ucatieve uitgaven
BIEB
Fabeldieren Inge Misschaert
Kijker educatieve uitgaven
Verrekijker 4
7
Fabeldieren
1
Hoi, ik ben Max. Heb je zin om me te helpen? Ik wil namelijk een groot complot1 smeden. Zie je daar die benen over de rand van de sofa bungelen? Juist, da’s mijn zus Mimi. En we hebben … eh … een beetje ruziegemaakt. Oké, heel veel dan. Ze wil maar niet geloven dat fabeldieren echt bestaan. Ze beweert dat het mythes2 zijn, fabeltjes om kleine kinderen als ik bang te maken. Puh! Dat mocht ze willen. Jammer genoeg is ze zelf helemaal niet bang, welk beest ik ook plots voor haar neus houd: een spin of een slang (oké, het waren dieren van plastic, maar toch …).
2
Ik heb dus een plan. Je mag meedoen als je wilt. Maar pas op, het is echt niet voor watjes. Dus als je wat … eh … bang aangelegd bent, dan lees je dit beter niet. Maar … hoorde je dat? Wat was dat?
Waaaaaaaaaaaaaaaaaaaah! Oeps … het was de kat maar! Lees maar snel mee!
3
De draak Draken zijn erg grote beesten. Ze zien er soms een beetje uit als een slang of een reptiel. Niet zo aantrekkelijk dus! Toch komt een draak vaker voor dan je denkt. Vooral in mythes speelt het beest een grote rol. De naam ‘draak’ komt uit het Grieks en betekent eigenlijk ‘slang’.
4
Wist je dat … … draken in verschillende verhalen andere vormen hebben? Zo heb je draken die eruitzien als slangen, of als een krokodil, maar er zijn ook draken met klauwen of met de kop van een arend, leeuw of valk. … ‘drakentanden’ niet alleen de vreselijke tanden van de draak zijn? Het zijn ook betonnen blokken die de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog gebruikten om tanks van de vijandelijke legers tegen te houden. … draken ook vaak in verhalen of sprookjes voorkomen? Zo heb je bijvoorbeeld de draak in ‘Doornroosje’.
5
De eenhoorn Een eenhoorn ziet eruit als een paard met een lange spiraalvormige hoorn op zijn voorhoofd. Soms komt het voor dat het dier als een geit wordt afgebeeld. In de geschiedenis stond het beest vaak centraal als teken voor zuiverheid. Die zuiverheid zat vooral in de hoorn.
6
Wist je dat … … er in de middeleeuwen soms tanden van een narwal, een soort zeebeest, werden verkocht? Zo dachten mensen dat ze een echte zuiverende hoorn hadden van een eenhoorn! … de eenhoorn in de wapenkunde symbool staat voor strijdlust en dapperheid? … mensen vroeger dachten dat je een doodzonde beging als je een eenhoorn doodde? Ook dat thema vind je nog in veel verhalen terug.
7
De faun Dit is geen dier, maar ook geen mens. Het is een wezen dat vaak in mythes voorkomt. Het ziet eruit als een man met hoorns en de achterpoten van een bok of een paard. Hij speelt vaak de panfluit of een gewone fluit.
8
Wist je dat … … de faun vaak vergeleken wordt met Pan? Dat is de Griekse god van het bos. … een faun soms goed en soms ook heel slecht wordt afgebeeld? Het is niet helemaal duidelijk of het nu kleine duiveltjes zijn of onschuldige wezentjes. … een faun soms verward wordt met een satyr? Maar een faun is een mensachtig wezentje, terwijl een satyr er meer als een soort dwerg uitziet.
9
De feniks De feniks is een fabeldier uit de Griekse mythologie. Ook bij de Chinezen komt dit dier voor. Het ziet eruit als een vogel. In een boom maakt hij een nest van kruiden. Daar sterft hij en verbrandt hij helemaal tot as. Uit de as wordt een nieuwe feniks geboren. Een feniks zou wel vijfhonderd jaar kunnen leven.
10
Wist je dat … … het operagebouw in Venetië ook ‘De Feniks’ wordt genoemd? Dat komt doordat het gebouw al meerdere keren helemaal uitbrandde. Daarna werd het telkens weer opgebouwd. … Quetzalcoatl een god is uit de Azteekse3 wereld? Hij wordt vergeleken met de feniks, ook al is hij een ‘gevederde4 slang’. Hij werpt zich ook in het vuur om van daaruit weer herboren te worden. … de feniks geïnspireerd zou zijn op de Egyptische Benu? Dat was een god die voorgesteld werd als een reiger. Hij werd aanbeden in de stad van de zon. De zon staat ook symbool voor vuur. Benu ging elke dag onder in het westen. Elke ochtend kwam hij vanuit het oosten weer terug.
11
De griffioen Een griffioen is een fabeldier. Het dier wordt vaak ook grijpvogel genoemd. Het heeft het lichaam van een leeuw en de kop en de vleugels van de adelaar. Hij heeft ook de oren van een paard en een hanenkam van vissenschubben.
12
Wist je dat … … de griffioen symbool staat voor twee rijken? Het beest is niet alleen heer en meester op aarde door zijn lichaam. Het is ook meester van de lucht door zijn kop en vleugels. … de paleontoloog5 Jack Horner onder meer in Azië overblijfselen van een soort dinosauriër, de Protoceratops, vond? Dat dier had namelijk net zo’n vogelachtige kop met een snavel! … de griffioen voorkomt op het logo van een aantal automerken? Onder andere het Engelse merk Vauxhall en het Duitse merk Gumpert bezitten dat logo.
13
De gremlin De gremlin komt vaak voor in volksverhalen. Het zijn kwaadaardige monstertjes, die het vooral gemunt hebben op machines. Zo zouden ze de vliegtuigen van Britse piloten in de Tweede Wereldoorlog onklaar gemaakt hebben. De verhalen werden bedacht om de ongelukken te verklaren.
14
Wist je dat … … deze wezentjes zodanig verschillen, dat we eigenlijk niet weten hoe ze er precies uitzien? In elk verhaal komen ze wel in een andere versie voor. … er piloten waren die dachten dat ze die wezentjes echt konden zien? Dat had echter te maken met de stress en de grote hoogte waarop ze vlogen. Daardoor begonnen ze spoken te zien. … een gremlin maar een achttal centimeter groot zou zijn? Ze waren groen of grijs en hadden hoorns. Ze droegen kleurrijke kledij. … Roald Dahl, de bekende jeugdschrijver, ook een verhaal schreef over de kleine monstertjes? Hij was ook piloot bij het leger. Later werd het verfilmd.
15
De hippogrief Een hippogrief is half paard en half adelaar. Op afbeeldingen zie je het dier altijd als een paard met vleugels. Ook heeft hij de kop en de voorpoten van een griffioen.
16
Wist je dat … … de eerste die het wezen zijn naam gaf, Ludovico Ariosto heette? Hij schreef in 1516 een gedicht ‘Orlando Furioso’. Daarin is de hippogrief een rijdier dat de hoofdfiguur tot de maan brengt. … de hippogrief in tal van boeken en verhalen voorkomt? Het mythische wezen komt zowel in de oudheid als in de 20e eeuw voor! Heel populair, dus! … het dier in de Harry Potterboeken een vleeseter is, die je maar best niet te dicht nadert? De bekendste hippogrief in het verhaal heet Scheurbek.
17
De kaneelvogel De kaneelvogel is een mythologisch dier dat uit de oudheid stamt. In die tijd waren kruiden en specerijen erg schaars. Alleen in verre en exotische landen kon je die verkrijgen. Zo ook kaneel, een kruid dat bijna duurder was dan goud! De kaneelvogel zou dit goedje naar Arabië gebracht hebben. De legende wil dat hij er ook zijn nest van bouwde.
18
Wist je dat … … er twee manieren waren om kaneel te verzamelen? Kaneel wordt gemalen van een stokje. De kaneelvogel maakte de stokjes met modder vast op gladde rotsen. Niemand raakte daar op. Maar daar bedachten de mensen een oplossing voor. Zij gaven de kaneelvogel zoveel voer, dat het nest te zwaar werd en in stukken brak. In een andere versie bouwt de vogel zijn nest in een palmboom. De kaneelhandelaars schieten het uit de boom en kunnen zo de kaneelstokken bemachtigen.
19
Het monster van Loch Ness Volgens de legende leeft dit dier in een groot meer in Schotland. ‘Loch’ is het Schotse woord voor meer. Het meer waarin het monster woont, heet ‘Loch Ness’. Vandaar dat het monster ook Nessie wordt genoemd. Het is niet zeker hoe het monster eruitziet. Velen beschrijven het als een soort reusachtige dinosaurus. Het monster zou drie tot vijf meter lang zijn, maar volgens sommigen is het nog veel langer. Het is niet bewezen of het echt bestaat.
20
21
Wist je dat … … er al heel vroeg onderzoek werd gedaan naar het monster? In 1934 ging sir Edward Mountain met twintig mensen op zoek naar het monster. … men in 1962 een heuse organisatie in het leven riep om onderzoek te doen naar het beest? Men heeft het meer helemaal doorzocht met stralingstoestellen. Twintig jaar later heeft men met twintig boten vijf dagen lang gezocht. Uiteindelijk zag men drie bewegende objecten, maar het onderzoek moest stopgezet worden, omdat het geld op was. … er in 2000 een enorm groot onderzoek werd gedaan? Ook hier heeft men iets gevonden, maar wat het precies was, is nooit duidelijk geworden. … een dokter een nepfoto maakte van het monster? Hij plaatste een nepkop op een onderzeeboot en maakte zo de wereldberoemde foto.
22
Zo … nu weet je alles. En ik ook! Want hoorde je daarnet die gil niet? Ik heb Mimi toch maar eens goed aan het schrikken gebracht! Die nepkop van het monster van Loch Ness bracht me op het idee! Ik bevestigde een kop uit karton aan haar venster buiten. Het was even spannend toen de ladder bijna viel. Een gebroken been had ik moeilijk aan mama kunnen uitleggen. Maar het is gelukt. Daarnet liep ze nietsvermoedend haar kamer in. Toen het karton door de wind tegen haar raam sloeg, slaakte ze zo’n snerpende6 gil, dat de buurman belde om te vragen of er een probleem was! Mijn dag is goed! Groetjes, Max
23
Woorduitleg 1 complot = geheim plan 2 mythes = verhalen die veel mensen kennen maar niet echt zijn gebeurd 3 Azteken = indiaanse stam die vanaf het eind van de 12e eeuw over Mexico en andere delen van Midden-Amerika heerste. 4 gevederd = met veren bedekt 5 paleontoloog = iemand die fossielen of overblijfselen van dieren bestudeert 6 snerpend = heel erg scherp geluid
24
Vind je bijzondere beesten boeiend? Houden vreemde magische wezens je uit je slaap? Of krijg je maar niet genoeg van fabelachtige fabeldieren? Je vindt er heel wat in dit boek!
Dit boekje maakt deel uit van de Verrekijkerbieb 4. ISBN 978 90 486 2283 2 Bestelnummer 60 1021 397 KB D/2015/0147/339 NUR 191 Foto’s: Shutterstock Verantwoordelijke uitgever die Keure Kleine Pathoekeweg 3, 8000 Brugge RPR 0405 108 325 © Copyright die Keure, Brugge
9 789048 622832
Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. No part of this book may be reproduced in any form by print, microfilm or any other means without written permission from the publisher.