Τεύχος 506

Μ Μ

0 ά ντρ α ς

που “ γα ττούσ α ν ο ι γ ^ α ί κ ες

384 σελ. · 19,09 €

ΕΛΕΝ Η Σ Α Ρ Α Ν Τ ΙΤ Η

Φ ΙΛ ΙΠ Π Ο Σ Φ ΙΛ ΙΠ Π Ο Υ

Η θυσία

Ο άντρας που αγαπούσαν οι γυναίκες

Περασμένα μεσάνυχτα, με το αυγουστιά­ τικο φεγγάρι σχεδόν ολόγιομο. 480 π.Χ. Ο μελλοθάνατος Σ π α ρ τιά τη ς βασιλιάς και αρχιστράτηγος των ελληνικών δυνά­ μεων ξαγρυπνά. Ο ι επίλεκτοι του Ξέρξη έχουν κυκλώσει το στρατόπεδο των Ελ­ λήνων. Ό λ ο ι οι σύμμαχοι έχουν αποχω ­ ρήσει.

Σ ’ ένα κρουαζιερόπλοιο που ταξιδεύει στη Μαύρη Θάλασσα, ο ήρωας, ο δημοσιογράφος Τηλέμαχος Λεοντάρης, συναντά μια συγγρα­ φέα αισθηματικών βιβλίων. Το ειδύλλιο που πλέκεται συνεχίζεται στην Αθήνα, είναι δε άκρως ευοίωνο, αφού ενδέχεται να γράψουν α­ πό κοινού ένα βιβλίο για τον λόρδο Βύρωνα. Ξαφνικά, μετά τον θάνατο μιας νεαρής γυναί­ κας σε αθηναϊκό ξενοδοχείο, τα πάντα ανατρέπονται, καθώς εισχωρούν στη ζωή τους μια κορασίδα που θυμίζει τη Λολίτα του Ναμπόκοβ, ένας μελισσοκόμος, ένας απατημένος σύ­ ζυγος, ένας χρηματιστής, μια όμορφη Ουκρα­ νή κι ένας περίεργος συμπατριώτης της...

Κ Υ Κ Λ Ο Φ Ο Ρ Ο Υ Ν Α Π Ο ΤΙΣ Ε Κ Δ Ο Σ Ε Ι Σ Π Α Τ Α Κ Η ΝΕΑ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ: ΠΑΝΑΓΗ TEAM

δ : Η γνώμη μου

Χωρίς στόχο Κάθε τέτοια εποχή, σ τη Θεσσαλονίκη, μαζεύεται ο κόσμος του βιβλίου για τέσσερις μέρες στη Διεθνή Εκθεση Βιβλίου. Εκδότες, συγγραφείς, μεταφραστές, βιβλιοπώλες και αναγνώστες έχουν την ευκαιρία να γνω­ ρίσουν ή να παρουσιάσουν τις καινούργιες εκδόσεις και να συνομιλή­ σουν μεταξύ τους. Κάθε χρόνο όλος αυτός ο κόσμος αναμένει από την πολιτεία τη χάραξη μιας πολιτιστικής πολιτικής για το βιβλίο. Αναμένει έναν υπεύθυνο υπουργό που θα διακηρύξει ένα πρόγραμμα για τα επό­ μενα χρόνια, που θα θέτει κάποια τροχιοδεικτικά σημάδια για την πο­ ρεία του βιβλίου στη χώρα μας. Κρίση και επιπτώσεις, φιλαναγνωσία και σχολείο, σχολικές και μη βιβλιοθήκες, βιβλίο στην κρατική τηλεό­ ραση, ψηφιακό και έντυπο βιβλίο, μέτρα υποστήριξης μικρών εκδοτι­ κών μονάδων, ασφαλιστικό σ υγγραφέων, ειδικές εκδηλώσεις και άλλα πολλά είναι τα ζητούμενα. Διάβαζα ότι λίγο πριν τα εγκαίνια της Εκθε­ σης Βιβλίου στο Παρίσι ο υπουργός Πολιτισμού και οι εκδότες είχαν ανοίξει μια ολόκληρη συζήτηση για την κρίση και το μέλλον του βιβλίου. Δεν ξέρω αν τελικά το βιβλίο στη χώρα μας είναι απωθητικό ή υποτιμημένο, αλλά δεν θυμάμαι να έχει συμβεί κάτι ανάλογο εδώ και χρόνια στην Εκθεση Βιβλίου στη Θεσσαλονίκη. Συνήθως ο υπουργός Πολιτι­ σμού έχει πάντα, κάθε χρονιά, μια έκτακτη ανάγκη και δεν μπορεί να παραβρεθεί ούτε καν στα εγκαίνια, πόσο μάλλον να συμμετάσχει σε συ­ ζητήσεις για το μέλλον του βιβλίου. Φυσικά ούτε βρίσκει κάποια άλλη χρονική στιγμή για να πει έστω λίγα λόγια. Το κακό δεν είναι ότι οι άν­ θρωποι του βιβλίου αισθάνονται παραπεταμένοι -είναι ότι οι πολιτικοί μας η γέτες δεν έχουν πολιτιστικό ορίζοντα. Γιάννης Ν. Μπασκόζος

δ : περιεχόμενα

; roCO I

στήλες: 01. Η γνώμη μου Γιάννης Ν. Μπασκόζος | 0 6 ■ Σχόλια Ι ΐ ο ■ Από μήνα σε μήνα Ό λγα Σελλά | 12■ Courier | 14. Ρεπορτάζ |16. Θερμιδωριανά οξύτονα Α λέξη ς Ζ ή ρ α ς | 18. Ζενερίκ Γιώ ργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης | 20. Για τα παιδιά Μ αρίζα Ν τεκάστρο 124. Θέμα Κώστας Μποτόπουλος | 108. Ο περιοδεύων Σπύρος Κακουριώτης | 106. Comics Λ ήδα Τσενέ ευπώλητα 91

ο§ ο2 °

συνέντευξη: 28. Τάκης Θεοδωρόπουλος: «Προσπαθώ ν’ ανακαλύφω πτυχές που δεν έχουμε υποψιαστεί». Συνέντευξη στον Γιάννη Ν. Μπασκόζο | 34. Μιχάλης Γκανάς: «Γράφω ποίηση για όσους τη νιώθουν». Συνέντευξη στον Γιάννη Ν. Μπασκόζο

ο ταξιδευτής: 98. Οι αφανείς «γραφιάδες» . Ελένη Καρρά | 99. Η νταλίκα των βιβλίων. Maurizio De Rosa | 100. Ρωσία: To πιο μικρό μυθιστόρημα . Δημήτρης Β. Τριανταφυλλίδης

22-25

ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2010

ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΚΘΕΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Thessaloniki Book Fair HELEXPO

ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΒΛΙΟΥ

tsaesa '

Φ

« S G D € 3 9 B&QHi $ J@2 JK> »«o nw>i· ΒΠΪΤ37Ρ8 S

‘’"'SEK —®—

|

town j««■»»·»J = r φ = δ ^jjj! JB_

δ : περιεχόμενα

ΔΙΑΒΑΖΩ ΜΗΝΙΑΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ISSN: 1106-1383 ΚΩΔΙΚΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ 1141 ΤΕΥΧΟΣ 506 ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2010 Ιδρυτής Περικλής Αθανασόπουλος Ιδιοκτήτης Γ. Γαβαλάς & ΣΙΑ Ε.Ε. Εκδότης Γεώργιος Γαλάντης-Γαβαλάς

αφ ιέρω μα: 64. Κινέζικη λογοτεχνία. | 65 ■ Κλασικό μυθιστόρημα στην Κίνα. Rainier Lanselle | 67. ΚΙΝ Α-ΛΟ ­ ΓΟΤΕΧΝΙΑ Οι μεγάλες ρήξεις του 20ού αιώνα. Noel Dutrait

I 70. KINA - ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ. Alex Basco | 73. Η λογοτεχνία της Κίνας στην Ελλάδα. Επιμέλεια: Δημήτρης Β. Τριανταφυλλίδης |

83. Ζιανγκ Ρονγκ: «Έκλαψα διαβά­

.

Διευθυντής Γιάννης Ν. Μπασκόζος

ζοντας Θουκυδίδη». Συνέντευξη στον alex basco | 86

Τακτικοί συνεργάτες Αλέξης Ζήρας Σπύρος Κακουριώτης Ελένη Καρρά Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης Κώστας Μποτόπουλος Μαρίζα Ντεκάστρο Γιώργος Ξενάριος Όλγα Σελλά

Γιγέν Λι: «Οι ανθρώπινες καταστάσεις αργούν να αλλά­

Ανταποκριτές Christopher Lees (Μπέρμινγκχαμ) Έλενα Παλλαντζά (Φραγκφούρτη) Maurizio De Rosa (Μπολώνια) Δημήτρης Β. Τριανταφυλλίδης (Μόσχα) ΚριτικογραψΙα Θοδωρής Πέρσης Υπεύθυνη Δημοσίων Σχέσεων Κωνσταντίνα Πολυχρονοηούλου

ξουν». Συνέντευξη στον Alex Basco

βιβλιοθήκες: 102■Όταν ένας χώρος δημιουργεί δέος. Η βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης. Ν ό­ σος Χριστογιαννόπουλος

βιβλιοκριτική 38 βιβλιοπαρουσίαση 60 κριτικογραφία: 88

Θοδωρής Πέρσης

Διαφημίσεις, Παραγωγή, Διανομή Α. Δ. Οικονομόπουλος & ΣΙΑ Ο.Ε. Συνδρομές Μιχάλης Βαλάσογλου g 4 g>

°> μ

Design director Χρήστος Σ. Τζοβάρας design9@hol.gr

γράφ ουν και μιλούν: Alex Basko | Μιχάλης Γκανάς | Γιάννης Δούκας | Α λέξης

dtp

Ζήρας | Τάκης Θεοδωρόπουλος | Σπύρος Κακουριώτης |

Σοφία Μιχάλα msdesign@otenet.gr

Δήμητρα Καραμολέγκου | Ελένη Καρρά | Rainier Lanselle

Εκτύπωση Sky printing A. Ε.

I Γιγέν Λι | Θανάσης Μήνας | Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης | Γιάννης Ν. Μπασκόζος | Κώστας Μποτόπουλος | Γιάννης

ΔΙΑΝΟΜΗ ΑΡΓΟΣ (περίπτερα) ΕΡΜΗΣ (βιβλιοπωλεία)

Ν έδα ς | Μ αρίζα Ντεκάστρο | Maurizio De Rosa | Noel

ΔΙΑΒΑΖΩ Χαριλάου Τρικούπη 38, ΑΘΗΝΑ, 106 80 Τηλ.: 210 33 88 008-9, Fax: 210 33 88 006 e-mail: diavazo@otenet.gr

Θοδωρής Πέρσης | Ζιανγκ Ρονγκ | Ό λγα Σελλά | Μάνος

Dutrait

| Γιώργος Ξενάριος | Γιώργος Ν. Περαντωνάκης |

Στεφανίδης | Δημήτρης Β. Τριανταφυλλίδης | Λήδα Τσενέ | Νάσος Χριστογιαννόπουλος |

βιβλιοπ ωλ είον

ΕΣΤΙΑΣ

ΕΚΔΟΤΙΚΟΣ

ΟΙΚΟΣ

ΑΠΟ

www.hestia.gr

· www.estiabookstore.gr

ΤΟ

1885

ΛΙΕΘΝΗΣ ΕΚΘΕΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ (22-25 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2010) ΤΙΜΩΜΕΝΗ ΧΩΡΑ: ΚΙΝΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ - ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΙΔΑΚΗΣ Το τραύμα της ιστορίας Μεαφορμή το νέο ίου μυθιστόρημα Ήλιος μι δόντια ΟΜΙΛΗΤΕΣ: ΘΩΜΑΣ ΚΟΡΟΒΙΝΗΣ, ΚΩΣΤΑΣ ΑΚΡΙΒΟΣ, ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΙΑΑΚΗΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ: ΚΩΣΤΑΣ ΑΚΡΙΒΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 23 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2010, 20.00 -21.00' ΑΙΘΟΥΣΑ ΝΙΚΟΣ ΚΑΒΒΑΑΙΑΣ (ΠΕΡΙΠΤΕΡΟ 15)

ΙΩΑΝΝΗΣ 0. ΚΑΚΡΙΔΗΣ Πρωτοπόρος ερευνητής και δάσκαλος. Από τον Όμηρο ως το Σεφέρη ΟΜΙΛΗΤΕΣ: ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΡΙΑΡΑΣ, ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΟΛΑΚΗΣ, ΘΕΟΛΩΡΟΣ ΜΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ: ΣΤΑΥΡΟΣ ΖΟΥΜΠΟΥΛΑΚΗΣ ΣΑΒΒΑΤΟ 24 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2010,15.00 -16.00' ΑΙΘΟΥΣΑ ΝΙΚΟΣ ΚΑΒΒΑΑΙΑΣ (ΠΕΡΙΠΤΕΡΟ 15)

ΝΑΣΙΑ ΓΙΑΚΩΒΑΚΗ Πότε και πώς η Ελλάδα αναγορεύεται σε τόπο καταγωγής του Ευρωπαϊκού πολιτισμού Με αφορμή το βιβλίο της Ευρώπη μέσω Ελλάδας ΟΜΙΛΗΤΕΣ: ΚΩΣΤΑΣ ΓΑΓΑΝΑΚΗΣ, ΚΩΣΤΑΣ ΚΩΣΤΗΣ ΣΑΒΒΑΤΟ 24 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2010,19.00 -20.00' ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΤΡΑΤΗΣ ΤΣΙΡΚΑΣ (ΠΕΡΙΠΤΕΡΟ 13)

ΕΚ ΔΟ ΤΙΚ Ο Σ Ο ΙΚ Ο Σ : ΕΥ ΡΙΠ ΙΔ Ο Υ 84, Τ Η Λ .: 210 3 2 1 3 9 0 7 ΓΕΝΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ: ΣΟΛΩΝΟΣ 60, ΤΗΛ.: 210 3615077

δισχόλια

'Οταν α αριθμοί σ ε ζαλίζουν

Κίνα, μια μεγάλη χώρα Η Κίνα είναι μια μεγάλη χώρα. Ως τιμώ­ μενη σ τη Διεθνή Έ κθεση Βιβλίου θα σ υγ­ κεντρώσει σίγουρα το ενδιαφέρον του κόσμου. Ο εκδοτικός της κόσμος βρίσκε­ ται σε συνεχή ανάπτυξη, όπω ς και οι εξα­ γωγές και εισαγωγές των βιβλίων που πραγματοποιεί. Η ελευθερία του να γρά­ φεις συναντάει ακόμα πολλές δυσκολίες, αλλά τα πράγματα έχουν πάρει τέτοια τροπή που δύσκολα θα ανατραπεί η διαδι­ κασία εκδημοκρατισμού. Στους περισσό­ τερους από εμάς η κινέζικη λογοτεχνία είναι αποσπασματικά γνωστή, και η Θεσ­ σαλονίκη είναι η ευκαιρία να τη γνωρί­ σουμε από κοντά και να συνομιλήσουμε με τους κινέςους λογοτέχνες που θα μας επισκεφτούν.

Στην κεντρική Κίνα δραστηριοποιούνται 220 κεντρικοί και άλλοι 350 τοπικοί εκδο­ τικοί οίκοι, σύνολο 578, έναντι των 800 περίπου δικών μας! Αυτοί εκδίδουν 248.283 τίτλους ετησίως, από τους οποί­ ους οι 136.226 είναι πρώ τες εκδόσεις. Το τιράζ όλων αυτών είναι 6.293.310.000. Ο τζίρος τους είναι 7,539 δισ. δολάρια (ΗΠΑ 5,91 δισ. δολ., Γαλλία 4,53 δισ. δολ. Γερμανία 8,21 δισ. δολ. Τα στοιχεία είναι από τη Διεθνή Εκθεση Βιβλίου της Φραγκφούρτης, όπου πέρυσι η Κίνα ήταν τιμώμενη χώρα).

Ποιος αγοράζει βιβλία Σε αντιστοιχία με τον πληθυσμό τους όμως αυτοί οι αριθμοί αποδεικνύονται πολύ μικροί, αφού αναλογούν 1,9 βιβλία σε κάθε 10.000 κατοίκους. Η κατά κε­ φαλή δαπάνη για βιβλία στην Κίνα είναι μόλις 5,79 δολ. έναντι 99,88 δολ. στη Γερμανία, 98,50 δολ. στην Αγγλία, 83,33 δολ. ΗΠΑ, 71,36 δολ. στη Γαλλία και 60,47 δολ. στην Ιαπωνία. Έ χουν δρόμο ακόμα οι Κινέζοι για να βάλουν το βιβλίο στη ζωή τους, κι αυτό σίγουρα εξαρτάται από το γενικό βιοτικό τους επίπεδο.

Τι διαβάζουν Σύμφωνα με τα δικά τους στατιστικά στοιχεία, οι κινέζοι αναγνώστες προτιμούν κυρίως τα βι­ βλία λογοτεχνίας (ανάπτυξη κατά 40,36%). Έπονται τα βιβλία φ ιλοσοφίας και θρησκείας (ανά­ πτυξη κατά 32,58%). Α κολουθούν τα βιβλία επιστημών (ανάπτυξη κατά 19,69%), ενώ ένα σοβαρό π οσοστό διαβάζει τα βιβλία των Μαρξ, Λένιν, Τενγκ Χσιαο Πινγκ κ.ά. (ανάπτυξη κατά 18,18%).

και της Γερμανίας -π ο υ προηγήθηκαν ω ς τιμώμενες χώρες). Τη διοργάνωση έχουν αναλάβει ο Εθνικός Οργανισμός Εκδόσεων της Κίνας (China National Publications Import an d Export Corporation) και η Διεθνής Εκθέση Βιβλίου του Πεκίνου (w w w.bibf.net).

200Κινέζοι στη Θεσοαλονίκη Εντυπωσιακή αναμένεται η κινεζική απο­ στολή στη Διεθνή Έ κθεση Βιβλίου Θεσ­ σαλονίκης, με περισσότερους από 200 Κινέζους εκδότες, συγγραφείς, καλλιτέ­ χνες, κυβερνητικούς εκπρόσωπους που θα δώ σουν το «παρών» στη Θεσσαλονίκη για να παρουσιάσουν τη σύγχρονη πολιτι­ στική και εκδοτική ταυτότητα της χώ ρας τους.

| §

I 1

i

Q υπογραφές είχαν αποτέλεσμα

Δ.

Οι Κινέζοι θέλουν να εντυπωσιάσουν Ανάλογο του μεγέθους της χώ ρας θα είναι το εθνικό περίπτερο της Κίνας, έκτασης 700 τ.μ.

(4 φ ορ ές μεγαλύτερο από αυτά της Γαλλίας

Τελικά η διεθνής κινητοποίηση απέφερε καρπούς. Ανήμερα της εθνικής μας εορ­ τής το King’s College του Λονδίνου ανα­ κοίνωσε την α πόφασή του να αναβαθμίσει το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών που λει­ τουργεί στο πανεπιστήμιο εδώ και 20 χρόνια, ενσωματώνοντας σε αυτό το Τμήμα Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών. Οι πάνω από 9.000 υπογραφ ές έπαιξαν το δικό τους ρόλο σε αυτήν την απόφαση. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, τυπικά το

|

δ:σχόλια

ελληνικό τμήμα κλείνει, αλλά το διδα­ κτικό πρόγραμμά, οι φοιτητές και το ακα­ δημαϊκό του προσωπικό μεταφέρονται σχεδόν ω ς έχουν σ το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών, στο οποίο και θα υπάγεται η ιστορική έδρα Κοραή. Οι αλλαγές θα ισχύσουν από την 1η Σεπτεμβρίου, με το νέο ακαδημαϊκό έτος. Μάλιστα για πρώτη φορά σ τις δραστηριότητες του Κέντρου Ελληνικών Σπουδών θα συμπεριλαμβάνεται και η διδασκαλία εκτός από την έρευνα.

Η Σαμαρκάνδη εμπνέει Κάπου έξω μακριά κερδίζουμε βραβεία. Αυτό πιστοποιεί το Ιο Βραβείο Ποίησης που απένειμε στον Πέτρο Κασιμάτη η Ενωση Αργεντινών Συγγραφέων στην αί­ θουσα Μπόρχες της Εθνικής Βιβλιοθήκης του Μπουένος Αιρες. Το βραβείο δόθηκε για το έργο του Σαμαρκάνδη, στο αρχαίο αστεροσκοπείο. Η αρχαία Μαράκανδα είναι η θρυλική Σαμαρκάνδη - τό π ο ς ιερός σ το Βασίλειο της Βακτριανής. Το βιβλίο εμπνέεται από τις ανατολίτικες θρησκείες και μεταφυσικές.

Κουτάλια, τσιουάουα και αυτόνομα ρομπότ Κουτάλια των ναζί, αυτόνομα ρομπότ, φασόλια που τα λένε τσιουάουα... όλοι αυτοί είναι τίτλοι βιβλίων. Αλλόκοτοι θα πείτε και έχετε δίκιο. Ό μως υπάρχει επι­ τροπή του περιοδικού Bookseller που συλλέγει βιβλία με εξωτικούς και περίερ­ γους τίτλους και καταστρώνει λίστα με αυτούς. Μάλιστα δίνει και βραβείο για τον πιο περίεργο τίτλο βιβλίου. Η μικρή λίστα των υποψηφίων βιβλίων (από 90 σχετικές συμμετοχές) ήταν για φέτος: • David C rom pton, Δεύτερες σκέψεις ενός κυνηγού σκουληκιών (Glenstrae Press) • Jam es A. Yannes, Συλλεκτικά κουτά­ λια του Τ' Ράιχ (Trafford) • Daina Τaimina, Πλέκοντας περιπέτειες με υπερβολικά επίπεδα (A Κ Peters) • Ronald C. Arkin, Ελέγχοντας τη θανα­

τηφόρα συμπεριφορά στα αυτόνομα ρομπότ (CRC Press) • Ellen Scherl - Maria Dubinsky, Ο μεταλλασσόμενος κόσμος της φλεγμο­ νώδους εντεροπάθειας (SLACK Inc) • Tara Jansen-Meyer, Τι είδους φασόλι είναι αυτό το τσιουάουα; (Mirror)

Σπασίματα βπρίνων Για πολλοστή φ ορά κατ’ επίφαση διαδηλωτές σ πάσανε τη βιτρίνα του Ιανού στη Σταδίου. Μά­ λιστα μέσα σε δύο βδομάδες επιτέθηκαν τρεις φ ορές και τα κάνανε γυαλιά-καρφιά. Δεν ξέρω τι ακριβώς θέλουν να μας πουν, μάλλον ούτε αυτοί ξέρουν. Αλλά είναι ένας τραμπουκισμός που θίγει όλους όσοι ασχολούνται, αγαπούν και διακινούν το βιβλίο. Ν.

Κρίση και στο Παρίσι

Νέα ήττα για την Google

Η φετινή Εκθεση Βιβλίου στο Παρίσι άνοιξε κάτω από δυσοίωνες σ υνθήκες, εν μέσω μιας κρίσης που οι Γάλλοι είχαν να δουν εδώ και 30 χρόνια. Οι μεγάλοι εκδοτικοί οίκοι απού­ σιαζαν ή απλώς είχαν υποβιβάσει στο ελάχι­ στο την παρουσία τους. Ανάμεσά τους οι Hachette, Bayard, La Martiniere και άλλοι. Οι εκ­ πρόσωποι της Hachette μίλησαν για το δυ­ σμενές κλίμα με την απουσία επενδύσεων, καινοτομιών, αλλά και τον πολλαπλασιασμό των ειδικών εκθέσεω ν βιβλίου. Για πρώτη φορά φ έτο ς δεν υπήρξε τιμώμενη χώρα αλλά, αντ’ αυτής, καλεσμένοι 90 συγγραφείς από τη Γαλλία και από άλλες χώρες.

Η Google έχασε την έφ εση να μην αναρτηθεί, για δύο εβδομάδες, στο site της η απόφαση του γαλλικού δικαστηρίου εναν­ τίον της. Στις 18 Δεκεμβρίου είχε καταδι­ καστεί να πληρώσει 300.000 ευρώ στο εκδοτικό οίκο La Martiniere για ανεξέλεγ­ κτη ψηφιοηοίηση βιβλίων του και 10.000 ευρώ για κάθε μέρα που οι τίτλοι της La Martiniere θα έμεναν στη λίστα της. Η Google δήλωσε ότι θα πληρώσει το βα­ σικό πρόστιμο αλλά όχι και το ημερήσιο των 10.000 ευρώ και θα καταφύγει σ ε νέα έφεση, ενώ θα προσπαθήσει να συμμορ­ φωθεί με το γαλλικό νόμο. Η τελική α πό­ φ αση δεν αναμένεται να εκδοθεί πριν από ένα χρόνο.

Μ.

w w w . m e ta ix n iio . q r

Σπουδαίες βιογραφίες από χο ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ

C ΜεταιχΜίο

δ:από μήνα σε μήνα ΤΗΣ Ο ΛΓΑΣ Σ Ε Λ Λ Α

Δ ιοικήσεις ν έ ε ς έρ χοντα ι, όπ ω ς σ το Εθνικό Κ έντρο Βιβλίου, και δόκιμοι σ υγγρ α φ είς α π ο χω ρ ο ύ ν απ ό τπ θ έσ π τ ο υ ς σ τπ ν Εταιρεία Σ υγγραφ έω ν. Π ολλές α π ου σ ίες -γ ια πά ντα απ ό τπ ζ ω ή - σπμειώ νει ο τελευτα ίος μήνας, ενώ τα μάτια όλω ν είναι σ τρ α μ μ ένα σ τπ Θ εσσ α λονίκ π, ό π ο υ σ τ ο τέλ ο ς Α πριλίου αρχίζει το Δ ιεθ νές Φ εστιβάλ Βιβλίου.

23 Φεβρουάριου

7 Μαρτίου

Έ φ υγε από τη ζωή ο ποιητής Θανάσης Τςοϋλης σ ε ηλικία 78 ετών και κηδεύτηκε δύο ημέρες μετά σ τη γενέτειρά του, το Μ αυρονόρος Ιωαννίνων. Ποιητής και ψυχολόγος, ήταν βαθιά καλλιεργημένος και ευρέων οριζόντων πανεπιστημιακός δάσκαλος, επιστήμονας κοινωνικά ευαίσθητος. Με συνέπεια υπηρέτησε τον υπερρεαλισμό και η ποίησή του περιστράφηκε γύρω από τα μοτίβα του τόπου, της οικογένειας, του σπιτιού, του θανάτου.

Ο συγγραφέας και κριτικός λογοτεχνίας Τάκης Θ εοδωρόπουλος είναι ο νέος πρόεδρος του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου (ΕΚΕΒΙ). Α ντιπρόεδρος διορίστηκε ο συγγραφέας Π έτρος Τατσόηουλος και γραμματέας η σ υγγραφέας και μεταφράστρια Σεσίλ Μαργέλου-Ιγγλέση. Η νέα σ ύνθεση του Δ.Σ. του ΕΚΕΒΙ, όπω ς ανακοινώθηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού, πλαισιώνεται από τα μέλη: Μαρία Παναγοπούλου, ηροϊσταμένη της Διεύθυνσης Γραμμάτων του ΥΠΠΟΤ, Κλαίτη Σωτηριάδου, ε κπρόσω πος των σ υγγραφέων, Ο υρανία Ραγιά, εκπρόσωπος των εκδοτών, Γεώργιος Στεφάνου, εκπρόσωπος των βιβλιοπωλών, Βασίλειος Βιτσαξής, εκπρόσωπος των μεταφραστών και Μαρία Αλεξανδράκη, εκπρόσωπος των βιβλιοθηκονόμων.

3 Μαρτίου Στο Βελιγράδι, στο Νοσοκομείο της Στρατιωτικής Ακαδημίας, απεβίωσε ένας από τους πιο επιφανείς σ έρβους σ υγγραφείς της νεότερης εποχής, ζω γράφος και δημοσιογράφος, ο Momcilo Momo Kapor, τα έργα του οποίου ήταν δημοφιλέστατα στο αναγνωστικό κοινό. Έγραψε μεγάλο αριθμό μυθιστορημάτων και άλλων λογοτεχνικών έργων και επίσης έγραψε το σενάριο για πολλές κινηματογραφικές ταινίες και τηλεοπτικές εκπομπές.

12 Μαρτίου Πέθανε σε ηλικία 89 ετών ο συγγραφέας Μιγκέλ Ντελίμπες, ένα από τα μεγαλύτερα ονόματα της μετεμφυλιακής λογοτεχνίας στην Ισπανία.

Συγγραφέας του Αιρετικού και του έργου Η στόφα ενός ήρωα, τιμήθηκε με το λογοτεχνικό βραβείο Θ ερβάντες το 1993, την υψηλότερη διάκριση των ισπανικών γραμμάτων. Στο πλούσιο έργο του ασχολείται με τις μεταβολές της Ισπανίας μετά τον εμφύλιο πόλεμο (1936-1939). Πολλά από τα βιβλία του διασκευάστηκαν για τον κινηματογράφο, ενώ το έργο του μεταφράστηκε σε τριάντα γλώσσες.

12 Μαρτίου Έφυγε ο Λ άκης Μιχαηλίδης, ένας από τους πολυγραφότερους έλληνες θεατρικούς συγγραφείς. Γεννημένος στη Θεσσαλονίκη το 1932, σπούδασε αρχικά νομικά και οικονομικά, καθώς και δραματική τέχνη στο Μακεδονικό Ωδείο. Υπέγραψε περισσότερα από 100 σενάρια. Στο ενεργητικό του έχει 35 αστικές κωμωδίες και πολλές επιθεωρήσεις. Διετέλεσε επί σειρά ετών πρόεδρος της Εταιρείας Ελλήνων Θεατρικών Συγγραφέων, ήταν μέλος του Δ.Σ. του Θεατρικού Μουσείου και Κέντρου Μελέτης και Έ ρευνας Θεάτρου, του Εθνικού Θεάτρου και του Οργανισμού Συλλογικής Διαχείρισης των

Πνευματικών Δημιουργών. Έχει τιμηθεί με κρατικά βραβεία και τα βραβεία Παπαδούκα για επιθεωρησιακά νούμερα, ενώ η παρουσία του στο ελληνικό θέατρο ήταν σταθερή και πλουσιότατη. Το μυθιστόρημα Φορτουνάκηδες και Βροντάκηδες, που γνώρισε μεγάλη κινηματογραφική επιτυχία, είναι εκείνο με το οποίο έκανε την είσοδό του στον εκδοτικό χώρο, όπου παρέμεινε ώ ς το τέλος. Παραιτήθηκε από τη θέση του γενικού γραμματέα της Εταιρείας Συγγραφέων ο Γιώργος Ξενάριος. Στην

επιστολή παραίτησης αναφέρει τη διαφωνία του με το περιεχόμενο και τη διαδικασία δημοσίευσης μιας ανακοίνωσης της πλειοψηφίας που σχολίαζε άρθρο του γερμανικού περιοδικού Focus.

21 Μαρτίου Εφυγε ο ποιητής Ανδρέας Παγουλάτος σε ηλικία 64 ετών. Γεννημένος στην Αθήνα, ήταν ένα ενεργό και δραστήριο μέλος της οικογένειας των ποιητών. Βρισκόταν σ ε μια διαρκή δράση, με εκδόσεις, περιοδικά, εκδηλώσεις,

ποιητικά δρώμενα. Πίστευε σ το I λεγόμενο ποιητικό γλωσσοκεντρικό κίνημα, στη γέννηση και την εξέλιξη του οποίου συνέβαλε και ο ίδιος στο Παρίσι, στα χρόνια μεταξύ I 1970-1988. Τα ποιητικά έργα του Επίμαχα και Κορμό κείμενο I θεωρούνται από τα πρώτα γλωσσοκεντρικό κείμενα. Το 1973 ίδρυσε το περιοδικό Χνάρι, για να ακολουθήσουν τα I Χνάρια, που συνδιηύθυνε με τον ζωγράφο Γιώργο Λαζόγκα. I Αργότερα, διηύθυνε μαζί με τον Νάνο Βαλαωρίτη το περιοδικό Συντέλεια και αργότερα τη Νέα Συντέλεια. 1 I

w w w .in e ta ix m io .q r

Ένα σημαντικό έρνο αναφοράς ντα τη λονοτεχνία. Με πρόσθετα στοιχεία για τη νεοελληνική λογοτεχνία 0 I V Λ Λ I /Λ

Μ ε τ α ιχ Μ ίο

Βαδίζουμε προς την ολοκλήρωση της διαδικασίας για τα Λογοτε­ χνικά Βραβεία του Διαβάζω και ακόμα λαμβάνουμε βιβλία εκτός των επίσημων λιστών της ΒΙΒΛΙΟΝΕΤ. Να ’μαστέ καλά να έχουμε να διαβάζουμε. Ευάγγελε Παρασκευόπουλε, προϊστάμενε των Φυλακών Δομοκού, είναι ευχάριστη έκπληξη ότι αγωνιάτε για το βιβλίο, ότι διαβά­ ζετε το περιοδικό μας και ότι καταβάλλετε προσπάθειες να δώσετε ένα καλό περιεχόμενο στους κρατούμενους. Με χαρά να οας βοηθήσουμε να πλουτίσετε τη βιβλιοθήκη σας και από αυτό το βήμα ίσως μας διαβάσουν και άλλοι και θελήσουν να βοηθήσουν και αυτοί με τη σειρά τους. Δημή-

τρη Τρωαδίτη, Ελληνοαυστραλιανός Σύνδεσμος, Αυστραλία, σας ευχόμαστε να τα εκατοστήσετε, 40 χρόνια ύπαρξης του Συνδέ­ σμου είναι μια ολόκληρη ζωή. Όσον αφορά το διαγωνισμό που προκηρύσσετε, σας εύχομαι καλή επιτυχία. Για όσους θέλουν να μάθουν λεπτομέρειες, ας επικοινωνήσουν με τη διεύθυνση k o n ie @ liv e .C O m .a u (Κ. Καίτη Αρώνη). Μέλλω Αγορίτση-Καλομέρα, Βόλος, ευπρόσδεκτα τα ποιήματά σας αλλά δεν κρίνουμε λογοτεχνική ύλη, ίσως να απευθυνθείτε σε κάποιο ειδικό για την ποίηση περιοδικό ή κάποιον λογοτέχνη που ζει στην περιοχή σας. Ρένα Μανουσάκη-Τακάκη, ευχα­

ριστούμε για τα ποιήματά σας, τα διηγήματά σας δεν μπορούν να κριθούν από την Επιτροπή των Βραβείων γιατί δεν έχουν εκδοθεί. Μάνο Δανέζη - Στράτο Θεοδοσίου, έλαβα την αγγλική μετάφραση του βιβλίου σας S t r a m a n και σας ευχαριστώ. Θανάση Κουραβέλο, με χαρά σας καλωσορίζω στον εκδοτικό χώρο με τον εκδοτικό σας «Πο­ λιτειακές Εκδόσεις» και σας εύχομαι μακροημέρευση σε αυτούς τους δύσκολους καιρούς. Ελένη Κυριακοπούλου, έλαβα τα βιβλία σας και σας ευχαριστώ.

Υγιαίνω, το αυτό επιθυμώ δι’ υμάς και καλό Πάσχα

Ο αναγνώστης

Βιβλία ηον αλλάζουν τον τρόπο σκέψης και τη ζιοη μας Σελ. 720

Τιμή: 27,90€

Σελ. 384

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗ­ ΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΟΧΗ Ένα βιβλίο πηγή, για όσους θέλουν να γνωρίζουν τη συμβολή των Ελλήνων στις Επιστήμες.

ΤΖΟΡΤΖΙΑ Α. ΙΡΜΠΙ - ΜΑΙΣΙ <αι ΠΟΑ Τ. ΚΕΪΖΕΡ

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ στη ν ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΟΧΗ

ΚΑΤΩ ΚΟΣΜΟΣ Τα μεγάλα Νεκρομαντεία του αρχαίου κόσμου και οι μαντικές μέθοδοι.

Τιμή: 15,90€

9

ΟΕΛΕΦΑ1 ΝΤΑΣΠΟΥ ^ ΠΑΙΖΕΙ ΜΕ £ Τ1ΣΚΟΡ1ΝΕΣ Ένα βιβλίο για k την καταστρεw πτική παρέμΓ βάση του αν­ θρώπου στην § βιοποικιλότητα.Ένα ξεχω­ ριστό οικολογικό ανάγνωσμα.

ΕΚΔΟΣΕΙΣ

ΚΑΤΩ ΚΟΣΜΟΣ ΡΟΜΠΕΡΤ ΤΕΜΠΛ

Σελ. 672

ΤΟ ΣΗΜΑΔΙ ΚΑΙ Η ΣΦΡΑΓΙΔΑ Το κυνήγι της αναζήτησης για τη χαμένη κιβωτό της Διαθήκης.

Τιμή: 17,90€

Τιμή: 23,11€

ΙΡ Ε ΙΖ ΪΒ β Η

ΕΝΑΛΙΟΣ

Σόλωνος 136, Αθήνα - Τηλ. 210 3829339 · wvsrw.enalios.gr

δ : ρεπορτάζ

Διεθνής Έ κθεση Βιβλίου

στη Θεσσαλονίκη

ο σύγχρονο πρόσωπο ενός αρ­ χαίου πολιτισμού φιλοξενεί φ έ­ το ς η Διεθνής Έ κθεση Βιβλίου Θεσ­ σαλονίκης, αφού η Κίνα είναι η τιμώ­ μενη χώρα της 7ης διοργάνωσης που πραγματοποιείται από τις 22 έω ς τις 25 Απριλίου, σ τους εκθεσιακούς χώ ­ ρους της HF.I.F.XPO. Με κεντρικό θέμα «Παράδοση και νε­ ω τερισμός», το πολιτιστικό π ρ ό ­ γραμμα των Κινέζων φιλοδοξεί να προσελκύσει τους επισκέπτες της φ ετινής ΔΕΒΘ, αλλά και να τους πα­ ροτρύνει να γνωρίσουν περισσότε­ ρες πτυχές του κινεζικού πολιτισμού. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει: Εννέα Κινέζους συγγραφείς που θα εκπροσωπήσουν στη Θεσσαλονίκη τη σύγχρονη λογοτεχνία της χώ ρας τους: Μπι Φέιγιου (πεζογραφία), Γκάου Χόνγκπε (παιδική λογοτεχνία), Λάνλαν (ποίηση), Ουάνγκ Σιάο Νι (ποίηση, πεζογραφία), Χόνγκε (πεζο­ γραφία), Κάο Γενξουάν (πεζογραφία, παιδική λογοτεχνία), Γουάνγκ Ξιουμέι (πεζογραφία), Τσεν Σι Σου (πεζογρα­ φία), Γουέι Γούει (πεζογραφία). Επίσης 150 κινέζοι εκδότες έρχονται στη Θεσσαλονίκη για να προω θή­ σουν τη δουλειά τους, αλλά και να γνωρίσουν από κοντά την ελληνική εκδοτική παραγωγή. Το πολιτιστικό πρόγραμμα των Κινέ­ ζων περιλαμβάνει ακόμη: «Εβδομάδα κινέζικου κινηματογρά­ φ ου» (15-21 Απριλίου 2010) σε συνδιοργάνωση με το Φεστιβάλ Κινημα­ τογράφου Θεσσαλονίκης στο «Ολύμπιον» και έκθεση φωτογραφιώ ν από κλασικές κινεζικές ταινίες. Εικαστική έκθεση με τίτλο «Τρισδιά­

Τ

στατη Κίνα: Κινεζική έκθεση σύγ­ χρονης τέχνης». Εκδήλωση-ημερίδα για τους αρχαί­ ους πολιτισμούς (θα πραγματοποι­ ηθεί στην Αθήνα), με ομιλητές κατα­ ξιωμένες προσωπικότητες από την Κίνα, την Ελλάδα, την Ινδία και την Αίγυπτο. Η θεματική έκθεση, που οργανώνε­ ται κάθε χρόνο στο πλαίσιο της ΔΕΒΘ, είναι αφιερωμένη στη σύγ­ χρονη οπτική μας πρ ος τους αρχαί­ ους πολιτισμούς με τον γενικό τίτλο: «Η αρχαιότητα κι εμείς». Με αφορμή την παρουσία της Κίνας ω ς τιμώμενης χώρας, έχουν προ­ σκληθεί στη Θεσσαλονίκη δύο ση­ μαντικοί σινολόγοι, που έχουν επισταμένα διερευνήσει τις «εκλεκτικές συγγένειες» της ελληνικής και της κι­ νεζικής φιλοσοφικής σκέψης: Ο Σω ­ τήρης Χαλικιάς και ο Γάλλος Φρανσουά Ζυλιέν. Επίσης, σπάνια χειροποίητα κινεζικά βιβλία θα εκτεθούν στο περίπτερο της θεματικής στο πλαίσιο της έκθε­ σης: «Χαρτί, ένα τέχνημα πολιτι­ σμού: δύο χιλιετίες ιστορίας σε Ανα­ τολή και Δύση». Χορηγός επικοινωνίας είναι το πε­ ριοδικό Διαβάζω.

Comicdom Con Athens 2010 16,17 και 18 Απριλίου, Μασσαλίας 22, Ελληνοαμερικανική Ενωση Γιορτάζοντας φ έτος την 5η επετειακή εκδήλωση της μοναδικής εγχώριας γιορτής αποκλειστικά αφιερωμένης στα comics, το Com icdom Con

A thens προσθέτει μία ακόμη ημέρα στο ήδη πλούσιο πρόγραμμά του. Δεσπόζει φ έτος η ιστορία των αμερι­ κανικών comics στην έκθεση «Από το Yellow Kid στον Conan». Πασί­ γνωστοι ήρωες, από τον Mickey Mo­ use, τον Dick Tracy και τον Prince Va­ liant έως τον Conan, τον Spiderman και τον Swam p Thing, ζωντανεύουν μέσα από τα τριάντα ένα πρωτότυπα έργα που θα εκτεθούν στην γκαλερί Νίκος Χατζηκυριάκος-Γκίκας της Ελληνοαμερικανικής Ενωσης Καλεσμένοι είναι πολλοί και διάσημοι για τη δουλειά τους, όπω ς ο βετερά­ νος sup ersta r σχεδιασ τής J o h n Romita Jr., ο κορυφαίος συγγραφέας Mike Carey, ο πολυτάλαντος καλλι­ τέχνης (σχεδιαστής-colorist-inker) D’ Istraeli και ο σύγχρονος m aster των σκοτεινών ιστοριών com ics Kyle H otz (καλεσμένος της Jem m a Press). Οι προσκεκλημένοι θα βρίσκονται καθόλη τη διάρκεια του τριημέρου στην εκδήλωση, υπογράφοντας δου­ λειές τους, σ χεδιάζοντας για το κοινό, συμμετέχοντας σε panels και ηαραδίδοντας w orkshops σεναρίου και εικονογράφησης. Το τριήμερο περιλαμβάνει sketch events, προβολές, w orkshops για την τεχνική του σεναρίου και της ει­ κονογράφησης, w orkshop για παιδιά ηροσχολικής ηλικίας και ένα ακόμη για παιδιά δημοτικού. Για πληροφορίες στην ιστοσελίδα www.comicdom -con.gr Χορηγός επικοινωνίας είναι το πε­ ριοδικό Διαβάζω.

Μεγάλη ποιητική βραδιά από τον Gutenberg Ή ταν μια ημέρα με πολλή ποίηση και πολύ κόσμο, σε πείσμα των καιρών. Οι εκδόσεις Gutenberg παρουσίασαν στις 20 Μαρτίου, στον Ιανό της Στα­

δίου, τις νέες εκδόσεις της ποιητικής τους σειράς που φέρει τον εύηχο τίτλο «Λάλον ύδωρ». Η εκδήλωση είχε ω ς αφορμή την ημέρα της ποί­ ησης κι αυτό της έδωσε και έναν πα­ νηγυρικό χαρακτήρα. Παρουσιάστηκαν οι 12 πιο πρόσφ α­ τες ποιητικές συλλογές της σειράς, ενώ έγινε αναφορά στο βιβλίο με τα κριτικά κείμενα της Δήμητρας Παυλάκου, Κείμενα για την ποίηση, όπω ς και στο περιοδικό για την ποίηση Ρο-

etix. Τα βιβλία που παρουσιάστηκαν ήταν: Βαής Θόδωρος, Μικρού μήκους, Δή­ μου Νίκος, Ποιήματα 1950-2005, Ζαρκάδης Γιάννης, Ο λύκος και άλλα αντισώματα, Καπώνης Πάνος, Σπιν­ θήρες καλωδίου, Κεντρωτής Γιώρ­ γος, Παρέλαση, Λεντάκης Ανδρέας, Τοτεμισμός, Μανδάλου Μαρία, Με­

ταποιητική της ενοχής και άλλα ποι­ ήματα, Π αρθένης Α γγελος, Άτις ή οι Λαμβακίδες, Ρούβαλη Αμαλία, Επεα πτερόεντα, Ρουμελιωτάκης Χρίστος, Δεν είναι τίποτα, Τάσης Θεοφάνης, Απογεύματα στον καπιταλισμό, Χρι­ στοδούλου Αθανάσιος, Ποιήματα. Μετά τον χαιρετισμό της διευθύν­ τριας της σειράς Λάλον Ύδωρ Ειρή­ νης Πολίτη, μίλησαν η Λιάνα Σακελλίου και ο Γιώργος Βέης. Ο καθένας παρουσίασε έξι συλλογές. Στη συνέ­ χεια ο κάθε ποιητής διάβασε από ένα ποίημά του, ενώ ένα ποίημα από κάθε συλλογή διάβαζε και ένας από τους σπουδαστές της Ανώτερης Σχο­ λής Θεατρικής Τ έχνης «Κεντρική Σκηνή». Α νάμεσα στις παρουσιάσεις και τις απαγγελίες υπήρχαν μουσικά διαλείμματα με τον Μιχάλη Κλαπάκη και τα κρουστά του. Σε όλους τους παρευρισκόμενους μοιράστηκε ένα καλαίσθητο έντυπο με φωτογραφία, βιογραφικό και ένα αγαπημένο ποί­ ημα για κάθε ποιητή. 1

διθερμιδω ριανά οξύτονα ΤΟΥ ΑΛΕΞΗ ΖΗΡΑ

Υστερόγραφο στη «διαμάχη» για το Focus ή τι κινείται μεταξύ γραικύλων και ελληνάδων; ταν έφτασε στα χέρια μου μετα­ φρασμένο το πλήρες άρθρο του γερμανικού περιοδικού Focus, κυριολεκτικά έφριξα. Και δεν επρόκεπο για τη συναισθηματική αντίδραση ενός υπερπατριώτη ελληνά που θεωρεί αυτή τη χώρα ω ς την καλύτερη του κόσμου ή έχει την αφέλεια να επικαλείται στις προ­ σευχές του τον μεροληπτικό υπέρ των αι­ ωνίων δικαίων της «Θεό της Ελλάδος»! Ε πρόκεπο για την αντίδραση που φαντά­ ζομαι πω ς είχε κάθε ισορροπημένος άν­ θρωπος, γερμανός ή έλληνας, που διά­ βασε στο σύνολό του το εν λόγω άρθρο. Μάλιστα επιμένω σ ’ αυτό, γιατί οι περισ­ σότεροι εξ ημών αποφάνθηκαν ω ς ειδικοί αναλυτές, συμπεραίνοντας από το γνω­ στό εξώφυλλο με το προτεταμένο μεσαίο δάχτυλο της ακρωτηριασμένης Αφροδί­ της ή παίρνοντας μια μικρή ιδέα από λίγα σπαράγματα του άρθρου, μεταφρασμένα βιαστικά στις εφημερίδες. Ωστόσο, γνώ­ σ τες και απληροφόρητοι, κινούμενοι πλέον όχι από την προφανή αήθεια του γερμανικού δημοσιεύματος αλλά από την ιδέα που έχει ο καθένας για την Ευρώπη και την Ελλάδα, πολύ γρήγορα χωρίστη­ καν σε δύο αντιμαχόμενες παρατάξεις. Κάτι άλλωστε που ήταν και συνεχίζει να είναι από τα συνήθη φαινόμενα στην ιστορία των ιδεών και των νοοτροπιών μας, τουλάχιστον από την εποχή του Βυ­ ζαντίου και έπειτα. Γιατί από τότε, απέ­ ναντι στην αμυντική συσπείρωση των λαϊ­ κών στρωμάτων και της θρησκευτικής ηγεσίας για τον επεκτατισμό του Πάπα

Ο

S

16

και την υπεράσπιση της όποιας ταυτότη­ τάς τους, προέκυψε ένα άκρω ς φοβικό ιδεολόγημα. Διατυπωμένο ω ς δίλημμα «ελληνισμός ή Δύση» ή, αργότερα, ω ς υποστασιακή ενοχή, «τι επιτέλους είμα­ στε, μέρος της ασιατικής βαρβαρότητας ή μέρος της εξευγενισμένης παράδοσης του Διαφωτισμού;» Ετσι απλά, άσπρο ή μαύρο. Ανεξαρτήτως βέβαια του ότι η ευ­ γένεια και η βαρβαρότητα δεν είναι έν­ νοιες μόνιμα εγκατεστημένες εδώ ή εκεί, δυτικότερα ή ανατολικότερα... Αν και μοιραία, για τις ανάγκες ενός μη­ νιαίου σχολίου, όσα γράφονται εδώ πε­ ριέχουν πολλές απλουστεύσεις, γεγονός είναι ότι τα τελευταία χρόνια έχει ανα­ πτυχθεί, κυρίως μεταξύ αρκετών πανεπι­ στημιακών, δημοσιογράφων, σ υγγρα­ φέων και τεχνοκρατών, ένας νέος γραικυλισμός. Ο νέος αυτός γραικυλισμός, αποτέλεσμα ιδεοληψιών, ημιμάθειας και εμμονών, δεν είναι παρά η άλλη πλευρά του νομίσματος του λαϊκού ελληνοκεν­ τρισμού και των ακροδεξιών του μορφω­ μάτων. Μετά όμως το ’90 και την άνευ όρων και ορίων δίψα ένταξης στην Ευ­ ρωπαϊκή Ενωση, έχει πάρει τη μορφή μιας αντιπάθειας, ενός μίσους για το ότι η ημεδαπή καθημερινότητα δεν είναι γαλλική, γερμανική, αγγλική, αλλά, συ­ νάμα, και ενός χαζοχαρούμενου θαυμα­ σμού και μιας δουλικής συμπεριφοράς προς ό,τι εκπορεύεται από αυτές τις χώ ­ ρες, άξιο ή ανάξιο. Το άρθρο του περιο­ δικού Focus προκάλεσε αντιθετικές αντι­ δράσεις. Οι τεχνοκράτες οδύρονται ότι με

την εντόπια αντίδραση θα στραφεί το επενδυτικό ενδιαφέρον των Γερμανών αλλού! Οι συγγραφείς θρηνούν, προ­ πάντων οι νεότεροι και πιο ρεαλιστές, ότι οι εκεί ατζέντηδες θα αποκλείσουν από τις λίστες τους τα ελληνικά μυθι­ στορήματα! Οι πανεπιστημιακοί ότι σαν μαύρα ερίφια δεν θ α καλούνται σε κεντροευρωπαϊκά συνέδρια! Και, τέλος, οι ευρωπαιολάγνοι δημοσιογράφοι ότι οι εκλεπτυσμένοι απόγονοι του Γκαίτε και του Χαίλντερλιν, παρακάμπτοντας τα πολλά δυσοίωνα που συμβαίνουν στη χώρα τους, θ α θεωρήσουν τον πολιτικό μας ορίζοντα ω ς Ελλήνων (αν ακόμα επιτρέπεται να λεγόμαστε έτσι) απο­ κλειστικό φέουδο του ΛΑΟΣ! Όλα αυτά δεν θα απείχαν και πολύ από την επικράτεια του φαιδρού, αν δεν τύχαινε να συναντήσω προ ημερών τον καθηγητή κ. Βασίλη Μακιό, έναν άριστο επιστήμονα. Μου αφηγήθηκε ενοχλη­ μένος τα σχετικά με πολύ πρόσφατη επίσκεψή του σε γερμανικό πανεπιστή­ μιο, όπου οι εκεί συνάδελφοί του τον υποδέχθηκαν με την απορία πώ ς μπο­ ρεί ένας επιστήμονας με το δικό του κύ­ ρ ος και την αξία να ζει σε μια χώρα κλε­ πτών, απατεώνων, καθυστερημένω ν κ.λπ. Μου διευκρίνισε ότι το Focus κάθε άλλο παρά αμελητέο έντυπο είναι, αφού ως δεύτερο σε κυκλοφορία θεωρείται ότι διαμορφώνει κατά μέγα μέρος τη γνώμη του 70% των Γερμανών σε θέ­ ματα δημόσιου ενδιαφέροντος. Και, τέ­ λος, μου ανέφερε ότι διαπίστωσε με κα­ τάπληξή του τη γέννηση μιας μαζικής υστερίας, μιας εκστρατείας συλλήβδην εξευτελισμού της Ελλάδας, όπου βέ­ βαια ενσωματώνονταν και έβρισκαν φιλοξενία οι φόβοι και των ίδιων των Γερμανών, καθώς ο μακρινός «άλλος» στην Ευρωπαϊκή Ενωση είναι πιο επι­ κίνδυνος και απειλητικός με τις σημε­ ρινές συνθήκες. ■

δ:ζενερίκ ΤΟΥ ΠΩΡΓΟΥ-ΙΚΑΡΟΥ Μ Π ΑΜ Π ΑΣΑΚΗ

Πόλεις της περιπέτειας Οι δρόμοι είναι ο τόπος διαμονής του συλλογικού Walter Benjamin

Απρίλης είναι ο μήνας ο γενέθλιος, ο του έαρος μήνας, ο γόνιμος, ο αναστάσιμος, ο πασχαλινός- αλλά και ο μήνας ο σκλη­ ρός. Μ’ όλα όσα γύρω μου μαίνονται, και μαραίνονται, πώ ς να ησυχάσω, πώ ς μέσα μου να σωπάσω, την καλπάςουσα του κό­ σμου την ασχήμια; Ας είναι καλά τα βι­ βλία, οι φίλοι, ο έρως, η δημιουργικότης (όχι, ντε και καλά, με αυτή τη σειρά). Αλ­ λιώς, θα με/μας δάγκανε αγρίως ο μαύ­ ρος ο καιρός. Πόλεις της περιπέτειας δεν μπορούν να είναι οι άθλιες πόλεις που ωθούν τους κα­ τοίκους τους να καταναλώνουν ένα ελε­ εινό ανθυποπορνό σε διακόσιες και πλέον χιλιάδες τεμάχια (αν και θα αντέτεινε κανείς ότι δεν είναι ποσοτικό το ζήτη­ μα, ας μου επιτραπεί να θεωρώ πω ς είναι συντριπτικός ο αριθμός των νοικοκυριών που, σε κατάσταση στέρησης/απόγνωσης/ημιπαραφροσύνης, έσπευσαν να μπάσουν στο σπίτι τους το εν λόγω ανθυ­ ποπορνό). Πόλεις της περιπέτειας δεν μπορούν να είναι οι άθλιες πόλεις στις οποίες βιβλία σημαίνοντα, όπω ς το μυθι­ στόρημα Του κόσμου ετούτου (Κέδρος), του Κώστα Καβανόςη, τυπώνονται σε μό­ λις 1.000 κομμάτια, και στην παρουσίασή τους, σε θαλπερά και φιλόξενα στέκια των Εξαρχείων, προσέρχονται μερικές δεκάδες συνήθεις λάτρεις του ωραίου, του μεγάλου, του αληθινού. Πόλεις της περιπέτειας δεν μπορούν να είναι εκείνες που κανακεύουν μια ολοένα πιο τραυλή/ τρεκλίςουσα/τριμμένη αριστερά που εξα­

ντλεί τη μαχητική αυστηρότητά της ή, αν θέτε, την αυστηρή μαχητικότητά της (αν και δεν το βλέπω) στο να τα βάζει με τον Σταύρο Πετσόπουλο, τον εκδότη του Jo­ se Carlos M ariategui, του Σάββα Μιχαήλ, του Γιώργου Χατζημιχάλη και του Tariq Ali, μεταξύ τόσων και τόσων άλλων που φιλοξενούνται και προωθούνται από την Αγρα. Πόλεις της περιπέτειας δεν μπο­ ρούν να είναι εκείνες που γυρίζουν την πλάτη στην ίδια τους την ιστορία, μπαζώνοντάς την με αναλγησία, καθώς και στην ιστορία των κατοίκων τους, συντρίβοντας την αξιοπρέπειά τους, οχλώντας αδιάλει­ πτα το καλό τους γούστο. Αντλώντας από τη λογοτεχνία, την αρχι­ τεκτονική, τα κείμενα, αλλά και από έρευνες, σχεδόν καθημερινές, δικές τους, προσωπικές, οι φίλοι της ομάδας Κέντρο Απόκεντρο (w w w .kentroapokentro.gr) επιχειρούν να βρουν και να εξιχνιάσουν τα μυστικά της μεγαλούπολης, τις κρυφές διόδους, τα ρεύματα, στα υπόγειά της, στα σπλάχνα, στα έγκατά της, θαρρείς ανταλλάσσοντας φράσεις σαν κι εκείνη του Αλέξη Ασλάνογλου, «χτυπάει εντός σου η μηχανική καρδιά της πόλης» {Ωδές στον πρίγκιπα, ύψιλο ν/βιβλία) ή σκαλίζο­ ντας Αρχεία της Ύπαρξης, σαν αυτά που ανασυνθέτει ο Christian Boltanski. Μια δραστηριότητα πολύ πιο σημαίνουσα από την παραγωγή άνοστων και ανιστόρητων και ανάγωγων (ναι! μάλιστα: ανάγωγων) ευπώλητων, είτε «μυθιστορηματικών» είτε «εικαστικών». Αηδιασμένοι, μπουχτισμένοι, αλλ’ όχι και πισθάγκωνα δεμένοι (χαίρε, Ανδρέα Εμ­ πειρικέ!), τρεις-τέσσερις φίλοι μου κι εγώ (γεια σου, Ιωάννη Παπασπύρου! γεια σου,

Β

γ ο ίΛ Τ έ υ Τ ικ ό ς

β ΐΛ \λ α Τ ισ \λ ό ς

κ λ α σ ικ ώ ν Ζήση Κοκκινίδη! γεια σου, Ταλιώτη Κων­ σταντίνε! γεια σου, Ελεάννα Μαρτίνου!), αντί να πάμε «με τα καράβια», ως ήθελεν ο Νίκος Καββαδίας, πήραμε (ρώτα και τρίποδα και κάμερες επ’ ώμου, σωρεϋσαμε βιβλία γραμμένα για τις πόλεις, και ανεβήκαμε στα στέκια του Γιώργου του Κατσίμπαλη, του Κολοσσού του Μαρουσιού, περιπλανυθήκαμε στους λαβυ­ ρίνθους της έμπνευσης και, με καρδιά από φλόγα και μυαλό από πάγο, επιχει­ ρήσαμε να σμίξουμε την εικόνα με τη λέξη, να μπολιάσουμε, με τον τρόπο τον δικό μας, τη ζωγραφική με λέξεις, να κά­ νουμε σινεμά και θεωρία και λογοτεχνία και μουσική μαζί, να γίνουν ένα, και το ένα αυτό, σε πείσμα των καιρών, να μι­ λάει περήφανα για ό,τι εξακολουθούμε να αγαπάμε μες στα ερείπια μιας εποχής που δε λέει να τελειώσει πια, για ό,τι μπο­ ρεί ακόμη να αποτελέσει υλικό για να δο­ μηθούν πόλεις της περιπέτειας, πόλεις της ποίησης. Το βράδυ, στην ταβέρνα, μια από τις πα­ λιές λεβέντικες που έχουν απομείνει, να πίνουμε το κρασάκι μας, και πάλι για τις πόλεις να μιλάμε, πάλι για των πόλεων τους ήχους και τις μυρωδιές να συνθέ­ τουμε ωδές, πάλι των πόλεων το μέλλον να φανταζόμαστε. Το βράδυ, στην τα­ βέρνα, σελίδες ξανά ν’ ανοίγουμε που με τις πόλεις καταπιάνονται -για δες! Να διαβάζουμε, αίφνης, από το ΛονδίνοΙστανμπούλ (Πόλις), της Κρυστάλλης Γλυνιαδάκη, το ποίημα «Η Αθήνα σου μοσχοβολούσε άνοιξη», και μετά το ποίημα «[Λονδίνο]», και κατόπιν το ποίη­ μα «Νέα Υόρκη»: «Μια μέρα θα χορέ­ ψεις για μένα Νέα Υόρκη / κατακαλό­ καιρο στον τσιμεντένιο ήλιο / με σαγιο­ νάρες θ’ ανεβείς στα συντριβάνια / να μου χαρίσεις αυτά που χρόνια μού ’χεις τάξει». Πλατεία Παπαδιαμάντη, 14/03/2010

οφία ^ αβέβαιο ?*ΐΛ\Α.α | | | Η σ ΐ Λ \ λ £ ρ α

Άρτουρ Σνίτσλερ

Απελευθέρωση

Παγιέρμο Καμπρέρα Ινφάνιε Τρεις ταλαίπωροι τίγρεις

για τα παιδιά ΤΗΣ Μ ΑΡ ΙΖΑΣ ΝΤΕΚΑΣΤΡΟ

Μυστήριο, πολιτισμός και μάρκετινγκ Rick Riordan Τα 39 στοιχεία: Ο λαβύρινθος των σκελετών Μετάφραση: Μαρία Αγγελίδου Άγκυρα, 2 0 0 9 σ. 272, € 16

α 39 στοιχεία Ο λαβύρινθος των σκελετών είναι το πρώτο βιβλίο μιας δεκάτομης σειράς μυθιστορημάτων γραμμένων από ισάριθμους συγγραφείς, η οποία θα εκδίδεται σταδιακά. Ο πρώ τος συγγραφέας, ένας πρώην δάσκαλος αγ­ γλικής φιλολογίας, επεξεργάστηκε την αρ­ χική ιδέα και τους χαρακτήρες και καθό­ ρισε το ύφ ος του έργου: δυο απροστά­ τευτα παιδιά, αδίστακτοι ενήλικοι, γρίφοι, θησαυρός. Περιπέτεια και μυστήριο λοι­ πόν, με ήρωες που ρίχνονται σ’ έναν εξαντ­ λητικό αγώνα για να ανακαλύψουν 39 στοι­ χεία που θα τους οδηγήσουν σε ένα θη­ σαυρό, σύμφωνα με όσα έχει σχεδιάσει μετά θάνατον η ιδιόρρυθμη Γκρέις Κέιχελ, απόγονος μιας από τις ισχυρότερες οικο­ γένειες του κόσμου. Η ιστορία είναι χτι­ σμένη πάνω σ’ ένα μοτίβο γνωστό στην παιδική λογοτεχνία και, όπω ς είναι αναμε­ νόμενο, τα παιδιά θεωρούνται φαβορί και όλοι οι υπόλοιποι συγγενείς είναι οι αντί­ παλοί τους. Η δράση εκτυλίσσεται ανά την υφήλιο, ξεναγώντας μας κυριολεκτικά, πρώτα στο Παρίσι, έπειτα στη Βιέννη και αργότερα αλλού, και είναι καταιγιστική,

Τ

δ

όπω ς σε πολλά ανάλογα βιβλία (εκρήξεις, παγιδεύσεις, δηλητήρια, κυνηγητά). Οι νεαροί πρωταγωνιστές ςουν μια τρομα­ κτική κατάσταση, όπου οι δολοπλοκίες απαίσιων ανθρώπων σε βάρος τους απο­ τυγχάνουν στο παραπέντε, μέχρι να βρεθεί ο επόμενος φρικτός συγγενής που θα προ­ σπαθήσει να βάλει στο χέρι τα στοιχεία που συγκεντρώνουν με τόσο κόπο. Με μια κουβέντα, περιπλανιούνται σ’ έναν κόσμο ακραίο και νοσηρό, πλην όμως συναρπα­ στικό. Είναι η σύγχρονη εκδοχή των πα­ ραμυθιών, ένας γοητευτικός εφιάλτης με επιμύθιο όχι «Πρόσεχε τι σε συμβου­ λεύουν οι μεγάλοι», όπως στα κλασικά πα­ ραμύθια, αλλά «Είσαι μόνος σου, πολέ­ μησε λοιπόν με το μυαλό σου». Οι περιπέτειες των ηρώων δεν έχουν κα­ μιά σχέση με την πραγματικότητα, γιατί δεν έχουν αληθοφάνεια και, παρά τη βία, το σύμπαν τους είναι αρκετά καρτουνίστικο. Αντίστοιχα οι ήρωες, πρωταγωνι­ σ τές και δευτερεύοντες, είναι σχηματο­ ποιημένοι. Το πρώ το ζεύγος, η δυάδα των αδελφών, αποτελείται από αλληλοσυμπληρούμενους χαρακτήρες: η Έιμη, βιβλιοφάγος και κοινωνικά δειλή, ο Νταν, ζω ηρός κι απρόβλεπτος, λατρεύει τις συλλογές και την περιπέτεια και δηλώνει από την αρχή ότι είναι πολύ ωραίο να παί­ ζεις κλέφτες κι αστυνόμους στην πραγ­ ματικότητα, μπαίνοντας μυστικά σε σπίτια αγνώστων! Σχηματοποιημένοι είναι και όλοι οι υπόλοιποι ήρωες, όπω ς η εξαδέλφ η Ιρίνα, πρώην πράκτορας της KGB, ο εξάδελφος Τζόνας, αστέρας της ραπ, οι Κόμπρα, εκατομμυριούχοι, η οικογένεια Χολτ, οργανωμένη στρατιωτικά κ.λπ. Τα 39 στοιχεία ξεχωρίζουν για δυο λόγους:

Ο πρώ τος είναι παιδαγωγικός. Το ευ­ φυές τέχνασμα πάνω στο οποίο ακουμπά το μήνυμα του βιβλίου είναι ότι δεν αρκεί π δύναμπ και π τεχνολογία για να κερδίσεις! Στπ δράσπ εμπλέκονται η Ιστορία και ο πολιτισμός και ο μοχλός για τη λύση των γρίφων είναι η παιδεία. Η επιτυχία βασίζεται στη γνώση, στη δη­ μιουργική αξιοποίηση πληροφοριών και στη σύνθεσή τους (στα δύο πρώτα βι­ βλία είναι τα γραπτά του Βενιαμίν Φραγκλίνου και μια παρτιτούρα του Μότσαρτ). Θα λέγαμε λοιπόν ότι, στο βάθος-βάθος, βασική προϋπόθεση για να σταθείς στον κόσμο σήμερα είναι μια γερή εκπαίδευση ανοικτή στην έρευνα. Ο δεύτερος, και πιο σημαντικός για τα εκδοτικά πράγματα, είναι ο νέος τρόπος προώθησης των βιβλίων, ο οποίος βα­ σίζεται στο σκληρό μάρκετινγκ, ώστε να κρατηθεί αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνωστικού κοινού. Η σειρά, όπως συνηθίζεται τα τελευταία χρόνια, συνδέ­ εται άμεσα με τη βιομηχανία του θεά­ ματος και των παιχνιδιών, με την αγορά καρτών, με διαγωνισμούς όπου ο νικη­ τής παίρνει βραβεία και, φυσικά, με τη μεταφορά στον κινηματογράφο. Τα 39 στοιχεία εισάγουν στο εμπορικό παιχνίδι ένα νέο στοιχείο: το on line παιχνίδι στο Διαδίκτυο, ζήτημα που καίει, για διαφο­ ρετικούς λόγους, γονείς και παιδιά Αν πρέπει λοιπόν να αναρωτηθούμε για κάτι, δεν είναι εάν αυτό που διαβάσαμε είναι λογοτεχνία, αν έχει παιδαγωγική αξία ή απλά το διαβάζουμε για να περ­ νάει η ώρα. Είναι η τάση που ξεκίνησε από τη δεκαετία του ’50 με τις σειρές βι­ βλίων τύπου Ένιντ Μπλάυτον και η οποία μετεξελίχθηκε μετατρέποντας τα παιδιά από απλούς αναγνώστες σε ανα­ γνώ στες καταναλωτές. Αναμφισβήτητα, Τα 39 στοιχεία είναι συναρπαστικά βιβλία! Ο ενήλικος όμως που θα τα προτείνει έχει πολλά να συ­ ζητήσει με τους αναγνώστες τους. ■

Από το σόμπαν του ^ιαδι στο ό\λΠαν της γεΤαφΐ

!

1°

ill

6o ι.Η ωμένθ5©ρJot υτάε n teτs:υπρογμ»* ·'

Δ ύο δ ια φ ω τισ τικ ά β ιβ λία για τη θέσ η μας σ το σ ύ μ π α ν το υ σ ήμερα V Cη V»

JJ.

από ιπ ν πυρά στον 1 άμβω να

ο ο -a V) ο Οο 4-

2

3ι8λιοηωλείο/Κεντρική διάθεση

συνεχίζεται

Εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ Ιρένα Καραφύλλη ΟΙ ΔΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΜΟΙΡΑΣ

Χρυσηίδα Δημουλίδου ΜΕΡΣΕΝΤΕΣ ΧΙΑ

f Ά .

ΡΥΣΗΙΑΑ I ΔΗΜΟΥΛΙΔΟΥ

ΙΊένυ Παπαδάκη ΠΑ ΙΧΝ ΙΔΙΑ ΖΩΗΣ

M epoevxes

Χ ιλ Π Α ΙΧ Ν ΙΔ ΙΑ ^ Ω Η Σ

Οι *hpoUoi η ο ς jAoip'ajc,

( d

Η Μοίρα Λίτουιν έχει μόλις αποφοιτήσει από το πανεπιστήμιο και ετοιμάζεται να αρραδωνιαστεί με τον Ίαν, όταν ξαφνικό η μητέρα της εξαφανίζεται από προσώπου γης. Η Ελληνοκαναδή Πόπη, καταξιωμένη ταξιδιωτική δημοσιογράφος, πνεύμα ελεύθερο και ριψοκίνδυνο, θα φύγει για ακόμη ένα επαγγελματικό ταξίδι στην Ευρώπη - απλώς για να μην επιστρέφει ποτέ...

Η νεαρή Μερσέντες Χιλ γίνεται Σεπτέμβρης του ’22. Η Αντριανή η διασημότερη ηθοποιός καταφτάνει στη Ιαλονίκη μαζί το όνομά σου: Ελπίδα. Έπιασα του θωθού κινηματογράφου πολλά λιμάνια στην πορεία μου. με το υπόλοιπο ανθρώπινο στην Αμερική του 1930. Κάθε λιμάνι και μια ιστορία. κοπάδι των προσφύγων. Οι άνδρες την ερωτεύονται Μέσα από τις ςωές των άλλων Πεντάρφανη και ολομόναχη, με πάθος, απλώνοντας με δυο μάτια πράσινα, μαγικά έςησα τη δική σου κι έμαθα πολλά για σένα, που έφυγες την καρδιά τους και τις σαν τα βοτάνια της, περιουσίες τους στα πόδια της. νωρίς. Έμαθα πολλά για μένα, θα εγκατασταθεί Η δική της καρδιά όμως είναι σ’ ένα μουσουλμανικό χωριό που έμεινα πίσω δοσμένη μόνο στην καριέρα της. της Μακεδονίας. να αναρωτιέμαι γιατί έφυγες Μέχρι που ένας άνδρας ξυπνάει τόσο ξαφνικά. Μου είχες πει Εκεί η Αντριανή θα αποθέσει μέσα της έναν πρωτόγνωρο κάποτε ότι «το παιχνίδι την ευτυχία της στα χέρια έρωτο... Μια μέρα όμως με τη ζωή μετράειτου ρωμαλέου Άρη. άλλοτε σε ρίχνει κι άλλοτε η Μερσέντες εξαφανίζεται θα προκαλέσειτη μοίρα χωρίς το παραμικρό ίχνος. τη ρίχνεις, κι αυτή είναι φορώντας ένα μαύρο φόρεμα Χρόνια μετά, μια παράξενη η μαγεία». Τώρα πια ξέρω για νυφικό. Κι αυτή να το παίζω και να το ςω... θα δεχτεί την πρόκληση... Μια ψυχολογική οδύσσεια Είναι το όνομά μου. και συνάμα ένα συναρπαστικό Η ςωή μιας γυναίκας ταξίδι ανά την υφήλιο Με λένε Νίκη που όρθωσε το ανάστημά της, με τελικό προορισμό την Ιθάκη Πόσο κοστίζει η ψυχή μας; και τα παιχνίδια της ζωής για να αναδειχτεί τελικά που αναζητά ο καθένας μας. θα τα κερδίσω όλα.

Εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ Γ ια α ν α γ ν ώ σ τ ε ς μ ε α π α ιτ ή σ ε ις

Εσείς

κι

Ζιλμπέρ Σινουέ ΦΛΟΡΕΝΣ Ν Α ΪΤ ΙΝ ΓΚ ΕΪΛ Η ΝΟΣΟΚΟΜΑΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ ΜΑΣ

εμείς

πάντα

Ρόμπερτ Χάρις ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΑ ΕΞΟΥΣΙΑΣ

σ 9 ε παφή!

Στιγκ Λάρσον ΤΟ ΚΟΡΙΤΣΙ ΣΤΗ ΦΩΛΙΑ ΤΗΣ ΣΦΗΓΚΑΣ

Λ. Τς. Σμιθ VAMPIRE DIARIES ΤΟ ΞΥΠΝΗΜΑ - Β ΙΒ Λ Ι0 1

•m

In ΑΝΑΤΥΠΩΣΗ Σε μια κοινωνία όπου η δουλειά της νοοοκόμας προοριζόταν μόνο για τις τιποτένιες, η Φλόρενς Νάιτινγκεϊλ, μόλις στα δεκάξι της, τόλμησε να αντιτεθεί στην οικογένεια της και να ανατρέψει τα κοινωνικά ήθη κι έθιμα. Το 1854 συνόδεψε μια ομάδα εθελοντρίων νοσοκόμων στα πεδία της μάχης του Κριμαϊκού Πολέμου. Με δυναμισμό και αποφασιστικότητα εφάρμοσε πρώτη αντισηπτικές μεθόδους. Το 1860 ίδρυσε στο Λονδίνο την πρώτη σχολή αδελφών νοσοκόμων. Η αληθινή ιστορία της «Κυρίας με τη λάμπα», της οποίας τα κατορθώματα έγιναν γνωστά σε άλο τον κόσμο.

0 ήρωας είναι επαγγελματίας συγγραφέας-φάντασμα, δηλαδή πληρώνεται για να γράφει αυτοβιογραφίες επωνύμων, στηριςόμενος στο υλικό που αυτοί του δίνουν. Όταν του δίνεται η ευκαιρία να ασχοληθεί με τα απομνημονεύματα του πρώην πρωθυπουργού της Βρετανίας, την αρπάζει ενθουσιασμένος. Δεν αργεί, όμως, να συνειδητοποιήσει ότι έχει κάνει μεγάλο λάθος. Ένα συγκλονιστικό πολιτικό θρίλερ που θα μπορούσε να είναι αληθινό.

Έλενα: το χρυσό κορίτσι, Η Λίσμπετ Σαλάντερ καταστρώνει η αρχηγός. Στέφαν: μελαγχολικός την εκδίκησή της απέναντι και μυστηριώδης, προσπαθεί στον άνθρωπο που προσπάθησε να προστατεύσει την Έλενα να τη σκοτώσει και στις από τα τρομακτικά γεγονότα κυβερνητικές οργανώσεις που στοιχειώνουν που παραλίγο να καταστρέψουν το παρελθόν του. Ντέιμον: τη ςωή της. Αλλά η αποστολή της σέξι κι επικίνδυνος, ζει δεν είναι εύκολη. Γιατί μετά για να εκδικηθεί τον Στέφαν, τη σφαίρα που δέχτηκε που τον πρόδωσε. στο κεφάλι, νοσηλεύεται Αποφασισμένος να κάνει στην εντατική υπό στενή την Έλενα δική του, επιτήρηση, και όταν βγει δε θα διστάσει να σκοτώσει θα οδηγηθεί στο δικαστήριο οποιονδήποτε μπει εμπόδιο κατηγορούμενη για τρεις φόνους στο δρόμο του. Στην Ιταλία και μια απόπειρα δολοφονίας. της Αναγέννησης, δυο αδέλφια Το τελευταίο βιβλίο ερωτεύονται μια νεαρή της συναρπαστικής τριλογίας βρικόλακα. Τυφλωμένα από MILLENNIUM. τη ζήλια, αλληλοσκοτώνονται, για να ξαναγεννηθούν ΣΤΟΥΣ ΚΙΝ/ΦΟΥΣ ΑΠΟ ΤΗ: στο σήμερα...

^

(Haubud

ΔΙΑΝΟΜΗ: >Ύοοεον

Βασισμένο στη γνωστή τηλεοπτική σειρά.

Στις Εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ, την τελευταία σελίδα τη γράφετε πάντα εσείς στο www.psichogios.gr Όταν κλείνει ένα βιβλίο, ανοίγει ένας κύκλοςεπικοινωνίας. Γνωρίστετουςσυγγραφείς και τους αναγνώστεςμας μέσααπάταblogs, τοforumκαι τις εκδηλώσειςμας. Στείλτετις κριτικέςσαςκαι λάβετεμέρος σε κληρώσεις. Γραφτείτε δωρεάνστηΛέσχη Αναγνωστώνμας μεe-mail στοinfo@psichogios.gr ήστείλτε sms στο6955805192γράφοντάς μας ΔΙΑΒ, ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ,ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ, Τ.Κ., ΠΟΛΗ με κενά ανάμεσα, ή καλέστε χωρίς χρέωση στο 80011-646 464.

δ θέμα ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΜΠΟΤΟΠΟΥΛΟΥ

ε μια εποχή που, ασφαλώς όχι για πρώτη φορά, οι διεθνείς αναφορές στην Ελλάδα συνδέονται άρρηκτα με τη λέξη «τραγωδία» και η, έστω παρα­ μορφωμένη, Αφροδίτη της Μήλου επι­ στρατεύεται για να εικονογραφήσει την ει­ κόνα της χώρας στα μάτια του κόσμου, το ζήτημα της σχέσης με τους ένδοξους προ­ γόνους μας (ξανα)γίνεται επίκαιρο. Όχι ευ­ χάριστα επίκαιρο, βέβαια, δεν πιστεύω όμως ότι θα ωφελούσε να κάναμε ότι δεν μας αφορά ή ότι δεν υπάρχει ζήτημα: η σύγκριση γίνεται αυτόματα, και για τους άλλους και από μας τους ίδιους, «Ελλάδα» σημαίνει, είτε το θέλουμε είτε όχι, «συνέ­ χεια της αρχαίας Ελλάδας συν κάτι» ή «μείον κάτι» (εύκολα μαντεύουμε ποιο πρόσημο υπερισχύει). Η αναμέτρηση είναι διαρκής, από όλους τους μεγάλους αρχαί­ ους πολιτισμούς ο δικός μας δημιουργεί ακόμη -διόλου άδικα- τους περισσότε­ ρους συνειρμούς στους μη Έλληνες και τα περισσότερα βάρη στους Έλληνες. Περή­ φανα βάρη, ίσως, αλλά βάρη, τόσο οι «αρ­ χαίοι» για τους σύγχρονους Ελληνες είναι μάθημα και όχι βίωμα, πρόφαση περισ­ σότερο παρά κατάφαση, μουσειακό κατά βάση και όχι πολιτισμικό ίχνος. Η αρχαι­ οελληνική κληρονομιά δεν νομίζω ότι θα ήταν άδικο να πούμε ότι έχει διαποτίσει, στη Δύση τουλάχιστον, το πνεύμα των «άλλων» περισσότερο από το δικό μας, συχνά τους έχει δώσει, όπω ς στη θλιβερή σημερινή περίοδο, τα εργαλεία, ακόμα και τα όπλα, με τα οποία να μας κρίνουν και να μας βρουν ελλειμματικούς. Αυτό βέ­ βαια διόλου δεν σημαίνει ότι δικαιολο­

Σ

δ

γούνται οι ευκολίες των κρίσεων, συγκρί­ σεων και κατακρίσεων των «άλλων» (με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που δεν είναι σε τίποτα χρήσιμη η δική μας συχνή επί­ κληση των «Παρθενώνων»), ούτε ότι η σχέση των σημερινών Ελλήνων με τους «αρχαίους» είναι μονοσήμαντη ή ασή­ μαντη. Για έναν μη ειδικό, όπως εγώ, ασφαλέστερο θα ήταν να περάσει από το γλιστερό έδαφ ος των γενικοτήτων στο πιο φιλόξενο των εμπειρικών παρατηρήσεων -υ π ό την έννοια της προσωπικής ανά­ γνω σης συλλογικών εμπειριών. Θα επικεντρώσω τις σκέψεις μου -διόλου τυχαία- σε τέσσερα «αρχαία» πεδία. Γλώσσα: τα αρχαία ελληνικά είναι για τους Έλληνες μια ξένη γλώσσα. Ως τέτοια δι­ δάσκονται, μαθαίνονται και προσλαμβά­ νονται. Και αυτό έχω την εντύπωση ότι οφείλεται, σε περίπου ίσα μέρη, στην ιστο­ ρία αυτού του τόπου -τη ν εγγενή ασυνέχειά το υ - και σε επιλογή της πολιτικής και διανοητικής ηγεσίας του -ό σ ο κι αν αυτές ποτέ δεν ταυτίστηκαν. Στο σχολείο σή­ μερα πάλι, μετά από αρκετούς πειραματι­ σμούς, η επαφή των μαθητών με τα αρ­ χαία ξεκινά στην πρώτη γυμνασίου, μέσα από πρωτότυπα αποσπάσματα και όχι ολόκληρα κείμενα (αυτή είναι μια διαφορά με τον τρόπο διδασκαλίας κατά τη δική μου γενιά). Η πραγματική διαφορά, που γι­ γαντώνει την αίσθηση της «ξένης γλώσ­ σας», είναι ότι δεν έχει προηγηθεί τίποτα που να μοιάζει ή να προετοιμάζει για τα αρχαία ελληνικά -ό π ω ς η περισσότερο ή λιγότερο αρχα'ίζουσα καθαρεύουσα στην εποχή μου. Δεν λέω ότι κακώς δεν διδά­

σκεται σήμερα η καθαρεύουσα -εφ ό σο ν δεν αποτελεί, και καλώς δεν αποτελεί, κομμάτι τπς κοινωνικής πραγματικότη­ τα ς - αλλά ότι το άλμα από τη γλώσσα και το ή θος της γλώσσας που μιλάμε σ ήμερα στις αντίστοιχες ιδιότητες της αρχαίας γλώσσας γίνεται πλέον χωρίς κανένα εφ ό­ διο και καμία γέφυρα. Η στίξη, οι κλίσεις, οι πτώσεις, οι τόνοι, οι λέξεις, η σύνταξη δεν έχουν σχεδόν κανένα κοινό σημείο. Η ετυμολογία, αυτός ο θησαυρός για το νόημα, λειτουργεί αντίστροφα: από τα νέα ελληνικά τα παιδιά προσπαθούν -και αδυ­ νατούν- να καταλάβουν τα αρχαία. Η ορ­ θογραφία μπερδεύει κι άλλο τα πράγματα: οι λογικές μέσα στη διαδρομή του χρόνου

παραφθορές πέφτουν σαν πέπλο πάνω στις «πρωτότυπες» λέξεις και δημιουρ­ γούν εκνευρισμό αντί για κατανόηση. Απομένει στο ρέκτη δάσκαλο να προσπα­ θήσει να δώσει νόημα. Αλλά είναι γνωστή η μοίρα των ρεκτών στην Ελλάδα. Παιδεία: το πνεύμα των αρχαίων είναι σχε­ δόν απόλυτα απόν. Δεν διδάσκεται, δεν αφομοιώνεται, ο δε τρόπος ζωής του νε­ οέλληνα το αποδιώχνει. Είπαμε ότι η γλώσσα μαθαίνεται ερήμην των κειμένων της. Η ιστορία διδάσκεται κι αυτή ερήμην των πηγών της. Οι «αρχαίοι» είναι καλοί, γιατί είναι οι δικοί μας πρόγονοι και γιατί έδωσαν τα φώτα τους στην ανθρωπότητα. Αληθή και τα δύο, αλλά ανεπαρκή. Μα-

βαίνουμε, στην καλύτερη περίπτωση, τι σκέπτονταν, όχι πώ ς σκέπτονταν. Τι προσέφεραν, όχι την πνευματική διαδρομή που κατέληξε στην προσφορά τους. Σχε­ δόν όλες οι μελέτες για την «εηικαιρότητα» της αρχαίας ελληνικής σκέψης γί­ νονται από μη Έλληνες ή πάντως στο εξω­ τερικό. Καταλαβαίνω ότι είναι πιο εύκολο -ίσ ω ς και πιο φυσιολογικό- να μελετάς τη σκέψη των αρχαίων και να σκύβεις πάνω στα κείμενα και τις πηγές έχοντας εξημε­ ρώσει μια γλώσσα που καμία σχέση δεν έχει με τη δική σου και σηκώνοντας τα μά­ τια στα πλοιάρια που διασχίζουν το Ση­ κουάνα ή στις πράσινες εκτάσεις του Πρίνστον, παρά ακούγοντας τα ελληνικά του ρεπόρτερ της τηλεόρασης και βλέποντας την Ακρόπολη μέσα από το δάσος των τη­ λεοπτικών κεραιών. Ακόμα κι έτσι, όμως, προκαλεί κατάπληξη η διαφορά ρυθμού και ήθους -πνευματικότητας τελικά. Φταίει η Τουρκοκρατία; Η διαρκής δια­ πάλη Ανατολής και Δύσης (που είναι βέ­ βαια αποκλειστικά νεωτερικό φαινόμενο); Ο ανώμαλος πολιτικός και κοινωνικός βίος της σύγχρονης Ελλάδας; Πώς εξηγείται η καταστρεπτική δύναμη επιφαινομένων όπω ς η έλλειψη συλλογικότητας, ο νεο­ πλουτισμός, η προχειρότητα, ο λαϊκισμός σε όλα τα επίπεδα; Πολιτισμός: από έναν πολιτισμό σκέψης έχουμε περάσει σε έναν πολιτισμό ακα­ τέργαστης προφορικότητας. Παρατα­ κτικό, περιγραφικό και χύδην. Θαυμά­ ζουμε τους αρχαίους αλλά σπάνια βρί­ σκουμε τρόπους να σκεφτούμε και να δράσουμε καίρια και πυκνά. Ο λαός που εφηύρε τη φιλοσοφία κουτσομπολεύει και αμπελοφιλοσοφεί. Ακόμα και στη μί­ μηση -όλοι οι λαοί και όλοι οι πολιτισμοί μιμούνται- στερούμαστε φαντασίας και γούστου. Η ροπή προς κάποιου είδους δη­

μιουργία, ιδίως μέσω του λόγου, είναι υπαρκτή και πηγαία στη σύγχρονη Ελ­ λάδα. Δεν ηειθαρχείται όμως και δεν πει­ θαρχεί. Η λογοτεχνική παραγωγή είναι υπερπληθωρική αλλά στερείται υπόβα­ θρου και επεξεργασίας -δ ε ν είναι τυχαίο ότι οι σύγχρονες κορυφές της συναντιόν­ ται στην ποίηση, το βασίλειο της αστρα­ πής, της διαίσθησης, της εικόνας. Οι τέ­ χνες είναι κυρίως μόδα, συλλέγονται πε­ ρισσότερο παρά αποτελούν στοιχεία της πραγματικής ζωής. Το αποκαρδιωτικότερο δείγμα είναι η έλλειψη αισθητικής στις πόλεις, στους ανθρώπους, στην έκ­ φραση, στις σχέσεις. Το μέτρο που πότιζε τη ζωή και τη δημιουργικότητα των αρ­ χαίων λείπει εντελώς. Πολιτική: μη βουλομένη και μη βουλευομένη. Όλα τα προηγούμενα συναντώνται στον τρόπο που παράγεται και καταναλώ­ νεται η πολιτική στη σύγχρονη Ελλάδα. Ελ­ λειψη ήθους, μέτρου, σκέψης, πρωτοτυ­ πίας, συλλογικότητας, υπέρβασης. Η πό­ λις των αρχαίων είναι στην ουσία άπολις, συγκέντρωση εγωιστικών ατομικοτήτων χωρίς έρμα. Στη χώρα που γεννήθηκε η ρητορεία, το «χάρισμα» θεωρείται ελάτ­ τωμα, ο λόγος ακούγεται μόνον όταν είναι «αυτός που θέλει ο λαός». Οι εκπρόσωποι του λαού θεωρούν στη μεγάλη τους πλειοψηφία ότι έχουν εντολή εκπροσώπησης στενών -τοπικών ή συντεχνιακών- συμ­ φερόντων. Το «όραμα» είναι μόνο τελε­ τουργική επίκληση, οι θεσμοί, των οποίων ζητείται από όλους ο σεβασμός, στην πράξη ευτελίζονται και ποδοπατούνται. Η πολιτική δεν συνέχει, όπω ς στην αρχαία Ελλάδα, αλλά διαιρεί. Χωρίς ραχοκοκαλιά, η δημόσια ζωή πληγώνει αλλά και συντη­ ρεί ψευδαισθήσεις. Οπως ακριβώς στρε­ φόμαστε στους αρχαίους μας προγόνους: για κάλυψη και όχι για έμπνευση. ■

Α ρχ αίοι Ε λ λ η ν ε ς Σ υ γ γ ρ ά φ ε ις ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ Ε Κ Α Β Η (τόμ. Α ' - Β ' ) Εισαγωγή - Μετάφραση - Σχόλια ΚΑΤΕΡΙΝΑ Σ ϊ ΝΟΔΙΝΟΪ

ΠΛΑΤΩΝ Ν Ο Μ Ο Ι (τόμ. Α ' - Γ ') Εισαγωγή - Μετάφραση - Σχόλια Η. Π. ΝίΚΟΛΟΤΔΗΣ

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΑΡΧΑΙΟΓΝΩΣΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ F r a n c h i s e F r o n t i s i -D u c r o u x Α Π Ο ΤΟ Π Ρ Ο Σ Ω Π Ε ΙΟ Σ ΤΟ Π Ρ Ο Σ Ω Π Ο Μ ετάφραση Μ α ρ ία Λ ε β ε ν τ ο π ο ύ λ ο υ

ΙΣΤΟ ΡΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΟΕΛΛΗΝΙΚΟΣΚΟΣΜΟΣ

H E N R I-IR E N E E M A R R O U Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α Τ Η Σ Ε Κ Π Α ΙΔ Ε Υ Σ Η Σ Σ Τ Η Ν Α Ρ Χ Α ΙΟ Τ Η Τ Α Ο ΕΛ Λ Η Ν ΙΚ Ο Σ Κ Ο ΣΜ Ο Σ

Μ ετάφραση Β ά λ ια Σ ε ρ έ τ η

A A I Λ A Λ Ο Σ I.

Ζ Α Χ Α Ρ Ο Π Ο Υ Λ Ο Σ

Α ρ σ ά κ η 6, 105 64 Α θ ή ν α · Τ η λ . (2 1 0 ) 3 2 .3 3 .2 7 1 - fax: (2 1 0 ) 3 2 .47.791 w w w .d a e d a lo s .g r · e -m a il: d a e d - z a h @ o te n e t.g r

δ : συνέντευξη ΣΤΟΝ ΓΙΑΝΝΗ Ν. Μ ΠΑΣΚΟ ΖΟ

ΓΪα κη ς

«Προσπαθώ, που δεν Είναι ο ν έ ο ς π ρ ό εδ ρ ος του Ε.ΚΕ.ΒΙ. και μόλις κ υκ λοφ όρησε το ν έο του μυθιστόρημα. Πάλι εμ π νευσ μ ένο από την αρχαιότητα. Γιατί; Κύριε Θεοδωρόπουλε, είναι το τρίτο συνεχόμενο μυθιστόρημα μετά τον Ξενοφώντα και το Α ρ ι­ στερό χέρι της Αφροδίτης που γράφετε με ήρωα κάποιον αρχαίο Έλληνα, πραγματικό ή φανταστικό πρόσωπο. Υπάρχει κάποια σχέση μεταξύ των τριών βιβλίων; Είναι, ίσως, μια άτυπη τριλογία; Δεν θα μιλούσα για τριλογία. Εξάλλου και στα προηγούμενα μυθιστορήματά μου, στο Αδιανόητο τοπίο ή τη Δύ­ ναμη του σκοτεινού θεού, η ελληνική αρχαιότητα είναι πάντα παρούσα με τον ένα ή τον άλλο τρόπο. Σ’ αυτά τα τρία τελευταία που αναφέρατε είναι το κεντρικό θέμα, ο πυρήνας, θα μου πεί­ τε. Από τη μια ο παρεξηγημένος Ξε­ νοφών, που με γοήτευσε ως προσω­ πικότητα, πολύ φιλόδοξος, τυχοδιώ­ κτης, ά νθρωπος της δράσης αλλά και διανοούμενος. Από την άλλη η Αφρο­

δίτη της Μήλου, που στην πρώτη της ςωή υπήρξε μια «επαρχιακή καλλονή» και όταν αναστήθηκε, έστω ακρωτη­ ριασμένη, τον 19ο αιώνα, έγινε σταρ παγκόσμιας εμβέλειας. Και τώρα, στο Ξυπόλητο σύννεφο ο Σωκράτης, πριν γίνει ο ήρωας της φιλοσοφίας, όταν ήταν απλώς ένας περίεργος τύπος που περιφερόταν στην Αθήνα και κί­ νησε το ενδιαφέρον του Αριστοφάνη. Με τα χρόνια συνειδητοποιώ ότι κατά βάθος το θέμα του έργου μου είναι η δημιουργία -εννοώ βέβαια την αν­ θρώπινη δημιουργία, αυτή που γέν­ νησε τα μεγάλα έργα του πολιτισμού μας. Κι αν προσεγγίζω τον αρχαίο ελ­ ληνικό κόσμο δεν το κάνω ως «αρ­ χαιοδίφης», συλλέκτης πληροφοριών και εξωτικών στιγμών. Το κάνω πε­ ρισσότερο γιατί εκεί μπορεί να δει κα­ νείς τα πρώτα σπαράγματα αυτής της δημιουργικής συνείδησης που έφτια­

ξε τον πολιτισμό μας, άρα τον εαυτό μας, τον κόσμο μας, εμάς. Μεγάλη τέ­ χνη υπήρξε και εκτός ελληνικού κό­ σμου, και πριν το «ελληνικό θαύμα», στην Κίνα, στην Ινδία, στην Αίγυπτο κι αλλού. Όμως η ιδιαιτερότητα της Ελ­ λάδας είναι ότι διαμόρφωσε τη συνεί­ δηση αυτής της δραστηριότητας, της επέτρεψε να αυτονομηθεί από όλες τις υπόλοιπες εκφράσεις της συλλογι­ κής ύπαρξης, τη θρησκεία, την πολι­ τική. Ο Σωκράτης με γοήτευε πάντα γιατί, ανάμεσα στις γραμμές του Πλά­ τωνα, μπορεί να δει κανείς έναν άν­ θρωπο που αντιμετωπίζει την ψυχή ως έργο τέχνης, φτιαγμένο από μια ανθρώπινη δεξιότητα και μια εντελώς ανθρώπινη σοφία. Το δικό του έργο είναι η ψυχή του και η ζωή του. Και βέβαια, επειδή πριν απ’ όλα είμαι μυθιστοριογράφος, άρα λάτρης των αν­ τιθέσεων, σε αντίθεση με τους φιλό­ σοφους, δεν μπορώ να παραβλέψω αυτήν την «σκοτεινή» πλευρά του Σω­ κράτη που μας δίνει ο Αριστοφάνης. Ο Αριστοφάνης γελοιοποίησε, διέ­ συρε και συκοφάντησε τον Σωκράτη, όμως τον έκανε διάσημο στην Αθήνα όπου, ώ ς την ημέρα που ανέβηκαν οι Νεφέλες τ ον γνώριζαν μόνον ορισμέ­ νοι κύκλοι. Σ το τελευταίο σας βιβλίο, Το ξυπόλητο σύννεφο, έχετε ως κεν­ τρικό ήρωα τον Σωκράτη. Τι συμ­ βολίζει για σας; Γιατί επιλέξατε αυτόν και όχι άλλον; Αγαπώ τον Πλάτωνα. Δεν είμαι φιλό­ σοφος, ούτε φιλόλογος, ούτε ιστορι­ κός. Είμαι μυθιστοριογράφος και αγα­ πώ τον Πλάτωνα ως μυθιστοριογρά-

φος. Πιστεύω ότι, αν πρέπει κάποιος να αναζητήσει τις βαθιές ρίζες της τέ­ χνης του μυθιστορήματος, κάπου ανά­ μεσα στον Πλάτωνα και τους ιστορι­ κούς της εποχής εκείνης θα τις βρει. Πέρα από τη λεπτότητα της έκφρασης -μοναδική- δεν μπορώ να παραγνω­ ρίσω το γεγονός ότι ο Πλάτων αισθά­ νεται υποχρεωμένος να σκηνοθετεί τις φιλοσοφικές του σκέψεις, να τις δένει με το τοπίο της ζωής του, τα πρόσωπα του κόσμου του. Και βέβαια να οργα­ νώνει την αρχιτεκτονική της σκέψης του γύρω από ένα πρόσωπο, έναν δραματικό χαρακτήρα, έναν ήρωα, τον Σωκράτη. Ο Πλάτων παίρνει τον διάλογο και τον βγάζει από τη θεα­ τρική σκηνή, τον αφήνει να περιφέρε­ ται αδέσποτος στην καθημερινότητα της Αθήνας, στις όχθες του Ιλισσού, στο σπίτι του Αγάθωνα ή του Κέφαλου, κι αυτό επειδή παρακολουθεί αυ­ τόν τον περίεργο Σωκράτη και την πο­ λιτεία του. Περίεργα πράγματα. Τι του ήρθε αυτού του Σωκράτη να αρχίσει να αναρωτιέται για τα προφανή και τα αυτονόητα; Τι τον έτρωγε να ψάχνει μιαν αλήθεια που ούτε ο ίδιος την ήξερε; Κάποιο μυστήριο υπάρχει εκεί μέσα και, ως γνωστόν, δεν αρκεί μόνο μία μαρτυρία για να ανιχνεύσεις το μυ­ στήριο. Γι’ αυτό πήγα σ’ εκείνον τον Αριστοφάνη, ταλαντούχο, ευφυή και πικραμένο ήδη από την Αθήνα του κι ας ήταν τότε κάτω από είκοσι πέντε ετών. Μήπως είχε δίκιο ο Αριστοφά­ νης; Ο Σωκράτης του παίρνει χρή­ ματα, κι ας μην έπαιρνε ποτέ χρήματα ο πραγματικός, τουλάχιστον απ’ ό,τι λέει ο Πλάτων. Καλύβωνε ψύλλους ο Σωκράτης στις Νεφέλες και πιστεύει

δ:συνέντευξη

στα σύννεφα. Όλα αυτά δεν είναι αλή­ θεια, όμως η εντύπωση που έδινε τότε ο Σωκράτης στην Αθήνα μήπως είναι αυτή που έχει καταγράψει ο Αριστο­ φάνης; Νάτες λοιπόν οι ρωγμές που κεντρίζουν τη σκέψη του μυθιστοριογράφου. Νάτες και οι δυσκολίες και οι αναστολές. Ξέρετε, δεν είναι διόλου προφανές να γράφεις μυθιστόρημα και ο ήρωάς σου να λέγεται «Σωκρά­ της» ή «Αριστοφάνης», πρόσωπα για τα οποία έχουν γραφεί χιλιάδες σελί­ δες σε όλες τις γλώσσες και πολλοί τα θεωρούν ξεζουμισμένα. Πλην όμως, είναι θέμα προοπτικής. Σκύβεις λίγο προς τα δεξιά ή προς τα αριστερά και βλέπεις το σχήμα της ζωής να αλλάζει και να σου αποκαλύπτει πτυχές που δεν τις είχες υποψιασθεί. Αυτή δεν εί­ ναι η δουλειά του μυθιστοριογράφου, είτε γράφει για το σήμερα είτε για το κοντινό ή το απόμακρο παρελθόν;

s

30 ο|

Έχει μεγάλο ενδιαφέρον πώς χρησιμοποιείτε την ειρωνεία αλλά και τον αυτοσαρκασμό. Δεν είναι κάτι που λείπει από την εποχή μας; Και αν ναι, γιατί; Πάνε μαζί. Χωρίς τον αυτοσαρκασμό η ειρωνεία είναι απλώς μια ναρκισσι­ στική συμπεριφορά χωρίς αντίκρισμα. Χωρίς την ειρωνεία ο αυτοσαρκασμός είναι σύμπτωμα προχωρημένης κατά­ θλιψης. Η ειρωνεία είναι ένας τρόπος να βλέπεις τα πράγματα, άλλο μεγάλο κληροδότημα του Σωκράτη κι αυτό. Οταν ειρωνεύεσαι υπαινίσσεσαι πως βλέπεις κάτι που δεν βλέπει ο άλλος, χωρίς όμως να του λες τι ακριβώς εί­ ναι αυτό, απλώς του επισημαίνεις ότι αυτός δεν το βλέπει. Είναι μια πλάγια

ματιά απέναντι στον κόσμο. Και γι’ αυτό θεωρώ πω ς η ειρωνεία είναι βα­ σικό συστατικό της μυθιστορηματικής γραφής. Ο μυθιστοριογράφος βλέπει τις κακοτεχνίες του κόσμου αλλά δεν φιλοδοξεί να τις διορθώσει. Τις ακο­ λουθεί ώ ς εκεί που τον πάνε οι υπο­ θέσεις του. Κάθε μυθιστόρημα θα μπορούσε να ξεκινάει με αυτήν την φράση: «Ας υποθέσουμε ότι υπήρξε ένας ιππότης που έζησε στη Μάντσα και τον έλεγαν Δον Κιχώτη». Ε, αυτή η υπόθεση χωρίς συμπέρασμα, η ειρω­ νική διάσταση του κόσμου μας, είναι ο πυρήνας της πνευματικής ελευθε­ ρίας μας, αφού μας εμφανίζει έναν κό­ σμο πραγματικό αλλά όχι εμπράγμα­ το, μια εν δυνάμει κατάσταση που δεν εξαντλείται στην πραγματικότητά της. Σήμερα όλοι και όλα προσπαθούν να μας αφαιρέσουν το δικαίωμα στην ει­ ρωνεία. Μας επιβάλλουν την αποδοχή μιας πραγματικότητας παντοδύναμης και πανταχού παρούσας. Η δύναμη της μυθιστορηματικής γραφής είναι ακριβώς το αντίβαρο στην ανία αυτού του κόσμου που μπορεί να χασκογελάει, να κάνει πλάκα για να μη βάλει τα κλάματα, αλλά δεν τολμάει να πάρει αποστάσεις από τον εαυτό του. Το βιβλίο σας είναι ένας συνε­ χής διάλογος του Δαιμόνιου με εσάς, τον συγγραφέα του βιβλίου. Μοιάζει σαν να θέτετε υπό διαρ­ κή αμφισβήτηση το ρόλο του ση­ μερινού συγγραφέα... Αφήστε με να παίξω και λίγο. Όλη την ιστορία την υπαγορεύει το Δαιμόνιο, ο Δαίμων του Σωκράτη, στον συγγραφέα ο οποίος παλεύει να παρακολουθήσει

τη σκέψη του. Δεν ξέρω αν θέτω υπό αμφισβήτηση το ρόλο του σημερινού συγγραφέα, αλλά πιστεύω ότι ήρθε η στιγμή οι συγγραφείς να αναρωτηθούν κάπως σοβαρά για το ρόλο που παίζουν στον κόσμο μας. Δεν εξαιρώ τον εαυτό μου από την υποχρέωση, αλλά νομίζω ότι αν συνεχίσουμε να θεωρούμε τη συγγραφή αυτονόητη δραστηριότητα η οποία διεκδικεί τα κεκτημένα της δι­ καιώματα, τότε και αυτή θα έχει την τύχη όλων των αυτονόητων. Θα σβήσει στη γενική αδιαφορία των αναγνωστών που διαβάζουν χωρίς να ξέρουν γιατί διαβάζουν έργα συγγραφέων που τα έγραψαν χωρίς να ξέρουν γιατί τα έγρα­ ψαν. Κάτι σαν νυχτερινό κέντρο όπου όλοι αισθάνονται υποχρεωμένοι να δια­ σκεδάσουν για να μην πάνε χαμένα τα χρήματα που πλήρωσαν. Ποια είναι τελικά η σχέση μας (όχι μόνον των Ελλήνων αλλά και όλου του δυτικού κόσμου) με τον αρχαίο κόσμο; Δύσκολη, προβληματική, άρα άκρως ενδιαφέρουσα και γόνιμη πνευματικά. Εξηγούμαι: όποτε ο δυτικός πολιτισμός έκανε άλματα στον μέλλοντα χρόνο, είτε στην Αναγέννηση είτε στον Δια­ φωτισμό, αναζητούσε τα ερείσματά του στην αρχαιότητά του. Αυτό είναι μοναδικό. Και η Κίνα έχει μεγάλη αρ­ χαιότητα, όμως δεν έχει την ίδια σχέση εγγύτητας και απομάκρυνσης απ’ αυ­ τήν που έχει ο δυτικός κόσμος. Πι­ στεύω ότι η αρχαιότητα μας δίνει την οπτική γωνιά της προοπτικής που μας χρειάζεται για να καταλάβουμε τον εαυτό μας -και όχι μόνον οι Ελληνες. Όσο για μας, καλά θα κάνουμε να μην

την θεωρούμε ιδιοκτησία μας, άρα να πιστεύουμε ότι δεν χρειάζεται να κατα­ βάλουμε κόπο για να την κατακτή­ σουμε. Κύριε Θεοδωρόπουλε, θα ήθε­ λα να σας συγχαρώ για την τοπο­ θέτησή σας ως προέδρου του Εθνι­ κού Κέντρου Βιβλίου και να σας ρωτήσω: πού βλέπετε ότι πρέπει να δοθεί βάρος στη πολιτική βιβλίου; Βάρος πιστεύω ότι πρέπει να δοθεί στις σχέσεις του βιβλίου με την εκπαίδευση κατά μείζονα λόγο. Ξέρετε, το παιδί φτάνει στα δεκατρία του, μαθαίνει ότι το παπούτσι που φοράει έχει αξία γιατί το πληρώνει, το αναψυκτικό του επί­ σης, όμως το βιβλίο το έχει δωρεάν. Ό,τι προσφέρεται δωρεάν στον κόσμο μας απαξιώνεται. Θεωρώ ότι πρέπει να δοθεί ιδιαίτερο βάρος στα βιβλιοπω­ λεία. Σε συνεργασία με τους εκπαιδευ­ τικούς να γίνονται συναντήσεις με συγ­ γραφείς, όχι στις σχολικές τάξεις αλλά στα βιβλιοπωλεία της περιοχής. Σε γε­ νικές γραμμές μπορώ να πω ότι οφεί­ λουμε όλοι να βοηθήσουμε ώστε η οι­ κονομική κρίση που περνάμε να μετα­ τραπεί σε κρίση συνείδησης. Και σ’ αυτό το βιβλίο έχει να παίξει μεγάλο ρόλο. Άραγε μπορεί να γίνει πολιτική βιβλίου με λίγα χρήματα; Με λίγα χρήματα ναι. Χωρίς καθόλου χρήματα όχι. Ευελπιστώ ότι πολλά ιδιωτικά ιδρύματα θα ευαισθητοποι­ ηθούν ώστε να δώσουν τα ψιχία που απαιτούνται για να διαδοθεί το βιβλίο, κυρίως στις νεότερες γενιές. Σας ευχαριστώ πολύ.

Τάκης Θεοδωρόπουλος Το ξυπόλητο σύννεφο

Ωκεανίδα, 2010 σελ. 396

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ EUROSCIENCE 7ο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ «Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ»

ΒΡΑΒΕΙΟΠΟΙΟΤΗΤΑΣ 2008 Απονέμουμε το δίπλωμα αυτό στον εκ­ δοτικό οίκο G utenberg για το σύνολο της παραγωγής τον έτους 2008, σαν ελά­ χιστη αναγνώριση για τη συνεισφορά του στο επιστημονικό βιβλίο στην Ελλάδα.

e-shop: www.dardanosnet.gr GUTENBERG -ΤΥΠΩΘΗΤΩ

Νέα επιστημονικά βιβλία από τις εκδόσεις

GUTENBERG -ΤΥΠΩΘΗΤΩ

dutetttenj Β ΙΒ Λ ΙΟ Π Ω Λ Ε ΙΟ

Ποιητής σ ύ γχρ ο νο ς και παραδοσιακός μαζί. Κλειστός και ανοιχτός ταυτόχρονα. Στιχουργός και π εζογρά φ ος, προσφ άτω ς. Ξεχωρίζει πάντα για την ποιότητά του.

δ

34

Κύριε Γκανά, είναι γνωστό ότι είστε ολιγογράφος. Πότε γράφετε ποίηση; Πότε σας έρχεται η έμπ­ νευση; Δεν γράφω συχνά. Ίσως γιατί περιμέ­ νω κάτι, αν όχι την έμπνευση, που δεν ξέρω και τι ακριβώς είναι, περιμένω ένα νεύμα, ένα σημάδι που το ανα­ γνωρίζω αμέσως από την ένταση και το ρυθμό. Κυρίως από το ρυθμό που με κατακλύζει. Πρέπει, φαίνεται, να μα­ ζευτεί πολύ υλικό μέσα μου, από την ίδια τη ζωή, τη ζωή μου και τις ζωές των άλλων, από διαβάσματα, ακού­ σματα, εικόνες, γεύσεις, μυρωδιές, να χωνευτεί στη συνέχεια, να γίνει δικό μου, για να αρθρωθεί σε λόγο τελικά. Οταν γράφω όμως, γράφω σχετικά εύκολα και γρήγορα, μπορώ να πω. Κάποια ποιήματα μάλιστα, λίγα είναι

αλήθεια, σχεδόν μου χαρίζονται. Με αυτούς τους ρυθμούς είναι εντε­ λώς φυσικό να έχω δημοσιεύσει πέντε ποιητικά βιβλία, ουσιαστικά, σε διά­ στημα 35 ετών. Έ να κάθε εφτά χρό­ νια δηλαδή. Η φίλη μου η Ζυράννα στον ίδιο χρόνο γράφει ένα μεγάλο και συναρπαστικό μυθιστόρημα. Τι είναι ή πότε είναι για σας ένα ποίημα καλό; Εννοείτε δικό μου ποίημα; Ναι, δικό σας. Εννοώ πότε θεω­ ρείτε ότι τελείωσε ένα ποίημα; Ο Μιχάλης Κατσαρός μου είχε πει κά­ ποτε ότι ένα ποίημα τελειώνει όταν δημοσιεύεται. Δεν έχει και άδικο, γιατί όσο το ποίημα είναι ακόμη στα χέρια σου όλο και μπαίνεις στον πειρασμό

να το διορθώσεις και μπορεί να το κά­ νεις καλύτερο ή -σ υ χ ν ά - και χειρό­ τερο. Κάποια ποιήματά μου ξέρω ότι έχουν ολοκλπρωθεί πολύ νωρίς και τα αφήνω «ήσυχα», γιατί μοιάζουν σαν αυγό: είναι δηλαδή ένας μικρός κό­ σμος, αυτάρκης και πλήρης. Κάποια άλλα, βέβαια, είναι σαφές ότι χρει­ άζονται βοήθεια και αυτά με παι­ δεύουν και τα παιδεύω, μέχρι να νιώσω ότι δεν μπορώ να προσθέσω ή να αφαιρέσω τίποτε. Το έργο σας είναι πολύ κοντά στην παράδοση, αλλά ταυτόχρονα είναι και σύγχρονο (το μαρτυρεί η απήχησή του στη νέα γενιά). Πώς ισορροπούν αυτά τα δύο στην ποί­ ησή σας; Τι είναι το μοντέρνο και τι το παραδοσιακό σε αυτήν; Εγώ δεν τα ξεχωρίζω αυτά τα δύο, αλίμονο μου αν τα ξεχώριζα, θα κα­ ταντούσα σχιζοφρενής. Αυτό το πρό­ βλημα θα το είχε ο παππούς μου αν «ξυπνούσε» σήμερα. Εγώ ζω την εποχή μου, δεν είμαι «αποτραβηγμένος», και στο τραγούδι είπα ναι και στη διαφήμιση δεν είπα όχι. Πρό­ λαβα, παιδί, το ησιόδειο άροτρο στο χωριό μου και σήμερα έχω κινητό και αντιγράφω αυτή τη συνέντευξη σε laptop. Την παράδοση την φέρω εν­ τός μου, κυλάει στις φλέβες μου, δεν είναι ιδεολόγημα. Ό ταν ακούω ένα δημοτικό τραγούδι συγκινούμαι μέχρι δακρύων κάποτε, όπω ς ακριβώς μου συμβαίνει όταν ακούω ένα καλό σύγ­ χρονο τραγούδι. Το ίδιο ισχύει και για τα ποιήματά μου. Το παραδοσιακό και το σύγχρονο πάνε μαζί, γιατί τα βασικά αιτήματα του ανθρώπου είναι

διαχρονικά. Ετσι εξηγείται το γεγονός ότι ένα δεκαεξάχρονο κορίτσι, μέσα στα μαύρα ρούχα, με δεν ξέρω πόσα σκουλαρίκια πάνω του, ακούει ένα ποίημα από τα Γυάλινα Γιάννενα, που το διαβάζει ο Χάρης Κατσιμίχας, και «παθαίνει». Μου το έλεγε ο Χάρης, έκπληκτος. Πολλά στοιχεία στην ποίησή σας είναι βιωματικά/αυτοβιογραφικά. Όμω ς μιλάτε με τα ποιήματά σας σε πολλούς. Πώς μετατρέπεται το αυτοβιογραφικό στοιχείο σε συλλογικό/πανανθρώπινο; Το αυτοβιογραφικό στοιχείο βοηθά τον αναγνώστη να ταυτιστεί ευκολό­ τερα με τον ποιητή ή τον συγγραφέα. Αυτή η «ευκολία» μπορεί σε κάποιες περιπτώσεις να είναι ύποπτη, όταν γί­ νεται αυτοσκοπός εκ μέρους του συγ­ γραφέα. Ελπίζω να μην συμβαίνει κάτι τέτοιο σε μένα, αν και η συγκίνηση που νιώθω, ο ίδιος πρώτα, θα ήθελα να μεταδοθεί και στον αναγνώστη ή ακροατή. Αρκεί να είναι συγκίνηση και όχι μελό. Η γνησιότητα του αισθήματος νομίζω ότι είναι ένας παράγοντας που βοη­ θάει το αυτοβιογραφικό στοιχείο να «μιλάει», όπω ς λέτε, και σε άλλους, λί­ γους ή πολλούς. Αλλος ένας παρά­ γοντας πρέπει να είναι η προφορικότητα και η αμεσότητα όσων γράφω. Αυτό το διαπιστώνω στις αναγνώσεις που κάνω τελευταία (ας είναι καλά το ΕΚΕΒΙ) σε σχολεία και σε διάφορες πόλεις της Ελλάδας. Υπάρχει ενδια­ φέρον, συμμετοχή, συγκίνηση. Και, το κυριότερο, κανείς και καμία δεν με ρώτησε τι θέλει να πει ο ποιητής;

δ : συνέντευξη

Μιχάλης Γκανάς Γυναικών Μικρές και πολύ μικρές ιστορίες

Μελάνι, 2010 σελ. 104, € 11,50

δ

Η ποίηση είναι, τελικά, για τους πολλούς ή για τους μυημένους; Η ποίηση λένε ότι κάποτε ήταν για όλους. Αλλά, ακόμη και τότε, νομίζω ότι δεν ήταν για τους πολλούς. Ή ταν και θα είναι πάντα για όσους μπο­ ρούν να τη νιώσουν χωρίς να θέλουν ντε και καλά να την εξηγήσουν, στον εαυτό τους και στους άλλους.

όμως που αν δεν έμπαινα σε αυτή τη διαδικασία, εν ονόματι της ανεξαρτη­ σίας της τέχνης και της καλλιτεχνικής δημιουργίας, δεν θα είχα γράφει τους στίχους μερικών από τα καλύτερα τραγούδια μου, όπως είναι Τα κορμιά και τα μαχαίρια, το Ασίκικο Πουλάκη και άλλα, λιγότερο γνωστά αλλά αγα­ πημένα.

Τι διαφοροποιεί το στιχουργικό σας έργο από το ποιητικό; Η «στράτευση», ώ ς ένα βαθμό, της στιχουργικής, σε αντίθεση με τη με­ γαλύτερη, αλλά όχι απόλυτη, ελευθε­ ρία της ποίησης. Ωστόσο και η στιχουργική, στις καλές της στιγμές, εί­ ναι ποίηση και, αν ευτυχήσει στη σύν­ θεση και στην ερμηνεία, μπορεί να μας χαρίσει εξαιρετικές συγκινήσεις.

Το τελευταίο έργο σας είναι μικρά πεζά και ποιήματα με κεν­ τρικό μοτίβο τις γυναίκες. Ποιο εί­ ναι το στίγμα του; Ο τίτλος του τελευταίου μου βιβλίου που μόλις κυκλοφόρησε είναι Γυναι­ κών. Και ο υπότιτλος Μικρές και πολύ μικρές ιστορίες. Αρα μιλάμε για πε­ ζογραφήματα. Ξεκινάνε από μικρά στιγμιότυπα, γίνονται στη συνέχεια όλο και πιο αφηγηματικά και το βι­ βλίο κλείνει με ένα διήγημα 17 σελί­ δων, με αρχή, μέση και τέλος. Όλες οι ιστορίες αναφέρονται σε γυναίκες, εκτός από μία. Γυναίκες νέες, μεσό­ κοπες και ηλικιωμένες, που ζούνε στην πόλη ή στο χωριό, στο σήμερα ή στο χθες. Νομίζω πω ς είναι το λι­ γότερο αυτοβιογραφικό βιβλίο μου. Από ένα σημείο και μετά θέλησα να είναι έτσι. Εχει αρκετά ποιητικά στοι­ χεία που βρίσκω, με άλλο τρόπο, και σε ηεζογράφους που μου αρέσουν, όπω ς ο Χουλιαράς και ο Σκαμπαρδώνης, αλλά δεν περιέχει ποιήματα. Για τους αναγνώστες που παρακο­ λουθούν τη δουλειά μου θα είναι μια έκπληξη. Ελπίζω να είναι ευχάριστη, όπω ς υπήρξε και για μένα.

Γράφετε στίχους πριν τη μου­ σική ή πάνω σε δεδομένη μουσι­ κή; Στη δεύτερη περίπτωση αυτό δεν αποτελεί ένα ασφυκτικό πλαί­ σιο (που ίσως λειτουργεί και αντικαλλιτεχνικά) στην έμπνευσή σας; Σίγουρα προτιμώ να γράφω στίχους ελεύθερα, χωρίς τον «κορσέ» της με­ λωδίας που με αναγκάζει να κινηθώ μέσα σε πολύ συγκεκριμένα πλαίσια. Εδώ και λίγους μήνες μάλιστα συνερ­ γάζομαι με ένα νέο συνθέτη, τον Δημήτρη Μαραμή, που δουλεύει ακρι­ βώς με αυτόν τον παλαιό και ευλογη­ μένο τρόπο και μου θυμίζει στιγμές από συνεργασίες που είχα με τον Ευδάκη και τον Παπαδημητρίου. Ο άλ­ λος τρόπος και δυσκολότερος είναι και άχαρος γίνεται κάποιες στιγμές. Ελα

Σας ευχαριστώ.

ΧΡΗΣΤΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ Κάτι θα γίνει, θα δεις Δεκάξι ιστορίες από τα Καμί­ νια, τη Νίκαια, τη Δ ρ α π ε ­ τσώ να. Α π ό το ν ν τό κ ο τω ν Κρητικώ ν, από το ο υ ζερί «Υπάρχω», από το φ ο υγ ά ρ ο της

ΔΕΗ

σ το

Κερατσίνι.

Ισ το ρ ίες για τρ ά π εζες που πα ίρ νουν σπίτια, για σπίτια που π α ίρ νου ν φωτιά, για όνειρα που γίνονται σ τά χ τ η . Για το σ κ ο τά δ ι που ζει σ τη διπλανή πόρτα. Κάτι θα γίνει όμω ς, θα δεις. Γιατί εκεί ό π ο υ μεγα λώ νει ο φ ό β ο ς μεγαλώ νει κι εκείνο που σώ ­ ζει από τον φόβο.

ΠΟΛΙΣ Βιβλιοπωλείο: Α ΙΟ Λ Ο Υ 3 3 , τηλ.: 210 36 43 382, e-mail: info@polis-ed.gr

δ : βιβλιοκριτική

Με το νου και με τις αισθήσεις σ ε διέγερση

ΑλέξηςΖήρος

Γιάννης Δάλλας Ολίγο θα τον ξαναγγίξω Ύστερα καβαφολογικά Ηριδανός, 2009 σελ. 160, € 17

ια λίγους ποιητές του δεύτε­ ρου μισού του 20ού αιώνα μπορούμε να πούμε ότι τους διεκδικούν διάφ ορες και διαφορετι­ κές παραδόσεις, και μάλιστα κατά τρόπο που οι παραδόσεις αυτές ξε­ χωρίζουν εύκολα στο έργο τους. Ο Γιάννης Δάλλας είναι από αυτούς, διέσχισε τα πενήντα και τόσα χρόνια από τότε που άρχισε να γράφει ποί­ ηση, φ ορώ ντας έναν πρω τεϊκό μαν­ δύα που τον εξάλλασσε διαρκώς, ω ς πρ ο ς τη ρητορική και ω ς πρ ος την τεχνική του. Αυτό ίσως συνέβαινε, ανάμεσα σε άλλα, λόγω του ότι το φάσμα της έμπνευσής του υπήρξε από την αρχή εξαιρετικά ευρύ1 όχι μόνο η αρχαία λυρική, η δημώδης και η μοντερνιστική παράδοση όπου εκεί συμπεριλαμβανόταν και ο Κ αβάφ ης- αλλά και η ερμηνεία της επίσης, η συγκριτική της πρόσληψη, όσο κι αν φαίνεται αυτό παράδοξο, δεδομένης της ά πωσης των ποιητών για τη θεωρία. Το πόσο κοντά βρί­ σκονται το εργαστήρι του ποιητή και το εργαστήρι του κριτικού, σε όλη την έκταση της δημιουργίας του Γιάννη Δάλλα, φαίνεται αρκετά στον πρόλογο της πρόσφ ατης καβαφολογικής σ υναρμογής του, Ολίγο θα τον ξαναγγίξω, όπου αναφέρεται στο ποίημα «Τυανεύς γλύπτης», ένα ποί­ ημα δουλεμένο και ξαναδουλεμένο από την πρώ τη του μορφ ή το 1893

Γ

ώ ς την τελική το 1911. Ο Δάλλας, με αφορμή τον «Τυανέα γλύπτη», εστιά­ ζεται στην στρατηγική του ποιητικού εργαστηρίου του Αλεξανδρινού, θε­ ωρώντας ότι ταυτίζονται εδώ, νοερά βέβαια, ω ς σύνθεμα της δικής μας ανάγνωσης, οι προσδοκίες της γλυ­ πτικής του Τυανέως και της ποιητι­ κής του Καβάφη: «Παρόμοια», λέει με α φορμή το συγκεκριμένο ποίημα, «και αυτός [δηλαδή ο Καβάφης] δεν παύει να “περιποιείται” τα ηοιήματά του ως κατασκευαστής, με αποφ α­ σισμένη και σε αυτά τη δήλωσή του: “ολίγο θα τα ξαναγγίξω”». Αλλά, αμέσως στη συνέχεια ακολουθεί η δήλωση ομοφρονίας του κριτικού πρ ος αυτό που θεωρεί ω ς τέχνη της ποιήσεως. Διαβάζει και εξηγεί το ποί­ ημα ω ς ένας νοητός παρών στο ερ­ γαστήρι του Τυανέως, αν και η έγνοια του δεν είναι τόσο ο γλύπτης όσο ο επίσης παρών με τη φαντασία του Καβάφης. Συνεχίζει λοιπόν ο Δάλλας: «Η φ ράση [...] ανήκει μέσω του αφηγητή στον ίδιο τον Καβάφη, και τον αφ ορά ω ς ποιητή. Αλλά αφορά εξίσου και στον γράφοντα. Γιατί με αυτή την εργασία μου επι­ χειρώ από πολύ κοντά ω ς κριτικός, μάλιστα ω ς κριτικός ποιητικής, να “θίξω” και την ύλη και τις διαδικασίες του καβαφικού εργαστηρίου, παρα­ κολουθώντας συστηματικά τον ποι­ ητή να επιδίδεται σταδιακά στην

επεξεργασία ποιημάτων του» (ο. 12). Νομίζω ότι αυτή η τακτική προσέγγι­ σης του έργου ορισμένων ποιητών, που βρίσκονται διαρκώς τις τελευ­ ταίες δεκαετίες στο εικονοστάσι του Δάλλα, μας είναι ήδη γνωστή από καιρό. Εστω και με παραλλαγές. Ας θυμηθούμε ότι το 1974, στη συνα­ γωγή του βιβλίου του Καβάφης και Ιστορία, λέει πολύ χαρακτηριστικά ότι ο λυρισμός του Αλεξανδρινού είναι ένα μεταίσθημα που περνά στην ποί­ ησή του μέσα από τον κριτικό έλεγχο της φαντασίας. Και κάπως έτσι ο ενή­ μερος για τα ποιητικά μας αναγνώ­ στης αντιλαμβάνεται ότι αντικείμενο και υποκείμενο εφάπτονται στο κρι­ τικό εγχείρημα του Δάλλα, και πάντως βρίσκονται πολύ κοντά. Οπότε νομι­ μοποιούμαστε μάλλον να υ π ο θ έ­ σουμε ότι η ερμηνεία έχει προηγου­ μένως δοκιμαστεί στην ίδια την ποι­ ητική σκευή του κριτικού! Αυτά ως γενική αρχή. Απαραιτήτως όμως θα πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι ο διάλογος που προτιμά να έχει ο Δάλλας είναι με ποιητές-μύστες ή, πάν­ τως, με εκείνους που θεωρεί ω ς μύ­

στες, με ποιητές, θα έλεγα, της ανα­ γωγής προς κάτι το υπέρτατο. Εκεί πι­ στεύω ότι είναι γονιμότερη η μαιευ­ τική του. Μου προκαλεί εντύπωση ότι ασχολήθηκε μόνο πλαγίως με τον Άγ­ γελο Σικελιανό, αλλά δεν μου προκαλείται καθόλου έκπληξη από τη διά­ θεσή του να παραπλεύσει κριτικά το έργο του Γιώργου Σεφέρη. Παρά το ότι αυτό συνέβαλε, όπω ς έχει ομολο­ γήσει ο ίδιος, στη διάπλαση και της δι­ κής του ρητορικής, τουλάχιστον μετά το 1955. Ενώ το ενδιαφέρον του είναι εύλογα θερμότερο για μια σειρά άλλων που αρπάχτηκαν νωρίς από το όραμα του απόλυτου, κυριευμένοι και αναλωμένοι σ’ αυτό, όπω ς ο Καρυωτάκης και οι συνομήλικοι του Δάλλα, ο Καρούςος και ο Παπαδίτσας. Επομένως, δεν είναι τυχαία ούτε η ενασχόλησή του με την ποίηση του Μίλτου Σαχτούρη, δηλαδή με το ενα­ γώνια εταστικό της ερώτημα προς έναν άδειο ουρανό. Και παρόμοια δεν βρίσκω καθόλου παράταιρο γι’ αυτήν την κριτική του στρατηγική το ότι ξανάπιασε την απολύτως κακοδιαβασμένη και από όλους παρεξηγημένη

Δημήτρης Γαλάνης

Τα παιδιά είναι...;

Ένα πρωτότυπο εικονοβιβλίο για "φοβέρες" και "απειλές" που λέμε οι μεγάλοι στους μικρούς

ΗΛί

ΒΑΤ ι© Ν

aΑο2.

Ί ί:

Βακτριανής 43/157 72 Ζωγράφου/210 7770249/elevatonpublications@yahoo.gr

Γιάννης Δάλλας J J J S J J g της εποχής

Νόηση, 2009 σελ. 198, € 18,90

δ : βιβλιοκριτική

δ

40 ο|

ποίηση του Κώστα Βάρναλη. Χρει­ άζεται να πούμε ότι από τα πρώτα του, παρνασσικά ποιήματα, ίσαμε τα τελευταία του, τα οδηγητικά, την Οργή λαού, ας πούμε, ο Βάρναλης εμπνέεται και δονείται ω ς ύπαρξη και ως φωνή από μια ενόραση του επέ­ κεινα; Ότι, συνδεδεμένος ώ ς το τέλος με την αρχαία παράδοση των λυρι­ κών, ήταν κυριευμένος από μια δίψα απολυτρωτική του νου και των αι­ σθήσεων, που, ίσως, δεν την αντι­ λαμβανόμαστε σήμερα, με τις γραμ­ ματολογικές αναγωγές μας σ τα π ρό­ τυπα της σύγχρονης ποίησης. Και τούτο ίσως διότι ο μοντερνισμός, όπως στενόχωρα τον δεχτήκαμε, μας απέκλεισε βίαια ό,τι ήταν πέρα από τον κανόνα του. Ω στόσο, στο πιο περίβλεπτο σημείο του εικονοστασίου του Γιάννη Δάλλα στάθηκαν -κ α ι νομίζω ότι σ τέ­ κονται πάντα, χω ρίς αμφ ιβολία- οι μ ορφ ές και τα έργα του Κάλβου, του Σολωμού και του Καβάφη. Αυτοί και αυτά τον αρδεύουν χω ρίς διακοπή. Ο Καβάφης, όπω ς είπαμε, τον εν­ διαφέρει ω ς δημιουργός και την ίδια στιγμή ω ς κριτής τη ς ίδιας της δη ­ μιουργίας του, καθώς έτσι διαμορ­ φώνεται η σχετική απόσταση ελέγ­ χου, από την ποίηση σ την ποιητική. Αλλά, αυτή η διαδικασία της αναθε­ ώρησης και της ανασύνθεσης είναι εντέλει η διαδικασία που ο Δάλλας διδάχθηκε από τη μαθητεία του στον Αλεξανδρινό, περισσότερο μπορώ να πω εφαρμόζοντάς την στο πεδίο της θεωρίας του παρά στο πεδίο της καθαυτό λογοτεχνικής του δημιουρ­ γίας! Εμμεσα, μας δηλώνει ότι στην ποίηση του Καβάφη το ζήτημα της ιδεολογικής αφετηρίας, του κοσμο­

ειδώλου ας πούμε, είναι πολύ περισ­ σ ότερο κεφαλαιώδες από όσ ο νομί­ ζουμε. Και με τη σειρά του, παίρ­ νοντας το νήμα και φ έρνοντάς το πρ ος την εποχή μας, θα έλεγα ότι ανάλογα κάνει όταν καταπιάνεται με τους δύο εητανήσιους Διόσκουρους, τον Σολωμό και τον Κάλβο. Από τις αφετηρίες, τις προϋποθέσεις που μαρτυρούν τα έργα, πηγαίνει προς αυτά. Αναφέρει ενδεικτικά στο Σο­

λωμός και Κάλβος. Δυο αντίζυγες ποιητικές της εποχής (2009): «Ο Κάλβος αν έφτασε ώς εκεί, [εννοεί, στην προσωπική δημιουργία] έφτα­ σε από ψηλά, οδηγημένος από το ρεύμα του ευρωπαϊκού διαφωτι­ σμού. Ενός πουριτανικού στην περί­ πτωσή του διαφωτισμού, και ο που­ ριτανισμός κάνει αποστολική τη φωνή του [...] Ο Σολωμός απεναν­ τίας έχει δική του, αυθεντικότερη αφετηρία: το βίωμα. Με τη θεωρία ή την εμπειρία δίνομε στέγη κοσμο­ θεωρήματος στην ποίηση, ενώ με το βίωμα η ποίηση υψώνεται σε πε­ ριωπή βιοθεωρήματος. Ο δημιουρ­ γός έτσι αντλεί από έτοιμη ύλη, γιατί όλη η αντικειμενικότητα έχει υποστεί ποιητική ζύμωση μέσα του» (ο.

1 1 -1 2 ).

Ό πω ς στην ποίηση του Δάλλα συγ­ κλίνουν διάφ ορες παραδόσεις, αλλά και διάφοροι τονισμοί της ποιητικής γλώ σσας -α π ό τον ανυψωμένο λόγο του Σικελιανού ώ ς τον υποβλητικό του Καβάφη και ώ ς τον βαθιά δρα­ ματικό του Σ εφ έρ η - έτσι, νομίζω, και στα κριτικά του συνεχίζουν ώς σήμερα τα ερευνητικά του ενδιαφέ­ ροντα να εκτείνονται σε επάλληλους κύκλους, όπου ο ένας εξαρτάται άμεσα από τον άλλο. ■

...ιστορία PATRICIA BUCKLEY EBREY Κίνα. Από την αρχαιότητα έως σήμερα isbn 978-960-210-538-2 σελ. 419, τιμή 30,00€

κινέζικη...

...λογοτεχνία ΤΣΑΝ ΤΖΙΕ Ας μην ξεχνάμε την αγάπη isbn 978-960-210-530-6 σελ. 267, τιμή 17,00€

...φιλοσοφία ΤΣΑΝ ΤΖΙ

X A tj Φ I ϊ

ΤΖΟΤ Τα κείμενα

ας

It

μ ην

ψ

ξεχνά μ ε την

iS

αγάπη

m

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΟΔΤΣΣΕΑΣ

ΚΟΜΦΟΥΚΙΟΙ Ανάλεκτα isbn 960-210-443-0 σελ. 147, τιμή 10,00€ ΧΑΝ ΦΕΪ ΤΖΟΥ Τα κείμενα isbn 960-210-464-3 σελ. 175, τιμή 10,00€ ΣΟΥΝ ΤΖΟΥ Η τέχνη του πολέμου isbn 978-960-210-415-6 σελ. 107, τιμή 7,00€ Κινέζικη σοφία I (παροιμίες) isbn 960-210-497-Χ σελ. 74, τιμή 8,00€ Κινέζικη σοφία II (παροιμίες) isbn 960-210-498-8 σελ. 74, τιμή 8,00€

δ : βιβλιοκριτική

Στο καταγωγικό σκοτάδι της ύπαρξης

Γιώργος =ενάριος

Ρέα Γαλανάκη Φωτιές του Ιούδα, στάχτες του Οιδίποδα Καστανιώτης, 2009 σελ. 270, € 19

άσιμα μπορεί να υποθέσει κα­ νείς ότι, αν και στις Φωτ/ές συ­ νυπάρχουν τέσσερις παράλλη­ λες και σχεδόν ισότιμες επιμέρους δο­ μές, αυτή που πυροδότησε την αρχι­ κή σύλληψη της συγγραφέως είναι εκείνη που περιέχει την «Παλαιά και Νέα Διαθήκη», το παλαιό κρητικό θρησκευτικό ποίημα, που μόλις πρό­ σφατα, όπω ς μας πληροφορεί το επιλογικό σημείωμα του βιβλίου, εξεδόθη ολόκληρο και αυτόνομο. Εξηγούμαι: Η Γαλανάκη ω ς συγγρα­ φέας ελκόταν πάντα από ένα «μυθο­ λογικό» και, οπωσδήποτε, αυτο-μυθολογημένο παρελθόν: αυτό έκανε με τον Ισμαήλ, αυτό έκανε με τον Λουί, αυτό έκανε και με την Ελένη. Ακόμη, η Ρ. Γαλανάκη, χωρίς να κά­ νει ακριβώς «μυθιστόρημα τεκμη­ ρίων», είναι η ίδια «συγγραφέας πη­ γών»: κάθε της μυθιστόρημα είναι γέννημα ενδελεχούς πραγματολογι­ κής έρευνας. Στη Γαλανάκη οι πηγές είναι το εκ των ων ουκ άνευ, υπό­ στρωμα απαραίτητο που πάνω του η συγγραφέας εφαρμόζει την πλαστική της δύναμη. Αν τώρα σε αυτά προ­ σθέσουμε το στοιχείο της εντοπιότητας, θα κατανοήσουμε γιατί το παλαιό κρητικό ποίημα, απ’ όλες τις όμορες δομές, είναι το κρισιμότερο. Το μυθιστόρημα λοιπόν είναι γραμμέ­ νο πάνω σε τέσσερις διαφορετικούς πυλώνες: α) στην πρωτοπρόσωπη

Β

αφήγηση της πρωταγωνίστριας ελληνοεβραίας δασκάλας, που αφορά το παρόν, β) στα όνειρά της, κυριότερο περιεχόμενο των οποίων είναι ο διά­ λογος με την τεθνεώσα μάνα της γ) στην τριτοπρόσωππ αφήγηση που αφορά επίσης το παρόν και τα εν τω χωρίω τεκταινόμενα και δ) στην ανα­ γεννησιακή ιστορία, που έχει ω ς πυ­ ρήνα της το εν λόγω ποίημα. Η Γαλανάκη, λόγια συγγραφέας, έχει τη νόμιμη αγωνία -αγω νία που μοι­ ραζόμαστε όλοι μ α ς- να συνομιλήσει μ’ ένα ευρύτερο κοινό. Ω στόσο, δεν είναι κοινωνική συγγραφέας, και αυ­ τού του είδους οι συγγραφείς, που δεν ενδιαφέρονται -ε υ τυ χ ώ ς - να «αναδείξουν την κοινωνική πραγμα­ τικότητα της εποχής», έχουν μεγα­ λύτερη δυσκολία να το συναντή­ σουν. Έτσι, λοιπόν, οι επιμέρους αναπτύξεις τη ς είναι θαυμαστές -πλ η ν εκείνης που αφορά την τρέ­ χουσα πραγματικότητα του Κρητικού χωριού. Ιδιαίτερα ο σημαινόμενος με πλάγια ονειρικός διάλογος με την τε­ θνεώσα μητέρα της, ο οποίος ει­ σβάλλει σχεδόν απροειδοποίητα στο κείμενο, είναι κατά σημεία σπαρα­ κτικός, νομιμοποιώντας λογοτεχνικά την υπερχείλιση του συναισθήματος, αλλά και επιτρέποντας την εκχύλιση καθαρής λογοτεχνικής ουσίας. Η ένστασή μας, λοιπόν, που αφορά το σύγχρονο κομμάτι, είναι μία και

μοναδική -αλλά σοβαρή: ενώ η εσω­ τερικότητα τη ς πρω ταγω νίστριας αναδύεται αλώβητη ακόμα και από τα πιο κρυμμένα κέντρα της ύπαρξής της, η συλλογική ςωή του κρητικού χωριού πέφτει, δίχως σχεδόν αντί­ σταση, στην παγίδα της πολιτικής ορθότητας: από το Αλβανάκι, που «είναι ο καλύτερος μαθητής της τά­ ξης», μέχρι τον μονίμως, παντού και πάντα, κακό Χάρακα αναπαράγεται μία εξαιρετικά στερεοτυπική χαρα­ κτηρολογία, που δεν συνάδει ούτε με τις αυθεντικές αγωνίες της συγγραφ έω ς ούτε, πολύ περισσότερο, με την ποιότητα της γραφής της (και δεν ανήκω σ ’ εκείνους που έχουν σε ιδι­ αίτερη υπόληψη τη χαρακτηρολογία και τον ψυχολογισμό που αυτή συ­

]ΐ π αφορμή για ένα ταξίδι ιψυχής και η απρόσμενη ιουσία ενός παράξενου τκέπτη να οδηγήσει έντονες αναταράξεις ανατροπές;

νεπάγεται στη σύνθεση του μυθιστο­ ρήματος). Εντούτοις, μία ένσταση, όσο σοβαρή κι αν είναι, δεν μπορεί να αναιρέσει το, κατά τη γνώμη μας, γεγονός: η Γαλανάκη με τον «Ιούδα-Οιδίποδά» της (μήπως η λαϊκή αντίληψη για την ταύ­ τισή τους, και η εντεύθεν σύγχυση, οφείλεται, απλώς, στην προκλητική παρήχηση του δέλτα;) μας προτείνει ένα από τα πιο ενδιαφέροντα βιβλία της προηγούμενης χρονιάς, καθώς κατορθώνει να συναιρέσει τη λόγια προέλευσή της με μια οπωσδήποτε πιο ευρύχωρη αφήγηση αλλά και -χ ω ­ ρίς τη βοήθεια της αφηγηματολογίαςμε την κατάδυση, σε ορισμένα ση­ μεία, στο καταγωγικό σκοτάδι της ύπαρξης. ■

δεν τα φέρνει. Γιατί κανένας δεν μπορεί να ξέρει κατά πόσο ένα μικρό λάθος, έστω και το πιο ανώδυνο και επιπόλαιο ενδέχεται να τον βάλει σε μπελάδες, ή ακόμα και να του δώσει το νήμα της μοίρας του.

διαδρομές είναι πιο γρήγορες, ποτέ δεν υπολόγισα τα καράβια πολύ το ουρλιαχτό πιο ασφαλή και σίγουρα, του ανέμου, χωρίς να χρειάζονται την παρκέτα, τον αστρολάβο ή τον ασύρματο.

W ife»· Ε Κ Δ Ο Σ 0 ΙΣ Κ .Μ .Ζ Α Χ Α Ρ Α Κ Η Σ Σπετοών 25, Κυψέλη, 11362 Αθήνα, Τπλ. κέντρο: 210 8834329, Fax. 210 8834329

http:// www.zacharakis.gr e-mail: info@zacharakis.gr

δ : βιβλιοκριτική ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ

Φεμινιστικό ευαγγέλιο: Ο γιος του ανθρώπου υπό γυναικεία οπτική Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

δ

44 ο |

Αλέξης Β. Σταυράτης Το ευαγγέλιο της Ιωάννας Γαβριηλίδης, 2009 σελ. 434, € 21

εποχή μας, μεταμοντέρνος αναθεωρητής και αμφισβητίας, ξαναδιαβάζει την ιστορία και γράφει έργα που βλέπουν το παρελθόν με άλλη οπτική γωνία, ξαναδιαβάζει την επιστήμη και τη μυθιστορηματοποιεί γόνιμα και δημιουργικά, ξαναδιαβάζει τη θρησκεία προσπαθώντας να αρθεί πάνω από το δόγμα και να προσγειώσει τη μεταφυσική με όπλα τον ορθολογι­ σμό και μπόλικη συνωμοσιολογία. Ο Καζαντζάκης έγραψε πρώτος τον Τε­ λευταίο πειρασμό, μια ανάπλαση του ευαγγελικού υλικού σαν όραμα του Θε­ ανθρώπου. Ο Σταυράτης γράφει το δι­ κό του, απόκρυφο και απαγορευμένο, ευαγγέλιο της Ιωάννας, της γυναίκας του αποστόλου Πέτρου, που βλέπει τη ζωή του Ιησού με άλλο πρίσμα. Η ιστορία ξεκινά από τη στιγμή που ο Π έτρος παρατάει την οικογένειά του και γίνεται φλογερός ακόλουθος του Χριστού, πραγματώνοντας το ρητό «Εϊ τις έρχεται πρός με καί ού μισεί τον πατέρα έαυτοϋ καί τήν μητέρα καί την γυναίκα καί τά τέκνα καί τούς αδελφούς καί τάς άδελφάς, έτι δέ καί τήν έαυτοΰ ψυχήν, ού δύναταί μου μαθητής είναι» (Λουκάς 14:26). Η Ιωάννα ενοχλείται που έμεινε μόνη χωρίς άνδρα να με­ γαλώσει τα παιδιά τους και εξιστορεί στο δικό της ευαγγέλιο αυτά που έζησε η ίδια ή όσα έμαθε από τη Μαρία, τον Ιούδα και άλλους ανθρώπους που κατέθεσαν τη δική τους άποψη για τα έργα και τα λόγια του Ιησού.

Η

Η αφήγηση διατηρεί την απλότητα και καθαρότητα του λόγου των ευαγγε­ λίων και έτσι ο αναγνώστης εισέρχεται πιο εύκολα στο κλίμα της εποχής και της χριστιανικής διδασκαλίας. Κι ενώ ο Σταυράτης αποδίδει όλα τα γνωστά περιστατικά, ταυτόχρονα παρεμβάλλει και στοιχεία από τα απόκρυφα ευαγγέ­ λια ή από τη φαντασία των ανθρώπων ανά τις εποχές, προκειμένου να μετα­ τρέψει τον αποσπασματικό λόγο της Καινής Διαθήκης σε μυθιστορηματικό, συνεχές και αρραγές, κείμενο. Προ­ σπαθεί δηλαδή να δημιουργήσει πλο­ κή με βάση την προσπάθεια της Ιωάν­ νας να εξηγήσει τον ανεξήγητο και «απάνθρωπο» τρόπο του Χριστού να θέτει το κήρυγμά του πάνω από την οι­ κογένεια και τις αξίες της. Ο βασικός άξονας του συγγραφέα είναι η ανθρώπινη φύση του Ιησού, ο οποίος παρουσιάζεται ως άνθρωπος και μόνο, χωρίς θεϊκές ιδιότητες, όσο κι αν πολ­ λοί έβλεπαν στο πρόσωπό του τον Θε­ άνθρωπο. Ο ίδιος δεν είναι σίγουρος για όσα κάνει, ενώ τα θαύματα παρου­ σιάζονται με την αχλή της (ήπιας;) αμ­ φισβήτησης. Τα λόγια του εμφανίζον­ ται ως διδάγματα μιας ανθρωπιστικής ιδεολογίας και όχι ως θεϊκές αλήθειες, ενώ ο Ιούδας αναλαμβάνει τον ρόλο του ζηλωτή που θέλει δυναμική επα­ νάσταση για την απελευθέρωση των Ιουδαίων από τον ζυγό των Ρωμαίων. Από την άλλη, η γυναίκα αφηγήτρια δί­ νει τη δική της ερμηνεία σε όσα εξι-

οτορεί. Δίνει προτεραιότητα στην ήσυ­ χη οικογενειακή ζωή και όχι σε κοσμο­ σωτήρια οράματα, στον ιδιωτικό βίο και όχι στην κοινωνική αναδιαμόρφωση, βλέπει τα γεγονότα απ’ έξω και μαζί εκ των ένδον, προβάλλοντας όσα της με­ ταφέρουν οι γυναικείες της κεραίες. Ο Σταυράτης δεν θέλησε απλώς να επαναδιηγηθεί την καινοδιαθηκική ιστορία, αλλά εναλλάσσει τον ιστορικό χρόνο με το σήμερα, χρόνο κατά τον οποίο ο ενδοκειμενικός συγγραφέας βρήκε το κρυμμένο ευαγγέλιο σε μια σκήτη στο Άγιο Όρος, γεγονός που τον έκανε να βρεθεί αντιμέτωπος με την Εκκλησία και να απειληθεί ο ίδιος, όπως και η οικογένειά του. Ο πεςογράφος ατην ου­ σία έπεσε στην παγίδα της εποχής, να ντύσει με συνωμοσιολογικές πρακτικές το έργο του, καθώς βάζει το α λα Νταν Μπράουν εκκλησιαστικό κατεστημένο να διώκει όποιον επιχειρήσει να αποκαλύψει μυστικά αιώνων που δεν συμφέ­ ρουν. Κι αυτό δεν ευνοεί το μυθιστό­ ρημα, όχι μόνο επειδή είναι κοινότοπο και πολυφορεμένο αλλά κυρίως επειδή ακριβώς σ’ αυτά τα κομμάτια η αφή­ γηση είναι πιο γρήγορη, πιο ουδέτερη, πιο άτονη, σχεδόν διεκπεραιωτική. Ιδεολογικά προβάλλει μια πάγια κατη­

γορία εναντίον του χριστιανισμού, την κατηγορία ότι ο Ιησούς δεν ήταν και Θεός, και πάνω σ’ αυτήν προτείνει την ηθική της αγάπης ξεχωριστά από το με­ ταφυσικό της υπόβαθρο. Αν εξαιρέσει κανείς την απαξίωση προς όποιους πι­ στεύουν σε μια ανώτερη δύναμη, προς τους «αδύναμους και αφελείς», που αποτελεί μια μονόπλευρη (αλαζονική) πίστη, η όλη του σύλληψη είναι μυθο­ πλαστικά πειστική. Καταφέρνει να μυθιστορηματοποιήσει τα διάφορα επει­ σόδια της Βίβλου και να τους προσδώσει συνοχή και ενότητα, όχι μόνο στη χρονική τους αλληλουχία αλλά και στην αιτιώδη σχέση τους με βάση την κυ­ ρίαρχη ιδέα του. Πολυφωνικά κινούμε­ νος, αφήνει τις διάφορες φωνές να ακουστούν, άλλοτε υπέρ κι άλλοτε κατά της θεανθρώπινης φύσης του Ιησού, με σαφώς υπερτερούσες τις δεύτερες. Ετσι γλιτώνει την προπαγάνδα και την απο­ λυτότητα της μίας πλευράς. Εντέλει, η προβαλλόμενη ηθική χωρίς μεταφυσική κάνει τον αναγνώστη να διαβάσει τον ευαγγελικό λόγο ω ς ένα μήνυμα αγάπης, ω ς μια υπέροχη φιλο­ σοφία ζωής, έστω κι αν χρειάστηκε να επιβληθεί στην ανθρωπότητα με τον μανδύα της θείας αποκάλυψης. ■

Κ Ρ Α ΤΙΚ Ο Β Ρ Α Β Ε ΙΟ Δ ΙΗ Γ Η Μ Α Τ Ο Σ 2009

ΑΡΓΥΡΗΣ ΧΙΟ Ν Η Σ Τ Ο Ο Ρ ΙΖ Ο Ν Τ Ι Ο Υ Ψ Ο Σ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΑΦΥΣΙΚΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ Ένα βιβλίο που απευθύνεται σε μεγαλόμικρους ενήλικες και μικρομέγα­ λα παιδιά και φιλοδοξεί, με όχημα το χιούμορ, να προσφέρει παραμυθία τόσο σε αυτούς όσο και στους άνευ ηλικίας.

^έκίχλ» Ισμήνης 75Α, 104 44 Αθήνα Tel.-Fax: 210 5145933

δ:βιβλιοκριτική

Ανατομή της ιστορικής μνήμης

Θανάσης Μήνας

> ο

Daniel Mendelsohn

Μ

Χαμένοι

Μετάφραση: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου

Πόλις, 2010 σελ. 581, € 27

ι Χαμένοι είναι ένα βιβλίο κό­ ντρα στη λήθη. Κίνητρο του συγγραφέα είναι η διαφύλα­ ξη της ιστορικής μνήμης του Ολοκαυ­ τώματος. Ο Μέντελσον δραματοποιεί την αφή­ γησή του από την εκκίνησή της κιόλας. Ο ήρωάς του, που είναι ο ίδιος ο συγ­ γραφέας, γόνος Εβραίων προσφύγων στην Αμερική, θυμάται τους συγγενείς του να δακρύζουν όποτε τον αντικρί­ ζουν επειδή μοιάζει φυσιογνωμικά στον θείο του: τον θείο Σμιλ, που δεν κατάφερε να αποδράσει από την Ανα­ τολική Ευρώπη και δολοφονήθηκε από τους ναζί μαζί με την οικογένειά του. Στο αρχείο του παππού του, ο ενήλικας πλέον Ντάνιελ ανακαλύτπει ανάμεσα σε άλλα οικογενειακά κειμή­ λια τα γράμματα του θείου Σμιλ Γέγκερ, γεμάτα από σπαρακτικές εκκλή­ σεις προς τους συγγενείς του στις ΗΠΑ να του δανείσουν χρήματα, ώστε να μπορέσει να μεταναστεύσει κι ο ίδιος και να σώσει τη φαμίλια του. Φευ! Ο Ντάνιελ θα αναζητήσει τις συνθή­ κες του θανάτου του θείου του με ζή­ λο. Θα ταξιδέψει στη Νέα Υόρκη, στη Φλόριντα, στη Βόρεια Ευρώπη, στο Ισραήλ. Εντέλει, θα καταλήξει στο Μ πόλεχοφ της σημερινής Ουκρα­ νίας, «εκεί όπου έγιναν όλα». Θα αντ­ λήσει πληροφορίες, που καταγράφο­ νται με εξονυχιστική λεπτομέρεια,

Ο

από ανατολικοευρωπαίους απογό­ νους των Εβραίων που έπεσαν θύμα­ τα της ναζίστικής Aktion. Θα ψηλαφίσει αναμνήσεις αποτυπωμένες σε κει­ μήλια. Στο συγκλονιστικό φινάλε, ο αναζητητής θα ανακαλύψει στο Μπό­ λεχοφ μια μικρή κρύπτη: εκεί κρύβο­ νταν ο Σμιλ κι η κορούλα του λίγο πριν τους ανακαλύψουν οι δήμιοί τους. Με την κατάβασή του στο ση­ μείο μηδέν και το προσκύνημά του ο Ντάνιελ επίζητά την προσωπική του κάθαρση από τις συλλογικές τύψεις αυτής της αδελφικής προδοσίας. Το βιβλίο του Μέντελσον διαβάζεται συγχρόνως σαν μυθιστόρημα, χρο­ νικό, κριτικό δοκίμιο και δημοσιογρα­ φική έρευνα. Το ταξίδι του ήρωα σε αναζήτηση των ριζών της οικογένειάς του είναι ταυτόχρονα κι ένα ταξίδι αυ­ τογνωσίας στα εσώτερα της εβραϊκής παράδοσης και φιλοσοφίας: στην αφήγησή του παρεμβάλλονται εδάφια συγγραμμάτων ραβίνων-μελετητών της Τορά και του Ταλμούδ και φιλο­ σοφικές αναλύσεις που παραβάλλουν με το παρόν τον μύθο του Κάιν και του Άβελ. Η αφήγηση του Μέντελσον ανατέμνει τον χρόνο παρόμοια με τον Προυστ και την ιστορική μνήμη παρόμοια με τους Ξεριζωμένους του Βίνφριντ Γκέοργκ Ζέμπαλντ. Πρόκειται για ένα κείμενο συγκλονιστικό. ■

Μ Ι Χ Α Λ Η Σ

Γ Κ Α Ν Α Σ

γυναικών *

μικρές και πολύ μικρές ιστορίες

ΜΙΧΑΛΗΣ ΓΚΑΝΑΣ

γυναικών μικρές και πολύ μικρές ιστορίες

ν\>

Δεκαέξι ιστορίες γυναικών

Γυναίκες σε cafe, στον

απ έν α ν τι δρόμο, μπροστά σε ένα ν υπο λο γιστή, σ τη βρεγμένη

ι

θάλασ σα τ η ς μνήμης, Α ιγοκερίνες, γυναίκ ες με τ ’ όνο μα Κυμοθόη, γυναίκ ες σ το τηλέφ ω νο, μα π ά ντα γυναίκες, μέσα στη μοναξιά και το ν έρωτα, την α π ό γνω σ η και τη χαρ ά τους.

www.melanibooks.gr

δ:βιβλιοκριτική ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ

Βυθοσκόπος της καθημερινότητας

Γιάννης Ν. Μπασκόζος

και Αλιάκμονος

Ελληνικά Γράμματα, 2009 σελ. 286, € 16

πάρχει διήγημα best seller; Όχι, στο διήγημα δεν μπορείς να κοροϊδέψεις. Και ο Σκαμπαρδώνης είναι ο άνθρωπος του διη­ γήματος, ποτέ δεν μας έχει κοροϊδέ­ ψει, με την έννοια π ω ς τα διηγήματά του δεν είναι περιφερειακά της συγ­ γραφικής του δράσης αλλά ανήκουν στον πυρήνα της. Ετσι, ακόμα κι αν αυτά τα διηγήματα δηλώνεται ότι έγι­ ναν στο περιθώριο της γραφ ής των μυθιστορημάτων του, εντούτοις πε­ ρικλείουν και εμβαθύνουν στον «σκαμπαρδώνειο» χώρο. Τα διηγήματα του Σκαμπαρδώνη εί­ ναι θερβαντικής έμπνευσης με βάση την κατηγοριοποίηση του Χάρολντ Μπλουμ, δηλαδή η αλήθεια του προ­ κύπτει από τη σ χέση του με τους άλ­ λους (το άλλο είδος είναι σαιξπηρικής έμπνευσης: η αλήθεια προκύπτει από τις σχέσεις με τον εαυτό μας). Αλλά νομίζω ότι έχουν και κάτι σαιξπηρικό, γιατί μιλώντας με τους άλλους μιλάει και με τον εαυτό του. Είναι σε εκείνα που επιχειρείται «ο διάπλους του έν­ δον φόβου». Τι ξεχωρίζω στα διηγήματα του; Α . Δημιουργεί ενδιαφέροντα. Ανα­ πτύσσει μια θεματολογία που σε ξαφ­ νιάζει. Α ναπάντεχα θέματα, τα οποία δεν τα περιμένεις και ξάφνου σκάνε μπροστά στα πόδια σου. Ο συγγρα­ φ έας έχει την ικανότητα να περιγρά­ φει έναν νταλικέρη που υπερασπίζε­

Υ

ται την ποίηση με ντουφέκι, μια σκύ­ λα που εκφράζει τη μητρότητά της προς τέσσερα μικρά γατάκια, μία κόκκινη Ferrari, ένα σπίτι σε βαγόνι έω ς έναν περίεργο χασάπη που ονο­ μάζει το κατάστημα του «θα ’πρεπε». Κι αυτό που είναι ωραίο είναι ότι αυτά τα «αναπάντεχα» αποδεικνύονται τε­ λικά καθημερινά για να πιστοποι­ ήσουν ότι η πραγματικότητα είναι η δημιουργός φαντασίας, και της συγ­ γραφικής. Β. Παράγει αμφιβολίες. Τα κείμενα του Σκαμπαρδώνη παράγουν αμφιβο­ λία. Ενώ η υπόθεση εκτυλίσσεται και την παρακολουθείς με μια αγωνία και μια απόλαυση, τελειώνει με τον έναν ή άλλον τρόπο και ξαφνικά αναρω­ τιέσαι: «τι ήθελε να πει ο ποιητής;» Το τέλος σε βάζει πάλι στην αρχή, για να ξανασκεφτείς το διήγημα, τους χα­ ρακτήρες, να ανακατέψεις την τρά­ πουλα και έτσι να κερδίσεις ένα δεύ­ τερο χρόνο απόλαυσης. Τα διηγή­ ματα αυτά ο αναγνώστης αισθάνεται ότι κρέμονται από μία κλωστή και ο συγγραφέας, σαν άλλος ακροβάτης, ταλαντεύεται μεταξύ ρεαλιστικού και παράδοξου, ψυχολογίας και χιούμορ. Γ. Δεν υποτάσσεται στις προσδοκίες του αναγνώστη παρά μόνον σε αυτήν της απόλαυσης. Οι ανθρώπινες σχέ­ σεις, η μοναχικότητα, η ανάγκη επα­ φής, το νερό, η αίσθηση της πνιγμο­ νής, η υπέρβαση της αντοχής μπορεί

σαν τίτλοι να ενδιαφέρουν ελάχιστα τους πολλούς αναγνώστες. Δεν έχει να τους πει για έρωτες παθιασμένους ή για βιογραφικά στιγμιότυπα της ζω ής του αλλά για τις περίπλοκες σχέσεις που δεν τις έχουμε ανιχνεύσει. Τον Σκαμπαρδώνη τον διαβάζεις χωρίς να ξέρεις εκ των προτέρων τι θα σου πει. Α πλώς πρέπει να τον εμπιστευτείς. Ό μως είναι τελικά η μορφολογία των διηγημάτων του Σ καμπαρδώνη που σε κερδίζουν. Ολιγόλεκτα κείμενα, μιας μινιμαλιστικής διαχείρισης του λόγου. Καθαρότητα ύφους, χωρίς γκρίζες ζώ­ νες. Οικονομία στα σχήματα λόγου ή τις ποιητικές εξάρσεις, εναλλάσσει στη διήγησή του δυναμικές εικόνες που στο κέντρο τους παραμένουν οι άν­ θρωποι μέσα σε καταστάσεις, ενώ τα γεγονότα συχνά υπονομεύονται ή αλ­ λάζει η οπτική γωνία της αφήγησης, ώστε η γραμμική εξιστόρηση να υπο­ νομεύεται και να προκαλείται η από­ λαυση της έκπληξης. Έχουμε συνηθίσει στα διηγήματα του Σκαμπαρδώ νη να περιμένουμε το απρόσμενο τέλος που άλλοτε δίνει τη λύση στο γρίφο που έχει αναπτύξει και άλλοτε υπάρχει απλώς για να α ποφ ορ­ τίσει την ένταση, να «λύσει» τους ήρω ες από τα δεσμά τους ή απλώς να προσφέρει μια χαλαρωτική ή και χιου­ μοριστική διάθεση στον αναγνώστη. Στην ουσία η ιστορία διαδραματίζεται αλλού. Οπως είπε κάπου ο ίδιος, στα διηγήματα υπάρχουν η σταθερά και οι μεταβλητές. «Μ εταβλητές που δεν αλ­ λοιώνουν τον άξονα, όμω ς οι εμμονές του καμβά επανέρχονται από άλλη οπτική και σε άλλο τόνο. Άλλωστε η λογοτεχνία διδάσκει το μεγαλείο της σχετικότητας». Τα διηγήματα του Σκα­ μπαρδώνη βυθίζουν ένα φακό σαν τα β ρογχοσκόπια στους πνεύμονες κι ανιχνεύουν το σημερινό ταραχώδη γεμάτο καρκινώματα βίο μας. ■

ΤΑΣΟΥΛΑ ΤΣΙΛΙΜΕΝΗ-ΜΑΡΙΑ ΠΑΠΑΡΟΥΣΗ (επιμ.) ΗΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΜΥΘΟΠΛΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗΣ ΓΡΑΦΗΣ Ένα σημαντικό και ιδιαίτεραενδιαφέρον «εγχειρίδιο» της συγγραφικής τέχνης. Συμπεριλαμβάνει ένασύνολο απόψεων καταξιωμένωνδημιουργών, της νέας αλλάκαι της παλαιότερης γενιάς.

EMER O’SULLIVAN. ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Μιο διακειμενική εξέταση των κλασικών παιδικών βιβλίων, που υπερβαίνουν γλωσσικά και πολιτισμικά σύνορα Αθήνα: Κιάφας5- TK10678 · τηλ.: 210 3611077 · Fax: 2103611066 Θεσσαλονίκη: ΚαμβουνΙων9-ΤΚ54621 · τηλ.: 2310256146 · Fax: 2310256148 www.eplkentro.or · e-mall:books@eplkentro.gr

δ : βιβλιοκριτική

Μια επισφαλής αναπαράσταση

Γιάννης Ν. Μπασκόζος

δ

50 8* ο Μ

Λίλα Κονομάρα Η αναπαράσταση

Μεταίχμιο, 2009 σελ. 294, € 15

νας πανεπιστημιακός γράφει την ιστορία ενός συγγραφέα που εξαφανίστηκε μυστηριωδώς. Παρουσιάζεται ως συνάδελφος και φίλος του συγγραφέα, αλλά μάλλον πρόκειται για λυκοφιλία - η υπόνοια αυτή υπάρχει από την αρχή στον ανα­ γνώστη και παραμένει αδιευκρίνιστη ώς λίγο πριν το τέλος. Στην ιστορία υπάρχει και μια γυναίκα, η Έλλη, ρο­ μαντική ερωμένη του εξαφανισθέντος. Ο αναγνώστης μαθαίνει την ιστορία μέσα από τα διάφορα ντοκουμέντα που συλλέγει ο συγγραφέας για να γράφει τη βιογραφία του άλλου συγ­ γραφέα. Τις επιστολές που ανταλλάσ­ σει με την Έλλη, διηγήματά του, ένα ημερολόγιο του Παρισιού και συνο­ μιλίες του βιογράφου με πρόσωπα που γνώριζαν τον συγγραφέα. Πρόκειται για μυθιστόρημα που αναι­ ρεί μερικές βασικές ιδέες αλλά ταυτό­ χρονα μένει πιστό σε άλλες πολλές του μυθιστορήματος. Νομίζω ότι Λ. Κονομάρα επεξεργάζε­ ται στοιχεία που είχε χρησιμοποιήσει στα δύο προηγούμενα βιβλία της. Ένα από αυτά είναι η αναζήτηση του ανείπωτου, του απρόβλεπτου. Ό πω ς χαρακτηριστικά έλεγε η συγγραφέας στο προηγούμενο βιβλίο της, Τέσσε­ ρις εποχές - λεπτομέρεια. «Ο κόσμος αναπλάθει διαρκώς το πλαίσιο μιας οι­ κείας μετριότητας. Τα ανείπωτα τρο­ μάζουν». Τα ανείπωτα αυτά βρίσκον­ ται τόσο στη μεριά του αφηγητή -

Ε

αναζητητή όσο και στους υπόλοιπους χαρακτήρες του μυθιστορήματος. Ένα άλλο χαρακτηριστικό στοιχείο εί­ ναι η αναζήτηση της ρευστότητας που τόσο παραστατικά είχε δουλέψει στο πρώ το βιβλίο της, το Μακάο. Μια ρευστότητα αναγνωρίσιμη τόσο στη σχέση του χώρου με το χρόνο όσο και στη χαρακτηριολογία των ηρώων. Οι ήρωες, αλλά και η πλοκή, βυθίζον­ ται μέσα στην ασάφεια. Οι χαρακτή­ ρες σκιαγραφούνται έντονα και με πολλά λόγια, αλλά στο τέλος ο ανα­ γνώστης έχει πλέον ατελή εικόνα από αυτήν της αρχής. Τέλος, ένα σημαντικό χαρακτηριστικό της Λ. Κονομάρα είναι ότι σπάει το συμβόλαιο ανάγνωσης (κατά Μπουρντιέ) και χρησιμοποιεί τεχνικές αστυ­ νομικού μυθιστορήματος, χωρίς να έχει καμία σχέση με το αστυνομικό εί­ δος. Η συγγραφέας αφήνει σκόρπια στοιχεία, ενδείξεις, που περνάνε απα­ ρατήρητες στην αρχή, για να συσσω­ ματωθούν με άλλες ανάλογες και να προσπαθήσουν να αποτελέσουν μια νέα ποιότητα. Δεν γίνονται όμως ποτέ αποδείξεις που θα οδηγούν τον ανα­ γνώστη σε ένα ασφαλές αφηγηματικό - μυθοπλαστικό συμπέρασμα. Θα έλεγα ότι η συγγραφέας χτίζει έναν κόσμο με συνεχείς πληροφορίες, μια πυραμίδα που υψώνεται αλλά στο τέ­ λος δεν έχει κορυφή ή την βάζει ο αναγνώστης όπω ς αυτός την φαντά­ ζεται. ■

Δ ε ίτ ε σ τ η ν ισ τ ο σ ε λ ίδ α « > > « « # « « » ό λ ε ς τ ις ε κ δ ό σ ε ις μ α ς

■ ι­ w w w .ziti.gr λ

ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ: Αρμενοπούλου 27 ·Τηλ.: 2310-203.720 ΑΠΟΘΗΚΗ ΑΘΗΝΩΝ: Ασκληπιού 60 ·Τηλ.-Fax: 210-3816.650

ΝΕΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ · βιβλία για μικρούς...

Μερόπη Μάττα ΕΝΑ ΚΥΤΤΑΡΟΧΩΡΙΟ ΕΜΕΙΝΕ ΝΗΣΤΙΚΟ... Εικονογράφηση: Ζωή Φράγκου

Φωτεινή Κοψαλή ΕΝΑ ΧΤΑΠΟΔΙ Μ ΥΩ Π ΑΣ ...και άλλες ιστορίες

Νάνσυ Χατζή ΦΥΛΑΚΕΣ ΑΓΓΕΛΟΙ

Εικονογράφηση: Ζωή Φράγκου

Περιπέτεια 1η:

Αποστολή στο Κολέγιο Αφθονία Τριανταφυλλιά Μακούλη ΟΙ ΣΤΑΓΟΝΕΣ ΤΑΞΙΔΕΥΟΥΝ περιέχει CD-ROM Εικονογράφηση: Ζωή Φράγκου

...και μεγάλους

Περιπέτεια 2η:

Σώστε τον Αη Βασίλη Περιπέτεια 3η:

Διακοπές στα Κύθηρα

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΜΑΣ ΘΑ ΤΑ ΒΡΕΙΤΕ ΣΕ ΟΛΑ ΤΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΑ

Επισκεφτείτε μας στην 7η Διεθνή Έκθεση Βιβλίου Θεσ/νίκης 22-25 Απριλίου 2010, HELEXPO ·

ΠΕΡΙΠΤΕΡΟ 15, STAND 31

δ : βιβλιοκριτική

Εισαγωγή στον Ό μηρο Πάννης Δούκας

Barry Β. Powell Ian Morris A New C ompanion to Homer Εγχειρίδιο ομηρικών σπουδών

Μετάφραση: Φωτεινή Πέτικα, Μ άριος Σκέμπης, Μιχάλης Μ ουρατίδης

Επιμέλεια: Αντώνης Ρεγκάκος

Δ. Ν. Παπαδήμας, 2009 σελ. 929, € 90,50

συλλογικός αυτός τόμος φι­ λοδοξεί να προσφέρει μια ευρεία επισκόπηση του αχα­ νέστερου αντικειμένου των κλασικών σπουδών μέσα από τριάντα κείμενα που κατέθεσαν ορισμένοι από τους κορυφαίους ομηριστές της εποχής μας - μ ε οφθαλμοφανείς όμως απου­ σίες και μονόπλευρη επιμονή στην αγγλόφω νη βιβλιογραφία. Αναπό­ φευκτα ετεροκαθορίζεται από το μνημειώδες Companion των Wace και Stubbings, επιδιώκει να απευθυν­ θεί σε πιο διευρυμένο κοινό και με­ τατοπίζεται σε φιλολογική περισσό­ τερο παρά ιστορική-αρχαιολογική θε­ ματολογία. Ένα τόσο πολύπλευρο θέμα μόνο κυ­ κλωτικά θα μπορούσε να προσεγγι­ στεί. Αναζητήθηκε νοηματική αλλη­ λουχία, λιγότερο ή περισσότερο στε­ νή, και το υλικό οργανώθηκε σε τέσ­ σερις ενότητες: «Η χειρόγραφη πα­ ράδοση και η ιστορία της ερμη­ νείας», «Η γλώσσα του Ομήρου», «Ο Ομηρος ω ς λογοτεχνία» και «Οι κό­ σμοι του Ομήρου». Ξεκινάμε, λοιπόν, από την προφορική σύνθεση των επών και ακολουθούμε διαχρονικά την ιστορία της πρόσλη­ ψής τους από την αρχαιότητα έως σή­ μερα. Κατόπιν, εξετάζεται η φύση και η ιστορία της ομηρικής διαλέκτου και τα επιμέρους χαρακτηριστικά του ομηρικού κειμένου, αξιοποιώντας και

Ο

σύγχρονες θεωρίες, όπω ς η πραγμα­ τολογία, η αφηγηματολογία και οι πο­ σοτικές τεχνικές. Αναλύεται έπειτα η δομή των επών και επιχειρείται η έν­ ταξή τους σε ποικίλα θεωρητικά μο­ ντέλα με βάση σχολές και τάσεις της θεωρίας της λογοτεχνίας. Διερευνώνται επιπλέον θέματα όπω ς οι Ομηρι­ κοί Ύμνοι, που εντάσσονται συμβα­ τικά στο corpus των ομηρικών έργων, η χρήση της λαϊκής παράδοσης και η διακειμενική σχέση των επών με τον Ησίοδο. Τέλος, ο κόσμος του Ομήρου προσδιορίζεται μέσα από την παρα­ βολή του με αρχαιολογικά τεκμήρια και την πραγμάτευση ζητημάτων ηθι­ κής, κοινωνικών δομών, οικονομικών θεσμών και πολεμικής τεχνικής, όπως αποτυπώνονται στα έπη. Ένστασή μας θα ήταν εάν και κατά πόσον πραγματώθηκαν οι φιλόδοξοι στόχοι των Powell και Morris. Μή­ πως, όπω ς έχει εύστοχα επισημάνει ο Hainsworth, το βιβλίο λειτουργεί πε­ ρισσότερο ω ς επισκόπηση της ομη­ ρικής φιλολογίας παρά ως compan­ ion, εγχειρίδιο, δηλαδή, και βοήθημα στην ανάγνωση του Ομήρου; Ό πως και να έχει, πάντως, πρόκειται αναμ­ φίβολα για ένα έργο αναφοράς και η μετάφρασή του αποτελεί υπηρεσία στην εμβάθυνση της αρχαιογνωσίας του έλληνα αναγνώστη, φιλολόγου και μη. 1

Για την παγκόσμια παιδική λογοτεχνία ΓΊάννηςΝέδας

H

Emer O’Sullivan εξετάζει την ιστορία της συγκριτικής μελέ­ της της παιδικής λογοτεχνίας, από τον ενθουσιώδη διεθνισμό της με­ ταπολεμικής περιόδου, ο οποίος ξεκίνη­ σε από την ιδέα μιας υπερεθνικής πα­ γκόσμιας δημοκρατίας της παιδικότη­ τας, στη σύγχρονη συγκριτική κριτική ανάλυση. Αντλώντας από την ακα­ δημαϊκή και λογοτεχνική παραγωγή πολλών πολιτισμών και γλωσσών, σκια-

γραφεί τις αλληλένδετες περιοχές που δομούν το πεδίο της συγκριτικής παι­ δικής λογοτεχνίας, στις οποίες συμπε­ ριλαμβάνει τη μελέτη της μετάδοσης και πρόσληψης της λογοτεχνίας, καθώς και τη μελέτη της διακειμενικότητας, της διαμεσικότητας και της εικόνας. Με αυτόν τον τρόπο, παρέχει την πρώτη συνοπτική ανασκόπηση αυτού του νέου ερευνητικού πεδίου. Το βιβλίο επιμελήθηκε η Τοσούλα Τσιλιμένη. ■

Emer O’Sullivan Συγκριτική παιδική λογοτεχνία

Μετάφραση: Π. Πανάου ΈλεναΞενή

Επίκεντρο, 2010 σελ. 430, € 19

ίΚΛ^ΕΙ^ΙΟΙΟΤΗΤΑΓ ΓΕΩ ΡΓΙΟΣ ΣΤΑΪΝΧΑΟΥΕΡ

Αρχαιολόγος

ΙΣΤΟ ΡΙΚ Η ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟ ΣΜ Ο Υ ΕΛΛΑΔΑ-ΡΩΜΗ Σχ. 20x27, δεμένο, σελ. 840 με 132 εικόνες, 109 χάρτες, 197 σχεδιαγράμματα, 68 σχε'δια Η γεω γραφ ική εικόνα του μεσογειακού χώρου από τη δημιουργία των πόλεων ως την ενοποίηση του χώρου στο πλαίσιο της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας: το γεω γρα φ ικό πλαίσιο, η δημογραφία, η οικιστική, η οικονομία, η οργάνωση του αστικού χώρου, η μορ­ φή και η εξέλιξη της αρχιτεκτονικής των δημόσιων κα ι ιδιωτικών χώρων. Έ ν α πρω τότυπο έργο που συμβάλλει στην καλύτε­ ρη κατανόηση του αρχαίου κόσμου. Από το 1960

ΕΚΔΟΣΕΙΣ Δ. Ν. ΠΑΠΑΔΗΜΑ Προσφορά στον Πολιτισμό και την Παιδεία Ιπποκράτους 8 · Αθήνα Τ.Κ. 10679 · Τηλ.: 2I0J6.273I8 · ww.papadimasbooks.gr · papadimas(a atp.gr

δ : βιβλιοκριτική

Τα παιδιά του εμψυλίου σήμερα

Σπύρος Κακουριώτης

δ g> οϊ ο Μ

Μαντώ ΝταλιάνηΚαραμπατζάκη Παιδιά στη δίνη του εμφυλίου πολέμου 1946-1949, σημερινοί ενήλικες

Επιστημονική επιμέλεια: I. Τσιάντης Δ. Πλουμπίδης

Μετάφραση: Κώστας Ζερβός

Μουσείο Μπενάκη ΕΨΥΠΕ - Σχολή I. Μ. Παναγιωτόπουλου, 2009 σελ. 604, € 32

ε καθυστέρηση είκοσι του­ λάχιστον χρόνων, μεταφρά­ ζεται στα ελληνικά η διδα­ κτορική διατριβή της Μ. Νταλιάνη (15 χρόνια μετά το θάνατό της...), η φή­ μη της οποίας είχε προηγηθεί κατά πολύ, στους κύκλους των μελετητών της δεκαετίας του ’40. Η μελέτη της παιδοψυχιάτρου Μ. Νταλιάνη δεν είναι, βεβαίως, ιστο­ ρική. Πρόκειται για μια διαχρονική ψυχιατρική έρευνα, με αντικείμενό της τα παιδιά που έμειναν έγκλειστα μαζί με τις μητέρες τους στις φυλα­ κές Αβέρωφ την περίοδο του εμφυ­ λίου, με στόχο την διακρίβωση των συνεπειών της τραυματικής αυτής εμπειρίας στη μετέπειτα κοινωνική και συναισθηματική ανάπτυξή τους. Η συγγραφέας είχε την «τύχη» να πα­ ρακολουθήσει την πορεία των παι­ διών αυτών ω ς συγκρατούμενή τους και γιατρός στις φυλακές, στα 194950. Οι λεπτομερείς σημειώσεις της από την περίοδο εκείνη μπορεί να χά­ θηκαν, η ίδια όμως κατέβαλλε με­ γάλη προσπάθεια να τις ανασυστήσει όταν, τη δεκαετία του ’80 πια, απο­ φάσισε να διερευνήσει τις τύχες τους στην ενήλικη ζωή εκτός φυλακής. Το δεύτερο αυτό μέρος της έρευνας (πραγματικό «έργο ζωής»), από το οποίο προέκυψαν εκατοντάδες ώρες ηχογραφ ημένω ν συζητήσεω ν και μαρτυριών, πραγματοποιήθηκε κάτω από δύσκολες συνθήκες, τόσο υλικές

Μ

όσο, κυρίως, διαθεσιμοτήτων: στη μία δεκαετία που κράτησε η έρευνα η Μ. Νταλιάνη παρακολούθησε τα στόματα να ανοίγουν βασανιστικά, τις μνήμες να επανέρχονται μέσα από σκολιούς και πολλές φ ορ ές παρα­ πλανητικούς δρόμους... Αλλά και πο­ λύτιμο αρχειακό υλικό (των φυλακών Αβέρωφ) να της είναι προσβάσιμο μονάχα μετά από πολιτικές παρεμ­ βάσεις... Τα συμπεράσματα της έρευνας εξέπληξαν και την ίδια την ερευνήτρια, τόσο που, μολονότι η μελέτη διεξήχθη legge artis, να επιστρέφει ξανά και ξα­ νά για να τα επαληθεύσει. Παρά τους ψυχικούς τους τραυματισμούς, τα πε­ ρισσότερα από τα παιδιά αυτά, ω ς ενή­ λικοι, είχαν μια σχετικά ομαλή κοινω­ νική, επαγγελματική, οικογενειακή και ψυχο-συναισθηματική ανάπτυξη, κάτι που η συγγραφέας αποδίδει στην εν­ δυνάμωση της αντοχής τους ω ς παι­ διών χάρη στην οικογένεια και τα δί­ κτυα υποστήριξής τους. Μολονότι το τελικό συμπέρασμα μπορεί, πράγματι, να εκπλήσσει ή να γεννά αμφιβολίες για την εγκυρότητά του, είναι τουλάχιστον άκομψο να διατυπώνονται εν είδει διαδοχικών προλογικών σημειωμάτων που πλαι­ σιώνουν μια ήδη εγκεκριμένη διδα­ κτορική διατριβή. Ο επιστημονικός διάλογος και η κριτική έχουν πολλούς άλλους χώρους και μέσα όπου μπο­ ρούν να διεξαχθούν... 1

ΒΙΒΛΙΑ ΠΟΥ ΞΕΧΩΡΙ ΖΟΥΝ Ο ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΑΠΟ ΤΑ ΧΕΙΡΟΓΡΑΦΑ ΤΟΥ ΚΟΥΜΡΑΝ

ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΣ ΜΠΕΛΛΑΣ Είναι ο χριστιανισμός ως θρησκεία προϊόν θείας αποκάλυψης; Για τους πιστούς του ασφαλώς ναι, όχι όμως και για τους περισσότε­ ρους, τουλάχιστον, ειδικούς που ερευνούν ελεύθερα την ιστορία του. Από την εποχή του Διαφωτισμού πολλοί υπήρξαν οι ειδικοί του χώρου, που είχαν αναζητήσει παραλληλίες και ομοιότητες του χριστιανισμού προς διάφορες θρησκείες, λατρείες και γραμματο­ λογίες της εποχής του και προγενέστερες. Οι διαπιστώσεις τους όμως ήταν αποσπασματικές και ασύναπτες, χωρίς να θίγουν σοβα­ ρά την υπόστασή του. Από το 1947 ως το 1953 όμως, που ήρθαν σε φως τα χειρόγραφα του Κουμράν (ή χειρόγραφα της Νεκρός Θάλασσας), τέθηκε σε μια εντελώς νέα βάση το πρόβλημα της αφόρμησης του χριαστιανισμού. Για καιρό, βέβαια, η Εκκλησία είχε κατορθώσει να κατασιγάσει κάπως τα πράγματα γύρω από τα χειρόγραφα και το περιεχόμενό τους. Επί­ σης, άνθρωποί της κυρίως, με μελέτες και άρθρα σε περιοδικά και βιβλία, κατόρθωσαν να επιβάλουν γενικότερα μια τέτοια οπτική αντιμετώπισης του περιεχομένου των χειρογράφων, που ευνοούσε τελικά τον χριστιανισμό, όπως γινόταν αποδεκτός. Το βιβλίο τούτο επανέρχεται στα κουμρανικά χειρόγραφα, σε μια προσπάθεια να καταδειχθεί αναλυτικά η κύρια και πρωταρχική σημασία του περιεχομένου τους για την αφόρμηση και διαμόρφω­ ση του χριστιανισμού.Ο Θρασύβουλος Μπέλλας είναι αναπληρω­ τής καθηγητής πανεπιστημίου.

ιροφπ για σκέψη

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΑΚΡΗ - ΠΑΤΗΣΙΩΝ 14, 7oS ΟΡΟΦΟΣ - ΣΤΟΑ ΦΕΞΗ 106 77 ΑΘΗΝΑ, WWW.

Τηλ.: 210 38 20 412, Fax. 210 38 24 338 ekdoseis-Makri.gr - email: makri@ekdoseis-makri.gr

δ : βιβλιοκριτική

Η οβιδιακή κοσμογονία

Μόνος Στεφανίδης

«Για της αγάπης τον καημό, αλίμονο, δεν βρίσκεται βοτάνι κι εκείνος που γιατρεύει αλλουνούς, τον εαυτό του δεν μπορεί να γιάνει» Οβίδιος, Απόλλων και Δάφνη, στ. 523-4.

> ο Θεόδωρος Δ. Μ Παπαγγελής Σώματα που άλλαξαν τη θωριά τους Διαδρομές στις Μεταμορφώσεις του Οβίδιου

Gutenberg, 2009 σ. 293, € 24

Είναι τοις πάσι γνωστό ότι οι Νεοέλλη­ νες διαβάζουν πρωτίστως και σχεδόν κατ’ αποκλειστικότητα στην τουαλέτα τους. Εκεί οφείλουν την, όποια, φιλο­ λογική τους παιδεία, εκεί και την εμ­ πνευσμένη χρήση της αρχαίας ημών γλώσσας. Επίσης η προφανής σχέση γραπτού λόγου και αποχωρητηρίου εν­ δεχομένως ν’ αποτελεί απάντηση, εν τοις πράγμασι, στον όγκο των προσφερομένων κατ’ έτος μυθιστορημά­ των, ου μην αλλά και στην ποιότητα αυτών. Βιβλία που γράφονται για να ξεχαστούν ακυρώνοντας έτσι την εξου­ σία της γραφής. Sancta sim plidtas. Να όμως ένα βιβλίο που αξίζει να δια­ βάσει κανείς οπουδήποτε χωρίς ντρο­ πές και να το ξαναδιαβάσει όποτε λι­ ποψυχεί εμπρός στην καθημερινή βία της συσσωρευμένης ανοησίας (οπτι­ κής ή φραστικής, πολιτικής ή «καλλι­ τεχνικής»). Ένα βιβλίο που συνοψίζει δεκάδες άλλα βιβλία, γραμμένα ή άγραφα, όπως επίσης και εικόνες, ιστορημένες ή μη. Ένα βιβλίο που αναφέρεται σ’ ένα βιβλίο-σταθμό, τόσο για τον ύστερο Μεσαίωνα και την πρώιμη Αναγέννηση όσο και για την εποχή της νεωτερικότητας. Η προσέγγιση του Θ.

Δ. Παπαγγελή στην οβιδιακή κοσμο­ γονία, παρότι επιλεκτική, έχει το χάρι­ σμα να μεταφέρει σχεδόν αδαπάνητο τον αισθητικό θησαυρό του πρωτοτύ­ που. Το βιβλίο του δεν είναι απλά φι­ λολογικό, ακαδημαϊκά μεταφραστικό, επαγγελματικά ερευνητικό πόνημα. Εί­ ναι προσπάθεια καμάτου αλλά και έμ­ πνευσης, αφοσίωσης αλλά και χαρί­ σματος. Μάθαμε οι ελληνόπαιδες εξ απαλών ονύχων να μισούμε τα λατι­ νικά του σχολείου -γιατί άραγε;- κι ας είναι το έτερο σκέλος μαζί με τ’ αρχαία ελληνικά του ευρωπαϊκού κόσμου (θρησκεία, δικαιοσύνη, φιλοσοφία, τέ­ χνη). Σταδιακά μάθαμε να μισούμε και τα ελληνικά και τους ελληνιστές και να εκτιμούμε την εκπαιδευτική διαδικασία μόνον όταν κάνουμε «καταλήψεις» ή δέρνουμε τους πρυτάνεις προς επίρρωσιν της ισχύος του ακαδημαϊκού ασύ­ λου. Τα γράφω αυτά γιατί ο Παπαγγελής είναι καθηγητής της λατινικής φι­ λολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπι­ στήμιο Θεσσαλονίκης και γιατί σε κάθε του εκδοτική απόπειρα έχει ως στόχο πρώτο τους φοιτητές του. Και σκέφτο­ μαι πω ς κάτι τέτοιο, ipso facto, θα λει­ τουργούσε ως αναίμακτη, πλην άκρως επιτυχής, επανάσταση. Αν δηλαδή οι δάσκαλοι έκαναν σωστά τη δουλειά τους διδάσκοντας και εμπνέοντας. Εφόσον στον τόπο αυτό έχουμε υπερεπάρκεια τραπεζιτών, εφοριακών, αοιδών της νύχτας που άδουν αηδίες, δημοσιογράφων που φλυαρούν σολοι-

κίςοντας στα μικρόφωνα ή τις οθόνες αλλά όχι και εμπνευσμένους δασκά­ λους. Το έλλειμμα αυτό είναι σοβαρό­ τερο από το δημοσιονομικό έλλειμμα. Κι ακόμη πιο σοβαρό είναι το γεγονός πω ς το συνειδητοποιούν ελάχιστοι. Ο Οβίδιος λοιπόν (43 π.Χ. -17 μ.Χ.), πε­ ρισσότερο και από τον Βιργίλιο, καθο­ δηγεί τον αρχαιόπληκτο κλασικισμό της Αναγέννησης και τροφοδοτεί με θέ­ ματα την ακόρεστα επιδεικτική και πληθωρική τέχνη του Μπαρόκ. Η οβιδιακή άνοιξη αρχίζει από τον 12ο αιώ­ να και κορυφώνεται το 16ο αιώνα μ.Χ. στις Poesie του Τισιανού· δηλαδή σ’ εκείνους τους πίνακες όπου η pittura και η poesis αμιλλώνται με τον ίδιο τρόπο που αμιλλώνται η Αρτεμις και η Καλλιστώ ή η Αφροδίτη και ο Ακταίων. Ηθικιστές διαβάζουν στον ερωτύλο Οβίδιο ηροοικονομήσεις της Παρθένου (στο πρόσωπο της Μύρρας) και του Χρι­ στού (στη θυσία της Ιφιγένειας). Περισ­ σότερα περί κρυμμένου νοήματος στο Ovide Moralise του 1305. Η Primavera λ.χ. του Μποτιτσέλι στηρίζεται θεματικά στους στίχους Per la Giostra του Πολιτσάνο, ο οποίος με τη σειρά του κοπιά­ ρει, ποιον άλλο, τον Οβίδιο. Αυτόν τον συγγραφέα - απολογητή της νέας, αυτοκρατορικής τάξης πραγμά­ των, μας γνωρίζει με θερμό τρόπο ο απολογητής των Σωμάτων που άλλαξαν τη θωριά τους επιλέγοντας αποσπάσματα-διαμάντια, όπως την συνταραχτικά αφηνιασμένη τροχιά του Φαέθοντα, ο οποίος πυρπολεί τις βουνο­ κορφές, βράζει τους πάγους στους πό­ λους και παρωθεί τον Νείλο να κρύψει τις πηγές του1 ενώ παράλληλα ο αναγνώστης-θεατής παρατηρεί με δέος και έκσταση μιαν ανυπέρβλητη περιγραφή του κοσμικού θόλου (περιγραφή που επηρεάζει ακόμα και τη βυζαντινή αγιο­ γραφία. Δες περισσότερα στο Ε. Gombrich, Symbolic Images τ ου 1972):

...Γκρεμίζεται ο Φαέθων στο κενό, οι φλόγες διαγουμίζουν τα μαλλιά του κατακόρυφο το βάρος τον τραβά, γράφει στον ουρανό τροχιά θανάτου καθώς τις νύχτες με αστροφεγγιά κά­ ποιος κοιτάει ψηλά το πεφταστέρι που μοιάζει να γλιστράει προς τη γη, μα αν έπεσε στ’ αλήθεια δεν το ξέρει... Τον δέχεται νεκρό ο Ηριδανός, αλαρ­ γινός στην πέρα οικουμένη και στου νερού τη δίνη ο ποταμός την καπνισμένη όψη του ξεπλένει. Τον μάζεψαν οι νύμφες σπλαχνικές, τον κήδεψαν κορμί μαζί και τέφρα σε τάφο τον απίθωσαν κι αυτά τα λίγα λόγια σκάλισαν στην πέτρα: ΕΔΩ Ο ΦΑΕΘΩΝ ΚΕΙΤΕΓΑΙ ΝΕΚΡΟΣ. ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΜΑ ΝΑ ΔΑΜΑ­ ΣΕΙ ΟΜΩΣ ΠΡΟΤΟΥ ΝΑ ΠΕΣΕΙ ΧΑΜΗΛΑ ΕΤΟΛΜΗΣΕ ΤΟΝ ΟΥΡΑΝΟ ΝΑ ΦΤΑ­ ΣΕΙ... Υψηλοτάτου επιπέδου μετάφραση που παραβγαίνει του Ιω. Γρυπάρη και που παραπέμπει στον άλλο υψιπέτη κλασικιστή της ποίησης μας όταν έγραφε: «Κι αν έπεσεν ο πτερωθείς και επνίγη... αφ’ υψηλά όμως έπεσεν...» Τέλος, ο συγγραφέας, χρησιμοποιών­ τας έξυπνους φραστικούς αναχρονι­ σμούς, όπω ς «άλλη έχει τα κέρατα κι άλλη τη χάρη» αναφερόμενος στην Ιώ και στην Ήρα, «κυνηγός που κυνη­ ΥΓ.: Ο ζωγράφος και γούσε μες τα δάση μια φορά» για τον βιογράφος ζωγράφων Karel Ακταίονα, «η πιο καλή υφάντρα είμαι Van M ander(i548εγώ» για την Αράχνη κ.λη. καθιστά το ι6ο6), ο λεγόμενος κείμενό του οικείο ακόμη και στο πιο και Βαζάρι του επιφυλακτικό ή αμύητο κοινό των νεΒορρά, στηρίζει οτέρων. Αυτή η ηθελημένη παραίτηση την «ερμηνεία» πάνω στη ζωγραφική της από όποιαν ακαδημαϊκή πόζα κάνει εποχής του αφενός την ηροσηάθειά του ακόμη πιο ευστη Βίβλο και ηρόσδεκτη. Προσωπικά θα ήθελα και αφετέρου στις το λατινικό κείμενο για να χαρώ πε­ Μεταμορφώσεις, ρισσότερο τις ευφυείς και εύρυθμες τις οποίες τοποθετεί δίπλα στην Ιλιάδα. λύσεις του μεταφραστή. Την επόμενη Σωστός!____________ φορά! 1

διβιβλιοκριτική

Το αίτημα περί του νοήματος της ύπαρξης

ΔημήπρηςΒ. Τριανταφυλλίδης

Στέλιος Ράμφος Νίτσε για καλό γούστο

Αρμός, 2009 σελ. 313, € 30

ένα Θεό που χο­ ρεύει» είναι αφιερω­ μένο το νέο φιλοσο­ φικό πόνημα του Στέλιου Ράμφου, μιας ατεντόρειας μα και ψύχραιμης φι­ λοσοφικής φωνής στο άνυδρο -δια­ νοητικά- τοπίο της εποχής μας. Ό πω ς αναφέρει και ο ίδιος στον πρό­ λογο του βιβλίου, «επέλεξα το Πέραν του καλού και του κακού και την Γε­ νεαλογία της ηθικής, επειδή ακριβώς τα βρίσκω πιο μεστά, πιο προκλητικά και πιο δύσκολα από όλα τα έργα του Νίτσε». Ο Ράμφος, ακολουθώντας τη σ κέψη του Νίτσε, αναρωτιέται αν όν­ τω ς μπορούμε να ζήσουμε χωρίς αλήθεια και ηθική, αν πρέπει να αρνηθούμε συνολικά αυτές τις θεμε­ λιώδεις αρχές του ευρωπαϊκού πολι­ τισμού για να τον σώσουμε. Σε μια εποχή γενικευμένης ανασφά­ λειας, αλλά και ευτέλειας, η φωνή του Ράμφου έρχεται να μας θυμίσει -και, γιατί όχι, να μας υποχρεώσει- πω ς θα πρέπει πάντα η καθοδηγητική αρχή του βίου να είναι η αναζήτηση της αλήθειας και της ηθικής. Στο βιβλίο αυτό δεν υπάρχουν εύκολες, κοινό­ τυπες και εύπεπτες απαντήσεις, οι οποίες, ίσως, θα κολάκευαν την φι­ λαυτία του απαίδευτου αναγνώστη. Α πεναντίας, ο σ υγγραφ έα ς θέτει αμείλικτα ερωτήματα αναφορικά με το ρόλο αλλά και την επίδραση της νιτσεϊκής σκέψης στη νεωτερικότητα. Παράλληλα, αναδεικνύει τη ση­

μασία που έχει η κριτική που άσκησε ο γερμανός στοχαστής στις αδυνα­ μίες των νεαρών δημοκρατιών της εποχής του, αποδίδοντάς τις στην κατάρρευση των ιεραρχικών συστη­ μάτων και ιδανικών. Και στο σημείο αυτό ο Ράμφος επισημαίνει κάτι που στον ίδιο τον Νίτσε παρέμεινε αδιά­ κριτο μέχρι το τέλος: τη διαφορά της πολιτικοκοινωνικής πραγματικότη­ τας από τον πνευματικό προσανατο­ λισμό της ύπαρξης. «Η πρώ τη χωρεί τον δεύτερο αρκεί να συνυπάρχουμε ελεύθεροι εν δικαιοσύνη- στον δεύ­ τερο μόνο του η δημοκρατία δεν βρί­ σκει κατάλληλο έδαφος». Σήμερα, όπου η ανθρωπότητα υηοχρεούται εκ των πραγμάτων να αναλογιστεί την μεταπολεμική της πο­ ρεία και να δώσει πειστικές απαντή­ σεις τόσο για την γενικευμένη κρίση όσο και για τον προσανατολισμό της στο μέλλον, ο φιλοσοφικός στοχα­ σμός του Ράμφου επαναφέρει στο προσκήνιο το αίτημα περί του νοή­ ματος της ύπαρξης στο «αδιέξοδο που συνιστά το αιώνιο “τώρα” του θέλω για το ατέρμονο “μετά” της θελήσεως». Συμφωνώντας ή διαφωνώντας, τόσο με το Νίτσε όσο και με την προσέγ­ γιση του Ράμφου, το μόνο σίγουρο εί­ ναι πω ς ο αναγνώστης θα προβλη­ ματιστεί, θα οργιστεί, θα εξεγερθεί και σε αυτό συνίσταται η μεγάλη προσφορά αυτού του βιβλίου. 1

Ανοιχτό εικονογραφημένο βιβλίο σε ηλεκτρονική έκδοση

http://www.openillustratedbook mela-florou.net Ένας Ιππότης ιης Λεγεώνας ιης Τιμής είναι εδώ της

Ζάννας Μελά-Φλώρου (κείμενο - εικονογράφηση)

ISBN: 978-960-92058-5-6 Copyright © 2009 Ζάννα Μελά-Φλώρου

m m να Βιβλίο γραμμένο με πολλή φαντασία και πλούσια διακοσμημένο με χρωματιστές εικόνες, ζωγραφισμένες, φωτογραφημένες και όχι μόνο, αλλά φτιαγμένες, «κατασκευασμένες», θα μπο­ ρούσε κανένας να πει, από την ίδια τη συγγραφέα - εικονογράφο, με μεράκι, πολύ μεράκι! Γωνίτσα γωνίτσα, εικονίτσα στην εικονίτσα, κόβοντας, «ράβοντας», προσαρμόζοντας φορέματα, παπούτσια, φτερά, μάτια, στόματα, θηρία, ασπίδες κι ό,τι άλλο περιλαμβάνει σαν περιεχόμενο αυτό το βιβλίο οφείλεται στην αγάπη με την οποία έν­ τυσε τη φαντασία της η Ζάννα και την πρόσφερε στα μάτια που θέλουν και μπορούν να την εκτιμήσουν. Το περιεχόμενο, πλούσιο σε υλικό, δίνει στον αναγνώστη «ερεθίσματα» για να του γεννηθούν ερωτηματικά και απο­ ρίες σε ποικίλα θέματα, ώστε να ψάξει πιο λεπτομερώς εκείνα που τον ενδιαφέρουν. Αν κανένας προσπαθούσε να κατατάξει αυτό το βιβλίο σε κάποια σειρά, πιστεύω πως θα το χαρακτήριζε κάτι σαν «Μικρή παραμυθένια Εγκυκλοπαίδεια», γιατί μ' έναν απλό, κατανοητό από το παιδί λόγο, το ταξιδεύει σε μαγικούς πλανήτες, σε χιονένια παλάτια αρκούδων και πιγκουΐνων και καταπράσινα παλάτια ζούγκλας, σε ονειρικά κάστρα, σε κρησφύγετα πειρατών απ' όπου δε λείπουν οι περιπέτειες, οι παγίδες, οι έξυπνες λύσεις στολισμένες με χιού­ μορ και ευαισθησία. Στη μικρή -χωρίς προσδιορισμένη εθνικότητα και πατρίδα- ηρωίδα οφείλεται το περιεχόμενο του βιβλίου -απόκτημα της ζωηρής της φαντασίας- που κατάφερε να το ζωγραφίσει με τα πιο λαμπερά χρώματά της και τις υπέ­ ροχες εικόνες της και να κερδίσει έτσι σ’ έναν Παγκόσμιο Διαγωνισμό Ζωγραφικής, πράγμα που της έδωσε τη δυνατότητα να κάνει αληθινό το όνειρό της: να γίνει Πρέσβειρα Καλής θέλησης και να πάρει και τον τίτλο του Ιπ­ πότη της Λεγεώνας της Τιμής, υπερασπιζόμενη πάντα τα δικαιώματα των παιδιών. Γιολάντα Πατεράκη, συγγραφέαε

Ζάννα Μελά Φλώρου, μας χάρισε το 2009 ένα καινούριο έργο, το «Ένας Ιππότης της Λεγεώνας της Τιμής είναι εδώ». Είναι ένα άριστα επιμελημένο βιβλίο, που περικλείει πρωτότυπες ταξιδιωτικές περιπέτειες. Η ηρωίδα, το Αγριμάκι αρχικά, γίνεται η Πριγκίπισσα Ζωγραφιά αργότερα. Το κορίτσι αυτό, έστω κι αν δεν είχε όνομα και ρίζες, ούτε οικογένεια δυνατή να το στηρίζει, εντούτοις οι δυσκολίες δεν το εμπόδισαν να προοδεύσει. Του­ ναντίον, αγωνίστηκε, έψαξε τη γνώση μέσα στα βιβλία, καλλιεργήθηκε πολιτιστικά με επισκέψεις στα μουσεία, κά­ νοντας ό,τι μπορούσε να εξελιχθεί σε άνθρωπο με ευγενικά ιδεώδη. Η μικρή πρωταγωνίστρια κρύβει σπουδαία ταλέντα, όπως να ζωγραφίζει εξαιρετικά. Πλάθει στο νου της ένα ονει­ ρεμένο νησί, όπου όλα τα παιδιά συμβιώνουν μέσα σε ζεστό περιβάλλον, έστω και χωρίς τους φυσικούς γονείς. Η επιμονή και η υπομονή της τη βοηθούν να κατακτήσει το σκοπό της ζωής της. Το κοινωνικό της έργο γίνεται πραγματικότητα και αναγνωρίζεται από την πολιτεία. Έτσι αποδεικνύει ότι οι αξίες δεν επηρεάζονται από το ποιος είσαι, αλλά από το αν δουλεύεις τίμια με αγάπη και σεβασμό προς τον συνάνθρωπό σου. Η πολυτάλαντη Ζάννα Μελά Φλώρου έγραψε ένα Βιβλίο που ξεχειλίζει τρυφερότητα για μικρούς, αλλά και για με­ γάλους. Η συγγραφέας μας δίνει ωραίες στιγμές. Ωραίες εικόνες. Ξυπνά ειρηνικά αισθήματα. Το νέο της βιβλίο, όπως και τα προηγούμενα, είναι όντως αξιόλογο για την πνευματική καλλιέργεια των παιδιών. Η εικονογράφηση έχει δουλευτεί με προσοχή και καλό γούστο από την ίδια τη συγγραφέα και καταξιωμένη ζω­ γράφο, που χρησιμοποίησε κολάζ, σε συνδυασμό με ηλεκτρονικές εικόνες. Αθηνά Μπίνιου, συγγραφέαε

δ : βι βλιοπαρουσίαση ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ

Πάσχα με τον Παπαδιαμάντη Ακρίτας, 2010 (επανέκδοση) σ. 124, € 5,50

ΞΕΝΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ

Μάρτα Σοφία Αγορά Μετάφραση: Ιφιγένεια Σταροποάλου - Θεοδώρα Δαρβίρη

ΠΟΙΗΣΗ

Ανθή Μαρωνίτη Κάπως έτσι Κέδρος, 2009 σ. 51, € 9,50

Ενάλιος, 2010, σ. 423, € 18

άντα υπάρχει μια αφορμή για να διαβάσει κάποιος Παπαδιαμάντη. Το Πάσχα είναι μία από αυτές. Τα τρία πασχαλινά διηγήμα­ τα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη που περιέχονται σε αυτό το βιβλίο δεν εκφράζουν μόνο το κλίμα των ημερών του Πάσχα, αλλά και μια ολόκληρη εποχή. Με το ύφος, τη γλώσσα και τις εικόνες μιας εποχής που έφυγε, αλλά δεν ξεχάστηκε. Γραμμένα από ένα συγγραφέα που βίωσε την αγιότητα των ημερών και την κατέγραφε με τον παραστατι­ κότερο τρόπο, διατηρούν ακόμη την επικαιρότητά τους. Ο ηθογρα­ φικός τρόπος των περιγραφών και η τραγικότητα των ηρώων είναι με­ ρικά από τα χαρακτηριστικά ενός συγγραφέα που ταυτίστηκε με την Ελλάδα και τις εικόνες της. Τα εορ­ ταστικά διηγήματα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη αποτελούν μία πο­ λύτιμη παρακαταθήκη για τους ση­ μερινούς αναγνώστες και τις επό­ μενες γενιές.

Π

[Γ. Ν.]

Αλεξάνδρεια του 4ου μ.Χ. αιώνα ήταν ένας τόπος θρη­ σκευτικών αναταραχών, όπου ο καινοφανής χριστιανισμός εκτόπισε τις αρχαίες παγανιστικές θρησκείες. Μέσα από αυτόν τον αναβρασμό, η Υπατία, μια από τις ελάχιστες γνω­ στές γυναίκες φιλοσόφους της ελ­ ληνιστικής εποχής, προσπαθεί να κατανοήσει το σύμπαν που παρα­ τηρεί και τους νόμους που το διέπουν. Η Μάρτα Σοφία συνθέτει την ιστορία μιας αξιοθαύμαστης γυναί­ κας μέσα από την αφήγηση ενός σκλάβου της που την αγάπησε ως γυναίκα και ως δάσκαλο. Τόσο η Υπατία όσο και ο Δάβος, ο αφηγη­ τής, είναι χαρακτήρες με τους οποί­ ους εύκολα ταυτίζεται ο αναγνώστης και το αίσθημα αυτό τον κάνει να εξεγείρεται απέναντι στο θρησκευ­ τικό φανατισμό. 'Οταν όμως διαβα­ στεί και η τελευταία σελίδα, μια πι­ κρή γεύση συνοδεύει τη συνειδητοποίηση ότι, παρόλη την επιστη­ μονική μας εξέλιξη, έχουμε παραμείνει παράλογα κωφοί στο συνάν­ θρωπό μας.

Η

[Δ. Κ.]

κτη συλλογή για την Ανθή Μα­ ρωνίτη, που εμφανίστηκε, «σαν έτοιμη από καιρό, σα θαρραλέα», στην ποίηση το 1997. Διακριτική, στοχαστική και χαμηλόφωνη, κινεί­ ται στην επικράτεια του προσωπικού, στον σκληρό πυρήνα του εσωτερι­ κού βίου. Σαν να αποθανατίζει τα ευ­ μετάβλητα γνωρίσματα ενός τοπίου, επιλέγει με προσοχή και φειδώ τα χρώματά της για να περιγράφει τις μυστικές διεργασίες του χρόνου και της ενδόμυχης καλλιτεχνικής δημι­ ουργίας. Συχνά με τη γραμματική της παραίνεσης, που όμως απευθύνεται και επιστρέφει στην ίδια την ποιήτρια, διατυπώνει επίπονο διαλογι­ σμό για τη φθορά των ανθρώπων που γερνούν, των αντικειμένων που παλιώνουν, των συναισθημάτων που αλλοιώνονται. Μπροστά στον κα­ θρέφτη, χωρίς αυταπάτες, αναθυμάται τη ζωή, βιώνει τη μοναξιά της «σκληρής ελπίδας» και αγωνιά για την τέχνη, νιώθοντας πιεστική την αναγκαιότητά της. Κατασταλάζει, όχι όμως χωρίς αδιάκοπη εσωτερική μάχη, και ασκείται τελικά στη σιωπή.

Ε

[Γ. Δ.]

ΠΟΙΗΣΗ Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη

Λονδίνο-Ιστανμπούλ Πόλις, 2009 σ. 72, € 10

ρώτη προσπάθεια της Κρυστάλλης Γλυνιαδάκη (γ. 1979), που έχει σπουδάσει φιλοσοφία, πο­ λιτική θεωρία και δημιουργική γρα­ φή στην Αγγλία. Ο τίτλος παρα­ πέμπει στα άκρα μιας διαδρομής, με τον πρόδηλο συμβολισμό της αντί­ θεσης, αλλά και της συνάντησης δύο κόσμων. Το μυστικό όμως κρύβεται στους ενδιάμεσους σταθμούς. Εδώ, λοιπόν, η Αθήνα, πανταχού παρού­ σα, λατρεμένη και μισητή, εδώ και τα νησιά του Αιγαίου, εδώ και άλλοι τόποι, γύρω και πέρα από τον παραθερισμό. Αυτό το σκηνικό, όμως, που όλο μετατοπίζεται, χρησιμεύει κυρίως για τη χαρτογράφηση ενός κόσμου συναισθημάτων κατά το μακρύ ταξίδι του έρωτα πάνω στο δύσβατο δρόμο μιας «αισθηματικής αγωγής». Σε μια σκληρή -αν και ελα­ φρώς αυτάρεσκη- αναμέτρηση με τον εαυτό της, επιθετική και συνά­ μα τρυφερή, με απροσποίητο παιχνίδισμα και αβίαστη προφορικότητα, η Γλυνιαδάκη συνθέτει μια συλλογή αναμφίβολα αξιοπρόσε­ κτη και ελπιδοφόρα.

Π

[Γ. Δ.]

...και ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα με θέμα την αρχαιότητα

^ α κ α λ ύ π τ ω την Αρχαία A y o fr ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

Στόχος μας η γνωριμία των παιδιών με την Αρχαία Αγορά, η κινητοποίηση των αισθήσεών τους και η αναβίωση του αρχαίου κόσμου μέσα από το παιχνίδι. Για περισσότερες πληροφορίες: www.akritas.net.gr και στο τηλέφωνο: 210-5245500, εσωτ. 502 Π. ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ - ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΚΡΙΤΑΣ Α.Ε.

•Τηλ.: 210-5245 500,210-5242 010,210-9314 968, 210-9334 554, fax: 210-9404 950 •Κατάστημα:'Στοά του Βιβλίου, Πεσμαζόγλου 5, 105 64 Αθήνα, τηλ.: 210-3247 678 •Υποκατάστημα: Αγίας Σοφίας 40, 546 22 Θεσσαλονίκη, τηλ.: 2310-241613 •E-mail: akritas@pkbooks.gr · www.akritas.net.gr

δ : βιβλιοπαρουσίαση ΜΕΛΕΤΗ

Ντέιβι Γουάιντερ Ο δικτυωμένος εαυτός, Ποιος πραγματικά είσαι on line; Μετάφραση: Βασίλειος Δρόλιας Τόπος, 2010, σ. 325, €17

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Oralie McAfee, Deborah J. Leong, Elena Bodrova

Βασικές αρχές της αξιολόγησης στην ηροσχολική αγωγή και εκπαίδευση Μετάφραση: Τίνα Πλυτά

ΔΙΑΤΡΟΦΗ Vernon Coleman

Τροφή για σκέψη Μετάφραση: Αρλα Φύτρου Μακρή, 2010 σ. 355, € 21

Παπαζήσης, 2010, σ. 156, € 13

Ο

ι φίλοι του διαδικτύου δεν χρειάζεται να δουν την ταινία

'Αβαταρ για να γίνουν κοινωνοί της

----δ μ> ο| δ

μυστικής σημασίας της; άβαταρ εί­ ναι γι’ αυτούς η ψηφιακή αναπα­ ράσταση που επιλέγουν για να απεικονίσουν τον εαυτό τους στην οθόνη. Ο Ντέιβι Γουάιντερ στο βι­ βλίο αυτό ασχολείται με το πραγ­ ματικό περιεχόμενο των εικονικών κόσμων, τους ανθρώπους που τους κατοικούν και τις ιστορίες τους. Είναι μια μελέτη για τις διαδικτυακές φυλές, τις τεχνολογικές δυνατότητες και ελευθερίες, τα κοινωνικά δίκτυα, τις «δεύτερες» ζωές, τις διαδικτυακές μοιχείες, τις παρεκτροπές της παιδοφιλίας και όλα τα φαινόμενα που σχετίζονται με αυτές. Ο συγγραφέας υποστη­ ρίζει ότι ο εικονικός εαυτός που φτιάχνεις είναι τελικά ο πραγμα­ τικός εαυτός σου. Μελέτη ριζο­ σπαστική που προσπαθεί να ει­ σάγει, αλλά και να φανταστεί ένα μελλοντικό κόσμο. [Γ. Ν.]

ι σύγχρονοι εκπαιδευτικοί προσχολικής αγωγής καλούνται να βοηθήσουν τους μαθητές τους, συχνά από πολύ νεαρή ηλικία, να αναπτυχθούν πνευματικά, κοινωνικά και συναισθη­ ματικά. Λαμβάνοντας uif όψιν το εύρος του διδακτικού αντικειμένου, καθίστα­ ται σαφής η ανάγκη για σφαιρική και εν­ δελεχή αξιολόγηση, η οποία όχι μόνο θα καταγράψει τις δεξιότητες που έχει κα­ τακτήσει το παιδί αλλά θα βοηθήσει στην αποτελεσματική επικοινωνία με­ ταξύ του σχολείου και του σπιτιού, κα­ θώς και στον έγκαιρο εντοπισμό τυχόν δυσκολιών που ενδεχομένως να αντι­ μετωπίζει ο μαθητής. Τα αξιολογητικά εργαλεία που έχει ο εκπαιδευτικός στη διάθεσή του είναι ποικίλα και πολυά­ ριθμα. Συνεπώς π επιλογή της κατάλ­ ληλης μεθόδου είναι μια διαδικασία που απαιτεί σύνεση και γνώση. Το πα­ ρόν βιβλίο αποτελεί ένα θαυμάσιο οδη­ γό για τους εκπαιδευτικούς που θέ­ λουν να δημιουργήσουν τις δικές τους διαδικασίες αξιολόγησης, μα και για εκείνους που απλώς θέλουν να μεγι­ στοποιήσουν την αηοτελεσματικότητα εκείνων που ήδη χρησιμοποιούν. [Δ. Κ.]

Ο

χοντας κατά νου τον ολοένα αυξανόμενο αριθμό παχύ­ σαρκων ατόμων στη χώρα μας, αναρωτιόμαστε τι είναι αυτό που χρειαζόμαστε για να μειώσουμε τον απειλητικό αυτό αριθμό. Ενα ακόμη βιβλίο για δίαιτα αδυνατί­ σματος; Ο Vernon Coleman υπο­ στηρίζει πως όχι. Αντιμετωπίζει τη διατροφή σφαιρικά, σαν ένα σύ­ νολο συνηθειών που επηρεάζονται από τις κοινωνικές και συναισθη­ ματικές συνθήκες, αλλά και από τον τρόπο που μάθαμε να σχετι­ ζόμαστε με το φαγητό ως παιδιά. Προτείνεται λοιπόν η κατανόηση των κινήτρων που κανονίζουν τις διατροφικές μας συνήθειες, ώστε στη συνέχεια, αν το εηιλέξουμε, να είμαστε σε θέση να τις αλλάξουμε. Αρωγός στην προσπάθειά μας αυτή, το βιβλίο προσφέρει πολύ αναλυτικά ποιοτικά στοιχεία δια­ φόρων τροφίμων, αναλύει συνή­ θειές μας, όπως η χρήση των μι­ κροκυμάτων, ενώ ένα απλό αλλά εκτενές ερωτηματολόγιο μας βοη­ θά να αντιληφθούμε με τρόπο διαφορετικό τη σχέση μας με την τροφή. [Δ. Κ.]

Ε

Οι Εκδόσεις Παπαζήση προτείνουν

Τοπία Ψυχής και Μύθοι Πολιτείας

Βασίλης Μεσολογγίτης

Το θεατρικό σόμπαν του Ιάκωβου Καμπανέλλη

0 λογοτέχνης, ο ηθοποιός, ο συνδικαλιστής Η ζωή και το έργο του

ΒΑΛ ΤΕΡ ΠΟΥΧΝΕΡ

X. ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΥ-ΒΑΣΙΑΑΚΟΥ

Παρουσίαση του εκτεταμένου θεατρικού έργου του Ιάκωβου Καμπανέλλη, μια Οδύσσεια με 41 σταθ­ μούς, με οδηγό τον μυθικό ηρώα του διαχρονικού Ελληνισμού, που συμπορεύεται νοερά με τον ίδιο τον σ υγγραφέα από το “Οδυσσέα γύρισε σ πίτι” (1952) ώς το “Τελευταία πράξη” (1997). Πρόκειται για μια πνευματική βιογραφία που αναδεικνύει την ιδιοπροσωπία του πολυγραφότατου συγγραφέα.

Στον παρόντα τόμο σκιαγραφείται η ζωή και το έργο του Βασίλη Μ εσολογγίτη, δημοσιογράφου, λογοτέχνη και ηθοποιού, προέδρου του Σωμα­ τείου Ελλήνων Η θοποιών για 15 χρόνια (1952 1967). Απο την εκτεταμένη λογοτεχνική του δη­ μιουργία παρουσιάζεται εδώ ανθολόγηση κειμέ­ νων του και κριτική αποτίμηση του έργου του.

Νικηταρά 2 & Εμμ. Μπενάκη, 106 78 Αθήνα

Ba Ε Κ Δ Ο Σ Ε Ι Σ Π Α Π Α Ζ Η Σ Η

Τηλ.: 2103838020,2103822496, Fax: 2103809150 site: www.papazisi.gr ♦ email: papazisi@otenet.gr

δ: αφιέρωμα

Κινέζικη λογοτεχνία Σ την Ελλάδα η Κίνα είναι μια άγνω στη και αρ κ ούντω ς εξωτική χώ ρα. Ελάχιστα πρά γμα τα ξέρ ο υ μ ε γι’ αυτήν και ακόμα πιο λίγα για τη λ ο γο τ εχ νία της. Η δη μοσ ιότητα στέκεται π ο λ λ έ ς φ ο ρ έ ς -κ α ι δικ α ίω ς- σ τ ο υ ς λ ο γ ο τ έ χ ν ε ς π ο υ αγω νίζονται για τη δημοκρατία σ ε αυτήν την χώ ρα. Και α υ το ύ ς μ ό ν ο ν γνω ρ ίζου μ ε, κυρίω ς μ έσ α απ ό μ εταφ ρ άσ εις. Α γ νο ο ύ μ ε τη μεγάλη π α ρ ά δ οσ ή της, ειδικά σ τη ν ποίη ση, ό σ ο και τ ο υ ς κ λασ ικ ούς λ ο γ ο τ έ χ ν ε ς π ο υ

δ

64 85

εξ α κ ο λ ο υ θ ο ύ ν να επ η ρ εά ζο υ ν την κινέζικη δημιουργία. Το μικρό αυτό αφ ιέρω μα σ την κινέζικη λογο τ εχ νία α κ ολου θεί την ιστορική εξέλιξη και απ οτελεί απ λώ ς ένα ένα υ σ μ α για να γνω ρ ίσ ο υμ ε λίγο κ αλύτερα τη μεγάλη κινέζικη π α ρ ά δο σ η .

Γράφουν και μιλούν οι: Rainier Lanselle, Noel Dutrait, Ελένη Καρρά, Δημήτρης a Τριανταφυλλίδης, Ζιανγκ Ρονγκ, Γιγέν Λι, Alex Basco

Κλασικό μυθιστόρημα στην Κίνα ταν ο δυτικός αναγνώ στης επι­ χειρεί να προσεγγίσει την κινε­ ζική λογοτεχνία σ την κλασική εποχή, δύσκολα μπορεί να αντιληφ θεί τη γλω σσολογική δυαδικότητα που την χαρακτηρίζει. Η κινεζική γ ρ α φ ή ο υ δέπ ο τε υ ιο θέτη σ ε τη μορφ ή ενός σ υσ τήματος φω νητι­ κών σημείων, δηλαδή μιας α λφ αβή­ του, ενώ την ίδια ώ ρα η γραπτή γλώ σσα κώ φ ευε πάντα στον πρ ο ­ φορικό λόγο. Τα γραπτά κείμενα αναφ οράς, από εκείνα τω ν κλασι­ κών, τω ν ιστορικών, τω ν μεγάλων δασκάλων και μέχρι τις διοικητικές αναφ ορές, την ποίηση ή την επι­ στολογραφία, συντάσσονταν σε μια γλώ σσα την οποία θα χαρακτηρί­ ζαμε «κλασική». Εηρόκειτο για έναν τεχνητό κώδικα, που χρησιμέυσε ω ς βάση για την πολιτιστική π αραγω γή πολλών χιλιετιών. Σταδιακά όμως, κάπου ανάμεσα στη δυναστεία των Τανγκ (618-907) και εκείνη τω ν Γιουάν (1279-1368), και με αφ ορμή τη βουδιστική διδασ καλία και την ανάγκη τη ς να απευθυνθεί στην καρδιά και την ψ υχή τω ν ανθρώ ­ πω ν, αφ ηγήσεις αλλά και θέατρο μπόρεσαν να αρχίσουν να γ ρ άφ ο ν­ ται σε μια γλώ σσα που αποτέλεσε τη δεύτερη ό ψ η τη ς π ροαναφερθείσας δυαδικότητας. Δ ημιουργήθηκαν έτσι δύο διακριτές γλώ σσες: η πρώ τη, η w enyan, ευγενής, μετέ­ φ ερ ε τα κλασικά ιδεώδη, και η δεύ ­ τερη, η baihua, δημ ώ δης και πάντα υποτιμημένη, υπήρξε η γλώ σσα της λογοτεχνίας και του θεάτρου. Χρησιμοποιώντας τον πρ οφ ορικό λόγο για τη μυθοπλασία, η δημώ δης

Ο

γλώ σσα έλαμψε κυρίω ς στη μετα­ φ ο ρ ά μυθικών αφηγήσεω ν και π ο ­ λεμικών άθλων. Εχοντας ξεφύγει από την εξιδανίκευση του κόσμου, όπω ς την αναπαριστά η γλώσσα των λογιών, η δημ ώ δης γλώ σσα αντικα­ τοπτρίζει, σε μεγάλο βαθμό, μια σύγκρουση. Έτσι, ω ς επικές διηγήσεις μάλλον, παρά ω ς μυθιστορήματα, θα μπο­ ρούσαμε να χαρακτηρίσουμε τα δύο μεγάλα γραπτά έργα που μας έρ ­ χονται από τον 14ο αιώνα, την Ιστο­ ρία των Τριών Βασιλείων (Sanguo yanyi) και το Περιθώριο ύδατος (Shuihu zhuan). Ε ντύπωση, κυ ρ ίω ς σ το δεύ τερ ο, προκαλεί τό σ ο ο έλεγχος τη ς πλο­ κής όσο και όλων τω ν χρωματισμών τπ ς δημ ώ δους γλώ σσας, για τον ο ποίο είχαν προλειάνει το έδα φ ο ς μια σ ειρά παραμυθάδω ν, κα θώ ς και η ν εόκοπη τό τε τέχνη του θεάτρου. Στην Κίνα, άλλωστε, μυθιστόρημα και θέατρο πήγαιναν πά ντα μαζί, τρ ο φ ο δο τώ ντας το ένα το άλλο ως π ρ ο ς τη θεματική του ς. Τα φ αντα­ στικά ή ιστορικά πρόσ ω πα τω ν δύο εκείνων μεγάλων έργω ν παραμέ­ νουν, ακόμα και σήμερα, βαθιά ρι­ ζω μένα στη συνείδηση τω ν Κινέζων. Όχι, όπω ς έχει ειπωθεί, σαν του ς ήρ ω ες του Δουμά ή του Ουγκώ, αλλά μάλλον κατ’ αναλογία π ρ ος τη βαθύτερη παρουσία που έχουν στο συλλογικό ασυνείδητο τα ομηρικά έπη. Στρατηγοί, θαρραλέοι ή πα ­ νούργοι πολεμισ τές δεν οφείλουν στα ιστορικά κείμενα στα οποία αναφέρονται, αλλά σ τις συγκεκρι­ μένες αφ πγήσεις, τη σ χεδόν θεϊκή

δ:αφιέρω μα

ΛάοΤσε (1899-1966)

||

υπόσταση που απέκτησαν στη συλ­ λογική μνήμη, πάνω και πέρα από την εποχή τω ν Τριών Βασιλείων (3ος αιώνας) στην οποία έςησαν. Οι 108 ήρω ες από το Περιθώριο ύδατος διακρίθηκαν, μες από τα Έλη των βουνών του Λιανγκ, όχι με βάση τα ιδανικά των λογιών αλλά, το αντίθετο, χάρη στη δράση, την προσωπική λάμψη, το σωματικό και ψυχικό σ θένο ς και την προκλητική το υ ς στάση απέναντι στην εξουσία. Τ ηλεόρα ση και κ ινημ ατο γρ άφ ος ανακυκλώνουν σ ήμερα την πλειάδα αυτή τω ν ηρώων, με τον ίδιο τρόπο που ο ινδικός κινηματογράφ ος σερ ­ βίρει συνεχώ ς και ποικιλοτρόηως στο κοινό του το υ ς ήρω ες από τα ινδικά έπη. Πάντως, μολονότι η δημώ δης γλώ σ­ σα δεν επρόκειτο, πριν από τον 20ό αιώνα και το κίνημα τη ς 4η ς του Μάη (1919), να υηοκαταστήσει την κλασική γλώ σσα ω ς βάση αναφ ο­ ράς του πολιτισμού, οι λόγιοι Κινέ­

ζοι αναγκάστηκαν, ήδη από την εποχή τη ς δυναστείας τω ν Μινγκ (1368-1644), να παραδεχτούν ότι το γραμμένο σε δημώ δη γλώ σσα μυθι­ στόρημα αποτελούσε τον πραγμα­ τικό εκπρόσω πο τω ν γραμμάτων τη ς εποχής. Η αηοδυνάμω ση της δυναστείας, οι σχέσεις κράτους και υπαλλήλων, τα προβλήματα δια­ φ θ ο ρ ά ς και π ρ οσ ω π ική ς ηθικ ής βρήκαν πρ όσ φ ορο έ δαφ ος στα μυ­ θιστορήματα, με πιο γνω στά έργα της περιόδου το Ταξίδι στη Δύση (Xiyouji , γύρω στο 1580), και το Jin Ping Mei (που γράφ τηκε γύρω στο 1590). Στο πρ ώ το, η ταοϊστική ηθική δίνει τον τόνο σε ένα ταξίδι όχι πλέον επικής αλλά εσω τερικής αναζήτησης, ενώ σ το δεύτερο οικο­ γενειακές έριδες, βίτσια και υ πόκο­ σ μος συνθέτουν μια «μοντέρνα» για την εποχή θεματολογία. Τα δυο αυτά έργα, μαζί με τα μεγάλα επικά μυθιστορήματα που προαναφέραμε, είναι γνω στά ω ς τα «τέσσερα με­ γάλα κλασικά μυθιστορήματα» της Κίνας. Εν τω μεταξύ, η δημ ώ δης γλώσσα κερδίζει έδαφ ος, με αποτέλεσμα, τον 17ο αιώνα, μια πληθώρα συγ­ γραφ έω ν να ξαναγράψει σε αυτήν κείμενα που είχαν γραφτεί αρχικά στην κλασική γλώσσα. Το συγκε­ κριμένο κίνημα ταυτίζεται σε με­ γάλο βαθμό με εκείνο των huaben, τω ν γραμμένων σε γλώ σσα δημώδη θρύλων, όπω ς εμφανίζονται στην ανθολογία τη ς εποχής με τίτλο Πα­

ράξενα θεάματα του σήμερα και του τότε (Jinqu qiguan). Με το τέλος τη ς δυναστείας των

Μινγκ και την αρχή της δυναστείας τω ν Τσινγκ (1644-1911), το παιχνίδι του περάσ ματος από τη λόγια στη δημ ώ δη γλώ σσα επεκτείνεται, ενώ το μυθιστόρημα προσλαμβάνει μια όλο και πιο έντονη ηθικοπλαστική διάσταση. Κι έτσι, στο τέλος του 19ου αιώνα, το «κουρασμένο» πια κινεζικό μυθιστόρημα θα χρειαστεί να ανατρέξει σε μοντέλα π ρ ο ερ χό ­ μενα από τη Δύση για να αναζω ο­ γονηθεί. Η επιθυμία τη ς σάτιρας δεν τολμά να περάσει το κατώφλι της παρωδίας, κι έτσι η λόγια παρουσία παραμένει κυρίαρχη ακόμα και στο διάσημο Αδιάκριτο χρονικό των μανδαρίνων (rulin waishi).

Το τελευταίο μεγάλο μυθιστόρημα που έχει να παρουσιάσει, πριν αρχί­ σει να παρακμάζει, η κλασική λογο­ τεχνία της Κίνας είναι το 'Ονειρο του Κόκκινου Περιπτέρου (honglou m eng), γνω στού και ω ς Η ιστορία μιας πέτρας (shitou ji), του Κάο Ξουεκίν. Το έργο αυτό γράφ τηκε κάπου μεταξύ 1749 και 1759 και αποτελεί, ακόμα και σήμερα, αντι­ κείμενο έντονου θαυμασμού και αγάπης από το υ ς Κινέζους. ■ Από άρθρο του Rainier Lanselle στο Magazine Litteraire, τεύχος 429. Απόδοση από τα γαλλικά: Ελένη Καρρά.

Κ ΙΝ Α -ΛΟ ΓΟ ΤΕΧΝ ΙΑ Οι μεγάλες ρήξεις του 2 0ού αιώνα

Μ

πορεί το κίνημα της 4ης Μάη του 1919 να μην είχε, αρχικά, καμία εμφανή σχέση με τη λογοτε­ χνία, τόσο όμως τα χρόνια που προηγήθηκαν όσο και εκείνα που ακολού­ θησαν σημαδεύτηκαν από το γνω­ στό, στην ιστοριογραφία της κινεζι­ κής λογοτεχνίας, ω ς «Κίνημα για το νέο πολιτισμό». Στόχος του, να βγει η Κίνα από την πολιτιστική παρακμή και αρτηριοσκλήρωση. Οι κινέζοι δια­ νοούμενοι των αρχών του 20ού αιώ­ να εναντιώνονται τόσο στον κομφουκιανισμό (καθώς, ω ς ιδεολογία του κράτους, καταπνίγει κάθε προσπά­ θεια εκσυγχρονισμού) όσο και στην κλασική γλώσσα, στην οποία δύσκο­

λα έχει πρόσβαση ένας πληθυσμός στην πλειονότητά του αναλφάβητος. Πολλοί νέοι διανοούμενοι σ τρέφ ον­ ται πρ ο ς τις ιδεολογίες που έφταναν στην Κίνα μέσω Ιαπωνίας -αναρχία, σοσιαλισμό, μαρξισμό- ενώ ο Χου Σι, επιστρέφοντας από τις ΗΠΑ όπου έμεινε από το 1910 μέχρι το 1917, ζη­ τεί την εγκατάλειψη της κλασικής γλώσσας, της w enyan, πρ ος όφελος της δημώδους γλώσσας, της baihua. Ετσι, οι αξίες αντιστρέφονται, η κλασι­ κή γλώσσα, η οποία χρησίμευε παρα­ δοσιακά στη διάδοση των ηθικών κα­ νόνων, χάνει την πρωτοκαθεδρία, και η πεζογραφία, που δεν αντιμετωπι­ ζόταν παρά ως απλό μέσο ψυχαγω-

NoelDutrait

δ:αφ ιέρω μα

δ

68

ο§

ο|

γίας, αναλαμβάνει τώρα τη διάδοση των νέων ιδεών και την αφύπνιση του κριτικού πνεύματος. Το Κίνημα για το νέο πολιτισμό οδηγεί σε μια λογοτεχνι­ κή άνθηση, από την οποία ξεχωρίζουν, ενδεικτικά, τα έργα των Λου Σουέν (1881-1936), Λάο Τσε (1899-1966), Μπα Κιν (1904-2005), Τσεν Τσονγκ Γουέν (1902-1988), Γιου Ντα Φου (1896-1945), Μάο Ντουν (1897-1981). Ο Λου Σουέν, ένας από τους μεγαλύ­ τερους συγγραφείς του 20ού αιώνα, προοριζόταν για γιατρός. Κατά τη διάρκεια του ρωσο-ιαπωνικού πολέ­ μου, όμως, κι ενώ σπούδαζε ιατρική στην Ιαπωνία, παρακολούθησε μια ταινία με την εκτέλεση ενός συμπα­ τριώτη του, η οποία τον έκανε να συ­ νειδητοποιήσει, όπω ς είπε, ότι η θε­ ραπεία του πνεύματος ήταν πιο επεί­ γουσα από εκείνη του σώματος. Εγκατέλειψε λοιπόν την ιατρική, στρά­ φηκε στην πεζογραφία και έγραψε, το 1918, το έργο ορόσημο για τη νέα κινεζική λογοτεχνία, το Ημερολόγιο ενός τρελού (εμπνευσμένο από τον Γκόγκολ). Στο έργο αυτό καταγγέλλει την παραδοσιακή κοινωνία της Κίνας, ενώ προτρέπει: «Σώστε τα παιδιά!» Το 1937 η Ιαπωνία εισβάλλει στην Κίνα. Οι συγγραφείς θέτουν τις πένες τους στην υπηρεσία της αντίστασης και της πατρίδας, ενώ η ελπίδα που γεννιέται με τη Μεγάλη Πορεία των κομμουνιστών και την επικράτησή τους, το 1949, οδηγεί σε αναδιάρθρω­ ση, μεταξύ άλλων, και του λογοτεχνι­ κού τοπίου. Οι συγγραφείς υπαλληλοποιούνται και, ακολουθώντας το σο­ βιετικό μοντέλο, οργανώνονται στην Ένωση Συγγραφέων της Κίνας, ενώ

από το 1949 έως το 1966 ακολουθούν μια ομοιόμορφη πολιτική γραμμή σο­ σιαλιστικού ρεαλισμού και επαναστα­ τικού ρομαντισμού. Μετά το 1966 όμως, η Πολιτιστική Επανάσταση τους στέλνει όλους, πιστούς στο κόμ­ μα και μη, στις φυλακές ή στην επαρ­ χία για αναμόρφωση. Κάποιοι, όπω ς ο Λάο Τσε, αυτοκτονούν, ενώ άλλοι θα γράψουν, πολύ αργότερα, γι’ αυτά τα σκοτεινά χρόνια. Το 1976 ο θάνατος του Μάο Τσε Τουνγκ και η φιλελευ­ θεροποίηση που επιφέρει ο Ντενγκ Χσιάο Πινγκ χαλαρώνουν τη λογοκρι­ σία και επιτρέπουν στους Κινέζους να έρθουν σε επαφή με την ξένη λογο­ τεχνία. Στις αρχές της δεκαετίας του ’80 ο μελλοντικός νομπελίστας Γκάο Ξιν Γιόν δημοσιεύει ένα μικρό εγχειρί­ διο με τίτλο Πρώτο δοκίμιο πάνω στην

τέχνη του σύγχρονου μυθιστορήμα­ τος, προκαλώντας μια μεγάλη συζήτη­ ση γύρω από το ρεαλισμό και τον μο­ ντερνισμό στη λογοτεχνία. Ο ασκός του Αιόλου είχε ανοίξει και καμία προ­ σπάθεια ελέγχου δεν μπορούσε πια να ξαναφέρει τους συγγραφείς στις προ­ ηγούμενες ημέρες της λογοκρισίας και της προπαγάνδας. Η ποίηση υπήρξε η πρώτη που απο­ τόλμησε μεγάλες ρήξεις με το παρελ­ θόν. Μια ολόκληρη γενιά ανθρώπων που είχαν σταλεί στην επαρχία για ανα­ μόρφωση την χρησιμοποίησε για να εκφράσει την οργή, την απογοήτευση και τις ελπίδες της. Στη συνέχεια εμ­ φανίστηκαν τα λεγάμενα «έργα-ουλές», στα οποία καταγγελλόταν η κα­ κομεταχείριση που είχαν υποστεί χι­ λιάδες άνθρωποι στα χρόνια της Πολι­ τιστικής Επανάστασης. Συγχρόνως,

Αφίσα κινέζικης προπαγάνδας, 1974 την εποχή της κριτικής προς τονΛινΠ ιάοκαιτον Κομφούκιο.

και σε αντίδραση προς όσους στρέ­ φονταν προς τη Δύση, δημιουργήθηκε ένα κίνημα «αναζήτησης των ριζών», με τη μελέτη σε βάθος του κινεζικού πολιτισμού και των στοιχείων του. Η τελευταία μεγάλη ρήξη ήταν η σφαγή στην πλατεία Τιενανμέν το 1989. Πολλοί συγγραφείς εγκαταλεί­ πουν την Κίνα ή, αν διαμένουν στο εξωτερικό, αποφασίζουν να μην επι­ στρέφουν. Εκείνη την εποχή οι εκδο­ τικοί οίκοι της Ταϊβάν αναλαμβάνουν να εκδώσουν τους συγγραφείς της διασποράς, εξασφαλίζοντας στους εξόριστους ένα αναγνωστικό κοινό σ το νησί και στις περιοχές του πλα­ νήτη όπου ομιλείται η κινέζικη γλώσ­ σα, μέχρι την ανάπτυξη του Ίντερνετ

και τη διάδοση, μέσω αυτού, των έρ­ γων τους σε ολόκληρο τον κόσμο. Οι επιπτώσεις όμω ς ακόμα κι απ’ αυ­ τήν τη ρήξη σταδιακά αμβλύνθηκαν και πολλοί εξόριστοι επέστρεψ αν στην πατρίδα τους, όπου και ξανάρ­ χισαν να εκδίδουν. Από ρήξη σε ρή­ ξη, πάντω ς, η κινεζική λογοτεχνία διέσχισε τον 20ό αιώνα παράγοντας αριστουργήματα, ενώ συνεχίζει να δί­ νει πρω τότυπες απαντήσεις στα με­ γάλα ερωτήματα του σύγχρονου αν­ θρώπου. ■ Από άρθρο του Noel Dutrait στο Magazine Litteraire, τεύχος 429. Απόδοση από τα γαλλικά: Ελένη Καρρά.

δ:αφ ιέρω μα

K IN A - Σ Υ Γ Χ Ρ Ο Ν Η Λ Ο ΓΟ Τ Ε Χ Ν ΙΑ AlexBasco

Η κινέζικη λογοτεχνική ζωή παραμένει εν πολλοίς άγνωστη στη Δύση, αν και σιγά-σιγά όλο και περισσότερα βιβλία μεταφράζονται σε ευρωπαϊκές γλώσσες, λόγω των αυξανόμενων διασυνδέσεων με την Κίνα στο πλαίσιο της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας και μέσω επιδοτούμενων μεταφράσεων. Τζια Πίνγκγα ανακηρύσσεται σ ταθερά ανάμεσα σ το υς δ ημ ο­ φ ιλέστερους συγγραφ είς στην Κίνα. Τα περισ σότερα έργα του αναδεικνύουν το χάσμα μεταξύ τη ς αστι­ κής και της αγροτικής Κίνας και δια­ δραματίζονται στην παρηκμασμένη πόλη Σιαν, παλαιό πρω τεύουσα της δυναστείας Τανγκ, και στα περί­ χω ρά της. Το βιβλίο του Τζια Εγκαταλελειμμένη πρωτεύουσα απαγο­ ρεύτηκε λόγω τω ν σεξουαλικών π ε­ ριγραφών του και τα επόμενα 16 χρόνια, μέχρι τη νόμιμη επανέκδο σ ή του, κυκλοφ ορούσε αποκλει­ στικά σε π αράνομες εκδόσεις. Ό ταν οι προσ δοκίες που δημιουργεί η ανάπτυξη τη ς Κίνας παραμένουν χω ρίς αντίκρισμα, ο Τζια πα ρακο­ λουθεί τις διαφ ορετικές αντιδρά­ σ εις τω ν χαρακτήρω ν του -ε ίτε αυ­ τοί επιδιώκουν να εδραιω θούν στην πνευματική ζωή τη ς χώ ρ ας είτε να γίνουν «άρχοντες τω ν σκουπιδιών» στις νέες μεγαλουπόλεις, ό πω ς στο μυθιστόρημα Ευτυχισμένος. Ο Χαν Ν τονγκ άρχισε τη λογοτε­ χνική του πορεία ω ς πειραματικός ποιητής προτού στραφ εί σ το δοκί­ μιο, το μυθιστόρημα και το διήγημα. Προτιμά το ν απλό τρ ό π ο γραφ ής και αντιτίθεται στην εμπορευματο-

Ο

δ

70 ο§

ποίηση τη ς λογοτεχνίας και το κομ­ ματικό λογοτεχνικό κατεσ τημένο τη ς Κίνας. Το προσω πικό του ύ φ ος, χιουμοριστικό ή σ οβαρό, λυρικό ή λιτό αναλόγω ς, αναγνω ρίστηκε με τη βράβευση του μυθιστορήματος του Εξόριστος! το 2003. Ο Λι Ερ έχει εκδώσει πέντε συλλογές διηγημάτων, δύο μυθιστορήματα και περισσότερα από 50 διηγήματα και νουβέλες. Έχει απήχηση στην πα­ τρίδα του, τα έργα του εμφανίζονται στα κυριότερα λογοτεχνικά περιο­ δικά της χώ ρας και η κριτική έχει ασχοληθεί με τους διακειμενικούς και υφολογικούς πειραματισμούς του. Στο μυθιστόρημα Αλήθεια και πα­ ραλλαγές αναζητάει την «αλήθεια» για την τύχη τού -μ η υ παρκτούεθνικού ποιητή Χου Μαν μέσω ψεύ­ τικων εγγράφων, αρχειακού υλικού και συνεντεύξεων, ενώ και οι τρεις κεντρικοί αφηγητές είναι αναξιόπι­ στοι. Η ιστορία διαπερνά την Κίνα από τα χρόνια του εμφυλίου μέχρι τις μέρες μας και εξετάζει το θέμα της ιστορικής αλήθειας. Συμπτωματικά, αυτό είναι το πρώ το μυθιστόρημα του Λι Ερ, όπω ς ήταν το Σπίτι από φύλλα το πρώ το βιβλίο του Μαρκ Ντανιελέφσκι, το οποίο χρησιμοποι­ ούσε αρκετές από τις ίδιες μεθόδους.

Λιου Τζενγούν, τιμώμενο πρόσωπο στη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου της Φραγκφούρτης 2009

Η Τσεν Ραν θεωρείται μία από τις σημαντικότερες γυναικείες φ ω νές στη σύγχρονη κινέζικη λογοτεχνία. Ανάγκασε τη λογοτεχνική κοινό­ τητα τη ς Κίνας να θυμηθεί ότι οι γυ­ ναίκες μπορούν να είναι εξίσου ικα­ νές συγγραφ είς και οδήγησε σε αύ­ ξηση τω ν βιβλίων από γυναίκες συγ­ γραφείς, αλλά και με γυναικείους κύριους χαρακτήρες. Είναι μία από τις λίγες συγγραφείς που αυτοχαρακτηρίςονται φ εμινίσ τρ ιες και η γραφ ή τη ς είναι συχνά πειραματική, εξερευνώ ντας τη σχέσ η του υποκει­ μενικού με το αντικειμενικό. Το ψυ­ χολογικό της μυθιστόρημα Μια ιδιω­ τική ζωή την καθιέρωσε στο συγ­ γραφικό στερέωμα.

Ο Λιου Τςενγούν, τιμώμενο π ρ ό­ σω πο στη Διεθνή Έ κ θεση Βιβλίου της Φ ραγκφ ούρτης 2009, γράφει για την αστική ζωή. Είναι πολυγραφ ό τατο ς και τα βιβλία του έχουν με­ ταφ ραστεί στα αγγλικά, τα γαλλικά, τα γερμανικά, τα ιαπωνικά, τα κο­ ρεάτικα και έχουν μεταφ ερθεί στον κινηματογράφο. Έ χει βραβευτεί για τα διηγήματά του που περιγράφουν τη ζω ή στις κρατικές εταιρείες και τον γραφειοκρατικό μηχανισμό της Κίνας. Το πιο διάσημο του έργο, Με λένε Λιου Γουετζίν, είναι η ιστορία ενός εργοδηγού, ο οποίος χάνει την τσάντα που περιέχει όλα τα υ πάρ­ χοντά του. 'Οταν την ξαναβρίσκει, ανακαλύπτει πω ς δεν είναι η δική

Τα στοιχεία που παρουσιάζονται ελήφθησαν από τους συγγραφείς που παρουσιάστηκαν στη Διεθνή'Εκθεση Βιβλίου της Φραγκφούρτης το 2009 (τιμώμενη χώρα η Κίνα) και από το site προώθησης της κινέζικης λογοτεχνίας Paper Republic.

δ:αφ ιέρω μα

Σενγκ Κεγί, νεότερη πεζογράφος που δίνει έμφαση στις συνθήκες ζωής των γυναικών.

1 δ

72 8>

του τσάντα και το περιεχόμενό της θα τον μπλέξει στις πολιτικές μηχα­ νορραφ ίες τη ς ελίτ του Πεκίνου. Η Σενγκ Κεγί ανήκει στις εξέχουσες νέες συγγραφ είς τη ς Κίνας. Είναι γνώ στρια τω ν λεπτών ψυχολογικών και κοινωνικών αποχρώ σεω ν και δεν φοβάται να πειραματιστεί με το ύφ ο ς και τη σ υγγραφική φ ω νή της. Μ ετανάστευσε σε νεαρή ηλικία από την ύπαιθρο στη Σενζέν π ρ ος ανα­ ζήτηση εργασίας, όπου βίωσε την α προσχεδίαστη αστικοποίηση της π εριοχής και τη σ υγκρότηση των μεταναστευτικών κοινοτήτων. Στο πρώ το τη ς μυθιστόρημα, Βόρεια κορίτσια, αντλεί από τις εμπειρίες τη ς για να διηγηθεί την ιστορία της Χονγκ, μιας εργάτριας που μόλις έχει μεταναστεύσει στη Σενζέν. Ο συνεκτικός ιστός τη ς το πικής κοι­ νωνίας αλλάζει βίαια και το στήθος της Χονγκ ανοίγει κάποιες πόρ τες και την καθιστά ταυτόχρονα αντι­

κείμενο της περιφ ρόνηση ς τω ν κα­ τοίκων. Τελικά όμως, ενώ ο περίγυ­ ρός τη ς αποδέχεται τη λογική της ήσ σονος προσπάθειας, η σ υγγρα­ φ έα ς μεταβάλλει το σ τήθος της Χονγκ σε σ ύμβολο της ζω τικότητας τη ς ηρω ίδας και τη ς απ όφ ασής της να α κολουθήσει τις προσω πικές της αρχές. Ο Μο Γιαν είναι ένα ς από του ς πιο η ολ υμ ετα φ ρα σ μ ένους Κινέζους συγγραφ είς. Συγκαταλέχθηκε αρ ­ χικά στο λογοτεχνικό κίνημα της δε ­ καετίας του 1980, το οποίο επιζη­ τούσε την επανασύνδεση με τη λο­ γοτεχνική παράδοση, αλλά σύντομα ξέφ υγε από τα όριά του, υπογρά­ φ οντας πολλά φιλόδοξα μυθιστορή­ ματα, με έμφ αση στις περιγραφ ές και ευρεία θεματολογία. Ο Μο Γιαν αξιοηοιεί την ιστορία, το φ αντα­ στικό στοιχείο και το παράλογο για να αφηγηθεί ιστορίες από την κινέ­ ζικη ζωή. Ο Σου Τζετσέν θεωρείται ένας από του ς ανερχόμενους σ υγγραφ είς της Κίνας και έχει κερδίσει αρκετά βρα­ βεία για νέου ς λογοτέχνες. Έ χει κ ά­ νει μεταπτυχιακό στην κινέζικη λο­ γοτεχνία και γράφει σ το ηαλαιότερο λογοτεχνικό περιοδικό τη ς Κίνας, τη Λαϊκή Λογοτεχνία. Γράφει για τους απόκληρους τη ς κινέζικης κοινω­ νίας -πλ α νόδιους ηω λητές cd, ερ ­ γάτες που μεταναστεύουν στις π ό ­ λεις π ρ ος εύρεση ερ γα σ ία ς- και π ε­ ριγράφει τους καθημερινούς τους αγώ νες λιτά και ρεαλιστικά, με ένα ορισμένο υποδόριο χιούμορ. Εχει γράψει τρία μυθιστορήματα και μια συλλογή διηγημάτων. 1

Η λογοτεχνία της Κίνας στην Ελλάδα ίναι τόσο μακρινός, γεωγραφικά, μα και τόσο κοντινός ο πολιτι­ σμός της Κίνας. Ανέκαθεν στον ελλαδικό χώρο το ενδιαφέρον για τη χώρα αυτή της Ανατολής ήταν αυξη­ μένο. Άνθρωποι, ιδέες, εμπορεύματα, μύθοι και παραδόσεις, ασκούσαν μια σαγήνη, μια γοητεία, μια έλξη και πολλοί προσπάθησαν να βρουν κοινά σημεία, παράλληλες διαδρομές και σημεία ταύτισης με το λαό και τον πολιτισμό της Κίνας. Αρχής γενομένης από τις δύο τελευ­ ταίες δεκαετίες του 20ού αιώνα και μέχρι σήμερα, η Κίνα αναδύεται ω ς η νέα υπερδύναμη του πλανήτη. Οι ρυθμοί της οικονομικής της ανάπτυ­ ξης, σε συνδυασμό με ένα πολιτικό μοντέλο που όμοιο του δεν υπάρχει πουθενά στον κόσμο, η χώρα αυτή συγκεντρώνει τα βλέμματα της παγ­ κόσμιας κοινής γνώμης, η οποία πα­ ρακολουθεί εντυπωσιασμένη τα επι­ τεύγματα αυτού του ιδιόρρυθμου και αχανούς κράτους.

Ε

Μια πρώτη γνωριμία με την Κίνα Υπό την αιγίδα της UNESCO κυκλο­ φόρησε το πολύτιμο βιβλίο του γνω­ στού ακαδημαϊκού και συγγραφέα Ρόμπερτ Τεμπλ Η ιδιοφυής Κίνα.

3.000 χρόνια επιστημών, ανακαλύ­ ψεων και εφευρέσεων (Κασταλία, 2007, μτφ.: Ιωάννης Νάκος). Εικονο­ γραφημένη έκδοση όπου παρουσιά­ ζονται οι εκατό κινεζικές πρωτιές στα πεδία της γεωργίας, της αστρονο­ μίας, της μηχανικής, των μαθηματι­

κών, της ιατρικής, της μουσικής, των φυσικών επιστημών, των μεταφο­ ρών, της τεχνολογίας και των πολε­ μικών εφαρμογών. Η έκδοση είναι οργανωμένη ανά πεδίο, εφεύρεση και ανακάλυψη, ώστε να είναι εύκολη η χρήση της. Το βιβλίο Τα εβδομήντα θαύματα της Κίνας, που έγραψε μια ταλαντούχα ομάδα διακεκριμένων ειδικών από την Ασία και τη Δύση υπό την εποητεία του Jo n ath an Fenby, είναι γε­ μάτο με θαυμάσιες φωτογραφίες και παρέχει μια χωρίς ταίρι παρουσίαση αυτής της απέραντης και αινιγματι­ κής χώ ρας με την οποία σήμερα ασχολείται όλος ο κόσμος. Το βιβλίο κυκλοφόρησε στα ελληνικά το 2007 σε μετάφραση του Δ. Γεδεών από τις εκδόσεις Βασδέκη και δίνει απαντή­ σεις με μια σειρά διαφωτιστικών πα­ ρουσιάσεων, που κυμαίνονται από τα φυσικά θαύματα των βουνών και των ποταμών μέχρι την Οδό του Μετα­ ξιού και τα άγρια ζώα και από τις τέ­ χνες και τα μεγάλα μνημεία του πα­ ρ ελθόντος ώ ς τις λαμπρές πόλεις του σήμερα. Από τα πρώ τα βιβλία του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα που έχουν ω ς αντικείμενο την Κίνα είναι το Η Κίνα έξω από τα τείχη του Πέτρου Χάρη (Εστία, 1979), στο οποίο ο συγγρα­ φέας, πέρα από τις ταξιδιωτικές του αναμνήσεις, καταθέτει και μια σειρά, προφητικών θα λέγαμε σήμερα, σκέ­ ψεων, αποτέλεσμα των παρατηρήσεών του. Μέσα από τις σελίδες του βιβλίου αυτού ο αναγνώστης έρχεται σ’ επαφή με το νέο κομμουνιστικό καθεστώ ς που προέκυψε μετά τον Β’

Επιμέλεια: ΔημπτρηςΒ. Τριανταφυλλίδης

Τα εβδομήντα θαύματα της Κίνας

Βασδέκη. 2007

Κινέζικη Κουζίνα

Μοντέρνοι Καιροί, 2009

δ:αφιέρω μα

Παγκόσμιο πόλεμο, αλλά και τις με­ γάλες αλλαγές που συντελέσθπκαν στπ χώρα αυτή μετά τπν Πολιτιστική Επανάστασπ τ π ς δεκαετίας του ’60.

Στους δρόμους της Κίνας. Βήματα και ιστορήματα μας ξεναγεί π Λολίτα

δ 74

Γεωργίου (Πατάκπς, 2006). Πρόκει­ ται για ένα βιβλίο που γεννήθηκε μετά από κάποιες πολυήμερες περι­ πλανήσεις στην Κίνα και γράφτηκε με τον αφηγηματικό λόγο του ξενα­ γού που πολλά είδε, περισσότερα έψαξε και τώρα θέλει να τα μοιραστεί με όσους ταξιδεύουν νοερά σε μα­ κρινούς προορισμούς. Γιατί, σύμ­ φωνα με τη συγγραφέα, «η Κίνα είναι σίγουρα μια χώρα όπου το περα­ σμένο και το μελλοντικό, το γκρίζο και το χρυσοκόκκινο, το ονειρικό και το πραγματικό συνυπάρχουν και μα­ γεύουν». Τέλος, τη δική του εμπειρία από ένα ταξίδι στην Κίνα μεταφέρει μέσα από τις σελίδες του βιβλίου του Πολιτι­ στική Οδύσσεια στην Κίνα το 1994 ο Νίκος Α. Σταθάκης (Εστία, 1994), όπου περιγράφει το ταξίδι του, τις συναντήσεις που είχε στη μακρινή αυτή χώρα, αλλά και τα συναισθή­ ματα που του γεννήθηκαν, ύστερα από πρόσκληση της κινεζικής κυ­ βέρνησης.

Η σκέψη της Κίνας στο διάβα των αιώνων Οι σχολές φιλοσοφικής σκέψης της Κίνας από την αρχαιότητα μέχρι σή­ μερα ήταν και είναι πάντα σ το στενό κύκλο ενδιαφερόντων των ανθρώ­

πων της Δύσης. Το ενδιαφέρον αυτό, τα τελευταία χρόνια, είναι ιδιαίτερα αυξημένο, λόγω της οικονομικής επιρροής που ασκεί η Κίνα στο διε­ θνές εμπόριο. Ολοένα και περισσό­ τεροι άνθρωποι θέλουν να κατανοή­ σουν τον τρόπο σκέψης των κατοί­ κων αυτής της χώρας, με αποτέλε­ σμα η ελληνική βιβλιογραφία να εμ­ πλουτίζεται συνεχώς είτε με έργα ελλήνων συγγραφέων είτε με μετα­ φράσεις έργων που συγκέντρωσαν πάνω τους το ενδιαφέρον αναγνω­ στών άλλων χωρών. Δύο πολύ ενδιαφέροντα βιβλία πα­ ρουσίασαν οι εκδόσεις Οδυσσέας με τίτλο Κινέζικη σοφία (μτφ.: Αννα και Δημήτρη Παυλάκη, 2005) τα οποία περιλαμβάνουν το μεν πρώτο 164 πα­ ροιμίες και μία ευχή, το δε δεύτερο 165 παροιμίες και μία ευχή, θέλοντας να μυήσουν τον έλληνα αναγνώστη στη λαϊκή κινέζικη σοφία. Από τις ίδιες εκδόσεις κυκλοφορεί το βιβλίο της Τζαν Τζιε Α ς μην ξεχνάνε την αγάπη (μτφ.: Τρισεύγενη Παπάίωάννου, 2008), το οποίο διαπραγμα­ τεύεται τη θέση της γυναίκας στον άγνωστο μέχρι σήμερα για εμάς πο­ λιτισμό της Κίνας. Πρόκειται για επτά διηγήματα από την αιρετική και πιο διάσημη συγγραφέα της Κίνας. Κεί­ μενα διορατικά, γεμάτα λυρισμό και ευαισθησία, αποτελούν σημείο ανα­ φ οράς στη σύγχρονη κινεζική λογο­ τεχνία, παρά το γεγονός ότι δέχθη­ καν σκληρή κριτική από την εξουσία όταν πρωτοκυκλοφόρησαν. Συνεχίζοντας τις π ρ οσ πάθ ειες γνω ­ ριμίας με την αρχαία κινεζική φ ιλο­ σ οφική σκέψ η, οι εκδόσεις Οδυσ-

σέας, με τα δύο βιβλία το υ ς, Κομφούκιος Ανάλεκτα (μτφ: Μαρία Γεω ρ γοπούλου, 2004) και Χαν Φέι Τζου Τα κείμενα (μτφ: Δ ημήτρης Π αυλάκης, 2004) επιχειρούν, με το μεν π ρώ το, να δώ σουν σ τον έλληνα αναγνώ στη μια καλή εισ αγω γή στη σ κέψ η του μεγάλου δασκάλου, η οποία σ υνοδεύετα ι από διευκρινι­ σ τικές σημειώ σ εις πο υ β οηθούν σ την καλύτερη κα τανόηση τη ς φ ι­ λοσοφ ικ ής πα ρ ά δο σ η ς τη ς Κίνας, με τ ο δε δεύ τερ ο , να τ ο ν φ έρ ο υν σ’ επα φ ή με ένα λαμπρό πα ράδειγμα τη ς αρχαία ς κινεζικής φ ιλοσοφ ία ς, όπου περιέχονται οι υ πο δείξεις του Χαν Φέι Τζου για τη φ ύση και την άσ κησ η τη ς εξουσίας. Το αυξημένο ενδιαφέρον των ανα­ γνωστών για την επιρροή που άσκη­ σαν οι αρχαίοι κινέζοι στοχαστές και, ιδίως, ο Κομφούκιος, φαίνεται από την επιτυχία του βιβλίου της Γιου Νταν Δρόμοι της ευτυχίας. Ο Κομ­ φούκιος στη ζωή μας σήμερα, που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Κέ­ δρ ος (μτφ.: Α νδρέας Λυμπερόπουλος, 2009), το οποίο στηρίζεται στο υλικό μιας σειράς εκπομπών πάνω στα Ανάλεκτα του Κομφούκιου που παρουσίασε η συγγραφέας στην κρα­ τική τηλεόραση της Κίνας. Με τη συγκριτική προσέγγισης της κινεζικής και ελληνικής φιλοσοφίας καταπιάνεται η Μαριάννα Μπενετάτου στο βιβλίο της Πέρα από τον οριενταλισμό των εκδόσεων Κονιδάρη (2007), ένα έργο το οποίο παίρ­ νει τις αποστάσεις του από την επι­ κρατούσα αντίληψη δύο διαφορετι­ κών και συχνά αντίθετω ν πολιτι­

σμών, της Δύσης και της Ανατολής, και προσεγγίζει με κριτική διάθεση την κινεζική φ ιλοσοφία της ζω ής και την αρχαία ελληνική φιλοσοφία της γνώσης. Σκοπός του είναι η διερεύνηση και η συνειδητοποίηση των νοηματικών συνηθειών και τω ν π ρ ο­ τύπων που σ υνετέλεσαν στη διαμόρ­ φ ωση αυτών των φιλοσοφικών πα­ ραδόσεων. Από τις ίδιες εκδόσεις κυκλοφορεί το βιβλίο των S teven Shankm an και S tephen D urrant με τίτλο Η σειρήνα και ο σοφός (μτφ.: Μαρία Σκούρα, 2002). Στο εν λόγω έργο οι συγγρα­ φ είς πα ραθέτουν μια εστιασμένη σύγκριση ανάμεσα σε επιλεγμένα έργα από την αρχαία ελληνική και την κινεζική λογοτεχνία από τον 8ο έω ς τον 2 ο π.Χ. αιώνα. Πιστεύουν ότι όσο οι άνθρωποι θα γνωρίζουν το πα­ ρελθόν τους, ιδιαίτερα αν λάβει κα­ νείς υπόψη του τις σύγχρονες συν­ θήκες συνεργασίας αλλά και αντα­ γωνισμού μεταξύ Α νατολής και Δύ­ σης, η σύγκριση ανάμεσα σ τους δύο πολιτισμούς θα παραμείνει ένα ακα­ ταμάχητο και σπουδαίο αντικείμενο μελέτης, αφού τόσο η κινεζική όσο και η ελληνική κουλτούρα είναι εξαι­ ρετικά πολύπλοκες και αποτελούνται από διαφορετικά και κάποιες φ ορές αντικρουόμενα στοιχεία. Με την αγωνιώδη προσπάθεια της κι­ νεζικής αυτοκρατορίας να βγει έξω από τα όρια της αχανούς της χώρας ασχολείται το βιβλίο του Γκάβιν Μένζις Η Κίνα ανακαλύπτει τον κόσμο (μτφ. Νίκος Π απαδάκης - Μαρτίνο Κόφφα, Ψ υχογιός, 2004). Ο συγγρα­ φ έας ακολουθεί την πορεία του κινε-

Γιου Νταν Δρό μ οι της ευτυχίας

Κέδρος, 2009

Μαριάννα Μπενετάτου Πέρα από τον ο ριενταλισμό

Κονιδάρη, 2007

δ:αφ ιέρω μα

ζικού στόλου το 1421 και παρουσιά­ ζει τα στοιχεία που συγκέντρωσε, εμ­ πλουτίζοντας τπν αφ ήγπσή του με περιγραφές κινέζων εξερευνπτών και ευρωπαίων θαλασσοπόρω ν, καθώς και με κα τατοπιστικούς για τπν εποχή τους χάρτες. Η Συγκριτική ιστορία Ελλάδος - Κίνας του Δπμήτρπ Κιτσίκπ, που κυκλοφο­ ρεί από τις εκδό σεις Η ρ όδοτος (2007) είναι ένα ιδιαίτερα σπμαντικό β οήθπμα για εκείνους που ενδιαφέ­ ροντα! για τπ μελέτπ των ιστορικών διαδρομών των δύο αυτών χωρών. Γλώσσα αιχμπρπ, ιδέες πρω τότυπες και μακριά από ακαδπμαϊσμούς, προ­ τάσεις ρπξικέλευθες αποτελούν τπν πεμπτουσία αυτού του έργου. Έ να βιβλίο «αιρετικό», που δεν μπορεί να αφήσει ασυγκίνπτο κανέναν αναγνώ­ στη, ανεξάρτητα από το αν συμφω ­ νεί ή διαφωνεί με τις απόψεις του συγγραφέα. Από τπ σύγχρονπ όμως ελλπνική βι­ βλιογραφία δεν θα μπορούσε να λεί­ πει π βιογραφία του ανθρώπου που δπμιούργπσε τπν Κίνα του 21ου αι­ ώνα -κ α ι αυτός δεν είναι άλλος από τον Μάο Τσε Τουνγκ, τπν άγνωστπ ιστορία του οποίου προσπαθούν να διπγπθούν π Γιουνγκ Τσανγκ και ο Τζον Χαλλιντέι, στο ομώνυμο βιβλίο τους που κυκλοφορεί από τις εκδό­ σεις τπ ς Εστίας (μτφ.: Καλλιόππ Καρούση, 2007). Μέσα από τις σ ελίδες του ογκωδέστατου αυτού βιβλίου ο αναγνώ στης μαθαίνει άγνωστες πτυ­ χ ές τπ ς βιογραφίας μιας από τις πλέον αμφιλεγόμενες προσωπικότη­ τες όχι μόνο τπ ς Κίνας αλλά και ολόκλπρου του κόσμου. Κ αρπός δεκαε­

τούς έρευνας, κατά κύριο λόγο σε αρχεία απόρρπτα μέχρι πρόσφατα, και πλούσιο σε ανέκδοτες μαρτυρίες, το βιβλίο διαβάζεται σαν αφήγπμα φ ρίκπς και σαν εγχειρίδιο πολιτικής φιλοσοφίας. Τέλος, παρόλο που γράφτπκε πριν από σαράντα και πλέον χρόνια, το Θέατρο της Κίνας του Τάκη Μουζενίδη που κυκλοφορεί από τις εκδό­ σεις Πλέθρον (2006), διατηρεί το εν­ διαφέρον του ω ς «κατατοπιστικό» εγχειρίδιο, αλλά και ω ς ντοκουμέντο ή μαρτυρία των οραμάτων μιας επο­ χή ς που χαρακτπρίζεται από τπν αναζήτπσπ νέων ππγών έμπνευσπς και αγάππ για τπ γνώσπ. Στο βιβλίο αυτό ο Τάκπς Μ ουζενίδπς λειτουργεί ω ς «ξεναγός» των αναγνωστών του στον «άγνωστο» κόσμο του κινεζι­ κού θεάτρου, παραδοσιακού και σύγ­ χρονου. Πρόκειται για ένα βιβλίο «αγάππς, εκτίμπσπς και θαυμασμού» πρ ος έναν κόσμο ομότεχνό του, μια μαρτυρία ενός «λάτρπ», ενός σεμνού υππρέτπ του θεάτρου.

Η σύγχρονη Κίνα και ο ρόλος της στον κόσμο Ο Erik Izraelewich, βαθύς γνώ στης των αλλαγών που συντελούνται στο σ ύγχρονο κόσμο, αφού είναι αρχισυντάκτπς τπ ς γαλλικής οικονομικής εφ πμερίδας Les Echos, στο βιβλίο του Οταν η Κίνα αλλάζει τον κόσμο (μτφ: Γεώργιος Καρανάσιος, Καστα­ λία, 2005) διαπραγματεύεται τόσο τις αλλαγές στπν αχανή χώ ρα όσο και τπν επιρροή που ασκούν οι αλλαγές

αυτές στον υπόλοιπο κόσμο. Ενδια­ φέρουσα προσέγγισα τπς νέας θέσπς και του νέου ρόλου που καλείται να διαδραματίσει π Κίνα στπ σύγχρονο παγκοσμιοποιπμένπ εποχή. Με εισαγωγή του γνωστού Ignado Ramonet, επιμέλεια τπ ς Βάλιας Καϊμάκη και μετάφρασπ των Χάρπ Λογοθέτπ και Βασίλπ Παπακριβόπουλου, κυκλοφόρπσε στα ελλπνικά από τις εκδόσεις Σαββάλας (2006) μια συλλογή άρθρων που γράφτπκαν για τπν Le Monde Diplomatique. Οι συγ­ γραφείς των άρθρων αυτών, εγνω­ σμένος επιστπμοσύνπς, προσεγγί­ ζουν το «φαινόμενο Κίνα» μέσα από ενότητες όπω ς π «Αναγέννπση» και «Μια κοινωνία σε μετάλλαξα», προ­ σπαθώντας να ιχνηλατήσουν τόσο το πρόσφατο παρελθόν όσο και τις μελ­ λοντικές εξελίξεις στη χώρα του Κομφούκιου και το Μάο Τσε Τουνγκ, κα­ θώ ς επίσης και τους παράγοντες εκείνους που την καθιστούν σήμερα υπερδύναμπ. Η Stephanie Bessiere στο βιβλίο της

Η Κίνα om v αυγή του 21ου αιώνα (μτφ.: Σταυρούλα Τσόγκα, Κέδρος, 2007) προσπαθεί να βρει απαντήσεις σε ερωτήματα όπω ς το πώ ς επήλθε το κινεζικό οικονομικό θαύμα και το ποιες μπορεί να είναι οι φιλοδοξίες της ηγεσίας του Πεκίνου για τον 21ο αιώνα. Η συγγραφέας είναι νομικός, διπλωματούχος του Κέντρου Διπλω­ ματικών και Στρατηγικών Σπουδών στο Παρίσι και μέσα από τις εμπει­ ρίες της επιδιώκει να ενημερώσει τον αναγνώ στη για τον αινιγματικό εταίρο και απρόβλεπτο ανταγωνιστή στη διεθνή σκηνή, την Κίνα, ο ρόλος

της οποίας δημιουργεί ανάμικτα συ­ ναισθήματα αβεβαιότητας, ανησυ­ χίας και, συνάμα, αισιοδοξίας στους παρατηρητές. Ο H arry G. Gelber, μέσα από τις σε­ λίδες του βιβλίου του Κίνα, ο δράκος της Ασίας (μτφ.: Βαγγέλης Κατσάνης, Ψυχογιός, 2009), απευθύνεται στο μέσο αναγνώστη δίνοντάς του μια σφαιρική εικόνα τη ς ιστορίας της Κί­ νας, από τις εισβολές των καβαλά­ ρηδων των στεπών, γύρω στο 200 π.Χ., ώ ς τη μογγολική Αυτοκρατορία του Τζένγκις Χαν, από την άφιξη του Μάρκο Πόλο έως του Πολέμους του Οπίου, και από την κομμουνιστική επανάσταση του 1949 έω ς τα γεγο­ νότα της πλατείας Τιενανμέν το 1989. Με χάρτες και αρχειακές φωτογρα­ φίες, καθώς και με μια σειρά από πί­ νακες με επεξηγηματικά στοιχεία για βασικά θέματα, αυτό το έργο του Χάρι Γκέμπλερ δίνει μια σαφή και λε­ πτομερή εικόνα των σχέσεων της Κί­ νας με τον υπόλοιπο κόσμο. Από τη σειρά των εκδόσεων Καστα­ λία «Γνώσεις του 21ου αιώνα» κυ­ κλοφορεί το βιβλίο των Cyrille J.-D. Ja v a ry και Alain W ang Η νέα Κίνα, ο πλούτος είναι δόξα (μτφ.: Ελένη Τσερεζόλε, ειδική έκδοση για την εφ η­ μερίδα Ελευθεροτυπία, 2007), μέσα από τις σελίδες του οποίου οι δύο ει­ δικοί στη σύγχρονη Κίνα δίνουν χρή­ σιμες συμβουλές και μαρτυρίες για τη βαθιά κατανόηση αυτού του τε­ ράστιου λαού, χωρίς ωστόσο να απο­ κλείουν την κριτική. Αποτελεί ενδια­ φέρον ερέθισμα για όσους θέλουν να γνωρίσουν το νέο αυτό γίγαντα της εποχής μας.

Κομφούκιος Ανάλεκτα

Οδυσσέας, 2004

Harry G. Gelber Κίνα, ο δράκος της Α σ ία ς

Ψυχογιός, 2009

δ:αφιέρω μα

Η κινέζικη λογοτεχνία

ϋ

Μακραίωνη η λογοτεχνική παράδοση της Κίνας. Σημαντική η συμβολή της στην παγκόσμια λογοτεχνία ανά τους αιώνες. Ένας από τους αρχαιότερους πολιτισμούς της οικουμένης διαθέτει γραπτή παράδοση πολλών δεκάδων αιώνων και αποτελεί αντικείμενο θαυμασμού αλλά και μελέτης από τους δυτικούς αναγνώστες. Τα τε­ λευταία χρόνια στη χώρα μας παρατηρείται έντονο και αυξημένο εκδο­ τικό και αναγνωστικό ενδιαφέρον, πράγμα που είχε ω ς αποτέλεσμα την κυκλοφορία πολλών και αξιόλογων λογοτεχνικών βιβλίων. Η Anchee Min είναι γνω στή στο ελ­ ληνικό αναγνωστικό κοινό με δύο βι­ βλία της που κυκλοφόρησαν από τις εκδόσεις Γκοβόστη. Το Η τελευταία αυτοκράτειρα (μτφ.: Άγγυ Βλαβιανού, 2004), διαπραγματεύεται την ιστορία της τελευταίας αυτοκράτειρας της Κίνας, μιας γυναίκας με τε­ ράστια εξουσία και αμφιλεγόμενη προσωπικότητα, η οποία μέχρι σή­ μερα θεωρείται επικίνδυνη, διεφθαρ­ μένη, σαγηνευτική και αδίστακτη δο­ λοφόνος. Στο Μαντάμ Μάο (μτφ. Γ. Α. Γεωργίου, 2003) η συγγραφέας σ το αισθησιακά φορτισμένο αυτό μυθιστόρημα ζωγραφίζει με λεπτό τρόπο το ζωντανό πορτρέτο μιας γυ­ ναίκας, από τις πιο εντυπωσιακές μορφές του 20ού αιώνα. Η Μαντάμ Μάο, που είναι γνωστή διεθνώς ω ς ο «ασπροκόκαλος δαίμονας», φιλό­ δοξη, εκδικητική και ανελέητη, στην προσπάθειά της να διαδεχτεί στην εξουσία τον σύζυγό της οδήγησε

εκατομμύρια ανθρώπους στο θά­ νατο. Οι Αγριόκυκνοι της Γιουνγκ Τσανγκ, (μτφ.: Καλλιόπη Καρούση, Εστία, 2007) συνδυάζουν τις προσωπικές αναμνήσεις της συγγραφέως από την Κίνα, όπου έζησε ώ ς τα 26 της χρό­ νια, με ένα υλικό 60 απομαγνητοφωνημένων ωρών με προφορικές αφη­ γήσεις της μητέρας της. Η συγγρα­ φ έας αποδίδει την οξεία μνήμη της μητέρας της στις φ οβερές ανακρί­ σεις στις οποίες την υπέβαλαν ως ύποπτη για αντεηαναστατική δράση. Την είχαν ανακρίνει περί τα δεκα­ πέντε διαφορετικά πρόσωπα που την πίεζαν να θυμηθεί λεπτομερώς οτι­ δήποτε είχε κάνει ή πει. Το αυτοβιογραφικό αυτό βιβλίο καταγράφει τη ζωή τριών γενεών κινέζων γυναικών πριν και μετά την Πολιτιστική Επα­ νάσταση του Μάο, διατρέχοντας έτσι εκατό χρόνια από την πρόσφατη ιστορία της Κίνας. Η Νταϊαν Γουέι Λιανγκ γεννήθηκε στο Πεκίνο το 1966, τη χρονιά που ξεκινούσε η Πολιτιστική Επανά­ σταση, και πέρασε αρκετά από τα παιδικά της χρόνια σε στρατόπεδα εργασίας με τους γονείς της, σε μια απομακρυσμένη περιοχή της Κίνας. Στη δεκαετία του ’80, ενώ φοιτούσε στο Πανεπιστήμιο του Πεκίνου, συμ­ μετείχε στο φοιτητικό δημοκρατικό κίνημα, με συνέπεια να αναγκαστεί να φύγει από την Κίνα και να συνε­ χίσει τις σπουδές της στις ΗΠΑ. Το Κινέζικο πετράδι (μτφ.: Νίνα Μπούρη, Πατάκης, 2007) είναι μια συναρ­ παστική κατάδυση στη ζωή των με­ γάλων σύγχρονων αστικών κέντρων

τη ς Κίνας. Η ζω ντανή πένα τη ς Λιανγκ αιχμαλωτίζει τη βιασύνη και την τύρβη του Πεκίνου, από τα άθλια καταγώγια και τα φ τηνά εστιατόρια ώς τη μεγαλοπρέπεια της Α παγο­ ρευμένης Πόλης, φωτίζοντας με εν­ τυπωσιακή ενάργεια την ταραγμένη σχέση μεταξύ του βίαιου κομμουνι­ στικού παρελθόντος της μαοϊκής Κί­ νας και του καπιταλιστικού παρόν­ τος. Στο μυθιστόρημα Πεταλούδα από χαρτί (μτφ.: Νίνα Μπούρη, Πατάκης, 2008) η συγγραφέας βυθίζει τον αναγνώστη σε έναν κόσμο με ελάχιστες δυτικοκεντρικές αναφο­ ρές, διαπραγματευόμενη την ιστορία δύο ανθρώπων που βρέθηκαν στη δίνη των ιστορικών γεγονότων, ενός πολιτικού ακτιβιστή, ο οποίος μετά την αποφυλάκισή του πηγαίνει στην πρω τεύουσα προκειμένου να αντι­ μετωπίσει τους προσωπικούς του δαίμονες, και μιας νεαρής κοπέλας που προσπαθεί να ικανοποιήσει τις προσδοκίες της οικογένειάς της δια­ τηρώντας γραφείο ντετέκτιβ σε μια χώρα όπου οι ιδιωτικές έρευνες είναι παράνομες. Ο Gao Xingjian, βραβευμένος με το Νόμπελ το 2000, είναι μυθιστοριογρ άφ ος, θεατρ ικ ό ς σ υγγραφ έα ς, σκηνοθέτης, κριτικός της λογοτε­ χνίας και ζω γράφος. Γεννήθηκε το 1940, φοίτησε σ το Ινστιτούτο Ξένων Γλωσσών του Πεκίνου. Το 1982 προκάλεσε μεγάλη συζήτηση για το μον­ τερνισμό και το ρεαλισμό στην τέχνη και ειδικότερα στη λογοτεχνία της Κίνας. Το 1987 εγκαταστάθηκε ως πολιτικός πρόσφ υγας στο Παρίσι. Εκεί έγραψε πολλά θεατρικά έργα

που ανέβηκαν σ ε σ κηνές σε όλο τον κόσμο, ενώ παράλληλα συνέχισε τη λογοτεχνική και ζωγραφική του δρα­ στηριότητα. Στο μυθιστόρημά του Το βιβλίο ενός άντρα μόνου (μτφ. Γιάννης Καυκιάς, Λιβάνης, 2002) διαπραγματεύεται το θέμα της φυγής και τπ ς μοναξιάς ενός άντρα απέ­ ναντι στα διλήμματα της ζωής. Ο Pham Q uat Xa έχει βραβευτεί από τη Γαλλική Ακαδημία (ποίηση, 1993), την Εταιρεία Γάλλων Ποιητών (1992) και την Nouvelle Pleiade. Το βιβλίο του Το όνειρο μιας πεταλούδας (μτφ.: Γιάννης Καυκιάς, Λιβάνης, 2000) είναι ουσιαστικά μια αλληγο­ ρία, ένα παραμύθι για μεγάλους, όπου ο κεντρικός ήρωας, ένας καλ­ λιτέχνης -ζω γρ άφ ο ς, γλύπτης, ποι­ ητής, μουσικός- είναι μεγαλοφυής αλλά λίγο αφηρημένος, δημιουργεί το χώ ρο και το χρόνο και πλάθει τον άνθρωπο. Από τεμπελιά όμως επι­ νόησε το σύστημα της μετενσάρκωσης για να μην πάνε στράφι οι ψυχές και αναγκαστεί να συλλάβει άλλες, μα και από συμπόνια, για να μην πε­ ριπλανιούνται σαν τις άδικες κατάρες. Η Μιαν Μιαν, γεννημένη στη Σαγκάκη το 1970, σε μια οικογένεια δια­ νοουμένων, γράφει από τα 17 της χρόνια. Το 1997 εκδίδει στο Χονγκ Κονγκ μια συλλογή από νουβέλες με τον τίτλο Λαλαλά, που γνωρίζει αμέ­ σω ς την αποδοχή κοινού και κριτι­ κών, αλλά επισείει τπ μήνι της λογο­ κρισίας. Στο μυθιστόρημα Καρδιά από ζάχαρη (μτφ.: Κρίστυ Κουνινιώτη, Λιβάνης, 2002) η συγγραφέας χρησιμοποιεί τις λέξεις σαν εξωτικά

Γιουνγκ Τσανγκ Οι Αγριόκυκνοι Εστία, 2007

Anchee Min Η τελευταία αυτοκράτειρα Γκοβόστη, 20 04

δ:αφιέρω μα

δ

80 8>

λουλούδια, τα οποία είναι επικίνδυνα αλλά και πανέμορφα. Η πρωίδα του βιβλίου αποφασίζει να φύγει από τπ γενέτειρά τπς. Στπν καινούργια τπς ζωή θα συναντήσει έναν κιθαρίστα, θα τον ερωτευτεί παράφορα και θα τον ακολουθήσει τυφλω μένο από το πάθος της. Θα μοιραστούν κοινούς φίλους, κοινές εμπειρίες, την κοινή τους αγάπη για τη μουσική. Οι χωρι­ σμοί και οι επανασυνδέσεις που θα ακολουθήσουν θα τους σημαδέψουν για πάντα. Ετσι σκιαγραφεί τη νέα γε­ νιά της Κίνας, η οποία στο δρόμο για τον εκσυγχρονισμό χάνει τα πατροπαράδοτα σημεία αναφοράς και προ­ σπαθεί να κερδίσει το χαμένο χρόνο. Το Ζιανγκ Ρονγκ είναι ψευδώνυμο του Λου Τζιανμίν, ο οποίος γεννή­ θηκε το 1946 στο Πεκίνο και είναι κ α θηγη τής πανεπιστημίου. Μέχρι π ρότινος ελάχιστοι γνώριζαν την ταυτότητα του συγγραφέα, αφού λόγω των πολιτικών του πεποιθή­ σεων οι κινεζικές αρχές δεν θα επέτρεπαν να εκδοθεί μυθιστόρημα με το πραγματικό του όνομα. Είχε φ υ­ λακιστεί δύο χρόνια για το ρόλο του στην εξέγερση των φοιτητών στην πλατεία Τιενανμέν, ενώ ακόμη και σήμερα απαγορεύεται να διδάξει στο πανεπιστήμιο. Το Τοτέμ του λύκου (μτφ.: Χρύσα Θ. Μπάνιά, Ψυχογιός, 2008) είναι το πρώ το του βιβλίο. Βα­ σίζεται στις εμπειρίες που έζησε όταν εργάστηκε εθελοντικά στις στέ­ πες της Εσωτερικής Μογγολίας κατά τη διάρκεια της Πολιτιστικής Επανά­ στασης, όπου ανακαλύπτει έναν κό­ σμο που δεν είχε ποτέ του φ αντα­ στεί: μια ειδυλλιακά απλή ζωή βασι­

σμένη στην αιώνια μάχη μεταξύ λύ­ κων και ανθρώπων, σ’ ένα συνεχή αγώνα για επιβίωση. Ο Ντάι Σούτζι γεννήθηκε στην Κίνα το 1954 και σπούδασε κινηματο­ γράφο. Το 1984 κατέφυγε στη Γαλ­ λία, αφού πρώτα, τα χρόνια 1971-74, είχε «αναμορφωθεί» στην πατρίδα του. Εχει γυρίσει τρεις ταινίες μεγά­ λου μήκους. Το Ο Μπαλζάκ και η Κι­ νέζα μοδιστρούλα (μτφ.: Εφη Κορό­ μηλά, Ω κεανίδα, 2000) είναι το πρώ το του μυθιστόρημα και γνώρισε τεράστια εκδοτική επιτυχία. Στις αρ­ χές της δεκαετίας του 1970 δύο νέα παιδία, ο Λουό και ο Ντάι, στέλνον­ ται, όπω ς εκατοντάδες χιλιάδες νεα­ ροί «διανοούμενοι», στις εσχατιές της κινεζικής επαρχίας προκειμένου να «αναμορφωθούν» πλάι στους υγι­ είς και αδιάφθορους χωρικούς. Μεγαλωμένοι μέσα στην πνευματική ένδεια της Πολιτιστικής Επανάστα­ σης, αδαείς για τα πάντα, αν και γό­ νοι επιστημόνων, οι δύο φίλοι θα με­ τατρέψουν την εξορία σε μια πλούσια εμπειρία, χάρη στον Μπαλζάκ και στη μοδιστρούλα. Χάρη στο βιβλίο και τον έρωτα. Η Κίνα όμως αποτελεί πηγή έμπνευ­ σης και για τους δυτικούς συγγρα­ φείς. Μια από αυτές, η Μορίν Λίντλεϊ, γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Σκωτία. Έ χει δουλέψει ω ς φωτογράφος, αντικέρ και σχεδιάστρια ρούχων και έχει παρακολουθήσει μαθήματα ψυ­ χοθεραπείας. Το Πετράδι της Ανατο­ λής (μτφ.: Εφη Καλιφατίδη, Ωκεα­ νίδα, 2008) είναι το πρώ το της μυθι­ στόρημα. Η πρωίδα του βιβλίου είναι η κόρη της τελευταίας παλλακίδας

του πρίγκιπα Σου, ένα ατίθασο κορί­ τσι. Βασισμένο στην αληθινή ιστορία της Γιοσίκο Καβασίμα, το μυθιστό­ ρημα αφηγείται την περιπετειώδη ζωή μιας Κινέζας ηριγκίπισσας που έγινε ανελέητη γιαπωνέζα κατάσκο­ πος. Ρωσία 1928. Η Ρωσική Επανάσταση βρίσκεται στο α πόγειό τη ς και η αριστοκράτισσα Βαλεντίνο καταφεύγει μαζί με το κοριτσάκι της, τη Λίντια, στην Κίνα. Οι σ υνθήκες της ζω ής τους εκεί είναι τρισάθλιες και για να μπορέσουν να επιβιώσουν η Λίντια αρχίζει να κλέβει. Οταν χάνεται ένα βαρύτιμο κολιέ με ρουμπίνια, ο Τσανγκ Αν Λο, ένα ωραίο παλικάρι και ιδεολόγος κομμουνιστής, σώζει τη Λίντια από βέβαιο θάνατο. Παγιδευμένοι στη λαίλαπα από τη σύγ­ κρουση ανάμεσα σε κομμουνιστές και εθνικιστές, τις κινεζικές μαφίες και τον υποκριτικό συντηρητισμό των λευκών αποίκων, η Λίντια και ο Τσανγκ Λο ερωτεύονται. Η Κέτι Φέρνιβαλ εμπνεύστηκε το μυθιστόρημα Η ρωσίδα παλλακίδα (μτφ.: Γιάννης Σπανδώνης, Ωκεανίδα, 2008) από τη ζωή της μητέρας της. Περιγράφει φανταστικά πρόσω πα και γεγονότα, αλλά τα τοποθετεί στην εξαιρετική ιστορική περίοδο που έζησε η μη­ τέρα τη ς στη νεανική τη ς ηλικία. Στην εξαιρετική μ ετάφραση του Αρη Αλεξάνδρου, από τις εκδόσεις Γκοβόστη, κυκλοφορεί το κλασικό έργο της Π ερλ Μπακ Ανατολικός και δυτι­ κός άνεμος. Μια προσπάθεια κατα­ νόησης της Κίνας, του πολιτισμού, των ανθρώπων της, από ένα δυτικό άνθρωπο που θέλει να παραμερίσει

τις προκαταλήψεις και τα σ τερεό­ τυπα και να γνωρίσει εκ βαθέων το μεγάλο αυτό πολιτισμό. Τρία βιβλία από τη σειρά «Λογοτε­ χνία της Α πω Ανατολής» κυκλοφ ό­ ρ ησαν από τις εκδόσεις Π αρατηρη­ τή ς (διάθεση από τις εκδόσεις Επί­ κεντρο) σ ε μια προσπάθεια π ρ οσ έγ­ γισης α υτής τη ς μεγάλης λογοτεχνι­ κής παράδοσ ης. Το βιβλίο του Λου Σιεν Ιστορίες του παλιού καιρού (μτφ.: Κωνσταντίνα Κισκίνη, 1984), όπου παρουσιάζονται τέσσ ερα από τα καλύτερα έργα που έγραψ ε ο αποκαλούμενος και «Γκόργκι της Κίνας». Τις ιστορίες αυτές τις κατέ­ γραψ ε ο σ υγγραφ έα ς μένοντας για κά μποσο καιρό σε ένα μικρό νησί «πρόσω πο με πρόσ ω π ο με την απε­ ραντοσύνη του ω κεανού», διασκε­ δά ζοντας κατά κάποιο τρ όπ ο με ο ρισμένες από τις αρχαιότερες πα­ ραδόσ εις του λαού του. Ο Που Σονγκ Λινγκ στο Εξοχικό περίπτερο (μτφ.: Κωνσταντίνα Κισκίνη, 1988) συγκεντρώνει δ ιάφ ορες παλιές ιστο­ ρίες τη ς περιόδου τη ς δυναστείας τω ν Μινγκ και απλοποιώ ντας τη γλώ σσα το υ ς τις αφηγείται ξανά. Ο Κουό Μον Τζο στο βιβλίο του Τα παιδικά μου χρόνια (μτφ.: Κ ωνσταν­ τίνα Κισκίνη, 1988) προβάλλει ω ς ένα ς από το υ ς πρώ τους συγγραφ είς του κινήματος τη ς νέα ς λογοτε­ χνίας που εκδηλώθηκε ανοιχτά ω ς ο πα δό ς του μαρξισμού.

Παιδική λογοτεχνία Από τις πιο σ οβαρές και ολοκληρω-

Κούο Μον Τζο Τα παιδικά μου χρόνια

Παρατηρητής

Νταϊάν Γουεϊ Λιανγκ Πεταλούδα από χαρτί

Πατάκης, 2009

δ:αφιέρω μα

s 82 ο|

μένες εκδοτικές προσπάθειες στο χώρο της κινεζικής παιδικής λογοτε­ χνίας είναι η σειρά «Μεγάλες μορφές της επιστήμης και της σκέψης» των εκδόσεων Πατάκη. Πρόκειται για τα βιβλία Μητέρα Τερέζα σε κείμενο του Chen-Chun Yueh, απόδοση του Βαγγέλη Ηλιόπουλου και εικονογρά­ φ ηση του Robert Ingpen, Χανς Κρίστ/αν Άντερσεν 1805-1875 σε κεί­ μενο του Li-Jung Chang, απόδοση του Βαγγέλη Ηλιόπουλου και εικονο­ γράφηση του Kirill Chelushkin, Σω­ κράτης σε κείμενο του Fu-Pei-chung, απόδοση Βαγγέλη Ηλιόπουλου και ει­ κονογράφηση του Iassen Chiuselev, Αϊνστάιν σε κείμενο των Liou Si-yuan και Li Lian-Bu, απόδοση του Βαγγέλη Ηλιόπουλου και εικονογράφηση του Giuliano Ferri, Μότσαρτ, ο αγαπημέ­ νος των θεών σε κείμενο του FangPing Lin, απόδοση Μελίνας Καρακώστα και εικονογράφηση της Victoria Fomina, Βαν Γκογκ σε κείμενο του Loy Chao, απόδοση του Βαγγέλη Ηλιόπουλου και εικονογράφηση του Paolo Rui και Γκάνα σε κείμενο του lia n Lin, απόδοση του Βαγγέλη Ηλιό­ πουλου και εικονογράφ ηση του Robert Ingpen. Η σειρά έχει αρχίσει να εκδίδεται από το 2004. Από τις εκδόσεις Αερόστατο κυκλο­ φορεί επίσης το βιβλίο του Chen Jiang Hong Το μαγικό άλογο του Χαν Γκαν, σε μετάφραση της Κατερίνας Φράγκου και εικονογράφηση του ίδιου του συγγραφέα. Τέλος, από τις εκδόσεις Πατάκη κυ­ κλοφορεί το βιβλίο Πρώτα βήματα στα κινέζικα (μτφ. Άγγελος Κοκκο-

λάκης, Αθήνα, 2007), που είναι μια μέθοδος εκμάθησης της κινεζικής γλώσσας για αρχαρίους. Συγγραφείς του βιβλίου είναι οι Alain Weinich και Xiaomei Wieinich και στην έκδοση περιλαμβάνεται και ένα εκπαιδευ­ τικό CD ROM.

Κινέζικη κουζίνα Η κινέζικη κουζίνα είναι ιδιαίτερα δη­ μοφιλής τα τελευταία χρόνια, πράγμα που οδήγησε στην έκδοση ειδικών βιβλίων με συνταγές παραδοσιακής αλλά και σύγχρονης κινεζικής γα­ στριμαργίας. Ο Βαγγέλης Αρίσκας, με τον οδηγό του Κινέζικη κουζίνα, από τις εκδό­ σεις Πατάκη, (2008) βοηθάει τον έλληνα ρέκτη των ανατολίτικων γεύ­ σεων να γνωρίσει τη φιλοσοφία της κινεζικής κουζίνας, να μάθει τρόπους μαγειρέματος, να εξοικειωθεί με τα υλικά της και να μάθει τη χρήση των ιδιόρρυθμων μαγειρικών τη ς συ­ σκευών. Με πρω τότυπες συνταγές των DehTa Hsiung και Nina Sim onds και φωτογράφιση από τον Jason Lowe, κυ­ κλοφορεί από τις εκδόσεις Μοντέρ­ νοι Καιροί η Κινέζικη κουζίνα σε με­ τάφραση τη ς Χριστίνας ΕξάρχουΕλευθερίου. Το βιβλίο αποτελείται από κατατοπιστικά κείμενα και φ ω ­ τογραφικό υλικό που καλύπτει όλα τα στάδια της προετοιμασίας. Ο ανα­ γνώ στης μπορεί να βρει, επίσης, χρήσιμες πληροφορίες σχετικά με τις μεθόδους παρασκευής και τα υλικά. ■

Ο Ζ ιανγκ Ρ ο ν γ κ (ψ ευ δ ώ ν υ μ ο τ ο υ Λ ο υ Τ ζίαμίν) είναι κ α θ η γ η τή ς π α νεπ ισ τη μ ίο υ . Α ν και τ ο π ρ ώ τ ο τ ο υ β ιβ λίο Το τοτέμ του λ ύ κ ο υ π ο ύ λ η σ ε π ά νω α π ό 2 0 εκ α το μ μ ύ ρ ια α ντίτυ π α σ ε ό λ ο τ ο ν κ ό σ μ ο , ε ν τ ο ύ τ ο ις τ ο έ γ ρ α ψ ε μ ε ψ ε υ δ ώ ν υ μ ο , μιας και οι α ρ χ έ ς τ ο υ είχ α ν α π α γ ο ρ ε ύ σ ε ι τ π δ η μ ο σ ίε υ σ η λ ό γ ω τ η ς δ ρ ά σ η ς τ ο υ σ τ α γ ε γ ο ν ό τ α τ η ς Τ ιε να ν μ έν . Τ ιμ ή θ η κ ε μ ε τ ο M an A sia n Literary Prize.

Αγαπητέ Ζιανγκ Ρονγκ, οι χώ­ ρες μας απέχουν πολύ, αλλά έχουμε ένα κοινό στοιχείο, τη με­ γάλη παραδοσιακή κληρονομιά. Θεωρείτε ότι υπάρχει ακόμα το πνεύμα της κλασικής Κίνας στη σύγχρονη λογοτεχνία; Ναι, το πνεύμα της κλασικής Κίνας συναντάται ακόμα στη σύγχρονη κινέ­

ζικη λογοτεχνία, ειδικά στα έργα συγ­ γραφέων από αγροτικές περιοχές, οι οποίοι είναι κυρίως μεσήλικες. Όμως είναι σπάνιο να βρεθεί αυτό το πνεύμα στο έργο των νεότερων συγγραφέων. Οι νεότεροι συγγραφείς ενδιαφέρονται περισσότερο για την αγορά, η οποία ήταν η τελευταία έγνοια της κι­ νέζικης κλασικής λογοτεχνίας.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ A L E X BASC O

δ:αφ ιέρω μα

δ

84

Εσάς σας έχει επηρεάσει στο έργο σας; Η κλασική κινέζικη κληρονομιά είναι προηγμένη αλλά και βαθιά. Υπάρχουν πάρα πολλά αριστουργήματα, όπως Το βιβλίο των ασμάτων (Σι Τζίνγκ), Άσματατου 7αου(ΤσουΤσι), ηποίηση Τανγκ, τραγούδια σε πρόζα, η ποίηση Γιούαν και τα μυθιστορήματα της επο­ χής των δυναστειών Μινγκ και Τσινγκ, τα οποία έχουν επηρεάσει κάθε κινέζο διανοούμενο. Τα παιδιά στην Κίνα μά­ θαιναν κινέζικα απαγγέλλοντας ποιή­ ματα της δυναστείας των Τανγκ. Κι εγώ επηρεάστηκα από αυτήν την κληρο­ νομιά. Το πνεύμα και ο ρομαντισμός της κινέζικης κλασικής λογοτεχνίας προάγουν ορισμένες αρχές, όπως «η ποίηση υπάρχει για να εκφράζει κανείς το πνεύμα του» ή «η λογοτεχνία πρέ­ πει να μεταδίδει τις βασικές σκέψεις και ιδέες του συγγραφέα». Αυτές οι αρ­ χές έχουν σμίξει με τον τρόπο συγ­ γραφής μου. Η ομορφιά της κινέζικης κλασικής λογοτεχνίας είναι πέρα από τα όρια οποιοσδήποτε σύγχρονου συγ­ γραφέα. Οι νεότερες πολιτικές εξελί­ ξεις στην Κίνα, μετά το 2000, πό­ σο επηρέασαν τη σύγχρονη πεζο­ γραφία της χώρας σας; Το είδος του ελέγχου στο κινέζικο πο­ λιτικό περιβάλλον δεν έχει αλλάξει ση­ μαντικά από το 2000. Το πολιτικό στοιχείο στη σύγχρονη κινέζικη λογο­ τεχνία εξασθενεί, ακόμη και η ευπρόσδεκτη πρωτοποριακή λογοτεχνία της δεκαετίας του 1980 γρήγορα απο­ σύρθηκε από το προσκήνιο. Η πραγ­ ματική κινέζικη λογοτεχνία βρίσκεται

υπό την πίεση του κράτους όσο και της αγοράς και δυσκολεύεται να ανα­ πτυχθεί. Η πιο επείγουσα ανάγκη της κινέζικης λογοτεχνίας είναι να παλέ­ ψει για την ελευθερία του δημιουργείν και της προσωπικότητας, σαν λύκος. Υπάρχουν επιρροές στο έργο σας από δυτικούς συγγραφείς, κλασικούς ή νεότερους, και αν ναι, από ποιους και σε τι; Το έργο μου έχει επηρεαστεί από δυτι­ κούς συγγραφείς. Ό ιαν ήμουν μικρός λάτρευα να διαβάζω δυτικούς συγγρα­ φείς και να βλέπω δυτικές ταινίες. Εχω πολλούς αγαπημένους συγγραφείς και έργα, μεταξύ άλλων, Το κόκκινο και το μαύρο του Σταντάλ, Ζαν Κριστόφ του Ρομέν Ρολάν, Η Παναγία τωνΠαρισίων του Β. Ουγκώ, Ο μπαρμπα-Γκοριό και Ευγενία Γκραντέτου Μπαλζάκ, τα Ανε­ μοδαρμένα ύφη της αγγλίδας συγγραφέως Έμιλυ Μπροντέ, Το κάλεσμα της

φύσης, Ασπροδόντηςκαι Ο θαλασσόλυκος του αμερικανού συγγραφέα Τζακ Λόντον, Στο δρόμο του Τζακ Κέρουακ, Ευγένιος Ονιέγκιντου Πούσκιν, Ο ήρεμοςΝτοντου Σολόχωφ, Πόλεμος και ειρήνη, Ανάσταση και Άννα Καρένινα του Λέοντα Τολστόι, Εκατό χρόνια μοναξιά του Μάρκες, Οι προδομένες διαθήκεςκαι Η αβάσταχτη ελαφρότητα του είναι του Τσέχου Μιλάν Κούντερα, η Ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέ­ μου του έλληνα ιστορικού Θουκυδίδη. Σχεδόν έβαλα τα κλάματα όταν διά­ βασα το κομμάτι της ολοκληρωτικής καταστροφής του ελληνικού ναυτικού. Οι συγγραφείς και τα έργα που ανέφε­ ρα έθρεψαν τη γραφή μου. Πιστεύω ότι η ιδέα της ελευθερίας και της ανεξαρ­

τησίας, καθώς και η αισθητική άποψη που μου μετέδωσαν, με έχουν επηρεά­ σει. Η ωραία περιγραφή, η αναλυτική παρακολούθηση, η σκέψη εις βάθος και οι παθιασμένοι τρόποι έκφρασης, καθώς και οι προσωπικότητες και οι προσωπικές σκέψεις των χαρακτήρων με ενέπνευσαν. Χωρίς την έμπνευση και την έπιρροή τους δεν θα είχα ανα­ καλύψει τη μεγάλη αξία της ελευθερίας των λύκων των λιβαδιών και δεν θα είχα περάσει 30 χρόνια δημιουργώντας ένα βιβλίο έμπλεο του πνεύματος της ελευθερίας. Στον παραδοσιακό κομφουκιανό πολιτισμό δεν μπορείς να ανακαλύψεις εύκολα ένα παρόμοιο πνεύμα ελευθερίας. Ακριβώς αυτό το πνεύμα ήταν αντικείμενο επίθεσης από τους κομφουκιανούς φιλοσόφους. Νομίζετε ότι συνομιλείτε με κά­ ποιους από αυτούς; Πάντα ήλπίζα να επικοινωνήσω με τους δυτικούς συγγραφείς ω ς ένας Κι­ νέζος συγγραφέας με ελεύθερη ταυ­ τότητα και ελπίζω να διδαχθώ από αυ­ τούς το πνεύμα της ελευθερίας. Πι­ στεύω ότι το αρχικό νομαδικό πνεύμα που βρήκα στις μεγάλες ευρωασιατικές εκτάσεις είναι η γέφυρα μεταξύ Δύσης και Ανατολής. Πιστεύω ότι κα­ τανοώντας αυτό το πνεύμα θα μπο­ ρέσουμε να κατανοήσουμε ο ένας τον άλλο και να έρθουμε σε επαφή. Όταν η κινέζικη οικονομία της αγοράς ωρι­ μάσει, είμαι σίγουρος πω ς η συναί­ σθηση της ταυτότητας των Κινέζων ω ς πολιτών θα σπάσει τα δεσμό της παλαιός ιδεολογίας. Ό μως αυτό θα συμβεί μόνο όταν ολοκληρωθεί η αστικοποίηση της Κίνας.

Σ το έργο σας είναι η διάχυτη η ανησυχία σας για την οικολογική κρίση. Ποια θεωρείτε τα πιο ση­ μαντικά παγκόσμια προβλήματα σήμερα; Μπορούν οι διανοούμε­ νοι να κάνουν κάτι γι’ αυτά; Είχα δυστυχώς την εμπειρία να ζήσω την καταστροφή ενός πανέμορφου λι­ βαδιού. Συνεπώς, συνειδητοποίησα πόσο τρομακτική είναι η οικολογική κρίση πολύ νωρίτερα από την πλειο­ νότητα των Κινέζων. Η οικολογική κρί­ ση είναι η πιο σοβαρή παγκόσμια κρί­ ση για όλους μας. Οι διανοούμενοι που το έχουν αντιληφθεί αυτό πρέπει να κάνουν ό,τι μπορούν ώστε να μην επι­ δεινωθεί και αυτός ήταν ένας από τους βασικούς μου σκοπούς όταν έγραφα το Τοτέμ του λύκου. Το βιβλίο είναι πλέον μπεστ σέλερ και έχει βοηθήσει τους Κινέζους να ενδιαφέρονται πε­ ρισσότερο για την προστασία του πε­ ριβάλλοντος. Ολοένα περισσότεροι Κινέζοι αρχίζουν να αγαπούν τη φύση και να νοιάζονται για το οικοσύστημα.

Ετοιμάζετε κάτι καινούργιο και, αν ναι, σε ποια κατεύθυνση κινείται; Δεν γράφω τίποτα νέο αυτόν τον καιρό. Αυτή τη στιγμή επικεντρώνομαι στην κινηματογραφική μεταφορά του Τοτέμ του λύκου. Ο γάλλος σκηνοθέ­ της Ζαν-Ζακ Ανό θα σκηνοθετήσει την ταινία και εγώ θα έχω συμβουλευτικό ρόλο. Συνολικά θα χρειαστούν περί­ που τέσσερα χρόνια.

Σας ευχαριστώ.

Ζιανγκ Ρονγκ Το τοτέμ του λύκου

Ψυχογιός, 2008

δ:αφιέρω μα ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ A L E X BASC O

Η Γιγέν Αι γ εν ν ή θ η κ ε σ τ ο Π εκ ίνο, τ ο ο π ο ίο και εγ κ α τέλ ειψ ε για τις ΗΠ Α τ ο 1 9 9 6 . Στα βιβλία τ η ς μ ετ α φ έ ρ ει τη ν ε ικ ό ν α τη ς α ρ ­ γ ό σ υ ρ τ η ς α λ λ α γή ς τω ν κ α τ α σ τ ά σ εω ν σ τ η ν Κίνα, α π ό τη ν ε π ο χ ή τ ο υ Μ άο μ έχρι σ ή μ ε ρ α . Τ ο βιβ λίο τ η ς Χίλια χ ρ ό ν ιο κ α λές π ρ ο ­

σ ε υ χ ές (Κ αστανιώ της) έχ ει τιμηθεί μ ε τα β ραβ εία: Frank O’C o n ­ n o r In tern ation al S hort S to ry A w a rd , P E N /H e m in g w a y A w ard , G u ard ian First B o o k A w ard και τ ο Β ρ α β είο C alifornia B ook A w a rd ω ς π ρ ω τ ο ε μ φ α ν ίζ ό μ ε ν η ς.

Κυρία Λι, είναι εντυπωσιακό ότι γρ ά φ ετε σ ε μια γλώσσα που δ εν είναι η μητρική σας και την γνω ρί­ ζ ε τ ε λίγο καιρ ό. Πώς σ υν τελ έστηκε κάτι τέτοιο;

Ο κόσμος πάντα με ρωτάει γι’ αυτό, αλλά η αλήθεια είναι ότι κι εγώ η ίδια δεν μπορώ να εξηγήσω αυτό το γεγο­ νός. Αγαπάω την αγγλική γλώσσα και αγαπάω ακόμα περισσότερο να γρά­ φω σε αυτήν, καθώς μου προσφέρει μια αίσθηση ελευθερίας την οποία δεν μου δίνει η μητρική μου γλώσσα. Φαν­ τάζομαι ότι όλα τα υπόλοιπα έχουν να κάνουν με την καλή μου τύχη. Οι σ κέψ εις σας πριν α ρ χίσ ετε να γ ρ ά φ ε τ ε είν α ι σ τα κ ινέζικ α ή

Χίλια χρόνια καλές προσευχές Καστανιώτης, 2010

στα αγγλικά;

απλών ανθρώπων από τα χρόνια

Μετράω και κάνω αριθμητικές πράξεις στα κινέζικα, αλλά για τα περισσότερα πράγματα σκέφτομαι στα αγγλικά. Ονειρεύομαι μάλιστα στα αγγλικά.

του Μ άο μέχρι σήμερα. Ποια πράγ­ ματα, αρνητικά και θετικ ά , νο ­ μ ίζετε ότι έχουν παραμείνει α ναλ­

Π οιες είναι η επιρ ροές σ ας από την κλασική κινέζικη λογοτεχνία και ποιες από τη δυτική λογοτεχνία;

Η επιρροές μου από την κλασική κι­ νέζικη λογοτεχνία είναι μάλλον από την αρχαία ποίηση παρά από την πε­ ζογραφία. Είχα μια πολύ παραδοσιακή εκπαίδευση, ξεκινώντας από το να απαγγέλλω ποίηση όταν ακόμα ήμουν τριών ετών. Ως πεζογράφος ό,τι έχω μάθει σε αφηγήσεις και μυθιστορή­ ματα τα έχω μάθει από τη δυτική λο­ γοτεχνία. Δ ιαβ άζο ντας τη συλλογή διη­ γημάτω ν Χ ί λ ια χ ρ ό ν ια π ρ ο σ ε υ χ ώ ν μ αθα ίνει κανείς την ισ τορία των

λοίωτα;

Τα θετικά ή πιθανόν και τα αρνητικά εξαρτώνται από τη σκοπιά που καθέ­ νας τα παρατηρεί. Η ανθρώπινη φύση εξελίσσεται πολύ αργόσυρτα, έτσι το πώ ς οι άνθρωποι αντιδρούν στις κα­ ταστάσεις της ζωής τους δεν έχει αλ­ λάξει μέσα σε δέκα ή είκοσι χρόνια. Μολονότι οι ανθρώπινες συνθήκες έχουν αλλάξει πολύ στην Κίνα -είναι πολύ πιο σύγχρονη και δυτικοποιημένη χώρα πια - αυτό είναι ταυτό­ χρονα καλό και κακό. Αυτό που πα­ ραμένει αναλλοίωτο θα έλεγα ότι είναι η καθοδήγηση του ενός κόμματος στην πολιτική ζωή της χώρας.

Σ ας ευχαρισ τώ .

δ:κριτικογραφία ΕΠΙΜ ΕΛΕΙΑ: ΟΟ ΔΩΡΗΣ Π ΕΡΣΗΣ

Πόρνης Αλέξης: Η οδύσσεια των διδύ­ μων (Δ. Λυμπερόπουλος, Διαβάζω, 02/10) Σκαμπαρδώνης Γιώργος: Μεταξύ σφύρας και Αλιάκμονος (Ε. Κοτζιά, Καθημε­ ρινή, 21.2.10) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ Σταμάτης Αλέξης: Σκότωσε ό,τι αγαπάς Βαλαωρίτης Νάνος: Μα το Δία (Λ. Παν(Γ. Παπασωτηρίου, Βραδυνή, 6.2.10, Β. ταλέων, Ελευθεροτυπία, 19.2.10) Ζωνράφου, Αυγή, 7.2.10) Γαλανάκη Ρέα: Φωτιές του Ιούδα, στά­ Σπανούδη Σοφία: Στα παλάτια του Χαμίτ χτες του Οιδίποδα, (Κ. Κατσουλάρης, (Ρ. Γεωργακοπούλου, Τα Νέα, 6.2.10) Veto, 7.2.10, Ε. Κοτζιά, Καθημερινή, Σωτηροπούλου Έρση: Εύα (Μ. Θεοδο­ 7.2.10, Μ. Θεοδοσοπούλου, Ελευθερο­ σοπούλου, Ελευθεροτυπία, 26.2.10) τυπία, 12.2.10) Ταχτσής Κώστας: Τα ρέστα (Ο. Σελλά, Γκιμοσούλης Κωστής: Το φάντασμά της Καθημερινή, 20.2.10) (Ε. Γκίκα, Έθνος, 7.2.10) Τζουμάκας Δημήτρης: Η μαρτυρική Δημητρίου Σωτήρης: Τα ζύγια του προ­ νήσος Κύναιδος (Λ. Σκουζάκης, Ελευ­ σώπου (Π. Χατζημωυσιάδης, Αυγή, θεροτυπία, 12.2.10) 14.2.10) Φερεντίνος Γιώργος: Το γράμμα που Δρακόπουλος Άρης: Οι πέντε κουκου- δεν πρόλαβα να γράψω (Π. Τριγάζης, λοφόροι (Φ. Πανταζής, Αδέσμευτος Αυγή, 14.2.10) Τύπος, 21.2.10) Φιλίππου Φίλιππος: Ο άνδρας που αγα­ Κάγιος Παύλος: Και με κλειστά μάτια θα πούσαν οι γυναίκες (Β. Χατζηβασιλείου, βλέπω (X. Ποντίδα, Τα Νέα, 20.2.10, Γ. Ελευθεροτυπία, 28.2.10) Ασδραχάς, Εξπρές, 28.2.10) Χουζούρη Έλενα: Πατρίδα από βαμβάκι Κάλμπαρης Αργυρής: Οι αδηφάγοι (Ε. (Τ. Βερβενιώτη, Αυγή, 9.2.10, Ν. ΚουνεΛαζαρίδης, Εξπρές, 28.2.10) νής, Αυγή, 28.2.10) Καπάνταη Ισμήνη: Με θέα τη ζωή (Κ. Κουνινιώτη, Πελοπόννησος, 28.2.10) ΞΕΝΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ Κατσι'κης Γιάννης: Η μαύρη σκιά της Βιαζέμσκι Αν: Κορίτσι (Γ. Ασδραχάς, Εξ­ Εδέσσης και άλλες ιστορίες (Δ. Μουπρές, 7.2.10, Γ, Σωτηροπούλου, Αγγελιο­ σμούτης, Ιστορία, 02/10) φόρος, 13.2.10) Κιουρτσάκης Γιάννης: Ένας χωρικός Γιουρσενάρ Μαρναρίτα: Ο γύρος της στη Νέα Υόρκη (Β. Χατζηβασιλείου, φυλακής (Μ. Θεοδοσοπούλου, Η Εποχή, Ελευθεροτυπία, 21.2.10) 21.2.10) Κονομάρα Λίλα: Η αναπαράσταση (Μ. Γιουρσενάρ Μαργκερίτ: Τα όνειρα και οι Θεοδοσοπούλου, Ελευθεροτυπία, 6.2.10) Κοντολέων Μάνος: Λεβάντα της Άτκιν- μοίρες (θ. Φωσκαρίνης, Ελευθεροτυ­ πία, 12.2.10) σον (Ε. Γκίκα, Έθνος, 21.2.10) Γκοντέ Λοράν: Πύλη της κόλασης (Τ. Λυκεσάς Απόστολος: Το τσίρκο των ψύλλων (Μ. Θεοδοσοπούλου, Ελευθε­ Δημητρούλια, Καθημερινή, 14.2.10) Γκρας Γκύντερ: Ιστορίες σκοτεινού θα­ ροτυπία, 19.2.10) Ματζαρίδου Ευσταθία: Ένας κόμπος όλα λάμου (Λ. Καλοσπύρος, Διαβάζω, 02/ 10) (Κ. Κουνινιώτη, Πελοπόννησος, 14.2.10) Διάφοροι (Vidaling R. επιμ.): Λογοτε­ Μιχαηλίδης Μιχάλης: Πινακοθήκη τερά­ των (Δ. Κούρτοβικ, Τα Νέα, 6.2.10, Κ. χνικά αριστουργήματα του 20ού αιώνα (Γ. Στάμος, Ελευθεροτυπία, 12.2.10) Κατσουλάρης, Veto, 21.2.10) Μιχαηλίδης Τεύκρος: Αχμές, ο γιος του Ερνώ Αννί: Τα χρόνια (Β. Χρόνη, Βρα­ δυνή, 20.2.10) φεγγαριού (Μ. Πιμπλής, Τα Νέα, 6.2.10, Θαφόν Κάρλος Ρουίθ: Το παιχνίδι του Γ. Περαντωνάκης, Διαβάζω, 02/10) Νικολής Αντώνης: Το σκοτεινό νησί (Π. αγγέλου (Τ. Δημητρούλια, Καθημερινή, 28.2.10) Νούτσος, Ελευθεροτυπία, 19.2.10) Ινφάντε Γκιγιέρμο Καμπρέρα: Τρεις τα­ Παπαδημητρακόπουλος Ηλίας: Ο θη­ σαυρός των Αηδονιών (Β. Χατζηβασι- λαίπωροι τίγρεις (Λ. Καλοσπύρος, Δια­ βάζω, 02/10) λείου, Ελευθεροτυπία, 7.2.10) Ισιγκούρο Καζούο: Νυχτερινά (Ε. Πα-

Κ Ρ ΙΤ ΙΚ Ο ΓΡ Α Φ ΙΑ Φ Ε Β Ρ Ο Υ Α Ρ ΙΟ Υ 2010

___ § gg μ> 11 2 μ

ναγιώτου, Αυγή, 9.2.10) Κλαρκ Άρθουρ - Μπάξτερ Στέφεν: Η οδύσσεια του χρόνου (Μ. Πανώριος, Ελευθεροτυπία, 5.2.10) Κουέτο Αλόνσο: Η γαλάζια ώρα (Γ. Ασ­ δραχάς, Εξπρές, 28.2.10) Κρίστι Αγκάθα: Οι περιπέτειες του Ηρα­ κλή Πουαρό (Κ. Κατσουλάρης, Veto, 28.2.10) Κροίσος: Εξομολογήσεις ενός διε­ φθαρμένου τραπεζίτη (Μ. Παπανιαννίδου, Το Βήμα, 28.2.10) Λιανγκ Νταϊάν Γουέι: Πεταλούδα από χαρτί (Β. Χατζηβασιλείου, Ελευθεροτυ­ πία, 19.2.10) Λισπέκτορ Κλαρίσε: Κοντά στην άγρια καρδιά (Κ. Μπούρας, Ελευθεροτυπία, 5.2.10) Μακ Κάρθυ Κόρμακ: Ο δρόμος (Μ. Στάνκαλη, Αυγή, 7.2.10) Μέντελσον Ντάνιελ: Χαμένοι (Δ. Παπανικολάου, Τα Νέα, 6.2.10, Α. Βιστωνίτης, Το Βήμα, 14.2.10) Μονταλμπάν Μανουέλ Βάσκες: Γ<αλίντεθ (X. Σιάφκος, Ελευθεροτυπία, 14.2.10) Μπάλλαρντ Τζέιμς: Κρυστάλλινος κό­ σμος (Τ. Δημητρούλια, Καθημερινή, 7.2.10) Μπένετ Άλαν: Το βασίλειό μου για ένα βιβλίο (Σ. Παπασπύρου, Ελευθεροτυπία, 7.2.10) Μπολάνιο Ρομπέρτο: Άγριοι ντετέκτιβ (Ε. Γκίκα, Εθνος, 14.2.10) Μπόουλς Πωλ: Ψηλά πάνω από τον κόσμο (Λ. Πανταλέων, Ελευθεροτυπία, 26.2.10) Νίκολ Αντριου: Ο καλός δήμαρχος (Σ. Δούκα, Βραδυνή, 21.2.10) Ντάρελ Λόρενς: Αλεξανδρινό κουαρ­ τέτο (Α. Βιστωνίτης, Το Βήμα, 7.2.10, Λ. Τσιριμώκου, Τα Νέα, 13.2.10, Θ. Μήνας, Διαβάζω, 02/10) Ντι Μωριέ Δάφνη: Έρχεται κακοκαιρία (Β. Χατζηβασιλέιου, Ελευθεροτυπία, 19.2.10) Ουάιλντ Όσκαρ: Το πορτρέτο του Ντόριαν Γκρέι (Γ. Βαϊλάκης, Ημερήσια, 6.2.10) Ουέλλς Ε. Γ.: Ο αόρατος (Μ. Παπαγιαννίδου, Το Βήμα, 14.2.10) Παμούκ Ορχάν: Το μουσείο της αθωό­ τητας (X. Σπυροπούλόυ, Καθημερινή, 23.2.10) Σάπτον Λιάν: Η δημοπρασία (Σ. Δούκα, Βραδυνή, 7.2.10)

Σέλζνικ Μπράιαν: Η εφεύρεση του Ουγκό Καμπρέ (Σ. Τσούπρου, Καθημε­ ρινή, 9.2.10) Σνίτσλερ Άρτουρ: Νιότη στη Βενετία (Ε. Καρκίτη, Αγγελιοφόρος, 28.2.10) Σούλτσε Ίνγκο: Το κινητό (Β. Χατζηβασιλείου, Ελευθεροτυπία, 19.2.10) Τραπιέγιο Αντρές: Μέρες και νύχτες (Δ. Ρουμπούλα, Έθνος, 27.2.10) Φέιμπερ Μισέλ: Τομήλο (Α. Μαντόγλου, Ελευθεροτυπία, 5.2.10) De Laclos Choderlos: Επικίνδυνες σχέ­ σεις (Γ. Βαϊλάκης, Ημερήσια, 27.2.10) De Lillo Don: Άνθρωπος σε πτώση (Σ. Νικολαΐδου, Τα Νέα, 27.2.10) Ford Richard: Η χώρα όπως είναι (Σ. Νικολαΐδομ, Τα Νέα, 20.2.10) Heym Georg: Ο κλέφτης (X. Αστεριού, Τα Νέα, 27.2.10,1.Αβραμίδου, Αυγή, 28.2.10) Larband Valery: Φερμίνα Μάρκες (Γ. Βέης, Ελευθεροτυπία, 19.2.10) Martinez Guillermo: Ο αργός θάνατος της Λουσιάνα Μη. (Σ. Νικολαΐδου, Τα Νέα, 13.2.10, Ε. Καρκίτη, Αγγελιοφόρος, 21.2.10, Ε. Γκίκα, Έθνος, 28.2.10) Maugham William Somerset: Η κόψη του ξυραφιού (Τ. Βασιλειάδου, Ημερή­ σια, 20.2.10) Me Cann Colum: Ζόλι (Μ. Μοδινός, Τα Νέα, 20.2.10) Me Cullers Carson: Ανταύγειες σε χρυ­ σά μάτια (Μ. Μοδινός, Τα Νέα, 27.2.10) Mendoza Eduardo: Το θαυμαστό ταξίδι του Πομπώνιου Φλάτου (Β. Πεσμαζόγλου, Τα Νέα, 20.2.10) Phillips Arthur: Βελούδινοι επαναστά­ τες (Μ. Τσελέντη, Ο Κόσμος του Επεν­ δυτή, 7.2.10) Riordan Rick: Ο Πέρσι Τζάκσον και η κλοπή της αστραπής (Μ. Παπαγιαννίδου, Το Βήμα, 7.2.10) Roth Philip: Αγανάκτηση (Κ. Κουνινιώτη, Πελοπόννησος, 9.2.10) Sebald W. G.: Οι δακτύλιοι του Κρόνου (Β. Χατζηβασιλείου, Ελευθεροτυπία, 14.2.10) Welsh Irvine: Αν σου άρεσε το σχολείο θα λατρέψεις τη δουλειά (Μ. Πιμπλής, Τα Νέα, 27.2.10) Winegardner Mark: Νονός - Η επι­ στροφή (Μ. Τσελέντη, Ο Κόσμος του Επενδυτή, 13.2.10) Wolf Christa: Μοιρασμένος ουρανός (Σ. Τσούπρου, Ελευθεροτυπία, 5.2.10, Γ. Κορδομενίδης, Καθημερινή, 28.2.10)

ΠΟΙΗΣΗ Ανδριτσάνου Ευαγγελία: Καλές γυναί­ κες, κακές γυναίκες (Β. Ρούβαλης, Αυ­ γή, 14.2.10) Βλαβιανός Χάρης: Διακοπές στην πρα­ γματικότητα (Γ. Χαντζής, Ελευθεροτυ­ πία, 12.2.10) Δήμου Νίκος: Ποιήματα 1950-2005 (Γ. Δούκας, Διαβάζω, 02/10) Μπωντλαίρ Σαρλ: Τα άνθη του κακού (Β. Χατζηβασιλείου, Ελευθεροτυπία, 12.2.10) Παπαγεωργίου Κώστας: Η λύπη των άλλων (Γ. Μπλάνας, Αυγή, 7.2.10)

ΔΟΚΙΜΙΑ Αταλί Ζακ: Η ιστορία του έρωτα (Ε. Καρκίτη, Αγγελιοφόρος, 14.2.10) Εμπειρικός Ανδρέας (Γ. Γιατρομανωλάκης επιμ.): Περίσουρρεαλισμού, η διάλε­ ξη του 1935 (Τ. Βασιλειάδου, Ημερήσια, 27.2.10) Λυκιαρδόπουλος Γεράσιμος: Αναφο­ ρές (Β. Αλεξίου, Αυγή, 28.2.10) Πανταλέων Λίνα: Αναγνωστικά δικαιώ­ ματα (Κ. Παπανεωργίου, Αυγή, 28.2.10) Σιμώτας Τάκης: Περί φαντασίας (I. Κο­ λοβού, Βραδυνή, 27.2.10) Baudrilliard Jean: Περί σαγήνης (Α. Καλοννωμής, Καθημερινή, 9.2.10) Burnham James: Οι μακιαβελιστές (Δ. Κούρτοβικ, Τα Νέα, 20.2.10) Cohen Daniel: Η ευημερία του κακού (Α. Βιστωνίτης, Το Βήμα, 21.2.10)

ΙΣΤΟΡΙΑ Απλμπάουμ Αν: Γκούλαγκ (Γ. Ασδραχάς, Εξπρές, 21.2.10) Βαλντέν Σωτήρης: Παράταιροι εταίροι (X. Ιορδάνογλου, Τα Νέα, 20.2.10) Βαν Λουν Χέντρικ Βίλεμ - Μέριμαν Τζων: Η ιστορία της ανθρωπότητας (Δ. Μουσμούτης, Ιστορία, 02/10) Γλύκατζη - Αρβελέρ Ελένη: Γ ατί το Βυ­ ζάντιο (Σ. Σπυρόπουλος, Ελευθεροτυπία, 19.2.10, Δ. Μουσμούτης, Ελευθεροτυπία, 19.2.10, Ξ. Μπαλωτή, Διαβάζω, 02/10, Δ. Μουσμούτης, Ιστορία, 02/10) Έλλις Αθανάσιος - Ιγνατίου Μιχάλης: Ίμια (I. Βαρβιτσιώτης, Καθημερινή, 21.2.10) Μακρής - Στάικος Πέτρος (μετ. - επιμ. σημ.): Βρετανική πολιτική και αντιστα­ σιακά κινήματα στην Ελλάδα. Η απόρ­ ρητη έκθεση του ταγματάρχη David

Wallace (Δ. Μουσμούτης, Ιστορία, 02/10) Νταλιάνη - Καραμπατζάκη Μαντώ: Παι­ διά στη δίνη του Ελληνικού Εμφυλίου Πολέμου 1946 - 1949, σημερινοί ενήλι­ κες (Γ. Μαλούχος, Το Βήμα, 21.2.10) Παναγιωτόπουλος Βασίλης - Δημητρόπουλος Δημήτρης - Μιχαηλάρης Πανα­ γιώτης (εκδ.-σχολ.-ευρετ.): Αρχείο Αλή Πασά (Μ. Χαρτουλάρη, Τα Νέα, 27.2.10, Α. Βιστωνίτης, Το Βήμα, 28.2.10) Χατζηγάκης Σωτήρης - Χατζηγάκης Μικέλης: Κίνα 1978-2008 (Φ. Δρακονταειδής, Ελευθεροτυπία, 5.2.10) Χατζηιωσήφ Χρήστος (επιστ. επιμ.): Ιστορία της Ελλάδας του 20ου αιώνα 1945-1952, Τόμοι Δ1 - Δ2 (Β. Καραμανωλάκης, Τα Νέα, 27.2.10) Galeano Eduardo: Καθρέφτες. Μια σχε­ δόν παγκόσμια ιστορία (Α. Στουπάκη, Καθημερινή, 21.2.10) Hastings Max: Νέμεσις (Ν. Κυριαζής, Διαβάζω, 02/10)

Λαπαθιώτης Ναπολέων: Η ζωή μου (Φ. Θαλασσινός, Ελευθεροτυπία, 5.2.10) Λαυράγκας Διονύσιος: Γ απομνημο­ νεύματά μου (Δ. Μουσμούτης, Ιστορία, 02/10) Λελιέβρ Μαρί Ντομινίκ: Σαγκάν, ζωή στο κόκκινο (Σ. Παπαδάκη, Real News, 14.2.10, Δ. Ρουμπούλα, Έθνος, 20.2.10) Μπάλαρντ Τζέιμς Γκρέιαμ: Θαύματα της ζωής (Φ. Πανταζής, Αδέσμευτος Τύπος, 28.2.10) Μπράουν Φρεντερίκ: Φλωμπέρ (I. Κο­ λοβού, Βραδυνή, 13.2.10) Τρίχα Λύντια: Χαρίλαος Τρικούπης (Η. Μαγκλίνης, Καθημερινή, 6.2.10, X. Δημακοπούλου, Εστία, 20.2.10) Φορεστιέ Φρανσουά: Αριστοτέλης Ωνά­ σης (Ε. Βλαστού, Καθημερινή, 28.2.10)

ΜΕΛΕΤΕΣ Αντωνιάδου Ελένη: Τα «Κυπριακά» του Τίτου Πατρικίου (Α. Ζήρας, Διαβάζω, 02/10) Μπελογιάννης Νίκος: Σχέδιο για μια Ιστορία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας (Ε. Γαραντούδης, Τα Νέα, 13.2.10, Κ. Παπαγιώργης, Ο Κόσμος του Επενδυτή, 20.2.10) Παπαλεξίου Έλενα: Όταν ο λόγος μετά-

:κριτικογραφια

τρέπεται σε ύλη (Γ. Πεφάνης, Ελευθε­ ροτυπία, 5.2.10) Παπαστεφανάκη Λήδα: Εργασία, τεχνο­ λογία και φύλο στην ελληνική βιομηχα­ νία. Η κλωστοϋφαντουργία του Πειραιά 1870-1940 (Ν. Βαΐου, Αυγή, 28.2.10) Ρεγκάκος Αντώνης: Επινοώντας το πα­ ρελθόν. Γέννηαη και ακμή της ιστοριο­ γραφικής αφήγησης στην κλασική αρχαιότητα (I. Κωνσταντάκος, Καθημε­ ρινή, 2.2.10) Φιλιππίδης Δημήτρης: Εφήμερη και αι­ ώνια Αθήνα (Ν. Βατόπουλος, Καθημε­ ρινή, 13.2.10) Forrest William George: Η γένεση της Αθηναϊκής Δημοκρατίας (X. Δημακοπούλου, Εστία, 6.2.10, Φ. Πανταζής, Αδέ­ σμευτος Τύπος 14.2.10) Jay Martin: Η διαλεκτική φαντασία (Γ. Μερτίκας, Αυγή, 7.2.10) Michaux Henri: Ονειροπολώντας με αφορμή αινιγματικές ζωγραφιές (Γ. Βέης, Ελευθεροτυπία, 19.2.10) Owen David: Ασθενείς ηγέτες στην εξουσία (Θ. Βασιλείου, Καθημερινή, 7.2.10)

ΜΑΡΤΥΡΙΑ Παπαπολυβίου Πέτρος: Αναζητώντας την ελευθερία (Δ. Μουσμούτης, Ιστο­ ρία, 02/10) Fundar Anna: Stasiland, ιστορίες πίσω από το Τείχος του Βερολίνου (Λ. Εξαρχοπούλου, Τα Νέα, 5.2.10)

"g

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

9 0 Μπάτλερ Τζούντιθ: Ευάλωτη ζωή (Γ. Πεμ> φάνης, Ελευθεροτυπία, 5.2.10) ο 2 Cohn-Bendit Daniel: Τι να κάνουμε; (Μ. | Μοδινός, Τα Νέα, 13.2.10) Μ Gray John: Μαύρη λειτουργία (Γ. Σταυρακάκης. Τα Νέα, 6.2.10) Zinn Howard: Διακηρύξεις ανεξαρτη­ σίας (Δ. Παπανικολόπουλος, Αυγή, 7.2.10) Zinn Howard: Τρομοκρατία και πόλεμος (Π. Κρημνιώτη, Αυγή, 2.2.10)

ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ραμόνε Ιγνάσιο: Το απόλυτο κραχ (Θ. Βασιλείου, Καθημερινή, 21.2.10, Ν. Κουρμούλης, Αυγή, 23.2.10) Χατζή Κωνσταντίνου Γιώρνος: Το οικο­ νομικό σύστημα και η εξέλιξή του (Σ. Λούκα, Βραδυνή, 21.2.10)

Χατζηκωνσταντίνου Γιώργος - Γωνιάδης Ηρακλής: Επιχειρηματικότητα και καινοτομία (Γ. Ασδραχάς, Εξπρές, 7.2.10) Weber Max: Οικονομία και κοινωνία (Φ. Τερζάκης, Ελευθεροτυπία, 19.2.10)

ΠΑΙΔΙΚΟ - ΝΕΑΝΙΚΟ Βάκου - Σαλωνίδου Πολυξένη: Το δώρο της αγάπης (Σ. Βούλγαρη, Καθημερινή, 13.2.10) Δέλτα Πηνελόπη: Τρελλαντώνης - Για την πατρίδα (Μ. Ντεκάστρο, Ελευθερο­ τυπία, 13.2.10) Χατζόπουλος Πέτρος: Η μικρή Ρουάλα (Κ. Κουνινιώτη, Πελοπόννησος, 21.2.10) Owen Joanne: Μαριονέτες (Μ. Τσελέντη, Ο Κόσμος του Επενδυτή, 20.2.10)

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Ευαγγελόπουλος Γιώργος: Καστοριάδης και σύγχρονη πολιτική ιστορία (Κ. Καλφόπουλος, Καθημερινή, 28.2.10) Ονφρέ Μισέλ: Η δύναμη της ύπαρξης (Β. Μουρδουκούτας, Καθημερινή, 28.2.10) Ρικέρ Πωλ: Αγάπη και δικαιοσύνη (Μ. Τσεβρένη, Καθημερινή, 14.2.10)

ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΠΑ Κουραβέλος Θανάσης (επιμ.): Κοινω­ νίες μοιράσματος (Δ. Δαλάκογλου, Κα­ θημερινή, 14.2.10) Ντε Μποβουάρ Σιμόν: Το δεύτερο φύλο (Γ. Βαϊλάκης, Ημερήσια, 13.2.10) Auge Marc: Ξανά στο μετρά (Κ. Καλφό­ πουλος, Καθημερινή, 7.2.10)

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ Μπάτλερ Τζούντιθ: Λογοδοτώντας για τον εαυτό (Α. Αρτινός, Ελευθεροτυπία, 6.2.10) Klein Melani: Φθόνος και ευγνωμοσύνη και άλλα κείμενα (Φ. Τερζάκης, Ελευθε­ ροτυπία, 26.2.10)

ΘΕΑΤΡΟ Σαίξπηρ Ουίλιαμ: Η τραγική ιστορία του Άμλετ, πρίγκηπα της Δανιμαρκιάς (Γ. Στάμος, Ελευθεροτυπία, 26.2.10)

ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ Λυδάκη Άννα: Μέσα από την κάμερα (Γ. Στάμος, Ελευθεροτυπία, 12.2.10)

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ Κιουρτσόγλου Κωνσταντίνος: Στην εξο­ ρία (Π. Μάρκαρης, Τα Νέα, 13.2.10) Τσίρκας Στρατής: Τα ημερολόγια της τριλογίας «Ακυβέρνητες Πολιτείες» (Ο. Σελλά, Καθημερινή, 6.2.10) Malraux Andre: Σημειωματάριο από την ΕΣΣΔ (Κ. Σχινά, Καθημερινή, 14.2.10)

ΛΕΥΚΩΜΑ Γκιουλέρ Αρά: Στην Πόλη (Ν. Μπακουνάκης, Το Βήμα, 7.2.10, Μ. Πιμπλής, Τα Νέα, 13.2.10, Κ. Κατσουλάρης, Veto, 14.2.10, Γ. Ασδραχάς, Εξπρές, 14.2.10) Χατζόπουλος Κώστας (επιστ. επιμ.): Οι Αρμένιοι της Κομοτηνής (Μ. Πυλιά, Αυγή 28.2.10)

ΜΟΥΣΙΚΗ Δαλιανούδη Ρενάτα: Μόνος Χατζιδάκις και λαϊκή μουσική παράδοση (Γ. Σκίντσας, Το Βήμα, 7.2.10) Κασίτας Αντώνης: Μανώλης Χιώτης (Α. Ρήγος, Αυγή, 14.2.10) Λιάβας Λάμπρος: Το ελληνικό τραγούδι από το 1821 έως τη δεκαετία του 1950 (Τ. Βασιλειάδου, Ημερήσια, 6.2.10, Γ. Συκκά, Καθημερινή, 9.2.10, Γ. Αλεξίου, Βραδυνή, 14.2.10, Ν. Δοντάς, Καθημε­ ρινή, 28.2.10)

ΚΟΜΙΚ Μητσομπόνος Παναγιώτης: Μετά τα με­ σάνυχτα και άλλες ιστορίες (Η. Κανέλλης, Τα Νέα, 27.2,10)

ΑΛΛΗΛΟΓΡΑΦΙΑ Adorno Theodor - Mann Thomas: Αλληλογραφία 1943-955 (Τ. Θεοδωρόπουλος, Τα Νέα, 20.2.10)

ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ Ματθιόπουλος Γιώργος: Ανθολόγιο ελ­ ληνικής τυπογραφίας (X. Ποντίδα, Τα Νέα, 27.2.10) Συλλογικό (Βαϊλάκης Γιώργος επιμ.): Το βιβλίο του κακού (Τ. Βασιλειάδου, Ημε­ ρήσιό, 20.2.10, Κ. Ματσούκας, Ελευθε­ ροτυπία, 26.2.10). ■

δ:ευπώλητα ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Μ ΙΧ ΑΛ Η Σ ΒΑΛ Α ΣΟ ΓΛΟ Υ

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2010

Ελληνική λογοτεχνία Α/Α ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ 1 2 3

4 5 6 7 9 10

Γενικός πίνακας ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ

Ιμαρέτ: Στη σκιά του ρολογιού Ό λα σού τα 'μαθα, μα ξέχασα μια λέξη Ο χρόνος πάλι Οι κόρες της λησμονιάς Αγιος Αγύρτης Γιατί δεν αυτοκτόνησες; Φωτιές του Ιούδα, στάχτες του Οιδίποδα Αχμές, ο γιος του φεγγαριού Ό πω ς ήθελα να ζήσω Καπιταλισμός άνευ διδασκάλου

Ελληνική λογοτεχνία Ό λα σού τα 'μαθα, μα ξέχασα μια λέξη 2 Ιμαρέτ: Στη σκιά του ρολογιού 3 Γιατί δεν αυτοκτόνησες; g § H Καπιταλισμός άνευ διδασκάλου 5 Ό λα πάνε ρολόι (ή σχεδόν) Μεταξύ σφύρας και Αλιάκμονος 6 7 Φωτιές του Ιούδα, στάχτες του Οιδίποδα 8 Ο χρόνος πάλι 9 Οι κόρες της λησμονιάς 10 Ό πω ς ήθελα να ζήσω 1

5 Μ Η 7

HH 9 10

Οι κόρες της λησμονιάς Ό λα σού τα 'μαθα, μα ξέχασα μια λέξη Αν δεν υπήρχε αύριο Φωτιές του Ιούδα, στάχτες του Οιδίποδα Τη νύχτα που γύρισε ο χρόνος Τα ζύγια του προσώπου

Μεταίχμιο Πατάκη Ψυχογιός Πατάκη Καστανιώτη Πόλις Καστανιώ τη Μπαρτζουλιάνος

Αλυσίδες βιβλιοπωλείων Δημήτρης Μπουραντάς Γιάννης Καλπούζος Βλάσης Γωγούσης Κωνσταντίνος Βασιλείου Στυλιάνα Γκαλινίκη Γιώργος Σκαμπαρδώνης Ρέα Γαλανάκη Σώτη Τριανταφύλλου Θοδω ρής Παπαθεοδώρου Ελένη Πριοβόλου

Ελληνική λογοτεχνία 1 Ιμαρέτ: Στη σκιά του ρολογιού ϋ ϋ Ι Αγιος Αγύρτης 3 Ο χρόνος πάλι

ΕΚΔΟΤΙΚΟΣ ΟΙΚΟΣ

Γιάννης Καλπούζος Δημήτρης Μπουραντάς Σώτη Τριανταφύλλου Θ οδω ρής Παπαθεοδώρου Δημήτρης Καμπουράκης Βλάσης Γωγούσης Ρέα Γαλανάκη Τεύκρος Μιχαηλίδης Ελένη Πριοβόλου Κωνσταντίνος Βασιλείου

Πατάκη Μεταίχμιο Ιανός Μπαρτζουλιάνος m Μελάνι Ελληνικά Γράμματα Καστανιώτης Πατάκη Ψυχογιός Καστανιώ τη

Ανεξάρτητα βιβλιοπωλεία Γιάννης Καλπούζος Δημήτρης Καμπουράκης Σώτη Τριανταφύλλου

Μεταίχμιο Πατάκη Πατάκη

Θοδω ρής Παπαθεοδώρου Δημήτρης Μπουραντάς Μαρία Τσίρπα Ρέα Γαλανάκη Νοέλ Μπάξερ Σωτήρης Δημητρίου

Ψυχογιός

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ι. Αν δεν υπήρχε αύριο. Μαρία Τζιρίτα, (Ψυχογιός) - Μεταξύ σφύρας και Αλιάκμονος, Γιώργος Σκαμπαρδώνης, (Ελλη­ νικά Γράμματα) - Όλα πάνε ρολόι (ή σχεδόν), Στυλιάνα Γκαλινίκη, (Μελάνι) Τη νύχτα που γύρισε ο χρόνος, Νοέλ Μπάξερ, (Ψυχογιός) - Τα ζύγια του προ­ σώπου, Σωτήρης Δημητρίου, (Πατάκη) -

Ψυχογιός Καστανιώτη Ψυχογιός Πατάκη

Η πριγκίπισσα της Επταλόφου, Ελένη Βαηνά, (Λιβάνη) - Η δεξιά τσέπη του ράσου, Γιάννης Μακριδάκης, (Εστία) Το χρονικό μιας μοιχείας, Μάρω Βαμβουνάκη, (Ψυχογιός) - Η εκδίκηση της Σιλάνας, Γιάννης Ξανθούλης, (Ελληνικά Γράμματα) - Οι αλκυόνες γεννούν το κα­ λοκαίρι!, Βίκυ Φαλάρα, (Οιωνός). Η λίστα των βιβλιοπωλείων από τα οποία

δ:ευπώλητα ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2010

Ξένη λογοτεχνία

Γενικός πίνακας

Α/Α ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ 1 2 3 4

Το χαμένο σύμβολο Το μουσείο της αθωότητας Στην καρδιά των μουσώνων Ο φύλακας στη σίκαλη

5

Να βλέπεις σ τον έρωτα

6 7 8 9 10

Να σου πω μια ιστορία Το κορίτσι με το τατουάζ Το κορίτοι που έπαιζε με τη ψοΰτιά Ανήκουστος βλάβη Το παιχνίδι του αγγέλου

ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ

ΕΚΔΟΤΙΚΟΣ ΟΙΚΟΣ

Νταν Μπράουν Ορχάν Π αμούκ Julia Gregson J. D. Salinger Χόρχε Μπουκάι, Σίλβια Σαλίνας Χόρχε Μπουκάι Στιγκ Λάρσον ΣτιγκΛ άρ σ ον David Lodge Κάρλος Ρουίθ Θ αφόν

Λιβάνης Ωκεανίδα Διόπτρα Επίκουρος

=ένη λογοτεχνία 1 2 3 4 5

Να βλέπεις στον έρωτα Να σ ου πω μια ιστορία Το αριστερό χέρι του θεού Το κορίτσι με το τατουάζ Ιστορίες να σκεφτείς Αγάπη: Επιλεγμένα αποσπάσματα

9

Μ Ι

Νταν Μπράουν Ορχάν Παμούκ Julia Gregson J. D. Salinger Χόρχε Μπουκάι, Σίλβια Σαλίνας Χόρχε Μπουκάι Paul Hoffman Στιγκ Λάρσον Χόρχε Μπουκάι Paulo Coelho

=ένη λογοτεχνία 1 2 3

Να βλέπεις στον έρωτα

4 5

Το χαμένο σύμβολο Ο φύλακας στη σίκαλη Το κορίτσι που έπαιζε με τη φωτιά Το παιχνίδι του αγγέλου Ο αργός θάνατος της Λ ουσιάνα Μη. Μονάκριβη Χαμένοι

eg 9 10

Λιβάνης Ωκεανίδα Διόπτρα Επίκουρος Opera

Λ|

Opera Διόπτρα Ψυχογιός

H

Opera Λ ιβάνης

m

·Μ Μ | |

Ανεξάρτητα βιβλιοπωλεία

Το μουσείο της αθωότητας Στην καρδιά των μουσώνων

6 7

Opera Ψυχογιός Ψυχογιός Bell Ψυχογιός

Αλυσίδες βιβλιοπωλείων

Το χαμένο σύμβολο Το μουσείο της αθωότητας Στην καρδιά των μουσώνων Ο φύλακας στη σίκαλη

6 7

m

Opera

Ορχάν Παμούκ Julia Gregson Χόρχε Μπουκάι, Σίλβια Σαλίνας Dan Brown J. D. Salinger Στιγκ Λάρσον Κάρλος Ρουίθ Θαφόν Γκιγέρμο Μαρτίνες Σάφαΐρ Daniel Mendelsohn

αντλούνται τα στοιχεία είναι «ανοιχτή». Τα στοιχεία για τα «Ευπώλητα Φεβρουά­ ριος 2θΐο» προέρχονται από 15 βιβλιοπω­ λεία που έδωσαν ακριβή αριθμό πωληθέντων αντιτύπων.

4· Δημοσιεύονται σε κάθε κατηγορία τα ίο πρώτα σε πωλήσεις.

3.

Ωκεανίδα Διόπτρα Opera Λιβάνης Επίκουρος Ψυχογιός Ψυχογιός Καστανιώτη Πατάκη

5- Συνολικά δόθηκαν από τα βιβλιοπωλεία 47 τίτλοι για την ελληνική πεζογραφία, 45 για την ξένη, 41 για την ποίηση, 37 για τα δοκίμια, 57 για την παιδική 8. εφηβική λογοτεχνία και 51 για τα διάφορα.

6. Στην κατηγορία Δοκίμια περιλαμβάνον­ ται: λογοτεχνικά δοκίμια, μελέτες, (κοι-

ΔΙΑΒΑΖΩ Ζιντ, Α. · 206 Ζολά, Ε. · 97

Αγγελόπουλος, θ. · 457 Άγρας, Τ. · 104 Αθανασιάδης, Τ. ο 471 Αίσωπος · 167 Αλεξάνδρου, Α. · 212 Αξιώτη, Μ. · 511 Απολλιναίρ, Γκ. · 231 Αραγκόν, Λ. · 168 Αριστοτέλης · 135 Αριστοφάνης · 72 Αρτώ, Α. · 151

Θ θεοτοκάς, Γ. · 137 θεοτόκης, Κ. · 92 θερβάντες, Μ. ντε · 176 Θουκυδίδης · 191 Ιονέσκο, Ε. · 122 Ίψεν, Ε. · 181 Ιωάννου, Γ. · 452 κ Καβάφης, Κ. · 78, 389 Καββαδίας, Ν. · 437 Καζαντζάκης, Ν. · 190, 377, 480 Καΐρης, θ. · 106 Κόλας, Ν. « 387 Κάλβος, Α. · 140 καμύ, Α. · 110 Καποδίστριας, I. · 275 Καραγάτσης, Μ. · 258 Καρκαβίτσας, Α. · 306 Καρούζος, Ν. · 393 Καρυωτάκης, Κ. · 157 Καστοριάδης, Κ. · 385 Κενώ, Ρ. · 320 Κέρουακ, Τζ. · 249 Κοκτώ, Ζ. · 160 Κολέτ · 313 Κονδύλης, Π. · 384 Κόντογλου, Φ. · 113 Κοραής, Α. · 82 Κούντερα, Μ. · 80* Κρίστι, Α. · 149 κρυστάλλης, Κ. · 326

Βαλερί, Π. · 183 Βάρναλης, Κ. · 88* Βελεστινλής, Ρ. · 235 Βενέζης, Η. · 337 Βερλαίν, Π. · 378 Βερν, I. · 105 Βιάν, Μ. · 85 Βιζυηνός, Γ. · 278 Βλάμη, Ε. · 485 Βολταίρος · 177 Βουτυράς, Δ. · 298 Βρεττάκος, Ν. · 425 Γέιτς, Ου. Μπάτλερ · 391 Γιουρσενάρ, Μ. · 81 Γκαίτε, Γ. Β. · 154 Γκάτσος, Ν. · 443 Γκράμσι, Α. · 295 Γκρην, Γκ. · 267 Γληνός, Δ. · 61* Γονατάς, Ε. X. · 444 Γουλφ, Β. · 153 Δ Δάντης · 230 Δέλτα, Π. · 300 Δημουλά, Κ. · 435 Δουμάς, Α. · 147, 431 Εγγονόπουλος, Ν. · 381, 478 Έκο, 0. · 145 Έλιοτ, Τ. Σ. · 133 Ελυάρ, Π. · 201 Ελύτης, 0. · 362, 372 Εμπειρικός, Α. · 358, 421 Εξυπερύ, Α. ντε Σ. · 330 Έσσε, Ε. · 109 Ζέη, Α. · 447 ζενέ, ζ. · 66

Λ Λάβκραφτ, X. Φ. · 477 Λακάν, Ζ. · 126 Λαπαθιώτης, Ν. · 95 ΛεβίΣτρως, Κ. · 158 Λειβαδίτης, Τ. · 228 Λεκατσάς, Π. · 166 Λιοτάρ, Ζ. Φ. · 388 Λόρκα, Φ. Γκ. · 192, 466 Λουκιανός · 102 Λουπέν, Α. · 218 Λώρενς, Ντ. X. · 132 Λωτρεαμόν · 355 Μαγιακόφσκι Β. · 121 Μαίηλερ, Ν. · 286 Μακρυγιάννης · 101

Μαλακάσης · 357 Μαν, Τ. · 90 Μαριίς, Γ. · 356 Μαριβό · 257 Μάρκες, Γκ. Γκ. · 223 Μαρξ, Κ. · 83* Μήδεια · 479 Μίλλερ, Α. · 259 Μίλλερ, X. · 273 Μισίμα, Γ. · 253 Μολιέρος · 179 Μονταίν, Μ. ντε · 304 Μοράβια. Α. · 256 Μόρισον, Τ. · 406 Μούζιλ, Ρ. · 199 Μπαλζάκ, 0. ντε · 60*. 416 Μπάροουζ, Ου. · 383 Μπαρτ, Ρ. · 93 Μπατάιγ, Ζ. · 187 Μπέκετ, Σ. · 115 Μπόρχες, X. Α. · 79 Μπουλγκάκοφ, Μ. · 483 Μπρετόν, Α. · 207 Μπρεχτ, Μη. · 211 Μπωβουάρ, Σ. ντε · 136 Μυριβήλης, Σ. · 309 Μωπασάν, Γκ. ντε · 204 Ν Ναμπόκοφ, Β. · 162 Νέοι λογοτέχνες · 69,87 Νικολαΐδης, Α. · 379 Νίτσε, Φ. · 91 Ντεκάρτ, Ρ. · 369 Ντίκενς, Κ. · 229 Ντεριντά, Ζ. · 397 Ντιντερό · 103 Ντοστογιέφσκυ, Φ. · 131, 470 Ντυράς, Μ. · 134 Ξενόπουλος, Γ. · 265

0 Όμηρος · 174 Όργουελ, Τζ. · 226 Ουάιλντ, Ό. · 152 Ουγκό, Β. · 111 Ουίλιαμς, Τ. · 139 Π παλαμάς, Κ. · 334, 446 πάλλης, Α. · 118 Πεντζίκης, Ν. Γ. · 407 Πάουντ, Ε. · 178 Παπαγιώργης, Κ. · 441 Παπαδιαμάντης, Α. · 165, 422 Παπαντωνίου, Ζ · 285 παραμυθάδες · 108* Πεσσόα, Φ. · 390 Πίνδαρος · 294 πλαθ, Σ. · 396

Πόε, Ε. Ά. · 112 Πολίτης, Κ. · 116 Πρεβελάκης, Π. ο 472 Πρεβέρ, Ζ. · 73 Ράιχ, Β. · 197 Ράμφος, Σ. · 439 Ρεμπώ, Α. · 305 Ρίλκε, Ρ. Μ. · 274 Ρίτσος, Γ. · 205 Ροΐδης, Ε. · 96 Ρουσο, Ζ. Ζ. · 395 Ρωτάς, Β. · 434 Σαίξπηρ, Ου. · 449 Σαμαράκης, Α. · 476 Σάνδη, Γ. · 327 Σαντ, Μ. ντε · 77 Σαρτρ, Ζ. Πωλ · 127, 455 Σαχτούρης, Μ. · 436 Σεφέρης, Γ. · 142, 410 Σικελιανός, Α. · 424 Σιμενόν, Ζ. · 202 Σκαρίμπας, Γ. · 269 Σολωμός, Δ. · 213, 475 Σοφοκλής · 243 Στάινμπεκ, Τ. · 173 Σταντάλ · 98 Ταχτσής, Κ. · 440 Τζέημς, X. · 260 Τζόις, Τζ. · 62* Τολστόι, Λ. · 200 Τουαίν, Μ. · 252 Τουρνιέ, Μ. · 287 τσάντλερ, Ρ. · 193 Τσέχωφ, Α. · 169 τσίρκας, Σ. · 171 Φιτζέραλντ, Φ. Σ. · 138 Φόρστερ, Ε. Μ. · 312 Φουκώ, Μ. · 125 Φλωμπέρ, Γ. · 143 Φραγκιάς, Α. · 426 Φρόιντ, Σ. · 150 Χάιντεγκερ, Μ. · 161, 399 Χάκκας, Μ. · 297 Χάμμετ, Ν. · 82 Χάρντυ, Τ. · 324 Χατζηαργύρης, Κ. · 63 Χατζής, Δ. · 180 Χατζιδάκις, Μ. · 430 Χατζόπουλος, Κ. · 319 Χέμινγουεϊ, Ε. · 159 χιουζ, Τ. · 396

* Τα τεύχη που σημειώνονται με αστερίσκο έχουν εξαντληθεί. Όσοι επιθυμούν να προμηθευτούν παλιό τεύχη, μπορούν να επικοινωνούν με το ΔΙΑ ΒΑ ΖΩ , Χαριλάου Τρικούπη 38, Αθήνα 106 80 · Τηλ. 210-3388008. Τα κ ε ίμ ε ν α π ο υ ε ίν α ι χ ρ ή σ ιμ α σ τ ο υ ς α ν α γ ν ώ σ τ ε ς μ α ς κ α ι π ε ρ ιέ χ ο ν τ α ι σ ε ε ξ α ν τ λ η μ έ ν α τ ε ύ χ η , δ ίν ο ν τ α ι σ ε φ ω τ ο α ν τ ίγ ρ α φ α .

δ:ευπώλητα ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2010

Ποίηση

Γενικός πίνακας

Α /Α ΤΊΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

Η εξομολόγηση μιας τελείας Το Μονόγραμμα Ερωτικά ποιήματα Αμοργός Ποιήματα Ποιήματα Ερωτικά ποιήματα Πόσο κοστίζει η βροχή Μεταφερθήκαμε παραπλεύρως Σπορά στον άνεμο

m

ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ

ΕΚΔΟΤΙΚΟΣ ΟΙΚΟΣ

Λουδοβίκος των Ανωγείων Οδυσσέας Ελύτης Πάμπλο Νερούδα Νίκος Γκάτσος Κική Δ ημουλά Ο δυσσέας Ελύτης Ανν Σέξτον Χρύσα Δημουλίδου Κική Δημουλά Νανά Κουντούρη

Λιβάνη Ίκαρος Πατάκη

Αλυσίδες βιβλιοπωλείων

Ποίηση 1

Η εξομολόγηση μιας τελείας 1 Το Μονόγραμμα 3 Ερωτικά ποιήματα 4 Πόσο κοστίζει η βροχή 5 Ποιήματα Πούσι 6 7 Έ ρω τας σε πρώτο πρόσωπο Ερωτικά ποιήματα 8 9 Η γαλάζια ψύχωση 10 Αν

Λουδοβίκος των Ανωγείων Ο δυσσέας Ελύτης Πάμπλο Νερούδα Χρύσα Δημουλίδου Κική Δημουλά Νίκος Καββαδίας Κική Μαυρίδου Ανν Σέξτον Γκέοργκ Τρακλ Rudyard Kipling

Ποίηση 1

Λιβάνης Ίκα ρ ο ς Πατάκη

ϋ · Β

ϋ Ι

■ΨυχογιόςϋΙ^ΗΗΙ Ίκαρος Άγρα Απόπειρα Μελάνι Σαιξπηρικόν Καστανιώτη

Ανεξάρτητα βιβλιοπωλεία

Το Μονόγραμμα Ερωτικά ποιήματα 3 Αμοργός Ποιήματα 4 5 Ποιήματα H M Σπορά στον άνεμο 7 Η σονάτα του σεληνόφωτος 8 | Διακοπές στην πραγματικότητα 9 Μεταφερθήκαμε παραπλεύρως ■ Ερωτικά ποιήματα

ma

Ίκαρος Ίκαρος Μελάνι Ψυχογιός Ίκαρος

Ο δυσσέας Ελύτης Πάμπλο Νερούδα Νίκος Γκάτσος Οδυσσέας Ελύτης Κική Δημουλά Νανά Κουντούρη Γιάννης Ρίτσος Χάρης Βλαβιανός Κική Δημουλά Αν ν Σέξτον

νωνικό, πολιτικό, οικονομικό, ιστορικό βιβλίο).

7- Στην κατηγορία Διάφορα περιλαμβάνον­ ται: λευκώματα, μαγειρική, ταξίδια, μαρτυρίες, τεχνικά κ.λπ.

8. Τα βιβλιοπωλεία από τα οποία προέρ­ χονται τα στοιχεία είναι: ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΣ,

Ίκαρος Πατάκη Πατάκη Ίκαρος Ίκαρος '-’Λ Κέδρος Ίκαρος

< <

m u

Ιωάννινα, 26510 349Π - ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΩΝ ΤΗΣ ΕΣΤΙΑΣ, Αθήνα, 210 3615077 - ΕΥΡΙ­ ΠΙΔΗΣ ΣΤΗ ΣΤΟΑ, Χαλάνδρι, 2ΐο 6800644 - ΖΑΦΕΙΡΙΟΥ, Αθήνα, 2ΐο 2618156 - ΙΑΝΟΣ, Αλυσίδα, 2310 276447ΟΙΩΝΟΣ, Λαμία, 22310 67276 - ΠΑΤΑΚΗΣ, Αθήνα, 210 3650000 - ΡΟΚΚΑΣ,

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2010

Παιδική & Εφηβική λογοτεχνία Α/Α ΤΙΤΛΟΣ: ΒΙΒΛΙΟΥ 1 Ο μικρός Νικόλας. Το κόκκινο μπαλόνι 2 Ο Μικρός Πρίγκιπας 3

4 5 6 7 8 9 10

Ο Πέρσι Τζάκσον και οι Ολύμπιοι: Η κλοπή της αστραπής Το ημερολόγιο ενός σπασίκλα 3 Ονειροφύλακες Το ημερολόγιο ενός σπασίκλα Ένας γάτος μια φορά Αναζητώντας τους χαμένους ήρωες Ίκμπαλ, ένα παιδί ενάντια στην παιδική εργασία Ένα σκυλί για μια ζωή

Γενικός πίνακας ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ

ΕΚΔΟΤΙΚΟΣ ΟΙΚΟΣ

Ρενέ Γκοσινί Αντουάν ντε Σαιντ Εξυπερύ

Πατάκη m

Rick Riordan

Πάπυρος

Τζεφ Κίνι Αγγελική Δαρλάση Τζεφ Κίνι Κώστας Μάγος Ελένη Δικαίου Φραντσέσκο Ντ' Αντάμο Λ. Σ. Μάθιους

Ψυχογιός Πατάκη

Παιδική & Εφηβική λογοτεχνία 1 2 3

4 5 6§ 7

Μ

9 10

Ο μικρός Νικόλας. Το κόκκινο μπαλόνι Ο Μικρός Πρίγκιπας Ο Πέρσι Τζάκσον και οι Ολύμπιοι: Η κλοπή της αστραπής Ένας γάτος μια φορά Το ημερολόγιο ενός σπασίκλα 3 Το ημερολόγιο ενός σπασίκλα Το δειλό λιοντάρι Φιλιά φιλάκια Πώς γεννήθηκαν τα όνειρα Ο μικρός Νικόλας.

3

4 5 6 7 8 9 10

Ο μικρός Νικόλας. Το κόκκινο μπαλόνι Ο Μικρός Πρίγκιπας Το ημερολόγιο ενός σπασίκλα 3 Ονειροφύλακες Αναζητώντας τους χαμένους ήρωες Ίκμπαλ, ένα παιδί ενάντια στην παιδική εργασία Ο Πέρσι Τζάκσον και οι Ολύμπιοι: Η κλοπή της αστραπής Ένα σκυλί για μια ζωή Μαριάννα, το κορίτσι που πετάει Τέλος δεν έχει η αγάπη

‘Ψΰχ$|γ<άς

.'τ Εν Πλώ Ιΐα τ ά κ η |0 ^ ||| Πατάκη Πατάκη

Αλυσίδες βιβλιοπωλείων Ρενέ Γκοσινί Αντουάν ντε Σαίντ Εξυπερύ

Σύγχρονοι Ορίζοντες Πατάκης

Rick Riordan

Πάπυρος

Κώστας Μάγος Τζεφ Κίνι

Εν Πλώ Ψυχογιός

ΤζεφΚΆβ

ΦοκήφΙόζ.

Αθηνά Μπίνιου Selma Mandine Εύη Γεροκώστα Ρενέ Γκοσινί

Παιδική & Εφηβική λογοτεχνία 1 2

Σύγχρονοι Ορίζοντες

Καλειδοσκόπιο £ Δίητύχο Μεταίχμιο Σύγχρονοι Ορίζοντες

Ανεξάρτητα βιβλιοπωλεία Ρενέ Γκοσινί Αντουάν ντε Σαιντ Εξυπερύ Τζεφ Κίνι Αγγελική Δαρλάση Ελένη Δικαίου Φραντσέσκο Ντ' Αντάμο

Σύγχρονοι Ορίζοντες Ψυχογιός Πατάκη Πατάκη Πατάκη

Rick Riordan

Πάπυρος

Λ. Σ. Μάθιους Βαγγέλης Ηλιόπουλος Σουαρ έ λ η ΓΡΠνθΡΐάδθυ'

Μεταμόρφωση, 2ΐο 2812946 - ΠΑΠΥΡΟΣ-ΑΙΓΕΑΣ, Χίος, 22710-21550 - ΑΒΑΚΙΟ, Θεσσαλονίκη, 2310-410520 -ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ, Κο­

ι

1Η - H i Πατάκη Πατάκη

ζάνη. 24610-26463 - ΕΛΕΥΘΕΡΟΥΔΑΚΗΣ, Αλυσίδα, 210-3258440 - ΜΕΘΕΝΙΤΗ, Πάτρα, 2610-274147- ΓΩΝΙΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ, Πάτρα, 2610-223688 - ΤΟ ΦΩ-

διευπώ λητα ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΧΡΥΣΑΝΘΗ ΚΟΥΛΕΛΗ

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2010

Διάφ ορα

Γενικός πίνακας

Α /Α ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ

ΕΚΔΟΤΙΚΟΣ ΟΙΚΟΣ

Ίκαρος Απόστολος Δοξιάδης LOGICOMIX Μεταίχμιο Τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόνο, γονείς θέλουν Νίκος Σιδέρης Ιανός Ανδρέας Λ. Σεφιχά Αναμνήσεις μιας ζωής κι ενός κόσμου Opera Χόρχε Μπουκάι 4 | Ο δρόμος της αυτοεξάρτησης Λιβάνη Rhonda Byrne 5 Το μυστικό Γράμμος. Στα βήματα του Δημοκρατικού Σύγχρονη Εποχή Συλλογικό Στρατού Ελλάδας Ιανός Φίλιππος Γράψας 7 Σ' αναζητώ στη Σαλονίκη Ορχάν Παμούκ, Αρά Γκιουλέρ Ολκός 8 Στην Πόλη Ζακλίν Ντε Ρομιγύ, Ωκεανίδα Μαθήματα ελληνικών 9 Μονίκ Τρεντέ 1

2 3

6

10

Λεξικό της νέας ελληνικής γλώσσας

Γιώργος Μπαμπινιώτης

1 3 4 5 6 7 8 9 10

Ίκαρος Απόστολος Δοξιάδης LOGICOMIX Τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόγο, γονείς θέλουν Νίκος Σιδέρης Ιανός Ανδρέας Λ. Σεφιχά Αναμνήσεις μιας ζωής κι ενός κόσμου Ιανός Φίλιππος Γράψας Σ' αναζητώ στη Σαλονίκη Opera Χόρχε Μπουκάι Ο δρόμος της αυτοεξάρτησης Ορχάν Παμούκ, Αρά Γκιουλέρ Ολκός Στην Πόλη Λιβάνης Rhonda Byrne Το μυστικό Εν πλω Γιώργος Κόρδης Με χώμα και φως Φερενίκη Ίρμη Μητροπούλου Πριν, μετά και λίγο ανάμεσα Ζακλίν Ντε Ρομιγύ, Ωκεανίδα Μαθήματα ελληνικών Μονίκ Τρεντέ

Ανεξάρτητα βιβλιοπωλεία

Διάφ ορα 1 2 3 4 5 6 7

8

9 10

| Κέντρο Λεξικολογίας

Αλυσίδες βιβλιοπωλείων

Διάφορα

Γράμμος. Στα βήματα του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας LOGICOMIX Λεξικό της νέας ελληνικής γλώσσας Ιστορίες από τη μηχανή του χρόνου Τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόγο, γονείς θέλουν Η τελευταία διάλεξη Το μυστικό Μαθήματα ελληνικών Μικρή ιστορία του κόσμου Ο δρόμος της αυτοεξάρτησης

Συλλογικό

Σύγχρονη Εποχή

Απόστολος Δοξιάδης Γιώργος Μπαμπινιώτης Χρίστος Βασιλόπουλος Νίκος Σιδέρης Ράντυ Πάους Rhonda Byrne Ζακλίν Ντε Ρομιγύ, Μονίκ Τρεντέ Ε. Η. Gombrich Χόρχε Μπουκάι

Ίκαρος Κέντρο Λεξικολογίας Πατάκη Μεταίχμιο Πατάκη Λιβάνη

ΤΟΔΕΝΤΡΟ, Ηράκλειο, 2810-341158 9. Στον πίνακα «Αλυσίδες Βιβλιοπωλείων» περιλαμβάνονται: ΕΛΕΥΘΕΡΟΥΔΑΚΗΣ,

Ωκεανίδα Πατάκη Opera

ΙΑΝΟΣ. Στον πίνακα «Ανεξάρτητα Βιβλιοπωλεία» όλα τα υπόλοιπα,

COMICDOM

ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΜΕ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ

ΕΛΛΗΝΟΑΜΕΡ1ΚΑΝ1ΚΗ ΕΝΩΣΗ

δ :βιβλία στον κόσμο

Οι αφανείς «γραφ ιάδες» Πώς είναι, άραγε, να δημιουργείς ένα ολόκ λη ρο έρ γο και να το βλέπεις μετά να γίνεται διάσημο με την υπογρ αφ ή άλλων; Να πληρώ νεσαι, σ υχνά ισχνά, για να δανείζεις την π ένα σ ου σ ε κάποιον που θα δρέψ ει ό λ ες τις δ ά φ νες από το δικό σ ου ταλέντο;

Ελένη Καρρά

ο συγκεκριμένο θέμα έχει βρε­ θεί, τελευταία, στην εηικαιρότητα με αφορμή την κυκλο­ φορία της πολυσυζητημένης ταινίας

Τ

Συγγραφέας φάντασμα (Ghost Wri­ ter). Στους «ghost writers» όμως (ή

negres litteraires, όπως λέγονται γαλ­ λιστί) αναφέρθηκε πρόσφατα και ο Nouvel Obs, με αφορμή το τελευταίο λογοτεχνικό σκάνδαλο της Γαλλίας η αποκάλυψη ότι ο διάσημος γάλλος ιστιοπλόος Olivier de Kersauson δεν έχει γράψει ούτε λέξη από το Ocean’s Songs, το υποτιθέμενο βιβλίο του, που εκδόθηκε το 2008 και εξελίχτη­ κε σε μπεστ σέλερ. Το σκάνδαλο ξέ­ σπασε στο γαλλικό τύπο όταν ο συγγραφέας-φάντασμα Ζαν Λουί Τουζέ, αφανής κατά παραγγελία συγγραφέας του εν λόγω βιβλίου, κατέθεσε μήνυ­ ση εναντίον του εκδοτικού οίκου. Πα­ ρακολουθώντας τις σχετικές αναφο­ ρές στον τύπο, βλέπουμε ότι το συ­ γκεκριμένο επάγγελμα (συγγραφέαςφάντασμα) είναι ιδιαιτέρως διαδεδο­ μένο, κυρίως όσον αφορά τα βιβλία διασημοτήτων, και έχει τους δικούς του κανόνες και τα δικά του συμβό­ λαια. Επάγγελμα παλαιό, όπως βλέ­ πουμε και σε μια άλλη ταινία που βγή­ κε πρόσφατα στις γαλλικές αίθουσες, (Ο άλλοςΔουμάς, πάνω στη φιλία του Αλέξανδρου Δουμά με τον Ογκίστ Μακέ, που τον βοηθούσε στη συγγρα­

φή των έργων του), αποτελούσε πά­ ντα ένα πάρεργο χωρίς επαγγελματι­ κό υπόβαθρο. Ακόμα και γνωστοί συγγραφείς, όπως ο Λάβκραφτ, συνέγραφαν κείμενα για λογαριασμό άλ­ λων και πληρώνονταν (ψίχουλα, στην περίπτωση του Λάβκραφτ) γι’ αυτό. Σήμερα όμως οι «δανεικές» πένες αποκτούν υπόσταση και το επάγγελ­ μα βγαίνει σταδιακά απ’ την αφάνεια. Στην εποχή της διαφάνειας, όπως εξη­ γούσε ένας γάλλος εκδότης, κανείς δεν πιστεύει πλέον ότι ο τάδε ποδο­ σφαιριστής, καλλιτέχνης ή πολιτικός συνέγραψε μόνος του το βιβλίο του γι’ αυτό και τα ονόματα των επί πλη­ ρωμή γραφιάδων αρχίζουν να εμφανί­ ζονται, με μικρά γράμματα έστω και την αναφορά «με τη συμβολή του τά­ δε», σε όλο και περισσότερα βιβλία (μιλώντας για γραφιάδες, να αναφέρω ότι πέθανε η πρώην σύζυγος και πη­ γή έμπνευσης του Μάριο Βάργκας Λιόσα για το υπέροχο βιβλίο του Η θεία Χούλια κι ο γραφιάς-τα πρακτο­ ρεία μετέδωσαν την είδηση αναφέροντας το βιβλίο ως «Η θεία Χούλια κι ο σεναριογράφος»!) Οι αφανείς γρα­ φιάδες, πάντως, όπως ήταν, με μια έν­ νοια, και ο πρωταγωνιστής του Λιόσα, φαίνεται ότι τώρα οργανώνονται και διεκδικούν ένα μικρό μερίδιο αναγνώ­ ρισης -ή, έστω, τα πέντε λεπτά δημο­ σιότητας που τους αναλογούν... ■

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΡΗΤΗΣ Maurizio De Rossa

ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛ ΟΓΙΑΣ & ΕΡΕΥΝΑΣ

Ιταλία Η νταλίκα τω ν βιβλίων

Π ΑΡΑΧΟΡΗΓΗΜ Α Μέλετήματα προς τιμήν τον Καθηγητή Γ. Μ. Σηφάκη

Παραχορήγημα

■ ■ ια έναν εκδοτικό οίκο σημασία δεν * * Α έχει μόνο η κίνηση των ιδεών αλ­ λά και η κίνηση των σωμάτων», δηλώνει η Φιορέντσα Μούρσια, πρόεδρος του εκ­ δοτικού οίκου Ugo Mursia. «Γι’ αυτό δη­ μιουργήσαμε τη “ντάλικα των βιβλίων”, το Mursia Paspartu, το πλανόδιο βιβλιοπω­ λείο που θα ταξιδέψει σε όλη την Ιταλία με στόχο να διανύσει 2.000 χιλιόμετρα ξεκι­ νώντας από το Μιλάνο». Η «νταλίκα των βιβλίων» θα μεταφέρει ολόκληρο τον πλούσιο κατάλογο του ιστορικού εκδοτι­ κού οίκου, θα διοργανώνει παρουσιάσεις με καταξιωμένους συγγραφείς και σεμι­ νάρια δημιουργικής γραφής και, μέσω μιας διαδραστικής οθόνης, όλοι θα μπο­ ρούν να γράψουν διηγήματα, συνταγές μαγειρικής και να συμμετάσχουν στη συγ­ γραφή ενός ομαδικού μυθιστορήματος. «Ξεκινήσαμε από τη διαπίστωση ότι στην Ιταλία το δίκτυο των βιβλιοπωλείων πα­ ρουσιάζει τεράστιες ανισότητες», συνεχί­ ζει η Φιορέντσα Μούρσια. «Το 53% των 2.000 βιβλιοπωλείων της χώρας βρίσκον­ ται στην περιοχή του Μιλάνου, της Ρώμης και στο Βένετο. Στην υπόλοιπη επικράτεια δεσπόζει το χαρτοβιβλιοπωλείο, όπου βρίσκει κανείς αποκλειστικά τα λεγάμενα μπεστ-σέλερ, ενώ σε πολλές μικρές πόλεις απουσιάζει και αυτό. Το βιβλιοπωλείο όμως θα έπρεπε να είναι σαν το φαρμα­ κείο: να μην απουσιάζει από κανένα κατοικημένο κέντρο. Στόχος μας λοιπόν εί­ ναι να φτάσουμε στον αναγνώστη, αντί ο αναγνώστης να έρθει σε μας, και στους δύσκολους καιρούς που ζούμε να τον βοηθήσουμε να ικανοποιήσει τις αναγνω­ στικές του ανησυχίες». Η παράδοση του περιπλανώμενου βιβλιοπώλη έχει την ιστορία της και, απ’ ό,τι φαίνεται, η οικο­ νομική κρίση επαναφέρει στο προσκήνιο παλιές πλην αποτελεσματικές εμπορικές πρακτικές.!

Επιμέλεια.·. Σταύρος Τσιτσιρίδης

I

Λ. Α Θ Α Ν Α Σ Α Κ Η

I Α Ε ΙΔ Ε Τ Ο Π Α Ν

I ΤΕΜ ΕΝ ΟΣ

I Οι χορικές παραστάσεις

I και το κοινό τους στην

I αρχαϊκή και πρώιμη I κλασική περίοδο I ISBN: 978-960-524-292-3 I οΐλ. 392 · Τιμή 22 €

ΑΓΓΕΛΟΣ Χ Α Ν ΙΩ Τ Η Σ

ΘΕΑΤΡΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΟΣ ΒΙΟΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΚΟΣΜΟ ISBN: 978-960-524-278-7 σέλ. 360 · Τιμή 27 €

EASTER LIN G Ρ.Ε. ( .* )

ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΡΑΓΩΔΙΑ Μετάφραση·. Λ. Ρόζν) - Κ. Βαλάκας

Αναζητήστε τα σε όλα τα βιβλιοπωλεία, ή παραγγείλτε τα μέσω του w w w . c u p . g r Μάνης 5,106 81 Αθήνα. Τηλ. 210 3849020-22. Fax 210 3301583 . info@cup.gr

δ :βιβλία στον κόσμο

Δημιπρης Β. Τριανταψυλλίδης

Ρωσία Το πιο μικρό μυθιστόρημα ανείς δεν μπορεί να αρνηθεί το γεγονός ότι οι Ρώσοι διαθέτουν χιούμορ. Ετσι, δε δίστασαν να τιμή­ σουν τον εξ Ουραλίων Ορών καταγό­ μενο συγγραφέα με το βραβείο «Νομπέλ Μπουκ» για το πιο σύντομο μυθι­ στόρημα στην ιστορία της παγκό­ σμιας λογοτεχνίας, το οποίο αποτελείται μόνο από μια φράση: «Δεν χρει­ άζεται. Μπορώ και μόνη μου». Ο βραβευθείς συγγραφέας Βλαντίμιρ Μπλινόφ το τύπωσε σε 100 αντίτυπα και το διένειμε στους φίλους και οπαδούς του. Το βραβείο «Νομπέλ Μπουκ» θε­ σμοθετήθηκε από την ομάδα ακτιβιστών «Γερο-Μπουκάσκιν» και απονέμεται σε έργα που συμβάλλουν στην ανάπτυξη και διάδοση του μινιμαλισμού στη ρωσική λογοτεχνία.

Κ

Το για χρόνια θεωρούμενο χαμένο ημερολόγιο του γιου της μεγάλης ρωσίδας ποιήτριας Μαρίνας Τσβετάγιεβα ανακάλυψε ένας κριτικός της εφημερίδας Κομσομόλσκαγια Πράβντα, το επεξεργάστηκε, έγραψε ένα θεατρικό έργο και σήμερα το κοινό συνωστίζεται στο θέατρο «Ν. Β. Γκόγκολ» να παρακολουθήσει μια συγ­ κλονιστική παράσταση.

β ι β λ ί α

Η επόμενη είδηση δεν αφορά τη λο­ γοτεχνική ζωή της Ρωσίας, μα λόγω της σημασίας της την καταγράφουμε. Δεκαέξι χρόνια με­ τά τον θάνατό του, εγκαινιάστηκε έκθεση αφιερωμένη στον μεγάλο ρώσο ηθοποιό Ινοκέντι Σμοκτουνόφσκι. Ποιος δεν θυμάται τη συγκλονιστική του ερμηνεία είτε ως Άμλετ είτε ως Δον Κιχώτη στις ομώνυμες σοβιετικές ταινίες; Μεταξύ των εκθεμάτων περιλαμβάνονται κο­ στούμια, αφίσες, σχέδια από τις σκη­ νογραφίες, οπτικά και ηχητικά ντο­ κουμέντα με ερμηνείες του Ινοκέντι Σμοκτουνόφσκι. Η επιτροπή των βραβείων Νόμπελ ανακοίνωσε πως ένας εκ των υποψη­ φίων για το 2010 είναι και ο τσετσένος συγγραφέας Καντ Ιμπραγκίμοφ, διδάκτορας των οικονομικών επιστη­ μών, πρόεδρος της Ενωσης Τσετσένων Συγγραφέων, τιμηθείς με το κρα­ τικό βραβείο λογοτεχνίας της Ρωσι­ κής Ομοσπονδίας το 2004 και δημι­ ουργός μιας πλειάδας μυθιστορημά­ των, κεντρικό θέμα των οποίων είναι η ζωή των απλών ανθρώπων αυτής της πολύπαθης γωνιάς της γης. 1

ε κ δ ό σ ε ι ς

τα Ο κ τ ω β ρ ι α ν ά Ο αντιπρόσω πος του

Διαβάζω στην

Κύπρο

Πωλήσεις τευχών και συνδρομές για το Διαβάζω κα Θέκλα Κίττου Ομήρου 3κ Λευκωσία 1097, Κύπρος · τηλ.: 22 672801

ΤΩΡΑ ΤΑ METROPOLIS ΣΑΣ ΔΙΝΟΥΝ ΤΗΝ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΝΑ ΧΑΡΙΣΕΤΕ ΣΤΟΥΣ ΑΓΑΠΗΜΕΝΟΥΣ ΣΑΣ

ΔΩΡΑ

ΑΠΟ ΟΛΗ ΤΗΝ ΓΚΑΜΑ ΤΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΔΙΑΘΕΤΟΥΝ μ ε τ ις

ΔΩΡΟΕΠ ΙΤΑΓΕΣ

ΠΟΥ ΘΑ ΒΡΕΙΤΕ ΣΤΑ ΤΑΜΕΙΑ

ΑΘΗΝΑ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ 54 & ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΜΠΕΝΑΚΗ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ 64, ΤΣΑΚΑΛΩΦ 15 & ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΥ 1 ΚΗΦΙΣΙΑ: ΚΑΣΣΑΒΕΤΗ 3 1ΠΕΙΡΑΙΑΣ: ΗΡΟΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ 301ΧΑΛΑΝΔΡΙ: ΑΓ. ΓΕΟΡΓΙΟΥ & ΠΛΑΤΟΝΟΣ 1, ΠΛ. ΔΟΥΡΟΥ ΓΛΥΦΑΔΑ: ΜΕΤΑΞΑ 1 | ΠΕΡΙΣΤΕΡΙ: ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΕΩΣ 27 | ΑΕΡΟΛΙΜΕΝΑΣ ΑΘΗΝΩΝ: ΑΦΙΞΕΙΣ, ΑΝΑΧΩΡΗΣΕΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ: ΤΣΙΜΙΣΚΗ 331ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ: ΔΑΙΔΑΛΟΥ 191www.metropolis.gr

διβιβλιοθήκες ΑΠΟ ΤΟΝ ΝΑΣΟ ΧΡΙΣΤΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟ

'Ο ταν ένας χώρος

δημιουργεί δέος

Η βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου της Ο ξφ όρδης ίναι παράξενο μεν, ευε­ ξήγητο δε. Από την επί­ σκεψη στη βιβλιοθήκη Bodleian, τη βιβλιοθήκη του Πανεπι­ στημίου της Οξφόρδης, δεν συγκρό­ τησα ούτε την ιστορία της, ούτε τον αριθμό των τόμων που περιλαμβάνει, ούτε τον αριθμό των κτιρίων στα οποία είναι σπαρμένοι οι τόμοι αυτοί». «Οπότε, τι έχεις να μεταφέρεις στους αναγνώστες του περιοδικού;» «Τα συναισθήματά μου. Τον θαυμα­ σμό, την ανατριχίλα, το δέος που με κατέλαβε από την αρχή μέχρι το τέ­ λος της ξενάγησης. Γιατί, χωρίς ξε­ ναγό, δεν εισχωρεί εκεί οποιοσδή­ ποτε, εκτός αν είναι εγγεγραμμένος φοιτητής ή αν λάβει την άδεια για κά­ ποια έρευνα». «Εντάξει, τότε, κατάστησέ μας κοινωνούς των συναισθημάτων σου». Ξεκινάς από το προαύλιο, το «τετρά­ πλευρο» (quadrangle) όπως έχει ονο­ μαστεί ο χώρος που σε απομακρύνει από τη βουή της σύγχρονης πόλης και σε φέρνει στον κόσμο του μεσαι­ ωνικού πανεπιστημίου. Διαβαίνεις μια από τις τρεις τοξωτές, σκαλιστές πύ­ λες και βρίσκεσαι στην τετράγωνη αυλή που οδηγούσε κάποτε στις αί­ θουσες διδασκαλίας των σχολών. Γύ­ ρω σου λατινικές επιγραφές επιση­ μαίνουν τι εδιδάσκετο πού: Schola Moralis Philosophiae, Schola Theologiae, Schola Medicinae, Schola Musicae κ.λπ. Αδιαφορείς για το ότι οι εν λόγω επιγραφές είναι ανειλικρινείς, αφού στην πραγματικότητα κρύβουν σύγχρονα γραφεία και ηλεκτρονι­ κούς υπολογιστές, προσπαθείς να αι­

Ε

δ

102 ο|

σθανθείς σαν φοιτητής του 17ου αιώ­ να και ακολουθείς τα βήματα του ξε­ ναγού προς την είσοδο. Εμπρός της στέκει χάλκινος ο αν­ δριάντας του πρυτανεύοντος κατά την περίοδο ανέγερσης της βιβλιοθή­ κης και, υπεράνω αυτής, ο θυρεός του Sir Thomas Bodley, ιδρυτή και πρώτου μεγάλου δωρητή της, μαζί με λατινιστί γραμμένη ευχή του προς επισκέπτες και μελετητές. Ακολουθεί το Proscholium, ένα είδος νάρθηκα, ένα απλά διακοσμημένο πέρασμα που έχει ως μόνο στόχο την προετοι­ μασία για το αρχιτεκτονικό θαύμα που ακολουθεί. Πρόκειται για την επίσημη αίθουσα της Θεολογικής Σχολής (Divinity School, όπως την αποκαλούν), της σχολής όπου εδιδάσκετο η «βασίλισ­ σα των επιστημών»! Βιτρό, περίτεχνα σκαλίσματα στην οροφή και ανάγλυ­ φες παραστάσεις στα τύμπανα και στα τοιχία συνθέτουν ένα φωτεινό σύνολο εκπληκτικής ομορφιάς, σε βαθμό τέτοιο, ώστε εύκολα παραβλέ­ πεις τον... αποκεφαλισμό του ευαγγε­ λιστή Πέτρου, ιδρυτή της καθολικής Εκκλησίας, από τους ζηλωτές της αγγλικανικής μεταρρύθμισης του βασι­ λιά Ερρίκου ΗΊ Ο λόγος που μνημονεύεται η αίθου­ σα αυτή βρίσκεται όχι τόσο στη γοτ­ θική μεγαλοπρέπειά της όσο στο ότι ακριβώς από πάνω της και πάνω από τον νάρθηκα απλώνεται το κεντρικό τμήμα της καθαυτό βιβλιοθήκης, αυτό που αποκλείεται να μην σε αφή­ σει κυριολεκτικά άναυδο. Ξύλινο δάπεδο, ξύλινη οροφή με κυρ­

τές δοκούς, ξύλινα στηρίγματα για τους δερματόδετους σε χρώμα ανοι­ κτό καστανό τόμους που περιμένουν τον αναγνώστη εδώ και τέσσερις αι­ ώνες. Τον περιμένουν σε δύο επί­ πεδα, με τις απαραίτητες κινούμενες ξύλινες κλίμακες για την πρόσβαση στα ψηλότερα ράφια. Μερικοί τόμοι έχουν τοποθετηθεί με τη ράχη ανά­ ποδα, όπως γινόταν παλιά, ώστε το σιδερένιο έλασμα που απέτρεπε την ενδεχόμενη αφαίρεσή τους να μην καταστρέφει την πολυτελή βιβλιοδε­ σία. Μακριά αλυσίδα συνδέει το βι­ βλίο με την οριζόντια σιδερένια βέρ­ γα, κατά μήκος της οποίας κινούσε ο ενδιαφερόμενος το βιβλίο παράλλη­

λα στο αντίστοιχο αναλόγιο, για να το πλησιάσει στις εστίες του φωτός, στα δυο μεγάλα παράθυρα. Γιατί, εκτός από την κλοπή, υπαρκτός ήταν και ο κίνδυνος της πυρκαγιάς, επομένως απαγορευόταν η χρήση κεριών. Σή­ μερα τα πράγματα έχουν μεταβληθεί: η κλοπή αποτρέπεται ηλεκτρονικά, τα μάτια βοηθιούνται από τεχνητό φωτισμό, αλλά η εντύπωση που σου δημιουργείται ενώπιον του παραπά­ νω θεάματος δεν μπορεί παρά να εί­ ναι καταλυτική. Η βιβλιοθήκη διαθέτει και άλλες αί­ θουσες, παρόμοιες με αυτή που προσφέρεται πρώτη στα μάτια του επι­ σκέπτη. Στο ίδιο ξύλινο μοτίβο, δια-

δ : βιβλιοθήκες

δ

Άποψη του εσωτερικού

1 0 4 της βιβλιοθήκης ο5 °1

ο

του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης

κοσμημένες με πολύχρωμα εθνό­ σημα και θυρεούς, με αραβουργήμα­ τα εμπνευσμένα από την Αναγέννη­ ση, με πορτρέτα των ιδρυτών των διαφόρων κολλεγίων του πανεπιστη­ μίου. Αξιοπερίεργο φαινόμενο ότι αρ­ χικά ήταν διαχωρισμένη ανάλογα με την... αξία των επιστημών: αλλού βρί­ σκονταν τα βιβλία των «ανωτέρων επιστημών» (θεολογίας, νομικής, ια­ τρικής) και αλλού των «κατωτέρων». Τώρα, βέβαια, διαφορετικές είναι οι

απαιτήσεις της βιβλιοθηκονομίας, όπως διαφορετική είναι κι η ενδυμα­ σία των φοιτητών. Όμοια, όμως, πα­ ραμένει η συμπεριφορά τους: σιω­ πηλοί, με μόνο το τρίξιμο του δαπέ­ δου να υποδεικνύει την παρουσία τους. Σιωπηλός παραμένεις κι εσύ, θαυμάζοντας τις περγαμηνές και τους κώδικες, χάρτες τοηογραφικούς και κειμήλια παλαιογραφίας. «Και, λόγω του θαυμασμού αυτής της εντυπωσιακής αρχιτεκτονικής και της εσωτερικής διακόσμησης με τη ζεστή ατμόσφαιρα που σε ταξιδεύει στο παρελθόν, δεν συγκρότησες τον αριθμό των βιβλίων;» «Ακόμα κι αν τον είχα συγκροτήσει, θα έπεφτα έξω αναφέροντάς τον. Γιατί αυξάνεται καθημερινά. Βάσει συμφωνίας του ιδρυτή της με το Εθνικό Τυπογραφείο, η βιβλιοθήκη λαμβάνει ένα αντίτυπο κάθε βιβλίου που εκδίδεται στη Μεγάλη Βρετανία από το 1610 και μετά. Θυμάμαι μόνο ότι, ήδη πριν από τον Δεύτερο Παγ­ κόσμιο πόλεμο, είχε ξεπεράσει τα πέ­ ντε εκατομμύρια τόμους και αυξανό­ ταν με περισσότερους από τριάντα χιλιάδες τίτλους κατ’ έτος». «Ούτε κάποιον από τους παλιούς θη­ σαυρούς της είσαι σε θέση να επισημάνεις;» «Όταν είναι τόσα τα παλιά κομμάτια που χαϊδεύεις με το βλέμμα στις κεν­ τρικές της αίθουσες, δεν αποτολμάς να σταχυολογήσεις. Σκέψου μάλιστα πόσα έχουν χαθεί -για την ακρίβεια, κυριολεκτικά καεί- τα χρόνια της μεταρρυθμιστικής μανίας, που εξαφά­ νισε οτιδήποτε είχε σχέση με την κα­ θολική Εκκλησία!». ■

μ υ α λ ό σ ύ μ μ α χ ο ς ή α ν τ ίπ α λ ο ς τη ς ελ π ίδ α ς;

www.ododeiktes.gr

6:com ics ΤΗΣ ΛΗΔΑΣ ΤΣΕΝΕ

Τι είναι τα Κουραφελκυθρα;

σοι περάσουν από τπν Ελλπνοαμερικανικιϊ Ένωση στις 16, 17 και 18 Απριλίου θα βρεθούν στο καθιερωμένο πλέον ραντεβού των φίλων των comics, το Comicdom Con Athens. Εκτός από τα πολλά και ενδιαφέροντα events που θα έχουν την ευκαιρία να παρα­ κολουθήσουν, κατά τη διάρκεια του τριημέρου θα έρθουν σε επαφή με νέες και πιο παλιές εκδόσεις, καθώς και σχεδόν όλους τους έλληνες δημι­ ουργούς. Τα Κουραφέλκυθρα του Αντώνη Βαβαγιάννη και το Trinkets του Μιχάλη Διαλυνά είναι δύο εκδόσεις που σίγου­ ρα θα κερδίσουν το ενδιαφέρον σας. Ο Μιχάλης Διαλυνάς είναι ένας από τους πιο ταλαντούχους νέους δημι­ ουργούς. To Snitch και Snatch που

Ο

... ΑΝ έΠΡέΠί HA ΑΙΛΛ4Η rt 3 A titli Γ>Α fJA ΓΗΡιΓΡΑΚ· 1«Μ έΑΠο £Αί,ηο«βΑ WaMW

κυκλοφόρησε πέρσι (αυτοέκδοση) ξε­ χώρισε αμέσως. Το άρτιο και εκφρα­ στικό σχέδιο, αλλά και η μαστοριά στο storytelling είναι δύο στοιχεία που είναι πράγματι δύσκολο να συνδυάζει κανείς. Ο Διαλυνάς τα καταφέρνει πολύ καλά και μας προσκαλεί να το ανακαλύψουμε ξανά μέσα από το Trinkets. Πρόκειται για μια «best of» συλλογή από δουλειές του των τελευ­ ταίων τεσσάρων χρόνων, που θα κυ­ κλοφορήσει για πρώτη φορά στο Comicdom Con Athens από την Co­ micdom Press. Ξεφυλλίζοντας τις σε­ λίδες ακολουθούμε την Trink στην εξερεύνηση ενός παλιού παταριού, ξε­ θάβουμε παλιά μπιχλιμπίδια (trinkets) και ζούμε μαζί της τις ιστορίες τους, ιστορίες που πλάθει το μυαλό της νε­ αρής κοπέλας. Δώδεκα αυτοτελείς

ΧΜΜ.„ί/ρ0>ΡΙΟί...ΜΜΜΑίΙΪ&Ηί.- ...και ... rett...W AH... ft toot >

ϋ

M

Η Τ W ’

1)) Τ>j f IWΑΙ ΠΡΑΓΧΑΤίνμ TAHilV.yfWMH ΚΑΙ \ έ Τ 0 AetIKo!j—

Μ

γ

=·

τ » a m i wa ί « 1im t'm rm , ei£Al TfA ilSil Τ°>ΆΑΧιίΤ0Ν ΜΑΖΙ Moy 6NA...)£ro AtawΠΑΛΑ&Οΐ,έΠΙΐ/ ΔίΛΙ ί ι MAI U (OKI VAArw/K t t , V--------\ Μο/ΨΡΜ Un I f coo λα τα ΛίηκΑ1 .

AS

αφηγήσεις, πάντα με το εξαιρετικό σχέδιο του δημιουργού, οι οποίες μας ταξιδεύουν σε ονειρικά μέρη και μας κάνουν να ψαχουλέψουμε κι εμείς το πατάρι και, κυρίως, τη φαντασία μας. «Από πού αντλείς την έμπνευσή σου;» ρωτούσε ο Αριστείδης Κώτσης τον Αντώνη Βαβαγιάννη σε πρόσφατη συνέντευξη που δημοσιεύτηκε στο comicdom.gr. «Ξυπνάω στις πέντε το πρωί με την ανατολή του ήλιου και κοιτάω τις δροσοσταλίδες πάνω σε ένα λουλούδι κι αυτό σαν να μου μι­ λάει, ανοίγει τα μπουμπουκάκια του και μου λέει: “ Λούθερ, έχω προβλή­ ματα!”», απαντά ο δημιουργός των Κουραφέλκυθρων και συνεχίζει: «Πέ­ ρα από αυτό, θα έλεγα ότι κύρια πηγή έμπνευσής μου είναι οι φίλοι μου, τους οποίους κλέβω ξεδιάντροπα. Μια βόλτα με το τρόλεϊ πάντα αποτε­ λεί καλή πηγή υλικού, με τις ατάκες που πηγαινοέρχονται από διάφορες γιαγιάδες. Γενικά, παρόλο που το χι­ ούμορ μου θεωρείται σουρεάλ, βασί­ ζεται αρκετά στην καθημερινή πραγ­ ματικότητα. Αν όλα αυτά δεν αποδώ­ σουν, βλέπω κανένα σκετσάκι Monty

Pythons, ή καμιά ταινία Marx Broth­ ers. Αυτό πάντα βοηθάει». Για όσους δεν έχουν διαβάσει ποτέ τα Κουραφέλκυθρα τους προσκαλώ να επισκεφθούν το comicdom-press.gr, στο οποίο συχνάζουν κάθε Τρίτη ο κύριος Κλιάφας, ο Αιμίλιος και η πα­ ρέα του. Ευρηματικά και με ένα ιδιαί­ τερο εγκεφαλικό χιούμορ, τα στριπάκια αυτά αποτελούν ένα είδος που δύ­ σκολα βρίσκει κανείς στα ράφια με τα ελληνικά comics. Εκδόθηκαν το 2009 σε άλμπουμ από την Comicdom Press και έκτοτε βρίσκονται σε όλα τα βι­ βλιοπωλεία. Τελευταίο highlight, το special σκίτσο του Αρκά (ναι, καλά διαβάσατε) για την επέτειο των 100ών Κουραφέλκυθρων.

Τα Κουραφέλκυθρα, το web comicstrip -που δεν είναι καν λέξη- κυ­ κλοφορεί σε αλμπουμάκι από την Co­ micdom Press, με extra ιστορίες που δεν θα βρείτε πουθενά αλλού! Τα Κουραφέλκυθρα ανανεώνονται κάθε Τρίτη στο comicdom-press.gr.

To Trinkets θα κυκλοφορήσει από την Comicdom Press για πρώτη φορά στο Comicdom Con Athens 2010. ■

δ:περιοδεύω ν ΤΟΥ ΣΠΥΡΟΥ ΚΑΚΟΥΡΙΩΤΗ

«...κ’ ευθύς στον νου τους ριζικές μεταρρυθμίσεις βάζουν, / με την απαίτησι να εκτελεσθούν άνευ αναβολής. / / Εχουνε και μια κλίσι στες θυσίες ... Κι όταν, με το καλό, τελειώσουνε την εργασία, / κι ορίσαντες και περικόψαντες το παν λεπτομερώς, / απέλθουν, παίρνοντας και την δίκαια μισθο­ δοσία, / να δούμε τι απομένει πια, μετά / τόση δεινότητα χειρουργική»

ποιήματα Τέταρτη ΠΟΙΗΤΙΚΗ διαδρομή για το Εξαμηνιαίο πε­

φαλής τον Χάρη Βλαβιανό και τη φροντίδα των εκδόσεων Πατάκη, και σε αυτό το τεύχος να πο­ ρεύεται στους ολιγοσύχναστους και κάποτε μοναχικούς δρόμους της σύγχρονης αλλά και της παλαιότερης ποιητικής δημιουρ­ γίας. Στις σελίδες του παρόντος τεύχους ξεχωρίζει ένα αφιέρωμα στις απόψεις ξένων μελετητών και συγγραφέων για τον Όμηρο, με κείμενα των Τζ. Στάινερ, Λέ­ οντα Τολστόι, Ρ. Γκρέιβς, Φ. Κάφκα και Τζ. Τζόυς. Ακόμη, πε­ ριλαμβάνονται καταθέσεις νέων ποιητικών συνθέσεων από έλληνες και ξένους ποιητές, αλλά και οι σελίδες των δοκιμίων (όπου ξεχωρίζει η συνομιλία «Περί ονείρων και δημιουργίας» των Μπόρχες - Σαμπάτο, μετα­ φρασμένη από τον Αχ. Κυριακίδη), οι κριτικές, καθώς και τα «αταξινόμητα», ποικίλα κείμενα που φιλοξενούνται υπό τον τίτλο Et cetera.

ποιείν Εχοντας συμπληρώσει τριάντα χρόνια παρουσίας στο χώρο του έν­ τυπου προβληματισμού για τα προ­ βλήματα της παιδείας στον τόπο μας, η Τρίμηνη επιθεώρηση εκπαιδευτι­ κών θεμάτων ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΠΑΙ­ ΔΕΥΣΗ, παρουσιάζοντας το 159ο τεύ­ χος της, συνεχίζει τη δημιουργική της παρουσία και προσφορά στον αγώνα (ας εκληφθεί η λέξη στην κυριολεκτι­ κή της σημασία) των μαχόμενων δα­ σκάλων και καθηγητών... Μέσα από άρθρα, μελέτες και έρευνες που φι­ λοξενεί στις σελίδες της, όπως, π.χ., στο παρόν τεύχος εκείνα που αφορούν τη διδασκαλία της Βιολογίας, την γε­ ωγραφική και την ιστορική εκπαίδευ­ ση, τα αναλυτικά προγράμματα των Μαθηματικών ή τα κοινωνικά χαρα­ κτηριστικά των μαθητών της εσπερι­ νής τεχνικής εκπαίδευσης, επιχειρεί να αποτελέσει όχι μονάχα ένα βήμα ενη­ μέρωσης αλλά και ένα εργαλείο πα­ ρέμβασης στον πολύπαθο χώρο της παιδείας -και μάλιστα σε μια εποχή που, όπως και η χώρα, βρίσκεται σε κρίσιμο σταυροδρόμι...

ποιητές Δύο «ανατολίτες» φέρνει κοντά π και τυπογραφικά ειδική (πραγματικά συλλεκτική!) έκδοση που αφιερώνει το καβαλιώτικο ΠΕΡΙωΔΚΟ της πόλης στ ον Φώτη Κόντογλου. Στο 139ο τεύχος του, λοιπόν, ο αΤβαλιώτης ζωγράφος, αγιογράφος και συγγραφέας συναντάται με τον καβαλιώτη Μοχάμετ 'Αλί, μιας και το ομώνυμο Ινστιτούτο της πόλης, ένας φορέας με στόχο την ανάδειξη του ρόλου του «ένδοξου τέκνου» της Κα­ βάλας και τη μελέτη των παραδό­ σεων της Ανατολής, αποτελεί τον χο­ ρηγό της έκδοσης... Άλλωστε, όπως τονίζει η κ. Άννα Μισσιριάν-Τζούμα, διευθύντρια του περίφημου (ξενο­ δοχείου σήμερα) Ιμαρέτ, αυτό που ενώνει τους δύο τόσο διαφορετικούς στην εξέλιξή τους άνδρες είναι «το πολυεθνικό και πολυθρησκευτικό κλίμα μέσα στο οποίο ανδρώθηκαν» και έζησαν. Για την νέα ανά­ γνωση της καθ’ ημάς Ανατολής και την απόπειρα ένταξής της στο σύγ­ χρονο πλαίσιο από τον Κόντογλου καταθέτουν τη συμβολή τους οι μη­ τροπολίτης Ιωσήφ, Μπ. Γαμβρέλης, Γ. Καραμπελιάς, Γ. Κόρδης και Γ. Σταματόπουλος.

[ΠΟΙΗΤΙΚΗ, Εμμ. Μπενάκη 16, 106 78, Αθήνα, τηλ.: 210-3831078, vlavianos@patakis.gr]

[ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ, Τ.Θ. 250 8 5,100 26 Αθήνα, τηλ.: 210-88.23.762, sygekp@ath.forthnet.gr]

[ΠΕΡΙωΔΙΚΟ, Βενιζέλου 79, 654 03, Καβάλα, τηλ.: 2510-220.120, alphamediagroup@otenet.gr]

ριοδικό για την τέχνη της ποί­ ησης που συνεχίζει, με επικε­

Βι βλ ί α που α ξ ί ζ ε ι να δ ι α βασ τ ο ύ ν ε Π Π Η Ν ΙΚ Η - Ξ6Ν Η

Ο Ο Ο <»& 6© <ν© © |£ λ λ η ν ( κ ά | ^ ά γ γ α χ α .

0 ΙΣΜΑΗΛ ΚΑΝΤΑΡΕ ΣΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ «ΕΛΛΗ ΝΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ:

Το ατύχημα Μια σαγηνευτική ερωτική ιστορία ή ένα αρκ τεχνικό αστυνομικό μυθιστόρημα; 0 Ισμαήλ Κανταρέ, πάντωε, φαί-

111 1

νεται σίγουροε για το εξήε: «Κα-

1

μία σχέση πάθουε δεν επιβιώνει

|

χωρίετοφόβοτηεαπώλειαε».

|

Ο ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΑ ΑΛΒΑΝΙΚΑ: ΤηΟέμαχοε Kcbtoias

w

w

w

.

e

l

l

i

n

i

k

a

g

r

a

m

m

a

t

a

.

g

r

— & 000600000 Κώσιαε Καισουλάρηε

0 άντραε που αγαπούσε τη γυναίκα μου « 0 δρόμθ5 για την κόήαση των αντρών είναι στρωμένοε με ήογικέε σκέψειε»

Μια ιστορία για τη ζήλια, από την αντρική σκοπιά. Μια νουβέλα για το ncos η έμμονη ιδέα Tns amorias μπορεί να μεταμορφώσει έναν άνθρωπο...

• ΝΟΥΒΕΛΑ

Αγάπηεγράμματα 35 σημαντικοί σύγχρονοι συγγραφείε (Μάργκαρετ Άτγουντ, Ντάγκλαε Κόπλαντ, Πάνοε Καρνέzns, Μισέλ Φέιμπερ, Α. Λ. Κένεντι, Λέοναρντ Κοέν, Τζάνετ Ουίντερσον, Τζόναθαν Λέθεμ, Έντγκαρ Κέρετ, Γκαουτάμ Μαλκάνι, Ντάμουν Γκαλγκούτ, Άνταμ θορπ, Χισάμ Ματάρ, Όντρεϊ Νιφενέγκερ, Ούρσουλα Κ. Λε Γκεν, Χάρι Κούνζρου κ.ά.), σε μια εμπνευσμένη ανθολογία. Γράμματα για τον έρωτα και την αγάπη στον 21ο αιώνα.

• ΣΥΛΛΟΓΗ ΕΡΩΤΙΚΟΝ (ΚΑΙ ΑΛΛΟΝ) ΕΠΙΣΤΟΛΟΝ

H aw ns ζανθούληε ΓιΛννης Ξανθούλης

Η εκδίκηση ms Σιήάναε Το μυθιστόρημα, με χιούμορ και τρυφερότητα, παρουσιάζει ανάγλυφα την επώδυνη μετάβαση από την παιδική στην εφηβική ηλικία, το «τέλοε Tns επιείκειαε», την navros είδουε εκπαίδευση

στην ελληνική επαρχία κατά τα τέλη του '50 και %

&

tis

αρχέ$ του '60.

• ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ

5llinikagrammata.gr Tmv.ellinikagrammata.gr

.ellinikagramm at ε

tytvw

e n n H N iK H & ξ 6 ν η

&

0 &

0 0 6 0 0 6 0

Γιώργοε Ικαμπαρδώνηβ

Μεταξύ σφύραε και ΑήΙιάκμονοε Το νερό, η υπέρβαση τηε αντοχήε, η απώλεια. Οι δύσκολεε σχέσειε, η φθορά, η μοναχικότητα, τα ζώα. 0 φόβοε, η ματαιότητα, το ανα πάντεχο, το τυχαίο.

27 διηγήματα μεταξύ σφύραε και Αλιάκμονοε...

• ΔΙΗΓΉΜΑΤΑ · ΚΡΑΤΙΚΟ ΒΡΑΒΕΙΟ ΔΙΗΓΗΜΑΤΟΣ 1993 · ΒΡΑΒΕΙΟ ΔΙΗΓΉΜΑΤΟΣ «ΔΙΑΒΑΖΩ» 2004

Χρήσιοε Χαρτοματσίδηε

Μια εταίρα θυμάται Παιχνίδια καταοκοπείαε και αντικατασκοπείαε στην αρχαία Σπάρτη. Παράνομοι έρωτεε, νόθα παιδιά, δού­ λοι που κοπιάζουν για την ελευθερία τουε, εταίρεε σε ρόλο κατασκόπων...

£

Μια συναρπαστική, αντί ηρωική ματιά στο παρελθόν.

Τζόζεφ Σμιθ

0 Αύκοε Το ημερολόγιο ενόε μοναχικού λύκου, στα πρόθυρα τηε λιμοκτονίαε.

0 Σμιθ μάε ταξιδεύει σ' ένα αφιλόξενο δρυμό, όπου ο λύκοε, ιχνηλατώνταε την οσμή του φόβου και του θανάτου, προσπαθεί απελπισμένα να εξα­ σφαλίσει τροφή... Ένα βιβλίο-αλληγορία. Μια συγκλονιστική ιστορία που δείχνει τον κόσμο από τη σκοπιά του κυνηγού σε όλη του την αγριότητα και την ακαταμά­ χητη γοητεία.

• ΝΟΥΒΕΛΑ · ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: Γιάννοε Πολυκανδριώτηε · ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Ευτυχία Παναγιώτου

ita.gr mYW.ellinikagraramata.gr www.ellinikagrammata.gr www.ellinikagramma

Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ

Γιατί το Βυζάντιο Ένα μαχητικό κείμενο, που διδάσκει άμα και τέρπει τον αναγνώστη και aποκαθιστά μια ιστορική αδικία, τονεξοβεήισμό του Βυζαντίου από την ευρωπαϊκή ιστορία, φωτίζοντας παράήήηήα ποήήαπήά τη συγκρότηση της νεοεήήηνικής εθνικής συνείδησης. Γ’’αυτό και αξίζει να διαβαστεί από όήους μας.

Τιτίκα Δημητρούλια, Καθημερινή, 13/12/2009

Γ. Βούλγαρηε, Η. Νικολακόπουλοε, Σ. Pizas, Τ. Σ ακελλαρόπουλοε, I. Σιεφανίδηε

ΕΑΑηνική Ποήιιική Ιστορία 1950-2004 Το βιβλίο αυτό παρουσιάζει με απλό και περιεκτικό τρόπο την πολιτική ιστορία τπε Ελλάδαε από το τέλοε του Εμφυλίου μέχρι και τιε μέρεε μαε. Στα πέντε κεφάλαιά του, γραμμένα από έγκριτουε επιστήμονεε και μελετητέε, καλύπτονται η περίοδοε από το τέλοε του Εμφυλίου μέχρι τη δικτα­ τορία, τα επτά χρόνια τπε δικτατορίαε, η Αντίσταση κατά τα χρόνια αυτά, το Κυπριακό (αγώναε για την ένωση, Ανεξαρτησία, τουρκική εισβολή] και η δημοκρατική περίοδοε τπε Ελλάδαε (1974-2004). Μια άκρωε ενδιαφέρουσα συλλογή κειμένων, προσιτή σε οηοιονδήποτε επιθυμεί να γνωρίσει την πρόσφατη πολιτική ιστορία τηε χώραε του.

Δημοσθένηε Κούριοβικ

Η εξέλιξη in s ανθρώπινηε σεξουαάικόιηιαε «Το μαγικό άγγιγμα που μεταμόρφωσε τον πίθηκο σε άνθρωπο είχε φύλο: ήταν θηλυκό... 0 άνθρωποε είναι το πιο παράξενο σεξουαλικό πλάσμα...». Μια σύγχρονη μελέτη, η οποία δίνει μια ερμηνεία των διαφόρων πτυχών τηε ανθρώπινηε σεξουαλικότηταε, τόσο των «φυσιολογικών» όσο και των ανορθόδοξων, με έναντρόπο που συναντά αναπά­ ντεχα την ποίηση!

3llinikagramtnata.gr www.ellinikagraTnmata.gr

;.,gr

www.ellinikagrammat!

Η ΕΠΙΝΟΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Ένα μυθιστόρημα που συνδυάζει την αστυνομική πλοκή με την κοινωνικοπολιτική σάτιρα και τον στοχασμό με την ερωτική λογοτεχνία. Μια τοιχογραφία της Ελλάδας στο κατώφλι του 21ου αιώνα.

Β α γ γ έ λ η ς Ρα π τ ο π ο υ λ ο ς I

) Ή έτιινό ησ η τή ς !

π ρ α γ μ α τ ικ ό τ η τ α ς

Μια θαρραλέα προσπάθεια να έρθει ιε κατά μέτωπον αντιπαράθεση με την εποχή του. Πέτρος Τατσόπουλος

Ένα εξαιρετικά κυνικό και προχωρημένο βιβλίο. Μ ένης Κουμανταρέας

ΤΟ ΘΕΩΡΗΜΑ ΤΟΥ ΠΑΠΑΓΑΛΟΥ Το μυθιστόρημα του Ντενί Γκετζ, που ενθουσίασε κριτικούς και χιλιάδες αναγνώστες σε δεκάδες χώρες, σε νέα αναθεωρημένη μετάφραση του Τεύκρου Μιχαηλίδη. Μια γοητευτική λογοτεχνική περιπλάνηση στον μαγικό κόσμο της ιστορίας των μαθηματικών - ένα ταξίδι μύησης στην σκέψη του Ευκλείδη, του Φερμά, του Όιλερ, του Γκόντμπαχ και άλλων κορυ­ φαίων μαθηματικών - μια αναδρομή στα σημαντικότερα προβλήμα­ τα που αντιμετώπισε η επιστήμη τους στη διάρκεια των αιώνων.

DANIEL COHN - BENDIT

ΤΙ ΝΑ ΚΑΝΟΥΜΕ; Ο δημοφιλής ακτιβιστής και πολιτικός Ντανιέλ Κον-Μπεντίτ, ηγετικό στέλεχος της ομάδας των Πρασίνων στο Ευρωκοινοβούλιο, περι­ γράφει στο βιβλίο αυτό το όραμά του για μια συλλογική ευρωπαϊκή δράση και αντίδραση, με όχημα την πολιτική οικολογία. Ο Ντανιέλ Κον Μπεντίτ θα συναντήσει το ελληνικό κοινό την Τετάρτη 28 Απριλίου, στις 7:00 μ.μ., στο Megaton Plus.

ΕΚΔΟ ΣΕΙΣ# ΚΕΔΡΟΣ— ,