ucatieve uitgaven
BIEB
Mijn moestuintje Katrien Rotsaert
Kijker educatieve uitgaven
Verrekijker 3
2
Mijn moestuintje
1
ALLES OVER … MIJN MOESTUINTJE Planten hebben licht, warmte en water nodig om goed te kunnen groeien. De moestuin moet dus op een plaats zijn waar de zon veel schijnt. Zorg ook dat er water in de buurt is. Heb je geen grote tuin? Dan kun je ook een moestuin maken in een bak. Heb je een goede plaats gevonden? Roep dan de hulp van je ouders in om de moestuin in elkaar te steken. Klaar?! Leg onderaan in de bak een worteldoek. Vul de bak daarna met potgrond1. Voor een betere groei, kun je ook wat (paarden)mest2 doorheen de grond mengen.
2
Met alleen een paar handschoenen zul je als tuinier niet ver komen. Zorg dat je de volgende zaken ook voorhanden hebt:
GIETEr
Hark
HandScHEp
LaBELS + STIFT
SnOEIScHaar
3
Kruiden en groenten kun je perfect zelf zaaien. Dat doe je zo. Maal de grote stukken grond fijn met je handen. Maak dan putjes met je vingers. In elk putje komt straks een zaadje. Lees wel goed de uitleg op het zaadzakje! Daar lees je onder andere hoe diep het putje moet zijn. Heb je de zaadjes zachtjes in de putjes laten vallen? Dan mag je de putjes nu dichtdoen. Als laatste maak je de grond vochtig met een gieter. Nu zullen de zaadjes beginnen te groeien! Als de zaadjes na enkele weken kiemen3, haal je er het best de kleinste zaadjes uit. Dan zal de rest die overblijft beter groeien.
4
Voor veel groentjes kun je ook plantjes kopen. Die groeien vaak iets makkelijker. Zin gekregen in je eigen tuintje? Hierna beschrijven we enkele groenten en geven we ook wat toffe recepten mee. Maak je keuze en ga aan de slag!
pastinaak maart
basilicum mei
wortel maart
rode biet april raap maart
ui maart
boon mei
peterselie mei
bieslook mei
courgette mei
maïs mei
sla maart knolselder maart doperwt maart
radijs maart
zonnebloem mei 5
ALLES OVER … KRUIDEN Basilicum – zaaien in mei – zaaidiepte: een halve centimeter – kiemduur: één week
Basilicum is een zomerkruid. Dit kruid heeft veel zon nodig, maar houdt ook van voldoende water. Soms groeien er bloemetjes boven aan de basilicumblaadjes. Knip die er voorzichtig uit met een tuinschaar. Dan zullen de blaadjes steviger zijn.
6
Bieslook – zaaien in mei – zaaidiepte: één centimeter – kiemduur: twee weken Wist je dat bieslook overal ter wereld in het wild groeit? Zelfs in Japan!
peterselie – zaaien in april – zaaidiepte: anderhalve centimeter – kiemduur: drie weken Ook peterselie is een dankbaar kruid, want je kunt het lang bewaren. Let op! Pluk zeker geen peterselie in een bos! Er bestaan soorten zoals dodemansvingers en hondspeterselie die dodelijk kunnen zijn!
7
de keuken van Olivier Versgeplukte kruiden kun je enkele dagen bewaren door de steeltjes onder water te stoppen. Wil je ze nog langer bewaren? Droog ze dan in de oven en bewaar ze in een kruidenpotje. Kruiden kun je ook fijn snipperen en in een ijsblokjesvorm stoppen. Als je ze nodig hebt, kun je dan een ijsblokje toevoegen aan je gerecht. kruidentoastjes Ingrediënten4: oud brood, peterselie, basilicum, bieslook, plattekaas, bloemetjes van bieslook en basilicum
8
Duw uit oud brood vormpjes met koekvormpjes. Bak de toastjes daarna in de oven. Versnipper ondertussen de peterselie, basilicum en bieslook. Dit mengsel mag je bij de plattekaas voegen. Zijn de toastjes krokant genoeg? Smeer de kruidenkaas er dan op. Versier de toastjes ten slotte met bloemetjes van de bieslook en de basilicum. kruidensnoepjes Ingrediënten: bloemetjes van basilicum en bieslook, bloemsuiker, één ei De bloemen van basilicum en bieslook zijn perfect eetbaar. Daarom kun je er zelfs snoepjes mee maken! Vul een kommetje met eiwit en een kommetje met bloemsuiker. Hou het bloemetje vast bij de steel. Dop het bloemetje eerst in het eiwit en daarna in de bloemsuiker. Leg het bloemetje ten slotte op een bakplaat met bakpapier. Wacht even tot het mengsel hard is en je snoepjes zijn klaar!
9
ALLES OVER … GROENTEN rode biet – zaaien in april – zaaidiepte: anderhalve centimeter – kiemduur: twee weken
In de 13e eeuw was de rode biet een ‘armemensengroente’. Suikerbieten werden ook aan de dieren te eten gegeven. Maar … vandaag eten zelfs topsporters rode bieten om hun prestaties te verbeteren. Rode bieten zitten namelijk boordevol vitamines!
10
de keuken van Olivier: rodebietenij s Ingrediënten : zes rode bie ten, twee lim oenen Snij de gesc
hilde rode b
ieten in klein e stukken. M ix ze een mixer. K laar? Tijd om de pulp 5 en sap van elka het ar te scheid en! Hou het sa p apart en bewaar de p ulp voor de composthoo 6 p. Snij vervolge ns de limoen en in twee st ukken en on ze. Pers nu d tpit e limoenen met een citru spers. Meng geperste lim het oensap met het rodebiete n mengsel ten sap. Giet he t slotte in een ijsvorm. Wil je nog iets extra Strooi dan w ? at zeste 7 van limoen bove nop de ijsjes. daarna met
11
Bonen – planten in mei – plantdiepte: twee centimeter – kiemduur: één week
Er bestaan ontzettend veel soorten gekleurde bonen. Spekbonen. Prinsessenbonen. Snijbonen. Wasbonen. Droogbonen. Bonen worden ook veel gegeten door vegetariërs8 omdat ze boordevol eiwitten zitten. Boontjes zijn dankbare groenten, want als je ze geregeld plukt, blijft de plant gedurende een bepaalde periode boontjes aanmaken.
12
courgette – zaaien in mei (vanaf april in een serre) – zaaidiepte: drie centimeter – kiemduur: één week
In Het Verenigd Koninkrijk werden vroeger ‘courgettewedstrijden’ gehouden. De man of de vrouw met de grootste courgette kreeg een mooie prijs! Toch laat je een courgette het best niet groter dan twintig centimeter worden. Grotere courgettes worden meestal gebruikt om soep te maken.
13
de keuken va n Olivier: courgettesp aghetti met boontjes Ingrediënten (voor vier pe rsonen): vier courgettes, één citroen, olijfolie, één appel, 150 g ram bonen Kook de bon en. Snij ze in kleine stukke n. Snij dan d courgette m e et een dunsc hiller in slierte n. Dat is je groentespag hetti! Klaar m et schillen? P ers een citro en doe het zu en re sap over d e spaghetti. Voeg nu ook de bonenstu kjes toe aan je spaghetti. Snij als laatste een appel in stukken en st stukjes over rooi de je gerecht. Sm akelijk!
14
doperwt – planten in maart – plantdiepte: twee centimeter – kiemduur: één week
Net zoals de bonenplant maken erwtenplanten nieuwe erwten aan als je ze regelmatig oogst. De onvolgroeide erwten (peultjes) zijn ook heel lekker.
15
pastinaak – zaaien in maart – zaaidiepte: anderhalve centimeter – kiemduur: zes weken
Vroeger kwam er tijdens de vastenperiode op vrijdag vis met pastinaak op tafel. De groente was even minder populair, maar vandaag zijn pastinaken weer helemaal ‘in’! Pastinaak ziet eruit als een witte wortel maar smaakt zoeter dan de gewone wortelen.
16
raap – zaaien in maart – zaaidiepte: een halve centimeter – kiemduur: één week Raapjes bestaan in alle mogelijke kleuren: geel, wit, paars-wit. Ze hebben naargelang de kleur ook een andere smaak.
radijs – zaaien vanaf maart, de hele zomer door – zaaidiepte: een halve centimeter – kiemduur: één week Radijsjes groeien heel vlot. Pluk de radijsjes ten laatste wanneer ze de grootte hebben van een okkernoot. Té grote radijzen smaken vies.
17
Ui – zaaien in maart – zaaidiepte: een halve centimeter – kiemduur: één week
Moet je ook altijd wenen bij het snijden van een ui? Leg de uien voor het snijden dan even in de koelkast of in de diepvriezer. Uien snijden zal meteen een pak leuker worden! Wist je trouwens dat een gesneden ui naast je bed wonderen doet bij een verstopte neus?
18
Wortel – zaaien in maart – zaaidiepte: een halve centimeter – kiemduur: anderhalve week
De allereerste wortelen waren niet oranje, maar wel rood en paars! Oma’s en opa’s durven al eens te vertellen dat je van wortelen eten beter kunt zien. Dat is echter een fabeltje9! Het is wel waar dat de vitamine A die in wortelen zit, goed voor de ogen is.
19
Maïs – zaaien in mei – zaaidiepte: zes centimeter – kiemduur: één week Suikermaïs kun je koken, maar evengoed rauw eten. De maïs uit velden is echter voedermaïs voor de dieren en helemaal niet zo lekker voor de mens!
Sla – zaaien in maart (maar ook mogelijk om tijdens de hele zomer te blijven zaaien, vooral bij snijsla) – zaaidiepte: een halve centimeter – kiemduur: één week Er bestaan oneindig veel soorten sla. Kropsla. Eikenbladsla. Krulsla. Veldsla. Andijvie. IJsbergsla. (…) Ken je er zelf ook nog één?
20
de keuken van Olivier: vegetarisch e hamburge r Ingrediënte n (voor vier personen): 200 gram m aïs, 150 gram pastinaak, 5 0 gram raapjes, vier eieren, pepe r, zout, peters elie, vier hamburgerb roodjes, sla, ui, wortelen en radijsjes Laat de past Mix dan de Kruid het ge
pastinaak m heel met pe
de eieren on beslag en b Dien op zoa
inaak en de
et de maïs e
per en zout.
der. Maak nu
ak die in de
maïs koken to
n de peterse
Roer er dan
vier hamburg
pan.
t ze gaar zijn
.
lie.
ers van het
ls een echte hamburger. Ook sla, rauw wortelen, rad e ijsjes en uitje s mogen nie t o ntbreken tussen de ha mburger! En vergeet je fa voriete sausj niet! e
21
knolselderi
j – zaaien in m a
art – zaaidiepte : een halve centimeter – kiemduur: drie weken Wist je dat d knolselder g
e Egyptenare
ebruikten als
n
een soort va
n medicijn? Volgens hen hielp het om de koorts te doen zakken . de keuken van Olivier: knolselderfri etjes Ingrediënten : twee knolse lders Verwijder d e knolselde rkorst. Snij d an de knolselder in frietjes. Doe er een meng kruiden, pep sel van olie, er en zout o ver. Bak de kn olselderfrietj voor op 150 es °C . Bak ze te n slotte nog eens op 190 °C. Zo krijg je frietjes met e en mooi kna pperig rand Smakelijk! je.
22
men Zonnebloe maart – zaaien in alve cm te: anderh – zaaidiep en r: drie wek – kiemduu r: van Olivie de keuken loempitten 10 met zonneb ia ciliter focacc em, 3,5 de lo b m ra g n: 500 en snufje Ingrediënte gde gist, e o ro d e g r, vijf gram , olijfolie, lauw wate rse kruiden e v r, e ik su l etlepe zout, één e mpitten zonnebloe rzichtig de eng er voo M . m o k n em in ee dan in Doe de blo en. Maak e rh o o d t gis t het zout en de aarin kom D . suiker, het je ilt u k n om ee kbaar n van de k t je een re het midde to g n la n ute ed tien min half uur water. Kne aarna een d g e e d t l en t. Laat he op de tafe deeg heb n a d g e e nd n en het gereze erse kruide v rijzen. Leg g e o V . n od va en plat bro od rijkelijk maak er e iet het bro rg e v o n e e mpitten to een zonnebloe aarna nog d g e e d t de . Laat he focaccia in met olijfolie 11 . Nu kan de en 80 °C. half uur rijz lf uur op 1 a h n e e d het broo oven! Bak maar! En smullen
23
Woorduitleg 1 potgrond = aarde voor planten 2 mest = poep van dieren waarmee men grond vruchtbaar maakt zodat er iets kan groeien 3 kiemen = uitkomen van een zaadje 4 ingrediënten = wat je nodig hebt 5 pulp = dikke brij die overblijft 6 composthoop = hoop met groente-, fruit- en tuinafval 7 zeste = buitenste schil van een citroen, sinaasappel … 8 vegetariër = iemand die geen vlees eet 9 fabeltje = verzinsel 10 focaccia = Italiaans brood 11 rijzen = omhoog komen
24
Is er in jouw tuin nog plaats voor een gezond groen plekje? In dit boekje lees je hoe je zelf een moestuintje maakt. Je leert eerst groenten zaaien. Daarna kun je aan de slag met je eigen oogst!
Dit boekje maakt deel uit van de Verrekijkerbieb 3. ISBN 978 90 486 2282 5 Bestelnummer 60 1021 297 KB D/2015/0147/338 NUR 191 Foto’s: Shutterstock Verantwoordelijke uitgever die Keure Kleine Pathoekeweg 3, 8000 Brugge RPR 0405 108 325 © Copyright die Keure, Brugge
9 789048 622825
Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. No part of this book may be reproduced in any form by print, microfilm or any other means without written permission from the publisher.