Jaarverslag 2010
Leeuwarden, Blitsaerd : werk in uitvoering
Jaarverslag 2010
Inhoud
Pagina
Jaarverslag Ten Geleide
5
Doelstelling en Taken
8
Algemeen
9
Productiecijfers 2010
12
Welstandsadvisering
15
Monumentenzorg en Archeologie
18
Atelier Frysl창n / Architectuur en Ruimtelijke Kwaliteit Frysl창n
19
Federatie Welstand / TRKN
20
Organisatie
22
Jaarrekening Financieel Jaarverslag
24
Controleverklaring
34
Bijlage 1 : Samenstelling Bestuur/ Commissies/ Bureau
36
Samenstelling Commissies
38
Bijlage 2 : Overzichten productiecijfers per gemeente
40
Bijlage 3 : Overzicht aantal 1e adviesaanvragen per WMO per maand in 2009 en 2010.
43
3
4
Ten geleide De tering en de nering Paradoxale tijden zijn het, en 2010 was een jaar waarin dat duidelijker werd dan ooit. De gemeenten staan voor de taak enerzijds de bureaucratie af te slanken, en anderzijds te reageren op de aanzwellende roep van burgers dat kwaliteit en medeverantwoordelijkheid een beleidsmatige invulling moeten krijgen. Wij hebben ons, vanuit het vakgebied van welstands- en monumentenadvisering, het afgelopen jaar meer dan ooit beziggehouden met de uitermate complexe regelgeving op het gebied van het omgevingsrecht, paradoxaal genoeg als gevolg van de wens om te dereguleren. Met de Wet Algemene Bepalingen Omgevings-recht (Wabo), die op 1 oktober 2010 van kracht werd, is het aantal afzonderlijke vergunningen sterk afgenomen. Maar de regels – vooral de regels voor vergunningvrij bouwen – zijn dermate complex, dat zelfs de experts in verhitte internetdiscussies steeds nieuwe mazen en feilen ontdekken. Die discussie is ook niet verwonderlijk. Regels zijn nooit een doel op zich geweest. Ze zijn er gekomen omdat, op basis van een analyse van bestaande waarden, ambities geformuleerd zijn met betrekking tot de omgevingskwaliteit. Het instrumentarium is gebouwd om die ambities te kunnen realiseren. Een ordentelijke overheid stelt eerst vast welke waarden er aanwezig zijn, hoe zij met die waarden om wil gaan (ambitie), en tenslotte richt zij het beleid en het instrumentarium in om die ambities vorm te kunnen geven. Wie gaat morrelen aan beleid en instrumentarium, wie regels afschaft en kosten reduceert, moet beseffen dat de onderliggende waarden nog steeds bestaan en dat zijn gemorrel dus onvermijdelijk consequenties heeft voor de ambities. Houd je vast aan je ambities, terwijl je de regels vermindert, dan krijg je paradoxale, contraproductieve en uiteindelijk peperdure maatregelen, waar burgers en ondernemers weinig mee opschieten. Een voorbeeld. Op rijksniveau zijn tal van beleidsambities geformuleerd met betrekking tot de kwaliteit van het open landschap. Er zijn Nationale Landschappen aangewezen, de rijksnota Ruimte schenkt veel aandacht aan het belang van groene openheid rond en tussen de steden, en de regering subsidieert Landschapsontwikkelingsplannen. Daar bovenop is het programma Mooi Nederland gekomen, waarmee (oud-) minister Cramer de verrommeling van het landschap te lijf is gegaan. Niet alleen mooie woorden, maar ook (een klein beetje) boter bij de vis: er is bijvoorbeeld geld gekomen voor het saneren van (+/- 200 ha) verspreid liggende kassen. In tien voorbeeldprojecten is flink geïnvesteerd; waar de ruimte-voor-ruimteregeling niet voldoende is gebleken (en vaak is dat het geval geweest), is er wat extra geld bijgeplust. Het is diezelfde minister Cramer, die door de Tweede-Kamerfractie van het CDA bejubeld is als een ‘heldin van deze tijd’, als kampioen dereguleerder, omdat ze door de invoering van de omgevingsvergunning niet alleen veel lange en soms tegenstrijdige procedures heeft gesaneerd en samengevoegd, maar vooral ook de mogelijkheden om bouwwerken zonder een vergunning te kunnen oprichten aanzienlijk heeft uitgebreid. Door die nieuwe regels, die op 1 oktober 2010 van kracht zijn geworden, kunnen er nu overal in het open buitengebied kassen bij agrarische bedrijven worden gebouwd (> 20.000 ha!). Zonder enige discussie, zonder eisen aan de vormgeving, lichtuitstraling of aan de plaatsing op het erf. Daarmee wordt de kassensanering uit het programma
5
Mooi Nederland tot onbegrijpelijk, paradoxaal, contraproductief, en peperduur nonbeleid.
Boomtoren Groene Ster Leeuwarden
Viaduct A7 Sneek
Het is één voorbeeld uit vele, dat aantoont dat het onverstandig is om te morrelen aan beleidsregels en uitvoeringsinstrumenten, terwijl ambities in het beschermen van wat waardevol is fier overeind gehouden worden. De welstandssector heeft zich de afgelopen jaren verzet tegen de uitbreiding van het vergunningvrije bouwen en het schrappen van het welstandsvereiste op alle Nederlandse achter- en zijerven. Dat is niet gebeurd uit bezorgdheid om het lot van de welstandscommissies, maar omdat er met één rijkspennenstreek een streep gezet wordt door de gemeentelijke autonome opdracht om, waar dat nodig wordt geacht, zorgvuldige eisen te stellen aan de bouw- en beeldkwaliteit van de publieke ruimte. Het verzet is niet geheel zonder succes geweest, want het is dankzij de inbreng vanuit de welstandsorganisaties dat de Tweede Kamer op het nippertje heeft voorkomen dat naast de welstandseisen ook nog eens de bestemmingsplannen op de achter- en zijerven zijn geschrapt. Door dat succes kunnen gemeenten, zij het moeizaam en omslachtig en slechts tot op bepaalde hoogte, nog steeds kwalitatieve randvoorwaarden opstellen voor vergunningvrije bouwwerken, in het belang van de publieke ruimtelijke kwaliteit. Vandaar ook dat vanuit de welstandssector in 2010 een handreiking (‘Vergunningvrij bouwen en ruimtelijke kwaliteit’) is gepubliceerd over het gebruik van het bestemmingsplan, de welstand en de cultuurhistorie voor het bereiken van ruimtelijke kwaliteit. De dereguleringswens, de economische crisis en de politieke wens om te bezuinigen komen in de welstandssector hard aan, laten we daar geen doekjes om winden. Toch is het slechts een kleine, maar luid roepende minderheid die meent dat zorg voor de ruimtelijke kwaliteit onder dit ongunstige gesternte geen prioriteit meer heeft. Juist in krimpgemeenten is investeren in kwaliteit het enige middel om te voorkomen dat het teruglopen van het aantal inwoners verloedering in de hand werkt en daarmee een negatieve spiraal in gang zet. Zo ver is het gelukkig nog bijna nergens, en door in te zetten op kwaliteit zal het ook nergens zover hoeven komen. De maatschappelijke omstandigheden dwingen de welstandssector echter tot een heroriëntatie. En daar is niets mis mee, want een nieuwe hervorming van de welstandsadvisering kan alleen maar leiden tot verdere vermaatschappelijking en vergroting van het draagvlak!
6
Gemeenten willen maatwerk van hun commissies, ze vinden dat er efficiënt, goedkoop en professioneel geadviseerd wordt. Dat vraagt om een grote flexibiliteit van de welstands- en monumentenadviesorganisaties. Binnen Fryslân heeft dit op basis van een uitvoerige consultatie van zowel de bestuurders als de betrokken gemeentelijke ambtenaren geleid tot de vaststelling van de ‘Notitie Dienstverlening hûs en hiem 2011, e.v.’, waarin onder meer gekozen wordt voor het werken met één geïntegreerde Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit.
vooroorlogse woningbouw Drachten
aula Noorderbegraafplaats Leeuwarden
De maatschappelijke vraag gaat echter verder dan aanpassing van procedures en werkwijze. Ook de ‘klant’ verandert. Uiteraard blijft het gemeentebestuur de opdrachtgever van de adviescommissies ruimtelijke kwaliteit, maar in toenemende mate ontpoppen de commissies zich in spreekuren en in het vooroverleg als de partij die naast de burger en ondernemer staat in de zoektocht naar de beste ontwerpkwaliteit, binnen de eisen die de omgeving en het budget stellen. De werkwijze van de Nije Pleats is daarvoor exemplarisch. Indien de gemeenten de commissies de ruimte en de juiste opdracht geven, dan zal de adviescommissie ruimtelijke kwaliteit niet meer gezien kunnen worden als obstakel bij het verkrijgen van een vergunning voor het bouwen, maar als een oplosser van het weerbarstige probleem om een ruimtelijk initiatief te realiseren dat niet alleen de wensen van de opdrachtgever vervult, maar ook een aanwinst is voor de identiteit van de omgeving. Ap Timmermans, directeur hûs en hiem i.s.m. Flip ten Cate, directeur Federatie Welstand
7
Doelstelling en Taken Doelstelling: De Gemeenschappelijke Regeling “hûs en hiem”, welstandsadvisering en monumentenzorg, is opgericht 1 januari 1985 en voortgekomen uit: 1925: 1947: 1980:
Provinciale Friesche Adviescommissie ter wering van de inbreuk op de schoonheid van stad en land. Provinciale Friese Schoonheidscommissie. Friese Schoonheidscommissie “HÛS en HIEM”.
De regeling heeft ten doel de gemeenschappelijke belangen van de deelnemende gemeenten te behartigen op het gebied van de bouwkunstige, stedenbouwkundige en landschappelijke schoonheid in de provincie Friesland.
warmtecentrale Zuidlanden Leeuwarden
Taken: Het lichaam geeft met behulp van een hem ten dienste staand bureau uitvoering aan de bovengenoemde doelstelling en oefent daarbij de volgende taken uit: a. het voorzien van de gemeenten in de welstandsadvisering als bedoeld in de Woningwet; b. het geven van adviezen over algemene welstandsvraagstukken aan gemeenten, andere openbare lichamen en aan particulieren, de laatsten voor zover het een tweede onafhankelijke beoordeling betreft van bouwplannen gelegen buiten de aan de Gemeenschappelijke Regeling deelnemende gemeenten; c. het voorzien van de gemeenten in de advisering over de toepassing van de Monumentenwet en de Monumentenverordening in het bijzonder in de advisering als bedoeld in artikel 11 van die wet; d. het op verzoek van gemeenten, voorzien in de advisering over de toepassing van de Monumentenwet en de Monumentenverordening, in het bijzonder ten aanzien van beschermde gemeentelijke monumenten en/ of in de advisering ten aanzien van (beeldbepalende) panden binnen ingeschreven beschermde stads- en dorpsgezichten en/of in de advisering van objecten met door de gemeente toegekende cultuurhistorische waarde.
8
De beleidsvisie heeft in de afgelopen jaren wijzigingen ondergaan, in die zin dat naast een verbreding van de adviestaken richting stedenbouw en landschap, besloten is om de verschillende adviezen op de terreinen van welstand, monumentenzorg, stedenbouw en landschap te integreren in ĂŠĂŠn advies van de Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit. Algemeen In 2010 heeft zich veel onrust voorgedaan over het kabinetsvoornemen om de wettelijke regeling rond de welstandsadvisering bij bouwvergunningaanvragen te veranderen. Het voorstel van het Kabinet houdt onder meer in om de bepalingen over het gemeentelijke welstandsbeleid uit de Woningwet te schrappen en op te nemen in de nieuwe Wet ruimtelijke ordening. Welstandscriteria voor de beoordeling van de toelaatbaarheid van bouwplannen zouden volgens het Kabinetsvoornemen in de toekomst een plaats moeten krijgen in bestemmingsplannen. En de advisering over, c.q. toetsing van bouwvergunningaanvragen zou ook wel ambtelijk kunnen worden afgedaan, dat wil zeggen zonder onafhankelijke adviescommissie of een onafhankelijke stadsbouwmeester. Waar het leggen van een koppeling van ontwerpprincipes aan bestemmingsplanbepalingen methodisch gezien begrijpelijk is, betekent het in ieder geval een radicale koerswijziging in een ontwikkeling van bestemmingsplanprocedures en -methodieken, die al decennialang aan de gang is. Het is een koerswijziging die ten minste zeer experimenteel en ongewis genoemd moet worden, waar bestemmingsplannen juist de afgelopen jaren steeds meer gericht zijn op een globale en juridische afbakening van bouwrechten, in plaats van op architectonische, stedenbouwkundige en cultuurhistorische ontwerpprincipes. Dat wil zeggen: de effectiviteit ervan is heel onzeker, vooral waar het gaat om vervanging van de huidige procedures rond de welstandsadvisering, die zich nu juist sinds 2003 zo succesvol hebben ontwikkeld.
Fietsbrug Joure
9
Eenzelfde ontwikkeling kan worden onderkend bij de uitwerking van het traject Modernisering Monumentenzorg (MoMo), waar het rijk in de nota “Een lust, geen last” kiest voor een drietal hoofduitgangspunten: • De cultuurhistorie wordt verankerd en geborgd in het ruimtelijke ordeningsbeleid van de gemeente; • Minder regelgeving, minder adviesdruk(te); • Intensiveren van het beleid voor het herbestemmen van leegstaande en leegkomende cultuurhistorisch waardevolle objecten en complexen. Dit heeft geleid tot de onder meer de volgende uitwerking: de aanwezige cultuurhistorische waarden, waaronder de rijksmonumenten en de rijksbeschermde stads- en dorpsgezichten, worden ondergebracht in een paragraaf cultuurhistorie, onderdeel uitmakend van de toelichting van structuurvisies en bestemmingsplannen. Hoe deze waarden dan ook echt geborgd gaan worden is nog niet uitgewerkt. Andere voor de gemeentelijke praktijk relevante zaken zijn: - De directe aansturende rol van het rijk (RCE) en de provincie is als gevolg van het overgaan van Adviesplicht naar Adviesbevoegdheid sterk afgenomen; voor het rijk geschat op maximaal 25 % van de vergunningaanvragen en voor de provincie tot +/- 10 % van de aanvragen. Dit richt zich op de van rijkswege aangewezen monumenten. - Een toenemend aantal gemeenten heeft (of is daar mee doende) aanzienlijke aantallen panden/objecten als gemeentelijke monument aangewezen. - De rol van de gemeentelijke monumentencommissie, i.c. de Monumentencommissie hûs en hiem is daarmee verzwaard, immers voor geschat meer dan 85 % van alle monumentenvergunningen vervult deze commissie als enige de advisering aan burgemeester en wethouders. - De gemeenten hebben een versterkte rol/ verantwoordelijkheid voor archeologiebeleid. - De monumentenvergunning vormt met het op 1 oktober 2010 in werking treden van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) onderdeel van de omgevingsvergunning. - De adviestermijnen zijn aanzienlijk ingekort, met name voor de gemeentelijke monumenten. Voor rijksmonumenten blijft vooralsnog de termijn van 26 weken gelden. Wel zal in 2011 worden bepaald welke ingrepen in het monument in de verkorte procedure terecht zullen komen. In samenhang met de constatering dat het aantal gemeenten dat overgaat/is overgegaan tot het aanwijzen van gemeentelijke monumenten fors is toegenomen, betekent dit dat gemiddeld de beschikbare adviestermijn flink in tijd zal afnemen. - Tenslotte is een aantal bouwactiviteiten in beschermde gezichten en aan en bij rijksmonumenten vergunningvrij verklaard. Tegelijkertijd vormden deze kabinetsvoornemens toch ook een goede aanleiding om onze eigen positie te bepalen. Hoe wordt aangekeken tegen de wettelijke regelingen rond bouwvergunningen en welstandstoezicht, hoe kan een welstandstoets op een verantwoorde, transparante en efficiënte manier in de omgevingsvergunningsprocedure een plaats krijgen, welke principes liggen ten grondslag aan onze manier van werken en hoe levert hûs en hiem een bijdrage aan de strijd tegen verrommeling en voor ruimtelijke kwaliteit? Zoals eerder aangegeven heeft dit in het najaar van 2010 geleid tot de vaststelling van de ‘Notitie Dienstverlening hûs en hiem, 2011 e.v.’.
10
Vergunning -/ welstandsvrij?
In november 2010 is deze notitie vastgesteld. De belangrijkste conclusies zijn: -
-
De Welstandscommissie, de Monumentencommissie en de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit worden geïntegreerd binnen een Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit. Maatwerk, toegespitst op de adviescyclus, kan binnen de randvoorwaarden van de bestaande financiële en personele formatie, in samenspraak met de gemeente(n) worden geleverd. Hûs en hiem vormt voor de deelnemende gemeenten het loket van de Uitvoeringsorganisatie de Nije Pleats en organiseert op verzoek en onder regie van de gemeente op locatie een breed samengesteld vooroverleg. Het betreft een puur facilitaire functie. De op iedere adviesaanvraag (agrarische opschaling/ herbestemming/ bedrijfsvergroting/ herstructurering) afgestemde samenstelling van de bij het vooroverleg benodigde deskundigheid wordt ten principale extern op projectbasis aangetrokken. Hûs en hiem levert aanvullende diensten in de vorm van deelnames aan Q(uality)-teams, het opstellen van gemeentelijk monumentenbeleid, het vervullen van jurylidmaatschappen, het verrichten van evaluaties van welstandsnota’s, het ontwikkelen van welstands- en monumentenzorginstrumenten, het formuleren van voorzetten voor objectgerichte criteria en het opstellen van protocollen en modelverordeningen e.d.
11
Productiecijfers 2010 De overzichten van productiecijfers in 2010 leveren naast inzicht in de ontwikkelingen in de tijd voor alle bij hûs en hiem betrokken gemeenten gezamenlijk, onder meer ook interessante verschillen tussen de afzonderlijke gemeenten op. De meer gemeentespecifieke overzichten zijn in de bijlagen opgenomen. Overzicht Ontwikkeling aantal 1e adviesaanvragen over de periode 1983 t/m 2010 12000
10000
8000
6000
4000
2000
9 20 0
07 20
3
20 05
20 0
01 20
9 19 9
97 19
95 19
1
3 19 9
19 9
89 19
7 19 8
85 19
19
83
0
In 2010 zijn in totaal 5803 adviesaanvragen (welstands -en monumentenadviezen) ingezonden. In 2009 bedroeg dit 6319. Er is dus sprake geweest van een forse daling met 8,2 %, een daling die licht groter is dan het landelijke cijfer: - 4,8 %. Wel geldt dat naar verhouding, dat wil zeggen dat gemeten het aantal inwoners van de bij hûs en hiem aangesloten gemeenten, het aantal adviesaanvragen bij hûs en hiem duidelijke hoger ligt dan het landelijke gemiddelde. Een verklaring daarvoor laat zich niet onmiddellijk aandienen. Het aantal planbehandelingen daalde in 2010 evenzeer, zij het in fractioneel mindere mate, waar het aantal vooroverlegplannen licht is toegenomen, van 9936 in 2009 tot 9353 in 2010. Een daling met 5,9 %. De daling van het aantal (eerste) adviesaanvragen heeft evenwel niet geleid tot een daling van de legesinkomsten. Integendeel, de inkomsten uit deze advisering zijn toegenomen van € 772.959 in 2009 naar € 949.199 in 2010, een stijging met 23 % ! Verklarend zijn de (substantiële) verhoging van de tarieven ingaande 1 januari 2010 en de toename van de gemiddelde bouwsom per adviesaanvraag. In combinatie met de toegenomen inkomsten als gevolg van andersoortige advieswerkzaamheden en een vermindering van de loonsom leidt dit in 2010 tot een positief exploitatieresultaat en dus tot een toename van de Algemene Reserve met € 43.677. Alsdan bedraagt deze op 1 januari 2011: € 60.084.
12
Overzicht Ontwikkeling adviesgelden over de periode 1983 t/m 2010 1.400.000
1.200.000
1.000.000
800.000
600.000
400.000
200.000
20 09
07 20
5 20 0
03 20
1 20 0
99 19
97 19
5 19 9
93 19
91 19
19 89
19
87
5 19 8
19
83
0
Overzicht Percentages adviesaanvragen naar categorie bouwsommen voor alle gemeenten in 2007, 2008, 2009 en 2010
m eer 250001 100001-250000 25001-100000 5001-25000 tot 5000
2010 2009 2008 2007 0
5
10
15
20
25
30
35
Geconstateerd kan worden dat de verdeling van het aantal bouwplannen over de categorieën bouwsommen ten opzichte van het jaar 2009 licht is gewijzigd. Met name in de middencategorieën ( € 25.000 - € 250.000) is er sprake van enige groei.
13
nieuwbouwwoningen aan de Dokkumer Ee (nabij Burdaard) en Noorderhaven in Harlingen
Toegespitst op de bouw van nieuwe woningen, zie de grafiek “Gereedgekomen woningen Nederland.., scenario’s 2010-2015”, blijkt dat de achteruitgang tot stilstand is gekomen en er zich vanaf de tweede van het jaar een, zij het nog licht, herstel heeft voorgedaan. Een constatering die ook voor Fryslân geldt.
14
Welstandsadvisering Waar, zoals gesteld, in 2010 een wereld aan landelijke discussies over de positie en inhoud van welstand is gevoerd, geldt voor de feitelijke uitvoering van het werk dat er geen tot weinig veranderingen hebben plaatsgevonden. Wel heeft in het verslagjaar regelmatig overleg plaatsgevonden met de ambtelijke werkgroep van de fusiegemeente Súdwest Fryslân over de vraag of de nieuwe gemeente zal gaan deelnemen aan de G.R hûs en hiem. Dit heeft geleid tot een voorstel aan de Stuurgroep waarin wordt geadviseerd deel te gaan nemen aan hûs en hiem. Dit advies is door de Stuurgroep overgenomen, hetgeen betekent dat nu alle Friese gemeenten deelnemen. Geconstateerd kan worden dat zowel de gemeentelijke medewerkers als de commissieleden goed ingespeeld zijn. Dat geldt helaas nog steeds in mindere mate voor de particuliere opdrachtgevers en zelfs ook voor de meer professioneel betrokkenen als aannemers en architecten, die, zo is de indruk, te weinig de welstandscriteria bij de planvoorbereiding raadplegen. In het verslagjaar is zowel de Centrale Welstandscommissie als één van de Lokale Welstandscommissies (Dongeradeel) gevisiteerd door een team van landelijke deskundigen. In deze visitaties, onder verantwoordelijkheid van de koepelorganisatie de Federatie Welstand, wordt bezien of de werkwijze van de welstandscommissies op alle relevante aspecten, zoals onder meer de transparantie van de planbehandeling, de klantgerichtheid, de samenwerking met de gemeente, de beschikbare deskundigheid, de zorgvuldigheid, de consistentie enz.’ aan te stellen kwaliteitseisen voldoet. De verslagen van beide visitatiecommissies geven aan dat de hûs-en-hiemcommissies de toets der kritiek ruimschoots doorstaan. Overzicht Bezoekers Welstandscommissies Jaar
percentage plannen aantal bezoekers totaal bezoekers met bezoekers per vergadering
2004
17
2,99
1734
2005
19
3,26
2138
2006
21
3,8
2538
2007
21
3,94
2500
2008
25
4,56
2992
2009
29
4,4
2830
2010
32
4,4
2845
Geconstateerd kan worden dat er nauwelijks sprake is geweest van groei van het aantal aanvragers van bouwinitiatieven, dat aanwezig is bij de planbehandeling in de Lokale Welstandscommissies.(+ 0,5%). De procentuele groei is evenwel aantoonbaar namelijk van 29 naar 32%. De verklaring ligt in het gedaalde aantal adviesaanvragen waar het aantal bezoekers licht is gestegen. Het toenemende accent op het Vooroverleg zal daar zeker aan hebben bijgedragen. Groei lijkt zonder meer nog mogelijk, met name ook omdat er nog zeer aanzienlijke, niet onmiddellijk verklaarbare, verschillen bestaan tussen de gemeenten.
15
Aantal in de Centrale Welstandscommissie behandelde adviesaanvragen per gemeente in 2010.
In het verslagjaar zijn in de Centrale Welstandscommissie 86 adviesaanvragen behandeld. Dit is 1,5 % van het totaal aan aanvragen. In de Bureaucommissie wordt om en nabij een vergelijkbaar aantal plannen behandeld, hetgeen inhoudt dat 97 % van alle aanvragen lokaal van een advies wordt voorzien. Dit zeer hoge percentage kan worden verklaard uit het gegeven dat als gevolg van de crisis in 2010 het aantal complexe, voor advies voorgelegde plannen beperkt is gebleven. Verbreding van welstand naar ruimtelijke kwaliteit
In 2010 heeft de pilot waaraan de gemeenten Heerenveen, Sneek en Kollumerland deelnemen nauwelijks invulling gekregen. Ook hier is de crisis verklarend, waar de gemeenten vrijwel geen initiatieven hebben ontwikkeld voor nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. Slechts in een incidenteel geval heeft de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit gefunctioneerd. Wel heeft in 2010 een evaluatie plaatsgevonden met als strekking dat de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit slechts in beperkte mate is
16
geconsulteerd, dat in die gevallen geconstateerd kan worden dat de advisering naar de mening van de gemeente een duidelijke meerwaarde heeft opgeleverd en dat voor het welslagen van deze pilot het gewenst is het aantal deelnemende gemeente aanzienlijk uit te breiden. Verschillende gemeenten hebben aangegeven deelname te overwegen. Een meer concrete invulling heeft evenwel niet plaatsgevonden, dit omdat halverwege het jaar is besloten een meer integrale analyse uit te voeren naar de mate en aard van dienstverlening die de gemeenten van hûs en hiem verwachten. Zoals eerder is verwoord heeft dit ertoe geleid dat ingaande 1 januari 2011 voor alle gemeenten gewerkt wordt met Adviescommissies Ruimtelijke Kwaliteit waarin alle adviesaanvragen voor welstand, monumentenzorg, stedenbouw en landschap integraal worden behandeld. Opschaling agrarische bedrijvigheid Opvallend is dat waar in vrijwel alle bedrijfssectoren de investeringen zijn gestopt, de agrarische ondernemers, zij het in verminderde mate, doorgaan met het fiks investeren in de opschaling van het bedrijf. In 2010 is het eindrapport ‘Nije Pleats, in de praktijk’ gereed gekomen met als conclusie dat het project, c.q. de gekozen werkwijze door alle betrokken partijen zonder meer als zeer succesvol wordt ervaren en dat continuering, en dan onder regie van de gemeenten, zijn beslag moet krijgen. Daartoe is een implementatiecommissie ingesteld. Hûs en hiem heeft zich in lijn met de uitspraken in de ‘Notitie Dienstverlening hûs en hiem 2011 e.v.’ aangemeld als kandidaat voor het uitvoeren van de loketfunctie voor dit project.
17
Monumentenzorg en Archeologie. Monumentenzorg Het jaar 2010 heeft in het teken gestaan van het project Modernisering Monumentenzorg (MoMo). Dit heeft geleid tot de nota ‘Een lust, geen last’.
De belangrijkste uitgangspunten vormen de verankering en de borging van de cultuurhistorie in het ruimtelijke ordeningsbeleid van de gemeente, minder regelgeving, minder adviesdruk en de beleidsintensivering voor het herbestemmen van leegstaande en leegkomende cultuurhistorisch waardevolle objecten en complexen. Deze beleidswijzigingen op het terrein van de monumentenzorg hebben mede ten grondslag gelegen aan de ‘Notitie Dienstverlening hûs en hiem 2011 e.v.’ welke in november van het verslagjaar door het Algemeen Bestuur is vastgesteld. Steeds meer gemeenten overwegen, dan wel zijn overgegaan tot, het opstellen van gemeentelijk monumentenbeleid. Voor de gemeenten Bolsward, Lemsterland, Wymbritseradiel en Smallingerland heeft hûs en hiem aan de hand van de specifiek daartoe ontwikkelde selectie- en beschrijvingsmethodiek de voorbereidende werkzaamheden uitgevoerd.
kerk in Drachten
18
Archeologiebeleid Op 1 september 2007 is de Wet op de Archeologische Monumentenzorg (Wamz) in werking getreden. De Wamz omvat een wijziging van de Monumentenwet, de Woningwet, de Wet Milieubeheer en de Ontgrondingenwet. De Wamz biedt gemeenten ruimte om zelf de reikwijdte van het archeologiebeleid te bepalen. In Fryslân zijn nog weinig gemeenten overgegaan tot het formuleren van eigen beleid. Dit is des te opmerkelijker nu blijkt dat waar gemeenten dat wel hebben gedaan dit leidt tot verlaging van de proceskosten als gevolg van het teruglopen van het aantal ‘verplichte’ archeologische onderzoeken. Door het kunnen beschikken over eigen gemeentelijke beleidskaarten kan het aantal verplichte onderzoeken met 50% worden gereduceerd.
Atelier Fryslân en Architectuur en Ruimtelijke Kwaliteit fryslân (ARKf) Atelier Fryslân
Een belangrijk instrument voor de realisatie van ruimtelijke kwaliteit vormt het “Atelier Fryslân, een onafhankelijk werkatelier dat gevraagd en ongevraagd adviezen geeft, inspireert en stimuleert.” Het atelier vormt één van de uitvoeringsinstrumenten gekoppeld aan het Streekplan Fryslân dat ruimtelijke kwaliteit als leidraad kent. In de afgelopen jaren is een aanzienlijk aantal gevraagde en ongevraagde adviezen uitgebracht. Aan het atelier is een Atelierraad verbonden die is samengesteld uit “vertegenwoordigers van de belangrijkste organisaties op het gebied van uitvoering en toetsing van ruimtelijke kwaliteit in Fryslân.” De raad heeft de functie van klankbord en stelt samen met de atelierleider het jaarprogramma op. Hûs en hiem heeft zitting in deze raad, waarbij het bureau de inzet heeft om de loketfunctie voor de gemeenten te vormen. Via hûs en hiem kunnen de gemeentelijke wensen en adviesvragen op het gebied van ruimtelijke kwaliteit aan de orde worden gesteld.
19
Architectuur en Ruimtelijke Kwaliteit fryslân (ARKf) ARK fryslân wil een zo breed mogelijk publiek bij (het debat over) de ruimtelijke kwaliteit binnen Fryslân betrekken. In deze zin kent het een vergelijkbare missie als hûs en hiem, die immers de schoonheid van stad, dorp en land nastreeft. Het jaar 2010 is het tweede jaar geweest waarin het ambitieuze programma, zoals dat in het beleidsplan Maximaal Drijfvermogen is geformuleerd, met succes is uitgevoerd. Zo hebben op de ark, het drijvende debatcentrum, op locaties in Leeuwarden, Franeker, Harlingen en Burdaard uitgebreide programma’s over de lokale ruimtelijke kwaliteit gedraaid, waarbij een veelheid aan doelgroepen aan boord is geweest: (landschaps)architecten, stedenbouwkundigen, beeldend kunstenaars, bestuurders, ambtenaren maar toch zeker ook veel burgers, studenten en jeugd.
Gelet op het grote belang dat aan de doelstellingen en activiteiten, gericht op de bevordering van architectuur en ruimtelijke kwaliteit, wordt toegekend participeert hûs en hiem actief in de werkzaamheden van ARKf door deelname aan het bestuur, in de facilitaire ondersteuning en in een veelheid aan activiteiten.
Federatie Welstand en Dirov/ Team Ruimtelijke Kwaliteit Nederland
De Federatie Welstand is de landelijke koepel en het aanspreekpunt voor de welstandszorg en de monumentenzorg in Nederland. De Federatie behartigt de belangen van de bij haar aangesloten welstands- en monumentencommissies en -organisaties (WMO) en zet zich in voor een effectief en efficiënt welstands- en monumententoezicht als onderdeel van de ruimtelijke kwaliteitszorg op gemeentelijk niveau. Vanuit deze positie neemt de Federatie deel aan de landelijke discussie over beleid en instrumentarium voor ruimtelijke kwaliteit. In het jaar 2010 hebben de activiteiten zich
20
toegespitst op de gevolgen van de gewijzigde Woningwet, dit tegen de achtergrond van de voorgestane deregulering, de ingrijpende stelsel- en beleidswijziging in de ruimtelijke ordening en het per 1 oktober in werking treden van de Omgevingsvergunning. Met name de uitbreiding van het vergunningvrije en dus welstandsvrije bouwen heeft veel aandacht gekregen.
welstandsvrij en de excessenregeling
Om de grote (negatieve) invloed die het vergunningvrij bouwen op het omgevingsbeeld kan hebben is door de Federatie Welstand in samenwerking met de regionale welstands- en monumentenadviesorganisaties een brochure uitgebracht met daarin voorstellen voor juridische instrumenten die de gemeente kan toepassen.
21
brochure Vergunningvrij bouwen en ruimtelijke kwaliteit
Met betrekking tot het eerdere voornemen om de onafhankelijkheid van de commissie te schrappen moet worden vastgesteld dat het kabinet hierover nog geen standpunt heeft ingenomen, met name ook omdat van vele kanten, zoals ook door het College van Rijksadviseurs, stevige bezwaren zijn ingebracht. Voorts vindt, net zoals dat ook binnen Fryslân aan de orde was, landelijk de discussie plaats om de gemeentelijke welstandscommissie om te vormen tot een Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit, dit door de adviestaak uit te breiden met de advisering over de ruimtelijke kwaliteit van stedenbouwkundige en landschappelijke transformaties. Het Team Ruimtelijke Kwaliteit Nederland (TRKN), voorheen het DIROV (Directeurenoverleg Regionale Welstandsorganisaties) vervult onder meer de rol van ‘klankbordgroep’ voor de Federatie Welstand. Veelvuldig heeft afstemming plaatsgevonden over de procedurele en inhoudelijke gevolgen van de voorgenomen wijzigingen in de regelgeving en de dienstverlening die de regionale welstandsorganisaties in dat kader aan hun deelnemende gemeenten kunnen bieden. Vastgesteld is dat dit samenwerkingsverband beschikt over ruim 200 deskundigen op het terrein van landschap, stedenbouw,architectuur, monumentenzorg en archeologie, die kunnen worden ingezet voor een scala aan planvormen en adviesaanvragen. Uitwisseling en gemeenschappelijke inzet van medewerkers is dan in beeld. Om reden van bezuinigingen is met de uitgave van het landelijke blad “Oog voor welstand” gestopt, waarmee ook het daarin specifiek op Fryslân afgestemde hûs-enhiemkatern verviel. In het verslagjaar is om in deze lacune te voorzien gekozen voor het uitbrengen van een digitale “nieuwsbrief hûs en hiem”.
Organisatie Bestuur. In de samenstelling van het Algemeen Bestuur hebben zich forse wijzigingen voorgedaan, waar veel wethouders (13 x) als gevolg van de gemeenteraadsverkiezingen hun functie hebben neergelegd. De betreffende gemeenten hebben in de
22
vervanging voorzien. Daarnaast hebben aan het eind van het jaar vier leden afscheid genomen in verband met het tot stand komen van de fusiegemeente Súdwest Fryslân. Dit heeft ook geleid tot het afscheid van drie leden van het Dagelijks Bestuur, de heren M. Scheweer, vice-voorzitter en wethouder van Heerenveen, B.R. Bakker, penningmeester en wethouder van Tytsjerksteradiel en J. Brouwer, wethouder van Bolsward. In deze vacatures is (deels) voorzien door de benoeming van de heer A. van der Ploeg, wethouder van Dongeradeel, tevens als penningmeester en mevrouw N. Ketelaar, wethouder van Smallingerland. In de vacature van de heer Brouwer zal in de loop van 2011 worden voorzien.
Voor de twaalfde keer heeft een zonder meer geslaagde, ditmaal eendaagse excursie voor de leden van het Dagelijks Bestuur en de welstands- en monumentenadviseurs plaatsgevonden. De studieobjecten betroffen naast de herstructurering van de Princessebuurt in Grou en een bezoek aan het Frysk Lânbou Museum met een toelichting op de tentoonstelling ‘Woudboerderijtjes’, toch vooral de ontstaans-, ontwikkelingsgeschiedenis van de gerealiseerde Staande-Mastroute c.a. die te voet, per auto en vooral ook per schip is verkend. In een lokaal etablissement is tenslotte afscheid genomen van enkele zeer ervaren leden van het Dagelijks Bestuur, die tezamen tekenden voor 38 jaar wethouderschap. Personeel. In het verslagjaar hebben zich geen personele wijzigingen in de voorgedaan. Ook overigens is de personeelsformatie gelijk gebleven. Geconstateerd kan worden dat de formatie goed is afgestemd op de te verrichten werkzaamheden. Tenslotte kan nog worden vermeld dat, waar het ziekteverzuim van de organisatie in 2009 met een percentage van 2,03 % al laag was, dit in 2010 nog weer is verminderd tot het historisch lage niveau van 0,65 %!
Het jaarlijkse personeelsuitje heeft zich mede ook in het licht van de moeilijke financiële positie, zeer bescheiden voltrokken, sterker nog er is gekozen voor het zelf bereiden van een voedzaam Marokkaanse menu. Onder leiding van een begripvolle, professionele kok is gebleken dat de medewerkers van hûs en hiem ruimschoots over de vaardigheden beschikken om tot zeer fraai uitziende, culinaire creaties te geraken en daarbij een uitstekende smaak tentoon hebben gespreid. De somtijds toegeschreven duiding van ‘Smaakpolitie’ is geheel waargemaakt!
23
JAARREKENING 2010 GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING hûs en hiem Balans
31.12.2010
31.12.2009
Activa vaste activa materiële vaste activa investeringen met een economisch nut immateriële vaste activa
70.907
96.367
9.204
18.878
vlottende activa Debiteuren nog te factureren werkzaamheden depot TNT post Banksaldo
53.960 1.020 290 51.115
overlopende activa
12.167 53.451 290 106.385
65.908
0
1.478
186.496
182.631
Passiva vaste passiva Eigen vermogen algemene reserve nog te bestemmen resultaat
16.407 43.677
Voorzieningen voorziening groot onderhoud
60.084
282.318 -265.911
20.000
vlottende passiva Reservering accountantskosten 2010 Bankschuld
5.050 0
netto-vlottende schulden Crediteuren nog te ontvangen inkoopfacturen nog te boeken creditnota's adviesgeld
28 0 25.309
overlopende passiva
Totaal
24
16.407 10.000
68.360
5.050 19.117 6.368 25.337
25.485
76.025
62.379
186.496
182.631
TOELICHTING OP DE BALANS Waarderingsgrondslagen Hûs en hiem past het systeem van lineaire afschrijving toe. Afschrijving op activa start in het jaar volgend op de aanschaf. De richtlijnen van de fiscus worden toegepast, waardoor bijvoorbeeld computerapparatuur niet meer in drie jaar, maar in vijf jaar wordt afgeschreven. Materiële vaste activa Het verloop van deze post in 2010 was als volgt: Boekwaarde per 1 januari 2010 Investering Afschrijvingen Boekwaarde 31 december 2010
€ -
96.367,00 0,00 25.460,00
€
70.907,00
€ -
18.878,00 0,00 9.674,00
€
9.204,00
Immateriële vaste activa Het verloop van deze post in 2010 was als volgt: Boekwaarde per 1 januari 2010 Investering Afschrijving Boekwaarde 31 december 2010 Vlottende activa Het door hûs en hiem gehanteerde systeem van voorschotnota’s levert een geldstroom op die normaliter in de pas loopt met de vaste maandelijkse lasten (salarissen, premies, etc.). Mede door deze voorschotnota’s is er weinig zorg nodig voor debiteurenbeheer. Het openstaande saldo aan vorderingen per 31 december 2010 bedraagt € 53.960. Het saldo aan nog te factureren werkzaamheden per 31 december 2010 bedraagt € 1.020. Het saldo van de rekening-courant bij de Bank Nederlandse Gemeenten was op 31 december € 967 positief. Het saldo van de handelsrekening bij de Friesland Bank was per 31 december € 50.148 positief. De kredietfaciliteit die hûs en hiem bij de Bank Nederlandse Gemeenten geniet, betreft een bedrag van € 500.000.
25
Algemene reserve Verloop algemene reserve
2010
2009
saldo per 1 januari resultaat voorgaand jaar
282.318 265.911-
278.604 3.714
saldo per 31 december
16.407
282.318
Nog te bestemmen resultaat Dit betreft het positieve resultaat over 2010 ad € 43.677, waarmee de algemene reserve per 1-1-2011 uitkomt op € 60.084 Voorzieningen Na een jaar te hebben overgeslagen, is er nu weer een toevoeging gedaan aan de Voorziening groot onderhoud. Het saldo van deze voorziening is inmiddels € 20.000. Vlottende passiva Onder vlottende passiva is een reservering geboekt voor accountantskosten over 2010 ten bedrag ven € 5.050. De post overige schulden onder de netto-vlottende schulden betreft voor € 28 nog niet betaalde crediteuren per 31 december en voor € 25.309 aan nog te boeken creditnota’s voor adviesgeld. Overlopende passiva Onder overlopende passiva is een bedrag opgenomen voor € 76.025 aan transitoria (omzetbelasting, loonheffing en andere kosten die pas in een volgend boekjaar tevoorschijn komen).
26
Winst- en Verliesrekening
Rekening 2010
Begroting 2010
Rekening 2009
949.199 60.527 23
1.000.000 0 0
772.959 62.936 1.524
1.009.749
1.000.000
837.419
35.000 788.000 15.000 37.000 20.000 22.000 67.000 0 3.000 0
35.134 807.535 16.710 71.121 18.534 58.422 63.239 30.259 1.201 1.175
Baten Adviesgeld Diverse Buitengewone baten/rente
totaal baten
Lasten Kapitaallasten Directe personeelskosten Indirecte personeelskosten Externe personeelskosten Huisvesting Kantoorkosten Organisatiekosten Ontwikkeling projecten Onvoorzien Buitengewone lasten/bankkosten
35.134 746.988 10.858 48.879 28.208 18.591 73.555 2.639 0 1.220
totaal lasten
966.072
987.000
1.103.330
43.677
13.000
-265.911
saldo
Kapitaallasten Directe personeelskosten Indirecte personeelskosten Externe personeelskosten Huisvesting Kantoorkosten Organisatiekosten Ontwikkeling projecten Onvoorzien Buitengewone lasten/bankkosten
27
Toelichting op de winst- en verliesrekening Kapitaallasten (Zie de staat van activa) In 2010 zijn geen investeringen gedaan. Personeelslasten De reeds in 2009 genomen maatregelen om de personeelskosten te verlagen hebben over heel 2010 meer effect gehad dan begroot werd. Het positieve verschil bij de directe personeelskosten bedraagt iets meer dan € 40.000. Ook de indirecte personeelskosten zijn ruim € 4.000 meegevallen. De overschrijding van de post externe personeelskosten bedraagt echter zo’n €12.000. De oorzaak hiervan is deels een aantal extra commissievergaderingen en deels inhuur van invalkrachten door uitval van eigen personeel.
Directe personeelskosten Indirecte personeelskosten Externe personeelskosten Totaal
Rekening 2010
Begroting 2010
Rekening 2009
746.988 10.858 48.879
788.000 15.000 37.000
807.535 16.710 71.121
806.725
840.000
895.366
Huisvesting/Apparaatskosten Huisvesting: In 2010 is er € 10.000 toegevoegd aan de Voorziening groot onderhoud. Daarmee omvat de voorziening een bedrag van € 20.000. Uiteindelijk zal de voorziening € 25.000 moeten bedragen. Als gevolg van de extra toevoeging zijn de totale huisvestingskosten ruim € 8.000 hoger uitgevallen dan begroot. Kantoorkosten: De totale kantoorkosten komen dankzij enkele meevallers, € 3.410 lager uit dan begroot. Organisatiekosten: In 2010 is uit oogpunt van bezuiniging geen geld uitgegeven aan een personeelsreisje. Ook is een aantal abonnementen op architectuurbladen beëindigd. In 2010 is wel besloten om in het kader van het 85-jarig bestaan van hûs en hiem een aantal representatieve boeken (“Mooi Europa”) aan te schaffen. Deze zijn verspreid onder de leden van het Algemeen Bestuur, Dagelijks Bestuur en de commissieleden. De last hiervoor is geboekt op Kosten representatie. Volgens het “matching principe” moeten accountantskosten verantwoord worden in het jaar waarop ze betrekking hebben. Met ingang van 2010 wordt dit principe bij hûs en hiem toegepast, waardoor in dit boekjaar een (eenmalige) dubbele last ontstaat. In totaal komen de organisatiekosten hierdoor ruim € 9.000 hoger uit dan begroot.
28
De opstelling van de Huisvesting/Apparaatskosten:
Huisvesting Voorziening groot onderhoud Onderhoudskosten gebouw Onderhoudskosten tuin Schoonmaakkosten Gas en elektrisch Water Huisvuilkosten Overige kosten Kantoorkosten Kantoorartikelen Kantine Drukwerk Kosten kopieermachine Kosten website Kosten automatisering Overige kantoorkosten Organisatiekosten Verzekeringen Contributies Abonnementen/boeken Porti Telefonie Belastingen divers Accountantskosten Kosten representatie Kosten voorlichting Kosten fotografie Kosten Oog voor Welstand Kosten DIROV Kosten personeelsreisje Kosten expositie VdV-prijs Bestuurskosten Kosten IWO software Kosten publicaties Diverse organisatiekosten Productiekosten projecten * Freelance kosten projecten* Diverse kosten projecten* Onvoorzien Totaal
Rekening 2010
Begroting 2010
Rekening 2009
10.000 1.123 675 10.478 5.183 66 217 466
0 2.000 750 10.500 5.500 150 450 650
0 2.027 722 10.400 4.431 100 400 455
1.747 557 4.091 1.901 716 9.222 356
3.000 750 6.000 1.250 500 9.000 1.500
1.896 792 2.596 1.996 1.805 8.152 1.551
1.965 16.916 507 3.329 3.337 2.690 9.950 4.347 1.311 0 0 173 0 5.950 805 18.673 0 3.602 2.639 0 0
2.400 17.500 1.250 3.750 3.500 3.500 4.750 500 500 350 0 1.000 1.000 4.500 2.000 17.500 0 3.000 0 0 0
2.359 15.461 991 3.395 3.250 2.914 5.650 46 1.184 169 9.520 577 826 13.024 0 39.632 200 3.674 24.899 1.201 5.360
0
3.000
0
122.992
112.000
171.655
*NB. De Productiekosten projecten zijn kosten (â‚Ź 2.639) van voor gemeenten in 2010 uitgevoerde projecten (t.w.v. â‚Ź 5.993).
29
Adviesgelden Aan inkomsten uit reguliere advisering is in 2010 een bedrag van € 949.199 geboekt. Dit is ongeveer € 112.000 méér dan in 2009. Hiervoor zijn in 2010 aan (eerste) welstandsadviesaanvragen 5.575 behandeld en aan monumentenadviesaanvragen 228. Dit is ten opzichte van 2009 een daling van 8,8% bij de welstandsadviesaanvragen en een stijging van 9,1% bij de monumentenadviesaanvragen. Dat er in 2010 toch fors meer opbrengsten uit advisering is geboekt komt door enerzijds de tariefverhoging die per 1 januari 2010 is doorgevoerd en anderzijds door de gemiddeld fors hogere bouwsommen per aanvraag waarover kosten worden berekend. Vooral de toename van adviesaanvragen voor nieuwbouw woningen is opmerkelijk te noemen en duidt op economisch herstel. Het gemiddeld aantal behandelingen per dossier neemt nog steeds toe. In 2010 steeg het aantal behandelingen per dossier naar 1,61 (in 2009: 1,57). Ook het aantal behandelde vooroverlegplannen is in 2010 t.o.v. 2009 met 10% toegenomen tot bijna 1.200. Uit diverse activiteiten (inventarisaties gemeentelijke monumenten, second opinions, e.d.) is in 2010 een bedrag van € 60.527 geboekt, ongeveer gelijk aan dat in 2009.
Aldus vastgesteld in de vergadering van het Algemeen Bestuur als bedoeld in art. 33 en 34 van de nieuwe Wet Gemeenschappelijke Regeling “hûs en hiem”. d.d.
G. van Delft-Jaasma, voorzitter
J.A.F.A. Timmermans, secretaris
30
Staat van activa rekening hûs en hiem miv 2010 (lineaire afschrijving)
2010 jaar aanschaf
omschrijving
looptijd
resterende jaren
percentage afschrijving
investering
boekwaarde begin boekjaar
afschrijving boekjaar
boekwaarde einde boekjaar
boekwaarde
2000 2001 2003 2004 2005 2008 2008 2008 2008 2007 2007 2007 2006 2005 2005 2007 2007 2007 2007 2008 2008 1998 1999 2000 2001 2003 2006 2006
Meubilair Meubilair Verlichting Inventaris Inventaris Inventaris (vloerbedekking) Inventaris (Varier-kruk) Inventaris (kasten adm) Inventaris (serviesgoed) Frankeermachine Beamer Optoma EP774 AV install vergaderzaal Presentatiematerialen Autom. Software Autom. Software Autom. Software Computers Computer (adm) Computer (laptop Piet) Computers (8 notebooks) computers (1 notebook + 1 Huisvesting Huisvesting Huisvesting Huisvesting Huisvesting Kopieermachine Telecom
10 10 10 10 5 10 5 10 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 15 15 15 15 15 5 5
1 2 4 5 1 9 4 9 4 3 3 3 2 1 1 3 3 3 3 4 4 4 5 6 7 9 2 2
20,00% 16,70% 12,50% 11,10% 20,00% 10,00% 20,00% 10,00% 20,00% 20,00% 20,00% 20,00% 50,00% 20,00% 20,00% 20,00% 20,00% 20,00% 20,00% 20,00% 20,00% 12,50% 11,10% 10,00% 9,10% 7,70% 20,00% 20,00%
€ 10.659,40 € 2.151,75 € 1.900,43 € 3.766,16 € 885,71 € 15.395,04 € 351,26 € 1.906,67 € 1.000,00 € 840,00 € 963,95 € 6.379,00 € 4.506,65 € 22.290,00 € 25.356,00 € 23.011,00 € 2.666,24 € 1.209,17 € 1.333,12 € 8.632,00 € 1.639,00 € 5.899,14 € 69.932,47 € 26.730,59 € 9.198,58 € 3.403,40 € 7.407,00 € 4.295,00 € 263.708,73
rood= immaterieel actief!
31
€ 1.219,62 € 475,37 € 798,55 € 1.929,81 € 177,15 € 13.855,54 € 281,01 € 1.716,00 € 800,00 € 504,00 € 578,37 € 3.827,40 € 1.802,66 € 4.458,00 € 5.071,20 € 13.806,60 € 1.599,74 € 725,51 € 799,88 € 6.905,60 € 1.311,20 € 1.860,99 € 26.909,24 € 12.291,63 € 4.719,35 € 2.140,13 € 2.962,80 € 1.718,00
€ 1.219,62 € 237,69 € 199,64 € 385,96 € 177,15 € 1.539,50 € 70,25 € 190,67 € 200,00 € 168,00 € 192,79 € 1.275,80 € 901,33 € 4.458,00 € 5.071,20 € 4.602,20 € 533,25 € 241,84 € 266,63 € 1.726,40 € 327,80 € 465,25 € 5.381,85 € 2.048,61 € 674,19 € 237,79 € 1.481,40 € 859,00
€ 0,00 € 237,69 € 598,91 € 1.543,85 € 0,00 € 12.316,04 € 210,76 € 1.525,33 € 600,00 € 336,00 € 385,58 € 2.551,60 € 901,33 € 0,00 € 0,00 € 9.204,40 € 1.066,49 € 483,67 € 533,25 € 5.179,20 € 983,40 € 1.395,74 € 21.527,39 € 10.243,03 € 4.045,16 € 1.902,34 € 1.481,40 € 859,00
€ 115.245,35 € 35.133,79
€ 80.111,56
ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN Het onderhoud aan de kapitaalgoederen (eigen pand, inventaris, computer-apparatuur, e.d.) is nodig om de waarde als onderdeel van de weerstandscapaciteit te bestendigen. Tevens dient te worden voorzien in een adequate afschrijving en vervanging. Op de staat van activa is aangegeven wat de financiële last van de afschrijving op de jaarrekening is. Vanaf 1 januari 2006 wordt er lineair afgeschreven. Er is een voorziening is getroffen voor onderhoud gebouw van € 20.000,-. Hiermede worden onzekere toekomstige uitgaven voor onderhoud grotendeels opgevangen. Het volgende onderhoudsplan is hiertoe opgesteld: Meerjarenonderhoudsplan -Schilderwerk In 2005 is met Van der Geest Schilders een meerjarenonderhoudsplan voor het buitenschilderwerk afgesloten. Het plan voorziet in de volgende verplichtingen: 2005: schilderbeurt € 7.905,09 2006: inspectiebeurt € 179,52 2007: inspectiebeurt € 179,52 2008: onderhoudsbeurt € 1.012,50 2009: inspectiebeurt € 179,52 2010: inspectiebeurt € 179,52 2011 t/m 2015: idem 2005 t/m 2009 Hierbij wordt aangetekend dat de in 2011 geplande schilderbeurt is uitgesteld en in 2012 zal plaatsvinden. -Dak/gevelonderhoud Op korte termijn zal geen, dan slechts ondergeschikt, onderhoud aan dak of gevel nodig zijn. -Verbouwing/onderhoud/aanpassing interieur Wegens lekkage zal vrij ingrijpend onderhoud aan de kelder moeten plaatsvinden. De termijn waarop en het benodigde budget hiervoor is nog niet bekend. Er is eveneens een defect geconstateerd aan een raam (lekkage dubbelglas waardoor condensvorming) in het directiekantoor. Vervanging staat gepland in 2012. -Computerapparatuur/Telecom Voorzien wordt een vervanging van de server met bijbehorende systeemsoftware en diverse applicaties. Samen met IT-experts van de gemeente Leeuwarden zal gekeken worden naar een betaalbare oplossing bijvoorbeeld door een zogenaamde “virtual server” in te richten. De (mobiele) telefoontoestellen zijn na 2011 boekhoudkundig afgeschreven. De technische staat van deze apparaten is niet in alle gevallen meer optimaal. Vervanging wordt voorzien in 2012. BEDRIJFSVOERING Hûs en hiem voert welstandsadvisering uit voor de deelnemende gemeenten. Ook biedt hûs en hiem diensten aan de deelnemende gemeenten aan op het gebied van archeologie en (gemeentelijke) monumentenzorg. Daarnaast verricht hûs en hiem incidenteel opdrachten in het kader van second opinions, en opdrachten voor gemeenten met betrekking tot quality teams (begeleiding bestemmingsplannen e.d.).
32
De tarifering voor de dienstverlening is afgestemd op dekking van de totale lasten, d.w.z. hûs en hiem is een non-profit organisatie. De dienstverlening wordt afgestemd op de behoeften van de gemeenten. Een instrument daarbij is het klanttevredenheidsonderzoek welke tweejaarlijks wordt uitgevoerd. Ook de dagelijkse contacten met ambtenaren en wethouders kunnen reden zijn tot verdere afstemming van de dienstverlening. Om verantwoording af te leggen aan de deelnemende gemeenten inzake het functioneren van de lokale commissies worden jaarverslagen gemaakt. Tevens vinden jaarlijkse evaluatiegesprekken plaats met de verantwoordelijke gemeentelijke portefeuillehouders. Het beleid ten aanzien van personeelsbezetting is terughoudend. Het aantal fte’s per 31-12-2010 bedraagt 10,3. Daarnaast wordt gebruikt gemaakt van een via Caparis bij hûs en hiem gedetacheerde archivaris. Het betreft in totaal 0,6 fte. Het aantal werknemers in totaal bedraagt 13. WEERSTANDSVERMOGEN Hierbij gaat het om het vermogen om substantiële tegenvallers op te vangen, zonder dat beleid moet worden aangepast. Het gaat dus om de robuustheid van de begroting. Het vermogen om het beleid door te kunnen zetten is afhankelijk van de weerstandscapaciteit. De weerstandscapaciteit omvat de middelen en mogelijkheden van de organisatie om niet begrote kosten te dekken. De weerstandscapaciteit van hûs en hiem bestaat naast het (eigen) vermogen uit het begrote positieve resultaat uit de bedrijfsvoering. Tevens is het bezit van het kantoorpand (Johan Willem Frisostraat 1 in Leeuwarden) een belangrijke onderdeel van de weerstandscapaciteit. Het pand is onbelast met hypotheek. De WOZ-waarde is per 1-1-2009 vastgesteld op € 406.000. De waarde voor de brandverzekering is gesteld op € 495.000. Het eigen vermogen (exclusief de waarde van het pand) per 1-1-2011 bedraagt € 60.084. De meerjarenraming blijft onzeker. Na de scherpe neergang van het aantal adviesaanvragen in 2009 als gevolg van de economische crisis, is het aantal adviesaanvragen in 2010 ook nog gedaald, zij het licht. Door een toename echter van het aantal plannen met een hoge(re) bouwsom zijn de inkomsten uit advisering in 2010 weer op een aanvaardbaar niveau gekomen. De weerstandscapaciteit is bij hûs en hiem dynamisch, dat wil zeggen dat het eigen vermogen op korte termijn beïnvloedbaar is. Immers de tarifering voor de dienstverlening kan bij een dreigend tekort in de dekking van de vaste lasten redelijk snel aangepast worden. Het laat zich echter wel raden dat de bedrijfsvoering er op gericht is om een verhoging van de tarieven te voorkomen. Als risico bij de bedrijfsvoering kan worden aangemerkt de algemene conjuncturele ontwikkeling. Zowel de bereidheid bij de burger als bij het bedrijfsleven tot het uitvoeren van bouwplannen is conjunctuurgevoelig. Een risico is tevens het uittreden van een (of meerdere) in de Gemeenschappelijke Regeling hûs en hiem deelnemende gemeente(n). In de Regeling is over de mogelijkheid tot uittreden een paragraaf opgenomen.
33
34
35
BIJLAGE 1.
SAMENSTELLING VAN HET BESTUUR/ COMMISSIES/ BUREAU. DAGELIJKS BESTUUR Leden:
G. van Delft-Jaasma, voorzitter M. Scheweer, vicevoorzitter (tot maart 2010) H. Deinum, vicevoorzitter (vanaf juni 2010) B.R. Bakker, penningmeester (tot maart 2010) A. van der Ploeg, penningmeester (vanaf juni 2010) N. Ketelaar (vanaf juni 2010) J. Brouwer J. Tromp B.R Tuinstra G. Metz J.A.F.A. Timmermans, directeur/ secretaris
ALGEMEEN BESTUUR
Ingevolge artikel 8 van de Gemeenschappelijke Regeling zijn door de deelnemende gemeentebesturen de volgende leden en plaatsvervangende leden bestuurders aangewezen als lid van het Algemeen Bestuur (afgekort AB): Gemeente 1. Achtkarspelen 2. Ameland 3. Het Bildt
lid P. van der Veen, tot maart 2010 J. Lammers, vanaf maart 2010 N.J. Oud N. Haarsma-Vrieswijk
4. Boarnsterhim
F.A.J.M. van Beek
5. Bolsward 6. Dantumadiel
J. Brouwer A. van der Ploeg, tot maart 2010 R. Bos, vanaf maart 2010 K. de Graaf, tot maart 2010 A. van der Ploeg, vanaf maart 2010 H. Talsma
7. Dongeradeel 8. Ferwerderadiel 9. Franekeradeel
13. Kollumerland c.a. 14. Leeuwarden
A. Bonnema, tot maart 2010 T. Twerda, vanaf maart 2010 M. Jelsma, tot maart 2010 A. Bonnema, vanaf maart 2010 F. Zomers, tot maart 2010 J.A. de Boer, vanaf maart 2010 M. Scheweer, tot maart 2010 S/ Siebenga, vanaf maart 2010 H. Visser H. Deinum
15. Leeuwarderadeel 16. Lemsterland 17. Littenseradiel 18. Menameradiel
J.S. Keizer J. Wesselius F. Hernamdt G. van Delft-Jaasma
19. Nijefurd 20. Ooststellingwerf
J. Rodenhuis P.A. Bouma, tot maart 2010 S. de Boer, vanaf maart 2010 H. Hoen, tot maart 2010 Kl. de Boer, vanaf maart 2010 E.K. Korendijk D.S. Hylkema, tot maart 2010 J. Benedictus, vanaf maart 2010 F. Veenstra, tot januari 2010 N. Ketelaar, vanaf maart 2010 I.J. van Zwol, tot maart 2010 T.D. de Jong, vanaf maart 2010 B.R. Bakker, tot maart 2010 G. Schippers, vanaf maart 2010 T. van Mourik
10. Gaasterlân-Sleat 11. Harlingen 12. Heerenveen
21. Opsterland 22. Schiermonnikoog 23. Skarsterlân 24. Smallingerland 25. Terschelling 26. Tytsjerksteradiel 27. Vlieland 28. Weststellingwerf 29. Wûnseradiel 30. Wymbritseradiel
W. Schukken, tot maart 2010 C. Trompetter, vanaf maart 2010 R. Boersma D. Attema
36
plaatsvervangend lid J. Stellinga, tot maart 2010 J. van der Zwan, vanaf maart 2010 W.F. Bakema H. Kaper, tot maart 2010 B. Tol, vanaf maart 2010 vacature tot maart 2010 M.A.J. Jager-Wöltgens M.L.H. Pieters S.M. Hylkema R. Boersma, tot maart 2010 M.C.M. Waanders, vanaf maart 2010 R. Ruben, tot maart 2010 W. van den Berg, vanaf maart 2010 L. Miedema, tot maart 2010 J. Bekkema, vanaf maart 2010 W. Sprik, tot maart 2010 F. Veltman, vanaf maart 2010 J.T. Sybenga, tot maart 2010 vacature C. van der Laan B. Bilker R. Sluiter, tot maart 2010 vacature G. Visser J. van der Pal J. Liemburg M. van der Meer, tot maart 2010 L. Pen, vanaf maart 2010 S.IJ. Eiling S. van Weperen, tot maart 2010 vacature F. Ravestein L.J. Wiersema G.J.H. Hemmes, tot maart 2010 vacature vacature W.M. Heere, tot maart 2010 vacature M. Prins-Meindertsma, tot maart 2010 B.A.H. Galama, tot mei 2010 vacature W. Plekkenpol, tot maart 2010 J. Jongebloed, vanaf maart 2010 W. Sinnema J. Reitsma
BUREAU 1. K.J. Bekkema, archivaris 2. G. Boschloo, architect 3. A. R. Bremer, architect 4. T.D. Brill, architect 5. M. Helder, administratie 6. P. Klimstra, welstandsadviseur 7. J. Oostenbrug, architect 8. M.J. Pothof, monumentenarchitect 9. J.A.F.A. Timmermans, directeur, stedenbouwkundige 10. Joh. de Vries, architect 11. F.F. van der Werff, hoofd administratie 12 M. Willekes, administratie 13. J. van Zellingen, architect
37
SAMENSTELLING COMMISSIES ADVISERENDE LEDEN: GEMEENTENTELIJKE VERTEGENWOORDIGERS 1. J.J. Bronsveld 2. G. Metz 3. H.A. de Jongh 4. S. van der Wal 5. J.G. Meester 6. M.S. Hiemstra 7. L. Visser 8. J.K. Tigchelaar 9. G.J.M. van Sloten 10. T. Plattel 11. L. Louwsma 12. J. Beeksma 13. E. Tuinstra 14. J.H. Laarman 15. H. Siegersma 16. H. N. de Groot 17. B. Kroese 18. K.J. Eisenga 19. J. Keulen-Visser 20 R.E. Westerveld 21. M. Donker 22. P. Huisman 23. W. Tadema 24. J.P. Postema 25 M. Bolhuis 26. G. Scherstra 27. B. Verheij 28. W. Smit 29. Tsj. Gietema 30. M.B. Faasse
Achtkarspelen Ameland Het Bildt Boarnsterhim Bolsward Dantumadiel Dongeradeel Ferwerderadiel Franekeradeel Gaasterl창n-Sleat Harlingen Heerenveen Kollumerland c.a. Leeuwarden Leeuwarderadeel Lemsterland Littenseradiel Menameradiel Nijefurd Ooststellingwerf Opsterland Schiermonnikoog Skarsterl창n Smallingerland Terschelling Tytsjerksteradiel Vlieland Weststellingwerf W청nseradiel Wymbritseradiel
38
ADVISERENDE LEDEN: ARCHITECTEN 1. F. de Boer 2. J. Tromp 3. J. van der Leij 4. E. Schippers 5. K.J. Borren 6. S. Adema 7. M. Atsma 8. K. de Haan 9. H. Heijdeman 10. M. Gerbenzon 11. J.D. Niemeyer 12. A. Dorenbos 13. A. Hogenelst 14. J. Moehrlein 15. R. Zijlstra 16. J.O. Schilstra
Sneek Joure Wyns Burgum Leeuwarden Dokkum Oentsjerk Lemmer Leeuwarden Leeuwarden Leeuwarden Aldtsjerk Groningen Groningen IJlst Harlingen
ADVISERENDE LEDEN: STEDENBOUWKUNDIGEN 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.
R. Gjaltema M. Teensma Tj. Brouwer J.E.F. M端hren S. van Assen B.J. van den Brink Chr. Visser M. van de Wiel
Dokkum Leeuwarden Leeuwarden Leeuwarden Dedgum Leeuwarden Steenwijk Heerenveen
ADVISERENDE LEDEN: LANDSCHAPSKUNDE 1. R. Lindemans 2. G.J. Bierema
Drachten Nijeholtpade
ADVISERENDE LEDEN: BURGERS C.S. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.
M. Bouma T. Zomerschoe H.G. Rijswijk-Verruijt G. Beerda M. Ritman S. ten Hoeve J. van der Werf-Schuilinga M. van Dun
Bakkeveen Leeuwarden Appelscha IJlst De Wilgen Nijland Surhuisterveen Sneek
MONUMENTENCOMMISSIE 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.
L.W. Barneveld D. van Wieren J. Kruiger D. van Weezel Errens E. Schippers H. Wouda M. Laferte
Groningen Burdaard Goutum Hempens Burgum Meppel Leeuwarden
39
BIJLAGE 2 Overzichten productiecijfers per gemeente
Productiecijfers 2010: welstand en monumentenzorg naar aantal adviesaanvragen, legesopbrengst en gemiddelde legesopbrengst per adviesaanvrage
gemeente
aantal adviesaanvragen welstand
1 Achtkarspelen 2 Ameland 3 Het Bildt 4 Boarnsterhim 5 Bolsward 6 Dantumadeel 7 Dongeradeel 8 Ferwerderadeel 9 Franekeradeel 10 Gaasterlân -Sleat 11 Harlingen 12 Heerenveen 13 Kollumerland c.a. 14 Leeuwarden 15 Leeuwarderadeel 16 Lemsterland 17 Littenseradiel 18 Menaldumadeel 19 Nijefurd 20 Ooststellingwerf 21 Opsterland 22 Schiermonnikoog 23 Skarsterlân 24 Smallingerland 25 Terschelling 26 Tytsjerksteradiel 27 Vlieland 28 Weststellingwerf 29 Wûnseradiel 30 Wymbritseradiel
gefactureerde advieskosten
gem. opbrengst per aanvraag
mon. zorg
225 153 119 194 130 166 236 102 158 136 163 338 133 443 41 122 192 118 228 337 293 36 148 341 113 212 30 210 226 232
0 4 2 8 4 1 14 1 19 2 27 17 2 50 0 3 6 3 4 11 3 2 3 12 11 4 5 2 1 7
€ 26.255 € 25.990 € 13.743 € 36.780 € 12.687 € 25.765 € 39.765 € 15.455 € 31.209 € 26.857 € 32.154 € 55.100 € 19.259 € 95.720 € 7.358 € 22.111 € 28.539 € 15.385 € 30.000 € 37.867 € 53.702 € 6.510 € 39.849 € 54.129 € 18.468 € 51.182 € 7.531 € 41.470 € 33.000 € 31.635
€ 117 € 166 € 114 € 182 € 95 € 154 € 159 € 150 € 176 € 195 € 169 € 155 € 143 € 194 € 179 € 177 € 144 € 127 € 129 € 109 € 181 € 171 € 264 € 153 € 149 € 237 € 215 € 196 € 145 € 132
5575
228
€ 935.475
€ 161
advieskosten diverse
€ 13.724
totaal advieskosten 2010
€ 949.199
40
Productiecijfers 2010: naar aard adviezen in %
gemeente 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30
voldoet
voldoet mits voldoet niet
aanhouden
Achtkarspelen Ameland Het Bildt Boarnsterhim Bolsward Dantumadiel Dongeradeel Ferwerderadiel Franekeradeel Gaasterl芒n - Sleat Harlingen Heerenveen Kollumerland c.a. Leeuwarden Leeuwarderadeel Lemsterland Littenseradiel Menameradiel Nijefurd Ooststellingwerf Opsterland Schiermonnikoog Skarsterl芒n Smallingerland Terschelling Tytsjerksteradiel Vlieland Weststellingwerf W没nseradiel Wymbritseradiel
0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
47 32 40 52 55 44 51 42 49 49 52 43 30 46 27 45 36 42 47 58 47 26 47 48 45 38 17 48 41 44
22 29 21 17 15 22 16 16 24 13 20 25 21 16 22 23 23 21 21 21 32 24 29 19 21 19 34 19 19 20
21 22 16 12 15 15 12 13 19 9 12 18 15 20 22 23 18 16 14 15 17 11 18 17 19 11 15 12 11 13
10 17 23 19 15 19 21 29 8 29 16 14 34 18 29 9 23 21 18 6 4 39 6 16 15 32 34 21 29 23
totaal h没s en hiem
0
45,5
21,0
15,7
17,8
41
Productiecijfers 2010: naar categorieën bouwsommen in %
< ≤5000 gemeente Totaant 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30
%
252500110100001> ≥250001 500500125000 100000 250000 anta % ant % ant % an %
Achtkarspelen Ameland Het Bildt Boarnsterhim Bolsward Dantumadiel Dongeradeel Ferwerderadiel Franekeradeel Gaasterlân - Sleat Harlingen Heerenveen Kollumerland c.a. Lemsterland Littenseradiel Leeuwarden Leeuwarderadeel Menameradiel Nijefurd Opsterland Ooststellingwerf Skarsterlân Smallingerland Schiermonnikoog Terschelling Tytsjerksteradiel Vlieland Weststellingwerf Wûnseradiel Wymbritseradiel
21 33 30 17 60 21 27 23 31 21 35 34 14 20 19 31 10 14 25 15 33 9 34 22 28 6 36 28 24 24
37 21 42 38 25 23 38 48 27 33 28 30 41 37 34 32 43 44 31 32 34 19 27 30 36 27 20 28 31 33
23 23 14 26 9 28 19 12 22 26 22 19 34 21 24 16 27 29 28 29 23 25 24 33 20 31 16 25 27 25
14 18 7 10 3 21 11 10 12 11 7 10 6 11 16 10 10 8 12 17 7 28 8 11 14 26 20 13 12 13
5 5 7 9 3 7 5 7 8 9 8 7 5 11 7 11 10 5 4 7 3 19 7 4 2 10 8 6 6 5
100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100
TOTAAL HUS EN HIEM
26
32
23
12
7
100
42
550
765
WZNH
DSL.
43
713
482
356
897
1132
494
184
427
724
520
353
1038
1131
511
197
409
677
505
392
1175
1270
524
174
370
917
570
421
1127
1584
710
266
426
947
681
444
1152
1607
707
285
475
778
670
411
1171
1318
615
243
425
843
531
437
939
1179
554
220
408
651
471
330
756
973
493
193
488
754
512
375
920
1155
516
212
418
797
583
415
1146
1553
637
267
469
903
516
325
1256
1420
575
273
409
666
552
475
1198
1419
565
192
396
627
496
463
1060
1340
396
251
392
754
429
350
1021
978
344
164
197
555
517
381
913
929
426
196
268
755
432
323
1021
1115
521
176
327
626
461
334
827
976
381
167
381
681
486
340
728
1129
516
186
439
681
412
363
925
947
416
146
244
652
500
384
926
1135
529
203
315
536
460
374
797
911
424
114
332
663
538
267
856
1079
464
150
236
536
476
262
0
0
8398
6049
6301 8803
4506
4557
674 11933 11535
-4,6%
-4,0%
-1,1%
-3,3%
-6,0%
-4,4%
-6,5%
772 14511 13638
2345
4298
Verschil
-8,3%
6332
2453
4594
2010
5805
392
123
174
Totaal 4955 4685 4883 5087 6021 6298 5631 5111 4355 4862 5867 5677 5463 5025 4237 4185 4670 4153 4505 4134 4644 3948 4253 3409 cumulatief 4955 4685 9838 9772 15859 16070 21490 21181 25845 26043 31712 31720 37175 36745 41412 40930 46082 45083 50587 49217 55231 53165 59484 56574 toe-/ afname %/mnd. -5,4 4,2 4,6 -9,2 11,6 -3,2 -8,0 -1,2 -11,1 -8,2 -15,0 -19,8 toe-/ afname jaarbasis -5,4 -0,7 1,3 -1,4 0,8 0,0 -1,2 -1,2 -2,2 -2,7 -3,7 -4,9 *Voor Het Oversticht geldt dat geen onderscheid wordt gemaakt tussen 1e en vervolgplannen.
SRE
488
1097
Het Oversticht*
Welmon
427
h没s en hiem
945
216
Drents Plateau
GeldersG'schap
467
Libau
januari februari maart april mei juni juli augustus september oktober november december Totaal 2009 2010 2009 2010 2009 22010 2009 2010 2009 2010 2009 2010 2009 2010 2009 2010 2009 2010 2009 2010 2009 2010 2009 2010 2009
Overzicht aantal 1e adviesaanvragen ( welstand en monumentenzorg) per WMO per maand 2009/2010
BIJLAGE 3
44
0
20
40
60
aantal 80
100
120
140
160
1
2
3
4
5
7 maand
6
8
9
10
11
12
adviesaanvragen h没s en hiem voor nieuwbouw woningen in Frysl芒n in 2010
vooroverleg definitief