Frottages van bijzondere monumenten
Ank Danneels • Coördinatie Yves Bondue en Steef Coorevits
Doelen
Leermiddelen
1 De kinderen ervaren de rijkdom van bijzondere monumenten.
2 De kinderen kunnen een bijzonder monument opbouwen met meetkundige vormen.
3 De kinderen maken kennis met frottagekunst en communiceren hierover.
4 De kinderen kunnen zelf een frottage maken met bouwkundige inslag.
5 De kinderen experimenteren met texturen.
6 De kinderen leren gericht waarnemen.
7 De kinderen bespreken de resultaten.
Ppt - Stappenplan
Ppt - Andere resultaten
Ton Martens
Max Ernst
Materialen Papierresten, bv. met diverse texturen: gewoon glad papier, geribbeld karton, schuurpapier, behangpapier met een bepaald reliëf op … De kleur maakt niet uit.
Wit kopieerpapier (A4)
Scharen, snijmessen, snijmatten (alternatief: stevig karton of een stuk overschot stevige vloerbedekking – linoleum)
Eventueel latten en passers
Waskrijtjes
Vooraf
Vraag aan de kinderen om elk twee afbeeldingen mee te brengen van bijzondere monumenten. Hang deze eventueel op of nodig kinderen vooraan uit om iets over hun keuze te vertellen.
Instap
Klasgesprek
1.1 Impressie bijzondere monumenten en frottagekunst
Voer met de kinderen een kring- en leergesprek rond de bijzondere monumenten waarvan ze afbeeldingen hebben meegebracht. Vragen die je hierbij kunnen helpen:
- Waarom koos je dat monument?
- Waarom vind je het monument bijzonder?
- Vinden de andere kinderen dit ook?
- Waaruit bestaat een monument?
- Ken je de functie van het monument?
- Wat zijn de onderdelen van het monument?
- Kun je aan de buitenkant zien wat er zich binnenin afspeelt?
- Wat zegt het monument ons over de tijd waarin het gemaakt is?
- Wie waren de eigenaars van het monument volgens jullie?
- Is dat nu nog altijd zo?
- Hoe komt het dat het bijzonder monument zoveel toeristen lokt?
1.2 Frottagekunst
Frottage is een techniek waarbij we een blad papier op een bepaalde oppervlakte plaatsen (denk bijvoorbeeld aan een stenen muur of een boomstam). Daarna wrijven we over het bladpapier met waskrijt of potlood. Hierdoor ontstaat een speciaal effect waarin de textuur van de oppervlakte een speciale rol speelt. In deze les gaan de kinderen zelf een oppervlakte van een bijzonder monument creëren.
Voorbeelden:
Bekijk samen met de kinderen het filmpje van Ton Martens en zijn frottagekunst.
Voer met de kinderen een gesprek rond frottages. Volgende vragen kunnen je hierbij helpen:
- Wat gebeurt er bij een frottage? (Bepaalde texturen, bv. de ruwe lijnen van een planken vloer, drukken door en zo ontstaan er grafische structuren. Als je er met een zwart houtskoolstaafje of krijtje over gaat, dan pakken de hoger gelegen delen het zwart op, de lagere niet of minder.)
- Waar zou je zo allemaal een frottage van kunnen maken? (een muntstuk, een schors van een boom, gebeitelde teksten en tekeningen op graven, muren …)
- Wat hebben frottages ons te vertellen? (Het zijn als het ware ‘sporen’.)
Max Ernst was een kunstenaar die zich eveneens bezighield met frottagekunst. Bekijk een aantal voorbeelden van Max Ernst. Probeer in de kunstwerken te achterhalen welke texturen er werden afgedrukt en hoe het beeld is opgebouwd. Laat de kinderen maar lekker fantaseren.
2 Kern
Individueel werk
Ppt - Stappenplan
Stappenplan frottage bijzondere monumenten
Nu gaan de kinderen zelf aan de slag met frottagekunst. Bekijk samen met de kinderen het stappenplan en overloop de verschillende stappen.
Laat de kinderen een afbeelding kiezen van een bijzonder monument dat hen aanspreekt, bv. het Atomium in Brussel, het Belfort van Brugge, de Lakenhallen in Ieper, het Gentse Gravensteen ...
Papiersoorten
Scharen
Breekmessen
Snijmatjes
Eventueel passers Wit kopiepapier
Wasco’s
Verzamel papiersoorten. (effen, geribbeld, ruw …)
Laat de kinderen dit papier verknippen met de schaar en/of versnijden met een breekmes op snijmatjes. Ga voor allerlei meetkundige vormen: balken, driehoeken, trapeziums, vierkanten, cirkels … Kort, lang, dik, dun … Je kunt gebruikmaken van een passer of een rond voorwerp voor het maken van de cirkels.
Nu heb je alle puzzelstukken waarmee je een bijzonder monument kunt bouwen. Laat de kinderen aan de hand van de gekozen foto met deze stukken een puzzel maken naar het bijzonder monument, het beroemde gebouw. Vele interpretaties zijn mogelijk. Vraag hen om zeker ook te experimenteren met de texturen van de papiersoorten. Deze zijn immers mede bepalend voor het afdrukresultaat.
Leg over deze puzzel een wit (dun) kopieblaadje en neem een stukje vetkrijt. Wrijf hierover met de platte kant van een (bv. zwarte) wasco. Doe dit voorzichtig, zodat de puzzelstukjes zich niet verplaatsen.
3
Afsluiter
Beschouwen
Ppt - Andere resultaten
Evaluatie
Hang de werken op.
Bekijk samen met de kinderen de eindresultaten en ga samen met hen na of de doelstellingen bereikt zijn. Bekijk eventueel ook de voorbeeldresultaten. Mogelijke vragen die je hierbij kunnen helpen:
- Welk werk draagt je voorkeur weg? Waarom?
- Kun je de monumenten goed herkennen in de frottages? Waarom wel? Waarom niet?
- In welk werk is er goed gekeken naar het oorspronkelijk monument? Hoe komt dat?
- Welk werk heeft een krachtige opbouw? Hoe komt dat?
- In welk werk is er gebruikgemaakt van veel diverse papiersoorten? Hoe zie je dat?
- Vind je het leuk een eigen monument te verzinnen? Wat gaat er dan in je om? Hoe komt dat?
- Zou je in deze frottages ook met kleur kunnen werken? Vind je dat belangrijk? Waarom wel? Waarom niet?
- Je kunt de kinderen een reeks laten maken van diverse frottages van bestaande monumenten, bv. vijf groepjes tafels maken in de klas die rond een bepaald geafficheerd monument werken en laten doorschuiven om de 10 minuutjes.
- Je kunt de kinderen ook laten werken aan individuele tafels in een klassieke opstelling. Om de zoveel tijd kun je via de klasbeamer een ander monument projecteren en hen laten puzzelen hiernaar en laten doorwrijven …
- Na verloop van tijd kun je de kinderen eens zelf nieuwe monumenten laten ontwerpen. Je zult versteld staan.
- Je kunt er ook het element kleur aan toevoegen. Alle ramen krijgen bijvoorbeeld een ander kleurtje. De muren moeten in een donker kleur, de rest lichter. Je gebruikt enkel de drie hoofdkleuren.