ucatieve uitgaven
BIEB
Suriname Lies Gallez
Kijker educatieve uitgaven
Verrekijker 5
3
Suriname
1
Suriname Suriname is een land in Zuid-Amerika. Het ligt aan de Atlantische Oceaan. De buurlanden zijn Brazilië, Frans-Guyana en Guyana. Suriname heeft een kustlijn van 386 kilometer lang. Suriname telt in totaal 539.276 inwoners. Het land is dus dunbevolkt. Dat betekent dat er niet zoveel mensen wonen. In België zijn we namelijk met 11 miljoen mensen. Maar Suriname is wel vijf keer zo groot als België als je naar de oppervlakte kijkt. Tot 1975 was Suriname een land binnen het Koninkrijk der Nederlanden. Dat betekent dat het een kolonie was van Nederland. Suriname werd dus bestuurd door Nederland. Ook al ligt Suriname dus aan de andere kant van de oceaan. Vroeger had België bijvoorbeeld ook een kolonie.
2
3
Paramaribo Paramaribo is de hoofdstad van Suriname. Het is meteen ook de grootste stad van het hele land. In Paramaribo wonen ongeveer 250.000 inwoners. Dat wil zeggen dat bijna de helft van de bevolking in en rond de hoofdstad woont. Dat deel van Suriname is dus dichtbevolkt. De stad ligt ongeveer op tien kilometer van de Atlantische Oceaan. Paramaribo telt twee luchthavens. De internationale luchthaven is ‘Zanderij’. Daar komen vliegtuigen toe vanuit de hele wereld. Daarnaast heb je nog een kleine luchthaven ‘Zorg en Hoop’. Daar vliegen vliegtuigen van de ene stad in het land naar de andere. Dat gaat dus om korte vluchten. In Paramaribo vind je de enige universiteit van het land terug: Anton de Kom Universiteit van Suriname. Wie dus wil verder studeren, moet dat in de hoofdstad doen. In de hoofdstad vind je verder ook de grootste haven van Suriname terug.
4
5
De bevolkingsgroepen De inwoners van Suriname zijn de Surinamers. Omdat Suriname ooit een deel was van Nederland wonen er veel Surinamers in Nederland. En ook omgekeerd. De bevolking van Suriname is een mengeling van veel etnische groepen1. Eerst en vooral heb je de indianen. Dat zijn de oorspronkelijke bewoners van Suriname. Er wonen ook Hindoestanen. Sommigen daarvan zijn aanhangers van het hindoeïsme2. Maar dat zijn ze zeker niet allemaal. De naam Hindoestaan komt namelijk van de de regio, Hindoestan, een plaats in Noord-Indië. Een andere belangrijke groep zijn de creolen. Dat zijn eigenlijk mensen uit Afrika die als slaaf naar Suriname zijn gekomen. Daaruit zijn de marrons gekomen. Dat zijn de mensen die het leven als slaaf wilden achterlaten en een echt leven opbouwden in Suriname. Daarnaast heb je nog de Javanen. Dat zijn mensen uit Nederland-Indië die eerst in Suriname waren om er te werken. Dat was in de periode dat Suriname nog een kolonie was van Nederland. Nadien zijn velen er gebleven om er een nieuw leven op te bouwen. In Suriname vind je ook veel Chinezen terug. Ook zij zijn naar Suriname gekomen om er te werken. Tot op vandaag vind je in Suriname dan ook veel Chinese supermarkten en restaurants terug.
6
Natuurlijk vind je er ook veel Europeanen terug. Dat komt opnieuw doordat Suriname heel lang een deel is geweest van Nederland. Veel mensen in Nederland hebben familie in Suriname en omgekeerd. Dan heb je ook nog heel wat Brazilianen. Zij steken de grens over om in Suriname naar goud te komen zoeken. Iets dat hen niet altijd lukt. In Suriname slagen al deze groepen erin om in harmonie naast elkaar te leven. Dat betekent dat zij respect hebben voor elkaars waarden en normen en geloof.
7
Natuur en klimaat In Suriname vind je een deel van het Amazoneregenwoud terug. In totaal is zo’n negentig procent van het hele land bedekt met dat woud. Het is dus een deel van het grootste tropische regenwoud op aarde. Het grootste deel daarvan ligt in het buurtland, Brazilië. Het Amazoneregenwoud is in totaal verspreid over negen landen. Het regenwoud is een vrij unieke plaats. Er wonen heel veel insecten en vogels. Maar ook apen en slangen. Je moet dus goed uitkijken als je door het regenwoud wandelt. Dwars door Suriname loopt een grote rivier. Die heet ook heel gewoon de Surinamerivier.
8
In de naam regenwoud hoor je het woord ‘regen’. Dat betekent dat Suriname een tropisch regenklimaat heeft. Aan de ene kant is het er soms heel erg warm. Maar soms kan het er heel veel regenen op een korte tijd. Zo erg dat de straten helemaal onder water staan. En de auto’s niet meer zo goed kunnen rijden. De meeste Surinamers zijn dat natuurlijk gewoon. In Suriname delen ze het jaar niet in in seizoenen, zoals wij dat doen. Zij spreken over een korte en een lange regentijd. Daarnaast hebben ze ook een korte en een lange droge tijd. Dat wil niet zeggen dat er tijdens de droge tijd geen regen valt. De temperatuur schommelt er tussen de 21 en 36 graden. Door die combinatie van veel zon en veel regen is Suriname een erg groen land.
9
De geschiedenis Vroeger werd Suriname bewoond door indianen. Daarom zijn de indianen dus de oorspronkelijke bewoners van het land. De eerste bewoners leefden van visvangst en schelpdieren en landbouw. In de 16e eeuw volgde een moeilijke periode voor Suriname. Nederlanders trokken voor het eerst naar daar. Ze hoopten er rijk te worden door de handel van tabak, zout en goud. Maar de eerste pogingen om er tabak te planten mislukten. Daarna vond er een strijd plaats tussen Nederland en Engeland om de macht te hebben over Suriname. Uiteindelijk wonnen de Nederlanders. Zo werd Suriname officieel een kolonie van Nederland. Vanuit Afrika werden slaven aangevoerd om daar op de koffie-, suiker- en katoenplantage te werken. Die mensen waren niet erg blij om daar aan te komen. Het leven voor hen was zwaar. Ze moesten veel werken en kregen weinig rust. Dat zorgde ervoor dat heel veel van de slaven boos werden. Dit leven hadden zij niet gewild. Een aantal van die slaven kon ontsnappen naar het woud. Daar begonnen ze hun eigen leven. Ze leefden in kleine groepen en werden de Bakabusi Nengre genoemd. Af en toe keerden ze terug om nog andere slaven te bevrijden. In het binnenland van Suriname leefden op dat moment nog altijd indianen die vrij waren. Zij waren met andere woorden geen onderdeel van de kolonie.
10
Ook de Engelsen probeerden opnieuw Suriname te veroveren. En dat is hen even gelukt, maar daarna kregen de Nederlanders opnieuw de macht. Op 1 juli 1863 schaften de Nederlanders slavernij af in Suriname. Daarna moesten ze op zoek naar nieuwe werkkrachten voor hun plantages. Die vonden ze onder andere in China en Indië. Die mensen werden contractarbeiders genoemd. In 1975 volgt de onafhankelijk van Suriname. Iets waar vele Surinamers jaren naar verlangd hebben.
11
De taal De meeste Surinamers spreken meerdere talen. Ze zijn dus vaak meertalig. De grootste reden daarvoor is het verleden waarin veel slaven en arbeiders naar Suriname zijn gekomen. In totaal worden in Suriname twintig talen gesproken. Natuurlijk wordt er nog Nederlands gesproken. Het is er nog altijd een officiële taal. Het blijft ook de meest gesproken taal in Suriname. Daarnaast hebben de Surinamers ook hun eigen taal. Het Sranantongo of gewoon Surinaams. Als je goed luistert, zal je er een aantal Engelse woorden in horen. ‘Mi lobi joe’ wil bijvoorbeeld zeggen ‘Ik hou van je’. Je hebt ook het Sranami Hindoestani. Dat is het Surinaams van de Hindoestanen. De Javanen die er wonen spreken Javaans. Er zijn ook verschillende marrontalen. Je hoort er ook nog vaak Chinees, Engels en Braziliaans.
12
Het onderwijs Als voorbeeld werd eerst het Nederlands onderwijs gebruikt. Vaak worden in de scholen nog altijd Nederlandse leer- en werkboeken gebruikt. Het onderwijs nu is verplicht en gratis. Kinderen tussen zeven en twaalf moeten naar school. Zij hebben dus schoolplicht. In vergelijking met België moeten de kinderen daar dus verplicht minder lang naar school. De voertaal in de scholen is Nederlands. In Suriname heb je basisscholen. Die scholen liggen vaak in Paramaribo. In een basisschool kun je kleuteronderwijs volgen. Dat duurt twee jaar. Van hun vier tot hun zes jaar volgen kinderen dus kleuteronderwijs binnen een basisschool. Kleuteronderwijs volgen is dus niet verplicht in Suriname. Daarna volgt net als bij ons het lager onderwijs van zeven tot twaalf jaar. Ongeveer drie vierde van alle kinderen gaan naar het lager onderwijs. Het aantal leerlingen dat er niet in slaagt om het lager onderwijs af te maken is erg hoog. Leerlingen moeten er vaak nog een uniform dragen. Welk uniform hangt af van de school waar ze les volgen.
13
Na hun twaalfde kunnen kinderen naar een muloschool. Dat is een afkorting voor meer uitgebreid lager onderwijs dat duurt tot hun zestiende. Deze onderwijsvorm bereidt de leerlingen voor op een verdere studie. Naast de muloscholen heb je ook scholen die leerlingen echt voorbereiden op een beroep. Hiervoor moeten de leerlingen ook nog vier jaar naar school gaan. De scholen hebben vaak niet veel geld om goede leermiddelen te kopen. De leerkrachten moeten er dus erg creatief zijn om hun lessen leuk te maken. Af en toe vind je er al een computer terug of een computerlokaal. De scholen in het binnenland zijn vaak erg primitief en vinden niet altijd goede leerkrachten. Suriname heeft maar één universiteit.
14
Eten en drinken Eten en Suriname, dat gaat hand in hand. Door de verschillende bevolkingsgroepen heb je ook een erg diverse keuken. Roti is het bekendste gerecht uit Suriname. Roti lijkt op een pannenkoek, maar is niet zoet. Je moet die ‘pannenkoek’ in stukjes trekken en opeten met je handen. Bij roti eten Surinamers vaak kousenband en aardappelen. Kousenband lijkt op de boontjes die wij kennen. Een kousenband moet je in stukjes snijden en in een pan bakken met olie.
In de Surinaamse keuken vind je vaak rijst en cassave terug. Cassave lijkt op de aardappel die wij kennen. Verder smaakt het ook naar aardappel. Van cassave worden ook frieten gemaakt. In Suriname heet dat dan ‘telo’. Andere populaire gerechten zijn bami en nasi goreng. Beiden zijn gerechten uit de Chinese keuken. Veel vlees vind je niet terug in Suriname. Vaak eten de Surinamers er kip of verse vis. Heel vaak vind je er ook vegetarische gerechten terug.
15
Omdat Suriname een tropisch land is, vind je er ook veel fruit terug. Bananen en ananas kun je er gewoon aan de bomen plukken. Ook vind je er vaak minibananen terug. Awarra is een bosvrucht. In de wouden in Suriname vind je die vaak terug. Wanneer de mensen daar dus honger hebben, gaan ze vaak op zoek naar awarra. Switbonki is een heel bijzondere vrucht. Vertaald betekent het zoete boon. Vanbuiten ziet het er raar uit. Maar vanbinnen zitten pluizige stukjes die smelten op je tong. Ze smaken ook erg zoet.
Maripa is opnieuw een bosvrucht. Veel Surinamers eten het dagelijks. Je moet de vrucht pellen. Het smaakt een beetje naar kastanje, maar is erg bitter. Een typisch dessert in Suriname is baka bana. Dat is gebakken bakbanaan. Dat is een ander soort banaan dan de gewone. Je mengt water, tarwemeel en suiker. De gesneden banaan dop je erin en frituur je vervolgens in de pan. Het is er erg populair, omdat het ook heel goedkoop is.
16
Munteenheid In Suriname betaal je met de Surinaamse dollar. Afgekort is het SRD. Sinds januari 2004 is dat het officiële betaalmiddel. Daarvoor had je de Surinaamse gulden. Opnieuw een verwijzing naar Nederland. Voor de euro betaalden de Nederlanders namelijk met gulden. In de hoofdstad is het geen probleem om geld af te halen aan de geldautomaat. In het binnenland is dit niet mogelijk. Je moet er dus aan denken voor je naar het binnenland reist.
Tijd Omdat je in Suriname geen seizoenen hebt, hebben ze ook geen zomer- of wintertijd. Het uursverschil met België is in de winter vier uur en in de zomer vijf uur. De Surinamers staan vaak ’s ochtend erg vroeg op. Zo beginnen ze hun dag voor het echt té warm wordt. ’s Avonds gaat de zon ook sneller onder dan bij ons.
17
Post Post naar en vanuit Suriname versturen is op zich geen probleem. Toch kun je niet echt rekenen op de post. Vaak komen brieven en kaarten heel laat aan, of soms helemaal niet. Als je weet dat je een pakket moet ontvangen, dan bel je best elke dag eens naar het kantoor. Vaak is dat de enige manier om ervoor te zorgen dat je je pakket echt ontvangt. Het gebeurt ook dat je bepaalde brieven, kaarten of pakketten nooit ontvangt. De reden daarvoor is niet altijd duidelijk. Alleen in rijkere wijken worden pakketten aan de deur geleverd. In armere wijken moet je zelf naar het postkantoor gaan.
18
Wat valt er te beleven? Suriname is een prachtig land. Er valt daarom ook heel wat te beleven en te zien. Wanneer je een bepaalde trip plant, is het goed om de prijzen op voorhand goed te vergelijken met elkaar. Palmentuin De Palmentuin ligt in Paramaribo. Het is een tuin die vol met palmbomen staat. Iedereen mag er komen. Af en toe vind je er eetkrampjes terug op feestdagen. Het is een plek om echt tot rust te komen. Jodensavanne De Jodensavanne ligt op 50 kilometer van de hoofdstad. Om er te geraken moet je de Surinamerivier over. De brug die de twee kanten met elkaar verbindt, is stuk. Ooit heeft er een boot tegen gevaren. Suriname had geen geld om het te herstellen. Nu vaart er een boot tussen de twee kanten. In de Jodensavanne vind je ruïnes terug. Het is het bewijs dat er ooit Joden gewoond hebben. Het is tot op vandaag een beschermd gebied. Brownsberg Natuurpark Het is een natuurreservaat. Het bestaat voornamelijk uit tropisch regenwoud. In het park vind je een prachtige waterval terug.
19
White Beach Het is zoals de naam zegt een wit zandstrand dat wordt omringd door natuur. Normaal vind je in Suriname geen zandstranden terug. Dit strand werd dan ook echt aangelegd. Het is vooral een plaats waar veel toeristen komen. Het strand ligt langs de Surinamerivier.
Galibi Het is een dorp aan de rand met buurland Frans-Guyana. Om tot in Galibi te geraken, moet je de boot nemen. Het dorp is vooral bekend door de schildpadden die er elk jaar aan land komen. De reuzenschildpadden komen vanuit de hele wereld. Ze reizen naar Galibi om daar hun eieren te werpen. Met hun poten graven ze een put en daarin leggen ze dan hun eieren. Dat gebeurt ’s nachts. Overdag breken de eieren uit en reppen de kleine schildpadjes zich naar de zee. Ze volgen daarvoor het zonlicht. Daarom is het belangrijk om niet in hun licht te gaan staan. Ooit zullen ze er dan terugkomen om zelf hun eieren te leggen. Een schildpad moet dat niet leren. Ze weten dat.
20
Bij de geboorte passen de schildpadden nog in de palm van je hand. Sommigen onder hen zullen uitgroeien tot een schildpad van meer dan twee meter. Raleighvallen en Voltzberg Het is opnieuw een natuurreservaat. Het grootste dat er is in Suriname. Het natuurreservaat bevat in totaal 10% van de oppervlakte van Suriname. Het meeste daarvan is beschermd tropisch regenwoud. In het reservaat vind je Voltzberg terug. Het lijkt op één grote rots. In totaal is de berg 240 meter hoog. Op het eerste zicht lijkt de berg onbeklimbaar, maar niets is minder waar. Voltzberg kun je echt beklimmen. Op de top van de berg heb je een prachtig uitzicht. De beklimming doe je best met een gids. Vergeet zeker geen water mee te nemen.
21
22
Feestdagen in Suriname Surinamers vieren net als ons een aantal dagen. Zo vieren zij ook Nieuwjaar, Kerstmis en Pasen. Toch zal niet iedereen dat vieren. Het hangt natuurlijk af van je geloof. Daarnaast heeft Suriname nog een aantal specifieke feestdagen. In Suriname vieren vele mensen ook Chinees nieuwjaar. Op die dag wordt er vaak vuurwerk afgeschoten. Daarnaast vieren vele Surinamers ook Holi-Phagwa. Dat is het nieuwjaar in het hindoeïsme. Het wordt jaarlijks gevierd ergens in maart. Het meest opmerkelijke is de gekleurde poeder waarmee de mensen smijten. Tijdens het feest wenst men elkaar ‘subh holi’, wat ‘gelukkig nieuwjaar’ betekent.
23
Woorduitleg 1 etnische groep = groep mensen die bepaalde kenmerken delen, zoals cultuur, taal en geloof 2 hindoeïsme = het is een godsdienst uit India waarbij men gelooft in meer dan één god
24
Negen uur op het vliegtuig zitten, uitstappen, en toch Nederlands kunnen spreken: in Suriname is dit mogelijk. Een land dat aan de Atlantische Oceaan ligt, waar de bananen gewoon aan de bomen groeien, en de bevolking alle kleuren van de regenboog telt. Ben jij ook benieuwd naar meer?
Dit boekje maakt deel uit van de Verrekijkerbieb 5. ISBN 978 90 486 2536 9 Bestelnummer 60 1021 497 KB D/2016/0147/105 NUR 191 Foto’s: Lies Gallez Verantwoordelijke uitgever die Keure Kleine Pathoekeweg 3, 8000 Brugge RPR 0405 108 325 © Copyright die Keure, Brugge
9 789048 625369
Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. No part of this book may be reproduced in any form by print, microfilm or any other means without written permission from the publisher.