οργανισµός παράγει συνεχώς – καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής – υγρά, καθώς πολλές από τις λειτουργίες του συντελούνται µε τη βοήθεια των εκκρίσεων.Η Ιατρική ήδη αξιοποιεί αποτελεσµατικά εξετάσεις των υγρών του σώµατος, βγάζοντας χρήσιµα συµπεράσµατα για την κατάσταση της υγείας των ασθενών. Το ενδιαφέρον αυτό βιβλίο της Αντιγόνης Αρσένη (εκδόσεις Ζήτα) δεν προσφέρει ευσύνοπτα τα θεωρητικά εργαλεία µόνο σε ειδικούς τεχνολόγους ιατρικών εργαστηρίων, αλλά και στον κάθενα που θα ήθελε να γνωρίζει την ποικιλία των υγρών που υπάρχουν στο σώµα.

Ο τίτλος «Τόλµησε» του βιβλίου της επίκουρης καθηγήτριας και ειδικής µαστολόγου Λύδιας Ιωαννίδου-Μουζάκα δεν αφορά µόνο τις γυναίκες εκείνες που πέρασαν από το δύσκολο µονοπάτι της διάγνωσης καρκίνου του µαστού, αφού απευθύνεται προς κάθε µαχόµενο άνθρωπο. Ο βίος της, άλλωστε, αποτελεί παράδειγµα και συνεχής µάχη για τη βελτίωση της ζωής των γυναικών µε καρκίνο του µαστού, αλλά και τη διεύρυνση των υποδοµών και των συνθηκών πρόνοιας, τις οποίες πρέπει να διαθέτει κάθε προηγµένη Πολιτεία στον συγκεκριµένο τοµέα. «Μία ζωή αγώνας», όπως χαρακτηριστικά αναφέρει στο κείµενο, στο οποίο εξιστορεί πολλές από τις µάχες που έδωσε κατά τη διάρκεια της ιατρικής της καριέρας. Φεύγοντας από την Κωνσταντινούπολη, τον Σεπτέµβριο του 1955, για να γλιτώσει από τον µαινόµενο όχλο εναντίον των Ελλήνων, εν συνεχεία ήλθε στην Αθήνα και ξεκίνησε τις ιατρικές της σπουδές, για να φτάσει µερικά χρόνια αργότερα στην κορυφή της επιστήµης της, ως καθηγήτρια και πρόεδρος της Διεθνούς Εταιρείας Μαστολογίας.

Business mail ΙΑΣΩ: Μείωση τζίρου αλλά κι ενίσχυση κερδοφορίας στο 2ο τρίµηνο Μείωση κύκλου εργασιών κατά 21,3% παρουσίασε το Ιασώ κατά το πρώτο εξάµηνο του 2010, εξαιτίας της µείωσης του τιµολογίου των παρεχοµένων υπηρεσιών υγείας, η οποία οδήγησε το δεύτερο τρίµηνο σε αύξηση της κερδοφορίας. Συγκεκριµένα, σε ενοποιηµένη βάση, ο κύκλος εργασιών διαµορφώθηκε στα 65,2 εκατ. ευρώ, από 82,9 εκατ. ευρώ το αντίστοιχο εξάµηνο πέρυσι, τα EBITDA υποχώρησαν 10,1 εκατ. ευρώ, από 12,6 εκατ. ευρώ το αντίστοιχο εξάµηνο του 2010, ενώ τα κέρδη έπειτα από φόρους και δικαιώµατα µειοψηφίας διαµορφώθηκαν στα 1,62 εκατ. ευρώ, έναντι 1,96 εκατ. ευρώ.

Σε ό,τι αφορά τη µητρική εταιρεία, ο κύκλος εργασιών µειώθηκε κατά 24,79%, στα 35,8 εκατ. ευρώ από 47,6 ευρώ πέρυσι, τα ΕΒITDA κατά 22,2%, σε 9,5 εκατ. ευρώ από 12,2 εκατ. ευρώ, ενώ τα καθα-

ρά κέρδη µειώθηκαν κατά 6,25%, δηλαδή από 4,5 εκατ. ευρώ σε 4,8 εκατ. ευρώ. Με τη δηµοσίευση των ενδιάµεσων οικονοµικών καταστάσεων του Α’ εξαµήνου του 2011, ο πρόεδρος του Δ.Σ. κ. Γεώργιος Σταµατίου σχολίασε: «Είµαστε ικανοποιηµένοι από τα αποτελέσµατα του Α’ εξαµήνου του 2011, τα οποία επιτεύχθηκαν υπό ιδιαίτερα δυσµενείς συνθήκες. Τα βασικά οικονοµικά µεγέθη της µητρικής εταιρείας και του οµίλου µας είναι µειωµένα, έναντι της προηγούµενης χρήσης. Ωστόσο, είναι γνωστό ότι δεν είναι απολύτως συγκρίσιµα, λόγω της επιβολής ΦΠΑ από 1/7/2010».

Συµφωνίες της Alapis µε ΜΑΚ A.E. - Εξέλιξη A.E. H εισηγµένη φαρµακοβιοµηχανία Alapis γνωστοποίησε τελικώς – κατόπιν ερωτήµατος της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς και του Χρηµατιστηρίου Αθηνών – πωλήσεις και συµφωνίες πώλησης σηµαντικών κλάδων της δραστηριότητάς της, στις εταιρείες Εξέλιξη Α.Ε. και ΜΑΚ Α.Ε. Συγκεκριµένα, µε πρόσφατη ανακοίνωσή της, η Alapis επιβεβαίωσε την πώληση στην εταιρεία Εξέλιξη Α.Ε. της παραγωγής και εµπορίας προϊόντων τα οποία διακινούνται µέσω φαρµακείων. Επιβεβαίωσε ακόµη τη συµφωνία πώλησης φαρµά-

κων, για νοσοκοµειακή χρήση, στη ΜΑΚ Α.Ε., η οποία αναµένεται να ολοκληρωθεί µέσα στους επόµενους δύο µήνες. Παράλληλα, επιβεβαίωσε τη συµφωνία απόσχισης και πώλησης του κλάδου έρευνας και ανάπτυξης στην εταιρεία ACOLAB. Πάντως, σύµφωνα µε την ανακοίνωση της εταιρείας, οι κινήσεις αυτές «δεν αποτελούν κάποιο έκτακτο ή ασυνήθιστο ουσιώδες γεγονός, έξω από τις επιχειρηµατικές δραστηριότητες του οµίλου, ώστε να απαιτείται υποχρέωση ειδικής ανακοίνωσης».


ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011

42•IN•VITRO

Ομορφιά

Συνεργάστηκε ο Δρ Ανδρέας Πανουριάς, Δερµατολόγος

Τριχόπτωση

Γράφει η Μαρία Ορφανίδου

Ο

Την τριχόπτωση αντιµετωπίζουν και ειδικά laser, που προκαλούν διέγερση του επιθηλίου, αγγειοδιαστολή και αύξηση της διαβατότητας των απαραίτητων ουσιών, έτσι ώστε να αυξάνεται η ανάπτυξη και ο πολλαπλασιασµός των αναγεννητικών κυττάρων της τρίχας.

Συνηθισμένες αιτίες Η τριχόπτωση µπορεί να οφείλεται σε συνδυασµό γενετικών και ορµονικών παραγόντων, σε παθήσεις όπως είναι οι ενδοκρινικές διαταραχές (παθήσεις θυρεοειδούς), σε λοιµώξεις του τριχωτού της κεφαλής από µύκητες, σε ανεπάρκεια βιταµινών, µετάλλων και ιχνοστοιχείων, καθώς και σε εποχικούς λόγους (τότε µιλάµε για εποχική τριχόπτωση άνοιξης ή φθινοπώρου). Από το ιστορικό του ασθενούς και από τον τύπο της τριχόπτωσης, ο γιατρός είναι σε θέση να διακρίνει πότε αυτή οφείλεται σε φυσιολογικά αίτια ή σε κάποια πάθηση

ι περισσότεροι όταν χτενιζόµαστε και βλέπουµε τη βούρτσα µας να γεµίζει τρίχες, αµέσως σκεφτόµαστε πως αυτή την εποχή τα µαλλιά πέφτουν ή ότι οι τρίχες αυτές ανήκουν σ’ εκείνες τις 50-100 που, όπως λένε οι γιατροί, χάνουµε φυσιολογικά κάθε µέρα, στο πλαίσιο της ανανέωσης του τριχωτού της κεφαλής. Εποµένως, τα λίγα µαλλιά που µένουν στη βούρτσα ή που φεύγουν όταν περνάµε τα δάχτυλά µας ανάµεσά τους δεν πρέπει να µας ανησυχούν. Η ιστορία μιας… τρίχας Με άλλα λόγια, αν από τις περίπου 100 τρίχες που πέφτουν ξαναφυτρώνουν περίπου οι 85 µε 90, τότε µπορούµε να µιλάµε για φυσιολογική τριχόπτωση, δηλαδή τριχόπτωση η οποία δεν θα προκαλέσει σηµαντική µείωση του αριθµού των τριχών, ώστε ν’ αραιώσουν τα µαλλιά. Για πραγµατική τριχόπτωση όµως, δηλαδή για τριχόπτωση η οποία, αν συνεχιστεί, πιθανόν να προκαλέσει και σταδιακή αραίωση του τριχωτού της κεφαλής, µπορούµε να µιλήσουµε όταν ο κύκλος ζωής της τρίχας διαταραχθεί. Δηλαδή, όταν για κάθε περίπου 100 τρίχες που πέφτουν βγαίνουν λιγότερες από τις 85-90 που αναφέραµε πριν. Η γήρανση των ριζών Τόσο στον άνδρα όσο και στη γυναίκα η τριχόπτωση συνδέεται µε την πρόωρη γήρανση των ριζών, που χαρακτηρίζεται από µια µορφή ίνωσης. Η ίνωση αυτή σκληραίνει τη ρίζα και συµπιέζει τα αιµοφόρα αγγεία που την τροφοδοτούν και τη διεγείρουν. Αυτό έχει ως αποτέλεσµα η κυκλοφορία του αίµατος να δυσχεραίνεται, η ρίζα να αδυνατίζει και η τρίχα να µη µεγαλώνει σωστά και, τελικά, να πέφτει πρόωρα.

Κι αν είναι αλωπεκία; Στην περίπτωση αυτή η έλλειψη ή η αραίωση των τριχών του κεφαλιού ή του σώµατος οφείλεται στην πτώση ή σπανιότερα στην αγενεσία των τριχών. Υπάρχουν δύο είδη αλωπεκίας: η γυροειδής και η ανδρογενετικού τύπου, η οποία εµφανίζεται κυρίως στα γυναικεία κεφάλια, µε τα εξής χαρακτηριστικά: σε πρώτο στάδιο, τα µαλλιά αραιώνουν µεν στην κορυφή του κεφαλιού, αλλά παραµένουν στις παρυφές του µετώπου, ενώ σε δεύτερο στάδιο η αραίωση των µαλλιών στην κορυφή του κεφαλιού είναι έντονη. Στις γυναίκες σπάνια η αλωπεκία προχωρά στα επόµενα στάδια, στα οποία έχουµε πλήρη πτώση των µαλλιών.

Όταν πέφτουν τα μαλλιά

Στον γιατρό για θεραπεία Ο ειδικός δερµατολόγος είναι αυτός που θα διαγνώσει τα ακριβή αίτια της τριχόπτωσης και θα συστήσει την πλέον κατάλληλη θεραπευτική αντιµετώπιση. Συνήθως προτείνονται κάποια συµπληρώµατα διατροφής (ιδίως σίδηρος και βιταµίνες του συµπλέγµατος Β), καθώς και ειδικά σαµπουάν και λοσιόν.

Tips Oι πρωτεΐνες του κρέατος, των πουλερικών και των ψαριών είναι ό,τι καλύτερο για την ανάπτυξη των µαλλιών.

Οι πλούσιες σε σίδηρο τροφές (συκώτι, κόκκινο κρέας, πράσινα φυλλώδη λαχανικά και φακές) δεν πρέπει να λείπουν από τη διατροφή.

Μη φορµάρετε συχνά τα µαλλιά σας µε πιστολάκι, σίδερο, ρόλεϊ κ.ά., ειδικά τις εποχές που εντείνεται η τριχόπτωση (φθινόπωρο - άνοιξη).

Χτενίζετε απαλά τα µαλλιά σας, µην τα καίτε µε το σεσουάρ και φροντίζετέ τα µε προϊόντα καλής ποιότητας.

Καλό είναι να λούζεστε 2-3 φορές την εβδοµάδα εάν έχετε λιπαρά µαλλιά, 1-2 φορές εάν έχετε κανονικά και 1 φορά την εβδοµάδα εάν έχετε ξηρά µαλλιά.

Ένα αβγό + µια κουταλιά της σούπας ελαιόλαδο + µια κουταλιά της σούπας γάλα σε σκόνη = η καλύτερη λοσιόν για τα ταλαιπωρηµένα µαλλιά.

Χρησιµοποιείτε για το χτένισµα πιρούνα και όχι βούρτσα για να µην σπάνε οι τρίχες.

Για styling προτιµήστε κερί και κρεµώδη προϊόντα, παρά ζελέ ή αφρό, που ξηραίνουν τα µαλλιά και τα αφυδατώνουν.


ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011

IN•VITRO•43

Shopping Γερά μέχρι τη ρίζα Skin, Nails and Hair, SOLGAR Προηγµένη διατροφική φόρµουλα, ειδικά σχεδιασµένη για να προάγει την καλή υγεία των µαλλιών, του δέρµατος και των νυχιών. Το Skin, Nails and Hair παρέχει διατροφικά στοιχεία απαραίτητα για τη βιοσύνθεση του κολλαγόνου και της κερατίνης, όπως οργανικό θείο (MSM), βιταµίνη C, προλίνη, λυσίνη, οργανικό πυρίτιο και κιτρικό ψευδάργυρο.

The Men’s Hair Formula, ΚΟΡΡΕΣ Ένα συµπλήρωµα διατροφής για τον άνδρα, πλούσιο σε βιταµίνες, αµινοξέα και φυτικά εκχυλίσµατα που συµβάλλουν στη διακοπή της τριχόπτωσης, στην ενίσχυση της τριχοφυΐας και στην καλή υγεία των µαλλιών. Για παράδειγµα, η Κυστίνη και η Μεθειονίνη είναι αµινοξέα που συναντώνται στην ακερατίνη, κύριο συστατικό της τρίχας, ενώ το εκχύλισµα Equisetum αποτελεί πλούσια πηγή πυριτίου (βασικό συστατικό στον συνδετικό ιστό, όπως τα µαλλιά).

Kerastase Specifique Stimuliste Anti-Hairloss Spray, L’OREAL Ειδικό σπρέι που δίνει µια επιστηµονική απάντηση στο πρόβληµα της τριχόπτωσης. Εµπλουτισµένο µε Αminexil, αργινίνη, βιταµίνη PP και Gluco-Liped GL, βοηθά να διατηρείται η πυκνότητα των µαλλιών και να µειώνεται ο ρυθµός απώλειάς τους. Όταν εφαρµόζεται καθηµερινά, επεκτείνει τη διάρκεια ζωής της τρίχας και βελτιώνει το πάχος της.

Phytolium 4, PHYTO Αγωγή κατά της επίµονης και χρόνιας τριχόπτωσης µε CapicellPro (ένα φυτικό σύµπλοκο). Με τέσσερα διπλώµατα ευρεσιτεχνίας, το προϊόν αυτό: επιταχύνει την ανάπτυξη της τρίχας, επιβραδύνει την τριχόπτωση, αυξάνει την τριχοειδή µάζα και παρατείνει τη ζωή της τρίχας, καταπολεµώντας κατά 88% την τριχόπτωση.

beauty

Ειδικά σαµπουάν, φυτικά διατροφικά συµπληρώµατα και εξειδικευµένες φόρµουλες για τον άνδρα ή τη γυναίκα, που αντιµετωπίζουν δυναµικά το πρόβληµα της τριχόπτωσης και των αδύναµων µαλλιών.

Anti- Hair Loss, HEAD & SHULDERS Προϊόν κατά της τριχόπτωσης για µια έως και 95% λιγότερη τριχόπτωση, που προκαλείται από το σπάσιµο της τρίχας. Ο ενεργός του συνδυασµός διασφαλίζει ότι τα συστατικά που συµβάλλουν στη φροντίδα των µαλλιών, δρουν ακριβώς στο σηµείο όπου χρειάζεται (κυρίως για τα άτονα µαλλιά), ενώ η ειδική σύνθεση καθαρισµού περιποιείται τα µαλλιά κατά το λούσιµο.

Cure De Force Doseur, KLORAN Καινοτόµο προϊόν κατά της τριχόπτωσης, 3ης γενιάς, ειδικό για γυναίκες. Περιέχει καφεΐνη και κινίνη, δύο συστατικά που διεγείρουν την ανάπτυξη των κυττάρων του τριχοθύλακα, προστατεύουν τον αδένα από το οξειδωτικό στρες και αυξάνουν την κυκλοφορία του αίµατος. Ποιο είναι το αποτέλεσµα έπειτα από 6 εβδοµάδες; Να µπλοκάρεται η τριχόπτωση κατά 80%.

Men-Hair Strenght, ULTREX Ένα σαµπουάν κατά της τριχόπτωσης, ειδικό για άνδρες, που, χάρη στην τεχνολογία ProStrength Ginseng, περιορίζει την τριχόπτωση έως και 95%. Πρόκειται για ένα δυναµικό επαναλανσάρισµα του προϊόντος, αφού η νέα σύνθεσή του Nutrium 10 συνδυάζει ισχυρή αντιπιτυριδική δράση, µε θρεπτικά συστατικά, που εισχωρούν στην επιδερµίδα σε βάθος 3 στιβάδων, προσφέροντας έτσι ολική φροντίδα της επιδερµίδας.

Σαμπουάν ενέργειας Phytolium, PHYTO Σαµπουάν κατά της τριχόπτωσης, εξαιρετικής ενέργειας, µε εκχυλίσµατα ασπάλαθου και φλοιού quinquina, µε 100% φυσικό άρωµα και χωρίς Paraben, θειικά άλατα και φθαλικές ενώσεις. Η καινοτόµα φόρµουλά του επαναφέρει τη ζωή στα µαλλιά, προσδίδοντάς τους, παράλληλα, δύναµη και πυκνότητα από την πρώτη ήδη εφαρµογή.


ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011

44•IN•VITRO

Σημειώσεις

Ç óåëßäá êåé. ôÞ áõ óáò áíÞ Ü ñ éê Óôåßëôå ìáò ì ò á ó ìõóôéêÜ ðïõ å ßô æå âïçèïýí íá íÜ ðéï õãéåé

Δεν πρέπει να ξεχάσω...

επους αντιµ ό ρ τ ς ύ ο ικ Για φυσ µων, χρησιό τ ν ε ν ω τ ς τις τώπιση ασιλικό για β α τ ν ά π µοποιώ άφνη υνούπια, δ ο κ α τ ι α κ τις µύγες ουριού για γ γ α ς ε δ ύ ο και φλ τα για ς και λεβάν κατσαρίδε . Π.Κ. τον σκώρο

r magazine.g

itro invitro@inv

Αντί για την κοινή πλαστική σακούλα, καλό θα ήταν να χρησιµοποιούµε πάνινη σακούλα για τα ψώνια και αντί για πλαστικές συσκευασίες τροφίµων και άλλων ειδών, χάρτινες ή γυάλινες συσκευασίες. Όσο είναι στο χέρι µας, οφείλουµε να προστατεύουµε το περιβάλλον… Α.Ν.

Οι φουσκάλες είναι εφιάλτης όταν τοποθετούµε µια ταπετσαρία. Εγώ για να τις εξαλείψω κάνω µια µικρή εντοµή σε σχήµα σταυρού στο κέντρο της φουσκάλας και ξαναρίχνω λίγη κόλλα µε µια σύριγγα. Έπειτα, ενώνω πάλι τις άκρες πιέζοντας µε δύναµη και αποµακρύνω την περίσσεια της κόλλας µε ένα υγρό σφουγγάρι. Α.Π.

Τους λεκέδες από παγωτό στα ρουχαλάκια των παιδιών µου τους αποµακρύνω µε τον εξής τρόπο: Ξεκινάω µε διάλυµα απορρυπαντικού, συνεχίζω µε διάλυµα αµµωνίας και ξυδιού και στη συνέχεια ξεβγάζω καλά µε νερό. Τέλος, στεγνώνω την περιοχή πολύ καλά και βγαίνει Μ.Β. πεντακάθαρο!

Κάτι που µε έχει τά µου είναι τα ιδιαίτερα «βολέψει» στην κα χρ µοιάζουν µετα ωµατιστά κλειδιά. Επειδή µεθηµερινότηξύ τους, για να τα αναγνωρίζω ρικά κλειδιά σταγόνα βερνίκ βάζω µια ι νυ χι ώ ν σε δι αφ θένα κι έτσι δε ν χάνω χρόνο µέ ορετικά χρώµατα στο κακλειδί! χρι να βρω το κα τάλληλο Δ.Ι.

Πού θα μας βρίσκετε... NOΣΟΚΟΜΕΙΑ > ΑΤΤΙΚHΣ ΑΘΗΝΑ > Νοσοκοµείο Αιγινήτειο, Βασ. Σοφίας 72 > Γενικό Νοσοκοµείο Αθηνών «Γ. Γεννηµατάς» (Γενικό Κρατικό Αθηνών) Μεσογείων 154, Χολαργός > Γενικό Νοσοκοµείο Αθηνών «Η Ελπίς» Δηµητσάνης 7, Αµπελόκηποι > Ερρίκος Ντυνάν, Μεσογείων 107 > Γενικό Αντικαρκινικό Νοσοκοµείο Αθηνών «Άγιος Σάββας», Λ. Αλεξάνδρας 171> Γενικό Νοσοκοµείο Αθηνών «Ιπποκράτειο», Βασ. Σοφίας 114 > Γενικό Νοσοκοµείο Αθηνών «Λαϊκό», Αγ. Θωµά 17> Μαιευτήριο Αθηνών «Έλενα Βενιζέλου», πλ. Έλενας Βενιζέλου 2 > Γενικό Νοσοκοµείο Αθηνών «Κοργιαλένειο-Μπενάκειο Ε.Ε.Σ» (Ερυθρός Σταυρός), Αθανασάκη 1> Γ.Ν. Νοσηµάτων Θώρακος «Σωτηρiα», Μεσογείων 152 > Αρεταίειο Νοσοκοµείο, Βασ. Σοφίας 76 > Γενικό Νοσοκοµείο Αθηνών «Ευαγγελισµός», Υψηλάντου 45 > Γενικό Νοσοκοµείο Παίδων Aγλαΐα Κυριακού, Θηβών και Λεβαδείας, Αµπελόκηποι > Νοσοκοµείο Αφρ. & Δερµ. Νόσων Αθηνών «Ανδρέας Συγγρός», Δραγούµη 5 > Οφθαλµιατρείο Αθηνών, Σίνα & Πανεπιστηµίου 26, > Ιασώ General, Λεωφ. Μεσογείων 264, Xολαργός > Doctors’ Hospital, Κεφαλληνίας 26 > ΝΕΟ ΑΘΗΝΑΙΟΝ, Αστυ-

δάµαντος 83, Τηλ.: 210 7228511 ΠΕΙΡΑΙΆΣ > Γενικό Αντικαρκινικό Νοσοκοµείο Μεταξά, Μπότσαρη 51 > Γενικό Νοσοκοµείο Πειραιά «Τζάνειο», Zαννή και Αφεντούλη ΧΑΐΔΑΡΙ > Πανεπιστηµιακό Γενικό Νοσοκοµείο «Αττικό», Ρίµινι 1 ΚΑΛΛΙΘΕΑ > Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο, Λ. Συγγρού 356 ΦΆΛΗΡΟ > Metropolitan Hospital, Εθνάρχου Μακαρίου & Ελ.Βενιζέλου 1 Ν. Φάληρο ΚΗΦΙΣΙΑ > Γ.Ν. Αττικής ΚΑΤ, Νίκης 2 ΜΑΡΟΎΣΙ > Ιασώ, Κηφισίας 37 > Γ.Ν. Σισµανόγλειο, Σισµανoγλείου 1 Ν. ΙΩΝΊΑ > Γ.Ν.Ν. Αγία Όλγα, Αγ. Όλγας 3 ΝΊΚΑΙΑ > Γ.Ν. Νίκαιας, Μαντούβαλου Δηµ. 3 ΜΕΛΊΣΣΙΑ > 1ο Νοσοκοµείο ΙΚΑ “Η Πεντέλη” (Παπαδηµητρίου), Τέρµα Ζαΐµη> Γ.Ν.Μ. Αµ.

Φλέµιγκ, 25ης Μαρτίου 4, ΒΟΎΛΑ > Γενικό Νοσοκοµείο «Ασκληπιείο Βούλας», Βασ. Παύλου 1 ΝOΣΟΚΟΜΕΙΑ > ΘΕΣΣΑΛΟΝΊΚΗΣ ΕΥΚΑΡΠΊΑ > Γ.Ν. Θεσσαλονίκης Παπαγεωργίου ΘεσσαλονΙκη > ΑΧΕΠΑ, Κυριακίδη Στ. 1 > Γ. Γεννηµατάς, Εθνικής Αµύνης και Αγ. Δηµητρίου 41 > Λοιµωδών, Λαµπράκη Γρ. 13 > ΕΚΑΒ, Πλαταιών 26 > Ιπποκράτειο, Παπαναστασίου Αλ. 49 > Γ. Ν. Αγ. Δηµήτριος, Ζωγράφου 2 ΚΑΛΑΜΑΡΙΆ > Α. Νοµαρχιακό Αγ. Παύλος, Αντιστάσεως 161 ΧΟΡΤΙΑΤΗ > Γ. Ν. Παπανικολάου IKA > Πλατεία Αττικής: Τσουδερού 61, > Περιστέρι: Β. Αλεξάνδρου 105, > Πατήσια: Ιωάννου Δροσοπούλου 157, > Αλεξάνδρας: Πανόρµου & Καρύστου 7, > Νέος Κόσµος: Μάχης Αναλάτου & Λαγουµιτζή, > Πειραιάς: Αγ. Κωνσταντίνου 1 . ΦΑΡΜΑΚΕΙΑ > ΑΤΤΙΚHΣ > Κολοκούρη Ελένη Μεσογείων 117, εντός εµπορικού κέντρου, > Γρηγορό-

πουλος Σωτήρης Δευτέρας Μεραρχίας 2 & Ακτή Μιαούλη, Πειραιάς, > Πλυτάς Νικόλαος Κηφισίας 125-127, Ν. Ψυχικό, > Λουράντος Κώστας Οµήρου 6, Ν. Σµύρνη, > Μπακάκος Αγ. Κων/νου 3, Οµόνοια > Λένα Τριανταφύλλη Μπακάκου, Λεωφ. Κηφισίας 281, Κηφισιά > Βλάχος Κων/νος Στουρνάρη 53 (δίπλα στο θέατρο Αλάµπρα), Αθήνα, > Βλάχος Παντελής Θεοτοκοπούλου 6, Χαλάνδρι, (πλησίον AGORA CENTER), > Αντωνόπουλος Νίκος Περικλέους 79, Κηπούπολη Περιστέρι, > Μαρούλης Γεώργιος Πανεπιστηµίου 6, Αθήνα, > Κούβαρης Κώστας Ηρώων Πολυτεχνείου 37, Πειραιάς, > Λαζαρίδου-Παπαδοπούλου Ευγενία Τραλέων 61, Γαλάτσι, > Λύγδας Νικόλαος Παναγή Τσαλδάρη 37, Περιστέρι, > Μαραγκού Βασιλείου - Μαραγκού Ιωάννη Ακαδηµίας 76, Αθήνα, > Μώρος Δηµήτρης 2ας Μαίου, 26, Ν. Σµύρνη, > Ραφτόπουλος Γιώργος Κηφισίας 5, Αµπελόκηποι, > Σαµαράς Ανδρέας Αλεξάνδρας 146Β & Λουκάρεως, Αµπελόκηποι, > Σταµατίου-Βέρου Μαρία Ε. Βενιζέλου 126, Ν. Ερυθραία, > Σταυροπούλου Αικατερίνη Μεσογείων 437 & Αγ. Παρασκευής, Αγ. Παρασκευή, >Σκρέκα Αθανασία, Αττικής 94, Άνω Γλυφάδα > Τσιροπούλου Σοφία Σπερχειού 61, Χρυσούπολη Περιστέρι,

> Γιαννακάκου-Σκουµπουρδή Αγγελική Περικλέους 11, Μαρούσι > Μπακογιάννη Πολυξένη, Δωδεκανήσου 39, Άλιµος > Αικατερίνη Παγιαύλα- Ευαγγέλου, Κώστα Βάρναλη 38, Χαλάνδρι ΘΑ ΜΑΣ ΒΡΕΊΤΕ ΕΠΊΣΗΣ: > Ιατρική Σχολή Πανεπιστηµίου Αθηνών, Μικράς Ασίας 75, Γουδί > Διαγνωστικό κέντρο «ΔΙΑΓΝΩΣΗ» (υποκατάστηµα Λεωφόρου Αλεξάνδρας) Λ. Αλεξάνδρας 166, Αθήνα > Holmes Place Athens, Εµπορικό Κέντρο “City Link” Βουκουρεστίου & Σταδίου 4 > Ηolmes Place Μαρούσι, Εµπορικό κέντρο “Αίθριο” Αγ. Κωνσταντίνου 40 > GymTonic: Λεωφόρος Βουλιαγµένης 96, Γλυφάδα > Hercules: Εθνικής Αντιστάσεως 33, Νέα Ερυθραία > Hiltonia Spa Βασιλίσσης Σοφίας 46, Αθήνα > Press & Tabac - Εµπορικό κέντρο “THE MALL“ - Μαρούσι > Εµπορικό κατάστηµα Public Καραγεώργη Σερβίας 1, Πλατεία Συντάγµατος, Αθήνα.


ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011

in•vitro•45

Χρηστικά Καρδιολογικά Ιατρεία ΑΤΤΙΚΗ > Iπποκράτειο / τηλ: 210-7483770 > Γενικό Kρατικό Nικαίας / τηλ: 2104915061 > Eρυθρός Σταυρός / τηλ: 210-6414000 και 210-6414274 > Σωτηρία / τηλ: 210-7719981 και 2107778611 > Tζάνειο / τηλ: 210-4519411 > Eυαγγελισμός / τηλ.: 210-7201000 > Γεώργιος Γεννηματάς / τηλ: 2107778901 > 7 ο Θεραπευτήριο I.K.A. / τηλ: 2102022510-19 >A  γία Όλγα / τηλ: 210-2776612 και 210-2796897 >Σ  ισμανόγλειο / τηλ: 210-8039911 και 210-8047165 >A  λεξάνδρα / τηλ: 210-3381.100 και 210-3381483 >Λ  αϊκό / τηλ: 210-7456000 >Ω  νάσειο Kαρδιοχειρουργικό Kέντρο / τηλ: 210-9493933 >A  σκληπιείο Bούλας / τηλ: 2108924444 >Θ  ριάσιο / τηλ: 210-5551501 >A  ττικό / τηλ: 210-5831000 και 2105831100 >A  γία Bαρβάρα (Λοιμωδών) / τηλ: 2105301100 >Π  αμμακάριστος / τηλ: 210-2011091 και 210-2284851 > E λπίς / τηλ: 210-6434001 >K  AT / τηλ: 210-6280200 > Aμαλία Φλέμινγκ / τηλ: 210-80.30.303 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ >A  XEΠA / τηλ: 2310-993111 > I πποκράτειο / τηλ: 2310-892000 >Π  απαγεωργίου / τηλ: 2310-693229 >Π  απανικολάου / τηλ: 2310-358278 >Ψ  υχιατρικό Nοσοκομείο Θεσσαλονίκης / τηλ.: 2310-647100 AΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ > Γ εν. Παν/μιακό Nοσ. Aλεξανδρούπολης / τηλ.: 25510-75461 ΚΡΗΤΗ >B  ενιζέλειο και Πανάνειο / τηλ: 2810368000 και 2810-368189 > Γ ενικό. Nοσ. Hρακλείου / τηλ: 2810392.111 και 2810-542.107 ΙΩΑΝΝΙΝΑ > Γ . Xατζηκώστα / τηλ: 26510-80111

> Γενικό Παν/μιακό Nοσ. Iωαννίνων / τηλ: 26510-99111 και 26510-99509 ΠΑΤΡΑ > Aγ. Aνδρέας / τηλ: 2610-227000 > Γεν. Παν/μιακό Nοσ. Πατρών / τηλ.: 2610-999111 ΛΑΡΙΣΑ > Γεν. Παν/μιακό Nοσ. Λάρισας / τηλ.: 2410-617000 > Γεν. Nοσ. Λάρισας / τηλ: 2410230031

Ημικρανία αττικη > Αιγινήτειο Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Βασ. Σοφίας 72 11528 Αθήνα Αττική Τηλ: 210 7220811 > Αττικό Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ρίμινι 1 Χαϊδάρι 12462 Χαϊδάρι Αθήνα Αττική Τηλ: 210 5831000 > Ευαγγελισμός Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών Υψηλάντου 45-47 10676 Αθήνα Αττική Τηλ. Κέντρο: 210 7201000 > ΚΑΤ Γενικό Νοσοκομείο Αττικής Νίκης 2 14561 Κηφισιά Αθήνα Αττική Τηλ. Κέντρο: 210 6280000, 213 2086000 > Κοργιαλένειο - Μπενάκειο ΕΕΣ Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών Ερυθρού Σταυρού 1 11526 Αθήνα Αττική Τηλ: 210 6414147 > Παμμακάριστος Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών Ιακωβάτων 43 11144 Αθήνα Αττική Τηλ: 210 2284851, 210 2001100 > Παπαδημητρίου-Πεντέλη 1ο Νοσοκομείο ΙΚΑ Αθηνών Τέρμα Ζαΐμη 15127 Μελίσσια Αττική Τηλ: 210 8106200 > Πολυκλινική Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών Πειραιώς 3 Αθήνα 10552 Αθήνα Αττική Τηλ. Κέντρο: 213 2044000 > Άγιος Παντελεήμων Γενικό Νοσοκομείο Νίκαιας Μαντούβαλου 3 18454 Νίκαια Πειραιάς Τηλ. Κέντρο: 213 2077000 Θεσσαλονίκη > ΑΧΕΠΑ Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Σ. Κυριακίδη 1 54636 Θεσσαλονίκη Τηλ. Κέντρο: 2310 993111 > Γεώργιος Παπανικολάου Κεντρικό Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Β. Ελλάδος Εξοχή 57010 Χορτιάτης Θεσ-

σαλονίκη Τηλ: 2313 307000 > Παπαγεωργίου Γενικό Νοσοκoμείο Θεσσαλονίκης Περιφερειακή Οδός Θεσσαλονίκης 56429 Ευκαρπία Τηλ. Κέντρο: 2310 693000

Προστάτης Αθήνα > Νοσοκομείο Ν. Ιωνίας ΑΓ. ΟΛΓΑ Βασ. ‘Ολγας 3-5 - 142 33 Ν. Ιωνία – Τηλ: 2102776612 > ΑΓ. ΣΑΒΒΑΣ Λ. Αλεξάνδρας 171 - 115 22 Αθήνα – Τηλ: 2106409399 > Παίδων ΑΓ.ΣΟΦΙΑ Θηβών & Μικράς Ασίας - 115 27 Γουδί-Αθήνα – Τηλ: 2107467423 > ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ Λ. Βασ. Σοφίας 80 - 115 28 Αθήνα – Τηλ: 2103381473 > ΑΜΑΛΙΑ ΦΛΕΜΙΝΓΚ Ζαϊμη & Πηγής 2 (Πτέρυγα Μπόμπολα) - 151 27 Μελίσσια – Τηλ: 210 8038122 > ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟΝ Βούλας 166 73 Βούλα – Τηλ: 2108952736 > Παν/μιακό Γεν. Νοσοκ. Δυτ. Αττικής “ΑΤΤΙΚΟ” Ρίμινι 1, 124 62 Χαϊδάρι – Τηλ: 2105831000 > Περιφερειακό ΓΝ Αθηνών Γ. ΓΕΝΝΗΜΑΤΑΣ Λ. Μεσογείων 154 - 115 27 Αθήνα – Τηλ: 2107776819 > Γ ενικό Νοσοκομείο Δ. ΑΤΤΙΚΗΣ Δωδεκανήσου 1 - 123 51 Αιγάλεω – Τηλ: 2105301137 > Γενικό Ν. Ελευσίνας ΘΡΙΑΣΙΟ 192 00 Ελευσίνα – Τηλ: 2105534200 > Νομαρχιακό ΓΝ Αθηνών ΕΛΠΙΣ Δημητσάνης 7 - 115 22 Αθήνα – Τηλ: 2106434001 > Νοσοκομείο  Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού (ΕΕΣ) Αθανασάκη 1 - 115 26 Αθήνα – Τηλ: 2106414744 > Π  ΓΝΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ Υψηλάντου 45-47 - 106 76 Αθήνα – Τηλ: 2107201694 >3  ο Θεραπευτήριο ΙΚΑ Αθηνών Καποδιστρίου 4 - 106 82 Αθήνα – Τηλ: 2103820303 > 7 ο Θεραπευτήριο ΙΚΑ Αθηνών Kαυτατζόγλου 11 - 111 44 Αθήνα – Τηλ: 2102283744 > 1 ο Θεραπευτήριο ΙΚΑ Πεντέλης 151 27 Μελίσσια > Ι ΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΓΝ Αθηνών Βασ.Σοφίας 114 - 115 27 Αθήνα – Τηλ: 2107483770 >Ν  οσοκομείο Ατυχημάτων – Κέντρο Αποκατάστασης Τραυμάτων (ΚΑΤ) Νίκης 2 - 145 61 Κηφισιά Τηλ.:2108014411 > Γ ενικό Νοσοκομείο ΛΑΙΚΟΑγ.

Θωμά 17 - 115 27 Γουδί Αθήνα Τηλ.:2107701141 > Περιφερειακό ΓΝ Πειραιώς ΜΕΤΑΞΑ Μπόταση 51 - 185 37 Πειραιάς – Τηλ: 2104284444 > Ναυτικό Νοσοκομείο Αθηνών (ΝΝΑ) Δεινοκράτους 70 - 115 21 Αθήνα – Τηλ: 2107241311 > Γενικό Νοσοκομείο Νίκαιας “Ο ΑΓΙΟΣ ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΩΝ” Μαντούβαλου 3 184 54 Νίκαια – Τηλ: 213 2077205 > Νοσηλευτικό Ίδρυμα Μ.Τ.Σ. Μονής Πετράκη 10 - 115 21 Αθήνα – Τηλ: 2107288001 > Νομαρχιακό Γ.Ν.ΠΑΤΗΣΙΩΝ Xαλκίδος 15-17 - 111 43 Αθήνα – Τηλ: 2102522612 > ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ Αθηνών Πειραιώς 3 105 52 Αθήνα – Τηλ: 2105244694 > ΣΙΣΜΑΝΟΓΛΕΙΟ Νοσηλευτικό Ίδρυμα 151 26 Μαρούσι – Τηλ: 2108044703 > Γενικό Νοσοκομείο Πειραιώς ΤΖΑΝΕΙΟ Αφεντούλη - Ζαννή 1, 185 36 Πειραιάς – Τηλ: 2104592386 > 251 Γενικό Νοσοκομείο Αεροπορίας (ΓΝΑ) Τέρμα Οδού Κατεχάκη - 115 25 Αθήνα – Τηλ: 2107463399 > 401 Γενικό Στρατιωτικό Νοσοκομείο (ΓΣΝ) Τέρμα Οδού Κατεχάκη - 115 25 Αθήνα – Τηλ: 2107494179 > Εθνικό Ίδρυμα Αποκατάστασης Αναπήρων (ΕΙΑΑ) Λ. Χασιάς & Σπ. Θεολόγου - 8η Στάση - 131 22 Ίλιον – Τηλ: 210 2381003 Θεσσαλονίκη > Νοσοκομείο ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Θεσσαλονίκης Ελ. Ζωγράφου 2 - 546 34 Θεσσαλονίκη – Τηλ: 2310.203121 > ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Αλεξ. Συμεωνίδου 2 - 546 39 Θεσσαλονίκη – Τηλ: 2310.829212 > Β’ Νοσοκομείο ΙΚΑ Θεσσαλονίκης Ν. Πλαστήρα 22 (Νέα Κρήνη) - 551 32 Καλαμαριά – Τηλ: 2310.479684 > ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ Γενικό Νοσοκομείο. Θεσσαλονίκης Κωνσταντινουπόλεως 49 - 546 42 Θεσσαλονίκη – Τηλ: 2310.826666 > Γενικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Γ. ΓΕΝΝΗΜΑΤΑΣ Εθν. Αμύνης 41 - 546 35 Θεσσαλονίκη – Τηλ: 2310.992541 > Π.Γ.Ν.Θ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Περιφερειακή οδός Θεσ/νίκης - 564 03 Νέα Ευκαρπία Θεσσαλονίκη – Τηλ: 2310.992549 > 424 Γενικό Στρατιωτικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Εθν. Αμύνης 1-3 - 546 21 Θεσσαλονίκη – Τηλ.: 2310.249300


ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011

46•IN•VITRO

Last page Ο ανθρώπινος οργανισμός

Σπερµατοζωάρια σε έναν όρχι

Ώριµα σπερµατοζωάρια (µπλε) καταλαµβάνουν την θέση αποθήκευσης σε έναν όρχι. Αντίθετα µε τα ώριµα ανθρώπινα ωάρια, που παράγονται µε ρυθµό ένα τον µήνα από την

εφηβεία µέχρι την εµµηνόπαυση, τα σπερµατοζωάρια παράγονται συνεχώς από την εφηβεία µέχρι το γήρας. [µικροφωτογραφία από ηλεκτρονικό µικροσκόπιο σάρωσης]



in_vitro_september