Pak je koffers! Thema 2
Naam:
Klas:
2
Les 1
1
1
Natuurlijke barrières/grenzen voor Rana en Jazan
schaal 1:160 000 000 één cm op de kaart = 1 600 km 0 2 000 4 000 6 000 8 000 10 000 12 000 14 000 16 000 km
Rana en Jazan komen uit Syrië. Duid Syrië met een S aan op de wereldkaart.
Les
2
Bekijk de wereldkaart op pagina 2. Vul de legende aan met de werelddelen.
S
3
Syrië
Duid de grenzen van Europa aan op de wereldkaart. Benoem ze. noord oost zuid west
De grenzen van Europa zijn allemaal ________________________________________________________________________________________________________________________________________________________.
4
Bereken de afstand in vogelvlucht van Syrië naar Brussel. Afstand op kaart Afstand in werkelijkheid
5
Bekijk de wereldkaart en noteer. Mocht ik uit Syrië naar België moeten vluchten, dit zou mijn route zijn: �������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������
�������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������
Waarom? ������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������ �������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������
�������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������
�������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������
Les 1
3
6
Benoem de natuurlijke barrières, aangeduid op onderstaande kaart van Europa. 11
1
10
13 8 6
12
7
3
5 9
2 4 14
Gebergtes 1
________________
2
________________
3
________________
4
________________
5
________________ Rivieren
6
________________
7
________________
8
________________
9
________________
10
________________ Zeeën/meren
4
Les 1
11
________________
12
________________
13
________________
14
________________
15
________________
15
Enkele natuurlijke barrières onder de loep 7
Vul de gegevens aan.
Naam: ��������������������������������������������������������������������������������������������� Natuurlijke grens tussen: ����������������������������������������������������������������������������������������������������������
Bekend omdat: ����������������������������������������������������������������������������������������������������������
Hoogte: ������������������������������������������������������������������������������������������ Voordelen: ������������������������������������������������������������������������������������� ����������������������������������������������������������������������������������������������������������
Nadelen: ���������������������������������������������������������������������������������������� ����������������������������������������������������������������������������������������������������������
Naam: ��������������������������������������������������������������������������������������������� Loopt door: ����������������������������������������������������������������������������������������������������������
Bekend omdat: ����������������������������������������������������������������������������������������������������������
Lengte: ������������������������������������������������������������������������������������������� Voordelen: ������������������������������������������������������������������������������������� ����������������������������������������������������������������������������������������������������������
Nadelen: ���������������������������������������������������������������������������������������� ����������������������������������������������������������������������������������������������������������
Naam: ��������������������������������������������������������������������������������������������� Natuurlijke grens tussen: ����������������������������������������������������������������������������������������������������������
Bekend omdat: ����������������������������������������������������������������������������������������������������������
Oppervlakte: �������������������������������������������������������������������������������� Voordelen: ������������������������������������������������������������������������������������� ����������������������������������������������������������������������������������������������������������
Nadelen: ���������������������������������������������������������������������������������������� ����������������������������������������������������������������������������������������������������������
Les 1
5
Les 1
2
Rana en Jazan onderzoeken het reliëf in Europa
Bekijk de onderstaande hoogtelijnenkaart. Noteer het cijfer van de woorden op de juiste plaats. 1 steile helling 2 zwakke helling 3 bergtop 4 vallei 5 hoogtelijn Kies uit
50
60
60
70
50
70
A
80
80 90
C
70
H
D
100
E
I
B
60
50
2
Rana en Jazan moeten van punt A naar punt B, en willen graag zo weinig mogelijk hoogteverschillen overbruggen. Teken een mogelijke weg op de hoogtelijnenkaart.
3
Vul aan of markeer.
4
•
Hoe dichter de hoogtelijnen bij elkaar liggen, hoe ____________________________________________________________________________________________.
•
Hoe verder de hoogtelijnen van elkaar liggen, hoe ____________________________________________________________________________________________.
•
Als je ____________________________________________________________________________________________ met de hoogtelijnen loopt, heb je geen hoogteverschil.
•
Als je ____________________________________________________________________________________________ op de hoogtelijnen loopt, stijg je of daal je.
•
Wie de rode pijl volgt stijgt – daalt – blijft op dezelfde hoogte.
Bekijk de hoogtelijnenkaart bij opdracht 1. Hieronder vind je een reliëfdoorsnede op de lijn HI. Schrijf de letters C, D en E op de doorsnede. Zet daarbij telkens een punt op de juiste plaats. 100
90
80
70
60
50
6
Les 2
5
Verbind de hoogtelijnen met de juiste doorsnede. 1
A
2
B
3
C
4
D
Een reliëfprofiel maken in Google Earth
Typ de plaats die je wil opzoeken in het zoekvenster en druk op zoeken.
Klik bovenaan op een pad toevoegen, hiermee kun je een lijn tekenen, de weg van Rana en Jazan.
Teken de weg, dit kan je doen door op de muisknop te blijven klikken of door korte stukken te tekenen en iedere keer apart te klikken. Geef ook een naam in het kader dat openstaat als je de lijn/weg tekent. Druk dan op ok.
Klik met je rechtermuisknop op de lijn en selecteer: hoogteprofiel weergeven. Daarna krijg je het hoogteprofiel van je lijn. Waar in Europa vind je steile hellingen? Wat bevindt zich daar?
Les 2
7
Reliëfvormen en landschappen in Europa 6
Verbind de foto’s met de juiste plaats op de kaart. Vul de fiches aan en markeer.
Parijs
Bouillon
Land: Soort landschap: toeristisch - industrie
stedelijk - landelijk
Land: Horizon:
recht - golvend - getand
Hoogteverschil: klein - matig - groot
Benidorm
Helling:
zwak - matig - steil
Hoogtezone:
laagland - middelland - hoogland
Reliëfvorm:
vlakte - plateau - heuvel - berg
NOORDE No ord poo lcirk el
Reykjavik
IJSLAND
Land:
Faeröer (DEN.)
Soort landschap: toeristisch - industrie
N
Trondheim
GE
Shetlands (V.K.)
WE
stedelijk - landelijk
Oslo
NO
Bergen
OR
Glasgow
Alpen
Belfast
VERENIGD KONINKRIJK
Dublin
ATLANTISCHE OCEAAN
IERLAND
DENEMARKEN
Leeds
Liverpool Manchester
Kopenhagen
NOORDZEE
Sheffield
Birmingham
Londen
NEDERLAND Amsterdam Antwerpen
BELGIË
Bern
Bordeaux Porto
zwak - matig - steil
Hoogtezone:
laagland - middelland - hoogland
Reliëfvorm:
vlakte - plateau - heuvel - berg
UG RT
Lissabon
Milaan
Turijn
ro
ANDORRA
Zaragoza
Marseille
Barcelona
SPANJE
Venetië Triëst
Bologna MONACO
Madrid
Taag
OOST
Genua
PO
Helling:
AL
Eb
Hoogteverschil: klein - matig - groot
LIECHTENSTEIN
SL
ne
recht - golvend - getand
Zürich
ZWITSERLAND
Genève Lyon
Dresde
Frankfurt
Nürnberg Stuttgart Donau München
Bazel
Rhô
Horizon:
jn
Straatsburg
Ri
Loire
FRANKRIJK
Leipzig
Bonn
LUX.
Parijs
Land:
Hannover
DUITSLAN
Essen
Brussel Keulen
Rijn
Lille
Hamburg Bremen Elb e
Rotterdam
Valencia
Sevilla
SAN MARIN
ITALIË R Rome
Mallorca Palma
Balearen
Gibraltar (V.K.)
Corsica
Sardinië Cagliari
Palermo
Algiers
Rabat
Sicilië
Tunis
8
MAROKKO
Les 2
ALGERIJE
V
TUNESIË
M
Ludwigshafen
Flevoland
Land: Land:
Soort landschap: toeristisch - industrie
Horizon:
recht - golvend - getand
stedelijk - landelijk
Hoogteverschil: klein - matig - groot Helling:
zwak - matig - steil
Hoogtezone:
laagland - middelland - hoogland
Reliëfvorm:
vlakte - plateau - heuvel - berg
Thessaloniki
ELIJKE IJSZEE Hammerfest
Land:
Moermansk Narvik
Soort landschap: toeristisch - industrie
Archangelsk
ED
EN
stedelijk - landelijk
N. Dvi na
FINLAND
ZW
Perm
Jekaterinenburg Tsjeljabinsk
o
Ufa
Sint-Petersburg
Tallinn
Stockholm
ESTLAND
Kazan Nizjni a Novgorod Wolg
Norrköping Göteborg
Riga
LITOUWEN
OOSTZEE
Vilnius
Dnje
pr
KAZACHSTAN Oe
Saratov
ra
Minsk
Gdansk
Wis
Poznan
la
l
WIT-RUSLAND
Berlijn
ND
Samara
Moskou
LETLAND
n Malmö
Toscane
RUSLAND
Helsinki Uppsala
Warschau
Lodz
en
Wroclaw
POLEN Wis Kraków
Praag
TSJECHIË
OEKRAÏNE
SLOVAKIJE
Bratislava
OL
Boedapest
NO
Ë
KROATIË BOSNIËHERZEGOVINA
Sarajevo Podgorica
Belgrado
B Boekarest
Pristina
Don
Tbilisi Bakoe klein - matig - groot Hoogteverschil:
GEORGIË
ZWARTE ZEE
au
ARMENIË
BULGARIJE EUR. TURKIJE
MACEDONIË
ALBANIË
Istanboel
Ankara
Thessaloniki
TURKIJE
o
zwak - matig - steil
Hoogtezone:
laagland - middelland - hoogland
Reliëfvorm:
IRAN
Teheran
vlakte - plateau - heuvel - berg
Izmir
Athene
Ti gr
ë
GRIEKENLAND
AZERBEIDZJAN
Helling: Erevan
Sofia
KOSOVO
Tirana
recht - golvend - getand
Simferopol
Skopje Napels
Grozny
Sevastopol
SERVIË
MONTENEGRO
KASPISCHE ZEE
Horizon:
Krasnodar
KRIM
lga
Land:
Odessa
ROEMENIË
Donau
Ljublana Zagreb
Wo
Astrachan Rostov
Chisinau
VI DA
TENRIJK HONGARIJE
LOVENIË
Dnjepropetrovsk Dnje Donetsk pr Zaporizja
M
Wenen
Volgograd
Charkov
Kiev
la
is
SYRIË Rhodos
Valletta ALTA
Kreta
Eufraat
Nicosia
CYPRUS
Beiroet
LIBANON
Damascus
MIDDELLANDSE ZEE Amman
IRAK
Bagdad
Les 2
9
Les
1
3
Menselijke barrières/grenzen voor Rana en Jazan
Bekijk op onderstaande kaart de start van de route van Rana en Jazan. Markeer de eerste menselijke grens die ze tegenkomen. Beantwoord de vragen. Welke twee landen scheidt de grens? _________________________________________________________
en ________________________________________________________
Deze twee landen behoren tot het continent ________________________________. GRIEKENLAND
Enkele weetjes over Turkije:
TURKIJE
SYRIË
Taal: ______________________________________________________________________________________________________________ Hoofdplaats: _______________________________________________________________________________________________
Aantal inwoners: _______________________________________________________________
Grootste stad: ____________________________________________________________________________________________
In Turkije worden 3,4 miljoen Syriërs opgevangen in __________________________________________________________________________________________________________________________.
2
10
Veel organisaties zetten zich in voor de vluchtelingen. Verbind de organisatie met de passende uitleg.
Les 3
UNICEF
Deze teams zetten alles op alles om slachtoffers van oorlogen, van rampen en van epidemieën te kunnen verzorgen.
Wereldgezondheidsorganisatie (WGO / WHO)
Deze organisatie vecht tegen onrecht. Ze willen dat iedereen, in Noord en Zuid, Oost en West, een menswaardig leven kan leiden.
Amnesty International
Het Kinderfonds van de Verenigde Naties zet zich in voor het welzijn van kinderen, onder andere via het Verdrag inzake de rechten van het kind.
Artsen zonder Grenzen
Deze organisatie heeft het doel om de gezondheid van de wereldbevolking te verbeteren.
11 11 11
Dit is een organisatie die de naleving van alle mensenrechten nastreeft door onderzoek en actie.
3
Bekijk de kaart op pagina 10. Omcirkel de tweede menselijke grens die Rana en Jazan oversteken. Beantwoord de vragen. Welke twee landen scheidt de grens? ________________________________________________________________________ en ________________________________________________________________________ Die grens is ook een natuurlijke barrière, namelijk _______________________________________________________________________________________________________________________________. Waarom kunnen Rana en Jazan niet gewoon de grens over met hun paspoort? .
_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
4
Bekijk de foto hiernaast. Beantwoord de vragen. Wat stelt deze foto voor? _____________________________________________________________________________________________________________________
.
Wat stellen de sterren voor? _____________________________________________________________________________________________________________________
.
Wat met de grenzen in de Europese Unie? _____________________________________________________________________________________________________________________________________________. Wat gebeurt er als jij wil reizen in de Europese Unie? __________________________________________________________________________________________________________________________ .
_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
Waarom komen Rana en Jazan niet gewoon met het vliegtuig naar Europa? .
_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
5
Welke landen ken jij in Europa? Denk je dat ze lid zijn van de Europese Unie? Vul de tabel in. Land
Denk je lid van de EU?
Juist of niet?
ja
neen
juist
ja
neen
juist
ja
neen
juist
ja
neen
juist
ja
neen
juist
ja
neen
juist
Les 3
11
De geschiedenis van de EU 6
Bekijk de tijdslijn van de EU. Voer de onderstaande opdrachten uit. -
Noteer de ontbrekende (land)naam in de vakken. Noteer kort de gebeurtenis op de invullijnen. Vervolledig de legende op de kaart. Plaats een kruisje in de landen die de Euro als munteenheid hebben. 1940-1945
1951
_______________________________________________________
_______________________________________________________
_______________________________________________
_______________________________________________
Koning Leopold II regeert 1940
1945
Koning Boudewijn regeert 1951
1957
1951: Oprichting van EGKS
1957: EGKS wordt EEG
=
=
_______________________________________________________
_______________________________________________________
12
Les 3
1973
1973: 3 nieuwe landen treden toe
_______________________________________________________
_______________________________________________________
_______________________________________________
_______________________________________________
_______________________________________________
_______________________________________________
_______________________________________________
_______________________________________________
_______________________________________________
_______________________________________________
_______________________________________________
9 november 1989
1999
___________________________________________________
_______________________________________________________
Koning Albert II regeert 1981
1989
1981: nog 3 landen erbij
1992
Koning Filip regeert
1999
2013
2020
1992: EEG wordt EU
2020: BREXIT
=
=
_______________________________________________________
_______________________________________________________
_______________________________________________________
_______________________________________________________
NOORDELIJKE IJSZEE
_______________________________________________________________
_______________________________________________________________
_______________________________________________
_______________________________________________________________
FINLAND
ZWEDEN
_______________________________________________________________
Helsinki Tallinn
Stockholm
ESTLAND
_______________________________________________________________
LETLAND
Riga
DENEMARKEN VERENIGD KONINKRIJK
NOORDZEE NEDERLAND
Londen
ATLANTISCHE OCEAAN
BELGIË
_______________________________________________ Parijs
Berlijn
Amsterdam Brussel
TSJECHIË
Straatsburg
Lissabon
Zagreb
KROATIË
Madrid
Corsica
Balearen
Sardinië
MIDDELLANDSE ZEE
_______________________________________________________________
Boedapest
ROEMENIË
_______________________________________________________________
Boekarest
ZWARTE ZEE
BULGARIJE
ITALIE
Sofia
Rome
TYRRHEENSE ZEE
EGEÏSCHE ZEE
GRIEKENLAND Athene IONISCHE ZEE
Sicilië
_______________________________________________
SLOVAKIJE
Bratislava
Wenen
OOSTENRIJK HONGARIJE SLOVENIË
SPANJE
_______________________________________________________________
Warschau
Praag
Luxemburg
LUXEMBURG
Ljubljana
PORTUGAL
_______________________________________________________________
Vilnius
POLEN
DUITSLAND
FRANKRIJK
LITOUWEN
OOSTZEE
Kopenhagen
Dublin
IERLAND
Valletta
MALTA
Kreta
Rhodos
Nicosia
CYPRUS
Les 3
13
Europese instellingen 7
Verbind de instelling met de uitleg en waarvoor ze zorgen. Neem een kleur per groep en duid de belangrijke woorden aan, zodat je dit goed kan studeren. Europese Raad in Brussel
Zorgt ervoor dat er voorstellen zijn voor nieuwe wetten en ziet erop na dat wetten uitgevoerd worden.
Samynandpartners CC BY-SA 4.0
Europees Parlement in Brussel
Bestaat uit de regeringsleiders of gekozen staatshoofden van de 27 lidstaten van de Europese Unie. Ze komen meestal twee keer per jaar samen. Dat noemen ze dan een EU top. Ze bepalen de politieke onderwerpen.
Europese Commissie in Brussel
Hier zitten de vertegenwoordigers die verkozen werden door de burgers van alle lidstaten tijdens de Europese verkiezingen. Ze stemmen samen met de Raad van de EU over de wetten. Ze hebben dus wetgevende macht.
Onze hoofdstad, Brussel, is het bestuurlijk middelpunt van de EU. Dat geeft de stad wereldwijde bekendheid. In buitenlandse media wordt vaak gezegd 'Brussel heeft beslist dat ...' in plaats van 'De EU heeft beslist dat ...'.
14
Les 3
Wat doet de EU voor mij?
Veilig internet voor kinderen: aandacht voor privacy tijdens spelletjes, voor sexting, fake nieuws, kinderporno … Elke lidstaat heeft een hotline waar je internetmisbruik anoniem kan melden.
Dezelfde regels voor de veiligheid in alle lidstaten. Zo stikte ooit een kind in een kindersurpise-ei. De EU heeft dan het ei waar het speelgoed inzit veiliger gemaakt voor alle lidstaten. Nu bestaat het niet meer uit helften, maar is er een scharnier.
Wat doet de EU voor Rana en Jazan?
Vluchtelingen hebben het recht om bescherming aan te vragen in een ander land. De EU zorgt ervoor dat alle landen de vluchtelingen op dezelfde manier beoordelen. De EU neemt ook rechtstreeks vluchtelingen op van landen die er zeer veel hebben zoals Turkije, Libanon …
8
Minderjarige kinderen die zonder ouders aankomen in een EU-land hebben zeer belangrijke kinderrechten. De EU beschermt die kinderen tegen seksueel misbruik en mensenhandel. Daarvoor werd er ook een meldpunt opgericht.
Lees de bovenstaande voorbeelden over de werking van de EU. Kleef of noteer hieronder enkele voorbeelden die je zelf gevonden hebt.
Les 3
15
Les 1
4
Rana en Jazan verkennen Europese landen
Kleur de landen op de kaart in hetzelfde kleur als hun kader. Vul de gevraagde info in.
Land: __________________________________________________________________________________ Hoofdstad: _______________________________________________________________________ Aantal inwoners:_____________________________________________________________ Taal: ____________________________________________________________________________________ Weetje: ______________________________________________________________________________
Land: __________________________________________________________________________________ Hoofdstad: _______________________________________________________________________ Aantal inwoners:_____________________________________________________________ Taal: ____________________________________________________________________________________ Weetje: ______________________________________________________________________________
Land: __________________________________________________________________________________ Hoofdstad: _______________________________________________________________________ Aantal inwoners:_____________________________________________________________ Taal: ____________________________________________________________________________________ Weetje: ______________________________________________________________________________
© Roland Magnusson stock.adobe.com
Land: __________________________________________________________________________________ Hoofdstad: _______________________________________________________________________ Aantal inwoners:_____________________________________________________________ Taal: ____________________________________________________________________________________ Weetje: ______________________________________________________________________________ 16
Les 4
Land: __________________________________________________________________________________ Hoofdstad: _______________________________________________________________________ Aantal inwoners:_____________________________________________________________ Taal: ____________________________________________________________________________________ Weetje: ______________________________________________________________________________
Land: __________________________________________________________________________________ Hoofdstad: _______________________________________________________________________ Aantal inwoners:_____________________________________________________________ Taal: ____________________________________________________________________________________ Weetje: ______________________________________________________________________________
© Mistervlad - stock.adobe.com
Land: __________________________________________________________________________________ Hoofdstad: _______________________________________________________________________ Aantal inwoners:_____________________________________________________________ Taal: ____________________________________________________________________________________ Weetje: ______________________________________________________________________________
Land: __________________________________________________________________________________ Hoofdstad: _______________________________________________________________________ Aantal inwoners:_____________________________________________________________ Taal: ____________________________________________________________________________________ Weetje: ______________________________________________________________________________
Les 4
17
Les
5
Migratie is van alle tijden
Verbind de begrippen met de juiste uitleg.
1
migrant
Iemand die het land verlaat. Iemand die in een ander land toekomt.
immigrant
emigrant
Vluchtelingen die een veilig onderkomen in een ander land zoeken, vragen asiel aan. Dat is het recht om als vluchteling te worden erkend en juridische en materiële ondersteuning te ontvangen. Zolang de aanvraag nog in behandeling is, worden deze mensen zo genoemd. Een persoon die zich verplaatst van de ene plaats naar de andere om er te gaan wonen.
vluchteling
asielzoeker
Deze persoon is een specifieke migrant en is zijn thuisland ontvlucht vanwege vervolging, oorlog of geweld. Deze personen hebben een gegronde vrees voor vervolging op grond van hun afkomst, religie, nationaliteit, politieke overtuiging of lidmaatschap van een bepaalde sociale groep.
Lees de teksten. Markeer wat belangrijk is. Plaats de nummers op de juiste plaats bij de tijdsband.
2
1
2
3
Aan het einde van de 19e eeuw trokken miljoenen Europeanen naar NoordAmerika, op zoek naar geluk. Vanuit Antwerpen alleen al reisden zo’n 2 miljoen mensen met de Red Star Line naar New York en Philadelphia.
In de 16e eeuw kwam de slavenhandel tussen Afrika en Amerika op gang. Er was nood aan goedkope werkkrachten. Men schat dat 12 miljoen Afrikaanse slaven naar Amerika werden vervoerd. Ze migreerden tegen hun wil. In de 19e eeuw werd deze vreselijke handel afgeschaft.
Sinds de oorlog in 2011 startte, is er meer dan de helft van de Syrische bevolking op de vlucht. 6 miljoen mensen zochten in eigen land een veiligere plaats om te wonen. Nog eens 6 miljoen vluchtten naar andere landen, voornamelijk naar hun buurlanden Libanon, Turkije en Jordanië.
2e v. Chr.
1e v. Chr.
1e eeuw
prehistorie / oudheid
18
Les 5
2e eeuw
3e eeuw
4e eeuw
5e eeuw
6e eeuw
7e eeuw
4
De oudste moderne mens woonde zo’n 200 000 jaar geleden in Oost-Afrika. Van daaruit verspreidden ze zich over de hele wereld. Door de lage waterstanden van de zeeën waren de continenten nog verbonden en was een oversteek mogelijk.
5
6
Vanaf de 8e eeuw nam de handel rond de Middellandse zee steeds toe. Handelaars trokken langs handelswegen naar Afrika en Azië, kochten er hun handelswaren en boden deze te koop aan in Europa.
Landen als Portugal, Spanje en Engeland hadden meerdere kolonies in de ontdekte gebieden. Aan het begin van de 17e eeuw vertrokken vele migranten om er een nieuw leven te beginnen. Ook Nederland, Frankrijk en België hadden kolonies. In die gebieden betekende dit voor de plaatselijke bevolking een periode van onderdrukking.
7
8
Zo’n 10 000 jaar geleden leerden de mensen hoe ze planten kunnen kweken en dieren kunnen houden. Zo waren ze niet meer verplicht om de hele tijd rond te trekken en gingen ze in nederzettingen leven.
Tijdens de beide Wereldoorlogen vluchtten Belgen voor de Duitse bezetter. In 1914 werden anderhalf miljoen Belgen in Frankrijk of Nederland opgevangen. In 1940 waren dat er zelfs 2 miljoen.
© Library of Congress, 20540-4730
9
10
8e eeuw
9e eeuw
Rond 50 voor Christus veroverden de Romeinen Europa. Een grote volksverhuizing kwam op gang wanneer in de 5e eeuw het Romeinse Rijk viel. Mensen gingen op zoek naar een veilig onderkomen.
In de 15e eeuw kwamen de ontdekkingsreizen vanuit Portugal en Spanje echt op gang. Grote delen van Afrika werden in kaart gebracht. Columbus ontdekte Amerika. In het spoor van de ontdekkingsreizigers volgden vele anderen die in de nieuw ontdekte gebieden gingen wonen. Dat ging vaak door geweld en onderdrukking. Veel plaatselijke bewoners stierven door nieuwe ziektes.
10e eeuw
11e eeuw
middeleeuwen
12e eeuw
13e eeuw
14e eeuw
15e eeuw
16e eeuw
17e eeuw
18e eeuw
nieuwe tijd
19e eeuw 20e eeuw
21e eeuw
onze tijd
Les 5
19
Op de vlucht in de geschiedenis 3
Lees de tekst. Markeer de belangrijke woorden. Beantwoord de vragen op de volgende pagina.
Dit is het gebouw van de Red Star Line in Antwerpen. Nu vind je er een museum, maar ooit was het de havenloods waar voor vele mensen een nieuw leven startte. Tussen 1873 en 1935 bracht de rederij Red Star Line zo’n 2 miljoen mensen vanuit Antwerpen naar New York of Philadelphia. De landverhuizers gingen op zoek naar een beter leven in Amerika of Canada.
© Nikitamaykov - stock.adobe.com
Met hun leven verpakt in een paar koffers reisden vele mannen, vrouwen en kinderen met de trein naar Antwerpen. De meesten kwamen uit Oost-Europa. Na een lange treinreis kwamen ze toe in de stad en werden ze in logementshuizen in de buurt van het station of bij de haven ondergebracht. Bij een emigratie-agent kregen ze hun scheepskaart en een treinticket om in Amerika verder te reizen.
Op de dag van hun vertrek werden ze naar de havenloods van de Red Star Line aan de Rijnkaai gebracht. Voor ze het schip op gingen werd hun bagage en reisgoed ontsmet. De mensen werden voor een uur onder de douche gezet. Soms moesten ze zich ook tegen vlooien insmeren met warme azijn of benzeen.
Dan volgde een bezoek aan de dokter. Was je niet gezond, dan ging je reis niet door. Na het doktersonderzoek werden alle papieren nagekeken en moesten de migranten een lange vragenlijst invullen. Pas dan konden de passagiers aan boord. Op de schepen reisden de rijke mensen in alle luxe in eerste klasse. De arme mensen werden diep in het schip in derde klasse ondergebracht. De reis duurde zo’n 10 tot 12 dagen.
Wanneer de Belgenland, de Vaderland of één van de andere oceaanstomers aanlegde, volgde opnieuw een grondige controle. In New York gebeurde dit bijvoorbeeld op Ellis Island, aan de voet van het Vrijheidsbeeld. Voor de meeste reizigers kon een nieuw leven beginnen. Toch werden ook mensen, soms kinderen, Amerika niet binnengelaten. Ook gebeurde het dat het leven in Amerika geen succes bleek en dat mensen terugkeerden.
20
Les 5
Waarom zouden deze mensen ervoor kiezen hun land te verlaten en naar Amerika te trekken? .
_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
(Geen idee? Kijk zeker eens op de website van de Red Star Line bij ‘verhalen’)
Hoe zouden de landverhuizers in de derde klasse zich gevoeld hebben tijdens deze reis? .
_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
Stel je voor: je komt aan op Ellis Island met je gezin en je zusje mag het land niet in omdat ze een oogontsteking heeft. Wat gaat er dan door je hoofd? .
_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
(Het trieste verhaal van Ita Moel lees je op de website.)
In 1913 vervoerde de Red Star Line 117 000 passagiers naar Amerika. Welke belangrijke gebeurtenis volgt kort hierna? .
_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
In de tekst wordt een andere naam voor ‘migranten’ gebruikt. Omkring het in de tekst.
Les 5
21
4
Lees de tekst. Markeer de belangrijke woorden. Beantwoord de vragen onder de tekst.
Hallo allemaal, Mijn naam is Yvonne en toen de oorlog uitbrak in mei 1940 was ik 11 jaar. Op dat moment werkte mijn vader als chauffeur in een metaalfabriek. Omdat de Duitsers de fabriek zeker gingen plunderen, vroeg de baas aan mijn vader en aan zijn collega om met hun drie gezinnen te vluchten. Aan het stuur van de vrachtwagen zat mijn vader, de twee andere mannen naast hem. Achterin de vrachtwagen stonden kistjes aan de kant. Daarin zaten onze spullen. Op de grond lagen matrassen. Daarop zaten we met 15. Ons gezin alleen al telde op dat moment 9 personen. We reden in de richting van Zuid-Frankrijk. De baas kende mensen in de buurt van Cahors. Wij hadden geluk dat we met een vrachtwagen mee konden. Onderweg zagen we vele duizenden vluchtelingen met fietsen en karren die te voet langs de weg liepen. We vluchtten voor de oorlog. Tegelijkertijd was ik nog nooit zo ver van huis. Spannend allemaal! Onderweg hielden we halt. Een hele vriendelijke mevrouw zette banken voor ons klaar in de garage. Ze gaf ons brood, chocomelk en een gekookt eitje. Een heel feestmaal voor mensen op de vlucht. We reden nog dagen verder. In het dorpje logeerden we met ons gezin boven een bakkerij. Terwijl ons vake klusjes opknapte in het dorp, bleef ons moeke thuis om te koken en te wassen. We gingen er naar school: Agnes, Laurent en Marcelinne werden opgevangen in de kleuterklas. Frans, Maria, Staf en ik gingen naar de lagere school. Vreemd allemaal, want we spraken helemaal geen Frans. Soms riep de bakkersvrouw wel een keer naar boven omdat we zoveel lawaai maakten. Wat wil je met 9 personen op zo’n klein appartement! Na enkele maanden keerden we terug naar België. Gelukkig was ons huis niet kapot geschoten en stond het er nog net zoals toen we vertrokken. De oorlog duurde nog enkele jaren en er gebeurden nog vreselijke dingen. Onze vlucht was voor ons allen een lichtpuntje omdat we zo veel warmte en vriendschap mochten ervaren.
Over welke oorlog schrijft Yvonne in haar verhaal? __________________________________________________________________________ Wat zou jij meenemen wanneer je op de vlucht gaat? _______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
Yvonne schrijft dat de oorlog nog enkele jaren duurt. In welk jaar eindigde deze oorlog? _____________________________________________________ Waarom is ze toch gelukkig, zelfs al zitten ze met 15 achterin de vrachtwagen? _______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
Hoe zou jij je voelen wanneer je met 15 mensen gedurende een aantal dagen samengepakt zit? _______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
Waarom slaan deze families op de vlucht? _______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
Onderstreep de zin waaruit blijkt dat Yvonne zich thuis voelt in het Franse dorp waar ze naartoe vluchtte.
22
Les 5
Op de vlucht vandaag 5
Noteer telkens drie redenen waarom mensen vandaag vluchten of migreren.
1
____________________________________________________________________________________________________
1
____________________________________________________________________________________________________
2
____________________________________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________________________________
2
____________________________________________________________________________________________________
3
____________________________________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________________________________
6
____________________________________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________________________________
3
____________________________________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________________________________
Voel jij je thuis in België? Kruis aan. Schrap wat niet past en vul de zin aan. ja
nee
Ik voel me wel/niet thuis in België omdat _______________________________________________________________________________________________________________________________________________ .
_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
7
Wat kunnen wij doen zodat iedereen zich thuis voelt op school? Leg uit. _______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
Les 5
23
Studiewijzer Lees, markeer en kruis aan.
OK. Dit ken ik. Dit begrijp ik.
1 Ik ken deze begrippen en kan ze verklaren: migrant, emigrant, immigrant, asielzoeker, vluchteling, reliëfprofiel, hoogtelijnen Tip: zoek waar je de woorden vindt in je werkboek en ga na of je ze begrijpt. Leg ze uit aan iemand anders. Je ouders, broer of zus, medeleerling …
❑
2 Ik kan de zeven werelddelen opsommen en benoemen op een ingekleurde wereldkaart. Tip: maak een nieuwe legende bij de kaart in je werkboek op pagina 2.
❑
3 Ik kan de natuurlijke grenzen van Europa opsommen en aanduiden op een kaart. Tip: maak een windroos op de kaart en teken de grenzen van Europa op de kaart om ze zo beter te onthouden.
❑
4 Ik kan enkele belangrijke gebergtes, rivieren en zeeën of meren in Europa opsommen en ze aanduiden op een kaart met de natuurlijke barrières. Tip: dek je invultabel op pagina 4 af en probeer die opnieuw in te vullen.
❑
5 Ik kan op een hoogtelijnenkaart tonen waar het steil/minder steil is, waar de weg omhoog of omlaag gaat. En welke weg weinig hoogteverschil heeft. Tip: maak zelf eens een tekening met hoogtelijnen en hoogtegetallen en toon de oefening aan iemand anders of oefen verder in Google Earth.
❑
6 Ik kan de vier verschillende reliëfvormen plateau, gebergte, vlakte en heuvelland herkennen op een foto en de reliëfelementen ervan bespreken, alsook de verschillende landschappen in Europa. Tip: bekijk de foto’s opnieuw in je werkboek op pagina 8 en 9, dek de antwoorden af en vul ze opnieuw in.
❑
7 Ik ken van enkele Europese landen de hoofdstad en een gekend monument of zicht. Tip: bekijk de voorbeelden van les 4. Zorg dat je ze kunt linken aan het juiste land.
❑
8 Ik kan drie redenen opsommen waarom mensen de dag van vandaag hun land ontvluchten. Tip: kijk niet onmiddellijk in je werkboek, maar denk even aan mogelijke vrienden, vriendinnen of klasgenoten. Waarom zijn die naar België gekomen of eventueel vertrokken naar een ander land. Wat je al weet, hoef je niet te leren!
❑
9 Ik kan de antwoorden op vragen over volgende onderdelen opzoeken in mijn werkboek: - organisaties voor vluchtelingen; - Europese instellingen; - wat doet de EU voor mij; - migraties over de tijden heen. Tip: in je werkboek kun je deze woorden markeren, zo vind je ze op de toets gemakkelijk terug. Ga na of je de omschrijvingen allemaal goed begrijpt.
❑
10 Ik kan informatie over Europese landen en de geschiedenis van de Europese Unie opzoeken en aanvullen op basis van bronnen. Tip: herbekijk les 3 in je werkboek pagina 10 - 15.
❑
Wat ik moet kennen, moet ik eerst begrijpen en dan enkele keren opzeggen, opschrijven, tekenen … tot ik het uit mijn hoofd ken. Dat wil zeggen dat ik het kan opschrijven, zeggen of uitleggen zonder hulp. Dat is zo voor 1 tot 8. Wat ik moet kunnen, moet ik vooral begrijpen. Dat wil zeggen: stel dat juf of meester iets vraagt dat daarop lijkt, dan kan ik dat oplossen. Dat is zo voor 9 en 10. Ik noteer wat ik nog niet begrijp en vraag het straks in de klas.
24
Herdruk 2021/511 Bestelnummer 60 1010 602 ISBN 978 90 4863 800 0 KB D/2020/0147/142 NUR 193 Verantwoordelijke uitgever die Keure, Kleine Pathoekeweg 3, 8000 Brugge, België © Copyright die Keure, Brugge - RPR 0405 108 325
9 789048 638000