Rooster
Met een rooster kunnen we gemakkelijk een plaats bepalen. 1
Je leest eerst de horizontale as af en daarna de verticale as.
INKIJKEXEMPLAARDIEKEURE
horizontaal
verticaal van links naar rechts
van beneden naar boven
Wist je dat …
diagonaal schuin
potvissen verticaal slapen?
2
Coördinaten
Met coördinaten kan je een gebied in een rooster weergeven.
Je gebruikt coördinaten bij schaken of zeeslag. Coördinaten worden ook gebruikt bij kaarten of een gps.
Voorbeeld: Een schip bij zeeslag bevindt zich in het vak A7.
A7 zijn de coördinaten van dat schip.
1 schaken
Op welke plaats staat een wit paard?
Op welke plaatsen staan zwarte paarden? Op welke plaats staat een zwarte koning?
Op plaats E1 staat een
2 zeeslag
Kleur het juiste vierkantje.
schotraak of niet raak?
D3 raak niet raak
B7 raak niet raak
E10 raak niet raak
I9 raak niet raak
A2 raak niet raak
Op welke plaatsen moet ik schieten om het grootste schip te raken?
De Eikenstraat bevindt zich in D14. Markeer de Eikenstraat.
Het station kan je vinden in FG15-16. Trek een cirkel rond het station.
De Meistraat kan je vinden in de vakken
De ZOO loopt door de vakken .
Je wandelt van De Keiserlei (F15) naar de Meir (DE14).
Door welke straat wandel je dan?
Ligt het Operaplein dan links of rechts van je?
De Van Ertbornstraat (F14) en de Anneessenstraat (F14) lopen evenwijdig. staan loodrecht op elkaar.
INKIJKEXEMPLAARDIEKEURE
De Appelmansstraat (F15) en De Keyserlei (F15) lopen evenwijdig. staan loodrecht op elkaar.
Assenstelsel
In de wiskunde gebruiken we een assenstelsel om de plaats van een punt te kunnen bepalen.
Je tekent een assenstelsel door twee lijnen loodrecht op elkaar te zetten.
Een assenstelsel heeft een horizontale en een verticale as.
-1-2-3-4-5543210
INKIJKEXEMPLAARDIEKEURE
De horizontale as is de x-as.
De verticale as is de y-as.
Coördinaten van een punt
In een assenstelsel kun je punten plaatsen. De plaats van een punt geven we aan met twee getallen.
Deze getallen noemen we de coördinaten van dat punt.
Elk punt heeft twee coördinaten:
- de 1ste coördinaat is voor de x-as en - de 2de coördinaat is voor de y-as.
We zetten de coördinaten tussen haakjes.
Voorbeeld: De coördinaten van het punt A zijn 2 en 4. Je schrijft A(2,4).
Als je het punt A(2,4) in het assenstelsel wilt zetten, dan ga je eerst twee plaatsen naar rechts (de x-as) en daarna ga je vier stappen omhoog (de y-as).
Om de coördinaten van een punt te bepalen, kijk je eerst naar de x-as (horizontaal) en daarna naar de y-as (verticaal).
Hoe kun je dit onthouden?
Een hoogspringer neemt eerst een aanloop (horizontaal) en springt daarna omhoog (verticaal).
INKIJKEXEMPLAARDIEKEURE
Problemen oplossen
5.1 Eenvoudige puzzel
In elke rij en in elke kolom moeten de cijfers van 1 tot en met 5 staan.
Vul de puzzel in.
5.2 Sudoku 4x4
Spelregels:
- In elk vetgedrukt vierkant moeten de cijfers van 1 tot en met 4 staan. - Elk cijfer moet 1 keer in elke rij voorkomen. - Elk cijfer moet 1 keer in elke kolom voorkomen.
5.3 Sudoku 6x6
Spelregels:
- In elke vetgedrukte rechthoek moeten de cijfers van 1 tot en met 6 staan.
- Elk cijfer moet 1 keer in elke rij voorkomen.
- Elk cijfer moet 1 keer in elke kolom voorkomen.
Vul eerst het cijfer 4 overal in, daarna het cijfer 1.
Vul eerst het cijfer 4 overal in.
Vul eerst het cijfer 6 overal in.
Los deze sudoku op zonder tip.
Vul eerst het cijfer 4 overal in.
Los deze sudoku op zonder tip.
Oefeningen
1 De kaart van België
1 2 3 4
Noordzee
Oostende
Brugge
Gent
Kortrijk
Doornik
Turnhout
Sint-Niklaas Antwerpen
Mechelen
Brussel
Leuven
Hasselt
Tongeren
Visé
Bergen Charleroi
Namen
Trek een kring rond de stad Brussel (B2).
Welke steden liggen in A2?
Welke steden liggen in B1?
Welke stad ligt het dichtst bij de zee: Leuven (B2) Visé (C2) Kortrijk (A2)
Welke stad op de kaart ligt het dichtst bij Oostende (A1)?
Welke stad op de kaart ligt het verst van Antwerpen (B2)?
Als je van Hasselt (C2) naar Luik (C2) rijdt, passeer je de stad .
Als je van Dinant (B3) naar Leuven (B2) rijdt, passeer je de stad
Als je van Visé (C2) naar Dinant (B3) rijdt, passeer je de stad .
Als je van Turnhout (B1) naar Gent (A1) rijdt, passeer je de steden
en .
Tussen Doornik (A2) en Charleroi (B3) ligt de stad .
Nora en Leon gaan op weekend naar Dinant (B3). Nora woont in Sint-Niklaas (B1) en
Leon woont in Tongeren (C2). Wie moet het verst rijden?
Dinant
Aarlen
2 De kaart van Nederland
Welke Nederlandse steden liggen in D8?
De Waddeneilanden liggen in BCD 1-2.
Welk eiland ligt tussen Texel en Terschelling?
Welke Nederlandse stad ligt het dichtst bij Hasselt (C8)?
Welke rivier stroomt door Deventer (D4)?
Je rijdt van Gouda (B5) naar Amersfoort (C4). Langs welke stad rijd je?
Welke stad ligt het dichtst bij Amsterdam: Tilburg (C6) of Emmen (E3)?
INKIJKEXEMPLAARDIEKEURE
Bekijk de kaart met de staten van Amerika op de vorige bladzijde. De staten staan gedrukt in het wit, de hoofdsteden staan gedrukt in het zwart.
Vul de Amerikaanse staat in.
Tallahassee (F5) is de hoofdstad van .
Sacramento (A3) is de hoofdstad van
Je reist van Topeka (D 3-4) naar Carson City (A3). Door welke 4 staten reis je dan?
INKIJKEXEMPLAARDIEKEURE
Vul de hoofdstad in.
Colorado (BC 3-4) heeft als hoofdstad .
Montana (BC 1-2) heeft als hoofdstad .
Arkansas (DE 4-5) heeft als hoofdstad .
Vul de windrichting in.
Texas (CD 4-5-6-7) ligt in het van Amerika.
Minnesota (D 1-2) ligt in het van Amerika.
California (AB 2-3-4-5) ligt in het van Amerika.
North Carolina (EF 4) ligt in het van Amerika.
Vul de aangrenzende staten in.
Welke staten grenzen aan California (AB 2-3-4-5)?
Welke staten grenzen aan North Dakota (CD 1-2)?
Welke staat grenst in het zuiden aan Missouri (DE 3-4)?
Welke staat grenst in het westen aan Missouri (DE 3-4)?
Welke staat grenst in het westen aan Utah (B 3-4)?
Welke staat grenst in het zuiden aan Utah (B 3-4)?
WESTERSTAKETSEL
Westelijke Strekdam
ChurchillkaaiWinstonSir Tijdokkaai
Londenstr.
Boekareststr.
Van IseghemlaanSpanjaardstr.
Christinastr.
Hofstr. Langestr. Cirkelstr.
Schippersstraat Platformstr.
Verlorenstr.
Kapucijnenstr.
St. Niklaasstr.
Louisastr.
Vlaanderenstr.
A.Belpairestr.
KursaalOosthelling
Kursaal-
Langestr.
Breidelstr. Nieuwstr.
Brabantstr. Dwarsstr. Kadzand-Bonenstr.
Str.ZonderEinde
Visserskaai
St. Franciscusstr.
Kaaistraat
Kerkstr.
Zuidstr. Dekenijstr. Natiënkaai Prins Boudewijnstr. Ooststraat
Lijnbaanstraat
St.-Paulusstr.P.Pypestr.
St.-Pietersstr.
JozefII straat
Aartshertoginnestraat
Euphr. Beernaertstraat
Ijzerstraat
Euphr. Beernaertstraat
Rogierlaan
Vindictivelaan
Stockholmstraat
Ieperstraat
Leopold III-Laan Perronstraat Oesterbankstr. Vooruitgangstr.Lijndraaiersstr. Vaartstraat Vrijhavenstr. Lijndraaiersstr. Kazernelaan Mercatorlaan Zinnialaan Bolwerkstr. Brigantijnenstr. Fortuinstr. Fregatstr.
Alfons Pieterslaan
Gentstr.
Antwerpenstraat
Jules Peurquaetstraat
INKIJKEXEMPLAARDIEKEURE
Brandariskaai Slachthuiskaai Ijskelderstr. Konterdamkaai Groendreef
Kaïrostraat Hospitaalstr. Ravelijnstr. Spoorwegstraat Amsterdamstr.
Romestraat
Parijsstr.
Peter Benoitstraat MuscarstraatTorhoutsesteenweg Laponstr.Edmond
Koninginnelaan
Toekomststr.
Renteniersstr.
Maria Theresiastraat
Frans Musinstraat
Sportstraat
Nieuwpoortsesteenweg Nieuwpoortsesteenweg
Weeshuisstr. Molenstr.
str.
Moerasstr.
Grensstr.OudeMolenstr.
Bouwmeesters-
H.Hartlaan
Beeldhouwersstr. Steenbakkersstraat
Metselaarsstraat
Schaafstraat
Plakkersstraat
Stuiverstraat
Verenigingstr.
Edith Cavellstr. Boogschuttersstraat
Koninginnelaan
Prinsenlaan
Frère-Orbanstraat
Prof.MacLeodstr. Karel van de Woestijnestr. Schildersstr. Timmermanstraat
Duivenhokstraat
Frère-Orbanstraat Plantenstraat
Hennepstraat Wagenstraat
Rietstraat Zwaluwenstraat
Tarwestraat
Spaarzaamheidstraat
Werkzaamheidstraat
Prof. JozefVercoulliestraat Nijverheidstraat
Zwaluwenstraat
St.-Catharina Polderstr.
Gen. Jungbluthlaan Ooievaarslaan Stenenstraat Haverstraat
Nieuwlandstraat
Blauwkasteelstraat
Tarwestraat
Vrijheidstraat
Bruidstr. Goedheidstraat
Honoré Borgersstraat
Dr.Verhaeghestr.
Overvloedstraat
Landbouwersstr. Voorzienigheidstr.
Vredestr.
Broederlijkheidstraat
Verenigingstr.
GelijkheidstraatSchelpenstraat
GolvenstraatRodeKruisstr.
Aalscholverstraat
Gelijkheidstraat
Leffingestraat
Meerkoetstr.
Eendrachtstraat
Weidenstraat
Parklaan Parklaan Vogelzang Dreef Gerststraat
Eendenlaan
JandeClerckstraat
Permekelaan
Bosduiflaan Waterwerkstr. Walstr. Meeuwenlaan
Windenstr.Notelaarsstr. Constant
Stuiverstraat
Bronstraat
Stuiverstraat Gelukkige-Haardstraat
Torhoutsesteenweg
Vrijheidstraat
ElisabethlaanOnafhankelijkheidsstraat
Meidoornstraat
Eigen-Haardstraat
Irisstraat
Hoopstraat
Leeuwerikenstraat
Kroonlaan
Schapenstraat
Mariakerkelaan
Mariakerkelaan
Batterijstr. Lariksenlaan
OlmenlaanPalmenlaan
Berkenlaan
Leeuwerikenstraat
VanDijckstr.St.-Jansstr.
Smedenstr. Kastanjelaan Molenaarsstraat
Lindenlaan Elzenlaan
Hulstlaan Doornenlaan
Leopold II-Laan Leon Spilliaertstraat
Kanunnik Dr. Louis Colensstraat
Bekijk de kaart van Oostende op de vorige bladzijde en los de vragen op.
Markeer op de kaart - de Cirkelstraat (L1). - de Duivenhokstraat (H 2-3).
Je wandelt van het Vlaams plein (I3) naar het Prinses Clementinaplein (I2).
Door welke straat wandel je?
Je wandelt van het Casino Kursaal (K1) naar de Beach House surfclub (H1).
Ligt de zee dan links of rechts van je?
Je wandelt van het Casino Kursaal (K1) naar het Zeeheldenplein (L1).
Ligt de zee dan links of rechts van je?
Je wandelt van de Wittenonnenstraat (K2) naar het Leopoldplein (J2).
Door welke straat wandel je?
Ligt het Casino Kursaal dan links of rechts van je?
Ligt het Leopoldpark dan links of rechts van je?
Je wandelt van Kinepolis (H1) door de Koningin Astridlaan naar de Kemmelbergstraat (J1).
Ligt de Wellington renbaan dan links of rechts van je?
Ligt de Japanse tuin dan links of rechts van je?
Het OTC (I 2-3) is de Oostendse Tennis Club.
Welke 3 straten grenzen aan het OTC?
Ligt de Visserskaai (L 1-2) aan het water?
De Blauwkasteelstraat (H3) en de Nieuwlandstraat (H3) lopen evenwijdig. staan loodrecht op elkaar.
INKIJKEXEMPLAARDIEKEURE
De Gerststraat (H3) en Tarwestraat (I3) lopen evenwijdig. staan loodrecht op elkaar.
De Plakkersstraat (H2) en Metselaarsstraat (H3) lopen evenwijdig. staan loodrecht op elkaar.
Bekijk de kaart van Nederland op de vorige bladzijde en los de vragen op.
In welke provincie liggen de gemeentes? De provincies van Nederland zijn op de kaart gedrukt in hoofdletters.
gemeentecoördinaten provincie
EindhovenC3
Venlo D3
SneekC1
Deventer D2
Middelburg A3
LeidenB2
Zeist C2
AlkmaarB2
LelystadC2
ApeldoornC2
EmmenD2
Delfzijl D1
Drenthe DE 1-2
Hoeveel provincies in Nederland grenzen aan Duitsland?
Grenst de provincie Drenthe (DE 1-2) aan zee?
In het noorden van de provincie Drenthe ligt de provincie .
Grenst de provincie Zuid-Holland (ABC 2-3) aan zee?
6 Zet de figuren in het rooster.
De coördinaten zijn: in A2, B5 en D1 in A1 en B4 in C3, D5 en E2
Zet de volgende figuren ook nog in het rooster zodat in elke horizontale rij en elke verticale kolom 3 verschillende figuren staan:
7 Zet nog 7 schapen in de wei zodat er nooit 2 schapen op dezelfde horizontale rij, verticale kolom of diagonaal staan.
Zet een kruisje waar een schaap staat. Er zijn meerdere oplossingen.
8 7 6 5 4 3 2
Geef de coördinaten van de schapen.
In het assenstelsel staan vijf punten. Noteer van elk punt de coördinaten
punt A( , ) punt B( , ) punt C( , )
punt D( , ) punt E( , )
Teken de volgende punten in het assenstelsel.
9 In het assenstelsel is een driehoek ABC getekend.
Wat zijn de coördinaten van de hoekpunten?
Kleur het juiste bolletje.
A(2,1), B(4,5) en C(6,2)
A(1,2), B(5,4) en C(2,6)
10 Noteer de coördinaten.
A( , )
B( , )
C( , )
D( , )
E( , )
F( , )
G( , )
H( , )
I( , )
11 Teken de driehoek DEF met hoekpunten D(-2,1), E(4,2) en F(3,-2).
12
Teken de volgende punten in het assenstelsel: A(0,3), B(3,0), C(0,-3) en D(-3,0).
Verbind deze punten in alfabetische volgorde. Welke figuur krijg je?
INKIJKEXEMPLAARDIEKEURE
13
Teken in het assenstelsel de punten A(-4,1), B(0,5), D(-1,-2).
Teken de rechthoek ABCD.
De coördinaten van het punt C zijn ( , ).
Teken de volgende punten in het assenstelsel.
A(-3,1)
B(-5,1)
C(-5,2)
D(-4,2)
E(-4,4)
F(-3,6)
G(2,6)
H(5,4)
I(4,1)
J(3,-1)
K(2,-1)
L(2,1)
M(0,1)
N(-1,-1)
O(-2,-1)
P(-2,3) Q(-3,2)
Verbind de punten in alfabetische volgorde. Verbind punt A ook met punt Q.
Teken het punt met de coördinaten (-3,4).
Liggen de punten op één rechte lijn?
puntenja of nee?
A, L en I ja nee
C, D en Q ja nee
G, M en N ja nee
P, M en K ja
F, P en N ja
15 GPS-coördinaten
Op Google Maps kan je kaarten en satellietfoto’s vinden van plaatsen in de wereld.
Ga naar www.google.be/maps en voer de volgende opdrachten uit.
• Geef het adres van je school in bij ‘zoeken’.
• Zoek uit hoe je kan wisselen van kaart naar satellietfoto (en omgekeerd).
• Met + of – kan je inzoomen of uitzoomen.
Bij elk punt op Google Maps horen twee getallen. Dat zijn de GPS-coördinaten van dat punt. Als je de GPS-coördinaten op Google Maps ingeeft, dan vind je de plaats op aarde. Geef de GPS-coördinaten in bij ‘zoeken’.
• Welk bekend gebouw kan je vinden met de coördinaten …
50.894915, 4.341506?
51.2311899, 4.4407313?
• Welk park kan je vinden met de coördinaten ...
51.2163394, 4.4231015?
50.852847, 2.885021?
• Van welke stad kan je de Markt vinden met de coördinaten ...
51.208869, 3.2241935?
50.879291, 4.701110?
51.132210, 5.454333?
50.938395, 4.039170?
• Welk meer kan je vinden met de coördinaten 52.8000179, 5.3218909?
In welk land ligt dit meer?
• Welke stad vind je met de coördinaten 50.851293, 5.691774?
In welk land ligt deze stad?
Welke rivier stroomt door deze stad?
Zoek de GPS-coördinaten van je school.
• Typ het adres van je school in.
• Klik met de rechtermuisknop op je school en klik op ‘Wat is hier?’
• Je kan de GPS-coördinaten aflezen: .
Wat zijn de GPS-coördinaten van het adres waar je woont?
INKIJKEXEMPLAARDIEKEURE
16 In Excel werken we ook met coördinaten.
De vakjes waar we de gegevens in zetten noemen we ‘cellen’.
Op de sportdag mogen de leerlingen een sport kiezen.
sport zwemmenbowlingkajakvoetbalpadel aantal leerlingen 201216248
Open Excel. Zet de gegevens in de cellen.
Selecteer deze gegevens.
Klik op ‘invoegen’. Kies bij grafieken een cirkeldiagram.
Bekijk het cirkeldiagram.
Schrijf als een zo eenvoudig mogelijke breuk
van de leerlingen kiest voor zwemmen.
Schrijf als een procent % van de leerlingen kiest voor zwemmen.
De helft van de leerlingen kiest voetbal of .
19 Braille: het alfabet voor blinden
abcdefghijklm nopqrstuvwxyz
Vertaal de volgende zin aan de hand van het alfabet in braille.
INKIJKEXEMPLAARDIEKEURE
Schrijf je naam in braille.
20 Een man wandelt 4 km naar het noorden. Daarna wandelt hij 5 km richting het westen, 2 km naar het zuiden, 3 km oostwaarts en tot slot 2 km richting het zuiden. Op dat moment besef t de man dat hij verdwaald is. In welke richting moet hij wandelen om terug bij zijn startpositie te komen?
Hij moet km naar het wandelen.
Maak een tekening.
21 Zeeslag met 6 boten
INKIJKEXEMPLAARDIEKEURE
Op zee varen 6 boten. Niet alle boten zijn even groot.
De boten mogen elkaar niet raken. Er moet altijd water zitten tussen 2 boten.
De cijfers aan de zijkanten van het rooster geven aan hoeveel delen van de boot er in die rij of kolom liggen.
Zet de boten in het rooster.
Kleur de vakjes waarvan je zeker bent dat er water is.
22 Zeeslag met 8 boten
Werk op dezelfde manier als in oefening 21, maar nu met 2 boten meer!
23 Verwijder 1 lucifer zodat de slak bij de bloem geraakt. Teken ook de weg.
INKIJKEXEMPLAARDIEKEURE
24 Verplaats 1 lucifer zodat je de weg door het doolhof kan vinden. Teken de weg door het doolhof.
25 Teken de ‘kopjes’ op de lucifers zodat in elke rij en in elke kolom steeds 4 ‘kopjes’ staan.
INKIJKEXEMPLAARDIEKEURE
26 Zet 9 kruisjes in het rooster.
- Naast elk groen vakje moet horizontaal of verticaal een kruisje staan.
- Kruisjes mogen niet horizontaal, verticaal of diagonaal naast elkaar staan.
- De cijfers geven aan hoeveel kruisjes er in die rij of kolom staan.
27 Hieronder zie je een rekendoolhof.
Eerst moet je optellen, daarna aftrekken. Nooit twee keer optellen na elkaar of twee keer aftrekken na elkaar.
Elk volgend getal vind je meteen naast, onder of boven het vorige getal. Nooit een vakje schuin onder of schuin boven.
Als je het goed gedaan hebt, ben je in elk vakje geweest. Je werkt best met potlood.
Colofon
Ik kan
werken met coördinaten.
van een punt in een assenstelsel de coördinaten opschrijven. (verdieping) een punt tekenen in een assenstelsel als ik de coördinaten ken. (verdieping)
Woordenlijst
horizontaal: van links naar rechts
verticaal: van beneden naar boven
diagonaal: schuin
rij: een horizontale lijn in een tabel
kolom: een verticale lijn in een tabel
coördinaat: Met coördinaten wordt meestal een gebied in een rooster aangegeven. Hiervoor worden letters en cijfers gebruikt.
x-as: de horizontale as (van links naar rechts)
y-as: de verticale as (van onder naar boven)
INKIJKEXEMPLAARDIEKEURE
Auteurs Kim Pelkmans – Lief Verbeek
Eerste editie
ISBN 978 90 4865 273 0 - KB D/2026/0147/007
Bestelnummer 90 850 0031
NUR 127 - Thema YPMF
Verantwoordelijke uitgever die Keure, Kleine Pathoekeweg 3, 8000 Brugge
RPR 0405 108 325 - © Copyright by die Keure, Brugge
Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. No parts of this book may be reproduced in any form by print, photoprint, microfilm or any other means without written permission from the publisher. De uitgever heeft naar best vermogen getracht de publicatierechten volgens de wettelijke bepalingen te regelen. Zij die niettemin menen nog aanspraken te kunnen doen gelden, kunnen dat aan de uitgever kenbaar maken.
Die Keure wil het milieu beschermen. Daarom kiezen wij bewust voor papier dat het keurmerk van de Forest Stewardship Council® (FSC®) draagt. Dit product is gemaakt van materiaal afkomstig uit goed beheerde, FSC®-gecertificeerde bossen en andere gecontroleerde bronnen.