Verrekijkerbieb 4e leerjaar - Kijker 5 - N3 – De scheetfabriek

ucatieve uitgaven

BIEB

De scheetfabriek Inge Bergh

Prrrt

Kijker educatieve uitgaven

Verrekijker 4

5

De scheetfabriek

1

Scheten Iedere mens laat per dag wel één of meerdere scheten.

Ook jij!

En toch beweren we allemaal van niet!

Want scheten stinken (behalve dan de protten die je zélf laat).

En ze maken ook zo’n gek pruttelend of krakend geluid.

We schamen ons als we betrapt worden op het laten van een wind. Zeker in gezelschap. Want scheten ontsnappen zelden zonder geluid en er hangt bijna altijd een geurtje aan.

2

Je hebt scheten in oneindig veel soorten klanken en geuren.

Van protjes die trompetteren en windjes die stilletjes suizen tot poepjes die kort ploppen.

Maar hoe worden scheten eigenlijk ‘gemaakt’?

Waarom laten we scheten?

En hoe komt het dat je je eigen scheten best wel lekker vindt ruiken?

Op deze en nog veel meer prangende vragen1 vind je een antwoord in dit boek!

Hoe wordt een scheet ‘gemaakt’?

Niet alleen mensen laten scheten. Ook je hond of je kat heeft last van winderigheid.

Scheten worden namelijk gemaakt in de darmen van zoogdieren.

In die darmen leven bacteriën die we nodig hebben om moeilijk verteerbare vezels en andere etensresten te verteren.

Terwijl dat gebeurt, ontstaat er darmgas.

Dat darmgas blijft zich maar opstapelen en zoekt zijn weg naar buiten.

Jouw lichaam is zo gemaakt dat het er vanzelf voor zorgt dat al dat darmgas kan ontsnappen.

Het meeste van dat gas floept mee naar buiten met je ontlasting.

3

Je hebt vast wel al gemerkt dat niet alle drollen stilletjes in de wc-pot ploffen.

Toch blijft er altijd nog wel wat darmgas hangen in je darmen.

Ook dat vindt zijn weg naar buiten. Dat gas kan plots ontsnappen zonder dat je het kunt tegenhouden. Of je kunt het zelf een zetje geven door je buikspieren aan te spannen en je anus te ontspannen.

Een zoogdier laat ongeveer een vijftiental scheten per dag, waarvan een heel pak tijdens het slapen. Ja, ook jij!

En wist je dat wat je eet en wat je drinkt mee bepaalt hoeveel scheten je laat per dag?

4

Schetenvoer Wist je dat vegetariërs grotere protters zijn dan vleeseters?

Dat komt omdat vegetariërs meer groenten, fruit en peulvruchten eten. Daarin zitten een aantal suikers die niet helemaal verteerd worden in de dunne darm. Die schuiven door naar de dikke darm. Daar worden ze bewerkt en verteerd en dat zorgt dus voor een pak extra gas.

Maar je moet helemaal geen vegetariër zijn om extra gas te produceren.

Want wanneer je te veel lucht inslikt, zorgt dat ook voor een pak meer scheten.

Ha! denk jij nu vast: Ik slik nooit expres lucht in en al zeker niet te veel!

Dat denk je dus fout. Wanneer je kauwgum kauwt of door een rietje drinkt, slik je extra veel lucht in. Ook wanneer je te snel praat, te snel eet of te snel drinkt, doe je dat. En dat allemaal zonder dat je het merkt. Dan heb je nog voedingsmiddelen waarin vanzelf al veel lucht zit. Dus dan kun je drinken zonder rietje, heel lang heel goed kauwen en traag eten. Wanneer je bruisende frisdranken, bier, slagroom, brood en omelet eet, helpt dat allemaal niet.

5

Stinkdier Eigenlijk bestaat het gas in je darm bijna volledig uit reukloze gassen. Het is pas wanneer de bacteriën in je darmen bepaalde eiwitten gaan afbreken dat de gassen beginnen te stinken.

Aan de stank van iemands scheet kun je dus ruiken wat die persoon gegeten heeft.

Ruikt de scheet zuur?

Dan heeft die persoon veel rauwkost2 en fruit gegeten of hij of zij at na de maaltijd een appel of peer die bleef gisten in de darmen.

Ruikt de scheet naar rotte eieren?

Veel kans dat die persoon houdt van een goede vettige worst, een stevige lap vlees of dat hij of zij net heeft aangeschoven bij een barbecue.

Veel klank en weinig stank?

Waarschijnlijk gaat het hier om een vegetariër, want plantaardige voeding verteert veel trager en geeft meer gas, maar dat gas stinkt minder fel.

Een vegetariër is dus een grotere protter, maar een vleeseter is dan weer een groter stinkdier.

6

Prot op slot? Liever niet!

Het wordt als erg onbeleefd beschouwd om in gezelschap een (luide) scheet te laten.

Maar toch kun je je windjes en protten maar beter laten vliegen.

Het is namelijk niet zo gezond om ze in te houden.

Scheten zijn eigenlijk giftige gassen. Afval dus. Je lichaam wil dat afval kwijt, daarom stuwt het dat gas ook naar buiten.

Wanneer je je scheten inhoudt, kun je last krijgen van buikkrampen en het giftige gas kan in je bloed worden opgenomen, zodat je uiteindelijk zelfs last krijgt van vermoeidheid en hoofdpijn.

7

Moet je dan in gezelschap een waar protconcert ten beste geven?

Neen, liever niet. Wanneer je geen extra druk op je buikspieren zet, klinkt je scheet minder luid.

Ben je bang dat je prot toch een knaller wordt?

Ga dan even de kamer uit of stap even weg van je gezelschap.

Tijdens een etentje of een familiefeestje kun je je het best even afzonderen op het toilet.

Niemand hoort je daar en je kunt er je protjes ontspannen laten vliegen!

Pas op waar je prot!

Enkele jaren geleden was er grote ophef in Malawi.

Dat is een land in Afrika.

In Malawi was namelijk een nieuwe wet in de maak die burgers verbood om in het openbaar winden te laten. Wie betrapt werd op het laten van een scheet, zou daar in de toekomst voor gestraft worden.

De mensen vonden het een belachelijk wetsvoorstel. ‘Hoe kan de politie nu weten wie de schuldige is wanneer iemand in groep een scheet laat?’ vroegen ze zich af.

‘Zullen ze dan aan alle onderbroeken snuffelen?

Of gewoon maar iedereen straffen en opsluiten?’

8

Het is nochtans niet de eerste keer dat het laten van een wind strafbaar is in Malawi.

Al in 1929 bestond er een wet die het voor de Malawiërs verbood om in het openbaar te protten. De wet stond in het wetboek genoteerd onder de titel ‘Het bezoedelen van de lucht’, wat hetzelfde betekent als ‘het vervuilen van de lucht’.

Nu maar duimen dat geen enkel lid van de Yanomami-stam in Zuid-Amerika een reisje plant naar Malawi. De leden van die bevolkingsgroep begroeten elkaar namelijk door een krachtige scheet te laten.

9

Laat je zorgen vliegen met de wind Misschien kreeg je die raad al eens van je ouders of grootouders?

Men zegt het vaak wanneer je te lang piekert over iets waaraan je toch niets kunt veranderen.

‘Laat het los,’ wil dat zeggen.

‘Zet het uit je hoofd.’

Sommige hindoes nemen die raad erg letterlijk.

Het laten van winden is voor hen een vorm van meditatie.

Meditatie is een geestelijke oefening. Het doel is om alles wat je afleidt los te laten, zodat je nog maar één gedachte of gevoel overhoudt of zelfs helemaal niets.

10

11

Wanneer je goed kunt mediteren, merk je hoe je de tijd en al je zorgen vergeet.

Je voelt je blij en ontspannen.

Niet alleen je geest ontspant, maar ook je lichaam.

En soms ontsnapt er dan al eens een scheet.

Niets om je voor te schamen, vinden sommige hindoes, het is net goed.

Die scheet verlost je van een boze geest.

Van donkere gedachten, zorgen en gepieker.

Laat die winden maar vliegen en voel je ontspannen, rustig en heel gelukkig!

Petomaan Kun jij protten op commando? Windjes laten wanneer je maar wilt? Je scheten laten ‘zingen’?

Beheers je de kunst om met de gassen uit je darmen een miauwende kat na te bootsen of een blaffende hond?

Onmogelijk, zeg je?

Niet voor Joseph Pujol.

Joseph werd in 1857 geboren in Marseille.

Tijdens het zwemmen ontdekte hij dat hij water door zijn anus naar binnen kon ‘zuigen’ en dat hij dat daarna ook weer kon wegspuiten.

Het duurde niet lang voor hij zichzelf had geleerd om dat ook met lucht te doen.

12

Hij kon de lucht zelfs in verschillende toonhoogtes naar buiten blazen. Zo kon hij dieren nabootsen, melodieën ‘spelen’ en zelfs kaarsen uitblazen met niets anders dan de wind uit zijn poep.

Zijn unieke talent maakte van hem een zeer rijke en beroemde man.

Iemand die, net als Josheph Pujol, scheten kan laten wanneer hij maar wil en daarmee een publiek vermaakt, noemt men een ‘petomaan’. Het woord petomaan is afgeleid van het Franse woord ‘péter’ dat ‘winden laten’ betekent.

13

Protpraat Ook sommige dieren laten expres scheten. Dat doen ze niet om grappig te zijn, maar om met elkaar te praten. Dat denken onderzoekers toch.

Zij hingen camera’s en microfoons in de buurt van een school haringen en waren erg verbaasd over wat ze ontdekten.

De haringen lieten namelijk knetterende scheten. Niet zomaar scheten. Sommige waren langgerekt en hoog van toon, andere dan weer kort en laag of omgekeerd.

De haringen persen namelijk luchtbelletjes uit hun anus. Dat doen ze vooral ’s nachts. Net daarom denken de onderzoekers dat het om een manier van praten gaat. Want in het donker kunnen de haringen elkaar niet zien.

Bovendien ontdekten de onderzoekers ook dat de haringwinden niet in het darmstelsel gemaakt worden.

Hongerige haringen lieten namelijk evenveel scheten als haringen die genoeg te eten kregen.

De haringen gebruiken hun zwemblaas om geluid te maken.

Bij de meeste vissen komt de lucht uit die blaas uit bij de mond, maar bij de haringen komt die uit bij de anus. Zo komt het dat de haringen praten met protjes.

14

Protkampioen Wist je dat één diersoort op deze planeet verantwoordelijk is voor twintig procent van alle methaangas dat vrijkomt op onze planeet?

Methaan is de op één na belangrijkste veroorzaker van het versterkte broeikaseffect onder de broeikasgassen. Het zorgt dus voor een groot deel mee voor de opwarming van onze aarde.

Dat moet wel een enorm groot dier zijn, hoor ik je denken.

Een dier dat winden laat waarvan je haar achterover waait.

Fout.

Het dier dat door zijn enorm grote aantal scheten verantwoordelijk is voor de opwarming van de aarde is … een termiet!

15

Het woord termiet komt van het latijnse ‘tarmes’ en betekent ‘houtworm’.

Toch is een termiet geen worm.

Een termiet is een insect. Het lijkt wat op een mier, maar dat is het dus niet.

Termieten vreten zich een weg door hout en ze maken daarbij veel gas. Dat gas laten ze ontsnappen via scheten. Heel veel scheten. Zoveel scheten dat ze zelfs meer CO2 (koolzuurgas) aanmaken dan alle auto’s in een drukke ochtendspits van een grote wereldstad samen.

Scheten als energiebron Ook koeienscheten zijn een probleem voor het milieu.

Dat komt omdat koeien vier magen hebben en dus veel scheten laten. In die scheten zit dan weer veel methaan.

Die methaan is ongeveer 23 keer schadelijker voor het milieu dan de CO2 die in de uitlaatgassen van auto’s zit.

16

De koeien in de wei protten er op los. Het methaangas vliegt dus gewoon zo de atmosfeer in. Daar willen sommige wetenschappers iets aan doen.

Ze bedachten dat methaangas best nuttig kan zijn als je het op de goede manier bewerkt.

Het methaangas moet worden opgevangen en onder druk bewaard worden. Hoe dat gas opgevangen moet worden is nog niet helemaal duidelijk.

Momenteel wordt getest hoe men een slang direct in de spijsvertering van de koe kan brengen.

Het gas verdwijnt dan door die slang in een soort van opblaasbare zak op de rug van de koe.

Het opgevangen gas kan dan dienen als energiebron.

Voor auto’s of voor koelkasten bijvoorbeeld.

17

Oudste mop ter wereld Heb je al gehoord van ‘onderbroekenlol’ of ‘onderbroekenhumor’?

Daarmee verwijst men naar alle grappen waarin drollen, scheten en blote billen voorkomen.

En dat zijn er heel wat.

Prottende oude dametjes en kerels die stinkende krakers laten, ze doen het altijd goed in grappenland In 2008 ontdekten Britse onderzoekers de oudste mop ter wereld en die ging over een scheet.

De mop stamt uit de jaren tussen 1900 en 1600 voor Christus: Iets wat sinds mensenheugenis3 nog nooit is gebeurd: een jonge vrouw liet geen scheet op de schoot van haar man.

Wij vinden dat niet echt grappig. Maar blijkbaar was die mop vroeger een echte dijenkletser4.

18

Middeleeuwen We hoeven niet zo ver terug in de tijd om moppen en grappen te vinden over scheten.

Zeker in de middeleeuwen waren drollen en scheten erg populair. Maar ook moppen waarin een sluwe mens de duivel te slim af was, hoorde men graag. Zeker als die sluwe mens arm was.

Een bekende middeleeuwse mop ging dan ook zo: Weet je waarom er geen boeren in de hel zijn?

Lucifer, de baas van alle duivels, stuurde één van zijn duivels met een zak naar een stervende boer om zijn ziel op te halen.

De boer wilde zijn ziel niet aan de duivel geven en bedacht een list.

‘Ach, beste duivel,’ loog de boer.

‘Ik wil je tot dienst zijn en schenk je graag mijn ziel, maar let op!

Bij arme sloebers zoals ik verlaat de ziel het lichaam niet zoals bij de rijke lieden.

De ziel van rijke edelmannen vervliegt met de laatste adem.

De ziel van arme boeren ontsnapt door de anus.’

Dus die boer laat een enorme scheet in de zak.

Terug in de hel gekomen overhandigt de duivel de zak aan Lucifer.

Lucifer doet de zak open, krijgt een verschrikkelijke stank in zijn neus en zegt: ‘Als boerenzielen zó stinken hoef ik ze niet in de hel.’

19

Moppenhoekje Ook nu nog is onderbroekenhumor erg populair.

Laten we dit boekje afsluiten met drie hedendaagse moppen over winden en protten!

Op de gang!

Pietje zit in de les wanneer hij opeens een grote scheet laat ontsnappen. Dat is niet naar de zin van de meester.

‘Wie heeft die scheet gelaten?’ brult de meester woest.

‘Ik, meester,’ antwoordt Pietje eerlijk.

‘Uit de klas, Pietje! Voor straf mag je de rest van de les op de gang staan!’

Pietje gaat de klas uit en sluit de deur.

‘Oef,’ zucht hij.

‘Zij zitten in de stank en ik lekker niet!’

20

Lift Twee vrienden staan in een lift. Plots zegt de ene: ‘Jakkes!

Heb jij een scheet gelaten?’

Waarop de andere zegt: ‘Tuurlijk heb ik een scheet gelaten, wie anders?!’

21

Bij de dokter Komt een oud vrouwtje bij de dokter: ‘Dokter, ik heb zo’n last van winderigheid. De hele dag door laat ik protten. Gelukkig heeft niemand last van mijn scheten.

Je hoort ze niet en je ruikt ze niet. Sinds ik bij jou binnenkwam heb ik al minstens 15 scheten gelaten zonder dat u het merkte.’

De dokter zegt: ‘Kijk, neemt u de hele volgende week maar deze pillen in. Doe dat tweemaal per dag en kom volgende week terug.’

De week erna komt de vrouw terug bij de dokter en zegt: ‘Dokter, ik weet niet welke pillen u me gegeven hebt, maar ze helpen niks! Ik prot nog elke dag evenveel, maar nu stinken mijn scheten wel! Het is verschrikkelijk! De stank is gewoon niet uit te houden! Gelukkig zijn die rotscheten wel nog steeds even stil.’

Zegt de dokter: ‘Mooi, mevrouw. Ik merk dat uw neus nu ontstopt is. Dan gaan we nu eens kijken of we ook iets aan uw gehoor kunnen doen!’

22

23

Woorduitleg 1 2 3 4

24

prangende vragen = vragen waarop je heel graag het antwoord zou willen weten rauwkost = ongekookte groente sinds mensenheugnis = heel erg lang geleden dijenkletser = hele grappige mop

Je hebt scheten in oneindig veel soorten klanken en geuren.

Maar hoe worden scheten eigenlijk ‘gemaakt’?

Waarom laten we scheten?

En hoe komt het dat je je eigen scheten best wel lekker vindt ruiken?

Op deze en nog veel meer prangende vragen vind je een antwoord in dit boek!

Dit boekje maakt deel uit van de Verrekijkerbieb 4.

ISBN 978 90 486 2283 2 Bestelnummer 60 1021 397 KB D/2015/0147/339 NUR 191 Foto’s: Shutterstock Verantwoordelijke uitgever die Keure Kleine Pathoekeweg 3, 8000 Brugge RPR 0405 108 325 © Copyright die Keure, Brugge

9 789048 622832

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

No part of this book may be reproduced in any form by print, microfilm or any other means without written permission from the publisher.