Τεύχος 342

αναΛυση και οθεραπεία

ΕΚΔΟΣΕΙΣ

ΠΑΤΑΚΗ

Γ ιώ ρ γ ο ς Μ α ν ιώ τ η ς

Το π ο ν η ρ ό μονοπάτι μυθιστόρημα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ: Ζ. ΠΑΤΑΚΗΣ Α.Ε. Εμμ. Μπενάκη 16, 106 78 Αθήνα Τ>ιλ-: 36.31.078, Fax; 3β·28·95θ]

Η ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΚΗ ΜΑΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗ 1979-1994. Δ ε κ α π έ ν τ ε χρόνια Νε φέλη Παύλος Κ αλλιγας

Κ ω ν/νος Μ εταξάς Βοσπορίτης

’Εμμανουήλ Λυκουδης

ΘΑΝΟΣΒΛΕΚΑΣ

ΣΚΗΝΑΙ ΤΗΣ ΕΡΗΜΟΤ

ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ

Κ ω ν/νος Χρηστομάνος

Δημήτριος Βικέλας

Ζαχαρίας Παπαντωνίου

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΗΣ ΑΤΤΟΚΡΑΤΕΙΡΑΣ ΕΛΙΣΑΒΕΤ

ΛΟΤΚΗΣ ΛΑΡΑΣ

ΤΑ ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ

’Αλέξ. Παπαδιαμάντης

'Αλέξ. Παπαδιαμάντης

Κ ω ν/νος Χ ατζόπουλος

Η ΦΟΝΙΣΣΑ

ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ

Κ ω ν/νος Χρηστομάνος

ΒΑΡΔΙΑΝΟΣ ΣΤΑ ΣΠΟΡΚΑ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ

’Αλέξανδρος Μ ωράίτίδης

Η ΚΕΡΕΝΙΑ ΚΟΥΚΛΑ

ΤΟ ΤΑΞΙΜΟΝ

Χρηστός Χρηστοβασίλης

Ψυχάρης

ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΤΑΝΗΣ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΟΤ

Κ ωνσταντίνος θεοτόκης ΚΑΤΑΔΙΚΟΣ

Κ ωνσταντίνος Θεοτόκης

Ά νδρέας Καρκαβίτσας

Η ΖΩΗ ΚΑΙ 0 ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΟΥ ΚΑΡΑΒΕΛΑ

’Ιωάννης Κονδυλάκης

Ο ΖΗΤΙΑΝΟΣ

Ά ντώ ν η ς Τραυλαντώνης

ΟΤΑΝ ΗΜΟΤΝ ΔΑΣΚΑΛΟΣ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ

’Ιωάννης Κονδυλάκης 0 ΠΑΤΟΥΧΑΣ

Η ΕΞΑΔΕΛΦΗ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ

’Ιωάννης Κονδυλάκης

’Αλεξ. Παπαδιαμάντης

’Ιωάννης Μ. Δ αμβέργης

Π λάτω ν Ροδοκανάκης

Η ΝΟΣΤΑΛΓΟΣ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ

Γιάννης Βλαχογιάννης

ΤΟ ΒΤΣΣΙΝΙ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟ

’Αργυρής ’Ε φ ταλιώ τη ς

ΠΡΩΤΗ ΑΓΑΠΗ

ΝΗΣΙΩΤΙΚΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Γεώργιος Βιζυηνός ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ A '

Γρηγόριος Π αλαιολάγος

Γεώργιος Βιζυηνός ’

’

0 ΠΟΛΥΠΑΘΗΣ

Γρηγόριος Π αλαιολόγος

ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ Β '

ΟΙ ΚΡΗΤΕΣ ΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΟΥ ΕΠΑΧΤΙΤΗ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ

Κ ω ν/νος Χ ατζόπουλος ΤΟ ΟΝΕΙΡΟ ΤΗΣ ΚΛΑΡΑΣ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ

Μ ιχαήλ Μητσάκης

0 ΖΩΓΡΑΦΟΣ

Κ ω ν/νος Χ ατζόπουλος

ΠΕΖΟΓΡΑΦΗΜΑΤΑ

’Αλέξ. Π απαδιαμάντης

0 ΠΥΡΓΟΣ ΤΟΥ ΑΚΡΟΠΟΤΑΜΟΥ

Π αύλος Νιρβάνας

ΡΕΜΒΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΔΕΚΑΠΕΝΤΑΥΓΟΥΣΤΟΥ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ

ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΟΤ ΘΕΟΤ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ

Κ ώστας Παρορίτης ΟΙ ΝΕΚΡΟΙ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

’Εμμανουήλ Ροίδης Η ΠΑΠΙΣΣΑ ΙΩΑΝΝΑ

’Εμμανουήλ Ροίδης ΑΦΗΓΗΜΑΤΑ

Κ ωνσταντίνος Ράδος

Κ ώστας Κ ρυστάλλης ΠΕΖΟΓΡΑΦΗΜΑΤΑ

Γιάννης Καμπύσης ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ

Ά νδρέας Καρκαβίτσας Η ΛΥΓΕΡΗ

Ά νδρέας Καρκαβίτσας ΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΠΛΩΡΗΣ

Ί ω ν Δραγούμης ΣΤΑΜΑΤΗΜΑ

’Αλέξανδρος Ραγκαβής

Νικόλαος Έπισκοπόπουλος

Ο ΣΥΜΒΟΛΑΙΟΓΡΑΦΟΣ

ΤΡΕΛΛΑ ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ

Διονύσιος Κόκκινος

'Αλέξ. Παπαδιαμάντης

0 ΠΕΙΡΑΤΗΣ ΤΗΣ ΓΡΑΜΒΟΤΣΗΣ

ΝΑΥΑΓΙΩΝ ΝΑΥΑΓΙΑ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ

’Ιάκω βος Π ολυλάς

Δημήτριος Βικελας

ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ

ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ

ΕΚΔΟΣΕΙ Σ

ΜΙΑ ΤΟΥΦΕΚΙΑ ΣΤΟ ΓΑΛΑΖΙΟ ΝΕΡΟ

’Αλεξάνδρα Π απαδοπούλου ΚΟΡΗ ΕΥΠΕΙΘΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ

ΝΕΦΕΛΗ

...Προωθούν τό έλληνιχό βιβ λίο ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ 6 - ΑΘΗΝΑ 106 80 - ΤΗΛ 3607744 - 3639962

197 9 -1 9 9 4 Δ ε κ α π έ ν τ ε χρόνια'Ν εφ έλη

ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΖΑΡΟΚΩΣΤΑ Τ

ό μ ε κ ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ

Μέσα σ ’ ένα κλίμα ονειρικού ρεαλισμού οι ήρωες της Κατερίνας Ζαρόκωστας συναντούν τα πρόσωπα και τις καταστάσεις που θα συμπληρώσουν την εικόνα τους. Μα, δεν έχουν αυταπάτες. Χωρίς να είναι αποκομμένοι από την πραγματικότητα, από τον Ά λ λ ο , ξέρουν ότι παραμένουν μόνοι και ευάλωτοι στη θλίψη του φθαρτού στοιχείου της καθημερινότητας. Μ ε τα υπέροχα αυτά διηγήματα η Κατερίνα Ζαρόκωστα κατακτά μία περίοπτη θέση στη γυναικεία λογοτεχνία της χώρας μας.

— *

4

ν

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΝΕΦΕΛΗ ... Πρ ο ωθού ν το ε λ λ η ν ι κ ό β ι β λ ί ο Α Σ Κ Λ Η Π ΙΟ Υ 6 Α Θ Η Ν Α 106 8 0 - ΤΗΛ.: 3607744 - 3 639962

1979-1994. Δεκαπέντε χρόνια Νεφέλη

Η Λ ΙΑ Σ Π Ε Τ ΡΟ Π Ο Υ Λ Ο Σ Δοκιμιογράφος με ευρύτατο φάσμα ενδιαφερόντων, από τα εικαστικά ως την πιο επαναστατική λαογραφία και, μέσω αυτής, μέχρι το κοινωνιολογικό και πολιτικό δοκίμιο, λεξικογράφος, φωτογράφος, συλλέκτης, ποιητής, πεζογράφος· με μια πλούσια και εύκαμπτη γλώσσα, που πολλές φορές φθάνει σε υψηλότατα επιτεύγματα, λυρικά ή μη, με χιούμορ, ασυμβίβαστος ανατροπέας, ο Ηλιος Πετρόπουλοζ αποτελεί μοναδική παρουσία στα ελληνικά γράμματα. Τ ο πλούσιο έργο του (κυρίως λαογραφικό), του οποίου η συγκέντρωση, η καταγραφή, ο σχολιασμός και η έκδοση, θα αποτελούσαν αλλού, καρπό ομαδικής δουλειάς αρμοδίων φορέων (πανεπιστημίων, ινστιτούτων και εν γένει ιδρυμάτων) είναι καιρός πια να μελετηθεί και να αναληθεί. Οι εκδόσεις ΝΕΦΕΛΗ καταθέτουν τώρα, σε μια νέα σειρά, στους έλληνες αναγνώστες αυτό το έργο. Ή δη κυκλοφορούν ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΝ ΤΟΤ ΚΑΛΟΥ ΚΛΕΦΤΗ

ΑΡΕΤΙΝΟΥ, ΤΑ ΑΚΟΛΑΣΤΑ ΣΟΝΕΤΑ

ΠΤΩΜΑΤΑ, ΠΤΩΜΑΤΑ, ΠΤΩΜΑΤΑ

Η ΦΟΥΣΤΑΝΕΛΑ

ΚΑΛΙΑΡΝΤΑ

ΠΟΤΕ ΚΑΙ ΤΙΠΟΤΑ

ΙΩΑΝΝΟΥ ΑΠΟΚΑΛΥΤΤΣ

Η ΕΘΝΙΚΗ ΦΑΣΟΛΑΔΑ

ΨΈΙΡΟΛΟΓΙΑ

LE KIOSQUE GREC (ΤΟ ΠΕΡΙΠΤΕΡΟ)

Ο ΤΟΥΡΚΙΚΟΣ ΚΑΦΕΣ ΕΝ ΕΛΛΑΔΙ Ο ΜΥΣΤΑΞ ΤΟ ΑΓΙΟ ΧΑΣΙΣΑΚΙ ΤΑ ΜΙΚΡΑ ΡΕΜΠΕΤΙΚΑ

LA VOITURE GRECQUE (ΤΟ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟ) CAGES A OISEAUX ΕΝ GRECE (ΤΑ ΚΛΟΥΒΙΑ) ALBUM TURK

Η ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΒΕΡΟΛΙΝΟΥ ΤΟ ΜΠΟΥΡΔΕΛΟ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΣΙΔΕΡΙΕΣ

Ετοιμάζονται ΥΠΟΚΟΣΜΟΣ ΚΑΙ ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ

ΔΩΔΕΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΤΙΑΝΗ ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ

ΤΟ ΤΑΝΤΟΥΡΙ ΚΑΙ ΤΟ ΜΑΓΚΑΛΙ

ΠΟΙΗΜΑΤΑ 1968-1974 · 1982-1991 ΤΗΣ ΦΥΛΑΚΗΣ

ΚΑΡΕΚΛΕΣ ΚΑΙ ΣΚΑΜΝΙΑ

ΤΟΠΟΡ

Ε Κ Δ Ο Σ Ε Ι Σ

ΤΟ ΠΑΡΑΘΥΡΟ ΤΑ ΣΙΔΕΡΑ, Η ΛΑΣΠΗ, ΤΑ ΜΠΑΣΤΟΥΝΙΑ

Ν Ε Φ Ε Λ Η

ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ 6 ΑΘΗΝΑ 106 80 ΤΗΛ.: 3607744

ΝΙ ΚΟΣ

Χ Ο Τ ΛΙ ΑΡ Α Σ

Ο Νίκος Χουλιαράς, μουσικός, ζωγράφος, ποιητής και πεζογράφος αποτελεί — τουλάχιστον για την λογοτεχνία— μια ιδιότυπη περίπτωση. Μ ε μια γλώσσα έντονα προσωπική, πολυπράγμων, συζευξε όσο κανείς άλλος τις τέχνες που υπηρετεί — τον λόγο, την εικόνα και τον ήχο. Μοναχικός ο ίδιος με την απλότητα και την αρχοντιά του μεγάλου καλλιτέχνη, με μια γραφή άμεση, γεμάτη πίκρα και τρυφερότητα διεισδύει στην ανθρώπινη μοναξιά και με μοναδική ικανότητα ψυχογραφεί τους περιθωριακούς, αδύναμους και μοναχικούς ανθρώπους.

Κυκλοφορούν ΖΩΗ , Τ Η Ν Α Λ Λ Η Φ ΟΡΑ (Μυθιστόρημα) Ο Λ Ο Τ Σ ΙΑ Σ (Μυθιστόρημα) Σ Α Ρ Α Ν Τ Α Σ Χ Ε Δ ΙΑ ( 'Αλμπουμ) ΤΟ Α Λ Λ Ο Μ ΙΣΟ (Διηγήματα) ΤΟ Μ Π ΑΚ ΑΚ Ο Κ (Διηγήματα) Ο Χ Ρ Ο Ν Ο Σ Ε ΙΝ Α Ι Π Α Ν Τ Α Μ Ε ΤΟ Μ Ε ΡΟ Σ ΤΟΥ (Ποιήματα και ζωγραφική) Μ ΙΑ ΙΣ Τ Ο Ρ ΙΑ ΤΟ Υ Μ Α Κ ΡΥ Χ ΕΙΜ Ω Ν Α (Νουβέλα) Η Μ ΕΣΑ ΒΡΟΧΗ (Διηγήματα) ΟΙ Λ Ε Π Τ Ο Μ Ε Ρ Ε ΙΕ Σ ΤΟ Υ Μ ΑΥΡΟΥ (Ποιήματα και εικόνες)

Ε Κ Δ 0 Σ Ε ΠΓ Ν Ε Φ Ε Λ Η ...Προωθούν τό ελλη νικ ό β ιβ λ ίο Α Σ Κ Λ Η Π ΙΟ Υ 6 Α Θ Η Ν Α 106 8 0 Τ Η Λ .: 3 6 0 7 7 4 4

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ

Ν ΙΚ Ο Σ Β Α Σ ΙΛ Ε ΙΑ Δ Η Σ Οι εκδόσεις ΝΕΦΕΛΗ προτείνοντας τα βιβλία του ΝΙΚΟΤ ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗ, «ΑΓΑΘΟΣ» και «ΑΓΗΜΑ ΤΙΜΩΝ», έχουν τη βεβαιότητα ότι προτείνουν ένα σπουδαίο πεζογράφο. Ο Ν.Β. βάζει πραγματικά τα θεμέλια στη σύγχρονη ελληνική λογοτεχνική έκφραση, χειριζόμενος ένα γλωσσικό ιδίωμα, που κυμαίνεται από την αρχαΐζουσα και τη λόγια καθαρεύουσα και φθάνει ως την πιο μοντέρνα δημοτική. Αυτή η συνεχής εναλλαγή της γλώσσας και κατά συνέπεια της έκφρασης, φέρνει στον αναγνώστη ανάμικτα συναισθήματα, τα οποία ξεκινάνε α π ’ το απλό ενδιαφέρον, περνάνε στην ευχάριστη διάθεση, για να καταλήξουν στην, με κομμένη ανάσα, ανάγνωση για το τι θα ακολουθήσει. Παράλληλα με μια σαγηνευτική αφηγηματική ικανότητα με μοναδικό χιούμορ —κυρίως αυτό— ο Ν.Β. με τα βιβλία του μας φέρνει στο νου τις μεγάλες στιγμές της ελληνικής πεζογραφίας. (Του Ροΐδη, τους πεζογράφους του ’30, «το Τρίτο Στεφάνι» του Ταχτσή).

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΝΕΦΕΛΗ ...Προωθούν το Ελληνικό βιβλίο Α ΣΚΛΗΠΙΟΥ 6, Α Θ Η Ν Α 106 80, ΤΗΛ. 3639962

ΑΠΑΝΤΑ ΓΙΑΝΝΗ ΣΚΑΡΙΜΠΑ Το Βατερλώ δύο γελοίων (ΜΤΘΙΣΤΟΡΗΜΑ)

Οι εκδόσεις ΝΕΦΕΛΗ επανεκδίδουν ολόκληρο το έργο του μεγάλου Χαλκιδαίου συγγραφέα σε νέα μορφή και με επιμέλεια της φιλολόγου Κατερίνας Κωστίου. Στις νέες εκδόσεις το κείμενο του έργου συνοδεύεται με κατατοπιστικό σημείωμα της επιμελήτριας, κριτικογραφία με τις κυριότερες κριτικές που έχουν γραφεί για το κάθε έργο, σημειώσεις και γλωσσάρι.

Επίσης κυκλοφορούν

0 ΜΑΡΙΑΜΠΑΣ ΤΟ ΣΟΛΟ ΤΟΤ ΦΙΓΚΑΡΩ ΤΟ ΘΕΙΟ ΤΡΑΓΙ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ...Προωθούν

το

ΝΕΦΕΛΗ ελληνικό

βιβλίο

Α ΣΚ Λ Η Π ΙΟ Υ 6, Α Θ Η Ν Α 106 80 - Τ Η Λ . 3607744

ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ 1979-1994. ΔΕ Κ Α Π Ε Ν Τ Ε Χ ΡΟ Ν ΙΑ ΝΕΦΕΛΗ Μανώλης Ανδρόνικος 0 ΠΛΑΤΩΝ ΚΑΙ Η ΤΕΧΝΗ Εμμανουήλ-Γεώργιος Βακαλό ΟΠΤΙΚΗ ΣΥΝΤΑΞΗ ,

Μετάφρ.: Κυρ. Σταμέλος

Εμίλ Βεραρεν ΡΕΜΠΡΑΝΤ Μετάφρ.: Π. Βερνάρδος

Δανιήλ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΠΟ ΤΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 1973-1985 Αγάπη Ευαγγελίδη ΧΟΡΟΙ ΤΟΥ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗΣ Στέλλα Θεοδωράκη ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΕΣ Βασίλι Καντίνσκυ ΓΙΑ ΤΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ Μετάφρ.: Μηνάς Παράσχης

Πάουλ Κλέε ΤΑ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΑ 1898-1918 Μετάφρ.: Γιώργος Κεντρωτής

Ρίτσαρντ Κράους ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΧΟΡΟΥ Μετάφρ.: Γ. Σιδηρόπουλος - Μ. Κακαβούλια

Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα Ο ΡΟΝΤΕΝ ΚΑΙ Η ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΕΧΝΗ Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα ΜΠΑΟΥΧΑΟΥΖ Νίκη Λοϊζίδη Ο ΥΠΕΡΡΕΑΛΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΕΧΝΗ Νίκη Λοϊζίδη Ο ΤΖΙΟΡΤΖΙΟ ΝΤΕ ΚΙΡΙΚΟ ΚΑΙ Η ΣΟΥΡΕΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ Νίκη Λοϊζίδη Ο ΜΥΘΟΣ ΤΟΥ ΜΙΝΩΤΑΥΡΟΥ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑ ΤΟΥ ΜΕΣΟΠΟΛΕΜΟΥ Νίκη Λοϊζίδη ΑΠΟΓΕΙΟ ΚΑΙ ΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑΚΗΣ ΙΔΕΟΛΟΓΙΑΣ

Μωρίς Μερλώ-Ποντύ Η ΑΜΦΙΒΟΛΙΑ ΤΟΥ ΣΕΖΑΝ ΤΟ ΜΑΤΙ ΚΑΙ ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ Μετάφρ.: Αλέκα Μουρίχη

Γιώργος Μουρελος ΘΕΜΑΤΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Γιώργος Μουρελος ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΔΥΝΑΤΟΥ Μονρόε Μπέρντσλεϋ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΩΝ ΘΕΩΡΙΩΝ Μετάφρ.: Δημοσθένης Κούρτοβικ Επιμέλεια: Παύλος Χριστοδουλίδης

Τσεζαρε Μπράντι ΑΡΚΑΔΙΟΣ Ή ΠΕΡΙ ΓΛΥΠΤΙΚΗΣ Μετάφρ.: Σπόρος Ηλιάπουλος

Νιζίνσκυ ΤΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΤΟΥ Μετάφρ.: Βερονίκη Δαλακούρα

'Ερβιν Πανόφσκι ΜΕΛΕΤΕΣ ΕΙΚΟΝΟΛΟΓΙΑΣ Μετάφρ.: Ανδρέας Παππάς

Γιάννης Παπάς ΚΕΙΜΕΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ Ζωρζ Πεγέ Η ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΟΝ 19ο ΑΙΩΝΑ Μετάφρ.: Άλκης Χαραλαμπίδης

Τζαφφέ - Ρότερς Η ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΟΝ 20ο ΑΙΩΝΑ Μετάφρ.: Άλκης Χαραλαμπίδης

Λόρα Τσάπμαν Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Μετάφρ.: Ανδρέας Λαπούρτας κά. Επιμέλεια: Παύλος Χριστοδουλίδης

Ε. Φοσιγιόν Η ΖΩΗ ΤΩΝ ΜΟΡΦΩΝ Μετάφρ.: Αφροδίτη Κούρια

Πήτερ Φούλερ ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ Μετάφρ.: Ηρώ Κανακάκη

Ε Κ Δ Ο Σ Ε Ι Σ Ν Ε Φ ...Προωθούν το καλό βιβλίο

Ε

Λ

ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ 6 - ΑΘΗΝΑ 106 80 - ΤΗΛ.: 3607744

Η

ΒΙΒΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΥΣΙΚΗ 1979-1994. ΔΕΚΑΠΕΝΤΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΕΛΗ Θρασύβουλος Γεωργιάδης

Κρίστοφερ Σμωλ

ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΑ

ΜΟΥΣΙΚΗ - ΚΟΙΝΩΝΙΑ - ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Μετάφρ.: Δημήτρης Θέμελης

Μετάφρ.: Μιχάλης Γρηγορίου

Μιχάλης Γρηγορίου ΜΟΥΣΙΚΗ Γ ια παιδιά και για έξυπνους μεγάλους

Ίρβιν Στάμπλερ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑ ΤΗ Σ POP, ROCK και SOUL

Μανώλης Καλομοίρης

Μετάφρ.: Κ. Λυμπέρης - Β. Δουβίτσας

Η ΖΩΗ ΜΟΥ ΚΑΙ Η ΤΕΧΝΗ ΜΟΥ

'Οττο Κάρολυ ΕΙΣΑ ΓΩ ΓΗ ΣΤΗ ΜΟΥΣΙΚΗ Μετάφρ.: Τρισεύγενη Καλοκύρη

Ιγκόρ Στραβίνσκυ ΜΟΥΣΙΚΗ ΠΟΙΗΤΙΚΗ Μετάφρ. Μιχάλης Γρηγορίου

Άαρων Κόπλαντ

Γιάννης Φιλόπουλος

ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΦΑΝΤΑΣΙΑ

ΕΙΣΑΓΩ ΓΗ Σ ΤΗ Ν ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Μετάφρ.: Μιχάλης Γρηγορίου

ΠΟΛΥΦΩΝΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ

Άννα Μαγκνταλενα Μπάχ

ΜΟΥΣΙΚΗ

ΤΟ ΜΙΚΡΟ ΧΡΟΝΙΚΟ Μετάφρ.: Τατιάνα Κωνσταντινίδη

Γιάννης Φιλοπουλος ΡΩΣΙΚΕΣ Ε Π ΙΔ ΡΑ Σ Ε ΙΣ Σ ΤΗ Ν

Πάουλ Μπέκερ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΛΥΦΩΝΙΚΗ

Η Ο ΡΧ Η Σ Τ ΡΑ

ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ

*

Μετάφρ.: Μιχάλης Γρηγορίου

Τζων Μπλάκινγκ

Ουμπερτο Φιόρι

Η ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΗ Σ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ Μ ΟΥΣΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΤΖΟ ΧΙΑ, ΓΟΥΝΤΥ ΓΚΑΘΡΥ,

Μετάφρ: Μιχάλης Γρηγορίου

Ιστορία του λαϊκού τραγουδιού τω ν ΗΠΑ Μετάφρ.: Νέλλη Γκανά

Έρικ Σάλτσμαν ΕΙΣΑ ΓΩ ΓΗ ΣΤΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΤΟΥ 20ου ΑΙΩΝΑ Μετάφρ.: Γιώργος Ζερβός

Αήο Σμιθ

ΜΠΟΜΠ ΝΤΥΛΑΝ

Κώστας Χατζηδουλής ΒΑ Σ ΙΛΗ Σ ΤΣ ΙΤΣ ΑΝΗ Σ Η ζωή και το έργο του

ΣΗ Μ ΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΥΣΗ Τ Η Σ Μ ΟΥΣΙΚΗΣ

Κώστας Χατζηδουλής

Μετάφρ.: Ν. Σαββάτης - Κ. Θεοφιλόπουλος

ΡΕΜ ΠΕΤΙΚΗ ΙΣΤΟ ΡΙΑ No 1

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΝΕΦΕΛΗ ...Προωθούν το χαλά βιβλίο Α Σ Κ Λ Η Π ΙΟ Υ 6 - Α Θ Η Ν Α 1 0 6 8 0 - Τ Η Λ . 3 6 0 7 7 4 4

Έλί-

τρβχος ΤΡ Ι ΜΗΝΙ ΑΙ Α

ΓΙΑ ΚΑΙ

ΤΑ Τ Ι Σ

ΕΚΔΟΣΗ

Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Τ Ε Χ Ν Ε Σ

Α Π Ρ Ι Λ Ι Ο Σ - Ι Ο Υ Ν Ι Ο Σ 1 994

Μαζί με το τεύχος, και ξεχωριστό ένθετο αφιέρωμα στο Γιώργη Παυλόπουλο

• ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΠΟΙΗΣΗ:

Γιώργης Παυλόπουλος ΓΡΑΦΟΥΝ ΟΙ: Δημήτρης Αγγελάτος Βαγγέλης Χατζηβασιλείου Απόστολος Ζορμπάς • ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ:

Ανδρέας Φραγκιάς ΓΡΑΦΟΥΝ ΟΙ: Σπόρος Πλασκοβίτης Ερατοσθένης Καψωμένος • ΑΝΕΚΔΟΤΗ ΠΟΙΗΣΗ: Γιάννης Βαρβέρης Δημήτρης Κάββουρας Ηλίας Κεφάλας Δημήτρης Πανουσάκης Βαγγέλης Τασιόπουλος Θέμης Τασούλης • ΑΝΕΚΔΟΤΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ: Τάσος Κορφής Έρση Λάγκε Νένα Κοκκινάκη Robert Musil • ΔΟΚΙΜ ΙΑ-Μ ΕΛΕΤΕΣ-ΚΡΠΊΚΕΣ: Θανάσης Ντόκος Δημήτρης Τσατσούλης Γιώργος Παπαντωνάκης Δημήτρης Κόκορης Κώστας Παππάς • ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ ΠΟΙΗΣΗΣ

ΔΙΑΒΑΖΩ: Α. Μ ετα|ά26, Α θήνα-10681 Σύνταξη: 33.01.239 Λογιστήριο: 33.01.241 Διαφημίσεις: 33.01.313 Συνδρομές: 33.01.315 FAX: 33.01.315

Τεύχος 342 21 Σεπτεμβρίου 1994

ΧΡΟΝΙΚΑ

12

Τιμή: Δρχ. 700 Ιδρυτής: Περικλής Αθανασόπσυλος Διευθυντής: Γιώργος Γαλάνιης Αρχισυντάκτης: Ηρακλής Παπαλέξης Σύνταξη: Κατερίνα Γρυπονησιώτη, Βασίλης Καλαμαράς, Ηρακλής Παπαλέξης, Βάσω Σπάθή, Καίτη Τοπάλη. Οικονομικός υπεΰθυνος: Βάσω Σπάθή Συνδρομές: Αθανασία Σπάθή Διαφημίσεις: Ηρακλής Παπαλέξης Καλλιτεχνική επιμέλεια: Νένη Ράις Γλωσσική επιμέλεια - Διορθώσεις: Βίκυ Κωτσοβέλου Στοιχειοθεσία - Ηλεκτρονική Σελιδοποίηση Φιλμς - Μοντάζ: ΕΝΤΥΠΟ, Ζωοδόχσυ Πηγής 48, τηλ.: 36.36.058 - 36.12.373 Εκτύπωση: Γιώργος Τσιροβασίλης, Παλαιός Καβάλας 38, τηλ.: 59.87.678 Βιβλιοδεσία: Νικ. Κατριβάνος και Σία Ο.Ε., Στ.Γσναιά 48,τηλ. 57.49.951 Διανομή: Νέο Πρακτορείο Τόπου

16

J9

2|

Ποίηση «Carmina Burana veris amoris» Γράφει ο Ν. Πετρόχειλος Πεζογραφία Γιώργου Μανιώτη: Το πονηρό μονοπάτι Γράφει ο Δ. Κωστίδης Πεζογραφία ' Ευγενίας Φακίνου: Η Μερόπη ήταν το πρόσχημα Γράφει ο Μ. Δερμιτζάκης

22

Μελέτη Παν. Δημάκη: Πρόσωπα και θεσμοί της Αρχαίας Ελλάδας Γράφει ο Β. Κυριαζόπουλος

25

Μελέτη Διαμαντή Μπασαντη: Βιβλίο και Επικοινωνία Γράφει ο Σ.Νταλής

Εξώφυλλο: Λεπτομέρειααπότονπίνακα τουΗ. Matisse, Le bonheurdevivre.

ΔΕΛΤΙΟ

29 35

Α φ ιέ ρ ω μ α 40

Ζακ - Αλαίν Μιλλέρ: Ψυχα­ νάλυση και Ψυχοθεραπεία

45

Μαργαρίτα Νικολαΐδου: Η αλλοτρίωση από τον Άλλο και το τέλος της ψυχανάλυσης

2J

Εστέλα Σολάνο - Σουάρεζ: “Από το αίτημα θεραπείας στο αίτημα γνώσης”

^

Μαρκ Στράους: “Δεν υπάρχει χαμένη συνεδρία”

29

Λίσσυ Κανελλοπσΰλσυ-Τομέ: Το σύμπτωμα στην ανάλυση

52

Ντόρα Περτέση: Η έννοια της απάτης: από τις «Βάκχες» στην ψυχανάλυση

55

Γιασμίν Γκρασέρ: Η έκβαση της έννοιας της Entstellung στην ψυχανάλυση

7Π

“Η συνέντευξη με τον Ζακ Λακάν”

Η ΑΓΟΡΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

Ο ΔΗ ΓΟ Σ ΒΙΒΛΙΩΝ

YJ

Ιδιοκτήτης - Εκδότης: Γιώργος Γαβαλάς & ΣΙΑ Ε Ε Κεντρική διάθεση: Αθήνα: «Διαβάζω» Θεσσαλονίκη: Βιβλιοπωλείο «Κέντρο του βιβλίου» Λασσάντη9 τηλ. 237.463

ΜΟΛΙΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΗΣΑΝ Γράφουν οι: Τιτίκα Δημητρουλια (Τ.Δ.), Δημήτρης Τσατσοΰλης (Δ.Τ.) και Γιάν­ νης Μπασκόζος (Γ.Μ.). Επιμέλεια: Η. Παπαλέξης

Βιβλιογραφικό δελτίο Κριτικογραφία

ξένη πεζογραφία

Ο

Μιγκέλ ντε Ουναμούνο είναι α π ό τ ο υ ς π ρ ω τ ε ρ γ ά τ ε ς σ υ γ ­ γ ρ α φ ε ίς τ η ς «γενιάς το υ '98», α π ό το υ ς π ρ ω τ ο π ό ρ ο υ ς το υ εικο σ το ύ α ιώ να . Μ έσα σ το τε ρ ά σ τιο και π ο λ ύ μ ο ρ φ ο έρ γο τ ο υ , η νο υβ έλα κ α τέχει ιδιαίτερη θ έση, ω ς τ ο π λ έ ο ν κ α τάλλ η­ λο είδο ς γ ια τη ν έ κφ ρ ασ η τη ς υ π α ρ ξ ια κ ή ς α γ ω ν ία ς τ ο υ σ υ γ ­ γ ρ α φ έ α . Και οι Παραδειγματικές νουβέλες (Αθήνα, Αλεξάν­ δρεια, 1994), κ α λο μ ετα φ ρ α σ μ έν ες α π ό τ ο Ν. Γκούβη, α π ο ­ τελ ο ύ ν δε ίγ μ α τα τη ς ιδεολογικής και αισ θη τικ ή ς το υ ο π τικ ή ς. Α νθρ ω πο ι καθημερινοί, π α θια σ μ ένο ι, φ τ ά ν ο υ ν σ τ α όρ ια τη ς ύ π α ρ ξ ή ς τ ο υ ς, και σ υ μ π α ρ α σ ύ ρ ο υ ν σ το ν ολέθριο χ ο ρ ό το υ ς ό λ ο υς όσοι τ ο υ ς περ ιβ ά λ λ ο υν. Σ π ο υ δ ή σ τη ν α ν θ ρ ώ π ιν η υ π ό ­ σ τα σ η , σ τη ν α ν θ ρ ώ π ιν η μοίρα. Τ.Δ.

οικολογία I I I I. I I

ε π ρ ο η γ ο ύ μ ε νο τις ε μ π ειρ ίες π ο υ α π ο κ ο μ ίσ τη κ α ν α π ό ένα τριήμ ερο σ υνέδρ ιο π ά ν ω σ τ α π ρ ο β λ ή μ α τα τ η ς α ν ά π τ υ ξ η ς , τη διο ρ γάνω σ η σ τη Μ ήλο ενός π ειρ α μ α τικ ο ύ εκπ α ιδευ τικ ο ύ π ρ ο γ ρ ά μ μ α το ς με χ ρ η μ α το δ ό τη σ η α π ό τ ο Πρόγραμμα Petra τη ς ΕΟΚ και σ τό χ ο τ ο ν ε π α γ γ ε λ μ α τικ ό και κοινωνικό π ρ ο σ α νατολισμ ό τ ω ν νέω ν σ ε σ χέσ η με τ ο φ α ιν όμ εν ο τ η ς α ν α π τ υ ξιακής διαδικ ασίας και τ ω ν π ο ικ ίλ ω ν ε π ιπ τ ώ σ ε ώ ν τ η ς, α π ο το λ μ ώ ν τα ς, τα υ τό χ ρ ο ν α , τη δρ α σ τη ρ ιο π ο ίη σ η μιας «εναλλα­ κτικής α ν ά π τ υ ξ η ς » και τη ν ε π α ν ά λ η ψ η τ ο υ Π ρ ογρ ά μ μ α τος με φ ο ρ έ α , α υ τή τη φ ο ρ ά , το ν ΕΛΚΑΜ και π ε ρ ιε χό μ ε ν ο ε σ τια ­ σμένο π ε ρ ισ σ ό τ ερ ο σε θ έ μ α τα διαχείρ ισης και π ρ ο σ τ α σ ία ς το υ φ υ σ ικ ο ύ π ερ ιβ ά λ λ ο ντο ς, ο Κωνσταντίνος Λάσκαρις, εμψ υ χ ω τ ή ς και ο ρ γ α ν ω τή ς όλ ω ν τ ω ν π α ρ α π ά ν ω , ανέλαβ ε τ η ν επισ τημονικ ή ευθύ νη τη ς έκδοσης με τίτλ ο Περιβαλλοντική Κρίση. Θέματα θεωρίας, μεθοδολογίας και ειδικών προ­ σεγγίσεων, (Αθήνα, Σύγχρονη Εποχή, 1993. Σελ. 490), ό π ο υ πε ρ ιλ α μ β ά ν ε τα ι συλλογή μελ ετώ ν ειδικώ ν γ ια τ α π ε ρ ιβ α λ λ ο ­ ν τικά και α ν α π τ υ ξ ια κ ά π ρ ο γ ρ ά μ μ α τ α επ ισ τη μ ό ν ω ν με σ τό ­ χ ο όχι μόνο τη ν π α ρ ο υ σ ία σ η τ ω ν ε π ιπ τ ώ σ ε ω ν τη ς α ν α π τ υ ­ ξιακής διαδικασίας, αλ λά και τη β α θ ύ τε ρ η κα τανόηση τ ω ν α ιτ ίω ν τη ς π ερ ιβ α λ λ ο ντική ς κρίσης και τη ν π α ρ ο υ σ ία σ η τ ω ν δ υ ν α το τή τω ν διαχείρισής της. Δ.Τ.

χρονικά 13

μελέτες nr 1V

I I |

λο γο τεχνία γ ια π α ιδ ιά είναι τ ο αντικείμενο μελετώ ν π ο υ π ε ρ ιλαμβάνει ο Α' τό μ ο ς τη ς συλλογής Παιδική λογοτεχνία θεωρία και πράξη. Αθήνα, Καστανιώτης, 1994. Σελ. 266). Το Π αιδαγω γικό Τμήμα Δημοτικής Ε κπαίδευσης το υ Π ανεπισ τημίου Α θηνών π α ρ ο υ σ ία σ ε με τ ην επιμ έλ εια τη ς κ. Α. Γκίβαλου ένα corpus τη ς σ ύγχρ ο νη ς πρ ο β λ η μ α τική ς γ ια τη λογοτεχνία π ο υ α π ευ θ ύ ν ε τα ι σε π α ιδ ιά . Η εκδοτική έκρηξη το υ σ ύ γ χρ ο ­ νου βιβλίου γ ια π α ιδ ιά , α ν τα ν α κ λ ώ ν τα ς τις ν έες κοινωνικές α ­ νάγκες, έ φ ερ ε τ ο π α ιδικ ό βιβλίο μ π ρ ο σ τά σ τις σ υ μ π λη γ ά δ ες τω ν ν ό μω ν τ η ς α γ ο ρ ά ς και όχι λίγες φ ο ρ έ ς είχε ε κτρ ω μ ατικ ά α π ο τε λ έ σ μ α τα . Η θεω ρητική π ρ ο σ έγγισ η τ ο υ π α ιδικ ού βιβλί­ ο υ π ρ ο σ π α θ ε ί ν α ε π α ν α π ρ ο σ δ ιο ρ ίσ ει ιστορικά, θεω ρητικά, ε κ π α ιδευ τικ ά π ρ ο β λ ή μ α τα και ν α μελετήσει καινούρια φ α ι­ νόμενα σ το ν χ ώ ρ ο . Παίρνει δε ευ ρ ύ τε ρ ες πο λ ιτισ τικ ές δια­ σ τά σ εις λ ό γω το υ ειδικού κοινωνικού β ά ρ ο υς τ ο υ θέμ α τος. Γ.Μ.

ανθολογία Λ/ I

I

I |

γυναίκα των νερών στη λυρική ποίηση είναι θεματική ανθολογ ία με έργα σ α ρ ά ντα π ο ιη τώ ν, Ελλήνων και ξένων, π ο υ έφ τιαξε ο Γιώργος Κ. Καραβασίλης, π α ρ α θ έ το ν τ α ς ά λλοτε ολόκληρα και άλλοτε α π ο σ π ά σ μ α τα π ο ιη μ ά τω ν π ο υ εμ π ίπ το υ ν σ το ζητούμενό του. Μ ια πρ ο σ ω π ικ ή ανθολογία π ο υ η χρ ησιμότητά τη ς π ερ ιο ρ ίζεται στη σ υγκέντρωση και επιλογή χω ρ ίς ν α δίνε­ ται κά πο ια θεωρητική προσ έγγισ η α π ό τ ις π λ είσ τες π ο υ πρ ο σ φέρονται ή έσ τω μια συγκριτική εισαγωγική μελέτη π ο υ να αι­ τιολογεί σ τα μάτια το υ σ ύγχρονου αναγνώ στη την αναγκαιό­ τη τά τη ς (Αθήνα, Δελφίνι, 1994. Σελ. 106. Δρχ. 2.000). Δ.Τ.

ελληνική πεζογραφία

Ι

Μ. Αλεξανδρόπουλος σ το τε λ ευ τα ίο το υ βιβλίο, Αυτά που μένουν (Αθήνα, Δελφίνι, 1994), α π ο δ ύ ε τ α ι σε ένα ν α γ ώ ν α μέχρις ε σ χ ά τ ω ν με τη μνήμη. Ε πιστρ ατεύ ει τις λέξεις σ την π ρ ο σ π ά θ ε ιά το υ ν α ακινητο πο ιήσ ει τ ο φ ευ γ α λ έο υλικό τ ω ν αναμνήσ εω ν, επικ α λ είτα ι όλες τις π α ρ α δ ε δ ο μ έν ε ς τεχνικές τη ς α φ ή γη σ η ς, α ν α τρ έχ ει σε ό σ α είδη λογοτεχνικ ά μ π ο ρ ο ύ ν ν α συνδράμουν. Α πο φ α σ ισ μ έν ο ς ν α ορίσει τη μνήμη χ ω ρ ίς ν α τη ν π ερ ιο ρ ί­ σει, ακ ο λο υ θεί τη συνειρμική τη ς ροή, σ έβ ετα ι τις π α λ ιν δ ρ ο ­ μήσεις τη ς αλ λά και τα υ τό χ ρ ο ν α τη ν υ π ο σ τη ρ ίζει με τη λογο­ τεχνική το υ ω ρ ιμ ό τη τα . Α πό τ η ν Α μαλιάδα σ το β ουνό κι α π ό κει σ τη Μ όσχα, ο Α λ εξανδρ ό πο υ λο ς σ υλλαμβάνει τη ν οδύνη, τη ν έκπληξη, τη ν ε π ίγ ν ω σ η , τη γ νώ σ η και οδηγείτα ι σ το π α ­ ρόν τ ο ο π ο ίο αγγίζει με εμ πισ το σ ύνη . Τ.Δ.

1993

ΝΕΑ

ΒΙΒΛΙΑ

1994

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ

ΞΕΝΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ/ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ ΜΠΑΝΑΝΑ ΓΙΟΣΙΜΟΤΟ Kitchen

ΧΟΥΑΝ ΠΕΡΟΥΤΣΟ Οι φυσικές ιστορίες (Μυθκηόρημα) 9

ΝANTIN' ΓΚΟΡΝΤΙΜΕΡ Μια ιδκπροπία ιης φύσης (Μυθισιόρημα)

ΟΥΙΛΛΙΑΜ ΣΑΙΞΠΗΡ Δωδέκατη νύχτα

9

9

ΚΙΝΓΚΣΛΕΫ ΕΪΜΙΣ Ένας χοντρός Εγγλέζος (Μυθκηόρημα)

ΣΙΜ Εύθυμη Ιατρική

9 ΕΜΑ TENANT Το παραμύθι της Εύας (Ηθοπλασιική κηορία) 9

ΓΙΑΣΟΥΝΑΡΙ ΚΑΒΑΜΠΑΤΑ K ioto

(Μυθισιόρημα) ΤΡΟΥΜΑΝ ΚΑΠΟΤΕ Όταν οι προσευχές εισακούονται (Ένα ημιτελές μυθισιόρημα) ΛΕΚΛΕΖΙΟ Έρημος (Μυθισιόρημα)

ΤΖΟΥΝΓΓΣΙΡΟ ΤΑΝΙΖΑΚΙ Σβάσπκα (Μυθισιόρημα) 9 ΜΑΡΚ ΤΟΥΕΪΝ Ο μυστηριώδης ξένος (Μυθισιόρημα) 9 ΤΖΩΝ ΚΕΝΕΝΤΥ ΤΟΥΛ Συνασπισμός ηλιθίων (Μυθισιόρημα) 9 ΝΤΕΪΒΙΝΤ ΧΟΜΕΛ Ηλεκτρικές καταιγίδες (Μυβ Μυθκηόρημα) ι '

ΧΑΡΟΥΚΙ ΜΟΥΡΑΚΑΜΙ Το κυνήγι του αγριοπρόβατου (Μυθισιόρημα) ΜΠΕΡΤΟΛΤ ΜΠΡΕΧΤ Διόρθωση παλιών μύθων και άλλες ιστορίες

ΥΠΟ ΕΚΑΟΣΗ ΣΟΜΕΡΣΕΤ ΜΩΜ Τσάι και ματαιοδοξία (Μυθισιόρημα)

ί

ΒΟΛΤΑΙΡΟΣ Ζαντίγκ ή Το πεπρωμένο (Φιλοσοφικό διήγημα) 9

ΚΕΕΣ ΝΟΟΤΕΜΠΟΟΜ Η ακόλουθη ιστορία (Μυθισιόρημα)

ΧΟΥΛΙΟ ΚΟΡΤΑΣΑΡ Τα Βραβεία (Μυθισιόρημα) 9

ΧΟΥΑΝ ΚΑΡΛΟΣ ΟΝΕΤΙ Το ναυπηγείο (Μυθκηόρημα)

ΠΕΤΕΡ ΧΑΝΤΚΕ Περί κοπώσεως (Μυθκηόρημα)

Τ Α

Β Ι Β Λ Ι Α

Δ Υ Ν Α Μ Ω Ν Ο Υ Ν

Τ Ο

Μ Υ Α Λ Ο

1993

ΝΕΑ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ

ΒΙΒΛΙΑ

?*>

1994

ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ

Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ/ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ ΑΝΑΣΤΑΣΗΣ ΒΙΣΤΩΝΠΉΣ Φάσματα φθοράς (Αφηγήματα)

ΠΩΡΓΟΣ ΜΠΡΑΜΟΣ Βρεγμένο ρούχο (Διηγήματα)

ΝΤΟΡΑ ΠΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ Η πράβα του νυφικού (Μυθιστόρημα) ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ Το χέρι κάτω από ίο ρούχο (Μυθιστόρημα)

ΜΑΞΙΜΟΣ ΟΣΥΡΟΣ Πολιτεία (Ποιητικό αφήγημα) & ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΑΙΑΜΑΝΤΉΣ [Το λάβαρον] (Νέα, ολοκληρωμένη έκδοση)

ΝΕΝΗ ΕΥΘΥΜΙΑΑΗ Οι πολίτες της σιωπής (Μυθιστόρημα) 9 ΖΥΡΑΝΝΑ ΖΑΤΕΛΗ Και με το φως του λύκου επανέρχονται (Μυθιστόρημα σε δέκα ιστορίες) 9 ΒΑΣΙΛΗΣ ΖΙΩΓΑΣ ' 'Οπως τα κούρντισες, Θε’ μου (Μυθιστόρημα) 9 ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΡΑΤΖΑΦΕΡΗ Χαμόγελο στο Χάρο (Μυθιστόρημα) 9 ΒΑΣΙΛΗΣ ΚΙΖΗΛΟΣ Στα μάτια της τίγρης (Μυθιστόρημα) 9 ΗΛΙΑΣ ΚΟΥΤΣΟΥΚΟΣ Μαύρο πουλί στο βλέμμα (Νουβέλα) 9 ΚΩΣΤΑΣ ΛΟΓΑΡΑΣ Παλιές αμαρτίες (Διηγήματα) 9 ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΛΥΜΠΕΡΑΚΗ Τα δέντρα (Μυθιστόρημα) 9 ΤΑΤΙΑΝΑ ΓΚΡΙΤΣΗ-ΜΙΛΛΙΕΞ Το αλώνι της Εκάτης (Μυθιστόρημα) Ημερολόγιο

Ερώ τω ν κ α ι ασπασμών λ α μ πρ όν α π άνθ ισ μ α (52+1 διηγήματα Ελλήνων συγγραφέων, γραμμένα και εικονογραφημένα για το Playboy) 9 ΦΑΙΔΩΝ ΠΑΤΡΙΚΑΛΑΚΙΣ Θεράπευαν με την μουσική (Μυθιστόρημα) 9 ΤΑΣΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ 0 καιρός της Λίζε (Νουβέλα) 9 ΓΙΩΤΑ ΣΕΧΙΔΟΥ Η Καλάμιτυ που μισούσε τ’ 'Αλογα (Μυθιστόρημα) 9 ΠΩΡΓΟΣ ΣΚΟΥΡΤΗΣ Το συμπόσιο της Σελήνης (Μυθιστόρημα) 9 ΑΝΤΩΝΗΣ ΣΟΥΡΟΥΝΗΣ Ο Χορός των Ρόδων (Μυθιστόρημα) 9 ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΣΦΥΡΙΛΗΣ Τίμημα χωρίς αντίκρισμα (Διηγήματα) 9 ΑΡΗΣ ΦΑΚΙΝΟΣ Το κάστρο της μνήμης (Μυθιστόρημα) 9 ΕΥΓΕΝΙΑ Φ AKIN ΟΥ Η Μερόπη ήταν το πρόσχημα (Μυθιστόρημα)

1 γιαιί

Τ Α

Β Ι Β Λ Ι Α

Λ Υ Ν Α Μ Ω Ν Ο Υ Ν

Τ Ο

Μ Υ Α Λ Ο

|

J

l

ο ο ο ο ο ο ο ο ο ο ο ο ο ο ο

S ty o p a

τον-

β 'β *

Αριστοτέλης - Αθ. Βαγιονάκης - Αθ. Βιβλιογωνία - Αθ. Ειρμός - Δράμα. Ελευθερουδάκης - Αθ. Ενδοχώρα Αθ. Εσιία - Αθ. Ευριπίδης - Χαλάνδρι. Ιανός - Θεσσ., Καρααδίας, - Ρουσσόπουλος - Αθ. Κεντρί - Λαμία. Κρομμΰδας - Χίος. Λέξη - Καλαμάτα. Λέσχη του βιβλίου - Αθ. Λέσχη του Βιβλίου - Θεσσ. Libro - Αθ. Λοξίας Θεσσ. Μεθενίτης - Πάτρα. Πειραϊκή Φωλιά - Πειραιάς. Φιλιππότης - Αθ.

1

1

ΞΑΝΘΟΥΛΗΣΓ : Η Δευτέρα των αθώων ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥΝ: Πρόβα νυφικου ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ ΦΑΚΙΝΟΥ Ε.: Η Μ ερόπη ήταν το πρόσχημα ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ

H E

ΖΩΓΡΑΦΟΥ Λ.: Η αγάπη άργησε μια μέρα ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ i

ΖΑΤΕΛΗ 2 .; Και με το φως του λύκου επανέρχονται ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ ΕΣΚΙΒΕΛ Λ.: Σαν νερό για ζεστή σοκολάτα ΩΚΕΑΝΙΔΑ

Μ Α

ΑΣΕΝΑ Ν.: Μια γυναίκα χωρίς όνομα ΩΚΕΑΝΙΔΑ

Ifc.’M ΣΟΥΡΟΥΝΗΣ Α.: Ο χορός των ρόδων H

ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ

ΤΑΤΣΟΠΟΥΛΟΣ Π.: Πρώτη εμφάνιση ΕΣΤΙΑ

■ ΙΙΜ ΑΛΕΞΑΚΗΣ Β.: Πριν

ΕΞΑΝΤΑΣ

Β Ι ί ΖΑΤΕΛΗ Ζ.: Η περσινή αρραβωνιαστικιά ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ ΜΑΧΜΟΥΝΤΙ Μ.: Για την αγάπη ενός παιδιού ΨΥΧΟΓΙΟΣ

ΕΕΙ ΟΥΟΛΕΡ Ρ.Τ.: Οι γέφυρες του Μάντισον ΩΚΕΑΝΙΔΑ

Carmina Burana «Carmina Burana veris et amoris». Α π ό δ ο σ η στην Ελληνική - Ε ισ α γω γή - Σ χόλια: Σ τέλλα Γ εω ρ γα λά - Π ρ ιό β ο λ ο υ . Α θ ή να , Γ ν ώ σ η , 1994. Σ ελ. 188

Ποίηση Μχρι σήμερα ενασχόληση των κλασικών μας φιλολόγων στον ελληνικό χώρο με τα λατινικά κείμενα, όσο κι αν έχει κάποτε (όχι και τόσο συχνά) παρουσιάσει ουσιώδη και πρωτόI τυπη συγγραφική παραγωγή, που αναφέρεται κατά το πλείστον σε θέματα της κλασικής ε­ ποχής των λατινικών γραμμάτων (χρυσή και αργυρή περίοδος), μένει πάντως συνηθέσιατα πολύ μακριά από κάποιους άλλους χώρους που ό­ χι μόνο δεν είναι ποιοτικά λιγότερο αξιόλογοι αλλά κάποτε είναι και αισθητικά πολύ πιο τερπνοί, κα­ θώς οδηγούν διψασμένο τον αναγνώστη λίγο πιο μακριά από τα γνωστά και χιλιοπατημένα μονοπά­ τια και του ανοίγουν καινούριους ορίζοντες ευαί­ σθητης γραφής και απαράμιλλου ποιητικού λυρι­ σμού. Είναι ευτύχημα το ότι η Στέλλα Γεωργαλά Πριόβολου αρνείται στις έρευνές της να ακολουθή­ σει την πεπατημένη. Και πλησιάζοντας τη Λατινική Φιλολογία του Μ εσαίωνα (12ος και 13ος αιώνας) 'V

I I

σκύβει με γνώση εγκρατή και αγάπη δημιουργική πάνω από μια αστείρευτη πηγή λογοτεχνικής παρα­ γωγής, τα Carmina Burana των κληρικών Goliardi. Πλησιάζει έτσι προσεκτικά αλλά σταθερά η κ. Πριόβολου τον κόσμο που, καθώς κάπου στον ορί­ ζοντα χαράζει η αναγεννησιακή αυγή, τρέφει την έ­ μπνευσή του και αντλεί τις ποιητικές του αφετηρίες τόσο από τα πρότυπα της κλασικής αρχαιότητας ό ­ σο και από την εκκλησιαστική παράδοση και τα μοτίβατης σύγχρονης ζωής. Η μετρική ανανέωση, που επιχειρούν οι Goliardi, καθώς και η δραστική τους επέμβαση στη λογοτεχνική γραφή με την αγάπη για τη φύση και το στοιχείο του έρωτα, πάντα αιώνιου και ζωντανού και πάντα απρόθυμου να εγκλειστεί, κατά τις μοναχικές επιταγές, μέσα στα στενά όρια μιας πνευματικής μόνο παρουσίας, εκμηδενίζοντας έτσι τον κόσμο των ανθρώπινων απολαύσεων, κα­ θώς με σθένος διεκδικεί τα σαρκικά του δικαιώμα­ τα, αποτελούν και την ουσιαστική συμβολή της πε­ ρίεργης αυτής αλλά τόσο αξιόλογης ομάδας των λο­ γοτεχνών δημιουργών του Μεσαίωνα. Σ’ ένα κόσμο πολυτέλειας απαράδεκτης και υποκρισίας περισ­ σής, όπου οι κατά νόμον εκπρόσωποι του Κυρίου ε­ πιδίδονται σε κάθε είδος αρπαγής και βιαιότητας, ενώ ο λαός πανικόβλητος από το φόβο του σατανά καταφεύγει «με το αζημίωτο» στη βοήθειά τους, οι Goliardi θα υψώσουν με την ποίησή τους γνήσια φωνή διαμαρτυρίας, φωνή που ο λυρισμός και η α­ νώτερη ποιότητά της θα την εξακοντίσει πολύ πιο πάνω από τα σύνορα του καιρού της, για να την α­ κούσει και να συγκινηθεί αιώνες ύστερα ο Καρλ

18 επιλογή Ο ρφ χαρίζοντας crtov κόσμο τη θαυμάσια μουσική του.

To Carmina Burana δεν είναι έργο που εύκολα α­ ποδίδεται σε μία σύγχρονη γλώσσα. Αυτός είναι και ο λόγος που μια τέτοια ποίηση αιώνια θ α προκαλεί το μεταφραστή και πάντοτε ασφαλώς θα υπάρχει ο μεταφραστικός αντίλογος για τούτο ή εκείνο το χω­ ρίο, γ ια τούτη ή εκείνη τη μεταφορά από το πρωτό­ τυπο. Δεν είναι όμως αυτό που κυρίως έχει σημασία εδώ. Σημασία έχει η απόδοση της ποιητικής πνοής, της ερωτικής διάθεσης, της ανοιξιάτικης ατμόσφαι­ ρας, του μαγευτικού κελάίδήματος των πουλιών, του χρόνου που ηδονικά κυλάει ανάμεσα στη μέρα και τη νύχτα. Τα ποιήματα παραμερίζουν με αποφασι­ στικότητα και αντιμάχονται με σθένος τον ασκητι­ σμό στα χρόνια του Μεσαίωνα, και σκύβουν με αλη­ θινή αγάπη πάνω από τη γυναίκα και την απαράμιλ­ λη πλαστική της παρουσία στον κόσμο. Η γυναίκα, λοιπόν, όπως και η φύση, γίνεται έτσι για τους

Goliardi πηγή ζωής και εστία αναγεννησιακής δημι­ ουργίας. Αν κατά συνέπεια αυτές οι ιδιότητες της ποίησης των Carmina Burana καθίσταται δυνατόν να διατηρηθούν και να προβληθούν κατά την από­ δοσή τους σε μια άλλη γλώσσα, οι όποιες τεχνικές λεπτομέρειες στη μετάφραση παίζουν όχι τον πρω­ τεύοντα ρόλο. Και νομίζω ότι σ’ αυτό ακριβώς το ση­ μείο έχει επιτύχει η απόδοση των Carmina στην ελ­ ληνική από τη συγγραφέα. Απέδωσε την πνοή και το χρώμα και άφησε να περάσει θαλερή μέσα από τους ελληνικούς στίχους η αγάπη για τη φύση και τη ζωή. Λ α μπρός ο ήλιος καταυγάζει, μήνυμα φέρνοντας στον κόσμο πω ς έχει πια για μ α ς προβάλει η εύθυμη εποχή του χρόνου. Την άνοιξη, που τώρα αρχίζει κάνοντας γόνιμο το χώμα, αξίζει να καλωσορίσεις μ ’ένα χαρούμενο τραγούδι.

11(81)

Ξ Ε Ν Η Π Ε Ζ Ο Γ Ρ Α Φ ΙΑ 1 9 7 9 -1 9 9 4 Δ ε κ α π έ ν τ ε Χ ρ ό ν ια Ν ε φ έ λ η

ΤΟΝΙ ΜΟΡΙΣΟΝ Τ

Ζ

Α

Ζ

Μόλις κυκλοφόρησε

ΝΟΜΠΕΛ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΝΕΦΕΛΗ ...προωθούν το χαλά βιβλίο ΑΣΚΛΗΠΙΟΤ 6 - ΑΘΗΝΑ 106 80 - ΤΗΛ. 3607744

Η ευαισθησία της μετάφρασης επέ­ τρεψε όμως στον Έ λληνα αναγνώστη ν α επικοινωνήσει άμεσα και με την ε­ ρωτική πνοή των ποιημάτων: Γέροντας πριν λίγο γύρισα στη νιότη· ξανανιώνω τώρα και δεν έχω σθένος την ψυχή εντός μου πλέον να ορίζω. Και οι φίλοι ακόμη, μόλο που πασχίζουν να μ ε συνεφέρουν, πιότερο κεντρίζουν και φουντώνει η τρέλα που μ ε κυριεύει. Θα πεθάνω από έρωτα!

17(1041) Εκείνο που ο αναγνώστης σίγουρα θα ήθελε να ευχηθεί είναι τέτοιες προ­ σπάθειες, όπως αυτή της μεταφρά­ στριας των Carmina Burana, να είναι συχνότερες στην παραγωγή των Ελ­ λήνων κλασικών φιλολόγων. Γιατί μας φέρνουν πολύ πιο κοντά τον κλα­ σικό κόσμο, αποσπώντας τον από τους σκοτεινούς και απροσπέλαστους χώρους του γραφείου και πλησιάζοντάς τον στη σύγχρονη ζωή και στην ανθρώπινη δράση, εκεί όπου όλοι μας θα θέλαμε και θα ευχόμαστε να ζήσουν και να ευδοκιμήσουν τα κλασικά γράμματα. Ν ίκος Π ετρόχειλος

επιλογή 19

το πονηρό μονοπάτι Γ ΙΩ Ρ Γ Ο Σ Μ Α Ν ΙΩ Τ Η Σ . Το πονηρό μονοπάτι. Α θήνα , Π α τ ά κ η ς , 1994. Σελ. 237.

πεζογραφία ναμφίβολα, απ’ το νέο μυθιστόρημα του Γιώρ­ γ ο υ Μ ανιώ τη, δ ια φ α ίν ε τ α ι κ α ι π ά λ ι η αφηγηματική του ικανότητα, η καλή συνθετι­ κή του δύναμη. Οι ήρωες του βιβλίου, φυγάδ ες της υπαίθρου και, στη σ υνέχεια, χα ρ α ­ κτηριστικοί τύποι της αθηναϊκής (λούμπεν) πλέμπας, εμφανίζονται, αν και με κάποια υ περβο­ λή, με διαθέσεις που δεν είναι δύσκολο να ερμηνευθούν: Οι ίδιοι σπρώχνουν τις δυστυχίες τους μέ­ χρι το τέλος, οι όποιες προθέσεις τους υπονομεύο­ νται και αναιρούνται α π ’ την ίδια την αυτοκαταστροφική τους τάση. Ο συγγραφέας δεν ξεκαθαρί­ ζει τα αίτια αυτής της συμπεριφοράς, αλλά ο προ­ σεκτικός αναγνώστης μπορεί ν α τα επισημάνει. Η παρακμιακή διόρθωση της μικροαστικής ελληνικής κοινω νίας, οι ολιγόμ υ αλοι και στενό κ α ρδ ο ι ά ν ­ θρωποι της καθημερινότητας, δεν αφήνουν ελπίδες αναπνοής και ανάτασης στους ελάχιστους ευαίσθη­ τους ανθρώπους που έχουν απομείνει. Η χυδαιότη­ τα, η κ οινω νικ ή α ν α λ γ η σ ία , η π ρ ο σ τ υ χ ιά , που π ε ρ ιγ ρ ά φ ε ι ο κ. Μ ανιώ τη ς, ό λ α α υ τά τα α π ο κρουστικά κοινωνικά δεδομένα, δεν έχουν βέβαια κάποια πρωτοτυπία. Είναι ιστορίες χιλιογραμμένες και χ ιλ ιοειπ ω μ ένες, με τη χρησιμ οποίηση όμω ς διαφορετικώ ν αφηγηματικών προτύπων. Επειδή, στην προκειμένη περίπτωση, οι στερεότυπες, αλλά και αντιφατικές καμιά φορά, συμπεριφορές που ε­ πιβάλλει στους ήρωές του ο συγγραφέας, μεταβάλ­ λουν ριζικά τη ροή της διήγησης και ξαφ νιάζου ν

τον αναγνώστη που διαπιστώνει ότι ο συγγραφέας κ α νένα «ηθικοπλαστικό» μήνυμα δ εν μεταφέρει, αλλά μόνον έξιστορεί πτώσεις και παραλογισμσύς, τους οποίους θεωρεί αναπότρεπτους. Βέβαια, έτσι δ ικ α ιο λ ο γο ύ ντα ι κ αι κ ά π ο ιε ς χτυπητές α ν α κ ο ­ λουθίες στις τακτικές, στις συζητήσεις και στα αι­ σθήματα των ηρώων, που δεν δικαιολογούνται από το ξετύλιγμα της ιστορίας. Π αραμένει ωστόσο, ως αξιοσημείωτο, το πλεο­ νέκτημα ότι ο κ. Μανιώτης είναι σε θέση να συνθέ­ τει με επιτυχία χαρακτήρες και να ψ υχογραφεί α ­ ποτελεσματικά τους ήρωές τους, έρμαια και θύμα­ τα ασυναίσθητα υποχθόνιων κοινωνικών πιέσεων, στις περ ιπ τ ώ σ εις που εικ ο ν ίζ ει, β ά σιμα κ αι με συνέπ εια, καταστάσεις και συμπεριφορές. Ε ξάλ­ λου, τα θεατρικά στοιχεία που περισσεύουν στις διηγήσεις του (ο κ. Μανιώτης είναι κυρίως θεατρι­ κός συγγραφέας) γενικά δεν αδυνατίζουν το μυθι­ στόρημα, τουναντίον, το χρω ματίζουν κατάλληλα σε πολλές περιπτώσεις. Στο πρώτο μέρος του βιβλίου ο συγγραφέας, α ­ ντί κ εφ αλαίω ν, συ γκ εντρώ νει σπ ορ α δικ ές η μ ε­ ρολογιακές καταγραφές γύρω απ’ τα έργα και τις μέρες μιας περιθωριακής οικογένειας, πατέρα, μη­ τέρ α ς κ αι γιού , θυμάτω ν της μικροαστικής κ οι­ νωνικής διάρθρωσης. Ό ,τι συνειδητοποιείται α π ’ την ανάγνω ση του μέρους αυτού, είναι ακριβώς η υπευθυνότητα των άθλιω ν κοινω νικώ ν συνθηκώ ν, για την εξώθηση των κατατρεγμένω ν ηρώων του μυθιστορήματος, σε απάνθρω πες και πότε-πότε, σε πα ράλογες συ­ μπεριφορές, αν και, πολλές φορές ίσως σκόπιμα, οι η μ ερ ο λο για κ ές κ α τα γρ α φ ές μ ένουν α νολ οκ λή ­ ρωτες και πότε-πότε αδικαίωτες, αφού το παράλο­ γο της συμπεριφοράς δεν δικαιολογείται με επάρ­ κεια α π’ τα περιστατικά που αφηγείται ο συγγρα­ φέας. Το δεύτερο μέρος, αποτυπώνοντας την κόπωση

20 επιλογή

------------- :------------------

ταυ συγγραφέα να παρακολουθεί ημερήσιες κατα­ γραφές, αναφέρεται, συνολικά πλέον, σε περιστα­ τικά που ιστορούνται ότι συνέβησαν μέσα στα χρό­ νια, από το 1975 έως και το 1990. Στο μέρος αυτό, οι ακραίες καταστάσεις που περιγράφει ο κ. Μανιώτης, βρίσκουν ερείσματα στις ψυχικές αντιδρά-

σεις των ηρώων, τις οποίες προσπαθεί τώρα ν α ανατάμει με μιά γραφή περισσότερο αφαιρετική. Οπωσδήποτε, όμως, στο μέρος αυτό οι ψυχογραφι­ κές του προσπάθειες έχουν μεγαλύτερη επιτυχία, επειδή βρίσκονται σε αντιστοιχία και με τα ιστο­ ρούμενα περιστατικά και με τις πραγματικότητες αυτής της εποχής. Τα σύγχρονα ήθη και οι χαρακτήρες των ανθρώπων, που κινούνται συνεχώς σε επίπεδα ψυχονευρω τικώ ν παρορμήσεω ν ή ά κ ρ α ς ευ ή θ ε ια ς κ αι α γ ρ α μ ­ ματοσύνης, αποδίδονται με πειστι­ κότητα. Ο ι φ ω νές, ο ι ά ν α ρ θ ρ ε ς κραυγές του δρόμου και των κάθε είδους συγκεντρώσεων και συνανα­ στροφών, οι γυναίκες σε καταστά­ σεις υστερίας, οι άντρες υβριστές και βωμολόχοι, οι στερημένοι απο Μ Υ Θ ΙΣΤΟ ΡΗ Μ Α κάθε ουσιαστικό ενδια φ έρον νέο ι άνθρωποι, όλος αυτός ο συρφετός των π ιεζόμ ενω ν απ ό λογής-λογής Σάρα Μέ ι τ λ αν τ αιτίες και αφορμές, αλλά και απ’ τη δική τους κενότητα, όπως και οι πεΤΡΕΙΣ ΕΠΙ ΤΡΕΙΣ ριγραφόμενες αντίστοιχες σκηνές, ξετυλίγονται με ζωηράδα και παρα­ στα τικότητα. Α υ τό ε ίν α ι κ α ι το κυριότερο προτέρημα του βιβλίου, που δεν παύει ν α είναι αντιπροσω­ πευτικ ό μιας επ οχή ς, γ ια άλλους r.V : h παρακμιακής, για άλλους μεταβατι­ κής, ανά λογα πώς τη βλέπουμε, ε ­ πηρεαζόμενοι απ’ τις προθέσεις και τα ιδεολογήματά μας. Θ α π α ρ α θ έσ ο υ μ ε εδώ την π α ρ ά ­ γρ α φ ο με την οπ οία τελειώ νει το μυθιστόρημα, πολύ χαρακτηριστική, αλλά και ενισχυτική των όσων προαναφέρθηκαν. Γράφει ο συγγραφέ­ ας γ ια τον βα σικό ήρω ά του, τον Μελέτη: «Μετά τον έφεραν σε άλλο Σ τις σελίδες αυτού του βιβλίου σκιαγραφούνται στρ α τόπ εδ ο, με ν ο σ ο κ ό μ ο υ ς και τρεις διαφορετικές γυναίκες, τρεις διαφορετικές γιατρούς και άλλους ζωντανούς νε­ προσω πικότητες. Η άγνωστη στη χώ ρα μας κρούς να τριγυρίζουν γύρω του και Α γγλίδ α συγγραφέας Σάρα Μ έιτλαντ, με να προσπαθούν να βρουν την πόρτα μοναδικό τρ όπο διαμορφώνει τη ζω ή τω ν ηρώων τους, για να βγουν ελ εύ θερ οι και της μέσα απ ό το μέγεθος της ελευθερίας και τα λυτρωμένοι μέσα στο φως και μέσα όρια τω ν εμπειριώ ν που έχουν και κατασκευάζει σ’ αυτό που λέμε ευτυχία. Εκεί τε­ λ είω σ ε τη ζωή του ο φ ίλ ο ς μας, ένα συγκλονιστικό, φανταστικό μυθιστόρημα. κλεισμένος για πάντα στο μαύρο βι­ βλίο. Ξεράθηκε σιγά-σιγά μέσα στο Ε Κ ΔΟ Σ Ε ΙΣ ΝΕΦ ΕΛΗ σκληρό χαρτί». ...Προωθούν το καλό βιβλίο

ΞΕΝΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ

Σάρα Μέιτλαντ

ΤΡΕ ΙΣ ΕΠΙ ΤΡΕΙΣ

%' Μ

ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ 6 ΑΘΗΝΑ 106 80. ΤΗΛ.: 367744

Διον. Κωστίδης

επιλογή 21

η Μερόπη ήταν το πρόσχημα Ε Υ Γ Ε Ν ΙΑ Φ Α Κ ΙΝ Ο Υ . Η Μερόπη ήταν το πρό­ σχημα. Α θήνα, Κ α σ τ α ν ι ώ τ η ς , 1994. Σελ. 170.

Πεζογραφία*I nr

«Μερόπη ήταν το πρόσχημα», ή μάλλον η αναζήτησή της, ήταν το π ρόσ χημ α γ ια την Ευγενία Φακίνου να εκθέσει μια σειρά από I τις συνηθισμένες της προσωπογραφίες περιj θωριακών κοινωνικά και / ή ψυχικά, ατόμων, άλλων με την εξαγνιστική οδύνη του θύματος (της κοινωνίας, της μοίρας κ.λπ), όπως η γη­ ραιό Λενίτσα - παρά την αθυροστομία της ο δάσκαλος Πολυμενόπουλος, η Νουνσύ, ο Ασημάκης, η Βαγγελίτσα η σειρήνα, ο Ζ αχαρίας ο Χαρτάς, ο Χάρης ο τουρίστας, άλλων με το αγιοστέφανο της συνειδητής επιλογής, όπως η Μερόπη, ο παπ α -Σ π ύ ρ ο ς, η κ όκκινη Λ έλ α . Ό π ω ς η ίδ ια η συγγραφέας ομολογεί εξάλλου σε συνέντευξή της (Ε λευθεροτυπία , 9.5.94), την ενδιαφέρουν μόνο οι «εκτός σχεδίου» και οι δυστυχισμένοι. Οι ευτυχι­ σμένοι δεν την αφορούν. Και όλους αυτούς τους δυστυχισμένους τους βλέπει κάτω από το πρίσμα της αγάπης που κηρύσσεται στην Καινή Διαθήκη, αρκετά αποσπάσματα από την ο ποία παραθέτει και την οπ οία , όπω ς α να φ έρ ει στην πα ραπάνω συνέντευξη, τη διάβασε όλη. Και ενώ συγγραφείς όπως ο Π αύλος Μ άτεσις και ο Σωκράτης Δημητρίου περιορίζουν στα τ ε­ λευταία έργα τους την πινακοθήκη τους σε λίγα πρόσωπα αυξάνοντας τις δυστυχίες και τις περιπέτειές τους, η Φ ακίνου π η γ α ίνει αντίστροφ α, αυξάνοντας τα πρόσωπα και μειώνοντας κατ’ ανά­ γκη την περιγραφή της δυστυχίας τους κυρίως σε συν-περιλήψεις (iterations). Αυτό έχει σαν αποτέ­ I

I

λεσμα, πριν καλά καλά προλάβει ο αναγνώστης να βιώ σει τη δυστυχία του ενός και να συμπάσχει, ταυτιζόμενος μαζί του, να αναγκάζεται να παρακο­ λουθήσει τις δυστυχίες ενός άλλου. Και ενώ ο Μάτεσις και ο Δημητρίου ενισχύουν το έργο τους με υφολογικές τεχνικές, (ο Μάτεσις με το χιούμορ στη «Μάνα του σκύλου» και ο Δημητρίου με τη μουσι­ κότητα της ηπειρώτικης ντοπιολαλιάς στο «Ν ’ α­ κούω καλά το όνομά σου»), η Φακίνου καταφεύγει στο εύρημα του απροσδόκητου, που λειτουργεί ό ­ μως μόλις στο τέλος, έν α ευρηματικά κουφό (ή κουφά ευρηματικό) τέλος: η Αλεξάνδρα, η ηρωίδα που με την περιπλάνησή της σε αναζήτηση της α­ δελφής της γνω ρίζει τα παραπάνω πρόσωπα, και τα γνωρίζουμε κι εμείς, μαθαίνει ότι η Μερόπη δεν υπάρχει, ήταν το πρόσχημα, και η ίδια δεν είναι ζωντανό πρόσωπο αλλά χαρακτήρας ενός βιβλίου, «δανεισμένες εντυπώσεις, σχεδιάγραμμα επί χάρ­ του, ίσως και ανολοκλήρωτος χαρακτήρας», καθο­ ρισμένη από την παντοδυναμία του συγγραφέα να πλάθει τους χαρακτήρες όπως αυτός θέλει, υποκεί­ μενη στον απεριόριστο ντετερμινισμό της μυθοπλα­ σίας του. Το βιβλίο τελειώνει με τη συνειδητοποίηση αυτή: «Η Αλεξάνδρα ένιωσε την τελεία στο στόμα της. Έ ν α μαύρο σημαδάκι, που έπαιρνε διαστάσεις κι απλωνόταν στα μάτια, στη μύτη, στ’ αυτιά, στα δά­ χτυλά της. Σε λίγο όλα ήταν μαύρα. Ψιλά, ψιλά σημαδάκια μαύρα. Ά πειροι συνδυασμοί από είκοσι τέσσερα μόνο γράμματα». Το εύρημα δεν είναι μόνο αυτό. Στην προ-προηγούμενη σελίδα διαβάζουμε σε επανάληψη ένα α­ πόσπασμα που ξανασυναντήσαμε πιο πριν: «Φα­ ντάζεσαι όλα τα πράγματα, όλοι οι άνθρωποι, τα λουλούδια, τα δέντρα, ο μπαμπάς σου, η μαμά σου, ο θείος ο Σταύρος, όλοι, εσύ κι εγώ, να είμαστε ψεύτικοι; Εικόνες; Ζωγραφιές ενός βιβλίου; Και κάποια άλλα παιδάκια ν α μας κοιτάνε και να δια­ βάζουν την ιστορία μας; Που όμως κι αυτά θα είναι

22 επιλογή

-------------------------------

εικόνες που κ ά ποια άλλα παιδάκια...» Μ εταφράζοντας το απόσπασμα αυτό με πιο θεω ­ ρητικούς όρους, θα μιλούσαμε γ ια ένα σύμπαν που το διέπ ει, όπω ς το σύμπαν του Λ άιμπνιτζ κα ι του Ν τεκάρτ, ο απόλυτος ντετερ μινισμ ό ς ενός καλοκουρδισμένου ρολογιού, όπου τα όντα του βρίσκο­ νται σε διάφ ορα επίπεδα, και ενώ στο δικό τους ε­ π ίπ ε δ ο έ χ ο υ ν τη ν ψ ε υ δ α ίσ θ η σ η ε ν ό ς α υ το καθορισμού κ α ι μιας ελεύθερης βούλησης, στο α ­ μέσως επ ό μ εν ο ε π ίπ ε δ ο ε ίν α ι τελ είω ς ε τερ ο κα θορισμένα. Α π ό όλ α τα π ρ ό σ ω π α η Μ ε ρ ό π η , π ο υ δ ε ν τη συναντάμε ποτέ (το παραπάνω εύρημα δεν ακυρώ­ ν ει μια ρεαλιστική ανάγνω ση του μύθου) είναι το πρόσωπο που μας κατακτάει περισσότερο. Ό π ω ς ο ήρω ας του «καθρέφτη» του Τ αρκόφ σ κι, ο οποίος περνάει, μετά απ ό παράκληση κά ποιου «τρελού», το αναμμένο κερ ί από το ένα μέρος της λίμνης στο άλλο, έτσι κα ι η Μ ερόπη, γ ια χάρη του Α ριστείδη Πολυμενόπουλου αναλαμβάνει ν α μεταφέρει τα ο­ στά της γυναίκας του κ α ι να τα ρ ίξει στη Θάλασσα, ώστε ν α β ρ ει ανάπα υσ η η ψυχή της. Ο ψ υχισ μός

των ηρώων της Φ ακίνου εξάλλου είναι π α ρόμοιος με τον ψυχισμό των ηρώων του Τ αρκόφσκι, που εκ­ φ ρ ά ζετα ι με την εκτέλεση π ρ ά ξεω ν φ αινομενικά παράλογων που όμως κρύβουν ένα βαθύ υπαρξια­ κό νόημα, όπω ς ο εμπρησμός κ α ι το πότισμα του ξεραμένου δένδρου στη «Θυσία». Σ το έρ γο αυ τό π α ρ α τη ρ ο ύ μ ε ακόμη μιά σύμφυρση του χρόνου της ιστορίας με ένα χρόνο παρελθοντικό στη συνείδηση του ήρωα. Ο Α ριστείδης Πολυμενόπσυλος μπερδεύει την ιστορία της γυναί­ κας του με την ιστορία της Π εριστέρας, στα χρόνια του Αλή πασά, που έγινε δημοτικό τραγούδι.1 Το γκροτέσ κ είναι κι εδώ διακριτικά πα ρόν, ό ­ πω ς κα ι στα προηγούμενα έρ γα της Φ ακίνου, στο τούρκικο τ ραγούδι, στο απόσπασμα από την α π ο ­ κάλυψη του Ιω άννου, στο διάβ ασμα του μαγικού καθρέφτη από την τσιγγάνα. Για πρώτη φ ορά στο έργο αυτό η Φακίνου ξανα­ π ιά ν ε ι ή ρ ω ες τω ν περ α σ μ έν ω ν της βιβλίω ν,2του Ασημάκη στη «Μ εγάλη πράσινη» (παραλείποντας όμως - για τί άραγε - την ερωτική του επαφή με την Ιωάννα), της Ελένης, της μάνας της κα ι του παπαΣ π ύ ρ ο υ σ το « Έ β δ ο μ ο ρ ο ύ χ ο » . Μ ια σ φ ρ α γίδα που σ φ ρ α γίζει τη μοίρα· λ έει στην Κορνηλία «χαιρέτησέ τους (τους ή ­ ρ ω ε ς ) τ ώ ρ α π ο υ μ π ο ρ ε ίς α κ ό μ η » . Η σ υ γ γ ρ α φ έα ς Φ α κ ίνο υ στην π α ρ α π ά ν ω συνέντευξη λ έει ότι έμπασε βιαστικά την αδελφότητα της Κόκκινης Λ έλας, μήπως δεν πρ ολ άβ ει ν α τους γ ρ ά ψ ε ι κανονικά. Ε μ ε ίς π ε ρ ιμ έν ο υ μ ε ν α α κ ούσ ουμ ε όλη τους την ιστορία, αναλυτικά, καθώς κ αι ι­ σ τορ ίες άλλω ν ασχημάτιστω ν ή μισοχηματισμένων η ρώων στην πνευματική μή­ τρ α της Φ ακίνου. Το ευχόμ αστε, γ ια ό ­ λους εμάς τους αναγνώ στες, ν α μας τους δώσει. Μ πάμ πης Δ ερμιτζάκης

Σημειώσεις 1. Την τεχνική αυτή της χρονικής σύμφυρσης, σαν δείκτη ενός ιδιόρρυθμου ψυχισμού, που προκαλεί όμως ταυτόχρονα μια ιδιαίτερη εντύπωση στον αναγνώστη, χρησιμοποιούν επίσης ο Γιώρ­ γος Σκαμπαρδώνης στο διήγημά του «Φανοί στρατοπεδείας» από τη συλλογή «Η στενωπός των υφασμάτων», και ο Αντρέας Μήτσσυ στο «Η παλιά ενοχή μυρίζει κάπνα» απ’ τη συλλογή «Ο χαρτοκόπτης έχει φοβηθεί», για να αναφέρουμε δυο πρόσφατα παραδείγματα που έχουμε υπόψη μας.

2. Το ίδιο πράγμα κάνει και ο Αλέξανδρος Κοτζιάς

επιλογή 2 3

πρόσωπα και θεσμοί της Αρχαίας Ελλάδας Π Α Ν . Δ. Δ Η Μ Α Κ Η Σ . Πρόσωπα και θεσμοί της Αρχαίας Ελλάδας. Α θήνα, Π α π α δ ή μ α ς , Ι 994. Σελ. 399. Δρχ. 4.000.

Μελέτη έλετε να δείτε την πραγματική ζωή και κίνη­ ση της Αθήνας και του Πειραιά στην εποχή του Χρυσοΰ αιώνα; Ν α ζήσετε μια μέρα στο κλεινόν άστυ που όμοιο σε λαμπρότητα δεν υπήρχε άλλο στην οικουμένη; Ν α κυκλοφο­ ρήσετε ανάμεσα σε κείνον τον κόσμο και να δείτε πώς ζούσαν οι γυναίκες και τα παιδιά, οι δούλοι και οι ελεύθεροι; Θέλετε να επισκεφθείτε και τον Πειραιά και να δείτε τις τριήρεις σε κίνηση και τα εμπορικά πλοία έτοιμα για το υπερπόντιο εμπόριο; Να γνω ρίσετε τους θεσμούς και τους κ ανόνες που ρύθμιζαν τις σχέσεις των κατοίκων αυτής της κλασικής εποχής; Θα πρέπει να περιδιαβείτε τους χώρους μαζί με τον καθηγητή Παν. Δημάκη. Ο κ. Δημάκης, ωσάν να έζησε στους χρόνους του Περικλή, μας παρουσιάζει την αληθινή πραγματι­ κότητα και ανατρέπει παλιές και νεότερες πλάνες Ελλήνων και ξένων μελετητών.

Ο μύθος του γνναικωνίτη Ως τώρα είχαμ ε την αντίληψη ότι η θέση της γυναίκας στην παλιά Αθήνα ήταν πολύ μειονεκτι­ κή, καθώς ήταν κλεισμένη στο γυναικωνίτη σε όλη

της τη ζωή και ότι, αντίθετα, οι γυναίκες στη Σπάρ­ τη ήταν πολύ πιο ελεύθερες. Ωστόσο βρέθηκε ότι η πραγματικότητα ήταν αντίστροφη. Αλλά για να κατα λήξει σ’ αυτό το συμπέρασμα ο σ υ γγραφ έας χρειάστηκε να θέσει τον δάκτυλον επί των τύπων των ήλων.' Να μπει κατευθείαν στο ένδον της αθη­ ναϊκής οικίας. Ας τον ακολουθήσουμε ώς το γυναικωνίτη. Μόνο που οι γυναίκες λείπουν και τα παι­ διά παίζουν εκτός. Πολύ παλιότερα υπήρχε γυναικωνίτης, τώρα όχι. (Θ α μπορούσαμε να προσθέ­ σουμε ότι κάτι παρόμοιο συμβαίνει και σήμερα στους χριστιανικούς να ού ς της ορθοδ οξία ς. Οι γυ να ίκ ες κ ατέβηκαν α π ό το γυναικω νίτη στον κυρίως ναό). Το ερώτημα είναι από πότε οι γυναί­ κες της κλασικής εποχής εγκατέλειψαν το γυναικωνίτη και βγήκαν εκτός οικίας; Η λογική απάντηση έρχεται αφεαυτής: Από τότε που το υπερπόντιο ε­ μπόριο αναπτύχθηκε και οι άντρες ταξίδευαν ή έ ­ λειπαν σε πολεμικές επιχειρήσεις. Τότε οι γυναί­ κες έμεναν μόνες και έπρεπε να αναλάβουν ευθύ­ νες και καθήκοντα. Να τρέξουν παντού έξω από το σπίτι για να τακτοποιήσουν τις υποθέσεις τους. Να φροντίσουν για τα ψώνια στην αγορά, να επιβλέψουν τα παιδιά τους, ν α δώσουν οδηγίες στους οικέτες ή παίδες, όπως έλεγαν τότε τους δούλους, για ν ’ απαλύνουν, κατά τη γνώμη μας, την ψυχολογική πίεση του υπηρετικού προσωπικού. Ό μ οια προ­ βλήματα θα λέγαμε ότι αντιμετωπίζουν οι γυναίκες και σήμερα στα νησιά και στα παράλια, όταν οι ά­ ντρες τους μπαρκάρουν για βιοπορισμό. Αναλαμ­ βάνουν τότε μόνες τους όλες τις υποθέσεις τους. Στην Αθήνα τον καιρό του πελοποννησιακού πο­ λέμου, βεβαιώνει ο κ. Δημάκης, υπήρχαν γυναίκες που διατηρούσαν ταβέρνες και άλλες που πήγαι­ ναν στη γειτονιά για κουτσομπολιό.

24 επιλογή

--------------------------------

Μάρτυρες για όλα αυτά και για πλείστα άλλα ο Μ ένανδρος, ο Αριστοφάνης, ο Αισχίνης, ο Δημο­ σθένης, ο Αριστοτέλης, ο Ξενοφώντας, ο Διογένης ο Λαέρτιος, ο Ηρόδοτος, ο Λουκιανός και πλείστοι άλλοι Έ λληνες και ξένοι, που έχουν εισδύσει στα άδυτα των αθηναϊκών σπιτιών. «Που λοιπόν οι έ­ γκλειστες γυναίκες;» αναρω τιέται ο καθηγητής Παναγ. Δημάκης.

Οι γυναίκες στη Σπάρτη Στη Σπάρτη ποια να ήταν η κατάσταση; Η φήμη ήταν ότι εδώ οι γυναίκες ήταν πιο απελευθερωμέ­ νες. Εντυπώσιαζε, βλέπεις, το γεγονός ότι σύχνα­ ζαν στα γυμναστήρια και αθλοΰνταν συχνά γυμνές μπροστά στους άντρες. Στην πραγματικότητα οι πρωτοβουλίες τους ήταν ανύπαρκτες. Ό ,τι γινόταν ήταν υποχρεωτικό για ν α κάνουν γερά και εύρω­ στα παιδιά. Το κράτος τις ήθελε για καλές παιδοποιητικές μηχανές. Κι εδώ αναφέρονται λεπτομέ­ ρειες για τις λυκούργιες διατάξεις ευγονισμου και πλείστες άλλες πληροφορίες ταπεινωτικές για τις Σπαρτιάτισσες. Τις ήθελε αγράμματες, τραχείς, χω ρίς τρυφερότητα και χω ρίς θηλυκότητα. Στη Σπάρτη η μονοκρατορία των ανδρών ήταν ολοφά­ νερη. Αυτοί ήταν οι αφέντες, αυτοί οι επικαρπωτές και οι κύριοι της προίκας που έπαιρναν από τη σύ­ ζυγό τους. Καμιά σύγκριση με τις εκλεπτυσμένες και μειλίχιες γυναίκες της Αττικής, των νήσων και της Ιωνίας. Στη Σπάρτη «πουθενά δεν καταγραφό­ ταν η γέννηση και ο θάνατος των γυναικών, ως να επρόκειτο για αμελητέα ομάδα ανθρώπων», παρα­ τηρεί ο κ. Δημάκης.

Οι εταίρες και οι πόρνες Στη συνέχεια κάνει λόγο για τις εταίρες και τις πόρνες καθώς και στο νόμο τιμωρίας των πρ ο α ­ γωγών. Οι εταίρες, όσες προέρχονταν από την Ιω­ νία, ήσαν καλλιεργημένες γιατί είχαν πάρει μαθή­ ματα ποίησης και ορχηστικής.

Η θέση των δούλων Η θέση των δούλων στην αρχαία Ελλάδα δεν ή­ ταν και τόσο σκληρή. Οπωσδήποτε ήσαν λιγότερο δούλοι από τους δούλους στην Ασία. Πολλοί πλού­ σιοι Α θηναίοι δεν ξεχνούσαν στις διαθήκες τους και τους οικέτες, όπως τους ονόμαζαν και τους ά ­ φηναν ελεύθερους. Ο Πλάτων, για παράδειγμα, ά­ φ ησε ελεύ θ ερη τη δούλη του Α ρτέμ ιδα, ο Ε π ί­ κουρος τους 4 δούλους του... Η δούλη Θεανώ, κόρη της εταίρας Νεαίρας, κατάφερε να παντρευτεί έ­

ναν από τους 9 άρχοντες και στα ανθεστήρια να τε­ θεί επικεφαλής των γυναικών της Αθήνας. Πλήθος άλλα ανέκδοτα και πληροφορίες περιέχονται μέσα στις 118 σελίδες του πρώτου μέρους του βιβλίου.

Ομοφυλοφιλία, μια άλλη πλάνη Το δεύτερο μέρος αναφέρεται στην ομοφυλο­ φιλία στην αρχαία Ελλάδα μέσα σε 27 σελίδες. Η φήμη ότι η ομοφυλοφιλία ήταν παραδεκτή στην αρχαία Ελλάδα είναι μια μεγάλη πλάνη. «Ξε­ κινάει από μια σκανδαλώδη διάθεση που τις περισ­ σότερες φορές είναι αποκυήματα φαντασίας... Εί­ χε ο άλφα φιλόσοφος δύο πιστούς και αφοσιωμένους μαθητές; σπεύδουν να τους χαρακτηρίσουν ως ερ ω μ ένο υ ς του ς», σ υ μ π ερ α ίν ει ο ερ ευ νη τή ς συγγραφέας. (Θα μπορούσαμε να προσθέσουμε ό ­ τι οι ομοφυλόφιλοι, όπου γης, σπεύδουν να επικρο­ τήσουν και να επαυξήσουν τέτοιες φανταστικές ερ­ μηνείες για να αισθάνονται λιγότερο περιθωρια­ κοί). Ο Νόμος που ίσχυε τότε για τους ομοφυλόφι­ λους μιλά για την ύβρι και την προσβολή στην αν­ θρώπινη αξιοπρέπεια και επιβάλλει βαριές ποινές: «Αθηναίος ο οποίος έγινε ερωμένος ανδρός αντί χρημάτων δεν δικαιούται να γίνει είς των εννέα αρ­ χόντων, ή ιερεύς... ή να καταλάβει οποιαδήποτε ε­ ξουσίαν... ουδέ να στέλλεται ως κήρυξ, ούτε να εκ­ φέρει γνώμην, ούτε να συμμετέχει εις δημοσίας θρη­ σκευτικός τελετάς» (Αισχίνης κατά Τιμάρχου 21). «Τα κοινωνικά ήθη ήταν σαφώς αντίθετα προς το ομοφυλοφιλικό φαινόμενο». «Για τίποτα δε θα μπορούσε κανείς ν α τους εμπιστευθεί, λέγει ο Αι­ σχίνης. Εύκολα θα μπορούσαν ν α προδώσουν και αυτά τα συμφέροντα της πόλης τους. Ο πολύς κό­ σμος καταδίκαζε αυτού του είδους τον έρωτα και γελούσε εις βάρος των παθητικών». Ο Αριστοτέλης και ο Πλάτων καταδίκαζαν τον σαρκικό έρωτα. Ο έρωτας π ρ έπει να στρέφεται στην ψυχή και όχι στο σώμα, λέγει ο Πλάτων. Και όσα αναφέρονται στο «Συμπόσιο» είναι γνώ μες συμποσιαστών και όχι δικές του. Ο Σωκράτης, πά­ λι, διδάσκει ότι ο έρωτας του κορμιού είναι χαμη­ λός και χυδαίος και πάντα ρίχνει το βάρος στην ω­ ραιότητα της ψυχής.

Οι 12 στήλες της Γόρτυνας Το τρίτο μέρος των «Θεσμών και των Προσώ­ πων» αναφέρεται στις 12 στήλες που υπάρχουν στη Γόρτυνα της Κρήτης. Έ χου ν ύψος 1,75 μέτρα. Είναι γραμμένες βουστοχηδόν, αναφέρονται στο Δίκαιο και είναι από

επιλογη 25 τις εκτενέστερες μέχρι σήμερα ελληνικές επιγρα­ φές. Στη συνέχεια κάνει λόγο για τα δικαστήρια της κλασικής εποχής, για το δικαστήριο της Γερουσίας, για το δικαστήριο των εφόρων, για την Α πέλα, τη μόνη λαϊκή συνέλευση της Σπάρτης και δίνονται πληροφορίες και ανέκδοτα από ενδιαφέρουσες δί­ κες.

Ο Καιάδας, όπου δεν έριχναν τα παιδιά Η φήμη ότι τα ασθενικά νεογέννητα τα έριχναν στον Καιάδα είναι λανθασμένη. Τα ασθενικά παι­ διά τα άφηναν στους «Αποθέτες», που είναι μια χαράδρα κοντά στη Σπάρτη, με την ελπίδα ότι θα τα φρόντιζαν οι χθόνιοι θεοί. Στον Καιάδα, που α­ πέχει 12 χιλιόμ. από τη Σπάρτη, κοντά στο χωριό Τρύπη, έριχναν τους κακούργους τους καταδικα­ σμένους σε θάνατο.

Η Διαθήκη τον Πλάτωνα και του Επίκουρον Αυτούσιες παρουσιάζονται οι διαθήκες του Πλά­ τωνα και του Επίκουρου με πολύ ενδιαφέροντα σχόλια.

Η Δίκη τον Σωκράτη Μ έσα σε 26 σελίδες μπορούμε να παρακολου­ θήσουμε τις δραματικές σκηνές της δίκης του Σω­ κράτη, με αξιόλογα σχόλια και συναρπαστικά α­ νέκδοτα. Με τους κλαυθμούς και οδυρμούς της συζύγου του Ξανθίππης, που παρίστατο εκεί την ώ­ ρα της εκτέλεσης με τα τρία της παιδιά. Το Σωκρά­ τη να λέγει αστεία και να συνθέτει ποιήματα λίγο πριν πιεί το κώνειο και τους μαθητές του που ήθε­ λαν να τον φυγαδεύσουν.

μαία και πλήθος άλλα συναρπαστικά και δραματι­ κά γεγονότα, ως την περιπετειώδη εκστρατεία στις Συρακούσες, όπου παρέσυρε τους Αθηναίους.

Ο Πειραιάς Και κλείνει τον γοητευτικό αυτό περίπατο ανά­ μεσα στους αρχαίους της κλασικής εποχής, με τον Πειραιά, την πόλη του Θεμιστοκλή, που αυτός την έκανε το σπουδαιότερο υπερπόντιο λιμάνι της επο­ χής. Μεταφέροντας από το Φάληρο το Ναύσταθμο και το εμπόριο, δεχόταν τώρα στον Π ειραιά πα ­ ραγγελίες για το στόλο του Φιλίππου και των άλ­ λων ελληνικών περιοχών. Δεκάδες πλοία, που έρ­ χο νταν από μακρινά λιμάνια, φορτώ νουν λάδι, κρασί, είδη κεραμουργικής και βιοτεχνίας για εξα­ γωγή και ξεφορτώνουν σιτάρι από τον Πόντο και άλλα εισαγόμενα από διάφορα λιμάνια. Σ’ ένα με­ γαλοπρεπές οίκημα συνωστισμός πολύς. Είναι το «Δείγμα» όπου παρουσιάζονται τα διάφορα προϊό­ ντα για να ιδεί ο κόσμος και ν ’ αγοράσει. Πιο πέρα το Τελωνείο, που φορολογεί τα εισαγόμενα με 2%. Α λλοδαποί και ημεδαποί και πλήθος ναυτικοί πη­ γαινοέρχονται στην παραλία φωνάζοντας και χει­ ρονομώντας ανάμεσα στα στοιβαγμένα εμπορεύ­ ματα. Π ιο πάνω οι τράπεζες και οι χρηματιστές που δανείζουν τους εμπόρους με 20 έως 30%. «Και μέσ α σ ’ αυτό το συνω θούμε^ο κ ρ α υ γα λ έο και συνήθως διαπληκτιζόμενο πλήθος κυκλοφορούν και κάποιοι μικροαπατεώνες και πόρνες, φτωχά ντυμένες και βαμμένες, και δούλοι και αχθοφόροι και ξένοι τουρίστες», βεβαιώνει και ο Ιταλός ελλη­ νιστής U. Ε. Paoli και επιβεβαιώνει ο συγγραφέας κ. Δημάκης. ί. Κ υ ρια ζόπ ουλος

Αλκιβιάδης

Τώρα το AENTPG ( τεύχος 83) Για την περιπετειώδη ζωή του Αλκιβιά­ δη, ο συγγραφέας αφιερώνει 26 σελίδες με πλήθος από ανέκδοτα, ευφυολογήματα και σχόλια. Ιδιαίτερη εντύπωση μας προκαλούν οι κρίσεις και οι πληροφορίες για το θείο του Αλκιβιάδη, τον Περικλή, που ανη­ συχούσε σφόδρα μήπως ο ορφα νός α ν ε­ ψιός του παρασυρθεί από «κάποιον ερα­ στή και κηλιδωθεί η υπόληψή του για όλη του τη ζωή». Σχόλια για την προσβολή που έκανε ο Αλκιβιάδης στο βασιλιά της Σπάρ­ της Άγη, που (σαν άλλος Πάρις) συνήψε ε­ ρωτικούς δεσμούς με τη γυναίκα του Τι-

ΟΨΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΒΙΟΥ (Ε) που είχε εξαντληθεί και- πάλι, στα β ι-βXυοπιολεύα

26 επιλογή

βιβλίο και επικοινωνία Δ ΙΑ Μ Α Ν Τ Η Σ Μ Π Α Σ Α Ν Τ Η Σ . Β ιβλίο και Επικοινωνία. Α θήνα , Ο δ υ σ σ έ α ς , 1994. Σελ.

356.

Μελέτη*I ριν 500 χ ρ ό ν ια με την εφ εύ ρ εσ η της τυπογραφίας από τον Ιωάννη Γουτεμβέργιο ξεκινά και η σύγχρονη επικοινωνία. Με την τυπογραφία και το βιβλίο όχι μόνο δημιI I ουργήθηκε ένας διαφορετικός τρόπος κατα­ γραφής και διάδοσης της ανθρώπινης γνώ­ σης, αλλά ξεπεράστηκαν και τα όρια των κοινω­ νιώ ν που πα ρήγαγαν γνώση και πληροφόρηση. Πρόκειται πλέον για μια διάδοση πολύ πιο μαζική απ ό αυτή που είχ α ν γνω ρ ίσ ει ο α ρ χ α ίο ς και ο μεσαιωνικός κόσμος. Το βιβλίο έγινε ένα δυναμικό μέρος ενός διαρ­ κώς εξελισσόμενου επικοινωνιακού σύμπαντος. Η πολύ ενδια φ έρο υ σ α μελέτη του Διαμαντή Μπασαντή «Βιβλίο και Ε πικοινω νία» πα ρακ ο­ λουθεί τη μακρόχρονη εξέλιξη του βιβλίου ως σύγ­ χρονου μέσου μαζικής επικοινωνίας, από τις αρχές της τυπογραφίας μέχρι τη σημερινή εποχή με την τεράστια διεθνοποίηση των προϊόντων της επικοι­ νω νίας. Στη μακρά ιστορία του το βιβλίο, όπως φαίνεται και από τα στοιχεία της μελέτης του Μπα­ σαντή, έδειξε μια τεράστια αντοχή και προσαρμο­ στικό :ητα. Ε πέδρασε στα άλλα μέσα, όπως επέδρασαν κι αυτά στο βιβλίο. Παρά τις καταστροφολογικές προβλέψεις, το βιβλίο συνεχίζει και σήμε­ ρα να α να π τύ σ σ ετα ι με τρ ο μ ερ ά γρ ή γο ρ ο υ ς ρυθμούς. Στο βιβλίο του Μ πασαντή αναλύεται ο αυ ξα­ νόμενος ρόλος της επικοινωνίας στη διαμόρφωση των κοινωνιών και η προσπάθεια της εξουσίας να ελέγξει ή να οικειοποιηθεί τα ΜΜΕ. Σ’ αυτό το

πλαίσιο, όπως σημειώνει και ο συγγραφέας, εντάσ­ σονται και οι συγκρούσεις γύρω από το βιβλίο που, όπως και στα άλλα ΜΜΕ, είναι συγκρούσεις γύρω από την ίδια την εξουσία. Στη μελέτη του Μπασαντή μάς δίνεται η ευκαι­ ρία να μάθουμε πώς διαμορφώνεται ο χώρος του βιβλίου διεθνώς και πώς, παρά το εύρος της σύγ­ χρονης θεματολογίας, το λογοτεχνικό βιβλίο εξα­ κολουθεί να έχει κεντρικό ρόλο στο χώρο της επι­ κοινωνίας, εφόσον συνδέεται άμεσα με τα μεγάλα ΜΜΕ, όπως είναι ο κινηματογράφος και η τηλεό­ ραση. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνει ο συγγραφέας στο ελ­ ληνικό βιβλίο, το οποίο εμφανίζεται από άποψη παραγωγής να είναι σε αρκετά καλή διεθνή θέση. Παρουσιάζεται η «εικόνα» της Ελλάδας μέσα από τις μεταφράσεις λογοτεχνικών έργων και σκιαγραφείται ολόκληρη η διαδρομή της νεοελληνικής λο­ γοτεχνίας στη Βρετανία και στις Ηνωμένες Πολι­ τείες. Η διαχρονική προσέγγιση του βιβλίου στο πεδίο της επικοινωνίας, όπως παρουσιάζεται στην πραγ­ ματικά χρήσιμη μελέτη του Μπασαντή υπερβαίνει τις δύο «παραδοσιακές» θεωρήσεις: Η πρώτη, εί­ ναι αυτή που «έβλεπε» την κουλτούρα, τον πολιτι­ σμό, σαν ένα πεδίο ανεξάρτητο από την οικονομία και την κοινωνία. Η δεύτερη, αντιλαμβάνεται την κουλτούρα σαν ένα σύστημα όπου η ανθρώπινη σκέψη και εμπει­ ρία καταγράφεται σε μορφές και συμβάσεις, οι ο­ ποίες μπορούν να ενεργοποιηθούν, περιγραφούν και αξιολογηθούν κοινωνικά. Αυτή η αντίληψη θε­ ω ρεί πως τα έρ γα τέχνης αντανα κλούν τις κοι­ νω νικές σχέσεις και διαδικασίες που μέσα τους γεννήθηκαν. · Η σύγχρονη προσέγγιση του βιβλίου, όπως κα­ ταγράφεται στη μελέτη του Μπασαντή, λαμβάνει υπόψη της τόσο την πορεία της κοινωνίας όσο και τις διαδικασίες της επικοινωνίας κάθε εποχής. Σωτήρης Ντάλης

Η ΤΑ ΞΙΝ Ο Μ Η ΣΗ των βιβλίων γίνεται με βάση το γνωστό Δεκαδι­ κό Σύστημα Ταξινόμησης, προσαρμοσμένο στην ελληνική βιβλιο­ γραφία.

Αρ. 342

Σ Τ Η Ν ΚΑ ΤΗ ΓΟ ΡΙΑ των περιοδικών δεν περιλαμβάνονται εβδο­ μαδιαία έντυπα,.

5 Ιουλίου 1994

ΤΟ Β ΙΒΛΙΟ ΓΡΑ Φ ΙΚΟ Δελτίο συντάσσεται με την πολύτιμη συνερ­ γασία του βιβλιοπωλείου της «Εστίας».

Επιμέλεια:

J1 ενικά έργα

22 Ιουνίου -

Έ φ η Απάκη

Ε φαρμοσμένη ψυχολογία

Βιβλιοθηκονομία

MOUSTAKAS C. Παιδιά που ανακαλύπτουν τον εαυτό τους. Μετ. Σ. Ανδρεοπούλου. Αθήνα, Δ ίοδος, 1994. Σελ. 287. Δρχ. 2.700. ISBN 960-7072-15-4.

ΑΝΔΡΙΩΤΗΣ Ν. - ΟΙΧΑΛΙΩΤΗΣ Ρ. Βιβλιοθήκες της Σίφνου. Κατάλογος εντύπων. Αθήνα, Κέντρο Ν εοελληνικών Ερευ­ νώ ν Ε.Ι.Ε., 1994. Σελ. 162. Δρχ. 2.600. ISBN 960-709 424-7.

CASTANEDA C. Η τέχνη των ονείρων. Μετ. Ρ. Καρακατσάνη. Αθήνα, Κάκτος, 1994. Σελ. 407. Δρχ. 3.120.

ιλοσοφία

Π αραψ υχολογία

Ω ρησκεία

Γενικά

Γενικά

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ. Νεοελληνική φιλο­ σοφία 1600-1950. Πρακτικά Ημερίδας. Θεσσαλονίκη, Βάνιας, 1994. Σελ. 135. Δρχ. 1.560.

ΑΡΣΕΝΙΟΣ (ΑΡΧΙΜ.). Η αγιότητα και ο πολπισμός της πλη­ ροφορίας. Αθήνα, Αρμός, 1994. Σελ. 283. Δρχ. 2.600.

ΝΕΦΕΣΤΟΡΑΣ. Η θεωρία της μνήμης. Αθήνα, Σμίλη, 1994. Σελ. 202. Δρχ. 2.080. ISBN 960-7218-61-2.

ψ υχολογία

ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ Ν.Μ. Τα δευτεροκανονικά τεμάχια του βιβλίου του Δανιήλ. Αθήνα, 1994. Σελ. 363. Δρχ. 4.350. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ Ν.Μ. Υπόμνημα εις το βιβλίον του Μιχαίου. Αθήνα, 1994. Σελ. 216. Δρχ. 4.350. ΧΑΛΚΙΑ - ΣΤΕΦΑΝΟΥ Π. Οι Άγιοι της Χίου. Αθήνα, 1994. Σελ. 447. Δρχ. 7.280.

Γενικά

Ηθική

ORNSTEIN R. - CARSTENSEN L. Ψυχολογία. Τόμος Ά . Μετ. Α. Αγγελή - Μ. Μητροποΰλου. Αθήνα, Δανιάς. Σελ.

232. Δρχ. 3.325.

WHITE J. Η Βεβήλωση του έρωτα. Ο χριστιανός και η σεξου­ αλική αμαρτία. Μετ. Ρ. Χιλλ. Αθήνα, Ανώγειο. Σελ. 244. Δρχ. 1870. ISBN 960-85 500-0-9

30 δελτίο

------------- ---------------------

οινωνικές επιστήμες

ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ Κ. Ελληνικό συνεταιριστικό «κίνημα». Αθήνα, Γόρδιος, 1993. Σελ. 141. Δρχ. 1870.

Εθιμοτυπία Κοινωνιολογία

LE FOLCALVEZ F. Το σαβουάρ 6ιβρ σήμερα. Μετ. Ε. Γεδεών. Αθήνα, Βασδέκης, 1994. Σελ. 203. Δρχ. 5.200 ISBN 960-7370-05-8.

Ατομα με ειδικές ανάγκες. Επιμ. Μ. Καΐλα - Ν. Πολεμικός Γ. Φιλίππου. Τόμοι Α’+ Β ’. Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα, 1994. Εελ. 910. Δρχ. 4.160 (ο κάθε τόμος). ISBN 960-344015-9.

Λαογραφία

POPOV Ν. Ο σέρβικός λαϊκισμός. Μετ. - πρόλ. Λ. Χατζηπροδρομίδης. Αθήνα, Π αρασκήνιο, 1994. Σελ. 122. Δρχ.

1560. ISBN 960-71709-31-4.

ΔΑΜΙΑΝΟΥ Δ.Μ. Παραμύθια της Χίου. Χίος. Ο μήρειο Πνευματικό Κέντρο Δήμου Χίου, 1994. Σελ. 117. Δρχ.

1.560. ISBN 960-85470-0-8.

Πολιτική

ΔΗΜΑΣ Η.Σ. Η χορευτική παράδοση της Ηπείρου. Αθήνα, 1993. Σελ. 238. Δρχ. 4160.

Η ελληνική πολιτική κουλτούρα σήμερα. Εισ. - Επιμ. Ν. Δεμερτζής. Αθήνα, Ο δυσσέας, 1994. Σελ. 351. Δρχ.

3640.ISBN 960-210-188-1.

ΚΑΡΝΙΑΔΑΚΗ - ΟΡΦΑΝΟΥΔΑΚΗ Ρ. Η κλεψιά. Πειραιάς, 1994. Σελ. 155. Δρχ. 2285. ISBN 960-220-667-5.

ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ Α. - ΚΩΣΤΑΚΟΣ Γ. - ΦΡΑΓΚΟΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ X. Διεθνείς διενέξεις. Αθήνα, Σ ιδέρης, 1994. Σελ. 245. Δρχ. 2.500. ISBN 960-08-0034-0.

ΧΑΤΖΗΠΑΣΕΜΗ Α. Το λευκαρίπκο κέντήμα. Λευκωσία, Φ ιλιππίδης. Σελ. 208. Δρχ. 6.240. ISBN 960-7643-0-4.

ΜΠΑΤΙΚΑΣ Κ. Συνδικάτα και πολιτική. Αθήνα, Εργοεκδοτική, 1994. Σελ. 422. Δρχ. 3.500. ISBN 960-85492-0-5.

H αιδαγωγική εκπαίδευση

ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΣ Μ. Το ΠΑΣΟΚ σε σταυροδρόμι. Αύριο τι; Αθήνα, Εκδοτική, 1994. Σελ. 69. Δρχ. 620.

Γενικά

ΡΟΥΣΣΗΣ Γ.Τ. Το κράτος. Αθήνα, Γκοβόστης. Σελ. 330. Δρχ. 3120. ISBN 960-270-673-2.

ΚΡΟΥΣΤΑΛΑΚΗΣ Γ.Σ. Παιδιά με ιδιαίτερες ανάγκες. Αθή­ να, χ.σ. Σελ. 468. Δρχ. 5 .000 ISBN 960-220-616-0.

ΤΖΩΡΤΖΗΣ Δ. Ο ρόλος και η λειτουργία του ΟΗΕ. Αθήνα, 1994. Σελ. 222. Δρχ. 2.600.

REGNER Η. Ας μάθουμε να αγαπάμε τη μουσική. Μετ. Κ. Σαρρόπουλος. Αθήνα, DIAN BOOKS. Σελ. 175. Δρχ.

2080. ISBN 960-7222-02-4.

ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ Μ. Προλεχθέντα. Κοινωνία - κυβέρνηση - αριστερά. Γ έκδοση. Αθήνα, Γόρδιος, 1994. Σελ. 285. Δρχ. 3120. Γιουγκοσλαβία. Οι ρίζες της σύρραξης. Μετ. Μ. Μισαηλίδης. Αθήνα, Διεθνές Βήμα, 1994. Σελ. 79. Δρχ. 1040. ISBN 960-85505-0-5. ΓΕΡΙΟΜΙΝ Α.Μ. Η διαδικασία παλινόρθωσης του καπιταλι­ σμού στην ΕΣΣΔ. Αθήνα, Σ ύγχρονη Εποχή, 1994. Σελ.

114. Δρχ. 1.040. ISBN 960-224-705-3.

Δίκαιο SERVAIS Ο. Ο στρατιωτικός γιατρός και οι Συνθήκες της Γε­ νεύης. Μετ. Γ.Χ. Σακοράφας - Α.Γ. Ζουμπουλίδης. Αθήνα, Γκοβόστης, 1993. Σελ. 146. Δρχ. 2.080. ISBN 960-270659-7.

Οικονομία

J' λώσσα Γενικά ΖΑΓΚΑΒΙΕΡΟΥ - ΒΟΥΡΒΟΥΛΗ Β. Η προσφορά της ελληνι­ κής γλώσσας στην εξέλιξη των ευρωπαϊκών γλωσσών. Αθή­ να, Επκαιρότητα, 1994. Σελ. 195. Δρχ. 2.285. ISBN 960205-287-2

Ελληνική γλώσσα ΜΠΟΥΛΟΠΩΡΓΟΣ Α.Α. - ΠΡΕΒΕΝΤΑ Β.Γ. Λεξικό εννοι­ ών. Τρίκαλα, 1994. Σελ. 221. Δρχ. 2.390.

0 ετικές επιστήμες

ΚΑΤΣΑΝΕΒΑΣ Θ.Κ. Το σύγχρονο συνδικαλιστικό κίνημα στην Ελλάδα. Γ έκδοση. Αθήνα, Ν έα Σύνορα, 1994. Σελ.

236. Δρχ. 3.120. ISBN 960-236-422-Χ.

Μαθηματικά

ΜΑΡΟΥΔΑΣ Λ.Ε. Επισκόπηση της εξέλιξης των μικτών επι­ χειρήσεων στη Ρωσία, 1987-1993. Αθήνα, 1994. Σελ. 39. Δρχ. 1.140.

SPIVAKM. Λογισμός σε πολλαπλότητες. Απόδ. Μ. Μαγειρόπουλος. Ηράκλειο, Π ανεπιστημιακές Ε κδόσεις Κρήτης, 1994. Σελ. 149. Δρχ. 3120. ISBN 960-7309-61-8.

δελτίο 31

£ φαρμοσμένες επιστήμες Ιατρική ΜΑΝΟΣ Ν. Σύνθεση και επιλογή στην ψυχιατρική θεραπευ­ τική. Θεσσαλονίκη, University S tudio Press, 1993. Σελ.

348. Δρχ. 6.000. ISBN 960-12-0-38-3.

Χ ο ρ ός ΑΓΡΑΦΙΩΤΗ Κ. Ό λ α για το χορό. Η ζωή της Δόρας Στράτου. Αθήνα, Θ έατρο «Δόρα Στράτου», 1994. Σελ. 292. Δρχ.

3.120. ISBN 960-7204-09-3.

£ νασχολήσεις Α θλητισμός

I εχνες Γενικά Βυζαντινή και μεταβυζαντινή τέχνη στην Κέρκυρα. Κέρκυρα, Ιερά Μητράπολις Κέρκυρας, 1994. Σελ. 228. Δρχ. 18.720.

ISBN 960-7489-00-4. Κενά στην ιστορία της τέχνης. Γυναίκες δημιουργοί. Αθήνα, Γκοβόστης, 1993. Σελ. 173. Δρχ. 2080. ISBN 960-270652-Χ. Οι Έ λληνες στη θάλασσα και ο Πειραιάς. Αθήνα, ΚΟΑΝ, 1994. Σελ. 151. Δρχ. 14.790. ISBN 7586 08 5.

Α ρχιτεκτονική Ενεργειακός σχεδιασμός. Μετ. Ε.Π. Τσίγκος. Θεσσαλονίκη, Μαλλιάρης - Π αιδεία, 1994. Σελ. 144. Δρχ. 7280.

BROOKES J. Αρχιτεκτονική και σχεδιασμός κήπων. Τόμοι Α’+ Β ’. Μετ. Ν. Βαφειάδης. Θεσσαλονίκη, Μαλλιάρης Π αιδεία, 1994. Σελ. 352. Δρχ. 26.000 (οι δ υο τόμοι). ISBN 960-239-175-8.

Ζ ω γρ αφ ικ ή

ΚΟΥΣΟΥΝΕΛΟΣ Γ. Παγκόσμιο Κύπελο (1930-1994). Αθή­ να, Το Ποντίκι, 1994. Σελ. 207. Δρχ. 2.285. ISBN 9608402-33-6. ΛΙΝΕΚΕΡ Γ. Ο Ν εαρός ποδοσφαιριστής. Αθήνα, Αξιωτέλλης, 1994. Σελ. 32. Δρχ. 3.015.

β λασική φιλολογία Α ρχαίοι σ υ γ γ ρ α φ είς ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ. Μήδεια. Εισ. - μετ. - σχόλ. Β. Μπουντούρης. Αθήνα, Γκοβόστης. Σελ. 206. Δρχ. 2080. ISBN 960-270658-9. ΙΠΠΟΚΡΑΤΗΣ. Π ερί αρχαίης ιατρικής. Ερμηνευτική έκδο­ ση. Εισ. - μετ. - σχόλ. Δ. Τσεκουράκης. Θεσσαλονίκη, Μ παρμπουνάκης, 1994. Σελ. 151. Δρ. 2 .600 ΟΜΗΡΟΣ. Οδύσσεια. Ραψωδία λ. Απόλογοι: Νέκυια. Μέτ. επιλεγόμενα: Δ.Ν. Μαρωνίτης. Αθήνα, Στιγμή, 1994. Σελ.

69. Δρχ. 1.660. ISBN 960-269-138-7.

^ ογοτεχνία

ΚΑΦΕΤΣΗ Α. Χρυσά Ρωμανού. Αθήνα, Εξάντας, 1994. Σελ. 157. Δρχ. 8.320. ISBN 960-256-190-4.

Γενικά

Α ρχιτεκτονική

Οι Σκοπελίτες: Κ. Δαπόντες - Π. Νιρβάνας. Πρόλ. - Επιλ. Επιμ. Β. Τομανάς. Σκόπελος, Ν ησίδες, 1994. Σελ. 101. Δρχ. 1245.

ALBERTI L.B. Π ερί ζωγραφικής. Εισ. - μετ. - σχόλ. Μ. Λαμπράκη - Πλάκα. Αθήνα, Καστανιώτης, 1994. Σελ. 186. Δρχ. 5.200. ISBN 03-1158-7.

ΚΑΡΑΝΤΩΝΗΣ Γ. Η περιπέτεια της γραφής. (Γραφιά 19541994). Σελ. 94. Δρχ. 1.040.

Κ ινη μ α τογρ ά φ ο ς

Π οίηση

ΜΟΣΧΟΒΑΚΗΣ Α. Σινεπιλογή. (Κριτικές 1958-1982). Αθή­ να, Π ανελλήνια Έ νω σ η Κριτικών Κινηματογράφου, 1994. Σελ. 619. Δρχ. 3.120. ISBN 960-85504-0-8.

Οι μεταφράσεις του Κ.Γ. Καρυωτάκη. Αθήνα, Το Ροδακιό, 1994. Σελ. 76. Δρχ. 3.120. ISBN 960-7360-08-07.

Φ ω το γ ρ α φ ία ΚΑΖΑΚΗΣ Φ. Κύπρος Φωτογραφικές αφηγήσεις. Αθήνα, Opsis, 1994. Σελ. 117. Δρχ. 3.120. ISBN 960-85486-0-8.

ΑΠΈΛΙΔΟΥ Κ. Η σιωπή των αγαλμάτων. Αθήνα, Π αρου­ σία, 1994. Σελ. 90. Δρχ. 1.560. ISBN 960-7601-09-2. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ Δ. Κατάλογοι 9. Οι ορισμοί. Αθήνα, Άγρα, 1994. Σελ. 102. Δρχ. 1.975. ISBN 960-3LS-098-8.

Μ ουσική

ΚΑΛΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ Μ. Ο μύθος των κατόπτρων. Αθήνα, Δόμ ος, 1994. Σελ. 84. Δρχ. 1.040. ISBN 960-7217-84-5.

HATCH D.-M ILLWARDS. Από το Μπλουζ στο Ροκ. Μετ. Α. Φυτά. Αθήνα, Πρίσμα, 1994. Σελ. 291. Δρχ. 2.910.

ΧΩΡΕΑΝΘΗΣ Κ. Γνωριμία φωτός. Αθήνα, Α στρολάβος, Ευθύνη, 1994. Σελ. 41. Δρχ. 725. ISBN 960-7033-36-1.

32 δελτίο

-----------------------------------

Carmina Burana veris et amoris. Απόδ. - εισ. - σχόλ. Σ. Γεωργαλά - Πριόβολου. Αθήνα, Γνώση, 1994. Σελ. 188. Δρχ.

3.120..ISBN 960-235-5 58-1.

Π εζο γρ α φ ία ΑΓΤΈΛΗΣ Ν. Το στοίχημα. Μυθιστόρημα. Αθήνα, Παπαζήσης, 1994. Σελ. 177. Δρχ. 1.660. ISBN 960-02-1044-6. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ Θ. Αυτή η νύχτα μένει. Αθήνα, Ο δό ς Πανός, 1994. Σελ. 223. ΔΣρχ. 2.600. ISBN 960-7165-66-7. ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ Β. Το φύλλο - Το πηγάδι - Τ’ αγγέλιασμα: Αθή­ να, Νέα fu v o p a , 1994. Σελ. 341. Δρχ. 2.600. ISBN 960236-423-8. ΚΟΡΕΛΑΣ X. Οι καδαλλάρηδες της χιονοστιβάδας. Μυθι­ στόρημα. Αθήνα, Αρμός, 1994. Σελ. 188. Δρχ. 2.080. ISBN 960-7122-51-7. ΜΑΣΤΡΟΚΩΣΤΑΣ Β.Σ. Οι φίλοι μας τα ζώα. Ανθολογία νε­ οελληνικών παιδικών διηγημάτων. Αθήνα, Κ έδρος, 1994. Σελ. 327. Δρχ. 2.800. ISBN 960-04-0645-6. ΠΑΤΣΟΥΜΗ - HEFFERNAN Α. Το τέλος των ελεφάντων. Διηγήματα. Αθήνα, χ.σ. Σελ. 87. Δρχ. 1040.

ΚΑΛΛΙΝΙΚΟΣ Π.Γ. Δημήτριος Κακλαμάνος. Ο άνθρωπος και το συγγραφικό έργο του. Αθήνα, Δόμ ος, 1994. Σελ.

117. Δρχ. 1.560. ISBN 960-7217-88-8. ΜΑΝΟΥΣΟΥ - ΣΤΑΥΡΙΑΝΟΥ Μ. Το φαινόμενο Αλφρέντ ντεΜυσσέ. Αθήνα, Ελληνικές Π ανεπιστημιακές Ε κδόσεις, 1994. Σελ. 123. Δρχ. 1.870. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΙΔΗΣ Φ. - Γ. Αφηγηματική πεζογραφία. («Διήγημα και μυθιστόρημα»). «Μεσοπολεμικών» συγγρα­ φέων. Αθήνα, Ίδ ρ υ μ α Νεοελληνικώ ν Μελετών, 1994. Σελ. 274. Δρχ. 4.160.

Δ οκίμ ια ΒΟΤΣΗΣ Γ. Πολίτης χωρίς πόλη. Αθήνα, Καστανιώτης, 1994. Σελ. 390. Δρχ. 3640. ISBN 960-03-1205-2. ΛΑΠΠΑΣ Τ. Καραγκιόζης. Το θέατρο σκιών. Αθήνα, Δ ελφί­ νι, 1993. Σελ. 74. Δρχ. 1.040.ISBN 960-309-089-1. ΠΑΣΣΑΣΝ.Δ. Σατάν. Αθήνα, 1994. Σελ. 151. Δρχ. 1.560. ΠΟΛΕΝΑΚΗ Μ. Μισώ - μισώ. Αθήνα, Καστανιώτης, 1994. Σελ. 169. Δρχ. 2.080. ISBN 960-03-1182-Χ.

ΣΚΑΡΙΜΠΑΣ Γ. Το Βατερλώ δύο γελοίων. Αθήνα, Ν εφέλη, 1994. Σελ. 331. Δρχ. 2.600.

ΤΟΜΣΟΝ Ε.Π. Χρόνος, εργασιακή πειθαρχία και βιομηχα­ νικός καπιταλισμός. Μετ. - επίμετρο Β. Τομανάς. Β’ έκδοση. Θεσσαλονίκη, Ν ησίδες, 1994. Σελ. 72. Δρχ. 1.040.

ΣΩΠΑΣΗΣ Π. Ο νόμος των παρανόμων. Αθήνα, Δ ω ρικός, 1994. Σελ. 172. Δρχ. 2.080. ISBN 960-279-333-5.

0 έαιρο

ΦΡΑΓΚΙΑΔΑΚΗΣ Γ. Ραντεβού στην Κυρήνεια... Αθήνα, Βασιλόπουλος, 1994. Σελ. 116. Δρχ. 1765. ISBN 960-710076-Χ.

Εργα

ΔΟΥΜΑΣ Α. Οι τρεις σωματοφύλακες. Μετ. Α. Νίκας. Αθή­ να, Υψιλον/Βιβλία, 1993. Σελ. 639. Δρχ. 3.640.

ΚΑΣΒΙΚΗΣ Κ.Γ. Συναγερμός Θ εών στον Ό λυμπο. Αθήνα, 1994. Σελ. 207. Δρχ. 1.350.

LUSSU Ε. Ανθρωποι εναντίον ανθρώπων. Απόδ. Θ. Ιωαννίδης. Β’ έκδοση. Θεσσαλονίκη, Π αρατηρητής, 1994. Σελ.

250. Δρχ. 2.910. ISBN 960-260-775-0.

ΚΟΥΠΡΙ Φ. Φάουσι και Αντιγόνη ή το μυθιστόρημα - θέαμα. Μετ. Β. Νικολοπούλου - Ν. Douge. Αθήνα, Ν έα Σύνορα, 1994. Σελ. 165. Δρχ. 1.870. ISBN 960-236-380-0.

MANN Η. Οι θεές. Τα τρία μυθιστορήματα της δούκισσας φον Ασί. 1. Αρτεμη. Μετ. Κ. Ζωιτοπούλου - Μαυροκεφαλίδου. Αθήνα, Σ ύγχρονη Εποχή, 1994. Σελ. 273. Δρχ. 2.910.

ISBN 224-692-8.

ΜΠΕΚΕΤ Σ. Ευτυχισμένες μέρες. Ω οι ωραίες μέρες. Απόδ. Ρ. Πατεράκη - Κ. Φουντούκης. Αθήνα, Το Ροδακιό, 1994. Σελ. 93. Δρχ. 3.120. ISBN 960-7360-07-9.

MOSLEY W. Ο διάβολος με το γαλάζιο φόρεμα. Μετ. Μ. Σαραφείδου. Αθήνα, A quarius, 1994. Σελ. 232. Δρχ. 1765.

ISBN 960-7002-89-Χ. ΠΕΡΕΚ Ζ. Ταξίδι μέσα στο χειμώνα. Μετ. I. Κυριακοπούλου. Αθήνα, Χατζηνικολή, 1994. Σελ. 22. Δρχ. 650. ISBN 960264-080-4.

Μελέτες Εισαγωγή στην ποίηση του Καβάφη. Επιμ. Μ. Πιερής. Ηρά­ κλειο, Π ανεπιστημιακές Ε κδόσεις Κρήτης, 1994. Σελ.

429. Δρχ. 4365. ISBN 960-7309-66-9. Φώτα και φωτισμοί του Ν ικηφόρου Βρειτάκου. Τρία χρόνια από την εκδημία του. Αθήνα, Τετράδια Ευθύνης, 1994. Σελ. 202. Δρχ. 3120. ISBN 960-703 3-37-Χ.

J

στορία

Α ρχαιολογία ΠΡΕΚΑ - ΑΛΕΞΑΝΔΡΗ Κ. Κέρκυρα. Αθήνα, Αδάμ, 1994. Σελ. 237. Δρχ. 12.480. ΜΟΥΝΤΙΟΥ Ρ.Α. Μυκηναϊκή γραπτή κεραμική. Ο δηγός Ταύτισης. Μει. Δ.Γ. Γόνιικα. Αθήνα, Καρδαμίτσα, 1994. Σελ. 250. Δρχ. 9.880. ISBN 960-7262-90-5.

Μ αρτυρίες ΦΑΡΣΑΚΙΔΗΣ Γ. Τόποι εξορίας. Στρατόπεδα πολιτικών εξό­ ριστων 1948-1972. Αθήνα, Τυποεκδοτική, 1994. Σελ. 85. Δρχ. 6.240. ISBN 960-5 448-1-5.

------------------------------------ δελτίο

33

ΜΑΧΜΟΥΝΤΙ Μ. - ΝΤΑΝΚΟΚ Α. Για την αγάπη ενός παιδι­ ού. Μετ. Σ. Νικολαίδης. Αθήνα, Ψ υχο γιό ς, 1994. Σελ. 388. Δρχ. 3.640. ISBN 960-274-105-8.

KIRCHNER G. Terra - X. Από την Ατλαντίδα ως το Θιβέτ. Μετ. I. Μουζακίτου. Αθήνα, Κ ονιδόρης, 1994. Σελ. 377. Δρχ. 3.900. ISBN 960-7136-50-0.

Β ιο γ ρ α φ ίε ς

Χ άρτες

ΠΤΙΝΗΣ Κ.Ι. Θεμιστοκλής Σοφούλης. Αθήνα, 1994. Σελ.

200. Δρχ. 2.080.

Σύγχρονος Παγκόσμιος Άτλαντας. Λευκωσία, Φ ιλιππίδης, 1994. Σελ. 180. Δρχ. 5.720. ISBN 960-9963-577-09-1.

Ελληνική Ιστορία

| | αιδικά

Η Άλωση της Πόλης. Αθήνα, Ακρίτας, 1994. Σελ. 89. Δρχ.

4.080. ISBN 960-328-018-6. Θεσσαλονίκη 1850-1918. Μετ. Γ. Καλαμαντής. Αθήνα, Εκά­ τη, 1994. Σελ. 309. Δρχ. 4.160. ISBN 960-7437-03-9. ΒΑΡΒΟΥΝΗΣ Μ.Γ. Ό ψ εις της καθημερινής ζωής των βυζα­ ντινών από αξιολογικό κείμενα. Αθήνα, Η ρόδοτος, 1994. Σελ. 199. Δρχ. 3.120. ISBN 960-7290-42-9. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΙΔ’ Πανελλήνιο Ιστορικό Συνέδριο. Πρακτικά. Θεσσαλονίκη, Βόνιας, 1994. Σελ.

613. Δρχ. 2.080. ΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ Δ. Το ΚΚΕ και η Μακεδονία. Αθήνα, 1994. Σελ. 177. Δρχ. 2.080. ΚΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ Ι.Σ. Λεηλασία φρονημάτων. Θεσσαλονί­ κη, Βόνιας, 1994. Σελ. 284. Δρχ. 3.120. ISBN 960-288023-6. ΚΟΡΟΜΗΛΑ Μ. Θρακική Τοπογραφία. Αθήνα, «Π ανόρα­ μα», 1994. Σελ. 32. Δρχ. 1980. ΜΟΥΖΑΚΗΣ Σ.Α. Σχεδίασμα ιστορίας χωρίων λεκανοπεδί­ ου Αττικής. Αθήνα, 1994. Σελ. 328 + Πίν. Δρχ. 3.850. ISBN 960-220-521-0. ΣΚΑΝΔΑΛΙΔΗΣ Μ.Ε. Ο νησιωτικός μικρόκοσμος του δωδεκανησιακου αρχιπελάγους. Αθήνα, Αιχμή, 1994. Σελ. 186. Δρχ. 4.365. ISBN 960-85268-6-8. ΣΟΛΔΑΤΟΣ X. Ο οικονομικός βίος των Ελλήνων της δυτι­ κής Μικρός Ασίας 1880-1922. Αθήνα, 1994. Σελ. 379. Δρχ.

4.680. ISBN 960-220-673-Χ.

Π αγκόσ μια Ιστορία Παγκόσμιος Ιστορικός Άτλαντας. Λευκωσία, Φ ιλιππίδης, 1994. Σελ. 186. Δρχ. 6.240. ISBN 960-577-16-4.

J1 εωγραφία - ταξίδια

Ε λ εύ θερ α αναγνώ σμα τα ΒΕΛΕΤΑ - ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΟΥ Μ. Οι ιστορίες του Γατώνου Νιαρ - Νιάουζεν. Αθήνα, Σ ύγχρονη Εποχή, 1994. Σελ. 69. Δρχ.

1.870. ISBN 960-224-701-0. ΤΡΙΒΙΖΑΣ Ε. Η Χαρά και το Γκουντούν. 4 βιβλία. Αθήνα, Π ατάκης, 1993. Δρχ. 830. (Το κάθε βιβλίο). ΧΙΟΥΜΑΝ Ε. Βίος και έργα της γάτας της Σόφης. Αθήνα, Ο δυσσέας, 1994. Σελ. 100. Δρχ. 1245. ISBN 960-210-195-4.

|j εριοδικά ΑΙΟΛΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ. Δίμηνο περιοδικό. Τεύχος 140-141. Δρχ. 1.000. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ. Τεύχος 319. Δρχ. 300. ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Δελτίο Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελη­ τηρίου Αθηνών. Τεύχη 4-5 και 6. ΑΝΤΙ. Δεκαπενθήμερη πολιτική και πολιτιστική επιθεώρηση. Τεύχος 555. Δρχ. 300. Η ΑΠΟΠΕΙΡΑ. Μηνιαία εφημερίδα της Πρωτοβουλίας Δ η­ μοτών Ναυπλίου. Τεύχος 79-80. Δρχ. 100. ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΣ. Τεύχος 7. Δρχ. 1000. ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ. Τριμηνιαίο περιοδικό. Τεύχος 51. Δρχ.

950. ΠΑΤΙ. Μηνιάτικη επιθεώρηση. Τεύχος 228-230. Δρχ. 400. ΓΥΝΑΙΚΑ. Το κλασικό γυναικείο περιοδικό. Τεύχος 1109. Δρχ. 800. ΔΙΑΒΑΖΩ. Δεκαπενθήμερη επιθεώρηση του βιβλίου. Τεύ­ χος 340. Δρχ. 1.000. ΕΙ. Τεύχος 5. Δρχ. 650.

Ε λλάδα KRUMBACHER Κ. Ελληνικό ταξίδι. Μετ. - Εισ. - σχόλ. Γ. Θανόπουλος. Αθήνα, Ιστορητής, 1994.Σελ. 511. Δρχ. 5.200.

ISBN 960-7602-12-9.

ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΕΣ ΕΠΙΦΥΛΛΙΔΕΣ. Ιστορική, πολιτική, πολιτιστική, λογοτεχνική επιθεώρηση. Τεύχος 2. Δρχ. 500. ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. Ιούνιος 1994. Δωρεάν.

Κ όσ μος

ΕΡΕΥΝΑ. Πολιτική - οικονομική - φιλολογική. Φύλλο 4243. Δρχ. 500.

ΜΠΟΤΣΟΓΛΟΥ X. Ημερολόγια - Ταξίδια. Αθήνα, Γαβριηλίδης, 1994. Σελ. 107. Δρχ. 3.640.

ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑ. Διμηναία επιθεώρηση. Τεύχος 483. Δρχ. 500.

34 δελτίο ------- ---------------------------ΗΧΟΣ ΚΑΙ HI-FI. Τεύχος 256. Δρχ. 800.

ΝΕΑ ΕΣΤΙΑ. Τεύχος 1611. Δρχ. 650.

ΘΕΣΕΙΣ. Τριμηνιαίο περιοδικό. Τ εύχος 48. Δρχ. 1.200.

ΝΕΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ. Τ εύχος ί 17. Δρχ. 600.

ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΗ. Τεύχος 312. Δρχ. 600.

ΠΑΝΑΙΓΥΠΤΙΑ. Περιοδική έκδοση του Συνδέσμου Αιγυ­ πτιακών Ελλήνων. Τεύχος 58. Δρχ. 1.

ΚΑΛΑΪΣΤΩ. Διμηνιαία περιοδική έκδοση του Αρκτούρου. Τεύχος 2. Δρχ. 200.

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ. Τεύχος 75. Δρχ. 200.

ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Περιοδική έκδοση του ΕΚΚ. Φύλλο 8. Δρχ. 300.

ΠΟΡΦΥΡΑΣ. Τριμηνιαίο περιοδικό. Τεύχος 69. Δρχ. 1.000.

Η ΛΕΞΗ. Ελληνική και ξένη λογοτεχνία. Τ εύχος 121. Δρχ.

1.200 .

ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ ΤΩΝ ΑΙΓΥΠΤΙΩΤΩΝ. Ό ρ γα νο των επαναπατρισμένων Ελλήνων της Αφρικής. Φύλλο 212.

ΜΑΝΔΡΑΓΟΡΑΣ. Περιοδικό για την τέχνη και τη ζωή. Τεύ­ χος 4. Δρχ. 1.000.

ΤΡΙΚΑΛΙΝΗ ΕΚΦΡΑΣΗ. Τεύχος 1. Δρχ. 400.

ΝΑΥΠΑΚΤΙΑΚΗ. Διμηνιαία εφημερίδα ενημέρωσης της Ο μοσπονδίας Συλλόγων Ναυπακτίας (Ο.ΣΥ.Ν.). Φύλλο 69. Δρχ. 50. ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ. Διμηνιαίο πολιτιστικό περιοδικό. Τεύχος 1.

Η ΣΑΪΤΑ. Παιδική εφημερίδα. Φύλλο 4. Δρχ. 350.

ΤΕΤΡΑΜΗΝΑ. Τεύχος 51-52. Δρχ. 1.000.

ΤΡΙΦΥΛΛΙΑΚΗ ΕΣΤΙΑ. Τρίμηνη περιοδική έκδοση. Τεύχος 85. Δρχ. 1.200.

PHILOSOPHICAL INQUIRY. International quarterly. No 12 ,3 -4 .

Koivujvio koi Φύση TETPAMHNI AI O ΠΕΡΙ ΟΔΙ ΚΟ ΠΟΛΙ ΤΙ ΚΗΙ ΟΙ ΚΟΛΟΓΙ ΑΣ Γιο την Αυτονομία, την Κοινωνική Αικαιοσύνη και την ΟικοΛογική Ισορροπία

Σ ο ο τ α λ ιο μ ό ς κ α ι Ο ικ ο λ ο γ ία M urray Bookchin

Ο ικ ο λ ο γ ικ ή κ ρ ίσ η κ α ι σ ο σ ια λ ισ μ ό ς

A ndre G under Frank

Ε ίν α ι ε φ ικ τ ό ς ο σ ο σ ια λ ισ μ ός;

Τάκης Φωτόπουλος

Το τ έ λ ο ς του σ ο σ ια λ ισ τικ ο ύ κρ ατισμ οΰ

John Ely

Κ ρ ιτικ ή τ η ς κ ο ιν ω ν ία ς π ο λ ιτ ώ ν

Κώστας ΚαΒουλάκος

Χ ά μ π ερ μ α ς κ α ι Κ α σ τορ ιά δ η ς

V ictor Toledo

Κ ρ ιτικ ή του ο ικ ο-μ α ρ ξισ μ ού

ΛιάΧογος πάνω στον Ο ικοσοσ ια λισμ ό

Ξ

Σ υ ζή τη σ η μ εταξύ Jam es O'Connor και Τάκη Φ ωτόπουλου

Στην Κριτικογραφία περιλαμβάνονται όλες οι επώνυμες βιβλιοκρι­ τικές και βιβλιοπαρουσιάσεις των ελληνικών εκδόσεων που δημο­ σιεύονται στον ημερήσιο αθηναϊκό τύπο. Περιλαμβάνονται, επί­ σης, και κριτικές δημοσιευμένες στον περιοδικό και επαρχιακό τύ­ πο, όσες ήταν δυνατόν να εξασφαλίσουμε ή μας απέστειλαν οι συ­ ντάκτες τους.

Αρ. 342 15 Ιουλίου 27 Ιουλίου 1994 Επιμέλεια: Μαρία Τρουπάκη

Πολιτική

Ποίηση

Β αληνάκης Γ. Ν τάλης Σ.: Τ ο ζήτημα τω ν Σ χο λείω ν (Τ. Ε υσταθιάδης, Βήμα, Π Π ) Βότσης Γ.: Π ολίτης χω ρ ίς πόλη (Π. Μ πουκάλας, Καθη­ μερινή, 19/7) Τ ζένος Α.: Η ιδέα και η πολιτική της υπέρ βα ση ς (Θ. Διαμ α ντόπουλος, Οικονομικός Ταχυδρόμος, 21/7) Γεριόμιν Α.Μ.: Η διαδικασία παλινόρθωσης του καπιταλι­ σμού στην ΕΣΣΔ (Θ. Π απαρήγας, Ριζοσπάστης, 17/7)

Καράμβαλης Δ.: Αιμάσσουσα καταγραφή (Α. Γιαννόπουλος, Μοριάς, 29) Κούκος Β.: Οι κύκλοι (Δ.Ι. Παπακωνσταντίνου, Ριζοσπά­ στης, 21/7) Μαϊστράλης Κ.: Τεριρέμ για το φω ς (Μ. Κατσίνης, Μοριάς,

Κοινωνιολογία

29) Ξύδη Α.: Γνώριμες σκιές. (Μ. Κατσίνης, Μοριάς, 29) Ο ρφανίδης Ν.: Ο άλλος χειμώνας (Γ. Κότσιρας, Ευθύνη,

266)

Ό φ φ ε Κ.: Κοινωνία της εργασίας (Γ. Πετράκη, Καθημερινή, 26/7)

Π αναγουλόπουλος Γ.: Η επόμενη νύχτα (Γ. Κουβαράς, Αυ­ γή, 17/7) Σιμόπουλος Η.: Πέτρες (Ε. Αναγνωστάκη - Τζαβάρα, Ριζο­ σπάστης, 21/7)

Γλώσσα

Ανθολογίες πεζογραφίας

Μότσιου Β.: Στοιχεία λεξικολογίας (Δ. Παυλίκου, Αυγή, 24/7)

Ανθολογία Cyberpunk (Ν. Πρατσίνης, NOVA, 2) Η νεοελληνική λογοτεχνία εικονογραφημένη. Η παγκό­ σμια λογοτεχνία εικονογραφημένη. Επιμ. Β. Ραπτόπουλος Τομ. 14. (Π. Μπουκάλας, Καθημερινή, 26/7)

Κλασική Φιλολογία (Κείμενα - Μελέτες)

Π εζογραφία Λαζανάς Β.: (Επιμ.) Τα τέσσερα τελευταία βιβλία της Παλατινής Ανθολογίας (Δ. Γιακουμόκης, Λεβιάθαν, 10) Σκουτερόπουλος Ν.Μ. (Επιμ.): Η αρχαία Σοφιστική. (Ν. Μακρής, Ευθύνη, 266) Vem ant J.P.: Το βλέμμα του θανάτου (Α. Π αναγόπουλος, Ελήροχος, 1)

Αλεξάκης Β.: Πριν (Δ. Δασκαλόπουλος, Νέα, 19/7) Βαλτινός Θ.: Ορθοκωστά (Β. Ψ υρράκης, Πανόραμα, 14/7), (Τ. Μανδράκος, Αυγή, 17/7) Γαζανάκη Ρ.: Ομόκεντρα διηγήματα (Α. Δρουκόπουλος, Ελήροχος, 1)

36 δελτίο

-----------------------------------

Γιατρομανωλάκης Γ.: Ανωφελές διήγημα (Β. Αθανασόπουλος, Καθημερινή, 19/7) Ιορδάνου Σ.: Η ιστορία της ζωής μου (Σ. Χρυσοστομίδης, Αντί, 22/7) Κοκκινάκη Ν.: Μία πολυθρόνα στο σαλόνι. (Ε. Ζωγράφου, Ριζοσπάστης, 7/7), (Δ.Ι. Καράμδαλης, Μοριάς, 29) Κωτσάκη I.: Ολίγη α γαπημένη πολιτεία. (Σ. Χρυσοστομίδης, Αντί, 22/7) Λοόλης Β.: Λυσίκομος Εκάβη (Δ. Δασκαλόπουλος, Νέα,

26/7) Μάτσου Α.: Ο χαρτοπαίχτης έχει φοβηθεί (Κ. Τσαούσης, Εθνος, 23/7) Μπούτος Β.: Το χρίσμα.(Α. Κάλφας, Αυγή, 24/7) Μπρουνιάς Γ.: Σημειώσεις για ένα ημερολόγιο (X. Φίλη, Λεβιάθαν, 10) Π απαδάκης Ν.Γ.: Ιστορία μιας ανοχύρωτης νιότης (Ν.Γ., Αθηνόραμα, 22/7) Πιερίδης Γ.Φ.: Ο καλός πολίτης και οι άλλοι (Σ. Χρυσοστο­ μίδης, Αντί, 22/7) Πυλιώτου Μ.: Τα παιδιά του ήλιου (Κ. Πουλχερίου, Νέα Εποχή, 5-6) Ρεμούνδος Γ.: Βρέχει συντρίμμια από νίκες (Κ Τσαούσης, Εθνος, 16/7) Ροδοκανάκης Π.: Το βυσσινί τριαντάφυλλο (Π. Μιχαηλίδης, Ευθύνη, 266) Γκρας Γ.: Δυσοίωνα κοάσματα (Σ. Καργάκος, Οικονομικός Ταχυδρόμος, 21/7) Ballard S.: Η πλημμύρα (Η. Ρενιέρης, NOVA, 2) Σιμόν Κ.: Ξενοδοχείο πολυτελείας (Β. Τσατσούλης, Ελίτρο-

χος,Ι)

Φιτζέραλντ Φ.Σ.: Η εποχή των θαυμάτων (Δ. Γιακουμάκης, Λεβιάθαν, 10)

Μελέτες Ζαδές Δ.: Πάνω από τον ξένο μόχθο (Α. Κατσίνης, Μοριάς, 29) Ζώρας Γ.: Οι λογοτέχνες της παλαιός και της νέας Αθηναϊκής Σχολής στον Φ.Σ. «Παρνασσός» (Δ. Γιακουμάκης, Λεβιά­ θαν, 10) (Δ. Καράμβαλης, Μοριάς, 29) Κατσίνης Μ.: Αγάπη στον άνθρω πο (Δ. Ζαδές, Μοριάς, 29)

Δοκίμια Γεωργακόπουλος Π.: Το διατηρητέο μνημείο (Σ. Απέργης, Λεβιάθαν, 10) Π οθουλάκος X.: Κοντά στους νέους (Ν. Τρίγκα, Οικονομι­ κός Ταχυδρόμος, 21/7)

Θεατρικά Εργα Ιψεν Ε.: Εντα Γκάμπλερ (Γ. Σαρηγιάννης, Νέα, 26/7)

Ιστορία Κωφός Ε.: Το όραμα της «Μεγάλης Μακεδονίας» (Σ. Ευσταθιάδης, Βήμα, 17/7) Ντόκος Θ. - Πρωτονοτάριος Ν.: Η στρατιωτική ισχύς της Τουρκίας (Σ. Ευσιαθιάδης, Βήμα, 17/7) Πετρόχειλος Ν.: Λατίνοι ιστορικοί. Σαλλούσπος (Ν. Χουρμουζιάδης, Βήμα, 17/7) Πρέκα - Αλεξανδρή Κ.: Κέρκυρα (Π. Κατηφερτζή, Νέα, 19/7) Τσιμπονίδης Δ.Ι.: Αρχαία Ελληνική Ιστορική Σκέψη (Ε. Ζω­ γράφου, Ριζοσπάστης, 21/7)

Βιογραφίες - Μαρτυρίες Τσάτσου I.: Κυθαθηναίων 9 (Β. Ψ υρράκης, Πανόραμα, 21/7) Σαγκάν Φ.; «... και με όλη μου την αγάπη» (Κ. Τσαούσης, Έθνος, 24/7)

Ταξιδιωτικά Βίγλας I.: Αγιον Ο ρος (Β. Χαραλαμπόπουλος, Δ. Ζαδές, Δ. Παπαγιάννης, Μοριάς, 29) Σκανδαλίδης Ε.: Ο νησιώτικος μικρόκοσμος του Δωδεκανησιακού Αρχιπελάγους (Κ. Τσαούσης, Έθνος, 17/7)

Κ Υ Κ Λ Ο Φ Ο ΡΟ Υ Ν

ΤΣΑΡΛΣ ΜΙΝΓΚΟΥΣ Χειρότερα κι από σκυλιά

ΖΑΝ ΖΕΝ Ε Η Παναγία των λουλουδιών

ΖΑΝ ΖΕΝ Ε Το ημερολόγιο ενός κλέφτη

ΕΞΑΝΤΑΣ ΕΚΔΟΤΙΚΗ Α.Ε. Δ ιδ ά χ ο υ 5 9 - 1 0 6 8 1 Α θ ή ν α - Τ η λ . 3 6 0 4 8 8 5 , 3 6 2 2 0 6 4 - F a x 3 6 1 3 0 6 5

JOHN CLEESE Οικογένεια: η σύγχρονη οδύσσεια Το προκλητικό μήνυμα του βιβλίου: Πώς θα ξεφύγουμε απ' τις σειρήνες, τους λαιστρυγόνες και τους κύκλωπες της σύγχρονης οδύσσειας, που λέγεται οικογένεια.

VIRGINIA SATIR Πλάθοντας ανθρώπους

ανθρώπινα, συστήματα

ILYA PRIGOGINE - ISABELLE STENGERS Τάξη μέσα από to χάος Ένα λαμπρό βιβλίο που προβάλλει την επιοτήμη οτο σημερινό επαναστατικό κόσμο της αστάθειας, της AUGUST NAPIER ■CARL WHITAKER Οικογένεια: Μαζί όμως αλλιώτικα Ένα συναρπαστικό βιβλίο όπου προβάλλεται ένας ελπιδοφόρος τρόπος για ν' αποκατασταθεί η οικογένεια σαν η πιο πλούσια πηγή στοργής, συντροφικότητας και αποδοτικής διαπαιδαγώγησης.

ΧΑΡΙΣ Δ. ΚΑΤΑΚΗ Οι τρεις ταυτότητες της Ελληνικής οικογένειας Ποιοι κώδικες μπερδεύτηκαν μέσα μας και δημιουργούνται τόσα χάσματα στην επικοινωνία μας: Η Χάρις Καιάκη αναλύει τις εξελίξεις και τις τάσεις που παρατηρήθηκαν στις ενδοοικογενειοκές σχέσεις τα τελευταία είκοσι χρόνια στην Ελλάδα.

PAUL WATZLAWICK Η γλώσσα της αλλαγής Στοιχεία θεραπευτικής επικοινωνίας Ένα πρωτοποριακό βιβλίο στο χώρο της θεραπειπικής και ανθρώπινης επικοινωνίας. Ένα εγχειρίδιο για την κατανόηση της γλώσσας του ασύνειδου. ΜΟΝΙ ΕΛΚΑΪΜ Αν μ' αγαπάς, μη μ' αγαπάς Το βιβλίο του εξαίρετου Βέλγου ψυχιάτρου που προτείνει ένα νέο μοντέλο θεραπείας με ζευγάρια και οικογένειες και βοηθάει τον θεραπευτή να δημιουργήσει «γέφυρες» με την οικογένεια.

ΜΑΡΙΕΑΑΑ ΧΡΗΣΤΕΑ - ΑΟΥΜΑΝΗ Η Ελληνίδα μητέοα, άλλοτε και σήμερα Ένα βιβλίο για τις Ελληνίδες μητέρες, για τις ελπίδες και τις φιλοδοξίες τους, για τις προσπάθειες τους ν’ αναθρέφουν παιδιά που να κοπούν το παρελθόν με τρυφερότητα και το μέλλον μ’ελπίδα.

PATRICK THOMASSIN Αναζητώντας τις ρίζες Το μήνυμα του βιβλίου: σήμερα, ο καθένας από μας πρέπει να αναζητήσει τις δικές του ρίζες για να βρει το δικό του σκοπό ζωής.'Οταν θα ξέρεις «από πού έρχεσαι», τότε θα ξέρεις και «πού πας».

« Ε Κ Δ Ο Σ Ε ΙΣ ΚΕΔΡΟΣ

Ψυχανάλυση και ψυχοθεραπεία Μ ’ αυτό το αφιέρω μα δίνουμε μια νέα διάσταση στο ερώτημα: σε τί η ψυχανάλυση δεν είναι μια ψυχοθεραπεία. Μ ια πα λαιό διαμάχη, που γίνεται κα ι πά λι επίκαιρη. Τ α κοινωνικά αδ ιέξο δα παίρνουν πολυποίκιλες μορφές κα ι θέτουν ερω­ τήματα στην επιστήμη. Η απαίτηση της γρήγορης θερα πεία ς γίνεται όλο κα ι πιο έντονη. Τ ο ενδιαφερόμενο υποκείμενο θέ­ τει την ψυχανάλυση στο ίδιο πα νέρ ι με τις ψυχοθεραπείες κα ι τις χημειοθεραπείες. Ψυχανάλυση κα ι ψυχοθεραπεία, δυο διαφορετικές πα ρεμ βάσεις ω ς προς τη λύση του συπτώματος. Η ψυχοθεραπεία στηρίζει την παρέμβαση της στα κοινωνικά ιδεώδη της κανονικότητας κα ι της αποτελεσματικότητας, μη δίνοντας προοπτι­ κή στο αίτημα γνώ σης του υποκειμένου ως προς την ασυνείδητη α λήθεια που το δια ιρ εί κα ι το κά νει να υποφέρει. Η ψυχανάλυση ε ίναι μια θεραπευτική που δίνει στη σχέση θεραπευτή - θεραπευόμενου μια διάσταση πέραν του ιατροκεντρικσυ μοντέλου, τη διάσταση μιας άλλης αγάπης, αυτή της μεταβίβασης. Ο πάσχων πα ύει να είναι αντικείμενο της επι­ στήμης. Γίνεται υποκείμενο του λόγου που το διέπει. Ο Φρόυντ μας αποκάλυψε στι ο άνθρω πος δεν είναι το κέντρο του κόσμου. Διανοίγει ένα κα ινούριο πεδίο στο οποίο ο κα θένας εκ νέου καλείται να κτίσει. Το σύμπτωμα ε ίναι η δομική δυνατότητα που επιτρέπει στο υποκείμενο να περι-γράψ ει μέσα στη δυσφορία τσυ πολιτισμού αυτό που του ε ίναι ανυπέρβλητο, ανυπόφορο, ένα πλεόνασμα απόλαυσης. Ε άν ο Φ ρόυντ με το οιδιπόδειο σύμπλεγμα θ έτει το ζήτημα του π α τέρα ως αυτό που στη μοντέρνα κοινωνία προκαλεί σύμπτωμα, ο Λακάν φ έρ ει μία καινοτομία με την άρθρωση ενός νέου κοινωνικού δεσμού με τον Αλλο, πέρ α ν από το Ο ιδι­ πόδειο πσυ εγκλωβίζει το υποκείμενο στον κυρίαρχο λόγο. Ε κεί που το σημαίνον Π ατέρας (το Ό νο μ α του Π ατέρα) επι­ τρ έπει τη σύνδεση της επιθυμίας με το νόμο. Μ ια νέα πορεία ανατρεπτική χ αράσσεται από τη διδασκαλία του Ζ α κ Λακάν γ ια την ψυχανάλυση, ως επιστήμη πσυ ε­ πενερ γεί στο όριο τσυ υποκειμένου με το πραγματικό, το οποίο εμφανίζεται μέσα από τα α δ ιέξο δα της αγάπης κα ι τις δυ­ νάμεις του φθόνου. Τ α άρ θρ α αυτού τσυ αφιερώματος ξετυλίγουν γ ια τον αναγνώστη αυτή τη νέα πορεία: - η "Συνέντευξη με τον Λακάν" δίνει με σ αφήνεια κα ι καθαρότητα, τη λογική που διέπ ει το ασυνείδητο πέρ α απ’ αυτή της κατανόησης κα ι του ορθολογισμού, λογική που υπακούει στους νόμους τσυ ασυνειδήτου.

- τ ο ά ρθρο του Ζ α κ Α λαίν Μιλλέρ, ψυχαναλυτή κα ι Διευθυντή του Τμήματος Ψυχανάλυσης στο Π ανεπιστήμιο Παρισίων V III, πα ρουσιάζει πώ ς η πράξη του ψυχαναλυτή είναι μια πολιτική πράξη, και πο ια είναι τα καθήκοντα του ψυχανα­ λυτή ως προς τον κοινωνικό δεσμό.

- τ ο κείμενο της Γιασμίν Γκρασέρ, ψυχαναλύτρια μέλος της Σχολής του φροϋδικού Αιτίου (Σ.Φ.Α), προτείνει μια α νά ­ λυση της πορεία ς των ψυχαναλυτικών Σχολών (Αμερικής, Γαλλίας) κα ι τη σχέση της κα θεμ ίας με την ψυχοθεραπεία.

- η Μ αργαρίτα Ν ικολαΐδου, κλινική ψυχολόγος, ψυχαναλύτρια μέλος του Κύκλου της Α θήνας της Ευρω παϊκής Σχολής Ψυχανάλυσης, αναπτύσσει το ζήτημα του τέλους της ανάλυσης κα ι την κατάληξη σε μια νέα θέση του υποκειμένου ως προς την επιθυμία.

- η Λίσσυ Καννελοπούλου-Τομέ, ψυχαναλύτρια, λέκτορας στο Τμήμα Ψ υχολογίας του Π ανεπιστημίου Αθηνών, θέτει τη διαφορετική υπόσταση του συμπτώματος στην ψυχανάλυση κα ι την ψυχοθεραπεία.

- ο Μ αρκ Στράους, ψυχαναλυτής, Αναλυτής της Σχολής της Σ.Φ. Α. στη Γαλλία, αναπτύσσει τη σχέση της ψυχανάλυσης με την πράξη θέτοντας το κα ίριο ζήτημα της προϋπόθεσης της υποκειμενικής καθαίρεσης για τη λύση της μεταβίβασης.

- η Ν τόρα Περτέση, κλινική ψυχολόγος, ρίχνει φω ς στο ζήτημα της εξαπάτησης περνώντας α πό τη μορφή του Διονύ­ σου στις "Βάκχες" σε μια άλλη μορφή ενός υποκειμένου που θέλει ν α γνω ρίσει κα ι συνδέεται με το σημαίνον.

- η Εστέλα Σολάνο-Σουάρεζ, ψυχαναλύτρια, Α ναλύτρια της Σχολής κα ι μέλος της Σχολής της Λακανικής κατεύθυνσης (Α ργεντινή), διασαφηνίζει, στο απόσπασμα της ομιλίας της που παραθέτουμε, πώ ς το αίτημα του αναλύοντος για ίαση, μέ­ σω της επιθυμίας του αναλυτή, καταλήγει στη γνώση του αιτίου του συμπτώματος κα ι την οριστική του επίλυση. Ε π ι μ έ λ ε ι α α φ ιε ρ ώ μ α τ ο ς : Μ α ρ γ α ρ ί τ α Ν ικ ο λ α ΐ δ ο υ

40 αφιέρωμα---------

Ζακ - Αλαίν Μιλλέρ

Ψυχανάλυση και Ψυχοθεραπεία' no πάπα προτιμώτο θεόΙανό. Τοθεόμετα δύοπρόσωπα,τηςειρή­ νης και του πολέμου. Σύμφωναμετηνκλασική αναπαράστασηοΗρά­ κλειτοςπαρουσιάζεταιπάντα νακλαίει, ενώοΔημόκριτος δενσταματάει ναγελάει. Απ’ όπουκι αντουςδείτε, σ' ό­ ποιαστιγμήκιαντουςκοιτά­ ξετε, οκαθέναςείναιπάπαο ίδιος, οΗράκλειτοςκλαίει, ο Δημόκριτοςγελάει. Δενσυμ­ βαίνειόμωςτοίδιοκαιμετα πρόσωπατουΙανού. Τοπρό­ σωποπουσαςδείχνειοΙανός εξαρτάται απότοδιάστημα καιαπότοχρόνο, εξαρτάται απότηθέσηπουβρίσκεστεε­ τούτηήεκείνητηστιγμή. Η θέατου εγκλείε&ιτη δίκιά σας θέση. Αναλογιστείτετις

i «

ί υ χ ο θ ε ρ α π ε ία κ α ι Ψ υ χ α ν ά λ υ σ η » , θ έ μ α

IIP I) ^

Georges Hugnel, 1936

1

που τον στοχασμ ό του μας επ έβ α λ ε η ευ­ ρ ω π α ϊκ ή ε π ικ α ιρ ό τ η τ α . Σ τ ο χ α σ μ ό ς γ ύ ρ ω ' α π ό τη ν ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ία κ α ι τη ν ψ υ χ α ν ά ­ λ υσ η, κ α τ α ρ χ ά ς σ τη ν Ιτ α λ ία , ε ξ α ιτ ία ς ε ν ό ς ν ό μ ο υ π ο υ π ρ ο κ ά λ ε σ ε ιδ ια ίτ ε ρ α σ χ ό ­ λ ια , α κ ο λ ο ύ θ ω ς στη Γ α λ λ ία , σ τη ν Ισ π α ­ ν ία , σ το Β έ λ γ ιο κ α ι, τέ λ ο ς , σ τη Μ ε γ ά λ η Β ρ ε τα ν ία . Μ ια σ ε ιρ ά δ ια λ έ ξ ε ις κ α ι σ υ ν έ δ ρ ια σ υ ν έ β α λ α ν σ το ν α α ρ χ ίσ ε ι μ ια σ η μ α ν τικ ή κ α ι σ ε β ά θ ο ς π ρ ο β λ η μ α τ ι­ κή Σ χ ο λ ή ς , π ο υ π ρ ο ω θ ε ίτ α ι τό σ ο σ το φ ρ ο ϋ δ ικ ό Π ε ­ δ ίο κ α ι σ τη ν Ε υ ρ ω π α ϊκ ή Σ χ ο λ ή Ψ υ χ α ν ά λ υ ό η ς , ό σ ο κ α ι στη Σ χ ο λ ή το υ Φ ρ ο ϋ δ ικ ο ύ Α ιτίο υ .

αναπαραστάσειςμετηδιπλή εικόνα, οι οποίες προσφέ­ ρουν, ανάλογαμετηνοπτική γωνίααπ’όπουθατιςκοιτά­ ξετε, δύο πόζες του ίδιου προσώπου, μάτια ανοιχτά, μάτιακλειστά,στόμαανοιχτό, στόμακλειστό. ΟΙανόςόμως δενείναι πάπαοθεός της φαπασιακήςαιώρησης, γιατί ηειρήνηκαιοπόλεμοςείναι καταρχήνδηλώσεις, εκφερόμενα,λεγάμενα. ΟΙανόςείναι ηπόρταπουανοίγουμε και κλείνουμεκαιμιαπόρτααπο­ τελεί μιαμεγάλησυμβολική λειτουργία, ίσωςτηνκατεξοχήνσυμβολικήλειτουργία, ί­ σωςτοίδιοτοσύμβολοτου σημαίνοπος. Ετσιτησημερι­ νήμουπαρέμβασηθατηθέ­ σωκάτωάπότηνεπίκληση τουθεούΙανού.

Κ α θ ώ ς έ χ ω τη ν ε υ θ ύ ν η γ ι α τη ν ε π ιλ ο γ ή το υ τίτ ­ λ ο υ, θ α α ρ χ ίσ ω μ ε τη ν α ιτ ιο λ ό γ η σ ή το υ . Σ τη δ ια τ ύ ­ π ω σ η ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ία κ α ι "ψ υ χα νά λυ ση , τ ο κ α ι, δ ε ν σ η μ α ίν ε ι τη ν π ρ ό σ θ ε σ η κ α ι π ο λ ύ λ ιγ ό τ ε ρ ο δ ε ν σ η ­ μ α ίν ε ι τ η ν τα υ τό τη τα , α λ λ ά θ έ λ ε ι ν α δ η λ ώ σ ε ι, ό τ ι η ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ία κ α ι η ψ υ χ α ν ά λ υ σ η δ ε ν σ υ γ κ ρ ο το ύ ν δ ύ ο π ε δ ία κ α τ ’ α ν ά γ κ η ν α σ υ μ β ίβ α σ τ α μ ε τα ξ ύ τ ο υ ς, ο ύ τε δ ύ ο π ε δ ία ε ξ ω τ ε ρ ικ ά τ ο έ ν α ω ς π ρ ο ς το ά λ λ ο χ ω ρ ίς κ ο ιν ά σ η μ ε ία . Υ π ά ρ χ ε ι λ ό γ ο ς ά λ λ ω σ τε , π ο υ η ψ υ χ α ν ά λ υ σ η θ ε ­ ω ρ ή θ η κ ε α π ό τ ο κ ρ ά τ ο ς σ α ν μ ο ρ φ ή ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ία ς , σ α ν σ το ιχ ε ίο ή υ π ο σ ύ ν ο λ ο ε ν ό ς σ υ ν ό λ ο υ π ο υ τ ο σ υ ­ γ κ ρ ο τ ο ύ ν ο ι 'ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ίε ς · έ τσ ι ε μ ε ίς δ ε ν μ π ο ρ ο ύ ­

-------------------------------- αφιέρωμα μ ε ν α ικ α ν ο π ο ιη θ ο ύ μ ε μ ε τ ο ν α α ν τ ιπ α ρ α θ έ σ ο υ μ ε σ ε μ ια τ έ τ ο ια α ν τίλ η ψ η τη ν έ ν ν ο ια τ η ς κ α θ α ρ ή ς κ α ι α π λ ή ς ε ξ ω τ ε ρ ικ ό τ η τ α ς τ ω ν δ ΰ ο σ υ ν ό λ ω ν. Π ισ τ ε ύ ω ό τ ι μ ε τα ξ ύ τ ω ν δ ύ ο υ π ά ρ χ ε ι δ ια το μ ή κ α ι ό τ ι η δ ια τ ο μή α υ τή δ ε ν ε ίν α ι κε ν ή .

41

ε ν τ α χ θ ε ί σ το ν ε π ισ τη μ ο ν ικ ό λ ό γ ο (d isc o u rs), γ ν ώ ρ ι­ ζ ε π ο λ ύ κ α λ ά ό τι κ α τ ά έ ν α μ ε γ ά λ ο μ έ ρ ο ς α σ κ ο ύ σ ε το έ ρ γ ο τ η ς μ ε τη β ο ή θ ε ια τ ω ν λ έ ξ ε ω ν . Η θ ρ η σ κ ε ία γ ν ω ρ ίζ ε ι κ α λ ά τη ν α ξ ία τη ς α ν α κ ο ύ φ ισ η ς π ο υ π ρ ο κ α λ ε ί η εξομολόγηση, κ α ι ο λό γο ς τη ς συγχώ ρεσ ης.

Υ π ά ρ χ ε ι α υ τ ό π ο υ γ ν ω ρ ίζ ο υ μ ε α π ό π ά ν τ α κ ι α υ ­ τ ό π ο υ ά λ λ α ξ ε σ τη ν ε π ο χ ή τη ς ψ υ χ α ν ά λ υ σ η ς , σ τη ν π α ρ α κ ά τ ω α ν α π α ρ ά σ τ α σ η μ α ς ε π ιτ ρ έ π ε ι ν α μ ε τα -κ α ν τια ν ή π ε ρ ίο δ ο , ό π ο υ γ ε ν ν ή θ η κ ε η έ ν ν ο ια θ ε ω ρ ή σ ο υ μ ε ό τι μ π ο ρ ο ύ μ ε ν α θ έ σ ο υ μ ε υ π ό ε ­ τη ς ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ία ς . Α υ τό π ο υ ά λ λ α ξ ε β ρ ίσ κ ε τ α ι ξ έ τα σ η τ ο υ ς τ ρ ε ις α κ ό λ ο υ θ ο υ ς το μ ε ίς : το ν τ ο ­ μ έ α τ ω ν ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ιώ ν , π ο υ δ ε ν έ χ ε ι κ α μ ία σ το γ ε γ ο ν ό ς ό τ ι το ε ρ ώ τ η μ α π α ρ ο υ σ ιά σ τ η κ ε μ ε το υ ς σ χέ σ η με τη ν ψ υ χ α ν ά λ υ σ η , τ ο ν τ ο μ έ α το υ ό ρ ο υ ς μ ια ς σ ύ γ κ ρ ο υ σ η ς , σ χ ε τ ικ ά μ ε τη ν α ιτ ιό τη τα . φ ρ ο ϋ δ ικ ο ύ π ε δ ίο υ , π ο υ ε ίν α ι ε ξ ω τ ε ρ ικ ό ς Μ π ο ρ ε ί ν α θ ε ω ρ η θ ε ί ό τ ι κ ά θ ε α ιτ ιό τ η τ α π ο υ α φ ο ρ ά π ρ ο ς τη ν ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ία κ α ι, τ έ λ ο ς, έ ν α τρ ίτο τ ο α ν θ ρ ώ π ιν ο ο ν ε ίν α ι ο λ ικ ή ς τ ά ξ η ς ; Ή υ π ά ρ χ ε ι μ ια ιτ ιό τ η τ α ά λ λ η ς τά ξ η ς ; Ο ι δ ι α τ α ρ α χ έ ς π ο υ ε ν γ έ ν ε ι τ ο μ έ α , π ο υ ε ίν α ι ε κ ε ίν ο ς τ η ς δ ια το μ ή ς . Ξ α ν α β ραί­ π ρ ο σ β ά λ λ ο υ ν τ ο ν ψ υ χ ισ μ ό , α ν τ ισ τ ο ιχ ο ύ ν ό λ ε ς σ ε σ κ ο υ μ ε ε δ ώ τ ο θ ε ό Ια ν ό . μ ια α ιτ ιό τ η τ α β ιο λ ο γ ικ ή , ν ε υ ρ ο λ ο γ ικ ή ή χ η μ ικ ή , ή υ ­ π ά ρ χ ε ι μ ια ψ υ χ ικ ή α ιτ ιό τη τα , π ο υ α π ο τ ε λ ε ί μ ια ιδ ιό ­ τυ π η τά ξ η τ η ς π ρ α γ μ α τ ικ ό τ η τ α ς ; Α υ τό π ο υ ε ίν α ι κ ο ιν ό μ ε τα ξ ύ ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ία ς κ α ι ψ υ χ α ν ά λ υ σ η ς ε ίν α ι ό τ ι κ α ι ο ι δ ύ ο δ έ χ ο ν τ α ι τη ν ύ ­ π α ρ ξ η μ ια ς ψ υ χ ικ ή ς π ρ α γ μ α τ ικ ό τ η τ α ς . Α ς υ π ε ν θ υ ­ μ ίσ ο υ μ ε ε δ ώ τ ο ν ό ρ ο , τ ο ν ο π ο ίο ο Φ ρ ό υ ν τ, ε ξ ιδ ε ικ ε ύ ο ν τ ά ς το ν , χ ρ η σ ιμ ο π ο ίη σ ε π ρ ο ς α υ τή τη ν κ α τ ε ύ ­ Α ν θ ε ω ρ ή σ ο υ μ ε τη ν ψ υ χ α ν ά λ υ σ η μ έ σ α α π ό τη ν θ υ νσ η , ε κ ε ίν ο ν τη ς R e a lita t. Τ ο ε ρ ώ τ η μ α α π ό τ ώ ρ α π λ ε υ ρ ά τη ς ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ία ς , τό τε η ψ υ χ α ν ά λ υ σ η σ υγκ α ι σ το ε ξ ή ς , π α ίρ ν ε ι τη μ ο ρ φ ή το ύ ν α μ ά θ ο υ μ ε π ώ ς χ έ ε τ α ι με τη ν ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ία · α ν ό μ ω ς θ ε ω ρ η θ ε ί α φ ε ν α ε π ε ν ε ρ γ ο ύ μ ε σ τη ν ε ν λ ό γ ω ψ υ χ ικ ή π ρ α γ μ α τ ικ ό ­ α υ τή ς, τό τε δ ε ν έ χ ο υ ν κ α μ ία σ χέσ η . Ισ ω ς ο ψ υ χ α ν α ­ τη τα . Π ιο σ υ γ κ ε κ ρ ιμ έ ν α , π ο ι α ε ίν α ι η π ρ α γ -μ α τ ικ ό λ υτή ς ο ίδ ιο ς ν α ε ίν α ι έ ν α ς Ια ν ό ς με δ ιπ λ ό π ρ ό σ ω π ο . τ η τ α (la re a lite e ffic ie n te ), η W irk lic h k e it σ ύ μ φ ω ν α Υ π ή ρ ξ ε κ ά π ο ιο ς π ο υ σ ’ α υ τό τ ο σ υ ν έ δ ρ ιο π ή ρ ε το μ ε τ ο υ ς ό ρ ο υ ς τ ο υ Φ ρ ό υ ν τ, π ο υ ε π ε ν ε ρ γ ε ί ε π ί τη ς λ ό γ ο γ ια ν α π ε ι: « Ε ίμ α ι ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε υ τ ή ς » ; Π ισ τ ε ύ ω ψ υ χ ικ ή ς π ρ α γ μ α τ ικ ό τ η τ α ς - R e a lita t. ό τι ο ψ υ χ α ν α λ υ τ ή ς μ π ο ρ ε ί ν α σ η κ ω θ ε ί κ α ι ν α π ε ι:

Η

« Ε ίμ α ι ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε υ τ ή ς » κ α ι θ α ε ίν α ι α λ η θ έ ς , α κ ό ­ μ α κ ι α ν δ ε ν ε ίν α ι όλ η η α λ ή θ ε ια , α κ ό μ α κ α ι α ν η ψ υ ­ χ α ν ά λ υ σ η κ α θ ε α υ τ ή , η κ α θ α ρ ή ψ υ χ α ν ά λ υ σ η , δ ε ν ε ί­ ν α ι ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ία . Α ς π ρ ο σ π α θ ή σ ο υ μ ε ν α δ ώ σ ο υ μ ε σ ά ρ κ α σ ’ αυ τή τη δ ια νο μ ή κ α τ ά το μ ε ίς . Μ ε τα ξ ύ ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ία ς κ α ι ψ υ χ α ν ά λ υ σ η ς υ π ά ρ χ ε ι μ ια ζώ νη κ ο ινή , ιδ ια ίτ ε ρ α ό ­ τ α ν π ρ ό κ ε ιτ α ι γ ια ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ίε ς π ο υ έ χ ο υ ν σ α ν μ έ­ σ ο τη ν ο μ ιλ ία (p a ro le ). Κ α ι σ τις δ ύ ο π ε ρ ιπ τ ώ σ ε ις π ρ ό ­ κ ε ιτ α ι γ ια λ ο γ ο θ ε ρ α π ε ία , γ ια μ ια θ ε ρ α π ε ία μ έσ ω το υ λ ό γο υ , δ η λ α δ ή γ ια μ ια θ ε ρ α π ε ία το υ λό γο υ (lan g ag e). Μ α ς ή τ α ν α π ό π ά ν τ α γ ν ω σ τό ό τι τ ο ν α μ ιλ ά μ ε κ ά ­ ν ε ι κ α λ ό . Π α ρ α δ ε ίγ μ α τ ο ς χ ά ρ ιν , α υ τ ό ς ε ίν α ι έ ν α ς το υ λ ά χ ισ το ν α π ό το υ ς λ ό γ ο υ ς π ο υ μ α ς ω θ ε ί σ τη ν ο ρ ­ γ ά ν ω σ η τ ω ν σ υ ν ε δ ρ ίω ν . Π ρ ο φ α ν ώ ς ξ έ ρ ο υ μ ε α π ό π ά ν τ α ό τι η ο μ ιλ ία θ ε ρ α π ε ύ ε ι. Ξ έ ρ ο υ μ ε , λ ό γ ο υ χ ά ρ ιν ό τι το ν α π η γ α ίν ο υ μ ε ά σ χ η μ α , ν α ε ίμ α σ τε ά ρ ρ ω σ το ι, ε ίν α ι έ ν α ς τ ρ ό π ο ς ν α μ ιλ ή σ ο υ μ ε, ιδ ίω ς ό τ α ν δ ε ν ξ έ ­ ρ ο υ μ ε π ι α ν α μ ιλ ά μ ε. Σ τη σ ύ γ χ ρ ο ν η γ λ ώ σ σ α , λ έμ ε « σ ω μ α το π ο ίη σ η » , π ο υ θ έ λ ε ι ν α π ε ι, ό τι το σ ώ μ α γ ί ­ ν ε τ α ι έ ν α μ έ σ ο ν τη ς ο μ ιλ ία ς . Τ ο ό τι υ π ά ρ χ ε ι μ ια σ χ έ ­ ση α ν ά μ ε σ α σ το ν π ό ν ο κ α ι σ τη ν ο μ ιλ ία ( p a ro le ), δ ε ν ε ίν α ι α ν α κ ά λ υ ψ η το υ Φ ρ ό υ ν τ η ια τ ρ ικ ή , π ρ ιν α κ ό μ α

ά ν ε ν ε ρ γ ή σ ο υ μ ε μ ε μ ια ά μ ε σ η ε π έ μ β α σ η ε π ί το υ ε γ κ ε φ ά λ ο υ ω ς ο ρ γ ά ν ο υ , μ ε μ ια χ ε ιρ ο υ ρ γ ι­ κή ε π έ μ β α σ η , η λ εκ τρ ικ ή ή χ η μ ικ ή , α π ο μ α κ ρ υ ­ ν ό μ α σ τ ε , π ρ ο φ α ν ώ ς , α π ό τ ο π ε δ ίο τ ω ν ■ψυχο­ θ ε ρ α π ε ιώ ν . Ισ χ ύ ε ι το ίδ ιο , ό τ α ν ε ν ε ρ γ ο ύ μ ε με τη ν ε ισ α γ ω γ ή ο υ σ ιώ ν με σ κ ο π ό ν α τ ρ ο π ο π ο ιή ­ σ ο υ μ ε τ ις κ α τ α σ τ ά σ ε ις τη ς σ υ ν ε ίδ η σ η ς. Ω σ τ ό ­ σ ο ε ίν α ι γ ε γ ο ν ό ς ό τ ι υ φ ίσ τ α τ α ι έ ν α ς ο ρ ισ μ έ ν ο ς α ­ ρ ιθ μ ό ς ε π ε μ β ά σ ε ω ν σ τη ν ψ υ χ ικ ή π ρ α γ μ α τ ικ ό τ η τ α , π ο υ δ ιέ ρ χ ο ν τ α ι μ έ σ ω το υ σ ώ μ α τ ο ς κ α ι π ο υ κ α τ α τ ά σ ­ σ ο ν τ α ι σ το π ε δ ίο τ ω ν σ υ γ χ ρ ό ν ω ν ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ιώ ν . Π ρ ό κ ε ιτ α ι γ ι α τ ις ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ίε ς π ο υ χ ρ η σ ιμ ο π ο ι­ ο ύ ν τη γ υ μ ν α σ τικ ή . Μ ε τ α ξ ύ α υ τώ ν σ υ γ κ α τ α λ έ γ ω τις α ν α τ ο λ ικ έ ς φ ιλ ο σ ο φ ίε ς , ο ι ο π ο ί ε ς ε ίν α ι ό λ ε ς δ ι δ α ­ σ κ α λ ίε ς π ο υ α π ο σ κ ο π ο ύ ν σ τη ν α γ ω γ ή κ α ι τη ν κ υ ­ ρ ια ρ χ ία το υ σ ώ μ α το ς . Τ ο ίδ ιο ισ χ ύ ε ι κ α ι γ ι α τ ις δ υ τ ι­ κ έ ς φ ιλ ο σ ο φ ίε ς τη ς α ρ χ α ιό τ η τ α ς , ο ι ο π ο ίε ς α π ο τ ε ­ λ ο ύ ν α σ κ ή σ ε ις μ ε σ κ ο π ό τ η ν ε π ικ ρ ά τ η σ η τη ς ψ υ χ ή ς π ά ν ω σ τις λ ε ιτ ο υ ρ γ ίε ς κ α ι τ ις ε π ιθ υ μ ίε ς το υ σ ώ μ α ­ το ς. Υ π ά ρ χ ε ι, λ ο ιπ ό ν , έ ν α ε υ ρ ύ τα το ςράσμα μ έ σ α σ το ο π ο ίο θ α [ΐπ ο ρ ο ύ σ α μ ε ν α τ α ξ ιν ο μ ή σ ο υ μ ε τ ις ψ υ χ ο -

Ε

42 αφιέρωμα -------------------------------θ ε ρ α π ε ίε ς , α π ό τη γ υ μ ν α σ τικ ή μ έ χ ρ ι τ ις σ ύ ν το μ ε ς ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ίε ς π ο υ σ υ ν α ν τά μ ε σ τ α ιδ ρ ύ μ α τ α . Π ο ιο θ α ή τα ν το κ ρ ιτ ή ρ ιο τ η ς τα ξ ιν ό μ η σ η ς ; υ τό π ο υ π ισ τ ε ύ ω ό τ ι α π ο τ ε λ ε ί κ ρ ιτ ή ρ ιο τ α ξ ι­ ν ό μ η σ η ς κ ά θ ε ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ία ς ε ίν α ι η ε π ί­ πτ ω σ η π ο υ έ χ ε ι ο λ ό γ ο ς ( p a r o le ) το υ Α λ λ ο υ . Ο π α ρ ά γ ο ν τ α ς κ λ ε ιδ ί γ ι α κ ά θ ε ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ία , β ρ ίσ κ ε τ α ι σ το ό τι υ π ά ρ χ ε ι έ ν α ς Α λ λ ο ς π ο υ λ έ ­ ε ι α υ τό π ο υ π ρ έ π ε ι ν α κ ά ν ε ι κ α ν ε ίς , έ ν α ς Α λ λ ο ς σ το ν ο π ο ίο τ ο υ π ο κ ε ίμ ε ν ο π ο υ υ π ο φ έ ­ ρ ε ι υ π α κ ο ύ ε ι κ α ι τ ο υ ο π ο ίο υ τ η ν ε π ιδ ο κ ιμ α σ ία

Α

μ έ ν ε ι. Α υ τό ς ε ίν α ι έ ν α ς π α ρ ά γ ο ν τ α ς π ο υ δ ε ν μ π ο ρ ε ί ν α ε ξ α λ ε ιφ θ ε ί. Δ ε ν μ π ο ρ ε ί ν α α π ο φ ε υ χ θ ε ί ο ύ τε κ α ν α ­ π ό τ ις λ ε γ ό μ ε ν ε ς ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ίε ς τη ς σ υ μ π ε ρ ιφ ο ρ ά ς , γ ια τ ί ε ίν α ι ό λ ε ς ε π η ρ ε α σ μ έ ν ε ς α π ό το ν Α λ λ ο π ο υ ε ­

π ιδ ο κ ιμ ά ζ ε ι κ α ι π ο υ λ έ ε ι: « ε ν τ ά ξ ε ι» , π ο υ λ έε ι: « ν α ι» . Κ α τ ά σ υ ν έ π ε ια , ό λ ε ς ο ι ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ίε ς ε ίν α ι κ α τ ά κ ά π ο ιο τ ρ ό π ο θ ε ρ α π ε ίε ς τ η ς ε ικ ό ν α ς το υ ε α υ ­ το ύ κ α ι θ ε μ ε λ ιώ ν ο ν τ α ι ό λ ε ς σ το σ τ ά δ ιο τ ο υ κ α θ ρ έ ­ φ τη . Ε ν δ ια φ έ ρ ο ν τ α ι ν α α π ο δ ώ σ ο υ ν σ το Ε γ ώ τ ις λ ε ι­ τ ο υ ρ γ ίε ς το υ , τη ς σ ύ ν θ ε σ η ς κ α ι τ η ς κ υ ρ ια ρ χ ία ς κ ά τω α π ό το β λ έ μ μ α ε ν ό ς δ α σ κ ά λ ο υ π ο υ π α ίζ ε ι τ ο ρ ό λ ο τ ο υ π ρ ο τ ύ π ο υ . Ε ίν α ι θ ε ρ α π ε ίε ς μ έ σ ω τ η ς ε ικ ό ν α ς , ο ι ο π ο ίε ς , ω ς ε κ το ύ το υ , γ ίν ο ν τ α ι θ ε ρ α π ε ίε ς μ έ σ ω το υ δ α σ κ ά λ ο υ , μ έ σ ω τη ς τα ύ τ ισ η ς μ ε τ ο δ ά σ κ α λ ο . Σ ’ α υ ­ τό σ υ ν ίσ τ α τα ι ά λ λ ω σ τε κ α ι τ ο γ ε γ ο ν ό ς ό τ ι κ ιν ο ύ ν τ α ι σ το π ε δ ίο το υ λ ό γ ο υ (la n g a g e ). Η χρ ή σ η τ η ς ο μ ιλ ία ς ε ίν α ι φ α ν ε ρ ή κ α ι το ν ισ μ έ ν η μ ε π ο ικ ίλ ο υ ς τρ ό π ο υ ς . Τ ο ζ ε ν λ ό γ ο υ χ ά ρ ιν ε ίν α ι μ ια ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ία τ ό σ ο κ α λ ά τ ο π ο θ ε τ η μ έ ν η μ έ σ α σ το π ε δ ίο το υ λ ό γο υ , π ο υ α π ο β λ έ π ε ι κ α τ ά τ ρ ό π ο σ υ σ τη μ α τικ ό ν α α π ο δ ια ρ ­ θ ρ ώ σ ε ι τ ο λ ό γ ο , ώ σ τε ν α ο δ η γ η θ ε ί στη μ η -σ η μ α σ ία τ ο υ κ α θ α ρ ο ύ σ η μ α ίν ο ν το ς. Η π ρ ω τ ό γ ο ν η κ ρ α υ γ ή σ υ ν ισ τ ά ε π ίσ η ς μ ια π ρ ο σ π ά θ ε ι α γ ια ν α φ θ ά σ ο υ μ ε σ το κ α θ α ρ ό σ η μ α ίν ο ν το υ Ε κ ε ίν ο . Σ τ η ν ύ π ν ω σ η , στη χ α λ ά ρ ω σ η , σ ’ ό λ ε ς τ ις μ ο ρ φ έ ς γ υ μ ν α σ τ ικ ή ς π ο υ χ ρ η ­ σ ιμ ο π ο ιο ύ ν τ ο ν δ ια λ ο γ ισ μ ό , υ π ά ρ χ ε ι π ά ν τ α έ ν α ς δ ά ­ σ κ α λ ο ς π ο υ μ υ εί, π ο υ μ ε ρ ιμ ν ά κ α ι μ ε τ ο ν ο π ο ίο π ρ ό ­ κ ε ιτ α ι ν α τ α υ τισ το ύ μ ε μ έ σ ω ε νδ ο β ο λ ή ς . Μ ια τ έ τ ο ια δ ιε ρ γ α σ ία μ π ο ρ ε ί ν α π ε ρ ά σ ε ι μ έσ ω τ ο υ σ ώ μ α το ς , μ έ σ α α π ό τ ο σ ώ μ α - σ κ λ ά β ο , μ έ σ α α π ό τη ν κ ίνη σ η τ ο υ σ ώ μ α το ς , μ έ σ α α π ό τη ν α κ ιν η σ ία το υ σ ώ μ α το ς , μ έ σ α α π ό κ ά θ ε ε ίδ ο υ ς σ ω μ α τικ ή α ν τ ίδ ρ α ­ ση. Α λ λ ά α υ τό π ο υ ε ίν α ι σ η μ α ν τικ ό σ ’ α υ τή τη δ ι α δ ι­ κ α σ ία κ α ι π ο υ α π ο τ ε λ ε ί ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ία , ε ίν α ι η υ π ο ­ τ α γ ή α π έ ν α ν τ ι σ το ν Α λ λο. Ο τ α ν ό μ ω ς π ρ ό κ ε ιτ α ι γ ια ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ίε ς π ο υ α ­ π οφ εύ γουν πέρα σ μ α μέσα α π ό το σώ μα, το π οθετού ­ μ α σ τε σ ε μ ια π ε ρ ιο χ ή π ο υ π λ η σ ιά ζ ε ι τη ν ψ υ χ α ν ά λ υ ­ ση. Α ς π ο ύ μ ε ό τι ε ίν α ι ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ίε ς π ο υ χ ρ η σ ιμ ο ­ π ο ιο ύ ν κ α τ ά τ ρ ό π ο σ υ σ τη μ α τικ ό τ ις σ τ ο ιχ ε ιώ δ ε ις ι­

δ ιό τη τε ς τ η ς δ ιυ π ο κ ε ιμ ε ν ικ ό τ η τ α ς . Σ υ γ κ ρ ο τ ο ύ ν α υ ­ τ ό π ο υ θ α α π ο κ α λ έ σ ω μ ια τ ε χ ν ικ ή τ ο υ « ν α ι» . Α π ο ­ σ κ ο π ο ύ ν σ το ν α ε π ιτ ύ χ ο υ ν τ ο α π ο τ έ λ ε σ μ α τ η ς σ υ γχ ώ ρ ε σ η ς μ έ σ ω το υ « ν α ι» π ο υ π ρ ο έ ρ χ ε τ α ι α π ό το ν Α λ λ ο . Μ ια θ ε ρ α π ε ία π ο υ γ ν ώ ρ ισ ε κ ά π ο ια σ τιγμ ή ε ­ π ιτ υ χ ία , ε ίχ ε σ α ν σ η μ ε ίο α ν α φ ο ρ ά ς τη ν α κ ό λ ο υ θ η φ ρ ά σ η : « Y o u a r e Ο Κ » , « J a m Ο Κ » . Α υ τή η δ ια τ ύ π ω ­ ση λ ε ιτ ο υ ρ γ ε ί σ α ν τ ο π ρ ό τ υ π ο ό λ ω ν τω ν ψ υ χ ο θ ε ρ α ­ π ε ιώ ν π ο υ δ ε ν έ χ ο υ ν ω ς ε π ίκ ε ν τ ρ ο τ ο σ ώ μ α . Α υ τή η « Ο Κ » - θ ε ρ α π ε ία α π ο τ ε λ ε ί τη ν α ρ χ ή μ ια ς σ τ ο ιχ ε ιώ ­ δ ο υ ς δ ια λ ε κ τ ικ ή ς : ν α ν ο μ ιμ ο π ο ιή σ ο υ μ ε τ ο ν Α λ λ ο π ε ρστη ι­ θ έ σ η το υ , ν α ε π ε ν δ ύ σ ο υ μ ε π ά ν ω το υ έ ν α κ υ ­ ρ ία ρ χ ο (m a itr e ) σ η μ α ίν ο ν , κ α τ ά τ ρ ό π ο ώ σ τε ν α δ ε ­ χό μ α σ τε α π ’ α υ τ ό ν έ ν α « ν α ι» , τ ο σ η μ α ίν ο ν π ο υ σ ώ ­ ζε ι. Ε ίμ α σ τ ε ε δ ώ σ ε μ ια π ε ρ ιο χ ή τό σ ο κ ο ν τ ά σ τη ν ψ υ ­ χ α ν ά λ υ σ η , π ο υ γ ι α μ ε ρ ικ ο ύ ς δ ε ν ε ίν α ι ε ύ κ ο λ ο ν α τη δ ι α κ ρ ίν ε ι κ α ν ε ίς α π ’ α υ τή . Α ν α φ έ ρ ο μ α ι λ ό γ ο υ χ ά ­ ρ ιν , στη θ ε ω ρ ία π ο υ α ν α π τ ύ σ σ ε ι ο K o h u t σ το τε λ ε υ ­ τ α ίο τ ο υ έ ρ γ ο , σ ύ μ φ ω ν α με τη ν ο π ο ί α τ ο τ έ λ ο ς τη ς α ­ ν ά λ υ σ η ς γ ια έ ν α υ π ο κ ε ίμ ε ν ο θ α ή τα ν ν α α ν α δ ε ίξ ε ι έ ν α ν Ά λ λ ο π ο υ θ α το υ χ α μ ο γ ε λ ά ε ι2. Δ ίν ε ι έ ν α χ α ρ ι­ τ ω μ έ ν ο π α ρ ά δ ε ιγ μ α ε ν ό ς α σ θ ε ν ο ύ ς , ο ο π ο ίο ς κ α τα τ ρ υ χ ό τ α ν α π ό έ ν α ε π α ν α λ α μ β α ν ό μ ε ν ο ό ν ε ιρ ο , ό π ο υ έ β λ ε π ε π ά ν τ α έ ν α π ρ ό σ ω π ο ν α το υ γ υ ρ ν ά ε ι τη ν π λ ά ­ τη , ε ν σ α ρ κ ώ ν ο ν τ α ς κ α τ ά κ ά π ο ιο τ ρ ό π ο τη β α σ ικ ή ά ρ ν η σ η α π ό τη ν ο π ο ί α υ π έ φ ε ρ ε . Ο K o h u t τ ο ν θ ε ω ­ ρ ε ί θ ε ρ α π ε υ μ έ ν ο τη ν η μ έ ρ α π ο υ ε π ιτ έ λ ο υ ς ο α σ θ ε ­ ν ή ς το υ β λ έ π ε ι έ ν α ό ν ε ιρ ο ό π ο υ α υ τ ό τ ο π ρ ό σ ω π ο τ ο υ α π ο κ α λ ύ π τ ε τ α ι: ε ίν α ι η μ η τέ ρ α το υ , το υ χ α μ ο γ ε ­ λ ά ε ι, τ ό τ ε ο α σ θ ε ν ή ς έ χ ε ι γ ια τ ρ ε υ τ ε ί.

ά ν θ έ λ ο υ μ ε ν α δ ώ σ ο υ μ ε μ ια γ ε ν ικ ή δ ια τύ π ω σ η τ ω ν ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ιώ ν , θ α π ρ έ π ε ι ν α π ο ύ μ ε ό τι σ τ η ρ ίζ ο ν τ α ι σ ε μ ια σ χέ σ η κ υ ρ ια ρ χ ία ς π ο υ α ­ σ κ ε ίτ α ι α π ό τη ν ε ικ ό ν α τ ο υ ά λ λ ο υ , ε ( α ) (ϊ ( α ) ) ό π ω ς τη γ ρ ά φ ε ι ο Λ α κ ά ν , π ά ν ω σ το Ε γ ώ τ ο υ υ ­ π ο κ ε ιμ έ ν ο υ , τ ο ο π ο ίο σ η μ ε ιώ ν ε τ α ι μ ε έ ν α ε (m ). Α υ τή η φ α ν τ α σ ια κ ή σ χέ σ η δ ε ν ε ν ε ρ γ ε ί π α ρ ά ό τ α ν ε ίν α ι π λ α ισ ιω μ έ ν η α π ό μ ια σ υ μ β ο άρθρω ση.

Ε

s(A)

A

m -■

1(A)

i(d)

i

Κ ά τω δ ε ξ ιά , κ α τ α δ ε ικ ν ύ ε τ α ι τ ο υ π ο κ ε ίμ ε ν ο , κ α θ ’ ό σ ο ν α π ε υ θ ύ ν ε τ α ι σ το ν Α λ λ ο ω ς κ ύ ρ ιο , μ ε α π ο τ έ λ ε ­

αφιέρωμα 43 σ μ α τη σ η μ α σ ιο δ ό τη σ η π ο υ έ π ε τ α ι κ α ι α υ τό π ο υ σ υ ­ ν ε π ά γ ε τ α ι, τη ν τα ύ τισ η με τ ο ν Α λ λ ο , Τ (Α ). Α υ τό π ο υ α ν α φ έ ρ ω ε δ ώ δ ε ν ε ίν α ι π α ρ ά η α π λ ο π ο ιη μ έ ν η μ ο ρ φ ή α υ το ύ π ο υ σ το ν Λ α κ ά ν α π ο κ α λ ε ίτ α ι τ ο γ ρ ά ­ φ η μ α τη ς ε π ιθ υ μ ία ς. Τ ο γ ρ ά φ η μ α τη ς ε π ιθ υ μ ία ς α π ο τ ε λ ε ίτ α ι α π ό δ ύ ο ε π ίπ ε δ α . Α υ τό ε δ ώ ε ίν α ι το κ α ­ τώ τ ε ρ ο ε π ίπ ε δ ο , κ α ι μ ά λ ισ τα τ ο m in im u m , π ρ ά γ μ α π ο υ σ η μ α ίν ε ι ό τι δ ε ν μ π ο ρ ο ύ μ ε ν α α π ο φ ύ γ ο υ μ ε το π έ ρ α σ μ α α π ό το π ε ρ ίγ ρ α μ μ ά το υ , δ ε δ ο μ έ ν ο υ ό τι η π ρ ό σ β α σ η σ το α ν ώ τ ε ρ ο ε π ίπ ε δ ο ε ίν α ι δ ικ α ίω μ α ε ­ π ιλ ο γ ή ς .3 Κ ά θ ε σ η μ α ίν ο ν το υ Α λ λ ο υ , κ ά θ ε λ ό γ ο ς το υ Α λ ­ λο υ, σ το β α θ μ ό π ο υ α ν α γ ν ω ρ ίσ τ η κ ε σ ’ α υ τό ν τ ο ν ά λ ­ λ ο η θ έσ η το υ μ ε γ ά λ ο υ Α λ λ ο υ , έ χ ε ι σ υ ν έ π ε ιε ς τα ύ τι­ σ η ς. Α υ τή ε ίν α ι η κ ο ινή β ά σ η μ ε τα ξ ύ ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ί­ α ς κ α ι ψ υ χ α ν ά λ υ σ η ς. Μ π ο ρ ο ύ μ ε μ ά λ ισ τα ν α π ο ύ μ ε ό τι η υ π ο β ο λ ή σ τη ν ψ υ χ α ν ά λ υ σ η ε ίν α ι π ιο κ α θ α ρ ή . Σ ’ α υ τό τ ο ε π ίπ ε δ ο η ψ υ χ α ν ά λ υ σ η ε ίν α ι ψ υ χ ο θ ε ρ α -

Ζακ Λακάν π ε ία , δ η λ α δ ή θ ε ρ α π ε ία μ έσ ω τα ύ τισ η ς. Μ ε τ ά το ν Φ ρ ό υ ν τ κ α ι μ έ χ ρ ι τ ο ν Λ α κ ά ν , ο ι ίδ ιο ι ο ι ψ υ χ α ν α λ υ τ έ ς ό ρ ισ α ν τ η ν ψ υ χ α ν ά λ υ σ η ω ς θ ε ρ α π ε ία τα ύ τισ η ς, δ η λ α δ ή το π ρ ό β λ η μ α « Ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ία κ α ι Ψ υ χ α ν ά λ υ σ η » δ ε ν μ α ς τ έ θ η κ ε α π ό το κ ρ ά τ ο ς, α λ λ ά ε ίν α ι το α π ο τ έ λ ε σ μ α τη ς α π ο μ ά κ ρ υ ν σ η ς α π ό τη φ ρ ο ­ ϋ δ ικ ή τ α υ τό τη τα τη ς ψ υ χ α ν ά λ υ σ η ς. Γ ια μ α ς, η δ υ ν α ­ τό τη τ α τη ς ψ υ χ α ν α λ υ τικ ή ς π ρ ά ξ η ς δ ε ν σ τ η ρ ίζ ε τ α ι σε τίπ ο τ ε ά λ λ ο , π α ρ ά σ τη ν ά ρ ν η σ η το υ ψ υ χ α ν α λ υ τή ν α κ ά ν ε ι χ ρ ή σ η τω ν ε ξ ο υ σ ιώ ν π ο υ α π ο ρ ρ έ ο υ ν α π ό τη ν τα ύ τισ η . Ο α ν α λ υ τή ς , ω ς ε κ ε ίν ο ς π ο υ κ α τ έ χ ε ι τη θ έ ­ ση το υ μ ε γ ά λ ο υ Ά λ λου , α υ το ύ το υ Α λ λ ο υ σ το ν ο π ο ίο τ ο υ π ο κ ε ίμ ε ν ο ε γ κ α τ α λ ε ίπ ε τ α ι ό τα ν υ π ο φ έ ρ ε ι, α ρ ν ε ίτ α ι ν α γ ίν ε ι ο Δ ά σ κ α λ ο ς. Κ α ι γ ι ’ α υ τό μ ιλ ά μ ε γ ια τη ν η θ ικ ή τη ς ψ υ χ α ν ά λ υ σ η ς κ α ι γ ι α τη ν ε π ιθ υ μ ία το υ α ν α λ υ τή , σ α ν τη ν ε π ιθ υ μ ία π ο υ θ α α π ο δ ε ικ ν υ ό τ α ν π ο λ ύ π ιο ισ χ υ ρ ή α π ό τη ν ε π ιθ υ μ ία το υ ν α ε ίν α ι ο δ ά ­ σ κ α λ ο ς. Η ε π ιθ υ μ ία α υ τή ε ίν α ι α ιν ιγ μ α τ ικ ή .

Ε ίν α ι α κ ρ ιβ ώ ς ε δ ώ π ο υ ο α ν α λ υ τή ς γ ίν ε τ α ι Ια ν ό ς - ε δ ώ , σ το σ η μ ε ίο μ ε γ ά λ ο A - ό π ο υ μ π ο ρ ε ί ν α κ λ ε ί­ σ ε ι ή ν α α ν ο ίξ ε ι τ η ν π ό ρ τ α τ η ς α ν ά λ υ σ η ς. Ή ξ α ν α ­ φ έ ρ ν ε ι το υ π ο κ ε ίμ ε ν ο σ το κ ύ κ λ ω μ α τη ς τα ύ τισ η ς ή α ν ο ίγ ε ι έ ν α δ ε ύ τ ε ρ ο κ ύ κ λ ω μ α τ ο ο π ο ίο θ α β ρ είτε στο γ ρ ά φ η μ α το υ Λ α κ ά ν κ α ι το υ ο π ο ίο υ η π ό ρ τ α ε ι­ σ ό δ ο υ β ρ ίσ κ ε τα ι σ το ν τό π ο το υ Α λ λο υ . Α υ τό θ έ λ ε ι ν α π ε ι ό τι η α ν ά λ υ σ η ε ξ α ρ τ ά τ α ι α π ό τη θ έ σ η π ο υ υ ι­ ο θ ε τ ε ί ο α ν α λ υ τή ς. ά ν τ α υ τ ισ τ ε ί ο ίδ ιο ς με έ ν α ν ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε υ τ ή , κ λ ε ίν ε ι τη ν π ό ρ τ α . Μ ό ν ο α ν α ρ ν η θ ε ί ν α ε ίν α ι ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε υ τ ή ς , μ π ο ρ ε ί ν α α ν ο ίξ ε ι τη ν κ α θ ε α υ τή ψ υ χ α ν α λ υ τικ ή δ ιά σ τα σ η το υ λ ό γο υ . Ο σ ο π ε ρ ισ σ ό τ ε ρ ο α ν α κ ο ιν ώ ν ε ι σ το υ π ο κ ε ίμ ε ν ο : « Γ ν ω ρ ίζω α υ τ ό π ο υ ε ίσ α ι, γ ν ω ρ ίζ ω α υ τό π ο υ σ ο υ π ρ έ π ε ι,γ ν ω ρ ίζ ω το κ α λ ό σ ο υ » , τό σ ο π ε ­ ρ ισ σ ό τ ε ρ ο κ λ ε ίν ε ι α υ τή τη ν π ό ρ τ α . Δ ε ν μ έ ν ε ι α ν ο ι­ χτή π α ρ ά μ ό ν ο α ν δ ώ σ ε ι σ το υ π ο κ ε ίμ ε ν ο τη δ υ ν α τ ό ­ τη τα ν α α κ ο ύ σ ει: « Δ ε ν γν ω ρ ίζ ω , κ α ι γ ι ’ α υ τό π ρ έ π ε ι ν α μ ιλ ή σ εις» . Α υ τό σ η μ α ίν ε ι ό τι η ε π ιθ υ μ ία το υ α ν α ­ λ υτή, δ ε ν ε ίν α ι π α ρ ά η άλ λη ό ψ η το υ π ά θ ο υ ς τη ς ά ­ γ ν ο ια ς . Π ρ έ π ε ι σ τη ν π ρ α γ μ α τ ικ ό τ η τ α ο α ν α λ υ τή ς ν α α π ο δ ε ικ ν ύ ε ι ό τ ι η ε π ιθ υ μ ία α π ό τη ν ο π ο ία δ ια π ν έ ε τ α ι ε ίν α ι π ιο ισ χ υ ρ ή α π ό τη ν ε π ιθ υ μ ία ν α ε ίν α ι κ ύ ­ ρ ιο ς . Ε ίν α ι α υ τ ό α κ ρ ιβ ώ ς π ο υ ε ξ έ φ ρ α ζ ε ο Φ ρ ό υ ν τ, ό τα ν κ α θ ισ τ ο ύ σ ε π ρ ο σ ε κ τ ικ ό τ ο ν α ν α λ υ τή ε ν ά ν τ ια σ τη ν ε π ιθ υ μ ία το υ ν α θ ε ρ α π ε ύ ε ι σ το ό ν ο μ α τη ς ε π ι­ θ υ μ ία ς γ ια τη ν επισ τή μ η . Η τ α ν ή δ η μ ία δ ιά κ ρ ισ η τη ς ε π ιθ υ μ ία ς το υ α ν α λ υ τή ω ς ε π ιθ υ μ ία γ ν ώ σ η ς γ ια ν α μ π ο ρ έ σ ε ι το υ π ο κ ε ίμ ε ν ο ν α σ υ ν α ν τ η θ ε ί μ ε τ ο ερ ώ τη ­ μ α τ η ς ε π ιθ υ μ ία ς το υ π έ ρ α α π ό κ ά θ ε τα ύ τισ η . Σ τ ο α ν ώ τ ε ρ ο δ ιά γ ρ α μ μ α (c irc u it), ό π ο υ δ ια τ υ π ώ ­ ν ε τ α ι το ερ ώ τη μ α , π ο υ ο Λ α κ ά ν θ έ τ ε ι σ τα ιτα λ ικ ά , « C h e v u o i» , π ρ έ π ε ι ο α ν α λ υ τή ς ν α μην π ρ ο κ α θ ο ρ ί­ ζε τ α ι α π ό κ α μ ία π ρ ο η γ ο ύ μ ε ν η α π ά ντ η σ η , ν α μ η ν ε ί­ ν α ι δ ο ύ λ ο ς κ α μ ιά ς π ρ ο κ α τά λ η ψ η ς . Δ ε ν μ π ο ρ ε ί ν α τ ε θ ε ί σ τη ν υ π η ρ ε σ ία κ α μ ιά ς σ κ ο π ιμ ό τη τα ς α ν ώ τ ε ­ ρ η ς α π ό τη ς ίδ ια ς τ η ς α ν α λ υ τικ ή ς π ρ α κ τικ ή ς. Δ ε ν μ π ο ρ ε ί ν α ε ίν α ι π α ρ ά μ ό νο σ τη ν υ π η ρ ε σ ία τη ς ε π ι­ θ υ μ ία ς το υ α ν α λ υ τή . Δ ε ν μ π ο ρ ε ί ν α ε ίν α ι π α ρ ά γ ο ­ ν τ α ς κ α ν ε ν ό ς π α γ ιο π ο ιη μ έ ν ο υ λ ό γο υ , κ α μ ιά ς κ ο ιν ω ­ ν ικ ή ς τα ύ τισ η ς. Κ α ι ε ίν α ι α κ ρ ιβ ώ ς α υ τό π ο υ σ υ ν ισ τ ά τ ο ε ρ ώ τη μ α το ύ ν α ξ έ ρ ο υ μ ε π ο ιο ς μ π ο ρ ε ί ν α π ε ι: « Ε ίμ α ι ανα λ υ τή ς» ; Κ α τα ρ χ ή ν , η π ρ α κ τικ ή τη ς α ν ά λ υ σ η ς θ έ τ ε ι υ π ό α μ φ ισ β ή τη σ η τη ν κ ο ινω ν ικ ή τ ά ξ η π ρ α γ μ ά τ ω ν κ α ι κ λ ο ν ίζ ε ι τ ις α ξ ίε ς τη ς. Δ ε ύ τε ρ ο ν , η τ α υ τό τη τα το υ α ­ ν α λ υ τή δ ε ν φ α ίν ε τ α ι ν α γ ίν ε τ α ι α ντιλ η π τή α π ό το κ ρ ά τ ο ς. Ε ίν α ι α ν τιλ η π τή , θ α μ π ο ρ ο ύ σ α ν α π ω , μ ό ­ ν ο ν ό σ ο ν α φ ο ρ ά το κ α τώ τε ρ ο μ έ ρ ο ς το υ σ χή μ α το ς, ε κ ε ί ό π ο υ κ α τ έ χ ε ι τη θ έ σ η π ο υ το υ ε π ιτ ρ έ π ε ι ν α α ­ σ κ ε ί μ ια θ ε ρ α π ε ία μ έσ ω τα ύ τισ η ς, α λ λ ά η τα υ τό τη τά

Ε

44 αφιέρωμα ------------------------------το υ δ ε ν ε ίν α ι π ρ ο σ δ ιο ρ ίσ ιμ η σ τη ν α ν ώ τε ρ η σ φ α ίρ α το υ σ χή μ α το ς , δ η λ α δ ή σ το μ έ ρ ο ς ό π ο υ α ρ ν ε ίτ α ι τη ν ε ξ ο υ σ ία π ο υ δ ια θ έ τ ε ι. Τ ο π α ρ ά δ ο ξ ο τη ς, κ α τ ’ α υ τό ν το ν τ ρ ό π ο , α π ο π ο ιο ύ μ ε ν η ς ε ξ ο υ σ ία ς , ε ίν α ι α υ τ ό το ο π ο ίο δ ε ν ε ίν α ι δ υ ν α τό ν ν α γ ίν ε ι κ α τα ν ο η τό α π ό το κ ρ ά τ ο ς. Η δ ιχ ο τ ο μ ία α ν ά μ ε σ α σ τα δ υ ο ε π ίπ ε δ α το υ γ ρ α φ ή μ α τ ο ς , α ν τ ισ τ ο ιχ ε ί σ την α ν τίθ ε σ η π ο υ υ π ά ρ ­ χ ε ι α ν ά μ ε σ α σ το υ ς δ υ ο λ ό γο υ ς , τ ο ν λ ό γ ο το υ α φ έ ν τη κ α ι τ ο ν λ ό γ ο το υ α να λ υ τή . Τ ο α ν τίσ τρ ο φ ο τη ς ψ υ χ α ­ ν ά λ υ σ η ς ε ίν α ι ο λ ό γ ο ς το υ α φ έ ν τ η .4 Ο ι ψ υ χ α ν α λ υ τ έ ς ε ίν α ι ο ι π ρ ώ τ ο ι π ο υ σ ε α ν τίθ ε σ η με τη ν ά π ο ψ η το υ Φ ρ ό υ ν τ θ έ λ η σ α ν ν α σ υ ν τα υ τίσ ο υ ν ια τ ρ ικ ή κ α ι ψ υ χ α ν ά λ υ σ η . Μ ια τέ τ ο ια τα ύ τισ η α π έτ υ χ ε ισ τ ο ρ ικ ά κ α ι ε π α ν α λ ή φ θ η κ ε μ ε τη ν τα ύ τισ η ψ υ ­ χ α ν ά λ υ σ η ς κ α ι ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ία ς . Ε ίν α ι ό μ ω ς ν ό μ ιμ ο ν α π ρ ο κ α θ ο ρ ίσ ο υ μ ε , ό τι ο τε λ ικ ό ς σ κ ο π ό ς τη ς ψ υ χ α ­ ν ά λ υ σ η ς ε ίν α ι η θ ε ρ α π ε ία ; δ η λ α δ ή ό τι το υ π ο κ ε ίμ ε ­ ν ο θ α ξ α ν α γ ίν ε ι χ ρ ή σ ιμ ο σ τη ν κ ο ιν ω ν ία ; γ ια τ ί δ ε ν υ ­ π ά ρ χ ε ι σ ε τ ε λ ε υ τ α ία α ν ά λ υ σ η ά λ λ ο ς ο ρ ισ μ ό ς τη ς ψ υ ­ χ ικ ή ς θ ε ρ α π ε ία ς . Η ιδ έ α τ η ς θ ε ρ α π ε ία ς , ό σ ο ν α φ ο ­ ρ ά τ ο ν ψ υ χ ικ ό το μ έ α , σ τη ρ ίζε τα ι σ τη ν α ν τίλ η ψ η ό τι ο ψ υ χ ισ μ ό ς θ ε ω ρ ε ίτ α ι ό ρ γ α ν ο το υ σ ώ μ α το ς κ α ι ό τι σ υ γ χ έ ε τ α ι με τη λ ε ιτ ο υ ρ γ ία το υ ε γ κ ε φ ά λ ο υ . Η ψ υ χ α ­ ν ά λ υ σ η σ τη ν π ρ α γ μ α τικ ό τ η τα δ ε ν α σ χ ο λ ε ίτ α ι με τ ο ν ψ υ χ ισ μ ό α λ λ ά με τ ο α σ υ ν ε ίδ η τ ο , π ρ ά γ μ α π ο υ ε ίν α ι π ο λ ύ δ ια φ ο ρ ε τ ικ ό . Τ ο α σ υ ν ε ίδ η τ ο δ ε ν ε ίν α ι έ ν α ό ρ ­ γ α ν ο . Δ ε ν ε ξ α σ φ α λ ίζ ε ι κ α μ ία λ ε ιτ ο υ ρ γ ία π ο υ ν α ο ­ δ η γ ε ί στη γ νώ σ η το υ κ ό σ μ ο υ , κ α ι σ το ίδ ιο το π ε δ ίο το υ α σ υ ν ε ίδ η τ ο υ το ν α θ ε ρ α π ε ύ ε ις δ ε ν έ χ ε ι ν ό η μ α .

το ο π ο ίο π ρ ό κ ε ιτ α ι; Γ ι’ α υ τό η α π ά ντ η σ ή μ α ς, κ α τ ά τη γ νώ μ η μου, π ρ έ π ε ι ν α ε ίν α ι διπ λ ή .

Τ α τα ρ χ ή ν , το θ ε ρ α π ε υ τ ικ ό α π ο τ έ λ ε σ μ α δ ε ν κ α ­ ι λ ύ π τε ι ό λ ο το φ ρ ο ϋ δ ικ ό π ε δ ίο , α λ λ ά α π ο τ ε λ ε ί / κ α τ ά κ ά π ο ιο τ ρ ό π ο έ ν α υ π ο -π ρ ο ϊό ν , έ ν α υ π ο I σ ύ ν ο λ ο τη ς ψ υ χ α ν ά λ υ σ η ς .Θ α α ν τισ τρ έ φ ω , 1 λ ο ιπ ό ν , το σ χή μ α π ο υ σ α ς π ρ ο τ είν ω . Α π ό τη ν » ά π ο ψ η τη ς ψ υ χ α ν ά λ υ σ η ς, η ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ία είt . Α ν α ι μ ια π ε ρ ιο ρ ισ μ έ ν η χρ ή σ η τ ω ν α ν α λ υ τικ ώ ν α π ο τε λ ε σ μ ά τω ν . Ε ίν α ι π ιθ α ν ό ν , η θ ε ρ α π ε υ τ ικ ή ν α ε ίν α ι ό ,τι τ ο κ ρ ά τ ο ς μ π ο ρ ε ί ν α α ν τ ιλ η φ θ ε ί α π ό τη ν ψ υ χ α ν ά λ υ σ η , κ α ι α υ τό θ α το ο δ η γ ή σ ε ι ν α ξ ε χ ω ρ ίσ ε ι μ έ σ α σ τη ν ίδ ια τη ν ψ υ χ α ν ά λ υ σ η τη χρ ή σ ιμ η α π ό τη ν π ο λ υ τε λ ή τη ς π λ ε υ ρ ά . Α λ λ ά π ιο ε ν δ ια φ έ ρ ο υ σ α ε ίν α ι η δ ε ύ τε ρ η π λ ε υ ρ ά , δ η λ α δ ή η υ π ε υ θ υ ν ό τη τά μ α ς ω ς Σ χ ο λ ή : σ υ ν ίσ τα τα ι, σ το ν α γ ν ω σ το π ο ιή σ ο υ μ ε σ το κ ο ιν ό , α υ τό το ο π ο ίο έ ­ χ ε ι δ ικ α ίω μ α ν α π ε ρ ιμ έ ν ε ι α π ό έ ν α ν ψ υ χ α ν α λ υ τή . Δ η λ α δ ή , α ν π ρ ό κ ε ιτ α ι ν α μ ιλ ή σ ο υμ ε μ ε ό ρ ο υ ς το υ ε ­ μ π ο ρ ίο υ , ν α α π ο κ α τα σ τή σ ο υ μ ε τη ν α υ θ ε ντικ ό τη τα το υ π ρ ο ϊό ν τ ο ς μ α ς. Α π ’ ό π ο υ α π ο ρ ρ έ ε ι κ α ι το σ υ γ κ ε ­ κ ρ ιμ έ ν ο ερ ώ τη μ α π ά ν ω σ το ο π ο ίο π ρ έ π ε ι ν α δ ο υ λ έ ­ ψ ο υ μ ε : τ ι ε ίν α ι ε κ ε ίν ο π ο υ α π ό τη ν η θ ικ ή τη ς ψ υ χ α ­ νά λ υ σ η ς μ π ο ρ ο ύ μ ε ν α μ ε τα φ ρ ά σ ο υ μ ε με ό ρ ο υ ς δ ε ο ­ ν το λ ο γ ία ς; Τ ι μ π ο ρ ο ύ μ ε ν α π ο ύ μ ε σ το κ ο ιν ό κ α ι σ το κ ρ ά τ ο ς γ ια τ α κ α θ ή κ ο ν τα το υ ψ υ χ α ν α λ υ τή ; Πρώτο καθήκον του ψυχαναλυτή: ν α ε ίν α ι έ ν α ς ψ υ χ α ν α λ υ τή ς . Π ο ιο ς ό μ ω ς θ α ε γ γ υ η θ ε ί γ ι ’ α υ τό ν; Π ο ιό ς μ π ο ρ ε ί ν α ε γ γ υ η θ ε ί γ ια έ ν α ά λ λ ο υ π ο κ ε ίμ ε ν ο τ ο ό ν ο μ α τ ίν ο ς π ρ ά γ μ α τ ο ς , λ ο ιπ ό ν , ο ψ υ χ α ν α ­ λ υτή ς Ια ν ό ς κ ά ν ε ι τ ο θυ ρ ω ρ ό το υ α σ υ ν ε ίδ η τ ο υ ; ό τ ι α υ τό έ χ ε ι ε π ισ υ μ β ε ί σ α ν υ π ο κ ε ίμ ε ν ο σ το Ε κ ε ίν ο Τ ο ν κ ά ν ε ι ξ ε κ ιν ώ ν τ α ς α π ό τη γ ν ώ σ η π ο υ έ χ ε ι, το υ ( 9a ) α π α ν τ ώ ν τ α ς στη δ ια τύ π ω σ η «Wo Es war soil ό τι κ α μ ία τα ύ τισ η δ ε ν ικ α ν ο π ο ιε ί τη ν ο ρ μ ή , ό τι Ich werden»; Π ο ιο ς μ π ο ρ ε ί ν α δ ια β ε β α ιώ σ ε ι γ ια κ ά ­ το π λ ε ό ν α σ μ α α π ό λ α υ σ η ς ξ ε φ ε ύ γ ε ι α π ό τη ν π ο ιο ν ό τ ι υ π ο κ ε ιμ ε ν ο π ο ίη σ ε τ ο ε ίν α ι το υ , π έ ρ α α π ό τα ύ τισ η , κ α ι ό τι η τα ύ τισ η δ ε ν ε ίν α ι γ ια το υ π ο ­ τ ις τα υ τ ίσ ε ις; Κ ά τι τ έ τ ο ιο δ ε ν μ π ο ρ ε ί ν α ε ίν α ι π α ρ ά κ ε ίμ ε ν ο π α ρ ά τ ο μ έσ ο γ ια ν α α π ο φ ύ γ ε ι τη σ υ ­ το α π ο τ έ λ ε σ μ α μ ια ς ψ υ χ α ν ά λ υ σ η ς, κ α ι μ ια •ψυχα νά­ ν ά ν τη σ η με τ ο π λ ε ό ν α σ μ α α π ό λ α υ σ η ς. Α υ τό π ο υ ε νλυση ­ ε ίν α ι ε μ π ισ τευ τικ ή . Α υ τή η ε μ π ισ τε υ τικ ή ε κ μ υ ­ δ ια φ έ ρ ε ι το ν α ν α λ υ τή δ ε ν ε ίν α ι ν α π ρ ο σ α ρ μ ό σ ε ι το σ τή ρ ευ σ η δ ε ν μ π ο ρ ε ί ν α α ρ θ ε ί π α ρ ά με δ ύ ο τ ρ ό ­ υ π ο κ ε ίμ ε ν ο σ ε μ ια π ρ α γ μ α τικ ό τ η τα π ο υ δ ε ν ε ίν α ι π ο υ ς : ή μ π ο ρ ε ί ν α α ρ θ ε ί α π ό το ν ίδ ιο το ν α ν α λ υ τή π α ρ ά φ α ν τα σ ίω σ η , α λ λ ά ο ύ τε ν α α π ο κ α τ α σ τ ή σ ε ι μ έ σ α σ το ε ξ ίσ ο υ ε μ π ισ τε υ τικ ό π λ α ίσ ιο το υ ε λ έ γ χ ο υ , γ ια τ ο ε ν λ ό γ ω υ π ο κ ε ίμ ε ν ο τη λ ε ιτ ο υ ρ γ ία τη ς α ρ χ ή ς ή μ π ο ρ ε ί ν α α ρ θ ε ί α π ό . το ίδ ιο τ ο υ π ο κ ε ίμ ε ν ο α ν α τη ς ε υ χ α ρ ίσ τη σ η ς , τη ρ ύ θ μ ισ η το υ ψ υ χ ισ μ ο ύ το υ . Ο λ ύ ο ν τα μ έ σ α σ το ε μ π ισ τε υ τικ ό π λ α ίσ ιο π ο υ ο Λ α κ ά ν α ν α λ υ τή ς τ έ λ ο ς β ρ ίσ κ ε τα ι μ α κ ρ ιά α π ό το ν α γ ίν ε τ α ι ο ν ό μ α σ ε, το π έ ρ α σ μ α (la p a sse ), ό π ο υ έ ν α υ π ο κ ε ί­ ο α ν τ ιπ ρ ό σ ω π ο ς τη ς α ρ χ ή ς τη ς π ρ α γ μ α τικ ό τ η τα ς , μ ε ν ο π ο υ ε κ τίμ η σ ε ό τι τ ε λ ε ίω σ ε τη ν α ν ά λ υ σ ή το υ , π ό σ ο μ ά λ λ ο ν π ο υ η ε ν λ ό γω α ρ χ ή δ ε ν ε ίν α ι π α ρ ά το μ ε τ α δ ίδ ε ι α υ τό π ο υ έ μ α θ ε α π ’ α υ τή , σ ’ έ ν α σ ύ ν ο λ ο π έ ρ α σ μ α π ο υ ε π ιτ ρ έ π ε ι τη ν α π ο φ υ γ ή α υ το ύ π ο υ π ο υ α π σ τ ε λ ε ίτ α ι α π ό ψ υ χ α ν α λ υ τ έ ς κ α ι ψ υ χ α ν α λ ύ ο π ρ ο κ α λ ε ί τη ν α π ο τ υ χ ία τη ς α ρ χ ή ς τη ς ευ χ α ρ ίσ τη σ η ς ν τε ς. Α π ’ α υ τό π ο υ ε ίν α ι η ψ υ χ α ν ά λ υ σ η σ α ν π ρ α κ τ ι­ (p la isir). κή , σ υ ν ά γ ε τ α ι π ω ς η ε γ γύ η σ η ό τι ο α ν α λ υ τή ς είναι α ­ Α ν τ ο κ ρ ά τ ο ς π α ρ ε μ β α ίν ε ι σ ή μ ε ρ α σ ’ α υ τό το ν ναλυτής δ ε ν μ π ο ρ ε ί ν α π ρ ο σ φ ε ρ θ ε ί ό ν τω ς π α ρ ά α π ό το μ έ α , γ ίν ε τ α ι σ το ό ν ο μ α κ ά π ο ιο υ π ρ ά γ μ α τ ο ς , ό π ω ς μ ια κ ο ιν ό τη τ α ό π ο υ μ π ο ρ ε ί ν α α ξ ιο λ ο γ η θ ε ί η π α ρ α ­ η υ π ε ρ ά σ π ισ η το υ κα τα ν α λ ω τή . Ε ίν α ι ά ρ α γ ε λ ο γικ ό π ά ν ω ε κ μ υ σ τή ρ ευ σ η . Ε ίν α ι α υ τό π ο υ α π ο κ α λ ο ύ μ ε ν α α ρ χ ίσ ε ι με τη ν π α ρ α μ ό ρ φ ω σ η το υ π ρ ο ϊό ν τ ο ς γ ια α π ό τη μ ε ρ ιά μ α ς μ ια Σ χ ο λ ή . Ό σ ο π ι σ π λ α τ ιέ ς ε ίν α ι

Σ

-------------------------------- αφιέρωμα ο ι β ά σ ε ις τη ς, τ ό σ ο π ε ρ ισ σ ό τ ε ρ ο ε π ιθ υ μ ο ύ μ ε ν α τη ς υ π ο θ έ σ ο υ μ ε τη δ υ ν α τό τη τα ε π ίγ ν ω σ η ς, χ ω ρ ίς ν α α ­ π ο τ ε λ ε ί ο ύ τε α υ τ ό α π ό λ υ τη ε γ γύ η σ η . Δ εύ τερο καθήκον του ψυχαναλυτή: να π ρ ο ε ιδ ο ­ π ο ιή σ ε ι το κ ο ιν ό γ ι ’ α υ τό π ο υ ε ίν α ι έ ν α ς ψ υ χ α ν α λ υ ­ τή ς , δ η λ α δ ή γ ι ’ α υ τό π ο υ ο α ν α λ υ τή ς δ ε ν γ ν ω ρ ίζ ε ι κ α ι γ ι ’ α υ τό π ο υ μ π ο ρ ε ί ν α υ π ο σ χ ε θ ε ί. Ο α να λ υ τή ς δ ε ν γ ν ω ρ ίζ ε ι, δ η λ α δ ή δ ε ν π ρ ο δ ικ ά ζ ε ι α υ τό π ο υ σ ο υ π ρ έ π ε ι, ε σ έ ν α , σ α ν κ ά π ο ιο ς π ο υ δ ια κ ρ ίν ε τ α ι α π ό κ ά θ ε ά λ λο . Ο ψ υ χ α ν α λ υ τή ς δ ε ν π ρ ο δ ικ ά ζ ε ι ό τι μ ια γ υ ν α ίκ α π ρ έ π ε ι ν α έ χ ε ι π α ιδ ιά , δ ε ν π ρ ο δ ικ ά ζ ε ι ό τι έ ν α ς ο μ ο φ υ λ ό φ ιλ ο ς π ρ έ π ε ι υ π ο χ ρ ε ω τ ικ ά ν α γ ίν ε ι ε ­ τ ε ρ ο φ υ λ ό φ ιλ ο ς, δ ε ν π ρ ο δ ικ ά ζ ε ι τ ίπ ο τ α γ ύ ρ ω α π ό το ε ρ ώ τη μ ά το υ ν α ξ έ ρ ο υ μ ε α ν ε ίν α ι κ α λ ύ τ ε ρ α ο γ ιο ς ν α ε ίν α ι ό π ω ς ο π α τ έ ρ α ς , σ ύ μ φ ω ν α μ ε τη ν π α ρ ο ιμ ία : « Τ έ το ιο ς π α τ έ ρ α ς , τ έ τ ο ιο ς γιο ς » , ή α ν ο γ ιο ς π ρ έ π ε ι ν α α ν α τ α χ θ ε ί σ το ν π α τ έ ρ α το υ σ ύ μ φ ω ν α μ ε τη ν π α ­ ρ ο ιμ ία « π α τ έ ρ α ς τ σ ιγ κ ο ύ νη ς , γ ιο ς σ π ά τα λ ο ς » . Ο α ­ ν α λ υ τή ς δ ε ν μ π ο ρ ε ί ν α υ π ο σ χ ε θ ε ί ο ύ τε τη ν ε υ τ υ χ ία , ο ύ τε τη ν α ρ μ ο ν ία , ο ύ τε τη ν α ν ά π τ υ ξ η τη ς π ρ ο σ ω π ι­ κ ό τ η τα ς, σ το β α θ μ ό π ο υ α π ο β λ έ π ε ι π έ ρ α α π ό τη ν α ρ χ ή τη ς ευ χ α ρ ίσ τη σ η ς . Α ν ά λ ο γ α μ ε τ η ν π ε ρ ίσ τα σ η μ π ο ρ ε ί ν α υ π ο σ χ ε θ ε ί ό τι μ π ο ρ ε ί ν α φ έ ρ ε ι σ το φ ω ς τη ν ε π ιθ υ μ ία το υ υ π ο κ ε ιμ έ ν ο υ κ α ι ν α τ ο β ο η θ ή σ ει ν α α π ο κ ω δ ικ ο π ο ιή σ ε ι α υ τό π ο υ ε π ιμ έ ν ε ι ν α ε π α ν α ­ λ α μ β ά ν ε τ α ι μ έ σ α σ τη ν ύ π α ρ ξ η .

45

κ α ι τ ο κ ο ιν ό , π ο υ ο ι σ η μ ε ρ ιν ο ί κ α ιρ ο ί φ α ίν ε τ α ι ν α α ­ π α ιτ ο ύ ν α π ό μ α ς.

λ α α υ τ ά β έ β α ια δ ε ν μ α ς α π α λ λ ά σ σ ο υ ν α π ό τη ν υ π ε υ θ υ ν ό τ η τ ά μ α ς ω ς π ρ ο ς τ ο κ λ ιν ικ ό ε ­ ρ ώ τη μ α π ο υ ε ίν α ι π α ρ ό ν σ τη ν « Ψ υ χ α ν ά λ υ σ η κ α ι Ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ία » , α φ ο ύ τ α σ ύ ν ο ρ α μ ετα ξύ υ π ο β ο λ ή ς κ α ι μ ε τα β ίβ α σ η ς ε ίν α ι π α ντο ύ . Δ ε ν μ π ο ρ ο ύ μ ε ν α υ π ο σ τη ρ ίξ ο υ μ ε ό τι δ ε ν είμ α σ τε π λ έ ο ν , μ ια γ ια π ά ν τ α , μ έ σ α σ τη ν υ π ο β ο λ ή . Η α ν α λ υ τικ ή π ρ α κ τικ ή ε ίν α ι σ τ α θ ε ρ ά ε π ισ κ ια σ μ έ ν η α ­ π ό τ ις σ υ ν έ π ε ιε ς τη ς τα ύ τισ η ς. Α π ό ε κ ε ί α π ο ρ ρ έ ε ι κ α ι το ε ρ ώ τη μ α ω ς π ρ ο ς τη σ π ο υ δ α ιό τη τα π ο υ θ α α ­ π ο δ ώ σ ο υ μ ε σ τη ν υ π ο β ο λ ή μ έ σ α σ τη ν α ν α λ υ τικ ή π ρ α κ τικ ή . Π ο ιο ς α ν α λ υ τή ς μ π ο ρ ε ί ν α ισ χ υ ρ ισ τε ί ό τι δ ε ν χ ρ η σ ιμ ο π ο ίη σ ε π ο τ έ τη ν π ε ρ ιβ ο λ ή το υ μ ε γ ά λ ο υ Α λ λ ο υ π ο υ το υ α π ο δ ό θ η κ ε . Β έ β α ια μ π ρ ο σ τά σ τις ε ­ π ε ίγ ο υ σ ε ς υ π ο κ ε ιμ ε ν ικ έ ς α ν ά γ κ ε ς , ο α ν α λ υ τή ς μ π ο ­ ρ ε ί κ α ι π ρ έ π ε ι ν α α ν α τ ρ έ ξ ε ι σ ’ α υ τό τ ο ε ίδ ο ς τη ς ε ­ ξ ο υ σ ία ς, μ π ο ρ ε ί κ α ι π ρ έ π ε ι ν α π ρ ο σ φ ε ρ θ ε ί σ α ν έ ν α σ τ α θ ε ρ ό κ α ι α μ ε τά β λ η το σ η μ ε ίο σ το ν ψ υ χ ω σ ικ ό . Ξ έ ­ ρ ε ι τη σ τιγμ ή τη ς σ ύ γ χ υ σ η ς, τη σ υ νά ντη σ ή το υ με τη φ ρ ίκ η το υ ιδ εο λ η π τικ σ ύ ν α κ ά ν ε ι χρ ή σ η τη ς υ π α κ ο ή ς π ο υ σ υ ν ε π ιφ έ ρ ε ι ο λ ό γ ο ς ( p a ro le ); Π ο ιο ς θ α δ ίσ τα ζ ε ν α ε ν α ν τ ιω θ ε ί σ τ α θ ε ρ ά σ ε έ ν α π έ ρ α σ μ α σ τη ν π ρ ά ξ η τη ς υ σ τε ρ ικ ή ς π ο υ β ρ ίσ κ ε τα ι σ τα π ρ ό θ υ ρ α τη ς α υ το ­ κ τ ο νία ς; Ε ίν α ι, λ ο ιπ ό ν , α ν α γ κ α ίο ν α γ νω ρ ίζ ο υ μ ε γ ια ριΓ ο καθήκον του ψυχαναλυτή: Η υ π ε υ θ υ ν ό τη κ ά θ ε κ λ ινικ ή δο μ ή κ α ι γ ια κ ά θ ε δ ρ α μ α τικ ή π ε ρ ίπ τ ω ­ τ ά το υ σ υ ν ίσ τ α τα ι σ το ν α σ υ ν α ρ μ ό σ ε ι τ α α π ο ­ ση π ο ια ε ίν α ι η νό μ ιμ η χ ρ ή σ η α υ το ύ π ο υ ο Λ α κ ά ν α τ ε λ έ σ μ α τ α τη ς α ν ά λ υ σ η ς μ ε τη δ υ ν α τό τη τα το υ π ο κ α λ ε ί τ ο κ υ ρ ία ρ χ ο σ η μ α ίνο ν. υ π ο κ ε ιμ έ ν ο υ ν α τ α υ π ο φ έ ρ ε ι· π ρ ά γ μ α π ο υ Α υ τό π ο υ λ ε ιτ ο υ ρ γ ε ί θ ε ρ α π ε υ τ ικ ά σ τη ν α ν α λ υ τ ι­ μ π ο ρ ε ί π ρ ο φ α ν ώ ς ν α ο δ η γ ή σ ε ι τ ο ν α ν α λ υ τή κή π ρ α κ τικ ή ε ίν α ι η ε π ιθ υ μ ία . Κ α τ ά κ ά π ο ιο τρ ό π ο η σ τη ν τρ ο π ο π ο ίη σ η τω ν α ν α λ υ τικ ώ ν α π ο τ ε λ ε ­ ε π ιθ υ μ ία ε ίν α ι υ γ ε ία ! Ε ίν α ι τ ο π ιο σ ίγ ο υ ρ ο α ν τίδ ο το ί . σ μ ά τω ν γ ια λ ό γ ο υ ς θ ε ρ α π ε υ τ ικ ο ύ ς . Δ ε ν μ π ο ε­ ν ά ν τ ια σ το ά γ χ ο ς , η ε ν ο χ ο π ο ίη σ η ο φ ε ίλ ε τ α ι κ α τ ά ρ ε ί ο ύ τε π ρ έ π ε ι κ ά θ ε υ π ο κ ε ίμ ε ν ο ν α κ ά ν ε ι μ ια α ν άκ ­ά π ο ιο τ ρ ό π ο σ τη ν α π ο π ο ίη σ η τη ς ε π ιθ υ μ ία ς. Α λ λ ά λυσ η κ α ι α φ ή ν ω κ α τ ά μ έ ρ ο ς το κ ο ιν ω ν ικ ό π ρ ω τ ό ­ κ α τ ά π α ρ ά δ ο ξ ο τ ρ ό π ο η ε π ιθ υ μ ία ε ίν α ι σ υ γ χ ρ ό ν ω ς κ ο λ λ ο τη ς υ π ε υ θ υ ν ό τ η τ α ς το υ α να λ υ τή . Τ ι π ρ έ π ε ι ν α α υ τό π ο υ α ν α τ ίθ ε τ α ι σ ε κ ά θ ε ο μ ο ιο σ τα σ ία , σ τη ν ε υ ­ κ ά ν ε ι ο α ν α λ υ τή ς ό τα ν α ν α κ α λ ύ π τ ε ι, π .χ . ό τ ι γ ι α έ ν α ζω ία . Π ώ ς μ π ο ρ ο ύ μ ε ν α σ υ λ λ ά β ο υ μ ε ό τι ε ίν α ι μ ια υ π ο κ ε ίμ ε ν ο , το π λ ε ό ν α σ μ α τ η ς α π ό λ α υ σ ή ς το υ ε ίν α ι θ ε ρ α π ε ία π ο υ δ ε ν ο δ η γ ε ί σ τη ν ε υ ζ ω ία ; σ υ ν δ ε δ ε μ έ ν ο ά ρ ρ η κ τ α με το θ ά ν α τ ο το υ Α λ λ ο υ ; Η ζω ή δ ε ν α π ο τ ε λ ε ί γ ια το ν ψ υ χ α ν α λ υ τή , σ ε α ν τίθ ε σ η Μ ε τ ά φ ρ α σ η : Λ ίλ ια ν Κ ό μ μ α τ ά *1 με τ ο γ ια τ ρ ό , τη ν υ π έ ρ τα τη α ξ ία . Α υ τό δ ε ν σ η μ α ίν ε ι Σημειώσεις σ ε κ α μ ιά π ε ρ ίπ τω σ η β έ β α ια ό τι ο ψ υ χ α ν α λ υ τή ς μ π α ίν ε ι σ την υ π η ρ ε σ ία τη ς ο ρ μ ή ς τ ο υ θ α ν ά το υ . Δ ε ν 1. Ομιλία του Ζακ Αλαίν Μιλλέρ στις ημερίδες της Σχολής του α π ο β λ έ π ε ι σ το ν α σ ώ σ ε ι μ ια ζω ή , α λ λ ά σ το ν α μ π ο ­ φροϋδικού Αιτίου, στη Rennes, την Ανοιξη του 1992, που εκρ έ σ ε ι ν α σ υ ν ε χ ισ τ ε ί η ψ υ χ α ν ά λ υ σ η κ ά π ο ιο υ . Μ ό ν ο δόθηκε στο περιοδικό -ψυχανάλυσης «La cause freudieune», έτσι, κ α ι μ ά λ ισ τα σ το ό ν ο μ α τ η ς ε π ιθ υ μ ία ς τη ς γ ν ώ ­ no 22.

2. Kohut H., «How does Analysis cure?», University of Chicago σ η ς, ε ίν α ι π ο υ α ν ά λ ο γ α μ ε τη ν π ε ρ ίπ τω σ η ο α ν α λ υ ­ Presse, 1984. τ ή ς μ π ο ρ ε ί ν α φ α ν ε ί, ό τι μ ε τ α τ ρ έ π ε ι τη ζω ή σ ε α ξ ία , 3. Lacan J., «Subverion du sujet et dialectique du desir dans 1’ γ ν ω ρ ίζ ο ν τ α ς , ό τι η α υ τ ο κ τ ο ν ία ε ίν α ι ο θ ρ ία μ β ο ς τη ς inconscient freudiens» (1960), Ecrits, Le seuil, Paris 1966, pp. α π ώ θ η σ η ς κ α ι η έ σ χ α τη μ ο ρ φ ή « δ ε ν θ έ λ ω ν α γ ν ω ρ ί­ 805,808,815,817,907. ζ ω τ ίπ ο τ α γ ι ’ α υ τή ».

4. Lacan J., Le Seminaire, Livre XVII «L’ envers de la psychanaΝ α ο ι δ ύ ο ό ψ ε ις τη ς α π ά ν τ η σ η ς π ρ ο ς τ ο κ ρ ά τ ο ς lyse» (1969-1970), Le Seuil, Paris, 1991.

m

Ο

46 αφιέρωμα

α προσεγγίσω το θέμα της ψυχοθεραπείας και της ψυχανάλυσης θέτο­ νταςαπότηνπλευράτης ψυχαναλυτικής διαδικα­ σίας τοερώτημα του τέ­ λουςμετηνέννοιατηςκα­ τάληξης. Ερώτημαπουαπασχο­ λείκάθευποκείμενοπουβρίσκε­ ται σεμίατέτοιαδιαδικασίακαι το οποίο γίνεται πιοέντονοως προςτηδιατύπωσήτουότανέρ­ χεται ηστιγμήτουπεράσματος απότηθέσητηςπροσωπικήςε­ μπειρίαςστηθέσητουδρώντος στην κλινική πράξη. Πυξίδα σ’ αυτήτηνπορείαυπήρξε, γιαμέ­ να, ηρήσητουΛακάν:«ηεπιθυ­ μίαείναιηεπιθυμίατουΆλλου». Μαργαρίτα Νικολαΐδου

Η αλλοτρίωση από τον Άλλο και το τέλος της ψυχανάλυσης

ε ο ια δ ή π ο τ ε δ ια δ ικ α σ ία 'ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε υ τικ ή ή ψ υ χ α ν α λ υ τικ ή ο π α σ χ ώ ν κ α τ α θ έ τ ε ι μ ε το α ίτ η ­ μ ά το υ , ε ίτε υ π ό τη μ ο ρ φ ή π α ρ α π ό ν ο υ ε ίτε υ π ό τη μ ο ρ φ ή δ ιε κ δ ίκ η σ η ς ή ε κ λ ο γ ίκ ε υ σ η ς , έ ν α ε ­ ρ ώ τη μ α ω ς π ρ ο ς τη δυσ-τνχία το υ ε ίν α ι το υ . « Α γ ν ο ε ί» τη ν α ιτ ία π ο υ το δ ια κ ιν ε ί. Μ ια π ρ ο ­ σ ω π ικ ή α λ ή θ ε ια δ η λ ώ ν ε τ α ι μ ε τ ο σ ύ μ π τω μ α , μ ε τα μ φ ιε σ μ έ ν η μ ε μ ο ρ φ έ ς π ο υ π α ίρ ν ο υ ν σ το κ ά θ ε ν ε υ ρ ω τ ικ ό υ π ο κ ε ίμ ε ν ο « τα α δ ιέ ξ ο δ α τη ς ε π ιθ υ ­ μ ία ς» . Ε ν α α ν α λ ύ ο ν υ π ο κ ε ίμ ε ν ο έ θ ε τ ε μ ε τ ο λ ό γ ο το υ το ε ξ ή ς ε ρ ώ τη μ α : « π ώ ς μ π ο ρ ώ ν α β γ ω α π ό ε δ ώ μ έσ α , ό τα ν δ ε ν ξ έ ρ ω π ώ ς έ χ ω μ π ει;» . Ν α π ο υ ε π ιθ υ ­ μ ε ί ν α γ ν ω ρ ίσ ε ι. Α ρ κ ε ί η α ν α γ ν ώ ρ ισ η α υ το ύ το υ α δ ιέ ξ ο δ ο υ , η υ ­ π ο σ τή ρ ιξ η τη σ τιγμ ή τη ς κ ρ ίσ η ς , η ώ θ η σ η ν α ε κ φ ρ α σ θ ο ύ ν τ α σ υ ν α ισ θ ή μ α τ α το υ « θ υ μ ο ύ » , το υ « π ό ν ο υ » , τη ς « α γ ά π η ς» , το υ « μ ίσ ο υ ς» γ ια ν α λ υ τρ ω θ εί; Ε ίν α ι θ ε ρ α π ε υ τ ικ ό ν α α ν α γ ν ω ρ ισ θ ε ί η έ λ λ ε ιψ η το υ ε ίν α ι μ α ς με τη σ τά σ η το υ κ α τευ ν α σ μ ο ύ , τη ς υ π ο ­ β ο λ ή ς κ α ι έ τσ ι ν α ε π ο υ λ ω θ ε ί μ ’ α υ τή τη ν α ν α γ ν ώ ρ ι­ σ η σ το φ α ν τ α σ ια κ ό π ε δ ίο . Π ο ύ ο δ η γ ε ίτ α ι ό μ ω ς τ ο υ π ο θ ά λ π ο ν ε ρ ώ τη μ α π ο υ κ ιν ε ίτ α ι μ έ σ α σ τη ν ά γ ν ο ια , μ έ σ α σ το « δ ε ν ξ έ ρ ω » ; Α ρ κ ε ί η ικ α νο π ο ίη σ η π ο υ δ ίν ε ι η ε ρ μ η ν ε ία , με τη μ ο ρ φ ή τη ς εξή γ η σ η ς κ α ι τ η ς κα τα ν ό η σ η ς , γ ια ν α ω ­ θ ή σ ε ι το υ π ο κ ε ίμ ε ν ο σ ε μ ία σ υ νά ντη σ η μ ’ α υ τό π ο υ

-------------------------------- αφιέρωμα ο ν ο μ ά ζ ε ι ο Φ ρ ό υ ν τ Α λλη σ κη νή , το α σ υ ν ε ίδ η τ ο ; Ε κ ε ί ό π ο υ υ π ά ρ χ ε ι α π ω θ η μ έ ν η ή υ π ο κ ε ιμ εν ικ ή α λ ή θ ε ια , η ο π ο ία δ ε ν π α ύ ε ι π α ρ ’ ό λ α α υ τά ν α δ ίν ε ι τ α σ ή μ α τά τη ς μ ε τα π ο ιη μ έ ν α , μ έσ ω τω ν α σ υ ν ε ίδ η τ ω ν μ η χ α ν ι­ σ μ ώ ν τη ς σ υ μ π ύ κ νω σ η ς κ α ι τη ς μ ε τά θ ε σ η ς, μ ε τα π λ α ­ σ μ ένα , σ ε α ν ύ π ο π το χ ρ ό ν ο , μ έ σ α σ το κ ο υ β ά ρ ι τω ν σ κ έ ψ ε ω ν το υ ιδ ε ο λ η π τικ ο ύ , σ ε σ τιγ μ έ ς π α ν ικ ο ύ γ ια το ν φ ο β ικ ό , σ τη ν κ ρ ίσ η το υ α ν ικ α ν ο π ο ίη το υ το υ υ ­ σ τερ ικ ο ύ , σ τις π α ρ ο ρ μ η τικ έ ς π ρ ά ξ ε ις π ο υ γ ι α το ν κ α θ έ ν α έ χ ο υ ν τη δ ικ ή το υ ς γ ρ α φ ή . Μ ία γ ρ α φ ή π ο υ δ η μ ιο υ ρ γ ε ί τη ν α ίσ θ η σ η το υ α ν ο ίκ ε ιο υ , το υ U n h e im lich, στη σ χέσ η το υ υ π ο κ ε ιμ έ ν ο υ με το ν ε α υ τό το υ . Τ ο « α δ ιέ ξ ο δ ο τη ς ε π ιθ υ μ ία ς» , λ ο ιπ ό ν , γ ι α το ν ν ε υ ρ ω τικ ό ε γ γ ρ ά φ ε τ α ι σ τη ν α ιφ ν ίδ ια α ν α τρ ο π ή π ο υ π α ίρ ν ε ι η ρ ο ή τη ς ε π ιθ υ μ ία ς. Τ η σ τιγμ ή π ο υ η ρ ο ή τη ς ε π ιθ υ μ ία ς β ρ ίσ κ ε τ α ι σ ε μ ία σ υ ν α ίν ε σ η κ α ι σ υμ ­ φ ω ν ία μ ε το ε ίν α ι το υ υ π ο κ ε ιμ έ ν ο υ , σ ’ έ ν α « να ι» σ τη ν ε π ιθ υ μ ία , ε π ιβ ά λ λ ε τ α ι μ ία ά ρ ν η σ η , έ ν α « ό χι» , « μ ία θ έ σ η α -δ υ ν α τό τη τ α ς το υ υ π ο κ ε ιμ έ ν ο υ π ρ ο κ ύ ­ π τ ει, η ο π ο ία δ η λ ώ ν ε τα ι μ ε τη ν α π ό ρ ρ ιψ η ».1 τ α ν η λ ο γικ ή τ η ς ε ρ μ η ν ε ία ς σ τη ρ ίζ ε τα ι σ ε μ ία δ υ α δ ικ ή α ν τίλ η ψ η τη ς σ χέ σ η ς θ ε ρ α π ε υ τ ή θ ερ α πευ ό μ ενο υ, ό πο υ δηλαδή η α ν α φ ο ρ ά σ το μ ε γ ά λ ο Ά λ λ ο τη ς ο μ ιλ ία ς ( τό π ο ε γ γ ρ α φ ή ς τ ω ν σ η μ α ιν ό ν τω ν το υ υ π ο κ ε ιμ έ ν ο υ το υ α σ υ ­ ν ε ίδ η το υ ) ε ίν α ι α π ο ύ σ α , τό τε υ π ά ρ χ ε ι μ ια π α ­ ρ έ κ κ λ ισ η τη ς τ ο π ο θ έ τ η σ η ς τη ς δ ιυ π ο κ ε ιμ ε ν ικ ό τ η τα ς σ ε ε π ίπ ε δ ο α ν τικ α το π τ ρ ικ ή ς σ χέ σ η ς. Ο ά λ ­ λ ο ς υ π ά ρ χ ε ι σ ε μ ια σ χέσ η α μ ο ιβ α ιό τη τα ς γ ια τ ο υ π ο ­ κ ε ίμ ε ν ο κ α ι η ε ρ μ η ν ε ία τη ς ε π ιθ υ μ ία ς το υ υ π ο κ ε ιμ έ ­ ν ο υ π ε ρ ν ά α π ό α υ τό ν τ ο ν ά λ λ ο , το υ φ α ν τ α σ ια κ ο ύ ά ­ ξ ο ν α . Π α ίζ ε τ α ι η δ ια λ ε κ τικ ή το υ « ε γ ώ - εσ ύ » , τη ς σ α γή νε υ σ η ς , τη ς κ α τα ν ό η σ η ς κ α ι τη ς α ν τιπ α λ ό τ η ­ τ α ς , ό π ο υ α π ω θ ε ίτ α ι η υ π ο κ ε ιμ ε ν ικ ή α σ υ ν ε ίδ η τ η θ έ ­ σ η, δ η λ α δ ή η σ χέ σ η , ο δ ε σ μ ό ς το υ υ π ο κ ε ιμ έ ν ο υ με τ ο ν σ υ μ β ο λ ικ ό Ά λ λο. Η ε π ιθ υ μ ία π ο υ δ ια κ α τ έ χ ε ι τ η ν ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε υ τ ι­ κή θ έ σ η , το υ ν α « γ ια τ ρ ε υ θ ε ί» ο π ά σ χ ω ν α π ό τ ο σ ύ ­ μ π τω μ α , η ε π ιθ υ μ ία τη ς « ία σ η ς» το υ σ υ μ π τώ μ α το ς το υ υ π ο κ ε ιμ έ ν ο υ , ο δ η γ ε ί σ τ ιγ μ ια ία σ ε μ ία π α ύ σ η τη ς δ ο μ ικ ή ς λ ε ιτ ο υ ρ γ ία ς τη ς α σ υ ν ε ίδ η τ η ς ε π ιθ υ μ ία ς. Τ ο γ ε γ ο ν ό ς ό τι σ ε κ ά θ ε κ λ ιν ικ ή σ χέσ η π α ρ ε μ β α ίν ε ι ο λ ό γ ο ς έ χ ε ι σ α ν επ ίπ τω σ η μ ια α ν α δ ιά ρ θ ρ ω σ η το υ υ ­ π ο κ ε ιμ έ ν ο υ . Η ρ ο ή τη ς ο μ ιλ ία ς ε π ιτ ρ έ π ε ι τη ν α ν α ­ π α ρ ά σ τα σ η το υ υ π ο κ ε ιμ έ ν ο υ , μ έ σ α α π ό το γλύ σ τρ η μ α τ ω ν λ έ ξ ε ω ν , τω ν σ η μ α ιν ό ν τω ν . Ε ρ χ ε τ α ι μ ια π ρ ώ ­ τη α ν α γ ν ώ ρ ισ η τω ν ερ ω τη μ ά τω ν « π ο ιο ς ε ίμ α ι» , κ α ι « π ο ια ε ίν α ι η ισ τ ο ρ ία μ ου». Β ή μ α τα σ η μ α σ ιο δ ό τη σ η ς π ο υ δ ίν ο υ ν μ ία σ ύσ τα σ η σ το υ π ο κ ε ίμ ε ν ο , δ ια τ η ­ ρ ώ ν τα ς τ ο ό μ ω ς σ ε μ ία ά γ ν ο ια ω ς' π ρ ο ς α υ τό π ο υ το δ ιχ ά ζ ε ι κ α ι π ρ ο κ α λ ε ί τη δ ια ίρ ε σ ή το υ ($) κ α ι το ο ­ π ο ίο ε ίν α ι π έ ρ α ν α υ τή ς τη ς σ η μ α σ ιο δ ό τη σ η ς . Ε κ ε ί

47

π ο υ δ ρ α το μη - νό η μ α . Α υ τό π ο υ σ α σ τ ίζ ε ι το υ π ο κ ε ί­ μ ε ν ο μ έ χ ρ ι α π ε λ π ισ ία ς . Π ώ ς μ π ο ρ ο ύ μ ε ό μ ω ς ν α π ρ ο σ ε γ γ ίσ ο υ μ ε το ζη ­ τ ο ύ μ ε ν ο το υ τέ λ ο υ ς τη ς α ν ά λ υ σ η ς; Τ ι ε ίν α ι α υ τό π ο υ δ ια φ ο ρ ο π ο ιε ί τη ν κα τά λ η ξ η τη ς ψ υ χ α ν ά λ υ σ η ς α π ό τ ις ά λ λ ε ς π ρ α κ τ ικ έ ς ; Α ς π ρ ο χ ω ρ ή σ ο υ μ ε μ ε το κ λ ε ιδ ί τη ς α ν τίλ η ψ η ς το υ α ν τ ικ ε ιμ έ ν ο υ σ τη ν ψ υ χ α ν α λ υ τικ ή π ρ α κ τικ ή . Η δ ια φ ο ρ ε τ ικ ή α ν τίλ η ψ η ή δ η α π ό το υ ς π ρ ώ τ ο υ ς μ α θ η τέ ς το υ Φ ρ ό υ ν τ δ ίν ε ι δ ια φ ο ρ ε τ ικ έ ς κ α τ ε υ θ ύ ν σ ε ις σ τη ν κα τά λ η ξ ή τη ς. Η ε π α ν ά γ ν ω σ η το υ Φ ρ ό υ ν τ α π ό τ ο ν Λ α κ ά ν κ α ι η ε π ισ τα μ έν η ε ρ γ α ­ σ ία το υ σ τα κ ρ ίσ ιμ α ε ρ ω τή μ α τα π ο υ θ έ τ ε ι η ψ υ χ α ν α ­ λ υτική ε μ π ε ιρ ία κ α ι η π ρ α κ τικ ή τη ς ε ίχ α ν ο υ σ ια σ τι­ κ έ ς σ υ ν έ π ε ιε ς στη δ ιεύ θ υ ν σ η τη ς ψ υ χ α ν α λ υ τικ ή ς δ ια δ ικ α σ ία ς κ α ι το ν σ κ ο π ό τη ς. Ο Φ ρ ό υ ν τ ή δ η σ τις π ρ ώ τ ε ς το υ δ ια τ υ π ώ σ ε ις π ε ρ ί τη ς σ υ γ κ ρ ό τη σ η ς το υ ε γ ώ κ α ι τη ς π ρ α γ μ α τικ ό τ η τα ς , τ ο 1895 σ τη ν E n tw u rf (Δ ο κ ίμ ιο γ ια μ ία ε π ισ τη μ ο ν ικ ή ψ υ χ ο λ ο γ ία ), υ π ο σ τ η ρ ίζ ε ι ό τι η π ρ α γ μ α τ ικ ό τ η τ α κ α ­ θ ο ρ ίζ ε τ α ι γ ια κ ά θ ε ε γ ώ α π ό τη σ χέσ η το υ μ ε τ η ν ε ι­ κ ό ν α ε ν ό ς α ν τ ικ ε ιμ έ ν ο υ π ο υ λ ε ίπ ε ι, τ ο σ τή θ ο ς τη ς μ η τέ ρ α ς , π ο υ δ ίν ε ι τη ν π ρ ώ τη ευχ α ρ ίσ τη σ η σ το π α ι­ δ ί. Α π ό ε κ ε ίν η τη σ τιγμ ή κ α ι μ ε τά η α να ζή τη σ η α υ ­ τή ς τη ς π ρ ώ τη ς ικ α ν ο π ο ίη σ η ς ω θ ε ί το υ π ο κ ε ίμ ε ν ο σ τη ν ε ύ ρ ε σ η το υ α ν τικ ε ιμ έ ν ο υ π ο υ ό μ ω ς ε ίν α ι μ ια επ α ν ε ύ ρ ε σ η W ie d e rfm d u n g , (Φ ρ ό υ ν τ, 1905, Τα τρία

δοκίμια για τη σεξουαλικότητα). Τ ο π ρ ω τ α ρ χ ικ ό α ν τ ικ ε ίμ ε ν ο ε ίν α ι α π ω λ ε σ θ έ ν κ α ι ω ς τέ τ ο ιο , μ έ σ ω τη ς α π ο υ σ ία ς το υ , λ ειτ ο υ ρ γ ε ί ω ς α ίτ ιο ν τη ς ε π ιθ υ μ ία ς . Δ ε ν π α ύ ε ι ν α ε ν σ α ρ κ ώ ν ε τ α ι α ­ δ ιά κ ο π α μ έ σ α α π ό τη δια τή ρ η σ η τη ς ε ικ ό ν α ς το υ , το είδωλον. Ε ικ ό ν α σ τη ν ο π ο ία το υ π ο κ ε ίμ ε ν ο α ν τ ικ α ­ το π τ ρ ίζ ε τ α ι ω ς α ν τ ικ ε ίμ ε ν ο το υ ά λ λ ο υ , ε ικ ό ν α π ο υ π ρ ο β ά λ λ ε τ α ι σ το ν ά λ λο , σε κ ά θ ε ε π ιλ ο γ ή ερ ω τικ ο ύ σ υ ν τρ ό φ ο υ . Ε ν σ ά ρ κ ω σ η π ο υ κ α θ ο ρ ίζ ε ι τη σ χέσ η το υ υ π ο κ ε ιμ έ ν ο υ μ ε τ ο ν ά λ λο , τ ο ν ό μ ο ιό τ ο υ ω ς μ ία ν α ρ κ ισ σ ισ τικ ή σ χέσ η . π ρ ο β λ η μ α τικ ή τη ς σ χ έ σ η ς με το α ν τικ ε ίμ ε ν ο κ α ι η α να ζή τη σ η τη ς ικ α ν ο π ο ίη σ η ς ε ίν α ι το κ ύ ρ ιο σ η μ ε ίο π ο υ θ α α π α σ χ ο λ ή σ ε ι το ν Φ ρ ό υ ­ ντ, το ν Λ α κ ά ν κ α ι κ ά θ ε ψ υ χ α ν α λ υ τή , δ ιό τ ι α ­ π ο κ α λ ύ π τ ε τ α ι σ υ ν ε χ ώ ς μ έ σ α σ τη ν ε μ π ε ιρ ία ω ς α δ ιέ ξ ο δ ο το υ υ π ο κ ε ιμ έ ν ο υ : α υ τό π ο υ α ν α ζη τ ά τ α ι α π ό το υ π ο κ ε ίμ ε ν ο το υ α σ υ ν ε ίδ η τ ο υ δ ε ν ε ίν α ι η ευ-τυχία, α λ λ ά η κ α θ ε α υ τ ή ιδ ιά ζ ο υ σ α ι­ κ α ν ο π ο ίη σ η τη ς ο ρ μ ή ς «... η εμπειρία της θεμελιώ­ δους φαντασίωσης γίνεται η ορμή», λ έ ε ι ο Λ α κ ά ν σ το Σ ε μ ιν ά ρ ιο X I2. Γ ια τ ο ν Λ α κ ά ν η σ χέσ η με τ ο α ν τ ικ ε ί­ μ ε ν ο α ν α δ ια τ υ π ώ ν ε τ α ι ω ς μ ία σ χέσ η μ ε το α π ω λ ε ­ σ θ έ ν α ν τ ικ ε ίμ ε ν ο , π ο υ ε ίν α ι τ ο α ν τ ικ ε ίμ ε ν ο μ ικ ρ ό α , τ η ς τ ά ξ ε ω ς το υ π ρ α γ μ α τ ικ ο ύ , το ο π ο ίο α ν τ ιπ ρ ο σ ω ­ π ε ύ ε τ α ι α π ό τ α μ ε ρ ικ ά α ν τ ικ ε ίμ ε ν α τ η ς ο ρ μ ή ς: το

Η

48 αφιέρωμα ------------------------------σ τή θος, τ α κ ό π ρ α ν α , το β λέμ μ α , τη φ ω νή . Η π ρ ω τα ρ χ ικ ή α ν ά γ κ η ε π ιβ ίω σ η ς το υ μικ ρ ο ύ π α ιδ ιο ύ δη μ ιο υ ρ γ ε ί μ ια α ν α γ κ α ία εξά ρ τη σ η α π ό το ν πλ η σ ίον, N e b e n m e n sc h , το ν μ η τρ ικό Α λ λο ν. Η μ η τέ­ ρ α θ α έ ρ θ ε ι ν α δ ώ σ ε ι τη ν τ ρ ο φ ή , τη φ ρ ο ν τ ίδ α α λ λ ά σ υ γ χ ρ ό νω ς κ α ι τ ο λ ό γο τη ς, τ ο σ η μ α ίνο ν. Θ α σημ ά ν ε ι μ’ α υ τό ν τ ο ν τρ ό π ο τ η ν π ρ ω τα ρ χ ικ ή κ ρ α υ γ ή το υ « μ ικ ρ ού όντος» σ ’ έ ν α κ ά λ ε σ μ α π ο υ θ α α π ε υ θ ύ ν ε τ α ι π λ έ ο ν σ τον Ά λ λο ν το υ σ η μ α ίν ο ν το ς, υ π ό μ ο ρ φ ή α ι­ τή μ α το ς. Μ ε τις σ η μ α σ ιο δ ο τή σ ε ις πσ υ τ ο υ π ο κ ε ίμ ε ­ ν ο π ρ ο σ λ α μ β ά ν ει ή δ η μ ιο υ ρ γ ε ί το ίδ ιο , γ ια ν α α π α ­ ν τή σ ε ι στην π α ρ ο υ σ ία - α π ο υ σ ία το υ μητρ ικο ύ Ά λλου , δ η μ ιο υ ρ γ ε ί τη ν π ρ ω τα ρ χ ικ ή α λ λο τρ ίω σ η τη ς ε π ιθ υ μ ία ς το υ α π ό το Ά ό γ ο το υ Ά λλο υ . Η ε π ιθ υ μ ία το υ Ά λ λου δ ρ α σ α ν έ ν α α ίν ιγ μ α : «τι θέλ ει;» . Η α λ λ ο ­ τρ ίω σ η αυ τή θ ε μ ε λ ιώ ν ε ι τη ν ε π ιθ υ μ ία το υ υ π ο κ ε ιμ έ ­ ν ου ω ς τη ν ε π ιθ υ μ ία το υ Ά λλσ υ, μ έσ ω μ ια ς ε ξ ιδ α νίκ ε υ σ η ς α υ τού. Τ ο β λέμ μ α το υ Ά λ λο υ γ ίν ε τ α ι α π α ­ ρ α ίτη τη π ρ ο ϋ π ό θ ε σ η γ ια τ ις π ρ ά ξ ε ις το υ υ π ο κ ε ιμ έ ­ ν ο υ κ α ι δ ιέ π ε ι το ιδ α ν ικ ό τη ς α γ ά π η ς κ α ι τη ς α ν α ­ γ νώ ρ ισ η ς α π ό το ν Ά λλο. Τ ο υ π ο κ ε ίμ ε ν ο θ α θ ε μ ε λ ιώ σ ει τη ν φ α ντα σ ίω σ ή το υ ω ς μ ία α π ά ντη σ η σ το π ρ α γμ α τικ ό , ν τύ ν ο ν τα ς με τις γ ο ν ε ϊκ έ ς τα υ τίσ ε ις ή σ η μ α σ ιο δ ο τή σ ε ις το σ η μ είο τη ς έλ λ ειψ η ς το υ ε ίν α ι το υ π ο υ τα ρ ά σ σ ε τ α ι α π ό τη σ υνά ντη ση με τη ν ε π ιθ υ μ ία το υ Ά λ λο υ κ α ι τη ν έ λ λ ει­ ψ η το υ Ά λ λου . Η φ α ν τα σ ίω σ η λ ε ιτ ο υ ρ γ ε ί με μ ια ψ ε υ δ α ίσ θ η σ η «ότι π α ρ ’ ό λ α α υ τά κ ά π ο υ τ ο α ν τ ικ ε ί­ μ ενο ικ α νο π ο ίη σ η ς μ π ο ρ ώ ν α το β ρ ω αυ το ύσ ιο » . Έ τ σ ι κ α λ ύ π τε ι με μ ια α σ υ νείδ η τη λ ο γική σ ύ ν δ ε ­ ση τη ς ε π ιθ υ μ ία ς κ α ι τη ς α π ό λ α υ σ η ς, τη ν α -δ ύνα τη σ χέσ η του υ π ο κ ε ιμ έν ο υ με το π ρ α γ μ α τικ ό α ν τικ είμ ε ­ ν ο α , α υ τό π ο υ ε ίν α ι χ α μ έ ν ο , α λ λ ά « π α ρ ό ν» υ π ό τη μ ορφ ή τω ν υ π ο κ α τά σ τ α τω ν μ ερ ικ ώ ν α ν τικ ειμ ένω ν. [Ο Ά α κ ά ν α ν α π α ρ ισ τ ά τη φ α ν τα σ ίω σ η με τη μ α θ η ­ ματική γ ρ α φ ή (m a th e m e , σ ελ. 8 16 τω ν E crits) SOa]. Σ ε κ ά θ ε α να λ υ τικ ή δ ια δ ικ α σ ία η μ ετα β ίβ α σ η κ α ι ο κ α ν ό ν α ς το υ ελ ε ύ θ ε ρ ο υ σ υ ν ειρ μ ο ύ έ χ ο υ ν ω ς ά μ ε ­ ση α π ό ρ ρ ο ια το ξ ε δ ίπ λ ω μ α τω ν φ α ν τα σ ια κ ώ ν σ χ έ ­ σ εω ν κ α ι τ α υ τίσ ε ω ν το υ υ π ο κ ε ιμ έν ο υ . Ο α να λ υτή ς, δ ρ ώ ντα ς α π ό τη θ έσ η το υ α ιτ ίο υ τ η ς ε π ιθ υ μ ία ς, ε π ι­ τρ έ π ε ι το ά ν ο ιγ μ α το υ α σ υ ν ειδ ή το υ , τη ν εξισ τό ρ η ση το υ ο ιδ ιπ ό δ ε ιο υ δ ρ ά μ α το ς, τη ν α να ζή τη σ η μ ια ς ά ρ ­ θ ρ ω σ η ς στο λ ό γο , το υ « π ο ιο ς είμ α ι» . ® u tre © λλος

® u tr e © λ λ ο ς Σ χήμ α V

Ο φ α ν τα σ ια κ ό ς ά ξ ο ν α ς τη ς δ υ α δ ικ ή ς σ χέ σ η ς (α > α ’) γ ίν ε τ α ι ε μ π ό δ ιο στο π έ ρ α σ μ α σ το ν τ ό π ο το υ Ά λ λο υ (Α — > S ) κ α ι ε π ο μ έ ν ω ς σ την α ν α γ νώ ρ ισ η μ ια ς θέ σ η ς το υ υ π ο κ ε ιμ έν ο υ , κ α λ υ μ μ ένη ς α π ό τη φ α ν τα σ ίω σ η , π ο υ λ ε ιτο υ ρ γ ε ί σ α ν ο θ ό ν η . Η φ α ν τα σ ια κ ή α υτή σ χέσ η φ έ ρ ε ι τη ν α ντίσ τα σ η στην α ν ά λ υ ­ ση, ε ίν α ι τ ο ε γ ώ κ α ι ο ι ά μ υ ν ές του. Τ ο α μ ε ρ ικ α ν ικ ό ρ ε ύ μ α τη ς eg o p sy chology α ν α ­ λ α μ β α ν ό μ ε νο τη λύση λ ύσ η ς τη ς α ν ά λ υ σ η ς σ ε σ χέσ η με μ ια π ρ ο σ α ρ μ ο γ ή το υ α τό μ ο υ σ το υς κ ο ινω ν ικ ο ύ ς κ α ν ό ν ε ς, ο δ ή γ η σ ε α π ό τη δ ε κ α ε τ ία το υ ’4 0 -’5 0 ,τη δ ι­ εύθυ νσ η τη ς α ν α λ υ τικ ή ς δ ια δ ικ α σ ία ς σ ε μ ία πίσ τη ό ­ τ ι το α σ υ ν ε ίδ η τ ο μ π ο ρ ε ί ν α ελ ε γ χ θ ε ί, μ έσ ω τη ς ερ μ η ­ ν ε ία ς κ α ι τη ς α ν α κ α τα σ κ ευ ή ς τω ν α μ υ νώ ν γ ια τις ο ­ π ο ίε ς ε ίν α ι υ π ε ύ θ υ ν ο τ ο εγώ .

δ ια φ ο ρ ετ ικ ή α ντίλ η ψ η τη ς π ρ ω τα ρ χ ικ ή ς σ χ έ ­ σ ης με τη μ η τέρ α ε ίχ ε ε π ίσ η ς ε π ιπ τώ σ ε ις, κ α ι μ ά λ ισ τα στη θέσ η το υ ανα λ υτή . Ο Μ πα λίντ, π ισ τε ύ ο ντα ς στη δυ να τό τη τα ε ν α ρ μ ό νισ η ς τη ς σ χέσ η ς με το ν ά λ λο ν δ ίν ε ι έ ν α τέλ ο ς, μ έσ ω της α π ο κ α τά σ τα σ η ς τ η ς π ρ ω τα ρ χ ικ ή ς α γ ά π η ς, α ­ φ ή ν ο ντα ς μ’ α υ τό ν το ν τ ρ ό π ο κ α λυ μ μ ένο το γ ε γ ο ν ό ς ό τι η έλλ ειψ η το υ υ π ο κ ε ιμ έν ο υ ε ίν α ι δο κ α ι έ χ ε ι α να μ φ ισ β ή τη τες επ ιπ τώ σ ε ις στην α π ο υ σ ία ο ια σ δ ή π ο τε ειδ υ λ λ ια κ ή ς σ υ μ φ ω νία ς με το ν Ά λλον. Η Μ έ λ α νι Κ λά ιν, με τη ν ε π α ν ό ρ θ ω σ η τη ς σ χέσ η ς με το κα κ ό α ν τικ είμ ε νο , μέσ ω τη ς «σ υμ β ο λ ο πο ίη σ η ς» τη ς κα λή ς μ η τέρ α ς, ο δ η γ ε ί το ν α ν α λ ύ ο ν τα σε μ ια ε ξ ιδ α νίκ ευ σ η το υ α ν τικ ειμ ένο υ , κ λ ε ίν ο ντα ς το ε ρ ώ τη μ α κ α ι τη ν α γ ω ν ία π ο υ π ρ ο κ α λ ε ί το κ ε ν ό τη ς έλλειψ ης. Ο Φ ρ ό υντ, σ το τέ λ ο ς τη ς ζ ω ή ς του, σ το ά ρ θ ρ ο του 1937 «Π ερ α τω μ ένη ανά λ υσ η κ α ι ανά λ υσ η χ ω ρ ίς π έ ­ ρ α ς» , α να ρ ω τιέτα ι π ο ια ε ίν α ι η αντίσ τα σ η π ο υ δ ε ν ε­ π ιτ ρ έ π ε ι το τέλ ο ς τη ς α νά λ υσ η ς κ α ι τη λύση τη ς μ ετα ­ β ίβ α ση ς. Τ ο τέλ ο ς γ ια το ν Φ ρ ό υ ντ π α ρ α μ έ ν ε ι ένα ς ά ­ λ υτο ς κ ό μ πο ς, έ ν α υ πό λ ο ιπ ο . Δ ια τη ρ ε ίτ α ι έ ν α υ π ό ­ λ ο ιπ ο μη ανα λ ύσ ιμ ο . Π ρ ο β λ η μ α τίζετα ι ω ς π ρ ο ς το υ ­ π ό λ ο ιπ ο α υ τό τη ς α νά λ υσ η ς, δ ιό τι ο ι μ α θ η τές το υ , α ­ ν ά λ ο γ α με τη ν εστία ση πο υ κ ά νο υ ν στο μη ανα λ ύσ ιμ ό το υ ς υ π ό λ ο ιπ ο , κ α τευ θ ύ νο υ ν κ α ι τη θεω ρ η τική κ α ι κλ ινική το υ ς πρ α κτικ ή . Π ρ ο τε ίν ε ι δ ε τη ν ε πα νά λ η ψ η τη ς α να λ υτική ς δια δ ικ α σ ία ς κ ά θ ε π έ ν τε χ ρ ό ν ια . Η π ρ ο σ ω π ικ ή το υ ε μ π ε ιρ ία τη ς ψ υ χ α ν α λ υ τικ ή ς κλ ινικ ή ς τ ο ν ο δ ή γ η σ ε ν α σ υ μ π ε ρ ά ν ε ι ό τι το υ π ο κ ε ί­ μ ενο α ν τισ τέ κ ε τα ι, π ρ ο σ κ ρ ο ύ ο ντ α ς σ το « β ρ ά χ ο τσυ ευνο υ χισ μ ο ύ » , π ρ ά γ μ α π ο υ ισ χ ύ ε ι κ α ι γ ια τ α δύ ο φύ λα : σ το ν μ εν ά ν δ ρ α με τη ν α ν τίδ ρ α σ η τη ς α ν δ ρ ι­ κ ή ς δ ια μ α ρ τυ ρ ία ς , στη δ ε γ υ ν α ίκ α με το φ θ ό ν ο του π έ ο υ ς, P e n is N eid . Ο Φ ρ ό υ ν τ δ ια π ισ τώ ν ε ι επ α ν ε ιλ λη μ ένα , γ ια δ ια φ ο ρ ε τ ικ ά υ π ο κ ε ίμ ε ν α με τ ις α ν τί­ σ το ιχ ε ς π α ρ α λ λ α γ έ ς τη ς π ρ ο σ ω π ικ ή ς το υ ς ισ το ρ ία ς, μ ια ά ρ νη σ η το υ γ υ ν α ικ ε ίο υ ε υ ν ο υ χισ μ ο ύ , α π ό τη μ ία

Η

αφιέρωμα 49 κ α ι α π ό τη ν ά λλη μ ία επ ιμ ο νή σ ε μ ία ο ιδ ιπ ό δ ε ια σ χ έ ­ ση με το ν Π α τέ ρ α . Θ έ τε ι, κ α τ ά κ ύ ρ ιο λ ό γο , το ζή τη ­ μ α τη ς σ ύ γ κ ρ ο υ σ η ς το υ ε γ ώ με το α δ ά μ α σ το σ το ι­ χ ε ίο τω ν α σ υ ν ε ίδ η τ ω ν ε νο ρ μ ή σ εω ν . Δ ια π ισ τ ώ ν ε ι δ ε ε κ ν έο υ ό τι υ π ά ρ χ ε ι στη ν α ν θ ρ ώ π ιν η σ εξ ο υ α λ ικ ό τ η ­ τ α κ ά τι π ο υ ε ίν α ι δ ια τ α ρ α γ μ έ ν ο δ ο μ ικ ά , π ο υ ο ά ν ­ θ ρ ω π ο ς κ α λ ύ π τε ι με τις τ α υ τίσ ε ις τ ο υ ιδ εώ δ ο υ ς - ε ­ γ ώ κ α ι το υ Ι δ ε ώ δ ο υ ς το υ εγώ . Σ τη ν ε ίσ ο δ ο σ τη ν α νά λ υ σ η τ ο νευ ρ ω τικ ό υ π ο κ ε ί­ μ ε ν ο π α ρ ο υ σ ιά ζ ε τ α ι με μ ια ε ξ ιδ α νίκ ε υ σ η τω ν σ ε ­ ξο υ α λ ικ ώ ν τα υ τίσ εω ν . Ε ξ ιδ α ν ίκ ε υ σ η π ο υ έ ρ χ ε τ α ι ν α κ α λ ύ ψ ε ι τη ν τρ ο π ή ή τη ν ενο χ ή π ο υ π ρ ο κ α λ ε ί η α ­ σ υ νείδη τη επ ιθ υ μ ία . Ο « β ρ ά χ ο ς το υ ε υ νο υ χισ μ ο ύ» ε ίν α ι το σ η μ είο π ο υ ο α ν α λ ύ ω ν σ κ ο ν τά φ τε ι. Δ ε ν

« δ ια -νο είτα ι» ό τι η ε π ιθ υ μ ία α π α ιτ ε ί τη σ ύ ν δ εσ ή τη ς μ’ έ ν α ό ρ ιο , έ ν α νό μ ο , α υ τό το υ σ υ μ β ο λ ικο ύ ε υ ν ο υ χ ι­ σμού. Ζ η τά π α ρ ά φ ο ρ α τις π ιο κ ρ ίσ ιμ ε ς σ τιγ μ έ ς τη ς ζω ή ς το υ ν α α ν α β ιώ σ ε ι τη ν ικ α νο π ο ίη σ η π ο υ το υ δ ί­ ν ε ι τ ο σ ύμ π τω μ α , α υ τό πσ υ κ ά ν ε ι τ ο υ π ο κ ε ίμ ε ν ο α ­ ντικ ε ίμ εν ο τη ς α π ό λ α υ σ η ς το υ Ά λλο υ . Η σ χέσ η το υ υ π ο κ ε ιμ έν ο υ με τη ν α π ό λ α υ σ η ε ίν α ι έ ν α ς ε γ κ λ ω β ι­ σ μ ό ς το υ υ π ο κ ε ιμ έν ο υ σ ε μ ία σ υγκα λ υ μ μ ένη λ ο γική κ α ι πίστη π ο υ σ υ ν τη ρ ε ί τη ν ικ α νο π ο ίη σ η ε ν ό ς α σ υ ­ νείδ η το υ π ά θ ο υ ς , τ ο υ ν α μη θ έ λ ε ι ν α δ ε ι, ν α γ ν ω ρ ί­ σ ε ι τη ν α λ ή θ ε ια .

Στη μ ε τα β ίβ α σ η το υ π ο κ ε ίμ ε ν ο α ν α μ έ ν ε ι α π ό το ν α να λ υ τή μ ια εγγύ η σ η ε ξ α σ φ ά λ ισ η ς τη ς ύ π α ρ ξ ή ς το υ , α ν α μ ο ν ή π ο υ δ η λ ώ ν ε τα ι μ έ σ α α π ό το α ίτ η μ α α γ ά ­ π η ς. Τ ό τε η σ ιω π ή το υ α να λ υτή έ χ ε ι τη ν α ξ ία μ ια ς ερ μ η ν ε ία ς : μ ια ς π ρ ό σ κ λ η σ η ς στο υ π ο κ ε ίμ ε ν ο ν α εισ έ λ θ ε ι σ τη ν ο μ ιλ ία το υ Ά λ λο υ , σ την ά ρ θ ρ ω σ η ενό ς λ ό γο υ μ έσ ω τη ς ο μ ιλ ία ς. Η α λ λ α γή τη ς ν α ρ κ ισ σ ισ τι­ κ ή ς σ χέ σ η ς με το ν ά λ λ ο θ α ε π έ λ θ ε ι α π ό τις τ ο μ έ ς π ο υ θ α φ έ ρ ε ι ο α ν α λ υ τή ς με τη θέσ η το υ , α υτή το υ « π ά θ ο υ ς τη ς ά γ ν ο ια ς » , δη λ α δ ή ω θ ώ ντα ς το ν α ιτο ύν τα σε μ ία ε π ιθ υ μ ία ν α γ ν ω ρ ίσ ε ι κ α ι ν α μ ιλ ή σ ει γ ια τ ο α π ω θ η μ έ ν ο , ό λ ο μ ε π ε ρ ισ σ ό τ ερ η σ α φ ή ν ε ια . Ο α ϊ­ τώ ν β ρ ίσ κ ε τα ι στη θέσ η ό χ ι π λ έ ο ν το υ α ν α λ υ ό μ ε ν ο υ α λ λ ά το υ α ν α λ ύ ο ν το ς τη λ ο γικ ή το υ α δ ιέ ξ ο δ ο υ τη ς ε ­ π ιθ υ μ ία ς το υ , π ο υ ε μ φ α ν ίζ ε τα ι μ έ ­ σ α α π ό τη ν ε π α ν ά λ η ψ η τω ν ιδ ίω ν σ υ γ κ ρ ο ύ σ ε ω ν , λ α θ ώ ν , π α ρ α γ ν ω ρ ί­ σ εω ν, π α ρ α π ρ α ξ ιώ ν . Τ ό τε η ο μ ιλ ία γ ίν ε τ α ι σ υμ β ο λ ική κ α ι έ χ ε ι ε π ιπ τ ώ ­ σ εις, δ η μ ιο υ ρ γ ώ ν τα ς τη δ ιά κ ρ ισ η τω ν υ π ο κ ε ιμ ε ν ικ ώ ν θ έ σ ε ω ν κ α ι το ν α π ο χ ω ρ ισ μ ό α π ό το π ε δ ίο τω ν φ α ν τα σ ια κ ώ ν τα υ τίσ εω ν . Λ α κ ά ν φ έ ρ ε ι το ζή τη μ α τσυ τέλ ο υ ς τη ς α νά λ υσ η ς στη δ ιέ ­ λ ευση τη ς θ ε μ ελ ιώ δ ο υ ς φ α ­ ντα σ ίω σ η ς κ α ι τη ν α ν α γ ν ώ ρ ι­ ση α π ό το υ π ο κ ε ίμ εν ο τη ς έλ­ λ ειψ η ς σ τον Ά λλο. Τ ο τέλ ο ς της ανά λ υ σ η ς δ ε ν είν α ι μ ια α ­ πό κτηση ο λ ο κλ η ρ ω μ ένη ς γ νώ σ η ς ή α π λ ώ ς α π ο π ο ίη σ η τω ν τα υ τίσ εω ν, α λ λ ά μ ια υ π ο κ ε ιμ εν ικ ή κ α θ α ίρ ε σ η (d e stitu tio n su b jectiv e), με τη ν έ ν ­ ν ο ια τη ς κ α θ α ίρ ε σ η ς το υ ιδ εώ δ ο υ ς σ η μ είο υ το υ υ π ο κ ε ιμ έν ο υ , μ έσ α α π ό το ν α π ο χ ω ρ ισ μ ό α υ τώ ν π ο υ υ π ή ρ ­ ξ α ν «ντυσ ίμ α τα » γ ια τη ν έλλειψ η στο ν α ε ίν α ι (le m a n q u e a e tre ). Η ε π ιθ υ μ ία το υ α να λ υτή ο δ η γ ε ί το υ π ο κ ε ίμ ε ν ο σ το ν α σ υ ν α ν τή σ ει τη δ ικ ή το υ γ ρ α φ ή , τη δ ικ ή το υ λ ο γική σ τη σίμ α το ς τη ς α λ λ ο τρ ίω σ ή ς το υ α π ό τη ν ε π ιθ υ μ ία το υ Ά λ λου: « C h e vu o i» (« τι θ έλ ει;» ). Τ ο π α ιχ ν ίδ ι π α ίζ ε τ α ι με τη ν π α ρ ο υ σ ία το υ Ά λ λο υ ω ς μ ά ρ τυ ρ α αυ τή ς τη ς ε ξ α ­ πά τη σ η ς, το υ δ ό λ ο υ το υ Ο ρ θ ο ύ λ ό γο υ (la ru se d e la ra iso n , Γραπτά, σ ελ. 8 12). Ο ε γ κ λ ω β ισ μ ό ς σ το λ ό γο το υ Ά λ λο υ , τη ς μ η τέρ α ς, το υ π α τ έ ρ α π ρ ο κ ύ π τε ι ω ς μ ια δ ια μ ό ρ φ ω σ η α ιτ ιο λ ό γ η σ η ς κ α ι α ν α γ ω γ ή ς το υ κα κ ο ύ σ το ν ά λ λο , α ν α ιρ ώ ν τα ς μ’ α υ τό το ν τρ ό π ο τη θ έσ η τη ς π ρ ο σ ω π ικ ή ς ευ θ ύ ν η ς: « δ ε ν ε ίμ α ι εγ ώ , ε ίν α ι ο ά λ λο ς» . Ε υ θ ύ ν η ω ς π ρ ο ς μ ια π ρ ο σ ω π ικ ή α π ό λ α υ -

50 αφιέρωμα ------------------------------ση π ο υ σ υ ν τρ ίβ ε ι τη ν ε π ιθ υ μ ία το υ υ π ο κ ε ιμ έν ο υ . Τ ο τ έ λ ο ς π ρ ο κ ύ π τ ε ι τη σ τιγμ ή π ο υ έ ρ χ ε τ α ι η γ ν ώ ­ ση ό τι ο ά λ λ ο ς χρ η σ ίμ ε υ ε ω ς «σ τή ρ ιγμ α » τη ς ιδ ε ώ ­ δ ο υ ς θ έ σ η ς το υ υ π ο κ ε ιμ έν ο υ . Α υ τή π ο υ α π α ν τ ά σ το «πώ ς με β λ έ π ε ι ο ά λ λος» , « π ώ ς θ έ λ ω ν α ε ίμ α ι α γ α ­ π η τό ς α π ό το ν άλ λον». Θ έσ η π ο υ ε γ γ ρ ά φ ε τ α ι σ το π ε δ ίο το υ Ά λ λου , ο ο π ο ίο ς το υ π α ρ έ χ ε ι τ α σ η μ α ίν ο ­ ν τ α τη ς ε ξ ιδ α νίκ ε υ σ η ς . Μ ’ α υ τό το ν τρ ό π ο δ ια τ η ρ ε ί­ τ α ι ο Π α τ έ ρ α ς σ ε μ ια θ έσ η π α ν το δ υ ν α μ ία ς (ο θ ε ό ς π α τ έ ρ α ς ) το υ ο π ο ίο υ η σ κ ο τειν ή β ο ύληση π ρ ο σ τ ά ζ ε ι τη ζω ή το υ υ π ο κ ε ιμ έν ο υ κ α ι τη ν ε π ιθ υ μ ία το υ . Β ρ ί­ σ κ ε τα ι στη θ έσ η το υ α ν τικ ειμ έ νο υ β λέμ μ α , θ έσ η π ο υ α ν α ζη τά τη ν α ν α γ ν ώ ρ ισ η κ α ι δ ια τ η ρ ε ί το ή θ ο ς τη ς ύ ­ π α ρ ξ η ς μ έ σ α σ ’ έ ν α ιδ α ν ικ ό τη ς α γ ά π η ς , α υ τό τη ς θ υ σ ία ς. Τ ο υ π ο κ ε ίμ ε ν ο π ρ ο σ φ έ ρ ε ι τ ιμ ή μ α τα γ ια ν α ε ξ ιλ ε ω θ ε ί σ τα μ ά τ ια το υ π α τέ ρ α . Τ ο ό ν ε ιρ ο « π α τέ ­ ρ α δ ε ν β λ έ π εις ό τι κ α ίγ ο μ α ι» π ο υ ο Φ ρ ό υ ν τ σ χο λ ιά ­ ζ ε ι στην Ε ρμηνεία των ονείρων, δ η λ ώ ν ε ι τη ν α σ υ ν ε ί­ δητη σ χέσ η π α τ έ ρ α - π α ιδ ιο ύ π ο υ δ ο μ ε ί τη ν ε π ιθ υ ­ μία . Τ ο τίμ η μ α φ θ ά ν ε ι στη θ υ σ ία α κ ό μ α κ α ι τη ς ύ ­ π α ρ ξ ή ς το υ (κ α τ ά θ λ ιψ η , μ ε λ α γ χ ο λ ία ) θ έ το ν τα ς το ν ε α υ τό το υ στη θ έσ η το υ α ντικ ειμ έ νο υ . Η φ α λ λική δ ιεκ δ ίκ η σ η π ο υ π ρ ο κ ύ π τε ι ω ς β α θ ιά κ α ι ύ στατη θέσ η το υ υ π ο κ ε ιμ έν ο υ ε κ π ίπ τ ε ι μ έσ α α π ό τη ν κ α θ α ίρ ε σ η τω ν ιδ α νικ ώ ν. Η α π α τη λ ή σ χέσ η α ν α ­ μ ονής, ε π ικ ύ ρ ω σ η ς τη ς υ π ο κ ε ιμ εν ικ ή ς α π ό λ α υ σ η ς, ό π ο υ ο Ά λ λ ο ς π α ρ α μ έ ν ε ι στη θέσ η το υ εγγυ η τή κ α ι το υ πρ οσ τά τη κ α ι « β ε β α ιώ ν ει» ότι το υ π ο κ ε ίμ ε ν ο δ ε ν θ α χ ά σ ε ι τίπ ο τα ό,τι κ α ι α ν χ ά σ ει, ε κ μ η δ ενίζετα ι.

μη - π ρ ο δ ικ ά ζ ο ν τ ο ς, το υ μη - ε λ έ γ χ ο ν το ς, ό π ο υ δ ε ν λ ε ιτ ο υ ρ γ ε ί π λ έ ο ν ο υ π ο λ ο γισ μ ό ς τη ς ά μ υ ν α ς, ο Ά λ λ ο ς ε ίν α ι ελλ ιπ ή ς. Η « α π ά ντη ση » , π ο υ ε π ισ τρ ε φ ό τα ν μ έ χ ρ ι τό τε α π ό το ν Ά λ λο ν, ε π α ν α -δ ια τυ π ώ ν ε τ α ι ε κ ν έ ο υ ω ς ε ρ ώ τη μ α κ α ι α π ε υ θ ύ ν ε τ α ι σ ε ά λ λο υ ς. Μ έ σ α α π ό α υ τή τη ν κ α τά λ η ξη τη ς α ν α λ υ τικ ή ς δ ια δ ικ α σ ία ς ο Ά α κ ά ν ε π ε ξ ε ρ γ ά σ τη κ ε τ ο ε ρ ώ τη μ α τη ς δ ια μ ό ρ φ ω σ η ς το υ α να λ υτή , τη ς ε κ π α ίδ ε υ σ ή ς το υ , η ο π ο ία ε ίν α ι επ ίπ τω σ η τη ς π ρ ο σ ω π ικ ή ς το υ α ­ νά λ υ σ η ς κ α ι το υ τέ λ ο υ ς α υ τή ς. Τ έ λ ο ς , π ο υ ο δ η γ ε ί το υ π ο κ ε ίμ ε ν ο σ ε μ ια ν έ α δ ια τύ π ω σ η το υ α ρ χ ικ ο ύ το υ ε ρ ω τή μ α το ς κ α ι μ ια μ ετά δ ο σ η α υ τή ς τ η ς α π ο κ τη μ έ ­ ν η ς γ νώ σ η ς α π ό τη ν ε μ π ε ιρ ία το υ . Η δ ια τύ π ω σ η α υ τή γ ίν ε τ α ι δυ να τή σ το π λ α ίσ ιο το υ ψ υ χ α ν α λ υ τικ ο ύ θ ε σ μ ο ύ ό π ο υ ο ι ά λ λ ο ι ε ίν α ι ο ι α ­ ν α λ υ τέ ς κ α ι α ν α λ ύ σ ντ ες σ το υ ς ο π ο ίο υ ς λ ε ιτ ο υ ρ γ ε ί η α π ο ρ ία , η ε π ιθ υ μ ία ν α γ ν ω ρ ίσ ο υ ν τη δ ια φ ο ρ ετ ικ ή ά ρ θ ρ ω σ η τη ς α π ά ντ η σ ή ς το υ κ α θ ε ν ό ς μ έσ ω το υ σ υ ­ μ π τώ μ α το ς σ το π ρ α γμ α τικ ό . Η ε μ π ε ιρ ία τη ς π ο ρ ε ία ς μ ε ρ ικ ώ ν μ α θ η τώ ν το υ Ά α κ ά ν π ο υ ε ρ γ ά σ θ η κ α ν γ ια ν α λ ειτο υ ρ γ ή σ ει κ ά ­ π ο ια σ τιγμ ή αυ τή η επ α λ ή θ ε υ σ η μ έσ ω το υ π ε ρ ά σ μ α ­ το ς (la p a sse )5, μ α ς δ ίν ε ι π λ έ ο ν τ ις α π ο δ ε ίξ ε ις τη ς. Ο ι π ρ ο σ ω π ικ έ ς μ α ρ τυ ρ ίε ς π ο υ π ρ ο κ ύ π το υ ν ω ς π ρ ο ς τ ο τέ λ ο ς τη ς α ν ά λ υ σ η ς, τ α τε λ ε υ τ α ία χ ρ ό ν ια α π ό α υ ­ το ύ ς π ο υ π ε ρ ν ο ύ ν τη δ ο κ ιμ α σ ία τσ υ π ε ρ ά σ μ α το ς (la p a sse ) κ α ι ο ν ο μ ά ζο ν τα ι Α ν α λ υ τέ ς τη ς Σ χ ο λ ή ς στην Ψ υ χ α ν α λ υ τικ ή Σ χο λ ή το υ Φ ρ ο ϋ δ ικ ο ύ α ιτ ίο υ , έ ρ χ ο ­ ν τ α ι μ έ σ α α π ό τη ν υ π ο κ ε ιμ εν ικ ή ε μ π ε ιρ ία ν α α ρ ­ θ ρ ώ σ ο υ ν μ ια γνώ σ η ω ς π ρ ο ς το π ρ α γ μ α τικ ό κ α ι τη ν φ α ν τα σ ίω σ η α π ο κ α λ ύ π τε τα ι ω ς έ ν α δο μ η μ έ ­ ε π ιθ υ μ ία το υ α να λ υτή . ν ο ψ έ μ α , το ο π ο ίο κ ά λ υ π τε το α κ α το ν ό μ α σ τ ο , Τ ο π έ ρ α σ μ α (la p a sse ) ε ίν α ι μ ια σ υ γ κ ε κ ρ ιμ έ νη τ ο π ρ α γμ α τικ ό . Η σ τιγμ ή ε ίν α ι ο δ υ ν η ρ ή , δ ιό τι δ ιά τα ξ η (d isp o sitif) π ο υ π ρ ο τ ε ίν ε ι ο Ά α κ ά ν γ ια τη κ ά τι ξ ε ρ ιζ ώ ν ε τα ι, το ίδ ιο το ε ίν α ι το υ υ π ο κ ε ι­ λ ε ιτο υ ρ γ ία μ ια ς ψ υ χ α ν α λ υ τικ ή ς Σ χ ο λ ή ς, ε κ ε ί ό π ο υ η μ ένου π ο υ ή τα ν π ρ ο φ υ λ α γ μ έν ο μ έ σ α σ το ν Σ χ ο λ ή δ ε ν ε ίν α ι γ ια το υ π ο κ ε ίμ ε ν ο π λ έ ο ν τό π ο ς εξ ιΆ λ λο. Τ ο υ π ο κ ε ίμ ε ν ο β ρ ίσ κ ε τα ι σε θέσ η μ ε­ δ α ν ίκ ε υ σ η ς κ α ι ε γ γ ρ α φ ή ς το υ λ ό γο υ το υ κ υ ρ ίο υ , α λ ­ τέ ω ρ η , ν α μ ε τρ ά ε ι τ α μ έ χ ρ ι τό τε β ή μ α τά το υ λ ά τό π ο ς πσ υ π ε ρ ιγ ρ ά φ ε ι το π ρ α γ μ α τ ικ ό κ α ι τ ις ε π ι­ σ την ύ π α ρ ξ η . Τ η ν π λ ά ν η τη ς ε π ιθ υ μ ία ς το υ μ έ σ α πα τ­ ώ σ ε ις το υ . Τ ό π ο ς π ο υ θ έ τ ε ι τ ο ε ρ ώ τη μ α «τι ε ίν α ι π ό έ ν α υ π έ ρ μ ε τρ ο τη ς α π ό λ α υ σ η ς π σ υ το κ υ ρ ια ρ ­ ψ υ χ α ν α λ υ τή ς;» κ α ι το ε ξ ε τ ά ζ ε ι ω ς έ ν α σ ύμ π τω μ α χ ο ύ σ ε. Β ή μ α β ή μ α έ ρ χ ε τ α ι μ ια κ α θ α ρ ή ά ρ θ ρ ω σ η ω ς τη ς δ υ σ φ ο ρ ία ς το υ πο λ ιτισ μ ο ύ . *1 π ρ ο ς το «πρώτο ψεύδος», π ο υ υ π ο σ τη ρ ίζε ι τη θέσ η τη ς ε π ιθ υ μ ία ς ω ς α ν ικ α νο π ο ίη τη . Α π ο δ υ ν α μ ώ ν ε τα ι Σημειώνεις η πίσ τη , χ ά ν ε τ α ι η σ χέσ η π ρ ο σ δ ο κ ία ς κ α ι κ ρ α τ ή μ α ­ το ς α π ό το β λέμ μ α το υ Ά λλου.

1. J.L. Miller «Introduction δ Γ impossible ά supporter. Des Η α π ο κ ό λ λ η σ η τ ο υ α ν τικ ειμ έ νο υ π ο υ ε ίν α ι τ ο ε ί­ modalites du sejet du sujet» in Lettre Mensuelle de P E.C.F. αρ. ν α ι τη ς α π ό λ α υ σ η ς δ η μ ιο υ ρ γ ε ί έ ν α κ ε ν ό . Κ ε νό πο υ 106, Φεβρ. 1992. σ χ ε τίζε τα ι με τη ν πτώ ση τη ς τ ε λ ευ τα ία ς ε λ π ίδ α ς μια ς 2. Ζακ Λακάν: Σεμινάριο XI «Οιτέσσερις θεμελιώδεις αρχές της ψυχανάλυσης», σελ. 345, εκδ. Ράππας 1986. ύ σ τα τη ς γ νώ σ η ς ω ς π ρ ο ς τη ν α ν θ ρ ώ π ιν η σ ε ξ ο υ α λ ι­ 3. Σχήμα L, in Jacques Lacan, Seminaire IV «La relation d’objet», κ ότη τα , μ ια ς κ υ ρ ία ρ χ η ς γ νώ σ η ς κ α τα ν ό η σ ή ς τη ς. Η σελ 12, ed. Seuil 1994. γ νώ σ η π ο υ α π ο κ τά τα ι σ το τέ λ ο ς τη ς ψ υ χ α ν ά λ υ σ η ς, 4. Αναφορά στο «πρώτο ψεύδος» της υστερικής στον Φρόυντ μ έ σ α α π ό τη ν ιδ ια ίτε ρ η ά ρ θ ρ ω σ η το υ κ α θ ε ν ό ς , π ε ρ ι­ 1895 στην Entwurf (Δοκίμιο για μια επιστημονική ψυχολογία). γ ρ ά φ ε ι τη ν έλλ ειψ η μ ια ς γ νώ σ η ς.

5. Ζακ Λακάν «Η πρόταση της 9ης Οκτωβρίου 1967», Silicet, No Η ν έ α θ έσ η το υ υ π ο κ ε ιμ έν ο υ ε ίν α ι μ ία θ έσ η το υ 1, ed. Seuil.

Η

αφιέρωμα 51

Εστέλα Σολάνο - Σουάρεζ

“Από το αίτημα θεραπείας στο αίτημα γνώσης” α μ ιλ ή σ ουμ ε γ ια ψ υ χ α ν ά λ υ σ η ή γ ι α ψ υ χ ο θ ε ­ ρ α π ε ία ε ξ α ρ τ ά τ α ι α π ό τη θ έ σ η τη ν ο π ο ία κ α ­ τ α λ α μ β ά ν ε ι α υ τό ς π ο υ α κ ο ύ ε ι. Ε ά ν ε ίν α ι στη θ έ σ η το υ ψ υ χ α ν α λ υ τή , δ ε ν θ α υ π ο κ ύ ψ ε ι σ τη ν π λ ά ν η τη ς κ α τα ν ό η σ η ς ο ύ τε σ τη ν α ν τικ α το π τ ρ ική π λ ά ν η τ η ς α ν τ ιπ α ρ ά θ ε σ η ς τ ω ν ε γ ώ - δ ε ν θ α υ ­ π ο κ ύ ψ ε ι ε π ίσ η ς σ τη ν π λ ά ν η τη ς υ π ο β ο λ ή ς ο ύ ­ τ ε σ τη ν ε ξ ά σ κ η σ η ε ξ ο υ σ ία ς . Τ ι θ α κ ά ν ε ι, ε π ο μ έ ν ω ς , ο ψ υ χ α ν α λ υ τή ς ; Θ α κ α τ α λ ά β ε ι μ ια θ έ σ η κ λ ε ιδ ί, η ο π ο ία το ν π ρ ο φ υ λ ά σ σ ε ι α π ό τη ν εξ ά σ κ η σ η κ ά π ο ια ς ε ξ ο υ σ ία ς κ α ι το υ α π ο δ ίδ ε ι μ ια π ρ α γ μ α τ ικ ή σ τά σ η α να λ υ τή . Μ ε το ά κ ο υ σ μ ά το υ θ α π α ρ α π έ μ ψ ε ι μ α κ ρ ύ τε ρ α τ ο « τί θ έ λ ε ι ν α π ε ι α υ τ ό π ο υ μ ο υ λ ες» το υ α ν α ­ λ υ ό μ ε ν ο υ . Α υ τό ς π ο υ μ ιλ ά , ο α ν α λ υ ό μ ε ν ο ς , θ α υ ­ π ο θ έ σ ε ι ό τι ο α ν α λ υ τή ς γ ν ω ρ ίζ ε ι τη ν α σ υ ν ε ίδ η τ η σ η μ α σ ία τω ν λ ε γ ο μ έ ν ω ν το υ . Γ ι’ α υ τό ό χ ι μ ό νο τ ο ν ε μ π ισ τ ε ύ ε τ α ι α λ λ ά έ ρ χ ε τ α ι κ α ι στη θ έ σ η ν α τ ο ν α γ α π ά ε ι. Η α ν ά λ υ σ η ε ίν α ι θ έ μ α α γ ά π η ς , α λ η ­ θ ιν ή ς . Ε ίν α ι κ α ι ο λ ό γ ο ς π ο υ η εκ λ ο γ ή ε ν ό ς ψ υ χ α ­ ν α λ υ τή ε ίν α ι δ ύ σ κ ο λ ο π ρ ά γ μ α . Δ ιό τ ι α υ τό ς π ο υ μ ιλ ά ε ι, α γ α π ά ε ι α υ τό ν π ο υ το ν α κ ο ύ ε ι. Ο Σ ω κ ρ ά τ η ς κ ά τ ι ή ξ ε ρ ε π ε ρ ί α υ το ύ . Η ε ρ μ η ν ε ία , τη ν ο π ο ία α κ ρ ιβ ώ ς π ρ ο τ ε ίν ε ι ο Λ α κ ά ν γ ια το Σ υ μ π ό σ ιο , α φ ο ρ ά α υ τή τη δ ια δ ικ α ­ σ ία , η ο π ο ία τ ίθ ε τ α ι σ ε λ ε ιτ ο υ ρ γ ία α π ό τη σ τιγμ ή π ο υ υ π ο θ έ τ ο υ μ ε σ το ν ά λ λ ο ν τη γνώ σ η : το ν α γ α π ά μ ε . Ο μ ω ς , ο ψ υ χ α ν α λ υ τή ς δ ε ν χ ρ η σ ιμ ο π ο ιε ί τ ο ν α ν α ­ λ υ ό μ ε ν ο γ ια ν α ικ α ν ο π ο ιή σ ε ι τη ν α ν ά γ κ η ν α α γ α π η *Απόσπασμα από την ομιλία της Ε. Σολάνο-Σσυάρεζ με θέμα «Ψυχανάλυση και Ψυχοθεραπεία», η οποία πραγματοποιήθηκε στο Πα­ νεπιστήμιο Αθηνών, στις 10 Μαΐσυ 1994, στο πλαίσιο του Σεμιναρίου του φροϋδικού Πεδίου.

αφιέρωμα ------------------------------------------------------------------------θ ε ί ο ύ τε γ ια ν α το υ κ ά ν ε ι ε π ίδ ε ιξ η γ ν ώ σ η ς , δ ιό τ ι τ ο ν α τ ο υ υ π ο θ έ τ ε ι ο α ν α λ υ ό μ ε ν ο ς γ νώ σ η δ ε ν σ η μ α ίν ε ι ό τ ι ο ψ υ χ α ν α λ υ τή ς θ α α ρ χ ίσ ε ι ν α το υ α ν α π τ ύ σ σ ε ι σ ο φ έ ς ε ρ μ η ν ε ί­ ες. Ο ψ υ χ α ν α λ υ τή ς δ ε ν κ ά ν ε ι, λ ο ιπ ό ν , ε π ίδ ε ιξ η γ ν ώ σ η ς , λ ειτ ο υ ρ γ ε ί α ν τ ίθ ε τ α μ ε β ά ση τ ο π ά θ ο ς τη ς ά γ ν ο ια ς . Π ρ ό κ ε ιτ α ι γ ι α έ ν α ν ό ρ ο π ο υ ο Α α κ ά ν δ α ν ε ίζ ε τ α ι α π ό το ν N ic o la s d e C u jas, ο ο π ο ίο ς μ ιλ ο ύ σ ε γ ια τη σ ο φ ή ά γ ν ο ια (d o c te ig n o ra n c e ). Η τ α ν ά ν ­ θ ρ ω π ο ς τη ς ε κ κ λ η σ ία ς κ α ι ή ξ ε ρ ε τ ι σ η μ α ίν ε ι ν α α π ο κ τ η θ ε ί μ ια γ νώ σ η . Δ ε ν ε ίν α ι δ υ ν α ­ τ ό ν ν α γ ν ω ρ ίσ ο υ μ ε α ν ν ο μ ίζο υ μ ε ό τι τ α γ ν ω ρ ίζ ο υ μ ε ό λ α . Ε ίμ α σ τε σ ε α υ τή τη ν π ε ρ ί­ π τ ω σ η κ λ ε ισ το ί ω ς π ρ ο ς τη γνώ σ η . Η θ ύ ρ α τη ς γ ν ώ σ η ς ε ίν α ι α ν ο ικ τ ή σ ε α υ τό ν π ο υ γ ν ω ρ ίζ ε ι ό τ ι α γ ν ο ε ί κ α ι σ το μ έ τρ ο π ο υ α γ ν ο ε ί, ε π ιθ υ μ ε ί ν α γ ν ω ρ ίσ ε ι. Ε ά ν σ υ ν α ν τή σ ε τε έ ν α ν ψ υ χ α ν α λ υ τή π ο υ γ ν ω ρ ίζ ε ι ή δ η τ α π ά ν τ α , π ρ ιν σ α ς α κ ο ύ σ ε ι, δ ε ν υ π ά ρ χ ε ι λ ό γ ο ς ν α το υ μ ιλ ή σ ετε, δ ιό τ ι δ ε ν θ α ε π ι­ τ ρ έ ψ ε ι το ά ν ο ιγ μ α τ ο υ α σ υ ν ε ιδ ή τ ο υ σ α ς. Ο ψ υ χ α ν α λ υ τή ς ο ο π ο ίο ς , α ν τ ίθ ε τ α , κ α τ α ­ λ α μ β ά ν ε ι τη θ έσ η το ύ ν α μη γ ν ω ρ ίζ ε ι, α ν ο ίγ ε ι γ ι α τ ο ν α ν α λ υ ό μ ε ν ο τη ν π ρ ο ο π τ ικ ή ε π ε ­ ξ ε ρ γ α σ ία ς μ ια ς γ ν ώ σ η ς κ α ι α π ο κ ω δ ικ ο π ο ίη σ η ς το υ σ υ μ π τώ μ α τό ς το υ . π ά σ χ ω ν ( p a tie n t) με τη ν έ ν ν ο ια α υ το ύ π ο υ υ π ο φ έ ρ ε ι υ π ο μ ο ν ε τ ικ ά , π ο υ π ο ν ά ε ι α π ό το σ ύ μ π τω μ ά το υ , έ ρ χ ε τ α ι ν α ζη τή σ ε ι α π ό το ν α ν α λ υ τή ν α τ ο ν θ ε ρ α π ε ύ σ ε ι, ν α το ν θ ε ρ α π ε ύ σ ε ι α π ό τ ο σ ύ μ π τω μ ά το υ . Τ ο υ α π ε υ θ ύ ν ε ι σ υ ν ε π ώ ς έ ν α α ίτ η μ α ία σ η ς. Π α ρ ο μ ο ίω ς α π ε υ θ ύ ν ε τ α ι κ α ι σ ε έ ν α θ ε ρ α π ε υ τ ή : « θ ε ρ α π ε ύ σ τ ε μ ε, θ έ λ ω ν α γ ίν ω κ α λ ά » , « σ α ς ζη τώ ν α μ ε κ ά ν ε τ ε κ α λ ά » . Π ρ ό κ ε ιτ α ι γ ια δ ίκ α ιο α ίτ η μ α , π ο υ α ιτ ιο λ ο γ ε ί τη ν π α ρ έ μ β α σ η το υ ψ υ χ α ν α λ υ τή . Ο ψ υ χ α ν α λ υ τή ς δ έ χ ε τ α ι φ υ σ ι­ κ ά κ ά π ο ιο ν π ο υ ζη τ ά ε ι ν α το ν δ ε ι, ε π ε ιδ ή υ π ο φ έ ρ ε ι. Ο μ ω ς , ό π ω ς μ α ς λ έ ε ι ο Λ α κ ά ν, «η θ ε ρ α π ε ία ε ίν α ι έ ν α α ίτ η μ α π ο υ α κ σ ύ γ ε τ α ι α π ό τη φ ω ν ή το υ π ά σ χ ο ν το ς » , π ρ ά γ μ α π ο υ μ α ς ε π ιτ ρ έ π ε ι ν α α ν τιλ η φ θ ο ύ μ ε ό τι δ ε ν ε ίν α ι π ρ ο σ φ ο ρ ά τσ υ α ν α λ υ τή .

ΰ

Η θ ε ρ α π ε ία ε ίν α ι α ν α μ φ ίβ ο λ α α ίτ η μ α α λ λ ά γ ια ν α έ χ ε ι τη ν τύ χ η ε ν ό ς κ α θ ώ ς π ρ έ π ε ι χ ε ιρ ισ μ ο ύ , ε ίν α ι α ν α γ κ α ίο το α ίτ η μ α θ ε ρ α π ε ία ς ν α δ ώ σ ε ι τη θ έ σ η το υ σ το α ίτ η μ α γ ν ώ ­ σ η ς (sav o ir). Ο α σ θ ε ν ή ς π ο υ έ ρ χ ε τ α ι σ το ν α ν α λ υ τή κ α ι λ έε ι: « Θ έ λ ω ν α με κ ά ν ε τ ε κ α ­ λ ά » , δ ε ν θ α γ ίν ε ι κ α λ ά π α ρ ά μ ό νο α ν γ ίν ε ι α ν α λ ύ ω ν το υ α ιτ ή μ α το ς το υ κ α ι π ε ι: « θ έλ ω ν α γ ν ω ρ ίσ ω τ ι σ η μ α ίν ε ι τ ο σ ύ μ π τω μ ά μ ου». Α π ο κ ω δ ικ ο π ο ιε ί έ τσ ι το σ ύ μ π τω μ ά το υ , το ε π ε ξ ε ρ γ ά ζ ε τ α ι α π ό τη θ έ σ η τ ο ύ « θ έ λ ω ν α γ ν ω ρ ίσ ω » κ α ι μ π ο ρ ε ί κ α τ ’ α υ τό ν τ ο ν τ ρ ό π ο ν α β ρ ε ι τη γ ια τ ρ ιά το υ . Ο Φ ρ ό υ ν τ μ α ς λ έ ε ι ό τι η ψ υ χ α ν ά λ υ σ η ε ίν α ι μ ια θ ε ρ α π ε ία , η ο π ο ία δ ε ν δ ρ α μ έ σ ω τη ς υ π ο β ο λ ή ς · δ ίν ε ι λύση σ το σ ύ μ π τω μ α μ ε το ν α ξ ε ρ ιζ ώ ν ε ι τ ο α ίτ ιό το υ . Η ψ υ χ α ν ά λ υ σ η δ ε ν π ρ ο σ π α θ ε ί ν α κ α τ α π ν ίξ ε ι το σ ύ μ π τω μ α ο ύ τε ν α το μ ε τα λ λ ά ξ ε ι· π ρ ο σ π α θ ε ί α ν τ ίθ ε ­ τ α ν α ε ξ ά γ ε ι το ν π υ ρ ή ν α το υ . Α π α ξ κ α ι το κ α τ ο ρ θ ώ σ ε ι, ο α ν α λ υ ό μ ε ν ο ς ό χ ι μ ό ν ο δ ε ν υ ­ π ο φ έ ρ ε ι π λ έ ο ν , α λ λ ά έ χ ε ι ω ς ό φ ε λ ο ς κ α ι τη γ νώ σ η . Μ ε ά λ λ α λ ό γ ια η επ ισ τη μ ο ν ικ ή β λ έψ η ε ίν α ι σ ύμ φ υ τη τη ς α ν α λ υ τικ ή ς δ ια δ ικ α σ ία ς . Ω ς π ρ ο ς α υ τό τ ο σ η μ ε ίο ε ίμ α σ τε , ε π ο μ έ ν ω ς , σ ε θ έ σ η ν α δ ια χ ω ρ ίσ ο υ μ ε ρ ιζ ικ ά ψ υ ­ χ α ν ά λ υ σ η κ α ι ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ία . Ο ψ υ χ α ν α λ υ τή ς , ο ο π ο ίο ς ε ν ε ρ γ ε ί, ό π ω ς σ α ς α ν έ φ ε ρ α , δ η λ α δ ή π ο υ π α ρ ω θ ε ί τ ο ν α σ θ ε ν ή το υ ν α γ ίν ε ι α ν α λ ύ ω ν το υ σ υ μ π τώ μ α τό ς το υ , δ ε ν π α ­ ρ ο τ ρ ύ ν ε τ α ι α π ό τ η ν ε π ιθ υ μ ία θ ε ρ α π ε ία ς ο ύ τε α π ό τη ν ε π ιθ υ μ ία ν α κ ά ν ε ι τ ο κ α λ ό . Η τ ε λ ε υ τ α ία δ ε ν π ρ ο κ α λ ε ί π α ρ ά έ ν α π ρ ά γ μ α , τη ν α ν τίσ τα σ η το υ α σ θ ε ν ο ύ ς κ α ι τη ν ε π ιμ ο ­ νή το υ σ υ μ π τώ μ α το ς. Ε ίν α ι γ ν ω σ τό ό τι το σ ύ μ π τω μ α ε ίν α ι κ ά τ ι π ο λ ύ α ν θ ε κ τ ικ ό , τ ο ο ­ π ο ίο δ ε ν π α ύ ε ι ν α α ν θ ίσ τ α τ α ι, δ ε ν τ ο μ ε τα τ ο π ίζο υ μ ε έ τσ ι ε ύ κ ο λ α , π α ρ ά μ ό ν ο ε ά ν το υ α ν τ ιπ α ρ α τ ά ξ ο υ μ ε μ ια ά λ λη δύ ν α μ η γ ι α ν α το α ν α κ ρ ο ύ σ ε ι· μ ια δ ύ ν α μ η π ο υ α π ο κ α λ ε ίτ α ι ε π ιθ υ μ ία το υ α ν α λ υ τή . Τ ι ε ίν α ι α υ τή η ε π ιθ υ μ ία το υ ψ υ χ α ν α λ υ τή ; Π ρ ώ τ α α π ’ ό λ α ε ίν α ι μ ια θ έ σ η τ ο υ ψ υ χ α ν α λ υ τή π ο υ α φ ή ν ε ι τ ο α ίτ η μ α θ ε ρ α π ε ία ς σ τη ν ε υ θ ύ ν η το υ α ν α λ υ ό μ ε ν ο υ . Ο ψ υ χ α ν α λ υ τ ή ς δ ε ν α σ χ ο λ ε ίτ α ι, π α ρ ά μ ε το « τί θ έ λ ε ι ν α π ε ι» α υ τό π ο υ ο α ν α λ υ ό μ ε ν ο ς λ έ ε ι. Μ ε τη ν ε π ε ξ ε ρ γ α σ ία κ α ι τη ν π ρ ο ώ θ η σ η α υ το ύ το υ ε ρ ω τή μ α το ς ε π ιτ ρ έ π ε τ α ι η α ν ά δ υ σ η κ ά π ο ιο υ ά λ λ ο υ π ρ ά γ μ α τ ο ς : π ρ ό κ ε ιτ α ι γ ια μ ια α κ ό μ η ερ ώ τη σ η .

---------------------------------------------------------------------------- αφιέρωμα Ε ά ν μ ιλ ά τε σ ε κ ά π ο ιο ν , ο ο π ο ίο ς δ ε ν β ιά ζ ε τ α ι ν α σ α ς κ α τ α λ ά β ε ι, ο ο π ο ίο ς δ ε ν σ α ς π α ρ η γ ο ρ ε ί, ο ο π ο ίο ς δ ε ν θ υ μ ώ ν ε ι ό τα ν τ ο ν π ρ ο κ α λ ε ίτ ε ν α θ υ μ ώ σ ει, θ α α ν α ρ ω τη θ ε ίτε : « μ α τ ι θ έ λ ε ι α υ τό ς ε δ ώ ;» , «τι θ έ λ ε ι α π ό μ έν α ;» . Τ ο ε ρ ώ τ η μ α α υ τό φ έ ρ ν ε ι σ τη ν ε π ιφ ά ­ ν ε ι α τη ν ε π ιθ υ μ ία το υ Ά λ λ ο υ , α υ το ύ π ο υ σ α ς α κ ο ύ ε ι. Δ ε ν ξ έ ρ ε τ ε τ ι θ έ λ ε ι κ α ι είσ τε έ ξ ω φ ρ ε ν ώ ν , γ ια τ ί τ ο ν π λ η ρ ώ ν ε τε γ ι α ν α σ α ς θ ε ρ α π ε ύ σ ε ι κ α ι ε κ ε ίν ο ς έ χ ε ι τ ο θ ρ ά σ ο ς ν α μη σ υ γ κ ιν ε ίτ α ι ό τ α ν τ ο υ λέτ ε ό τι υ π ο φ έ ρ ε τ ε φ ο β ε ρ ά . Ε χ ε ι το θ ρ ά σ ο ς ν α υ π ο ν ο ε ί ό τι ε ίν α ι π ο λ ύ ε ν δ ια φ έ ρ ο ν τ α α υ τ ά π ο υ λ έτε, α λ λ ά ό τ ι δ ε ν τ ο υ κ ιν ε ίτ ε τ ο ν ο ίκ το , χ ρ ε ιά ζ ε τ α ι ν α μ ιλ ή σ ετε π ε ρ ισ σ ό τ ε ρ ο . Ο α σ θ ε ν ή ς σ υ μ π ε ρ α ίν ε ι έ τσ ι ό τι, ε φ ό σ ο ν δ ε ν ξ έ ρ ε ι τ ι θ έ λ ε ι ο Ά λ λ ο ς , δ ε ν μ έ ν ε ι π α ­ ρ ά ν α το υ το ζη τή σ ει. Ο λ ό γ ο ς το υ γ ίν ε τ α ι α ίτ η μ α . Μ ιλ ά ε ι γ ια ν α το υ ζ η τ ά ε ι α δ ιά κ ο π α π ρ ά γ μ α τ α : « α κ ο ύ σ τε μ ε» , κ α τ α λ ά β ε τ έ μ ε» , « π ε ίτ ε μ ο υ α ν α ξ ίζ ο υ ν α υ τ ά π ο υ λ έω » , « σ α ς ε ν δ ια φ έ ρ ο υ ν ;» , « σ α ς α γ γ ίζ ο υ ν ;» , « π ε ίτ ε μ ο υ α υ τό π ο υ δ ε ν ξ έ ρ ω γ ια τ ο ν ε α υ τό μου », « π ε ίτ ε μου α ν μ’ α γ α π ά τ ε » , κ.λπ . Ο τ α ν μ ιλ ά μ ε, ε π ο μ έ ν ω ς , σ ε κ ά π ο ιο ν , μ π α ίν ο υ μ ε σ τη θ έ σ η ν α το ν ρ ω τά μ ε β α σ ικ ά α ν μ α ς α γ α π ά ε ι. Ο ψ υ χ α ν α λ υ τ ή ς θ α α π ο φ ύ γ ε ι β έ β α ια ν α α π α ν τ ή σ ε ι σ ε α υ τό το α ίτη μ α . Θ α π ρ ο ω θ ή σ ε ι α κ ό μ η π ιο π έ ρ α τ ο ε ρ ώ τη μ α , ώ σ τε ο α ν α λ υ ό μ ε ν ο ς π ε ρ ν ώ ν τ α ς α π ό τ ο ε ­ ρ ώ τη μ α , π ο υ α φ ο ρ ά τη ν ε π ιθ υ μ ία τ ο υ Ά λ λ ο υ , ν α μ π ο ρ έ σ ε ι ν α β ρ ε ι τη ν α π ά ν τ η σ η γ ι α το τ ι θ έ λ ε ι ο ίδ ιο ς. Δ ιό τ ι ο α ν α λ υ ό μ ε ν ο ς δ ε ν ξ έ ρ ε ι τ ι θέλ ει· λ έ ε ι ό τι θ έ λ ε ι α υ τό ή ε κ ε ίν ο , ό ­ τ ι ε π ιθ υ μ ε ί τ ο τά δ ε π ρ ά γ μ α κ α ι α ν τ ιλ α μ β ά ν ε τ α ι σ υ γ χ ρ ό ν ω ς ό τι κ ά ν ε ι τ α π ά ν τ α γ ια ν α π η γ α ίν ε ι κ ό ν τ ρ α σ τις ε π ιθ υ μ ίε ς το υ , π α θ α ίν ε ι σ ύ γ χ υ σ η , α μ φ ιβ ά λ λ ε ι, μ έ ν ε ι α ν ικ α ν ο ­ π ο ίη τ ο ς ω ς π ρ ο ς τη ν ε π ιθ υ μ ία τ ο υ , ό χ ι μ ό ν ο τη δ ικ ή το υ α λ λ ά α π ο π ε ιρ ά τ α ι ν α κ α τα σ τ ε ίλ ε ι κ α ι α υ τή τω ν γ ύ ρ ω το υ . Ο α ν α λ υ ό μ ε ν ο ς θ α α ν α ζ η τ ή σ ε ι τ η ν ε π ιθ υ μ ία το υ μ έ σ α α π ό τ ο ε ρ ώ τη μ α το υ τ ί το ν θ έ λ ε ι ο Ά λ λ ο ς. Ο λ ο ι έ χ ο υ μ ε έ τ ο ιμ ε ς ιδ έ ε ς σ χ ε τ ικ ά μ ε το τ ι θ έ λ ε ι ο Ά λ λ ο ς α π ό μ α ς, κ α ­ τ ά β ά θ ο ς δ ε ν τ ο ξ έ ρ ο υ μ ε , χ ρ ε ιά ζ ε τ α ι ν α κ ά ν ο υ μ ε α ν ά λ υ σ η γ ια ν α τ ο μ ά θ ο υ μ ε . Δ ε ν ξ έ ­ ρ ο υ μ ε ό τ ι τη θ έ σ η τη ν ο π ο ία α π ό π ά ν τ α κ α τα λ α μ β ά ν ο υ μ ε , τη ν π ρ ο σ δ ιο ρ ίζ ε ι μ ια α π ά ­ ντη ση . Α π ά ντη σ η π ο υ σ φ υ ρ η λ α τή σ α μ ε , ό τ α ν α ν α ρ ω τ ιό μ α σ τ α ν , τ ί ήθελε εκείνη: η μ η τέ­ ρ α . Ο λ ο ι ε ίμ α σ τε γ ό ν ο ι τ η ς ε π ιθ υ μ ία ς μ ια ς γ υ ν α ίκ α ς , τη ς ε π ιθ υ μ ία ς τω ν γ ο ν έ ω ν , π α ρ ό ­ λ ο π ο υ η ψ υ χ α ν ά λ υ σ η β ά ζ ε ι σ ε π ρ ο ε ξ έ χ ο υ σ α θ έ σ η τη θ ε μ ε λ ιώ δ η σ η μ α σ ία τη ς ε π ιθ υ ­ μ ία ς τ η ς μ η τέ ρ α ς , ε π ιθ υ μ ία π α ν ίσ χ υ ρ η τό σ ο ω ς π ρ ο ς τ ις θ ε τ ικ έ ς ό σ ο κ α ι ω ς π ρ ο ς τις α ρ ν η τ ικ έ ς ε π ιπ τ ώ σ ε ις τη ς. Π ρ ο σ δ ιο ρ ίζ ε ι σ χ ε δ ό ν το π ε π ρ ω μ έ ν ο το υ κ α θ έ ν α . Η ε π ιθ υ μ ία α υ τή β ρ ίσ κ ε ι μ ια α π ά ν τ η σ η ε κ μ έ ρ ο υ ς το υ υ π ο κ ε ιμ έ ν ο υ : τ η φ α ν τ α σ ίω ­ ση. Π ρ ό κ ε ιτ α ι γ ια τ ο ν κ α θ ιε ρ ω μ έ ν ο φ α ν τ α σ ια κ ό τρ ό π ο α π ά ν τ η σ η ς σ τη ν ε π ιθ υ μ ία το υ Ά λ λ ο υ , κ α θ ώ ς ε π ίσ η ς κ α ι τη ς α π ό λ α υ σ η ς π ο υ σ υ ν ε π ά γ ε τ α ι. ό ρ ο ς α π ό λ α υ σ η δ ε ν σ η μ α ίν ε ι σ τη ν ψ υ χ α ν ά λ υ σ η σ εξ ο υ α λ ικ ή α π ό λ α υ σ η , α λ λ ά α ­ π ό λ α υ σ η π ο υ τ ο π ο θ ε τ ε ίτ α ι π έ ρ α ν τη ς α ρ χ ή ς τ η ς ευχ α ρ ίσ τη σ η ς . Η α ρ χ ή τη ς ε υ ­ χ α ρ ίσ τη σ η ς ε ίν α ι α ρ χ ή τη ς ο μ ο ιο σ τα σ ία ς , α ν α ζη τά μ ε δ η λ α δ ή τ ο κ α λ ό μ έ σ α σ τη ν ευχ α ρ ίσ τη σ η . Η α π ό λ α υ σ η ε ίν α ι ό ,τι έ χ ε ι ν α κ ά ν ε ι μ ε τη ν υ π ε ρ β ο λ ή , μ ε το π έ ­ ρ α ν τη ς ε υ χ α ρ ίσ τη σ η ς , ε ίν α ι ε κ ε ί π ο υ υ π ο φ έ ρ ο υ μ ε . Π α ρ ’ ό λ α α υ τ ά π α ρ α τ η ρ ε ίτ α ι σ α ν μ ια α ν α ζή τη σ η , έ ν α ς α υ το μ α τισ μ ό ς ε π α ν ά λ η ψ η ς α υ τή ς τη ς α π ό λ α υ σ η ς, α π ό τη ν ο π ο ία τ ο υ π ο κ ε ίμ ε ν ο δ ύ σ κ ο λ α α π α λ λ ά σ σ ε τα ι. Η α π ό λ α υ σ η α υ τή ε ίν α ι σ υ ν ή θ ω ς π α ρ α γ ν ω ρ ισ μ έ ν η α π ό τ ο υ π ο κ ε ίμ ε ν ο κ α ι π ρ ο σ δ ιο ρ ίζ ε ι τ ο σ ύ μ π τω μ ά το υ . Σ α ς π α ρ α θ έ τ ω έ ν α σ ύ ν το μ ο κ λ ιν ικ ό π α ρ ά δ ε ιγ μ α . Σ υ ν ά ν τ η σ α κ ά π ο ιο ν , ο ο π ο ίο ς ή ρ θ ε ν α μ ε δ ε ι γ ια ν α μο υ μ ιλ ή σ ει γ ια έ ν α σύμ π τω μ α , π ο υ το ν έ κ α ν ε ν α υ π ο φ έ ρ ε ι π ο λ ύ κ α ι π ο υ ή τα ν έ ν α ε ίδ ο ς κ α τά θ λ ιψ η ς , π α ρ α λ υ τικ ή ς α ­ ν α σ τ ο λ ή ς τη ς θέλ η σ η ς. Ε π ρ ό κ ε ιτ ο γ ια έ ν α υ π ο κ ε ίμ ε ν ο τ ο ο π ο ίο σ ε κ ά π ο ιε ς π ε ρ ιό δ ο υ ς τη ς ζω ή ς το υ α κ ινη τ ο π ο ιο ύ ν τα ν , μη δ υ ν ά μ ε ν ο ν α α ν τ ιμ ε τ ω π ίσ ε ι τη ν π α ρ α μ ικ ρ ή υ π ο ­ χ ρ έ ω σ η τη ς κ α θ η μ ε ρ ιν ό τη τα ς . Υ π έ φ ε ρ ε φ ο β ε ρ ά κ α ι κ α τη γ ο ρ ο ύ σ ε π ο λ ύ τ ο ν ε α υ τό το υ . Ε ίχ ε μ ια σ υ ν ε ίδ η σ η σ κλ η ρή κ α ι α π ά ν θ ρ ω π η , π ο υ δ ε ν τ ο ν ά φ η ν ε ή σ υ χ ο . Γ ια π ο ιο λ ό γ ο κ α τ η γ ο ρ ο ύ σ ε τ ό σ ο π ο λ ύ τ ο ν ε α υ τ ό το υ , ε φ ό σ ο ν ή τα ν τό σ ο π α ρ α δ ε ιγ ­ μ α τικ ό ς; Π ρ α δ ε ιγ μ α τ ικ ό ς π α τ έ ρ α ς , σ ύ ζυ γ ο ς, ε π α γ γ ε λ μ α τ ία ς · α δ ύ ν α τ ο ν ν α β ρ ε θ ε ί ά λ ­ λ ο ς μ ε π ε ρ ισ σ ό τ ε ρ η α φ ο σ ίω σ η α π ό κ ε ίν ο ν . Σ α ν γ ια τ ρ ό ς , ό π ω ς δ ε ν β ρ ίσ κ ο υ μ ε π ι α στις

ΰ

53

54 αφιέρωμα --------------------------------------------------------------- --------μ έ ρ ε ς μ α ς, ε ίχ ε α φ ιε ρ ώ σ ε ι τη ζω ή το υ σ τη ν υ π η ρ ε σ ία τω ν ά λ λ ω ν. Θ ε ρ ά π ε υ ε μ ικ ρ ά π α ιδ ιά π ο υ υ π έ φ ε ρ α ν α π ό α ν ία τ ε ς α σ θ έ ν ε ιε ς . Π ε ρ ν ο ύ σ ε μ έ ρ ε ς κ α ι ν ύ χ τ ε ς ο λ ό κ λ η ρ ες σ το χ ώ ρ ο τη ς δ ο υ λ ε ιά ς το υ . Κ α τά τη δ ιά ρ κ ε ια τη ς α ν ά λ υ σ η ς α ρ χ ίζ ε ι ν α μ ιλ ά ε ι γ ια τη ζω ή το υ . Δ ε ν θ α σ α ς διη γ η θ ώ όλ η τη ν ισ το ρ ία α λ λ ά έ ν α σ η μ ε ίο τη ς. Μ ια μ έ ρ α τ ο ε ν λ ό γ ω υ π ο κ ε ίμ ε ν ο α ν τιλ α μ ­ β ά ν ε τ α ι κ ά τι σ ε σ χέ σ η μ ε τη μ η τέ ρ α το υ , η ο π ο ία ή τα ν ε π ίσ η ς μ ια π α ρ α δ ε ιγ μ α τ ικ ή κ α ι υ π ε ρ β ο λ ικ ά φ ιλ ά ν θ ρ ω π η γ υ ν α ίκ α , ε ξ α ιτ ία ς μ ια ς φ ρ ά σ η ς τη ς. Ξ α ν α θ υ μ ά τ α ι τη φ ρ ά σ η α υ τή , η ο π ο ία μ έ σ α σ τη ν α ν ά λ υ σ ή το υ α ν α δ ύ ε τ α ι σ υ ν ο δ ε υ μ έ ν η με μ ια χ ε ιρ ο ν ο μ ία . Η φ ρ ά σ η κ α ι η χ ε ιρ ο ν ο μ ία , λ ο ιπ ό ν , α υ τή τ ο ν κ ά ν ο υ ν ν α δ ια π ισ τ ώ σ ε ι ό τι η ε π α φ ή τη ς μ η τέ ρ α ς με το υ ς ά λ λ ο υ ς στη δ υ σ τ υ χ ία το υ ς ή τα ν π η γ ή ε υ χ α ρ ίσ τη σ η ς γ ι α κ είν η . Α ν τιλ α μ β ά ν ε τα ι ό τι γ ι ’ α υ τή τ η γ υ ν α ίκ α η δ υ σ τ υ χ ία τ ω ν ά λ λ ω ν ή τα ν η ε υ τ υ χ ία τη ς κ α ι ό τι το ιδ α ν ικ ό φ ιλ α ν θ ρ ω π ία ς ε π ικ ά λ υ π τε α υ τή τη ν α π ό λ α υ σ η . Η α ν α κ ά λ υ ψ η α υ τή ς τη ς ε π ιθ υ μ ία ς τη ς μ η τέ ρ α ς θ α έ χ ε ι ε π ιπ τ ώ σ ε ις π ά ν ω το υ . Τ ο ν π ι ά ν ε ι τρ ό μ ο ς , έ ρ χ ε τ α ι α ν τ ι­ μ έ τω π ο ς μ έ σ α σ τη ν α ν ά λ υ σ ή το υ με α υ τό τ ο ο π ο ίο δ ε ν ή θ ε λ ε ν α ξ έ ρ ε ι. Α υ τό π ο υ ή τα ν κ ρ υ μ μ έ ν ο π ίσ ω α π ό το ιδ α νικ ό . Π ε ρ ί τ ίν ο ς π ρ ό κ ε ιτ α ι; Ο τ α ν τ α μ ικ ρ ά π α ιδ ιά , π ο υ π ά σ χ ο υ ν α π ό α ν ία τ ε ς α σ θ έ ν ε ιε ς , ε ίν α ι π ο λ ύ β α ρ ιά ά ρ ­ ρ ω σ τα , σ ε σ η μ ε ίο π ο υ τίπ ο τε ν α μ η ν ε ίν α ι δ υ ν α τό ν ν α τ α ε π α ν α φ έ ρ ε ι σ τη ν υ γ ε ία , ό τα ν λ ο ιπ ό ν η κ α τά σ τ α σ η γ ίν ε τ α ι μη α ν α τρ έ ψ ιμ η , τ η ς δ ίν ε τ α ι έ ν α τέ λ ο ς: α υ τό έ κ α ν ε ο γ ι α ­ τ ρ ό ς μ α ς. Α ν α κ ά λ υ ψ ε με τρ ό μ ο ό τι δ ε ν π ε ρ ίμ ε ν ε π α ρ ά α υ τή τη σ τιγμ ή . Π ε ρ ίμ ε ν ε αυ τή τη σ τιγμ ή τη ς θ α ν α τ η φ ό ρ α ς έ νε σ η ς , η ε κ τέ λ ε σ η τη ς ο π ο ία ς τ ο υ έ δ ιν ε μ εγ ά λ η ε υ χ α ρ ί­ σ τηση. Η α ν α κ ά λ υ ψ η τ η ς α π ό λ α υ σ η ς α υ τή ς, τη ν ο π ο ία κ α ι ο ίδ ιο ς α γ ν ο ο ύ σ ε , το ν έ φ ε ­ ρ ε σ ε α π ό λ υ τη α π ο σ ύ νθ ε σ η · κ α τά λ α β ε γ ια τ ί κ α τ ά π ε ρ ιό δ ο υ ς κ ά τι τ ο ν α κ ινη τ ο π ο ισ ύ σ ε, α ισ θ α ν ό τ α ν τ ό σ ο έ νο χ α . Τ ώ ρ α μ ό ν ο μ π ο ρ ε ί ν α π ε ι ό τι θ α ε ξ α σ κ ή σ ε ι τη ν ε ιδ ικ ό τη τά το υ κ α τ ά τ ρ ό π ο ν έντιμ ο , δ ιό τ ι τη ς α π έ σ π α σ ε τη ν α π ό λ α υ σ η π ο υ κ ρ α τ ο ύ σ ε α π ό τη μ η τέ ρ α το υ κ α ι π ο υ κ η λ ίδ ω ν ε τη ν η θ ικ ή το υ . Τ ώ ρ α t o υ π ο κ ε ίμ ε ν ο , ό χ ι μ ό ν ο α π ε λ ε υ θ ε ρ ώ ν ε τ α ι α π ό το β ά ρ ο ς α υ τή ς τη ς ε ν ο χ ή ς α λ λ ά το υ ε ίν α ι δ υ ν α τό ν ν α ε ρ γ α σ θ ε ί δ ια φ ο ρ ε τ ικ ά . Δ ε ν ε ίν α ι π λ έ ο ν το ίδ ιο υ π ο κ ε ίμ ε ν ο , ε π ε ιδ ή δ ε ν έ χ ε ι τη ν ίδ ια σ χέ σ η με τη ν α π ό λ α υ σ η . Α π ό α υ τό το τό σ ο φ ο β ε ρ ό α λ λ ά κ α ι δ ιδ α κ τικ ό π α ρ ά δ ε ιγ μ α δ ια π ισ τώ ν ο υ μ ε μ έ χ ρ ι π ο ι­ ου σ η μ είου η ψ υ χα νά λυ σ η α ντιδ ια σ τέλ λ ε τα ι ρ ιζ ικ ά τη ς ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ία ς . Ε κ ε ί ό π ο υ η •ψυ­ χ ο θ ε ρ α π ε ία σ το χ εύ ε ι στην επίλ υ ση το υ σ υμ π τώ μ α το ς με τίμ η μ α τη συμ φ ιλ ίω ση το υ υ π ο ­ κ ε ιμ έν ο υ με τη φ α ντα σ ίω σ ή το υ κ α ι τη ν α π ό λ α υ σ η τη ς φ α ν τα σ ίω σ η ς, η ψ υ χα νά λ υ σ η σ το­ χ ε ύ ε ι στην επίλ υ ση το υ σ υμ π τώ μ α το ς με τη ν υ π έ ρ β α σ η τη ς φ α ν τα σ ίω σ η ς, κ α θ ώ ς επίσ η ς κ α ι με τη ν α π ο δ έ σ μ ευ σ η τη ς α π ό λ α υ σ η ς, πο υ σ υ νισ τά το ν π υ ρ ή ν α το υ συμ π τώ μ α το ς... Μ ετά φ ρα σ η : Ε λ έν η Ζ η σ ο π ο ύ λ ο υ - Τ σ α κ υ ρ ά κ η

0 Κ ύ κ λ ο ς τ η ς Α θ ή ν α ς τ η ς Ε υ ρ ω π α ϊκ ή ς Σ χ ο λ ή ς Ψ υ χ α ν ά λ υ σ η ς κ α ι τ ο Γ α λ λ ικ ό Ιν σ τ ιτο ύ τ ο Α θ η ν ώ ν , ο ρ γ α ν ώ ν ο υ ν τ ο Σ ά β β α τ ο 5 Ν ο ε μ β ρ ίο υ 1 9 9 4 κα ι ώ ρ α 9 π .μ ., η μ ε ρ ίδ α μ ε θ έ μ α :

Ο Ζακ Λακάν και η ψυχαναλυτική κλινική Η η μ ε ρ ίδ α π ε ρ ιλ α μ β ά ν ε ι τ ρ ε ι ς ά ξ ο ν ε ς .

1. Ο ι π ε ρ ιπ έ τ ε ιε ς τ ω ν α ρ χ ώ ν τ η ς α ν α λ υ τ ικ ή ς ε μ π ε ιρ ία ς 2. Τ ο σ η μ α ίν ο ν τ η ς μ ε τ α β ίβ α σ η ς σ τ η ν ψ υ χ α ν ά λ υ σ η 3 . Δ υ σ κ ο λ ίε ς κ α ι κ ρ ίσ ιμ ε ς σ τ ιγ μ έ ς σ τ η ν κλ ινικ ή π ρ α κ τ ικ ή . Τ ό π ο ς δ ιεξ α γω γή ς: A uditorium , Γαλλικό Ινστιτούτο, Σίνα 3 1 , Α θήνα Πληροφορίες: Γαλλικό Ινστιτούτο Κύκλος της Αθήνας της Ευρωπαϊκής Σχολής Ψυχανάλυσης, Χερσώνος 5, Τηλ.: 36.27.751

αφιέρωμα 55

Μαρκ Στράους

“Δεν υπάρχει χαμένη συνεδρία” α εξετάσω τη σχέσημετηνψυ­ χανάλυση ξεκι­ νώντας από τις ενδείξεις που μαςδίνειοLacan γιατοτι συμβαί­ νει στοτέλος της σχέ­ σης της μεταβίβασης, δηλ. τηνπτώσητηςφα­ ντασίωσηςκαι τηνυπο­ κειμενικήκαθαίρεση. Ε­ άντοζήτημαγιαμένα δεν είναι να κάνωμια κλινικήτωνμορφώναυ­ τής της υποκειμενικής καθαίρεσης- κάτιπουγίνεταισταπλαίσιατωνκαρτέλτουπεράσματος-, τουλάχιστονμπορώνα προσπαθήσωναπροσδιορίσωσετιαντιστοιχείαυτήηπερίεργηέκφραση, γιατίσεπρώτοάκου­ σμαδενπρομηνύειτίποτατο καλό. ΣαςυπενθυμίζωτιλέειοLacanστην«Πρότασητης9ηςΟκτω­ βρίου1967», όπουτηναναφέρειωςικανήναπροκαλέσειτρόμο, οργή, πανικό, ενπάσηπεριπτώσεινααποτελέσειπρόσχημασεμιααμφισβήτησηεπίτηςαρχής.

υ τό μ α ς κ α λ ε ί σ ε σ ύ ν εσ η ο π ω σ δ ή π ο τε , σ τη ν τό σ ο α γ α π η τή σ ύ ν εσ η σ το ν B a lta s a r G ra c ia n , το ά γ ιο α υ τό π ρ ό τ υ π ο το υ L a c a n , σ το ν ο π ο ίο θ α ε π α ν έ λ θ ω . Α λ λ ά χ ω ρ ίς ν α σ υ γ χ έ ο υ μ ε α ν α ­ στολή κ α ι σ ύ ν εσ η , α ς θ υ μ η θ ο ύ μ ε τ ι λ έ ε ι ο L a c a n σ τη ν « ε ισ α γω γή γ ια τη ν α γ γ λ ικ ή έ κ δ ο ­ ση το υ 11συ Σ ε μ ιν α ρ ίο υ » , ό π ο υ μ ιλ ά γ ια τη ν ι­ κ α νο π ο ίη σ η π ο υ σ η μ α δ ε ύ ε ι τ ο τ έ λ ο ς τ η ς α ν ά λ υ σ η ς, λ έ γ ο ν τ α ς α κ ό μ η ό τι τ ο ν α δ ώ σ ε ις α υ τή ν τη ν ικ α ν ο ­ π ο ίη σ η ε ίν α ι το ε π ε ίγ ο ν ε κ ε ίν ο γ ια τ ο ο π ο ίο π ρ ο ε ­ δ ρ ε ύ ε ι η α ν ά λ υ σ η . Η ικ α νο π ο ίη σ η μ έσ ω τ η ς κ α θ α ί­ ρ ε σ η ς: ν α έ ν α π α ρ ά δ ο ξ ο π ο υ δ ε ν σ τ ε ρ ε ίτ α ι ά λ α το ς ώ σ τε ν α ν ο σ τιμ ίσ ει το ε ρ ώ τη μ ά μ α ς.

Ε ά ν η α ν α λ υ τικ ή π ρ α κ τικ ή π α ίζ ε ι μ ’ έ ν α π ρ α γ μ α ­ τ ικ ό π ο υ ε ίν α ι α υ τό α κ ρ ιβ ώ ς γ ια τ ο ο π ο ίο σ το ιχ η μ α ­ τ ίζ ο υ μ ε ν α ε ιπ ω θ ε ί, έ τσ ι ό π ω ς ε κ φ ρ ά ζ ε τ α ι ο L a c a n σ το « . .. Ή χ ε ιρ ό τ ε ρ α » , κ α ι ε ά ν , έ τσ ι ό π ω ς το λ έ ε ι δ ια φ ο ρ ε τ ικ ά μ έ σ α σ το ίδ ιο κ ε ίμ εν ο , ο Φ ρ ό υ ν τ δ η μ ι­ ο ύ ρ γ η σ ε έ ν α σ ύσ τη μ α , δηλ. το ν α ν α λ υ τικ ό λ ό γο , το π ρ α γ μ α τ ικ ό το υ ο π ο ίο υ α γ γ ίζ ε ι το π ρ α γ μ α τ ικ ό , τ ι δ ύ ν α τ α ι λ ο ιπ ό ν μ έ σ α σ το σ ύ σ τη μ α α υ τό τ η ς π ρ α κ τ ι­ κ ή ς μ α ς ν α θ έ σ ε ι ε ντ ό ς π α ιχ ν ιδ ιο ύ , σ ε π ρ ά ξ η , ν α α ν α π α ρ α σ τ ή σ ε ι α υ τή ν τη ν κ α θ α ίρ ε σ η ; Η π ρ ο τ ε ιν ό μ ε ν η α π ά ν τ η σ η : μ ή π ω ς ε ίν α ι τ ο ν τιβ ά ν ι ω ς σ η μ ε ίο π α ρ α δ ε ιγ μ α τ ικ ό , ω ς έ μ β λ η μ α τσυ επ α γ γ έ λ μ α τ ό ς μ α ς, α υ τό π ο υ μ έ σ α σ το π ρ α γ μ α τ ικ ό

•Παρουσίαση από τον Μαρκ Στράους, Αναλυτή της Σχολής (Α. Σ), στο>στρογγυλό τραπέζι των Αναλυτών της Σχολής, στις 6 Φεβρουαρίσυ 1993, στη Σχολή του Φροϋδικού Αιτίου.

56 αφιέρωμα -------------------------------το υ σ υ σ τή μ α το ς α γ γ ίζ ε ι τ ο π ρ α γ μ α τ ικ ό ; Ο χ ι. Ο α ν α ­ λ υ τικ ό ς λ ό γ ο ς δ ε ν ε ίν α ι φ ε τιχ ισ τικ ό ς, η ο μ ιλ ία δ υ ν α ­ τ ο ί ν α α ρ θ ρ ω θ ε ί ό π ο ια κ α ι ν α ε ίν α ι η θ έ σ η , κ α ι ο Φ ρ ό υ ν τ α κ ό μ η δ ιε υ κ ρ ίν η σ ε π ω ς ή τα ν κ ά τ ι π ο υ τ α ί­ ρ ια ζ ε σ το ν ίδ ιο , γ ια λ ό γ ο υ ς α ρ κ ε τ ά π ρ ο σ ω π ικ ο ύ ς , α ­ κ όμ η κ ι α ν το υ ς μ ο ιρ α ζό μ α σ τε . Τ ό τε μ ή π ω ς θ α ή τα ν η ο μ ιλ ία , ε φ ό σ ο ν κ α ι ε μ ε ίς ο ι ίδ ιο ι ε π ’ ε υ κ α ιρ ία , χ ρ η σ ιμ ο π ο ιο ύ μ ε τ η ν έ κ φ ρ α σ η σ ύ σ τη μ α ο μ ιλ ία ς γ ια ν α μ ιλ ή σ ουμ ε γ ια τ η ν ψ υ χ α ν α λ υ τικ ή δ ια δ ικ α σ ία ; Ε ί­ ν α ι κα λ ύ τε ρ ο , α λ λ ά η ψ υ χ α ν α λ υ τικ ή δ ια δ ικ α σ ία δ ε ν ε ίν α ι το μ ό ν ο σ ύ σ τη μ α ο μ ιλ ία ς π ο υ υ π ά ρ χ ε ι κ α ι α π ό μ ια ά π ο ψ η κ α ι ο ι τ έ σ σ ε ρ ις λ ό γ ο ι π ο υ υ π έ δ ε ιξ ε ο L a c a n , ε ίν α ι σ υ σ τή μ α τα ο μ ιλ ία ς . Η π ρ ο τ ε ιν ό μ ε ν η α ­ π ά ντη σ η ε ίν α ι ό τ ι τ ο π ρ α γ μ α τ ικ ό τ ο υ δ ικ ο ύ μ α ς σ υ ­ σ τή μ α το ς σ χ ε τ ίζ ε τ α ι μ ε το δ ε ύ τ ε ρ ο θ ε μ ε λ ιώ δ η κ α ν ό ­ ν α π ο υ ε π ιβ ά λ λ ε τ α ι σ το ν α σ θ ε ν ή . Ε ίν α ι π ρ ο φ α ν ώ ς έ ν α ς α π ό το υ ς π λ έ ο ν ά δ ικ ο υ ς κ α ι α κ α τα ν ό η το υ ς κ α ­ ν ό ν ε ς π ο υ έ χ ε ι ε π ιν ο ή σ ε ι το α ν θ ρ ώ π ιν ο π ν ε ύ μ α , κ α ι ο ο π ο ίο ς δ ε ν σ υ ν α ν τ ά τ α ι σ ε κ α ν έ ν α ν ά λ λ ο λ ό γο : η υ ­ π ο χ ρ έ ω σ η τ η ς π λ η ρ ω μ ή ς τ ω ν χ α μ έ ν ω ν σ υ ν ε δ ρ ιώ ν . Τ ο χ ρ ή μ α σ τη ν ψ υ χ α ν ά λ υ σ η , ά λ λ ο m o tu s - σ ιω ­ π η λ ό σ η μ ε ίο - τ ω ν ψ υ χ α ν α λ υ τώ ν , ό χ ι β έ β α ια κ α ι τω ν α σ θ ε ν ώ ν ή το υ κ ο ιν ο ύ , γ ια τ ί τό τε ν α α ν α φ ε ρ θ ο ύ μ ε σ ’ α υ τό σ υ γ κ ε κ ρ ιμ έ ν α ; Κ α τ’ α ρ χ ά ς δ ιό τ ι τη ν ε μ π ο ρ ι­ κή α υ τή σ υ ν α λ λ α γ ή τη ν ε π ικ α λ ε ίτ α ι ο L a c a n σ ’ έ ν α σ η μ ε ίο τη ς « Π ρ ό τα σ η ς» π ο υ μ α ς α π α σ χ ο λ ε ί ε δ ώ σ ή ­ μ ε ρ α . Α κ ρ ιβ ώ ς ό τα ν λ έ ε ι τ ι σ υ μ β α ίν ε ι σ το τ έ λ ο ς τη ς σ χ έ σ η ς τη ς μ ε τα β ίβ α σ η ς - έ ν α ς ό ρ ο ς π ο υ έ χ ε ι κ α ι α υ τό ς ε π ίσ η ς ο ικ ο νο μ ικ ή χ ρ ή σ η , μ ε τη ν έ ν ν ο ια τη ς μ ε τα β ίβ α σ η ς κ ε φ α λ α ίω ν - ό τι ο ψ υ χ α ν α λ ύ ω ν α π ό τη σ τιγμ ή π ο υ η ε π ιθ υ μ ία , η ο π ο ία τ ο ν υ π ο σ τή ρ ιζ ε μ έ σ α σ ’ α υ τό το έ ρ γ ο δ ια λ υ θ ε ί, ο ψ υ χ α ν α λ ύ ω ν δ ε ν έ χ ε ι π λ έ ο ν δ ιά θ ε σ η ν α ά ρ ε ι τη δ υ ν α τό τη τα τ η ς π ρ ο ε π ιλ ο ­ γ ή ς , τ η ς π ρ ο ε π ιλ ο γ ή ς α υ το ύ το υ έ ρ γ ο υ , δη λ . το υ π ό ­ λ ο ιπ ο ν τ ο ο π ο ίο μ ε τ ο ν α π ρ ο σ δ ιο ρ ίζ ε ι τη δ ια ίρ ε σ ή το υ , το ν κ ά ν ε ι ν α ε κ π ίπ τ ε ι α π ό τη φ α ν τα σ ίω σ ή το υ κ α ι τ ο ν κ α θ α ιρ ε ί ω ς υ π ο κ ε ίμ ε ν ο . ία δυ ν α τό τη τα π ρ ο ε π ιλ ο γ ή ς ε ίν α ι μ ια εκ λ ο ­ γ ή , κ α ι σ ύ μ φ ω να με το λ εξ ικ ό D allo z, μ ία μ ο­ ν ο μ ε ρ ή ς υ π ό σ χε σ η πώ λη σ η ς, η ο π ο ία δ ε ­ σ μ ε ύ ε ι κ ά π ο ιο π ρ ό σ ω π ο ν α π ο υ λ ή σ ε ι έ ν α π ρ ά γμ α σε ένα άλλο π ρόσ ω π ο π ου δ έχετα ι τη ν υ π ό σ χε σ η δ ίχ ω ς τη δέσ μ ευ σ η ν α α γ ο ρ ά ­ σ ε ι α μ έ σ ω ς ή ν α ά ρ ε ι το δ ικ α ίω μ α π ρ ο ε π ιλ ο ­ γ ή ς. Α ίρ ω τη δ υ ν α τό τη τα τη ς π ρ ο ε π ιλ ο γ ή ς π ά ε ι, λ ο ι­ π ό ν , ν α π ε ι, ό τι δ έ χ ο μ α ι το σ υμ β ό λ α ιο , δ έ χ ο μ α ι ν α π ρ ο β ώ σ ε α γ ο ρ ά . Ε κ ε ίν ο ς ο ο π ο ίο ς δ έ χ ε τ α ι μ ια π ρ ο ­ ε π ιλ ο γ ή κ α ι μ π ο ρ ε ί ν α μην τη ν ά ρ ε ι ε ίν α ι ο π ε λ ά τη ς, α λ λ ά ε κ ε ίν ο ς π ο υ κ ά ν ε ι τη ν υ π ό σ χε σ η κ α ι δ ε ν μ π ο ρ ε ί ν α τη ν ά ρ ε ι, ε ίν α ι ο πω λη τή ς. Η έ κ φ ρ α σ η το υ L a c a n ε ίν α ι, λ ο ιπ ό ν , α ρ κ ε τ ά π ε ρ ίε ρ γ η , δ ιό τι ο π ε λ ά τη ς , α ς το ν ο ν ο μ ά σ ο υ μ ε ό μ ω ς ο ψ υ χ α ν α λ ύ ω ν , π λ η ρ ώ ν ε ι γ ια

μ ια π ρ ο ε π ιλ ο γ ή τη ν ο π ο ία σ το τέ λ ο ς θ α ε γ κ α τ α λ ε ί­ ψ ε ι, ίσ ω ς α κ ό μ η κ α ι ν α τη ν π ε ρ ιφ ρ ο ν ή σ ε ι: « δ ε ν έ χ ε ι π λ έ ο ν δ ιά θ ε σ η » , ε ίν α ι σ τ’ α λ ή θ ε ια η κ α τ ’ ε ξ ο χ ή ν α ν ο ­ ρ ε ξ ία , γ ια ν α μη μιλ ή σ ο υμ ε γ ια ψ υ χ ρ ό τη τα , δ ε ν το υ κ ά ν ε ι ο ύ τε κ ρ ύ ο ο ύ τε ζέσ τη . Σ χ ε τ ικ ά δ ε με το ν πω λη τή, τ ι α σ τ ε ία υ π ό σ χε σ η , η πώ λη σ η α υ το ύ το υ π ρ ά γ μ α ­ το ς σε μ ια τιμ ή π ο υ π α ρ α μ έ ν ε ι α π ρ ο σ δ ιό ρ ισ τη . Ο π ό ­ τε μ π ο ρ ο ύ μ ε ν α π ο ύ μ ε : « Π έ τυ χα τε λ ικ ά α υ τό π ο υ σ το ν σ υνή θη ε μ π ο ρ ικ ό χ ώ ρ ο , ό λ ο ι θ α ή θ ε λ α ν ν α μ π ο ­ ρ ο ύ ν ν α π ρ α γ μ α τ ο π ο ιο ύ ν τό σ ο ά ν ε τα : δ η μ ιο ύ ρ γ η σ α ζήτη ση με τη ν π ρ ο σ φ ο ρ ά μου», π ρ ά γ μ α π ο υ μ π ο ρ ε ί ν α κ ά ν ε ι κ α ι το ν π λ έ ο ν ικ α ν ό πω λη τή ν α ζη λ έ ψ ε ι. Τ ι ό μ ω ς α ιτ ιο λ ο γ ε ί α υ τό ν το ν κ α ν ό ν α υ π ο χ ρ έ ω ­ σ η ς π λ η ρ ω μ ή ς τω ν χ α μ έ ν ω ν σ υ ν ε δ ρ ιώ ν ; Ο τ ι ο ι α ­ σ θ ε ν ε ίς θ έ το υ ν σ το ν ε α υ τό το υ ς τ ο ύ το το ε ρ ώ τη μ α , δ ε ν μ α ς α π α λ λ ά σ σ ε ι α π ό τη ν π λ ε υ ρ ά μ α ς ν α α π α ν τ ή ­ σ ο υ μ ε, ε λ λ ε ίψ ε ι μ ια ς α π ά ν τ η σ η ς π ρ ο ς α υ το ύ ς. α μ π ο ρ ο ύ σ α μ ε ν α ε π ικ α λ εσ το ύ μ ε μ ια α ιτ ιο ­ λ ό γη σ η α ρ ιθ μ η τ ικ ά λ ο γικ ή μ έ σ α σ ’ έ ν α π λ α ί­ σ ιο π α ρ ο χ ή ς υ π η ρ ε σ ιώ ν . Ε ν α σ υ γ κ ε κ ρ ιμ έ ν ο τ μ ή μ α τ ο υ χ ρ ό ν ο υ το υ ψ υ χ α ν α λ υ τή κ ρ α τ ε ίτ α ι γ ι α έ ν α υ π ο κ ε ίμ ε ν ο π ο υ π λ η ρ ώ ν ε ι ν ό μ ιμ α το χ ρ ό ν ο α υ τό π ο υ το υ έ χ ε ι κ ρ α τ η θ ε ί. Ε ξά λ λ ο υ έ τσ ι π α ρ ο υ σ ία σ ε τ α π ρ ά γ μ α τ α α π ό τη ν α ρ χ ή α κ ό μ η , ο Φ ρ ό υ ν τ. Α λ λ ά π ώ ς λ ο ιπ ό ν ν α εξη γ ή σ ο υ μ ε τ ο γ ια τ ί ν α ο φ ε ίλ ε τ ε ν α π λ η ρ ώ σ ε τε ε ά ν α κ υ ρ ώ σ α τε τη σ υ ν ε δ ρ ία α ρ κ ε τ ά π ρ ιν ή ε ά ν σ π ά σ α τε το π ό δ ι σ α ς σ το σ κι, ή ε ά ν β ρ ίσ κ ε σ τε σ το ν ο σ ο κ ο μ ε ίο γ ια τη σ ο ­ β α ρ ό τε ρ η α ιτ ία σ το ν κό σ μ ο ; Ο σ ο ν α φ ο ρ ά το υ ς λ ό γο υ ς , ο ι ο π ο ίο ι έ χ ο υ ν π ρ ο σ ­ δ ιο ρ ίσ ε ι ισ το ρ ικ ά τη ν π ρ α γμ α τικ ό τ η τα , ο ι μ ο ρ φ έ ς α υ τ έ ς το υ λ ό γο υ το υ κ υ ρ ίο υ , π ο υ ε ίν α ι ο δ ικ α σ τικ ό ς κ α ι ο θ ε ο λ ο γ ικ ό ς λ ό γο ς , ο κ α ν ό ν α ς α υ τό ς δ ε ν α π ο τ ε ­ λ ε ί π α ρ ά σ κ ά ν δ α λ ο . Ν α χ ά σ ω μ ία σ υ ν ε δ ρ ία λ ό γ ω α ν ω τ έ ρ α ς β ία ς , θ α ή τα ν λ ο ιπ ό ν έ γ κ λ η μ α π ο υ χ ρ ε ιά ζ ε ­ τ α ι τιμ ω ρ ία , ή μ ή π ω ς α μ ά ρ τ η μ α π ο υ α ξ ίζ ε ι μ ε τά ν ο ια ; Έ τ σ ι, γ ι α το ν δ ικ α σ τ ικ ό κ α τ ’ α ρ χ ά ς , ο κ α ν ό ν α ς τ ο ύ το ς ε ίν α ι σ τ’ α λ ή θ ε ια το α ν τ ι-ά ρ θ ρ ο 6 4 1! Τ ο ά ρ ­ θ ρ ο 6 4 ε ίν α ι α υ τό π ο υ δ η λ ώ ν ε ι τη μη ευ θ ύ ν η ε ν ό ς π ρ ο σ ώ π ο υ γ ια κ ά τ ι π ο υ έ π ρ α ξ ε σ ε κ α τά σ τ α σ η π α ­ ρ α φ ρ ο σ ύ ν η ς, δη λ . ε ν ά ν τ ια στη θ έλ η σ ή το υ . Γ ια το ν •ψυχα ναλυτή, α ν τ ίθ ε τ α , ό π ω ς τ ο λ έ ε ι ο L a c a n , κ ά θ ε λ ό γ ο ς ε ίν α ι α ν ε ύ θ υ ν ο ς έ ν α ν τ ι το υ ν ό μ ο υ εκ τό ς το υ λ ό γο υ το υ ψ υ χ α ν α λ υ τή , α λ λ ά π α ρ ’ ό λ α α υ τ ά το υ π ο ­ κ ε ίμ ε ν ο ο φ ε ίλ ε ι ν α π λ η ρ ώ ν ε ι, ό χ ι μ ό ν ο γ ια ό ,τι δ ια π ρ ά τ τ ε ι α λ λ ά ε π ίσ η ς κ α ι γ ια τ ις π ρ ά ξ ε ις α π ό τ ις ο ­ π ο ίε ς τ α λ α ιπ ω ρ ε ίτ α ι. Μ π ο ρ ο ύ μ ε ν α ο ρ ίσ ο υ μ ε λ ο ι­ π ό ν το α ν τ ι-ά ρ θ ρ ο μ α ς 64 ω ς ε ξή ς: Τ ο υ π ο κ ε ίμ ε ν ο ε υ θ ύ ν ε τ α ι δ ι ά π α ν ό ,τι το υ σ υ μ β α ίν ε ι. Γ ν ω ρ ίζε τε ό τι ο Φ ρ ό υ ν τ έ θ ε σ ε α υ τό το ε ρ ώ τη μ α γ ια ν α μ ά θ ε ι μ ή ­ π ω ς τ ο ν α ε μ π ο δ ισ τ ε ί κ ά π ο ιο ς σ το ν α έ ρ θ ε ι στη σ υ ­ ν ε δ ρ ία το υ , ε π ε ιδ ή κ α θ ’ ο δ ό ν το υ έ π ε σ ε μ ια γ λ ά σ τ ρ α

------------------------------- -αφιέρωμα σ το κ ε φ ά λ ι, π ρ ό κ ε ιτ α ι γ ια μ ια εκ δ ή λω σ η τη ς α ν τ ί­ σ τα σ η ς κ α ι ώ θ η σ ε τ ο θ ρ ά σ ο ς μ έ χ ρ ι ν α π ρ ο τ ε ίν ε ι ό τι έτσ ι ε ίν α ι. Τ ι ε π ικ υ ρ ώ ν ε ι ο ψ υ χ α ν α λ υ τή ς μ ε το ν α μη σ υ ζη τ ά ε ι το ζή τη μ α τη ς ε υ θ ύ ν η ς το υ υ π ο κ ε ιμ έν ο υ , τη ς π ρ ό θ ε σ η ς κ α ι τη ς π ρ ο μ ελ έ τη ς το υ , α ν ό χ ι το γ ε ­ γ ο ν ό ς ό τι το υ π ο κ ε ίμ ε ν ο ε ίν α ι ε υ τ υ χ ισ μ έ νο . Ε ίν α ι ευ τ υ χ ισ μ έ νο δ ιό τ ι ό λ α το υ χ ρ η σ ιμ ε ύ ο υ ν γ ια ν α το υ δ ώ σ ο υ ν σ η μ ε ία γ ια τη ν ε υ τ υ χ ία το υ , γ ια τ η ν ευτυχή το υ σ υ νά ντη σ η . Α υ τό π ο υ κ ά ν ε ι τη ν ε υ τ υ χ ία το υ , ε ί­ ν α ι ν α υ π ο θ έ τ ε ι, ξ ε κ ιν ώ ν τ α ς α π ό έ ν α σ η μ ε ίο , έ ν α ε ί­ ν α ι σ τον Ά λ λ ο ν κ α ι ν α μ ε τα β ιβ ά ζ ει. Μ ια εκ δ ή λω σ η το υ τυ χ α ίο υ , δ ε ν π α ρ α μ έ ν ε ι τ υ χ α ία γ ια π ο λ ύ . Ο Φ ρ ό υ ν τ έ λ ε γ ε ό τι γ ια ν α π ισ τ έ ψ ε ις σ το τυ χ α ίο , π ρ ο ϋ ­ π ο θ έ τ ε ι ν α έ χ ε ις φ τ ά σ ε ι σ ’ έ ν α σ π ά ν ιο β α θ μ ό π ο λ ιτι­ σ μ ο ύ. Γ ι’ α υ τό ν , έ ν α ς ε λ ά χ ισ το ς β α θ μ ό ς π ο λ ιτισ μ ο ύ ε ίν α ι π ά ν τ α η π ίσ τη σ ’ έ ν α π α ν τ α χ ο ύ π α ρ ό ν τ α θ ε ό , α κ ό μ α κ ι α ν ε ίν α ι ο γ ια τ ρ ό ς π ο υ κ α θ ίσ τ α τ α ι υ π ε ύ θ υ ν ο ς γ ια το θ ά ν α τ ο το υ α σ θ ε ν ο ύ ς το υ , α σ χ έ τ ω ς τη ς α σ θ έ ν ε ια ς το υ . Τ ο ν α υ π ο θ έ σ ε ι κ α ν ε ίς έ ν α ε ίν α ι σ το ν Ά λ λ ο ν κ α ι κ α τ ’ ε π έ κ τ α σ η έ ν α ε ίν α ι σ το ν ε α υ τό το υ , ε ίν α ι α υ τό π ο υ ε π ιτ ρ έ π ε ι τη φ α ν τα σ ίω σ η -ο θ ό ν η , α λ λ ά κ α ι κ υ ρ ίω ς τη φ α ν τ α σ ίω σ η -γ υ α λ ιά , π ο υ κ α τ ά τη ν π ρ ο σ έ γ γ ισ η τη ς π ρ α γ μ α τικ ό τ η τα ς α π ο τ ε λ ε ί τη ν α σ φ ά λ ε ια - ε υ τ υ χ ία το υ ν ευ ρ ω τικ ο ύ υ π ο κ ε ιμ έ ν ο υ , ε ­ κ ε ίν ο υ π ο υ ε ξ α σ φ α λ ίζ ε τ α ι α π ό τ ο ν Ά λ λον, ό π ω ς τ ο λ έ ε ι ο L a c a n σ το « Α ν α τρ ο π ή του υ π ο κ ε ιμ έ ν ο υ κ α ι δια λ ε κ τικ ή τη ς ε π ιθ υ μ ία ς» . Τ ο α ν τι-ά ρ θ ρ ο μ α ς 64 π α ίρ ν ε ι τ ώ ρ α το ν ε ξ ή ς ο ρ ισ μ ό : το υ π ο κ ε ίμ ε ν ο ε ίν α ι υ π ό λ ο γ ο γ ι ’ α υ τό γ ια τ ο ο π ο ίο δ ε ν ε ίν α ι υ π ε ύ θ υ ν ο , π ρ ά γ μ α π ο υ α ν τισ το ι­ χ ώ ν τ α ς σ την υ π ο κ ε ιμ εν ικ ή θέ σ μ ισ η , α π ο τ ε λ ε ί τη ν ε υ τ υ χ ία γ ια τ η ν ο π ο ία ε ρ γ ά ζ ε τ α ι α κ α τά π α υ σ τα . ΓΓ α υ τό ν το λ ό γο , έ τσ ι ώ σ τε ν α μη χ α θ ε ί σ ε π α ρ α κ ε ίμ ε ­ ν ο υ ς δ ρ ό μ ο υ ς , ε π α ν α φ έ ρ ο υ μ ε μ έ σ α σ το α να λ υ τικ ό π λ α ίσ ιο τη μ ετα β ίβ α σ η δ ι ά τη ς υ π ο χ ρ έ ω σ η ς π λ η ρ ω ­ μής, κ α ι γ ια τη ν ε π ιτ υ χ ία το υ έ ρ γ ο υ , α λ λ ά κ α ι γ ια ν α ε ν ω θ ε ί με το σ ύσ τη μ α , το σ η μ ε ίο α π ό τ ο ο π ο ίο έ χ ε ι κ υ ρ ιε υ τ ε ί το υ π ο κ ε ίμ ε ν ο . Τ ι σ υ μ β α ίν ε ι ό μ ω ς μ ε το κ α θ α ιρ ε μ έ ν ο υ π ο κ ε ίμ ε ν ο ; Δ ε ν υ π ά ρ χ ε ι π λ έ ο ν ευ-τυ χ ία γ ι ’ α υ τό ; Ο L a c a n μ ιλ ά μ ά λ λ ο ν γ ια ικ α νο π ο ίη σ η , π ο υ ε ίν α ι έ ν α ς δ ι α φ ο ρ ε τ ικ ό ς τ ρ ό π ο ς ν α ε μ π λ α κ ε ί το α ν τικ είμ ε ν ο . Α ς έρ θ ο υ μ ε στη θ ε ο λ ο γία : σ ύ μ φ ω να με π ο ια θ ε ώ ­

57

ρ η ση , μ ια π ε ρ ίπ τω σ η α ν ω τ έ ρ α ς β ία ς , α π ο τ ε λ ε ί α ­ μ ά ρ τη μ α ; Π έ ρ α α π ό έ ν α ν κ α τ α ν α γ κ α σ τ ικ ό ια ν σ εν ισ μ ό , το υ ο π ο ίο υ α π ο δ ε ίχ τ η κ ε η τρ α γ ικ ή διά σ τα σ η , δη λ . η α ν ε π α ν ό ρ θ ω τ η α π ο υ σ ία το υ θ ε ο ύ , δ ε ν υ π ά ρ ­ χ ε ι κ α μ ιά χ ά ρ η ε π α ρ κ ή ς ώ σ τε ν α ε π ιτ ρ έ ψ ε ι ε ξ έτα σ η κ α ι ε κτίμ η ση α μ α ρ τ ία ς κ α ι μ ε τά ν ο ια ς . Τ ο ζή τη μ α π ρ ο σ δ ιο ρ ισ μ ο ύ το υ ν ό μ ιμ ο υ χ α ρ α κ τ ή ρ α μ ια ς π ρ ά ­ ξ η ς σ τα μ ά τ ια το υ θ ε ϊκ ο ύ ν ό μ ο υ α π ό τη μ ια , κ α ι το υ τ υ χ α ίο υ ε ν δ ε χ ό μ ε ν ο υ α π ό τ η ν άλ λη , ε ίν α ι έ ν α ζή τη ­ μ α ε ν δ ια φ έ ρ ο ν κ α ι π ο λ ύ π λ ο κ ο . Θ ’ α ν α φ ε ρ θ ώ σ ’ α υ ­ τό μ ό νο χ ο ν τρ ικ ά , δ ιό τ ι μ έ σ α στη δ ο μ ή το υ , κ ά ν ε ι π ά ­ ντο τε το ν εξ ο μ ο λ ο γ η τή , ν α γ ίν ε τ α ι ο ερ μ η ν ε υ τή ς τη ς θ ε ία ς θ έλ η σ η ς, ε π ιβ ε β α ιώ ν ο ν τ α ς έ τσ ι το υ π ο κ ε ίμ ε ν ο μ έ σ α σ τη ν ε υ τ υ χ ία το υ ε ν ό ς ε ίν α ι ε ν τ ό ς το υ ά λ λο υ . Η τυ π ο π ο ίη σ η α υ τώ ν τω ν ε ρ μ η ν ε ιώ ν τω ν π ιο π ο ικ ίλ ω ν κ α τα σ τ ά σ ε ω ν τη ς ύ π α ρ ξ η ς , β ρ ίσ κ ε τα ι σ την α ρ χ ή μ ια ς μ ν η μ ε ιώ δ ο υ ς λ ο γο τ ε ­ χ ν ία ς τη ς π ε ρ ιπ τ ω σ ιο λ ο ­ γ ία ς . Μ π ο ρ ο ύ μ ε ν α φ α ν τ α ­ σ το ύ μ ε μ ια τ έ τ ο ια π ε ρ ιπ τ ω ­ σ ιο λ ο γ ία σ ε σ χέσ η μ ε τις χ α μ έ ν ε ς σ υ ν ε δ ρ ίε ς , υ π ο λ ο ­ γ ίζ ο ν τ α ς τ ις α ν τ ιφ α τ ικ έ ς υ ­ π ο χ ρ ε ώ σ ε ις τω ν υ π ο κ ε ιμ έ ­ ν ω ν , τη ν ε ιλ ικ ρ ίν ε ιά το υ ς, τη ν π α λ α ιό τη τά το υ ς ω ς π ρ ο ς τη ν ε ίσ ο δ ό το υ ς στην α ν ά λ υ σ η κ.λπ. Ο μ ο ρ φ α πο υ θ α μ π ο ρ ο ύ σ α μ ε ν α φ ιλ ο ν ι­ κ ο ύ μ ε γ ια ν α ρ υ θ μ ίσ ο υ μ ε δ ίκ α ια το π ό σ ο το υ ς α ν α λ ο ­ γ ε ί α π ό τη ν τιμ ή τη ς σ υ ν ε ­ δ ρ ία ς! Θ α υ π ή ρ χ α ν ε γ ­ χ ε ιρ ίδ ια με κ α τ α γ ρ α μ μ έ ν ε ς ό λ ες τ ις π ε ρ ιπ τ ώ σ ε ις, ε ιδ ι­ κ ο ί ε π ί πολύπλοκω ν κα τα­ σ τά σ ε ω ν , ε ιδ ικ ά δ ικ α σ τή ­ ρ ια κ α ι ε φ ε τ ε ία , μ ε λ ίγ α λ ό ­ γ ια , δ ε ν θ α πλ ή ττα μ ε π ο τ έ σ ε σ υ ν έ δ ρ ια κ α ι β ρ α δ ιέ ς . Π .χ. ό π ο ιο υ τ ο α υ το κ ίν η το χ α λ ά ε ι ε ν ώ π η γ α ίν ε ι σ ε σ υ ν ε δ ρ ία , ε ίν α ι γ ια τ ί ή τα ν π α λ ιό κ α ι κ α κ ο σ υ ν τη ρ η μ έ ν ο , ή α ν τ ίθ ε τ α μ ό λ ις έ ­ β γ α ιν ε α π ό τ ο σ υ ν ε ρ γ ε ίο , ο π ό τ ε, π ώ ς κ α ι γ ια τ ί δ ικ α ι­ ο λ ο γ ε ίτ α ι η εμ π ισ το σ ύ ν η το υ σ το ν μ η χα νικ ό ; ν σ υ ν το μ ία , α ς μ η ν κ ά ν ο υ μ ε π ε ρ ιπ τ ω σ ιο λ ο γ ία γ ι α τ ις χ α μ έ ν ε ς σ υ ν ε δ ρ ίε ς . Ε τσ ι ε ίν α ι π ο υ ο ψ υ χ α ν α λ υ τή ς γ ίν ε τ α ι Ά λ λ ο ς, ρ ιζ ικ ά . Ε ίν α ι ο π ιο α π λ ό ς κ α ι σ υ μ π α γ ή ς τ ρ ό π ο ς π ο υ δ ια θ έ τ ε ι ώ σ τε ν α π ρ ο β ε ί σ ε π ρ ά ξ η , α κ ό μ η κ α ι α ν δ ε ν το γ ν ω ρ ίζ ε ι, α ρ κ ε ί ν α σ έ β ε τ α ι τ ο φ ρ ο ϋ δ ικ ό σ ύ - . σ τη μ α . Μ ’ α υ τό ν το ν τ ρ ό π ο π ρ ο β α ίν ε ι σε π ρ ά ­ ξη με τη ν έ ν ν ο ια ό τι υ φ ίσ τ α τ α ι τη μ ετα β ίβ α σ η το υ υ-

Ε

58 αφιέρωμα ------------------------------π ο τ ιθ έ μ εν ο ύ ε ίν α ι το υ Ά λ λο υ σ το σ η μ ε ίο π ο υ το υ α ν α λ ο γ ε ίτ α ι σ ’ αυ τή τη δ ια δ ικ α σ ία . Δ ε ν σ κ έ π τε τα ι, δ ε ν υ π ο λ ο γ ίζ ε ι ο ύ τε κ ρ ίν ε ι ο ύ τω ς ώ σ τε ν α γ ίν ε ι τ ό ­ π ο ς το υ δ ή θ εν , δ ιό τ ι το ν α σ κ έ π τε τα ι, ν α υ π ο λ ο γ ίζ ε ι κ α ι ν α κ ρ ίν ε ι α π ο τ ε λ ε ί τη ν α π ό λ α υ σ η , η ο π ο ία γ ια το υ π ο κ ε ίμ ε ν ο ε ίν α ι α υ τή το υ Ά λ λο υ . Κ α τ’ α υ τό ν το ν τ ρ ό π ο ο α ν α λ υ τή ς δ ίν ε ι κ ά π ο ια σ η μ ε ία α υ το ύ το υ ε ί­ ν α ι το υ Ά λ λο υ , π ρ ά γ μ α π ο υ δ ε ν γ ίν ε τ α ι χ ω ρ ίς τα κ τ, κ α ι π ο υ δ ε ν ε ίν α ι π ε ρ ιο ρ ισ μ ό ς σ το ν κ α ν ό ν α α λ λ ά σω στή ε φ α ρ μ ο γ ή . « Τ ο ό τι ο ι α ν α λ υ τέ ς δ ε ν έ χ ο υ ν α ­ κ όμ η κ α τ α λ ά β ε ι ό τι α υ τό τ ο ο π ο ίο α π ο τ ε λ ε ί ε ίσ ο δ ο στη μ ή τρ α το υ λ ό γο υ , δ ε ν ε ίν α ι το ν ό η μ α α λ λ ά το σ η ­ μ ε ίο , μ α ς δ ίν ε ι τη ν ιδ έ α π ω ς χ ρ ε ιά ζ ε τ α ι το π ά θ ο ς τη ς ά γ ν ο ια ς » , γ ρ ά φ ε ι ο L a c a n σ την ε ισ α γ ω γ ή τη ς γ ε ρ ­ μ α ν ικ ή ς έ κ δ ο σ η ς τω ν Γ ρ α π τώ ν κ α ι σ υ ν ε χ ίζ ε ι α ν α φ ε ρ ό μ ε ν ο ς σ το ν χρ η σ μ ό π ο υ δ ε ν α π ο κ α λ ύ π τ ε ι ο ύ τε α π ο κ ρ ύ π τ ε ι, α λ λ ά σ η μ ε ιο δ ο τε ί. Ο χ ρ η σ μ ό ς δ ε ν ε ίν α ι α υ τό ς α κ ρ ιβ ώ ς ο π ε ρ ίε ρ γ ο ς έ μ π ο ρ ο ς π ο υ σ ε κ ά ν ε ι ν α π λ η ρ ώ σ ε ις γ ια μ ια ν υ π ό ­ σ χε σ η , α υ τό ς π ο υ σ υν α ν τή σ α μ ε λ ίγ ο π ρ ιν , σ την « Π ρ ό τα σ η τη ς 9 η ς Ο κτώ β ρ η » ;

μ εν ο ε ίν α ι ό τι η α ξ ία τη ς ε υ τ υ χ ία ς το υ σ η μ ε ιώ ν ε τα ι με μ ια σ χά σ η (-φ ), ή ( α ) γ ια το α ν τικ ε ίμ ε ν ο π ο υ φ ρ ά ­ ζ ε ι α υ τή τη σ χά σ η . Τ ε λ ικ ά , λ ο ιπ ό ν , τ ο ν α ε π α ν ε υ ρ ε θ ε ί κ α ν ε ίς κ α θ α ιρ ε μ έ ν ο ς α π ό έ ν α κ ε ν ό , ν α ε κ π έ σ ε ι α π ό έ ν α ψ ε υ δ έ ς - ε ίν α ι σ τή θ ο υ ς, σ κ α τώ ν , β λ έμ μ α το ς ή φ ω ν ή ς, τ ο ν α μη ν έ χ ε ι π λ έ ο ν δ ιά θ ε σ η ν α ά ρ ε ι το δ ι­ κ α ίω μ α π ρ ο ε π ιλ ο γ ή ς , το ν α μ ε ιω θ ε ί σ ’ α υ τό , ε ίν α ι τό σ ο τ ρ ο μ ε ρ ό ; Κ α τά β ά θ ο ς , η π τώ σ η μ έ σ α σ τη ν α ν ά ­ λυση, ε ίν α ι η πτώ σ η μ ια ς α ν α σ τή λ ω σ η ς, ε ίν α ι λ ο ιπ ό ν π ιο π ο λ ύ μ ια εξ ύ ψ ω σ η σ τη ν, κ α τ ά το ν G ra c ia n , α γ ιό ­ τη τα , α υ τή ν π ο υ α δ ια φ ο ρ ε ί γ ια τη δια νε μ η τικ ή δ ι­ κ α ιο σ ύ νη . Έ ν α σ η μ ε ίο α υ τή ς τη ς π ε ρ ιφ ρ ό ν η σ η ς μ έ­ σ α σ το σ ύ σ τη μ α ε ίν α ι α υ τό ς ο κ α ν ό ν α ς τη ς π λ η ρ ω ­ μής, α σ η μ α ν τικ ό ς χ ρ η σ μ ό ς, κ α θ α ρ ή ε κ φ ο ρ ά υ π ό ­ σ χε σ η ς, δ ίχ ω ς το π α ρ α μ ικ ρ ό ε κ φ ε ρ ό μ ε ν ο , μ έσ ω τη ς η θ ικ ή ς π ο υ α υ τό ς ο κ α ν ό ν α ς ε μ π ε ρ ιέ χ ε ι, υ π ο κ ε ιμ ε ­ ν ικ ά κ α θ α ιρ ε μ έ ν ο ς . Γ ι’ α υ τό ν το ν λ ό γο , κ α τ ’ εμ έ , ο ι α σ θ ε ν ε ίς , α κ ό μ η κ ι α ν δ ε ν δ ύ ν α ν τ α ι ν α π ο υ ν γ ια τ ί, υ ­ π ο τ ά σ σ ο ν τ α ι μ ε μ ία σ υ ν α ίν ε σ η π ο υ δ ε ν ε ίν α ι υ π ο τ α ­ γ ή , α λ λ ά υ π ο κ ε ιμ εν ο π ο ίη σ η . Ο α θ ώ ο ς ό μ ω ς μ π ο ρ ε ί ν α δ ισ τά σ ε ι. Π α ρ ά δ ε ιγ μ α , η α σ θ ε νή ς ε κ είν η η ο π ο ία σ υ γ κ έ ν τρ ω ν ε με π ά θ ο ς ό λ α ίγ ο υ ρ α τ ο ν α δ ίν ε ι κ α ν ε ίς σ η μ ε ία γ ια τη ν ε ίσ ο ­ τ α χ α ρ α κ τη ρ ισ τ ικ ά τη ς φ τω χή ς γ υ ν α ίκ α ς κ α ι μ ου π α ­ δ ο στη μ ή τρ α τ ο υ λ ό γο υ , δ ε ν α ρ κ ε ί γ ια ν α μ ά ­ ρ ο υ σ ία ζ ε τη ζω ή τη ς σ α ν μ ια α τέλ ειω τη α γ ω ν ία . Δ ε ν θ ε ι ν α ο δ η γ ή σ ε ι το υ π ο κ ε ίμ ε ν ο σ το τ έ λ ο ς τη ς ά ν τε χ ε ν α π ρ έ π ε ι ν α π λ η ρ ώ ν ε ι τ ις χ α μ έ ν ε ς σ υ ν ε δ ρ ίε ς δ ια δ ικ α σ ία ς . Α υ τό δ ε ν ε ίν α ι π α ρ ά μ ία μ ό ν ο α ­ κ α ι ε ξ α ν ίσ τα το : « Σ κ έπ τεσ τε ό τι θ έ λ ω π ά σ η θ υ σ ία ν α π ό τις δ ύ ο α π ό ψ ε ις το υ η μ ι-λ έ γ ειν τ η ς α λ ή θ ε ι­ μην σ α ς π λ η ρ ώ σ ω » . Α κ σ ύ γ ο ν τα ς το ν εα υ τό τη ς στο α ς , α π ό τη ν άλ λη π λ ε υ ρ ά , χ ρ ε ιά ζ ε τ α ι ν α π λ η ­ β ά θ ο ς τ ι ε ίπ ε μ ό λ ις π ρ ιν γ ια τη ν α γ ω ν ιώ δ η ζω ή της, ρ ώ σ ε ι με λ έξ εις, κ α ι ε δ ώ ε ίν α ι π ο υ εισ δ ύ ο υ ν ό ­ σ τα μ α τά α π ο σ β ο λ ω μ έν η κ α ι δη λ ώ νει: « Π ά σ η θυ σ ία , λ α τ α ε ρ ω τή μ α τα π ε ρ ί τη ς α π ά τ η ς κ α ι τη ς ε π ά ρ κ ε ιαμςα α υ τή ε ίν α ι η ζω ή μου!» Ιδ ο ύ το σ η μ είο ό π ο υ η ψ υ ­ το υ ψ υ χ α ν α λ υ τή . Ε π ιπ λ έ ο ν σ τις κ ο ιν ω ν ίε ς μ α ς υ ­ χ ο θ ε ρ α π ε ία η ο π ο ία σ κ έ φ τε τα ι, υ π ο λ ο γ ίζ ε ι κ α ι κ ρ ί­ π ά ρ χ ο υ ν ε κ ι ά λ λ ο ι π ο λ λ ο ί χ ρ η σ μ ο ί π έ ρ α α π ’ α υ τό ν ν ε ι γ ια τ ο υ π ο κ ε ίμ εν ο , ώ σ τε ν α το κ α τα λ ά β ε ι κ α λ ύ τε­ το υ ψ υ χ α ν α λ υ τή . Α υ τό π ο υ το ν δ ια κ ρ ίν ε ι ε ίν α ι ό τι ρ α κ α ι φ υ σ ικ ά ν α το β ο η θή σ ει, π α ρ α ιτε ίτα ι. γ ν ω ρ ίζ ε ι τ ι ε ίν α ι έ ν α ς χ ρ η σ μ ό ς μ έ σ α στη δο μ ή το υ Δ ε ν υ π ά ρ χ ε ι σ χέσ η σ τη ν ψ υ χ α ν ά λ υ σ η . Ε ίν α ι η κ α ι ό τι ε π ιθ υ μ ε ί ν α το μ ά θ ε ι σ το υ π ο κ ε ίμ ε ν ο . Έ ν α ς ψ υ χ α ν ά λ υ σ η , έ ν α ς λ ό γο ς , π ο υ ε ίν α ι έ ν α ς τ ύ π ο ς τη ς ιδ ια ίτ ε ρ ο ς χ ρ η σ μ ό ς, ο ο π ο ίο ς μ έσ ω τω ν σ η μ είω ν σ χέ σ η ς με τ ο π ρ α γ μ α τ ικ ό . Η σ χέσ η σ την ψ υ χ α ν ά λ υ ­ το υ , ο φ ε ίλ ε ι ν α ο δ η γ ή σ ε ι τ ο υ π ο κ ε ίμ ε ν ο σ το ν α μ ά ­ ση δ ε ν σ κ έ π τε τα ι, ο ύ τε υ π ο λ ο γ ίζ ε τ α ι: ο λ ό γ ο ς τη ς ε ­ θ ε ι α υ τό π ο υ σ ε τ ε λ ε υ τ α ία α ν ά λ υ σ η ζη το ύ σ ε π ρ α γ ­ π α λ η θ ε ύ ε τ α ι μ έ σ ω τη ς π ρ ά ξ η ς: ε ίν α ι λ ο ιπ ό ν στην μ α τικ ά , κ α ι π ο υ τη ν ίδ ια σ τιγμ ή π ο υ το μ α θ α ίν ε ι π λ έ ­ π ρ ά ξ η π ο υ υ π ά ρ χ ε ι σχέσ η . ο ν δ ε ν τ ο ε π ιθ υ μ ε ί, τ α π α ρ α τ ά σ α ν ά χ υ ρ α (sicu t pa le a ). Δ ιό τ ι α υ τό π ο υ θ α α π ο κ α λ υ φ θ ε ί σ το υ π ο κ ε ί­ Μ ετάφραση: θ ώ μ η Νικολή

Σ

αφιέρωμα 59

Λίσσυ Κανελλοποΰλου - Τομέ

Το σύμπτωμα στην ανάλυση «Ήρθα εδώ γιατί υποφέρω από τρομακτικές αϋπνίες. Μου είναι αδύνατον να κοιμηθώ για πολλές συνε­ χόμενες νύχτες», λέει μια αναλυόμενη στην πρώτη της συνάντηση μαζί μου.

π ε υ θ ύ ν ε τα ι κ α ν ε ίς σ το ν ψ υ χα να λυ τή γ ια τ ί υ π ο φ έ ρ ε ι.Υ π ο φ έ ρ ε ι α π ό έ ν α σύμ π τω μ α , ό π ω ς λ έε ι, κ ι έ ρ χ ετ α ι ν α π ε ι με λ ό για ό τι υ π ο φ έ ρ ε ι α π ’ α υ τό τ ο σ υ γ κ ε κ ρ ιμ έ νο σύμ π τω μ α . Π ε ρ ιμ έ ν ε ι α π ό το ν α να λ υτή ν α το ν κ α τα λ ά β ε ι κ α ι ν α το ν α π α λ λ ά ξ ε ι α π ό το ν π ό ν ο το υ . Π α ρ ’ ό λ α α υ τά γ ια το υ ς ψ υ χ α ν α λ υ τέ ς δ ε ν υ π ά ρ χ ο υ ν σ υμ π τώ μ α τα α λ λ ά ένα σύμ π τω μ α . Ε ξ ά λ λ ο υ κ ά τι τέ το ιο υ π ο δ ε ικ ν ύ ε ι κ α ι ο Φ ρ ό υ ν τ μ έσ α α π ό το ν τίτλο κ α ι μ ό νο το υ βιβ λίο υ του: Απογόρευση, σύμπτω μα και άγχος. Α κ ο ύ γ ο ντ α ς δε το ν π ά σ χ ο ν τα ν α π ε ρ ιγ ρ ά φ ε ι το σ ύμ π τω μ ά το υ , το ν π ό ν ο το υ , τη δ υ σ φ ο ρ ία το υ με α ν α π ά ν τ ε χ ε ς μ ε τα φ ο ρ έ ς δ ε ν μ π ο ρ ο ύμ ε π α ρ ά ν α α ντιλ η φ θ ο ύ μ ε το σ ύμ π τω μ α ω ς α κ ο ύ σ ια π ρ ά ξ η , π έ ρ α α π ό ο π ο ια δ ή π ο τε σ κ ο π ι­ μότη τα κ α ι σ υνειδη τή γνώ σ η . Π ρ ό κ ε ιτα ι γ ια μ ια εκδ ή λω σ η το υ α σ υνείδη το υ. Μ έ σ α σ τη ν α νά λ υσ η το σύ­ μ π τω μ α ε ίν α ι έ ν α γ ε γ ο ν ό ς , μ ια μ ο ρ φ ή τη ς α να λ υ τικ ή ς ε μ π ε ιρ ία ς. Κ ά θ ε α να λ υτική ε μ π ε ιρ ία δ ε ν ε ί­ ν α ι σύμ π τω μ α , α λ λ ά κ ά θ ε σ ύ ­ μ π τω μ α πο υ ε κ δ η λ ώ ν ε τα ι κ α τά τη ν κ ο υ ρ ά α π ο τ ε λ ε ί μ ια α ν α λ υ τι­ κή εμ π ε ιρ ία . Η ε μ π ε ιρ ία ε ίν α ι το σ ύνο λο τω ν σ τιγμ ώ ν π ο υ σ η μ α ­ δ ε ύ ο υ ν τη ν α νά λ υσ η , σ τιγ μ ές ιδ α ­ ν ικ έ ς α λ λ ά κ α ι σ τιγ μ έ ς π ρ ο π α ­ ν τό ς τις ο π ο ίε ς μ π ο ρ ε ί κ α ν ε ίς ν ’ α ν τιλ η φ θ ε ί με τις α ισ θ ή σ εις, ό ­ π ω ς η στιγμή πσ υ ο α ν α λ υ ό μ ε ν ο ς δ ισ τά ζ ε ι, τρ α υ λ ίζε ι, π ο υ ο λ ό γο ς το υ ξε γ λ ισ τρ ά ε ι, ξ ε φ ε ύ γ ε ι, η στιγμ ή ό π ο υ ο α ν α λ υ ό μ ε ν ο ς λ έ ε ι κ α ι δ ε ν ξ έ ρ ε ι τι λ έει. Μ έ σ α α π ό το σ ύμ π τω μ α ε κ δ η ­ λ ώ ν ετ α ι π ρ ά γ μ α τι η α λ ή θ ε ια του α σ υ νείδη το υ , α λ ή θ ε ια η ο π ο ία κ α τα λ α μ β ά ν ει α π ρ ο σ δ ό κ η τα κ α ι επ ιβ ά λ λ ετ α ι κ α ι μ ό νο ν έτσ ι α ­ ν α γ ν ω ρ ίζε τα ι. Τ ο υ π ο κ ε ίμ εν ο ξ έ ρ ε ι ότι το σύμ π τω μ α το α φ ο ρ ά , α λ λ ά δ ε ν ξ έ ρ ε ι ό μ ω ς τ ι ε ίν α ι. Η α λ ή θ ε ια ε κ π λ ή σ σ ει τη γ νώ ση π ο υ το υ π ο κ ε ίμ εν ο π ισ τε ύ ει ό τι κ α τέχ ε ι. «Α υτή η π ο λ ύ ιδ ια ίτερ η σ χέσ η ε ν ό ς υ π ο κ ε ιμ έν ο υ με τη γ νώ ση γ ια το ν ε α υ τό το υ ε ίν α ι π ο υ ο ν ο μ ά ζε τα ι σ ύμ πτω μ α », έλ ε γ ε ο L acan (Problemes cruciaux

Α

60 αφιέρωμα -----------------------------pourlapsychanalyse, α ν έκ δ ο το ). Η α να ζή τη ση τη ς α ­

κ ά νω πίσ ω . Τ ρ α υ λ ίζ ω π ε ρ ισ σ ό τερ ο , δ ε ν έχ ω τ ο ν έ­ λ εγ χ ο κ α ι δ ε ν μ π ο ρ ώ π ια ν α χρ η σ ιμ ο π ο ιή σ ω κ α μ ιά σ τρ α τη γική , ό π ω ς άλ λο τε, γ ια ν α μην τρ α υ λίζω . Π ι­ σ τεύ ω ό τι αυτή η ε π ιδ είν ω σ η σ υ ν δ έ ε τα ι ά μ ε σ α με τη ν α νά λ υσ η » , δ η λ ώ ν ει έ να ς α ν α λ υ ό μ εν ο ς, κ α τά τη δ ιά ρ κ ε ια τη ς α νά λ υ σ ή ς το υ , θε ω ρ ώ ν τα ς με έτσι α ι­ τ ία α υ το ύ το υ γε γο ν ό το ς . Κ ά τω α π ό έ ν α άλ λο ε νν ο ιο λ ο γ ικ ό π ρ ίσ μ α μ π ο ­ ρ ο ύμ ε ν α δια φ ο ρ ο π ο ιή σ ο υ μ ε δ ύ ο ό ψ ε ις σ το σ ύ ­ μπτω μα : τη ν όψ η σ η μ είο κ α ι τη ν όψ η ση μ α ίνο ν. Ο π ά σ χ ω ν ερ μ η ν ε ύ ε ι έ να ο δ υ νη ρ ό γ ε γ ο ν ό ς κ α ι β ά ζε ι το ν α να λ υτή το υ στη θέση το υ Ά λ λου το υ σ υμ π τώ μ α ­ το ς κ α ι τ η ς α ιτ ία ς το υ συμ π τώ μ α το ς. Π ρ ό κ ε ιτα ι γ ια το ν ο ρ ισ μ ό το υ σ η μ είο υ α π ό τ ο ν L acan : έ ν α σ η μ είο ε ίν α ι α υ τό π ο υ α ν τιπ ρ ο σ ω π ε ύ ε ι κ ά τι γ ια κ ά π ο ιο ν . Τ ο τά δ ε σ ύ μ π τω μ α α ν τιπ ρ ο σ ω π ε ύ ε ι κ ά τι γ ι’ α υ τό ν πο υ υ π ο φ έ ρ ε ι κ α ι κ α μ ιά φ ο ρ ά γ ι ’ α υ τό ν π ο υ α κ ο ύ ει. Α ν τιλ α μ β ά ν ε τα ι κ α νε ίς ό τι η όψ η σ η μ είο το υ σ υ­ μπ τώ μ α τος ε υ ν ο ε ί τη μετα β ίβ α σ η . ο δ ε ύ τε ρ ο χ α ρ α κ τη ρ ισ τικ ό το υ συμ π τώ μ α το ς Τ ο σ ύ μ π τω μ α ω ς σ η μ α ίνο ν ε ίν α ι η α κ ο ύ σ ια έ κ ­ ε ίν α ι η π ρ ο σ ω π ικ ή θ ε ω ρ ία το υ α να λ υό μ ενο υ φ ρ α σ η ε νό ς ο μ ιλ ο ύ ντο ς υ π ο κ ε ιμ έν ο υ , π έ ρ α α π ό ογ ια ν α κ α τα λ ά β ε ι κ α ι ν α ε ρ μ η ν ε ύ σ ει το ν π ό ν ο πο ια δ ή π σ τε σ κο πιμ ό τη τα κ α ι σ υνειδη τή γ νώ ση . Δ εν του. Η σ υ μ π ε ρ ιφ ο ρ ά αυτή το υ α να λ υό μ ενο υ έ χ ε ι κ α ν έ ν α νό η μ α , δ ε ν σ η μ α ίν ε ι τίπ ο τα κ α ι έτσ ι δ εν κ ρ ύ β ει το ε ρ ώ τη μ ά το υ σ χε τικ ά με το « για τί» χρ ε ιά ζ ε τ α ι κ α μ ιά υ π ό θ ε σ η ή ε ρ μ η ν ε ία α π ό το ν α ν α ­ του σ υ μ π τώ μ α τος κ α ι ε ίν α ι ο υ σια σ τικ ή γ ια την λυτή. Είναι α π λώ ς, χ ω ρ ίς τίπ ο τε π ε ρ ισ σ ό τερ ο . Είναι ανά λ υσ η . Δ ε ν υ π ά ρ χ ε ι π ό ν ο ς στην ανά λ υσ η β έ β α ια , α λ λ ά ε ίν α ι Ενα σ η μ α ίνο ν μ ετα ξύ ά λλω ν με π ο υ ν α μη σ υ ν δ έ ε τα ι με το γ ια τ ί αυ το ύ το υ π ό νο τυα. ο π ο ία σ υ ν δ έ ε τα ι ε ξ α ιρ ε τικ ά σ τενά . « Ε ν α σ η μ α ί­ Θ υ μ ά μ α ι έ ν α α γ ο ρ ά κ ι 4 ετώ ν π ο υ έ φ ε ρ α ν ο ι γ ο ν ε ίς ν ο ν δ ε ν ε ίν α ι σ η μ α ίνο ν π α ρ ά μό νο γ ια ά λ λ α σ η μ α ί­ του γ ια τ ί τρ α ύ λ ιζε. Α φ ο ύ ά κ ο υ σ ε φ α ιν ο μ ε ν ικ ά α ­ νο ντα » , ό π ω ς έ λ ε γ ε ο L acan . Δ ε ν ε ίν α ι σ η μ α ίνο ν ο ύ ­ δ ιά φ ο ρ ο κ α ι σ ιω πη λ ό α υ τά π ο υ ε ίχ α ν ν α π ο υ ν ο ι γ ο ­ τε γ ια το ν α ν α λ υ ό μ εν ο , ο ύ τε γ ια το ν α να λ υτή , ο ύτε ν ε ίς του , μου ε ίπ ε: «Τ ρ α υ λίζω γ ια τ ί έχω σ κο υλ ή κια γ ια κ α νέ ν α ν . Κ ι ε νώ το σ ύ μ π τω μ α γ ίν ε τ α ι αντιλ η πτό στο λ α ιμ ό μ ου πο υ μ’ ε μ π ο δ ίζο υ ν ν α μιλήσω». α π ό το ν α ν α λ υ ό μ εν ο ή τ ο ν α να λ υτή , τ α ά λ λ α σ η μ α ί­ Κ α θ ώ ς όμ ω ς ο α ν α λ υ ό μ εν ο ς κ α τά τη ν ανά λυσ ή ν ο ντ α με τ α ο π ο ία σ υ ν δ έ ε τα ι δ ε ν γ ίν ο ν τ α ι α ντιλ η ­ του ε ρ μ η ν ε ύ ε ι κ α ι ψ ά χ ν ε ι ν α β ρ ει τ α α ίτ ια το υ πό ν ο υ πτά . Τ ο σ ύ μ π τω μ α ω ς σ η μ α ίνο ν θ υ μ ίζει, λ ο ιπό ν, ά λ ­ του , σ υ μ β α ίν ε ι έ να π ολ ύ σ η μ α ντικό φ α ιν ό μ ε ν ο : ο α ­ λ α π ε ρ α σ μ έ ν α σ η μ α ίνο ντα κ α ι α ν α κ ο ινώ ν ε ι το ν α ­ να λυ τή ς π ο υ α κ ο ύ ε ι γ ίν ε τ α ι δ έκ τη ς το υ σ υ μ π τώ μ α ­ ν α π ό φ ε υ κ το ε ρ χ ο μ ό το υ ε π ό μ ε ν ο υ σ η μ α ίνο ντο ς. Μ ’ το ς ή ο Ά λ λος του συμ π τώ μ α τό ς του. Τ ο σ ύμπτω μα , ά λ λ α λ ό για α κ ό μ η κ ι α ν με ξ ε π ε ρ ν ά ε ι, ξ ε π ε ρ ν ά ε ι τη δη λ α δ ή , κ α λ ε ί κ α ι σ υ μ π ε ρ ιλ α μ β ά νε ι τη ν π α ρ ο υ σ ία γ νώ ση μου, α κ ό μ η κ ι α ν το σ κέφ το μ α ι, το ερ μ η νεύω , το υ α να λ υτή . Α υ τό ε ίν α ι κ α ι το τρ ίτο χ α ρ α κ τη ρ ισ τ ι­ το υ δίνω ν ό η μ α , κ ά νω υ π ο θ έ σ ε ις , το σ ύ μ π τω μ α - σ η­ κ ό του συμ π τώ μ α τος. Ο α να λ υτή ς γ ίν ε τ α ι μ έρ ο ς του μ α ίνο ν θ α ε π α ν α λ η φ θ ε ί, π ά ν τα α νυπ έρ β λ η το , α ν α ­ σ υμ π τώ μ α τος κ α ι αυτή ε ίν α ι η μόνη π ιθ α ν ή ο δ ό ς το υ πό φ ε υ κ τα κ α ι α λ ύπ η τα . ανα λ υτή . Η θέση α υ τή ς τ η ς σ ύ ζευ ξη ς το υ ό ν το ς της γ νώ σ η ς κ α ι του ό ν το ς τη ς α λ ή θ ε ια ς ε ίν α ι π ο υ α ν α ­ ια ν α ε ίμ α ι σ α φ ή ς, ά λ λο ε ίν α ι η σ υ γκ εκ ρ ιμ ένη γ ν ω ρ ίζ ε ι ο L acan ω ς α να λ υ τικ ό σύμ πτω μ α . Α υ τό το κ α ι α τομ ική π ρ α γμ α τικ ό τη τα ενό ς σ υ μ π τώ μ α ­ χ α ρ α κ τη ρ ισ τικ ό α ν ο ίγ ε ι το δρ ό μ ο στη μ ετα β ίβ α σ η το ς (π.χ., η κ λ εισ το φ ο β ία ) κ ι ά λ λο η σ η μ α ίνο υκ α ι δ ια χ ω ρ ίζ ε ι τη ν ψ υ χα νά λυ σ η α π ό ο π ο ια δ ή π ο τε σ α υ πό σ τα ση το υ ίδ ιο υ σ υ μ π τώ μ α το ς (η ίδ ια ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ία . Ε ν ν ο ώ το εξής: ό π ο τε ο α ν α λ υ ό μ ε ­ φ ο β ία κ ά τω α π ό το π ρ ίσ μ α τω ν π ρ ο α ν α φ ε ρ θ έ ν ο ς υ π ο φ έ ρ ε ι ή β ρ ίσ κ ετα ι μ π ρ ο σ τά σ ’ έ ν α γ ε γ ο ν ό ς ντω ν κρ ιτη ρ ίω ν πο υ ο ρ ίζο υ ν έ ν α ση μ α ίνο ν). π ο υ το ν κ α τα λ α μ β ά ν ει, θ υ μ ά τα ι το ν ανα λ υτή το υ κ α ι Α π ό τη ν ά π ο ψ η τη ς ατο μ ική ς πρ α γμ α τικ ό τη τα ς τό τε θ υ μ ά τα ι το ν π ό ν ο το υ , σ ε σ η μ είο π ο υ ν ’ α ν α ρ ω ­ ό λ α τ α σ υ μ π τώ μ α τα ε ίν α ι δ ια φ ο ρ ετ ικ ά κ α ι δ ε ν ε π τιέ τα ι α ν ο α να λ υτή ς δ ε ν ε ίν α ι μ ία α π ό τις α ιτ ίε ς του να λ α μ β ά ν ο ντα ι π ο τ έ τα υ τό σ η μ α με τ α ίδ ια . Ε ν ώ α π ό π ό ν ο υ του. «Α πό τό τε π ο υ έ ρ χ ο μ α ι εδ ώ , έ χ ω τη ν ε ­ τη ν ά π ο ψ η τη ς σ η μ α ίνο υ σ α ς α ξ ία ς το υ ς ό λ α τ α σ υ ­ ντύπ ω σ η ό τι π η γ α ίν ω χ ε ιρ ό τ ε ρ α κ α ι δ ε ν μ π ο ρ ώ ν α μ π τώ μ α τα ε ίν α ι τα υ τό σ η μ α . Ο τα ν, μ ιλάω , λ ο ιπ ό ν λ ή θ ε ια ς κ ά ν ε ι το ν α ν α λ υ ό μ εν ο ν α δ ια τη ρ ε ί μ ια α ­ σ ύμμ ετρη σχέσ η ανα λ υτή - α να λ υ ό μ ενο υ , ν α ε γ κ α θ ι­ δ ρ ύ ε ι το υ π ο τιθ έ μ εν ο ό τι ξ έ ρ ε ι υ π ο κ ε ίμ εν ο (su jet su p p o se savoir)... το υ λά χισ το ν κ ά τι π α ρ α π ά ν ω α π ό ε κ ε ίν ο το ίδιο. Έ ν α σ ύμ π τω μ α π α ρ ο υ σ ιά ζε τα ι σ την α νά λ υσ η με τ ρ ία χ α ρ α κ τη ρ ισ τικ ά . Π ρ ώ τα α π ’ ό λ α υ π ά ρ χ ε ι ο τ ρ ό π ο ς με το ν ο π ο ίο ο α ν α λ υ ό μ εν ο ς π ε ρ ιγ ρ ά φ ε ι το ν π ό ν ο του. «Μ ου ε ίν α ι α δ ύ ν α το ν ν α φ ά ω έξ ω α κ όμη κ α ι με π α ρ έ α . Μ ε π ιά ν ε ι π α νικ ό ς. Τ ρ έ μ ο υ ν τ α χ έ ρ ια μου κ α ι δ ε ν μ π ορ ώ ν α κρ α τή σ ω το π ιρ ο ύ ν ι, ιδ ρ ώ νω . Ε χ ω τα χ υ π α λ μ ία . Α ν π ιω , ίσ ω ς ν α η ρ εμ ή σ ω κ α ι ν α μ π ο ρ έσ ω ν α φ ά ω . Δ ε ν θ έλ ω ν α με δο υ ν έτσι, ν α κ α ­ τα λ ά β ουν... Τ ο π α ρ ά δ ο ξ ο ε ίν α ι ό τι το π α θ α ίν ω α υ τό ότα ν το μ έρ ο ς ε ίν α ι σ χε δ ό ν ά δ ειο » . Α υ τά ε ίν α ι τ α λ ό για π ο υ χ ρ η σ ιμ ο π ο ιεί ένα ς α ν α λ υ ό μ ε ν ο ς γ ια ν α ε κ φ ρ ά σ ει α υ τό π ο υ ο ν ο μ ά ζε ι «τα σ υ μ π τώ μ α τά του».

Τ

Γ

-------------------------------- αφιέρωμα γ ια ε π α ν ά λ η ψ η ε ν ν ο ώ ό τι ό λ α τ α γ ε γ ο ν ό τ α π ο υ κ α ­ τ έ χ ο υ ν τη θ έ σ η τ ο υ Εγώ ε π α ν α λ α μ β ά ν ο ν τ α ι τ α υ τ ό ­ σ η μ α ω ς π ρ ο ς τη μ ο ρ φ ή το υ ς, ό π ο ιε ς κ ι α ν ε ίν α ι ο ι υ ­ λ ικ έ ς δ ια φ ο ρ έ ς το υ ς. Κ α ι γ ια ν α σ υ ν ο ψ ίσ ω : τ ο σ ύ ­ μ π τω μ α ε ίν α ι σ η μ α ίν ο ν α ν τ ο θ ε ω ρ ή σ ο υ μ ε ω ς γ ε γ ο ­ ν ό ς το υ ο π ο ίο υ δ ε ν ε ίμ α ι κ ύ ρ ιο ς ω ς π ρ ο ς τ η ν α ιτ ία , το ν ό η μ α κ α ι τη ν ε π α ν ά λ η ψ η . Η α ν ά λ υ σ η λ ειτ ο υ ρ γ ε ί μ ό ν ο α ν ο α ν α λ υ τή ς δ ε ν α ρ κ ε ίτ α ι σ το ν ό η μ α , τη μ ε τ α φ ο ρ ά α λ λ ά σ το σ η μ α ί­ ν ο ν. Σ τ η ν α ν τίθ ε τη π ε ρ ίπ τω σ η υ π ά ρ χ ε ι κ ίν δ υ ν ο ς ν α δ υ ν α μ ώ σ ε ι το σ ύ μ π τω μ α , α φ ο ύ η ε ισ α γ ω γ ή μ ια ς α ­ κ ό μ η μ ε τ α φ ο ρ ά ς δ ίν ε ι σ ύ σ τα σ η σ το σ ύ μ π τω μ α . Τ ο ν α μη σ π ε ύ δ ε ι ν α « κ α τα λ ά β ε ι» ο α ν α λ υ τή ς τ ο ν ό η μ α ε ίν α ι σ α ν ν α δ ι ε γ ε ίρ ε ι π ά λ ι τη ν π ρ ό θ ε σ η σ η μ α σ ία ς , κ α ι ν α β ά ζ ε ι σ ε π ρ ώ τ ο π λ ά ν ο το υ π ο κ ε ίμ ε ν ο , α φ ο ύ ξ έ ρ ε ι ό τι το υ π ο κ ε ίμ ε ν ο δ ε ν ε ίν α ι τ α υ τό σ η μ ο μ ε τ ο ν ε α υ τό το υ .

61

π ό τ ο έ ν α υ π ο κ ε ίμ ε ν ο σ το ά λ λ ο έ τσ ι ώ σ τε α υ τή η δ ο ­ μή, π ο υ ε ίν α ι η α λ υ σ ίδ α τω ν σ η μ α ιν ό ν τω ν , τ ο α σ υ ­ ν ε ίδ η τ ο , ν α μ η ν α ν ή κ ε ι σ ε κ α ν έ ν α ν . Η ε ρ μ η ν ε ία λ ό ­ γ ο υ χ ά ρ ιν δ ε ν έ χ ε ι ν α κ ά ν ε ι μ ε τη γ νώ σ η το υ α ν α λ υ ­ τή , α λ λ ά με τη ν έ κ φ ρ α σ η το υ α σ υ ν ε ιδ ή τ ο υ το υ . Η ε ρ ­ μ η ν ε ία ε π α ν α λ α μ β ά ν ε ι σ ή μ ε ρ α σ τα λ ό γ ια το υ α ν α ­ λυτή έ ν α σ ύ μ π τω μ α π ο υ ε κ δ η λ ώ θ η κ ε χ θ ε ς σ τα λ ό γ ια το υ α ν α λ υ ό μ ε ν ο υ . Θ α π ρ έ π ε ι β έ β α ια ν α σ η μ ε ιω θ ε ί ό τι όλ η α υ τή η δ ια δ ικ α σ ία δ ε ν ξ ε κ ιν ά ε ι π α ρ ά μ ό νο μ ε τη ν π ρ ο ϋ π ό θ ε σ η μ ια ς κ α λ ά εγ κ α τα σ τη μ έ ν η ς μετα β ιβ α σ τικ ή ς σ χέσ η ς. Τ ο α σ υ ν ε ίδ η τ ο ε ίν α ι μ ια α υ το δ ύ ν α μ η α λ υ σ ίδ α γ ε γ ο ν ό τ ω ν ή « λ εγ ο μ έ ν ω ν » π ο υ ξ έ ρ ε ι ν α π ρ α γ μ α τ ο ­ π ο ιε ίτ α ι σ ’ έ ν α « λ εχ θ έ ν » κ α τά λ λ η λ ο π ο υ το υ π ο κ ε ί­ μ ε ν ο λ έ ε ι χ ω ρ ίς ν α ξ έ ρ ε ι ό τι λ έ ε ι. Α υ τό το « λ εχ θ έ ν » ό τα ν α ν α φ α ίν ε τ α ι σ το ν α ν α λ υ ό μ ε ν ο ε ίν α ι τ ο σ ύ ­ μ π τω μ α , ό τα ν α ν α φ α ίν ε τ α ι σ το ν α ν α λ υ τή λ έ γ ε τ α ι ε ρ μ η ν ε ία .

o σ ύ μ π τω μ α κ ά τω α π ό τ ο π ρ ίσ μ α το υ σ η μ ε ίο υ Γ ια τ ο ν π ά σ χ ο ν τ α η π ιο α π τή , η π ιο φ α ν ε ρ ή μ ο ρ ­ έ χ ε ι ν α κ ά ν ε ι μ ε τ α α ίτ ια , τ ο γ ια τ ί; Ε ν ώ κ ά τω φ ή το υ σ υ μ π τώ μ α το ς ε ίν α ι ο π ό ν ο ς π ο υ π ρ ο κ α λ ε ί. α π ό το π ρ ίσ μ α το υ σ η μ α ίν ο ν το ς τ ο σ ύ μ π τω μ α Α υ τό π ο υ υ π ο φ έ ρ ε ι, κ α ι υ π ο φ έ ρ ε ι α π ό τ ο σ η μ α ίν ο ν , σ υ ν δ έ ε τ α ι μ ε το π ώ ς; π ώ ς ε ίν α ι δυ ν α τό ν ; π ο ιο ς ε ίν α ι το εγώ . ή ξ ε ρ ε ; Π ο ιο ς ή ξ ε ρ ε ό τι α υ τό το σ ύ μ π τω μ α π ο υ Γ ια το α σ υ ν ε ίδ η τ ο , τ ο υ να ντίο ν, τ ο σ ύ μ π τω μ α σ η ­ με κ ά ν ε ι ν α υ π ο φ έ ρ ω έ π ρ ε π ε ν α μ π ε ι σ ’ α υ τή μ α ίνε ι: α π ο λ α μ β ά ν ω μ ια ικ α νο π ο ίη σ η . Τ ο σ ύ μ π τω ­ * « τη σ υ γ κ ε κ ρ ιμ έ ν η θ έ σ η κ α ι σ τιγμ ή , κ α ι ν α ε π α -μ α α ν α κ ο υ φ ίζ ε ι, α π ε λ ε υ θ ε ρ ώ ν ε ι κ α ι η ρ ε μ ε ί. Κ ι α υ ­ ν α λ η φ θ ε ί μ ια άλ λη σ υ γ κ ε ­ τή η σ υ ν έ π ε ια τη ς α ν α κ ο ύ ­ κ ρ ιμ έ ν η σ τιγμ ή ώ σ τε ε π ιτ έ ­ φ ισ η ς ε ίν α ι π ο υ σ υ ν δ έ ε τ α ι λ ο υ ς ν α κ α τα λ ά β ω , ν α δ ια ­ μ ε τη ν α π ό λ α υ σ η . Α π ό λ α υ ­ φ ω τ ισ τ ε ί η ζω ή μου , ν α μ ά ­ ση β έ β α ια με τη ν ψ υ χ α ν α ­ θ ω ό τι η δ υ σ τ υ χ ία μ ου δ ε ν α λ υτική έ ν ν ο ια , χ ω ρ ίς κ α μ ιά ν α φ έ ρ ε τ α ι π α ρ ά σ τη ν ε π ι­ α ν α φ ο ρ ά σ τη ν ο ρ γ α σ μ ικ ή θ υ μ ία μ ου; Η α π ά ν τ η σ η π ο υ ευχ α ρ ίσ τη σ η . Θ α μ π ο ρ ο ύ ­ δ ίν ε ι η ψ υ χ α ν ά λ υ σ η ε ίν α ι: η σ α μ ε ν α π ο ύ μ ε ό τι α π ό λ α υ ­ α σ υ ν ε ίδ η τ η γ νώ σ η , γ νώ σ η ση ε ίν α ι η ε ν έ ρ γ ε ια π ο υ εκ π ο υ το υ π ο κ ε ίμ ε ν ο α γ ν ο ε ί π έ μ π ε τ α ι ό τα ν τ ο α σ υ ν ε ί­ κ α ι π ο υ ε ξ α σ φ α λ ίζ ε ι κ α ι τη ν δ η το δ ο υ λ εύ ε ι. Μ ’ α υ τή τη ν επ α ν ά λ η ψ η . έ ν ν ο ια το σ ύ μ π τω μ α σ υ ν ε ­

m

Α ν έ φ ε ρ α ό τι τ ο ν α ε π α ­ ν α λ α μ β ά ν ε τ α ι τ ο σ ύ μ π τω μ α - σ η μ α ίν ο ν τα υ τό σ η μ ο μ ’ έ ν α ά λ λ ο σ η μ α ίν ε ι ό τ ι υ π ά ρ χ ε ι πά ντα ένα γ εγονός που κ α ­ τ έ χ ε ι τη θ έ σ η το υ Ενός, ε ν ώ άλλα γεγο νό τα αναμένουν ν α τη ν κ α τέχ ο υ ν . Τ ο α σ υ ν ε ί­ δ η το ε ξ α σ φ α λ ίζ ε ι τη ν α ν α ­ ν έω σ η σ ’ ό ,τι α φ ο ρ ά σ την κ α το χ ή τ η ς θ έ σ η ς το υ Ενός. Μ ό ν ο π ο υ μ έ σ α σ τη ν κ ο ύ ρ α η θ έσ η το υ Ενός μ π ο ρ ε ί ν α β ρ ίσ κ ε τα ι α δ ια κ ρ ίτ ω ς σ το ν α ν α λ υ ό μ ε ν ο ή σ το ν α ν α λ υ ­ τή . Τ ο σ η μ α ίν ο ν α ν α π η δ ά α ­

π ά γετα ι απόλαυση. Κ ι η α ­ π ό λ α υ σ η , σ υ γ κ ε κ ρ ιμ έ ν α η υ π έ ρ -α π ό λ α υ σ η (p lu s-d e jo u ir), η υ π ο λ ειμ μ α τικ ή α ­ π ό λ α υ σ η , ε κ ε ίν η π ο υ ο φ α λ λ ό ς ε μ π ο δ ίζ ε ι ν α β γ ε ι κ α ι π α ρ α μ έ ν ε ι ε γ κ λ ω β ι­ σ μ ένη σ το ψ υ χ ικ ό σ ύ σ τη μ α κ ιν ε ί τη ν α ν α λ υ τικ ή κ ο ύ ρ α , κ υ ρ ια ρ χ ε ί στη δ ια δ ικ α σ ία τη ς α ν ά λ υ σ η ς. Ν α π ώ ς μ ια α ν α λ υ ό μ ε ­ ν η α γ γ ίζ ε ι α υ τ ό π ο υ σ υ ν ­ δ έ ε τ α ι μ ε τη ν α π ό λ α υ σ η : « Σ ’ α υ τ ό τ ο σ η μ ε ίο ε ίν α ι σ αν ν α υ π ά ρ χει ένα κενό,

62 αφιέρωμα

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ για την παιδεία Ε Υ Σ Τ Ρ Α Τ ΙΟ Σ Τ Σ Ο Υ Ρ Ε Α Σ

ΣΟΦΟΚΛΕΟΥΣΑΝΠΓΟΝΗ

Ε Υ Σ Τ Ρ Α Τ ΙΟ Σ Τ Σ Ο Υ ΡΕ Α Σ

Ε

Κ

Δ

Ο

Σ

Ε

Ι

Σ

ΔΗΜ. Ν. ΠΑΠΑΔΗΜΑ Ι π π ο κ ρ ά τ ο υ ς 8, τη λ . 3 6 .2 7 .3 1 8

μ ια τ ρ ύ π α μ α ύ ρ η , τρ ο μ α κ τικ ή , α π ε ιλ η τικ ή . Μ έ σ α ε κ ε ί ε ίν α ι κ ά τ ι π ο υ δ ε ν θ έ λ ω ν α δ ω . Σ τη θ έ σ η το υ μ π α ίν ε ι η φ ο β ία σ α ν έ ν α π έ ­ π λ ο π ο υ κ α λ ύ π τ ε ι α υ τά τ ο κ ά τι» . Π ρ ά γ μ α τ ι σ το α σ υ ν ε ίδ η τ ο η α π ό λ α υ σ η δ ε ν έ χ ε ι σ υ ­ γκ ε κ ρ ιμ έ ν η , σ η μ α ίν ο υ σ α α ν α π α ρ ά σ τ α σ η , έ χ ε ι ό μ ω ς μ ια θ έ σ η , τη θ έ σ η τη ς τ ρ ύ π α ς π ο υ σ κ ε π ά ζ ε τ α ι π ά ν τ ο τ ε α π ό τ ο π έ π λ ο τω ν φ α ν τ α σ ιώ σ ε ω ν κ α ι τ ω ν σ υ μ π τω μ ά τω ν . « Μ ο υ ε ίν α ι α δ ύ ν α τ ο ν α κ ό μ η ν α σ κ ε φ τ ώ ν α κ ά ν ω τ ο β ή μ α ν α μ π ω σ το α ε ρ ο π λ ά ν ο . Δ ε ν μ π ο ρ ώ , σ α ν ν α μ η ν π ρ έ π ε ι. Θ α ή τα ν θ ά ν α ­ τ ο ς . Ο χ ι π ρ α γ μ α τ ικ ό ς θ ά ν α τ ο ς . Ε ίν α ι κ ά τ ι τ ρ ο μ ε ρ ά ε ρ ε θ ισ τ ικ ό , σ α ν ν α β ρ ίσ κ ε τ α ι κ α ­ ν ε ί ς σ ε τε ν τ ω μ έ ν ο σ κ ο ιν ί μ ε τ ο ν δ ια ρ κ ή κ ίν δ υ ν ο ν α π έ σ ε ι σ το κ ε ν ό » , λ έ ε ι η ίδ ια α ­ ν α λ υ ό μ ε ν η . Δ ια φ α ί ν ε τ α ι σ α φ ώ ς ό τ ι τ ο σ ύ ­ μ π τω μ α ε ίν α ι η π ρ ο σ φ υ γ ή το υ ν ε υ ρ ω τ ικ ο ύ στο ν α ε ν α ν τ ιω θ ε ί σ τη ν υ π έ ρ μ ε τ ρ η α π ό ­ λ α υ σ η , ν α μη φ θ ά σ ε ι π ο τ έ σ τη ν α π ό λ α υ σ η τ ο υ Ά λ λ ο υ (τη ν ο π ο ί α π α ρ ό λ ’ α υ τ ά ο ν ε ι­ ρ ε ύ ε τ α ι). Κ ι α φ ο ύ η ε π ιθ υ μ ία - π ο υ δ ε ν π ρ α γ μ α τ ο π ο ιε ίτ α ι π ο τ έ π α ρ ά μ ε ρ ικ ώ ς κ α ι π ε ρ ιο ρ ισ μ έ ν α - ε γ γ υ ά τ α ι το ν α μη β ρ ε ι π ο ­ τ έ κ α ν ε ίς τη ν ο λ ο κ λ η ρ ω τικ ή α π ό λ α υ σ η , θ α ή τα ν κ α λ ό ν α μ η ν π ά ψ ε ι κ α ν ε ίς π ο τ έ ν α ε ­ π ιθ υ μ ε ί κ α ι ν α α ρ κ ε ίτ α ι σ ε σ υ μ π τώ μ α τα κ α ι φ α ν τ α σ ιώ σ ε ις . Θ α α ν α φ ε ρ θ ώ , τέ λ ο ς, σ το α ίτ η μ α ία σ η ς θ ε ρ α π ε ία ς το υ σ υμ π τώ μ α το ς π ο υ α π ε υ θ ύ ν ε ι ο π ά σ χ ω ν σ το ν α ν α λ υ τή . Ο α ν α λ υ τή ς μ π ο ρ ε ί ν α π έ σ ε ι σ τη ν π α γ ίδ α , α π α ν τ ώ ν τ α ς σ το α ί­ τη μ α το υ π ά σ χ ο ν το ς , κ ά ν ο ν τ α ς τη σ χέ σ η α ­ να λυ τή - α ν α λ υ ό μ ε ν ο υ α π ό α σ ύ μ μ ετρ η σ υ μ ­ μ ετρ ικ ή . Ο μ ω ς το σ ύ μ π τω μ α δ ε ν « θ ε ρ α π ε ύ ­ ε τα ι» . Η φ ιλ ο δ ο ξ ία γ ια θ ε ρ α π ε ία δ ε ν π ρ ο κ α λ ε ί π α ρ ά τη ν α ν τίσ τα σ η το υ π ά σ χ ο ν τ ο ς κ α ι τη ν ε π ιμ ο νή το υ σ υ μ π τώ μ α το ς. Η ψ υ χ ο ­ θ ε ρ α π ε ία α π ο σ κ ο π ε ί σ τη ν ε π ίλ υ σ η το υ σ υ ­ μ π τώ μ α το ς. Σ τ η ν α ν ά λ υ σ η δ ε ν α π ε λ ε υ θ ε ­ ρ ώ ν ε τ α ι το σ ύ μ π τω μ α , α λ λ ά μ α θ α ίν ε ι κ α ­ ν ε ίς το γ ια τ ί το υ σ υ μ π τώ μ α το ς. Ο π ά σ χ ω ν δ ε ν θ α « θ ε ρ α π ε υ θ ε ί» α ν δ ε ν γ ίν ε ι α ν α λ υ ό ­ μ ε ν ο ς το υ α ιτ ή μ α το ς το υ λ έγ ο ν τα ς : « θ έλ ω ν α ξ έ ρ ω τι σ η μ α ίν ε ι το σ ύ μ π τω μ ά μ ου». Μ ε το τ έ λ ο ς τη ς α ν ά λ υ σ η ς κ α ι τη μ ετα τ ρ ο π ή τη ς α π ό λ α υ σ η ς το υ υ π ο κ ε ιμ έ ν ο υ π ο υ ή τα ν κ α ι ο π υ ρ ή ν α ς το υ σ υ μ π τώ μ α το ς, τ ο υ π ο κ ε ίμ ε ν ο β ρ ίσ κ ε ι το δ ρ ό μ ο - χ ω ρ ί ς ε π ισ τρ ο φ ή - τη ς ε ­ π ιθ υ μ ία ς το υ . Κ ι α υ τό ε ίν α ι α π ό λ υ τ α θ ε ρ α ­ π ε υ τικ ό . Μ ό ν ο π ο υ η θ ε ρ α π ε ία , η ο π ο ία π ρ ο κ α λ ε ίτ α ι α π ό τη ν ψ υ χ α ν ά λ υ σ η , έ ρ χ ε τ α ι ε π ιπ ρ ό σ θ ε τ α .

αφιέρωμα 63

Ντόρα Περτέση

Η έννοια της απάτης: από τις “Βάκχες” στην ψυχανάλυση ΚΑΔΜΟΣ: σκέψαι νυν ορθώς. Βραχύς ο μόχθος εισιδείν έα, τί λεύσσω; τί φέρομαι τοδ’ έν χεροίν; ΚΑΔΜΟΣ: άθρησον αυτό και σαφέστερον μάθε. ΑΓΑΥΗ: ορώ μέγιστον άλγος ή τάλαιν’ εγώ ΑΓΑΥΗ:

[βάκχες 1279']

ι δ ε ν έ β λ ε π ε η Α γ α ύ η ; Γ ια τ ί α δ υ ν α τ ο ύ σ ε ν ’ α ­ μ ια α ν τ ιπ α ρ ά θ ε σ η μ ε κ α θ ε τ ί ν ε κ ρ ό π ο υ κ υ κ λ ο φ ο ρ ε ί ν α γ ν ω ρ ίσ ε ι τη ν κ ε φ α λ ή το υ υ ιο ύ τ η ς Π ε ν θ έ α ; σ το ν ψ υ χ ικ ό μ α ς χ ώ ρ ο , κ α θ ε τ ί α π ο λ ιθ ω μ έ ν ο , τ ο ο ­ Η τ α ν α θ ώ α γ ι ’ α υ τ ό τ ο έ γ κ λ η μ α ; Π ο ιο ς τη ς α ­ π ο ί ο ε γ κ α θ ιδ ρ ύ ε ι μ ια δ ια σ τρ ε β λ ω μ έ ν η ύ π α ρ ξ η κ α ι π α γ ό ρ ε υ ε τ η ν ά ρ ρ η τη γ νώ σ η ; Π ο ιο ς τη ν ε ξ α συνύπαρξη. π α τ ο ύ σ ε ; Α π α τ ο ς , δ η λ α δ ή α θ ώ ο ς , ε ίν α ι α υ ­ Σ υ ν ε ιδ η τ ο π ο ιώ ν τ α ς , τ ο α ν α γ ν ω ρ ίζ ο υ μ ε ό τ α ν α ρ ­ τ ό ς ο ο π ο ίο ς α π ’ Α τη ς , δ η λ α δ ή ε ξ α ιτ ία ς σ ύ γ ­ θ ο ύ ν ο ι μ η χ α ν ισ μ ο ί τη ς α π ώ θ η σ η ς κ α ι κ υ ρ ίω ς τη ς χ υ σ η ς , β ρ ίσ κ ε τ α ι σ τη ν α π ά τ η μ ε τ ο ν ε α υ τ ό δ ιά ψ ε υ σ η ς . Τ ο 1914 ο Φ ρ ό υ ν τ τ ο ν ίζ ε ι ό τι «ο ά ρ ρ ω ­ το υ . Α π ά τη . Η γ ε ν ε α λ ο γ ία τη ς Ν ύ χ τα ς, τ ο υ σ κ ό το σ υτος ς δ ε ν θ υ μ ά τ α ι τ ίπ ο τ α α π ’ α υ τ ά π ο υ έ χ ε ι ξ ε χ ά σ ε ι τ ο υ θ α ν ά τ ο υ , το υ ο ν ε ίρ ο υ κ α ι τη ς η δ ο ν ή ς . κ α ι α π ω θ ή σ ει α λ λά τα κ ά νει π ρ ά ξη επα να λ α μ β ά νο Ο ι π ιο π ο λ λ ο ί π α ρ α μ έ ν ο υ ν σ το ν τ ό π ο το υ sim u ­ ν τ ά ς τ α χ ω ρ ίς ν α το γ ν ω ρ ίζ ε ι» .2 Α υ τό σ η μ α ίν ε ι ό τ ι ε ­ la c ru m . Γ ο η τ ε ύ ο ν τ α ι ν α ε ξ α π α τ ώ ν τ α ι ε ν τ ο ιχ ιζ ό μ ε ­ κ ε ί ό π ο υ υ π ά ρ χ ε ι π ρ ά ξ η α υ τό ή ε τε ρ ο κ α τ α σ τ ρ ο φ ικ ή ν ο ι σ υ γ χ ρ ό ν ω ς μ ε τ ις π α ν ο π λ ίε ς το υ ς. Η ψ υ χ α ν ά λ υ ­ δ η λ α δ ή ε κ π ρ α ξ ία , ε ίν α ι γ ια τ ί ο ι λ έ ξ ε ις κ α ι ά ρ α η ση σ τ ο χ ε ύ ε ι α κ ρ ιβ ώ ς σ το γ κ ρ έ μ ισ μ α α υ το ύ το υ τ ε ί­ σ υ μ β ο λ ικ ή δ ι α δ ικ α σ ία έ χ ο υ ν ε κ το π ισ θ εί- ε ίν α ι ρ ιγ ­ χ ο υ ς. Α ν υ π ά ρ χ ε ι μ ια ψ υ χ α ν α λ υ τικ ή η θ ικ ή ε ίν α ι α υ ­ μ έ ν ε ς σ ’ έ ν α ν ά λ λ ο χ ώ ρ ο , τ ο χ ώ ρ ο τ ο υ α σ υ ν ε ιδ ή τ ο υ , τή , τη ς π ρ ο σ π ά θ ε ια ς α υ θ ε ν τ ικ ό τ η τ α ς π ρ ο ς τ ο ν ε α υ τό κ ω δ ικ ο π ο ιη μ έ ν ε ς α π ό μ ια ά λ λη γ λ ώ σ σ α , σ τη ν ο π ο ία κ α ι τη ν ε π ιθ υ μ ία μ α ς. Α ν υ π ά ρ χ ε ι μ ια ψ υ χ α ν α λ υ τικ ή τ ο υ π ο κ ε ίμ ε ν ο δ ε ν έ χ ε ι ά μ ε σ η π ρ ό σ β α σ η . Α ν α γ ν ω ­ α ισ θ η τικ ή ε ίν α ι η μ ο ρ φ ή δ ι ά μ έ σ ο υ τ η ς ο π ο ία ς α υ τή ρ ίζ ο ν τ α ς α υ τ ό το ν τ ό π ο , τ ο ν κ α τ ο ικ ο ύ μ ε ε κ ν έ ο υ , το ν η π ρ ο σ π ά θ ε ια π ρ ο σ υ π ο γ ρ ά φ ε τ α ι α π ό τ ο ν ψ υ χ α ν α ­ ο ικ ε ιο π ο ιο ύ μ α σ τ ε χ ω ρ ίς π ε ρ ίσ σ ια α γ ω ν ία , δ ιό τ ι ε ­ λ υτή μ ε τ ο ν λ ό γο . κ ε ί ο φ ό β ο ς κ α τ ο ικ ε ί, ό π ο υ δ ε ν κ α τ ο ικ ε ί η ε π ιθ υ μ ία . Δ ιό τ ι η ψ υ χ α ν α λ υ τικ ή ε μ π ε ιρ ία ε ίν α ι κ α ι έ ν α τ ό λ ­ Η Α γ α ύ η , λ ο ιπ ό ν , ε ξ α π α τ ή θ η κ ε α π ό τ ο ν Δ ιό ν υ σ ο κ ι έ γ ιν ε π α ιδ ο κ τ ό ν ο ς μ α ιν ά ς , σ τα Θ η β α ϊκ ά Β ο υ νά . μ η μ α ξ ε β ο λ έ μ α τ ο ς, έ ν α κ ά λ ε σ μ α , μ ια α ν ά δ ε ιξ η κ α ι

Τ

64 αφιέρωμα ------------------------------Α λ λ ά ο Δ ιό ν υ σ ο ς; Τ ι ε π ιζ η τε ί δ ια μ έσ ο υ ό λ η ς α υ ­ τή ς τη ς β ία ς π ο υ ξ ε σ η κ ώ ν ε ι σ το π έ ρ α σ μ ά το υ ; Π α ν ικ ο β ά λ λ ει κ α ι τ ρ ο μ ά ξ ε ι το υ ς π ά ν τ ε ς κ ι α φ ο ύ το υ ς τρ ε λ ά ν ε ι, το υ ς υ π ο χ ρ ε ώ ν ε ι ν α το ν α ν α γ ν ω ρ ίσ ο υ ν κ α ι ν α το ν λ α τρ έ ψ ο υ ν. Ο ιΒ ά κ χ ε ς ε ίν α ι η σ η μ α ν τικ ό ­ τ ε ρ η ίσ ω ς τ ρ α γ ω δ ία ό π ο υ η π ρ ο β λ η μ α τικ ή τ η ς Α π ά ­ τη ς κ α ι τη ς Β ία ς έ χ ε ι σ α ν σ κ ο π ό τη σ τα δ ια κ ή ε γ κ α θ ί­ δ ρ υ σ η τη ς τα υ τό τη τα ς το υ Δ ιο ν ύ σ ο υ , ω ς θ ε ο ύ , α σ χ έ ­ τ ω ς το υ α π ο τε λ έ σ μ α το ς . Α ς θ υ μ η θ ο ύ μ ε λ ίγ ο τ α « δ ρ ώ μ ε να » . Δ ιό ν υ σ ο ς με π ρ ο σ ω π ε ίο α ν θ ρ ώ π ιν ο , ε μ φ α ν ί­ ζ ε τ α ι στη Θ ή β α λ έγ ο ν τα ς : « Ή κ ω Δ ιό ς π α ις» ( Ή λ θ α το υ Δ ία ο γ ιο ς ). Ε δ ώ π α ίζ ε τ α ι όλη η τ ρ α γ ω δ ία ή σ χ ε δ ό ν όλη. Α κ ό μ η κ α ι η ε π ιλ ο γ ή το υ ρ ή μ α τ ο ς «ή κω » ε ίν α ι χ α ρ α κ τη ρ ισ τ ικ ή δ ιό τι χ ρ η σ ιμ ο π ο ιε ίτ α ι α π ό το υ ς θ ε ο ύ ς . Ο Δ ιό ­ ν υ σ ο ς ν ιώ θ ε ι θ ε ό ς α λ λ ά το υ τ ο α μ φ ισ β η το ύ ν τό σ ο ο ι ά λ λ ο ι θ ε ο ί, φ ε ρ ’ ε ιπ ε ίν η Ή ρ α , ό σ ο κ α ι ο ι ά ν θ ρ ω π ο ι. Η Ή ρ α το ν φ θ ο ν ε ί3 δ ιό τ ι ε ίν α ι π α ιδ ί ν ό ­ θ ο το υ Δ ία κ α ι τη ς θνη τή ς Σ ε μ έ λ η ς . Ε τσ ι το ν ε κ δ ικ ε ί­ τ α ι κ α ι δ ιά μ έσ ο υ α υ το ύ το ν Δ ία - τ ρ ε λ α ίν ο ν τ ά ς το ν. Η Ρ έ α , η μ η τέ ρ α τη ς Ή ρ α ς , το ν θ ε ρ α π ε ύ ε ι κ α ι τ ο υ μ α θ α ίν ε ι τ ις Β α κ χ ικ έ ς τ ε λ ετ ές .4 Ο ι ά ν θ ρ ω π ο ι το ν α μ φ ισ β η το ύ ν δ ιά μ έσ ο υ το υ β α σ ιλ ιά Π ε ν θ έ α , δ ιό τι α υ το ί ο ι δ ύ ο ά ν δ ρ ε ς ε ίν α ι ξ α δ έ λ φ ια κ α ι ο Π ε ν θ έ α ς β λ έ π ε ι έ ν α θ νη τό ε κ ε ί ό π ο υ ο Δ ιό ν υ σ ο ς το υ δ ε ίχ ν ε ι κ ά τι ά λ λο . Ο α ν τα γ ω ν ισ μ ό ς τω ν δ ύ ο α ν δ ρ ώ ν ε ίν α ι π ρ ο φ α ν ή ς κ α ι έ χ ε ι ν α κ ά ν ε ι με τη δ ια φ ο ρ ε τ ικ ή κ α ­ τα γ ω γ ή , η ο π ο ία π ρ ο ε ικ ά ζ ε ι μ ια δ ια φ ο ρ ε τ ικ ή δ ιε υ ­ θ έτη σ η τη ς ε ξ ο υ σ ία ς . Ε τσ ι ο Δ ιό ν υ σ ο ς ε ξ α π α τ ά τις γ υ ν α ίκ ε ς , τις γ ο η τ ε ύ ε ι με τη ν ο μ ο ρ φ ιά το υ , θη λ ύ μ ο ρ φ ο ς ό π ω ς ε ίν α ι με ό π λ ο τη ν Α π ά τη , η ο π ο ία σ υ ν ο ­ δ ε ύ ε τ α ι α π ό μ α ιν ά δ ε ς (θη λ υ κ ό μ έ ρ ο ς ) κ α ι Σ α τύ ρ ο υ ς (α ρ ρ ε ν ω π ό ). Α π ε ιλ ο ύ μ ε ν ο ς κ α θ ώ ς α ισ θ ά ν ε τ α ι, τ ο μ όνο π ο υ τ ο ν ε ν δ ια φ έ ρ ε ι ε ίν α ι ν α ε π ιβ λ η θ ε ί, ν ’ α υ τ ο ν ο μ η θ ε ί κ α θ ο ρ ίζ ο ν τ α ς τ α ό ρ ιά το υ . Ο ι ά ν θ ρ ω π ο ι ό μ ω ς κ α ι σ υ μ β ο λ ικ ά η π ό λ ις , η μη­ τ έ ρ α το ν α μ φ ισ β η το ύ ν. Α υ τό ς με μ ά σ κ α α ν θ ρ ώ π ο υ ό π ο υ όλη η π ρ ο β λ η μ α τικ ή το υ F a u x -se lf ε ξ α γ γ έ λ λ ε ­ τα ι, δ η μ ιο υ ρ γ ε ί σ ύ γχυ σ η σ τις γ υ ν α ίκ ε ς δ ια κ ιν ώ ν τα ς σ υ γ χ ρ ό ν ω ς όλη τη ν π α ν τ ο δ υ ν α μ ία κ α ι τη φ α λ λ ικ ό τη τ ά το υ ς κ α ι α ν α γ κ ά ζ ο ν τ ά ς τ ις εμ μ έ σ ω ς ν α π ρ ο β ο ύ ν σ ε δ ια σ π α ρ α γ μ ό το υ Π ε ν θ έ α . Π ρ ο η γ ο υ μ έν ω ς , έ χ ε ι π ρ ο κ α λ έ σ ε ι τ ρ ό μ ο κ α ι σ υ ν ε π ε ία το ύ το υ ψ ε υ δ α ισ θ ή ­ σ ε ις σ το ν Π ε ν θ έ α , ό π ο υ α υ τό ς π ρ ο σ π α θ ε ί ν α σ κ ο τώ ­ σ ε ι τ ο ο μ ο ίω μ α το υ Δ ιο ν ύ σ ο υ , δ η λ α δ ή τ ο ν τα ύ ρ ο (στιχ. 616). Τ ο υ ε ίν α ι δ ε , π ρ ο σ φ ιλ ή ς η τα κ τικ ή το υ ο ­ μ ο ιώ μ α το ς α π ό το ν π α τ έ ρ α Δ ία ό τα ν α υ τό ς ο τε λ ε υ ­ τ α ίο ς γ ια ν α κ α τ ε υ ν ά σ ε ι τ ο θ υ μ ό τη ς Ή ρ α ς φ τ ιά χ ν ε ι ο μ ο ίω μ α το υ Δ ιο ν ύ σ ο υ κ α ι τη ς το π α ρ α δ ίδ ε ι ξ ε γ ε ­ λ ώ ν τα ς τη ν. Έ τ σ ι η Ή ρ α το σ κ ο τώ ν ε ι ν ο μ ίζο ν τα ς ό τι έ χ ε ι α π α λ λ α γ ε ί α π ό το ν ό θ ο π α ιδ ί.

Ε ξ α π ά τη σ η , φ θ ό ν ο ς , β ία , σ π α ρ α γ μ ό ς , ε γ κ λ ή μ α τα ε ίν α ι ο ι σ υ ν έ π ε ιε ς ε ν ό ς σ υ ν ε χ ο ύ ς μ ε τεω ρ ισ μ ο ύ , ε ν ό ς μ ε τα ιχ μ ίο υ ό π ο υ η π ρ ο β λ η μ α τικ ή τ ω ν ο ρ ίω ν τη ς ψ υ ­ χ ικ ή ς π ρ α γμ α τικ ό τ η τα ς π α ίξ ε ι σ η μ α ν τικ ό ρ ό λ ο γ ια το ν Δ ιό ν υ σ ο . Π ρ ά γ μ α τ ι, υ π ά ρ χ ο υ ν δ ύ ο π ρ α γ μ α τ ικ ό ­ τη τε ς γ ι ’ α υ τό ν . Ή ν ’ α π ο δ ε χ θ ε ί τη θ ε ϊκ ή κ α τα γ ω γ ή ( Δ ία ς ) ή τη ν α ν θ ρ ώ π ιν η (Σ ε μ έ λ η ). Τ α υ τ ίζ ε τ α ι π ε ­ ρ ισ σ ό τε ρ ο μ ε το ν π α τ έ ρ α τ ο υ α λ λ ά γ ι ’ α υ τή το υ τη ν επ ιλ ο γ ή χ ρ ε ιά ζ ε τ α ι ν ’ α γ ω ν ισ θ ε ί ν α τη φ α ν ε ρ ώ σ ε ι. Ο τα ν σ το τ έ λ ο ς η Α γ α ύ η π ρ ο σ π α θ ε ί ν α το ν ε ν ο χ ο ­ π ο ιή σ ε ι γ ια όλη α υ τή τη β ία , ο Δ ιό ν υ σ ο ς α ν τ ιλ έ γ ε ι ό ­ τι υ β ρ ίσ τη κ ε α π ό το υ ς θ ν η το ύ ς κ α ι ό τι εν κ α τ α κ λ ε ίδ ι ο Δ ία ς έ τσ ι α π ό π α λ ιά έ χ ε ι ο ρ ίσ ε ι ν α γ ίν ο υ ν τ α π ρ ά γ μ α τ α (στιχ. 1349). Μ ε τ α θ έ τ ε ι δ η λ α δ ή τ ο ε π ίπ ε ­ δ ο π ρ α γ μ α τικ ό τ η τα ς α π ό το α ν θ ρ ώ π ιν ο σ το θ ε ϊκ ό ε ­ ν ο χ ο π ο ιώ ν τ α ς ε μ μ έ σ ω ς το ν Δ ία κ α ι δ ε ίχ ν ο ν τ α ς σ υ γ ­ χ ρ ό ν ω ς το π ο λ υ δ ιά σ τα το το υ ν ό μ ο υ α ν ά λ ο γ α με τη ν π ρ α γμ α τικ ό τ η τα . Γ ια το υ ς α ν θ ρ ώ π ο υ ς ε ίν α ι έ ν ο χ ο ς α ν τ ο ν δ ο υ ν σ α ν ά ν θ ρ ω π ο . Ε π ε ιδ ή ό μ ω ς ο π α τ έ ρ α ς το υ το ν ή θ ε λ ε θ ε ό , ο ι ά ν θ ρ ω π ο ι ε ίν α ι έ ν ο χ ο ι, π ο υ δ ιέ π ρ α ξ α ν ύ β ρ ι κ α ι έτσ ι επ ω μ ίσ θ η κ α ν τ α ε π α κ ό λ ο υ ­ θ α τη ς Ά τη ς, κ α τ ά το γ νω σ τό σ χή μ α Υ β ρ ις-Ά τη -Δ ίκη . Έ τ σ ι σ ’ ό λ ο το υ τ ο μ ε γ α λ ε ίο ε μ φ α ν ίζ ε ι τη ν α ν ε π ά ρ κ ε ιά το υ . Δ ε ν ε ίν α ι π α ρ ά έ ν α ς ε ξ α π α τη μ έ ν ο ς Δ ιό ν υ σ ο ς, μ π λ ε γ μ έ ν ο ς σ τα δ ίχ τ υ α τη ς π α τ ρ ικ ή ς ε π ι­ θ υ μ ία ς . Ε ν α ς φ ο β ισ μ έ ν ο ς Δ ιό ν υ σ ο ς π ο υ δ ε ν α μ φ ι­ σ β η τ εί τη ν ε ξ ο υ σ ία δ ίφ υ λ ο ς σ χ ε δ ό ν , π ο υ π ο λ ε μ ά α ­ π ό α π ό σ τα σ η χ ρ η σ ιμ ο π ο ιώ ν τ α ς τε χ ν ά σ μ α τα κ α ι σ τρ α τη γ ικ έ ς α π ό α ν ά γ κ η , γ ια τ ί ο π ό λ ε μ ο ς , ό π ω ς κ ά ­ θ ε α γ ώ ν α ς , ε ίν α ι δ ίκ α ιο ς γ ι ’ α υ το ύ ς σ το υ ς ο π ο ίο υ ς ε ίν α ι α ν α γ κ α ίο ς ,5 κ α ι ε ν κ α ιρ ώ π ο λ έ μ ο υ ο ι ν ό μ ο ι σ ιω π ο ύ ν . β ία σ τις π ρ ά ξ ε ις ό π ω ς κ α ι π ά ν ω σ το ίδ ιο το σ ώ μ α ε γ γ ρ ά φ ε τ α ι σ το ε π ίπ ε δ ο τη ς α ν ά γ κ η ς . Σ η μ α τ ο δ ο τ ε ί τ α υ τ ό χ ρ ο ν α τ ο ν τ ρ ό μ ο το υ υ π ο ­ κ ε ιμ έν ο υ , σ χ ε δ ό ν τη ν α φ ά ν ισ η ό π ο υ ο ι λ έ ξ ε ις εκ λ ε ίπ ο υ ν. Μ ε τ ις λ έ ξ ε ις δ ιά μ έσ ο υ τη ς γ λ ώ σ ­ σ α ς ο ά ν θ ρ ω π ο ς ο ρ ιο θ ε τ ε ί το υ ς φ ό β ο υ ς του. Μ ε τ ις β ία ιε ς π ρ ά ξ ε ις μ ε ιώ ν ε ι τη ν ε σ ω τερ ικ ή α γ ω ν ία κ α ι τ ο ν τ ρ ό μ ο το υ .

Η

« Κ ά θ ε π ρ α γ μ α τικ ό τ η ς μου ε ίν α ι α π ο κ ρ ο υ σ τικ ή » , έ γ ρ α φ ε ο Κ α ρ υ ω τά κ η ς π ρ ο τ ο ύ σ υ γ χ ρ ο ν ίσ ε ι τ ο π ά ­ τη μ α τη ς σ κ α ν δ ά λ η ς με το μ έ ρ ο ς τη ς κ α ρ δ ιά ς . «Ω κ α ι α ν έχω ! Α λ λ ά π ώ ς, με τί. Γ ίν ε τα ι τ ρ ό π ο ς ν α φ α ν ε ρ ω θ ε ί το “ μη λ ε γ ό μ ε ν ο ν ”6», υ π ε ν θ υ μ ίζ ε ι ο Ε λ ύτη ς. Τ ο ν α β ρ ο ύ μ ε τ ις κ α τά λ λ η λ ε ς λ έ ξ ε ις γ ια ν α α ν τέ ξ ο υ μ ε τη ν ψ υ χ ικ ή μ α ς π ρ α γμ α τικ ό τ η τα , ε ίν α ι π ρ ο τ ι­ μ ό τε ρ ο α κ ό μ η κ ι ό τα ν π ρ ό κ ε ιτ α ι ν α π ο ύ μ ε σ α ν τη ν Α γ α ύ η : « Β λ έπ ω το ν μ έ γ ισ το π ό ν ο » . Δ ιό τ ι τό τε μ ό νο γ ν ω ρ ίζο υ μ ε , α ν α γ ν ω ρ ίζο υ μ ε κ α ι ά ρ α σ υ ν ε χ ίζο υ μ ε ν α ζο ύ μ ε χ ω ρ ίς φ ό β ο .

αφιέρωμα 65 Η ψ υ χ α ν α λ υ τικ ή ε μ π ε ιρ ία θ α μ π ο ρ ο ύ σ ε ν α ε ίν α ι κ α ι μ ια ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ία , α ν ο ι θ ε ρ ά π ο ν τ ε ς τη ς ψ υ χ ή ς ε ίν α ι ο ι λ έ ξ ε ις , μ ε τ ις ο π ο ίε ς ε κ φ ρ ά ζο υ μ ε , ε κ φ ο ρ τίζο υ μ ε κ α ι νο η μ α το δ ο ύ μ ε τη ν ψ υ χ ικ ή μ α ς π ρ α γ μ α τ ι­ κό τη τα . Κ ά θ ε ε π ικ ο ιν ω ν ία ε ν ε ρ γ ο π ο ιε ίτ α ι δ ι ά μ έ­ σ ο υ τη ς γ λ ώ σ σ α ς κ α ι «η μνήμη δ ε ν ε ίν α ι τ ίπ ο τ ε ά λ λ ο π α ρ ά η εικ ο ν ικ ή ε π ικ ο ιν ω ν ία μ ια ς σ υ ν α ισ θ η μ α τικ ή ς ε μ π ε ιρ ία ς » 7, έ λ ε γ ε ο B ion. Η λ ε ιτ ο υ ρ γ ία τη ς γ λ ώ σ ­ σ α ς δ ε ν ε ίν α ι ν α π λ η ρ ο φ ο ρ ε ί α λ λ ά ν α α ν α κ α λ ε ί, σ υ ­ μ π λή ρ ω νε ο L acan . Α ν ό μ ω ς η μνήμη, δ η λ α δ ή η α π ώ ­ θησ η, δ ε ν λ ειτο υ ρ γ ε ί, τ ό τε ο φ ε ίλ ο υ μ ε ν α υ π ο θ έ σ ο υ ­ με ό τι α ν α κ α λ ο ύ ν τ α ι « π ρ ά ξ εις» , ο ι ο π ο ίε ς δ ε ν έ χ ο υ ν κ α τ α γ ρ α φ ε ί στη μνήμη δ ι ά μ έσ ο υ μ ια ς α ν α π α ρ ά σ τ α ­ σ η ς, δ ιό τ ι το υ π ο κ ε ίμ ε ν ο δ ε ν ε ίχ ε κ ά π ο τ ε τ α α π α ρ α ί­ τη τα « ψ υ χ ικ ά ε ρ γ α λ ε ία » γ ια ν α τ ο κ ά μ ε ι.

Τ 7 π ά ρ χ ε ι τ ο « κ ενό » , το ρ ή γ μ α το «μη λ εγ ό μ ε ν ο » κ α ι τό τε ο ά ν θ ρ ω π ο ς κ ρ α υ γ ά ζ ε ι, π ο ν ά ε ι σ ω μ α τ ικ ά α ν τ ί ψ υ χ ικ ά , δ ια λ έ γ ο ν τ α ς α κ ό μ η κ α ι ν α τ α χ ά σ ε ι ό λ α « ε κ π ρ ά ττο ν τα ς » π ρ ο κ ε ιμ έ ν ο υ μ’ α υ τό το ν τ ρ ό π ο ν α ε π ιδ ε ίξ ε ι ό π ω ς ο Κ α ρ υ ω τά κ η ς, η Α γ α ΰ η ή ο Δ ιό ν υ σ ο ς το κ ε ν ό , γ ε μ ίζ ο ν τ ά ς το με π ρ ά ξ ε ις σ η μ ά ν σ ε ις. «Ο β α ­ σ ιλ ιά ς τ ο υ ο π ο ίο υ το μ α ν τε ίο β ρ ίσ κ ε τα ι σ το υ ς Δ ε λ ­ φ ο ύ ς, ού τε λ έ γ ε ι ο ύ τε κ ρ ύ π τ ε ι α λ λ ά σ η μ α ίν ε ι» .8 Τ ο α σ υ ν ε ίδ η τ ο « σ η μ α ίν ει» , ο λ ό γ ο ς σ υ ν δ έ ε ι τ α σ ή μ α τα κ α ι το ίδ ιο τ ο υ π ο κ ε ίμ ε ν ο ο δ η γ ε ίτ α ι σ ’ α υ τό π ο υ ε ν ώ το γ ν ω ρ ίζ ε ι, α λ λ ο ύ το α γ ν ο ε ί φ α ν ε ρ ώ ν ο ­ ν τ α ς τ α υ τ ό χ ρ ο ν α τη ν ε π ιθ υ μ ία το υ . Α π ο μ α κ ρ ύ ν ε τα ι, λ ο ιπ ό ν , α π ό τη ν α π ά τη . Α λ λ ά α υ τό σ τη ν ο υ σ ία σ η μ α ίν ε ι ν α χ ρ ε ω θ ο ύ μ ε τη ν ύ π α ρ ξ ή μ α ς ό χ ι σ α ν έ ν α β ά ρ ο ς α λ λ ά σ α ν ο φ ε ιλ ή π ρ ο ς το ν ίδ ιο το ν ε α υ τό . Δ η μ ιο υ ρ γ ο ύ μ ε κ ι ε μ ε ίς το ν π ρ ο σ ω π ικ ό μ α ς τό π ο . Α λ λ ά π ώ ς; Σ α ν Ια ν ο ί. Ο ι ν ε ό τ ε ρ ο ι. Κ α τε υ θ ύ ν ο υ μ ε το β λέμ ­ μ α μ π ρ ο σ τά - π ίσ ω . Ξ α ν ά κ α ι ξ α ν ά . Σ υ ν ε χ ώ ς, α δ ια λ είπ τω ς. *12345678

/

ΚΛΑΣΙΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Σ ειρά : Α ΡΧ Α ΙΟ Ι Ε Λ Λ Η Ν Ε Σ ΤΡΑΓΙΚΟΙ Π Ο ΙΗ ΤΕΣ

ΣΟΦΟΚΛΕΟΥΣ

ΟΙΔΙΠΟΥΣ ΕΠΙ ΚΟΛΩΝΩ

1 /

1/ ■ I I

Α

ΑΡΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΤΡΑΓΙΚΟΙ ΠΟΙΗΤΕΣ____________

ΣΟΦΟΚΛΕΟΥΣ

ΟΙΔΙΠΟΥΣ

ΕΠΙ ΚΟΛΩΝΩ

ΑΡΧΑΙΟΚΕΙΜΕΝΟ·ΕΙΣΑΓΜΉ■ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ-ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΑΣΧΟΛΙΑ ΛΜξ.Λθ. Μχάλκις

Σημειώσει; 1. Με προσοχή παρατήρησε. Μικρός ο κόπος του βλέμματος. Α, τι θεώμαι; τι είναι αυτό στα χέρια μου; Εξέτασέ το καλά διαυγέστερα γνώρισέ το. Βλέπω το μέγιστο άλγος εγώ η δυστυχισμένη.

2. Freud, «Rememoration, repetition et perlaboration», La technique psychanalytique, PU F1989.

3. Ηροδότου Ιστορία (Κλείω) 32, σημ. 82, Γκοβόσιη, 1964.

4. Grimal: Λεξικό της ελληνικής και ρωμαϊκής μυθολογίας, Θεσ­ σαλονίκη 1991.

5. Λίβυος 6. Ελύτης, «Τα ελεγεία της Οξώπετρας», Ίκαρος.

7. W. Bion, «Second thoughts», Kamac 1990.

8. H. Diels, Die Fragmante der Versocratiker I, Her απ. 93..

Ε Κ Δ Ο Σ Ε Ι Σ ΔΗΜ . Ν . Π Α Π Α Δ Η Μ Α Ιτιποκράτους 8, Τηλ.: 36.27.318

66 αφιέρωμα

οιαεγκυρότητα αποτε­ λεσμάτωνμπορεί ναα­ ξιώσει η αναλυτική ε­ μπειρία; Πώςμπορούμε ναμετρήσουμε τη δια­ στρέβλωση (Entstellung)τηςφροϋδικήςθε­ ωρίας, όπωςαυτήέχει προκληθείαπότηνεκλαίκευσήτης;

Π

ΓιασμίνΓκρασέρ

Η έκβαση της έννοιας της υ τ ο ί ο ι δ υ ο π ό λ ο ι τη ς σ ύ γ χ ρ ο νη ς κ ρ ιτικ ή ς, πο υ το υ 19ου α ιώ ν α , δ η μ ιο ύ ρ γ η σ ε τη ν υ π ο χ ρ έ ω σ η ν α μη θ έ λ ε ι ν α λ έ γ ε τ α ι επ ισ τη μ ο νικ ή , σ το ό ν ο μ α τη ς ξ ε χ ν ά μ ε ό τι η μ ο ίρ α μ α ς ε ίν α ι π ε ρ ισ σ ό τ ε ρ ο σ υ ν δ ε ψ υ χ α ν ά λ υ σ η ς, π α ρ ο υ σ ιά σ τ η κ α ν π ρ ό σ φ α τ α α ­ δ ε μ έ ν η με τις π ρ ο ό δ ο υ ς τη ς επισ τή μ η ς. π ό δ ΰ ο Γ ά λ λου ς φ ιλ ο σ ό φ ο υ ς,1 σ ε μ ια μ ικρή 1. Τ ο π ε ρ ιο δ ικ ό π ο υ ε κ δ ίδ ε ι τ α τε λ ε υ τ α ία χ ρ ό ν ια μ ελέτη το 1991. Η συμ β ο λή το υ ς σ υ ν ισ τά μ ια η Δ ιε θ ν ή ς Ψ υ χ α ν α λ υ τικ ή Ε τ α ιρ ε ία (Δ .Ψ .Ε .) τ ε ίν ε ι π ρ ο φ ύ λ α ξ η το υ ψ υ χ α ν α λ υ τή : α ν υ π ο χ ω ρ ή σ ε ι ν α μ ε τ α φ έ ρ ε ι τη δ ιέν ε ξ η γ ια τη ν ψ υ χ α ν ά λ υ σ η στην μ π ρ ο ς σ τις α υ ξ α ν ό μ ε ν ε ς α π α ιτ ή σ ε ις τη ς π ε ι­ Α μ ε ρ ικ ή , τη ν π ε ρ ίο δ ο μ ε τά τ ο Δ ε ύ τε ρ ο Π α γ κ ό σ μ ιο ρ α μ α τ ικ ή ς επ α λ ή θ ε υ σ η ς κ α ι σ το ν κ ίν δ υ ν ο τη ς δ η μΠο ό­ λ εμ ο : σ ιο π ο ίη σ η ς α π ό τ α Μ .Μ .Ε ., θ α π α ρ α χ ω ρ ή σ ε ι τη θ έ ­ Τ ο 1989, ο R o b e rt S. W alle rste in ,2 Α μ ε ρ ικ α ν ό ς ση σ τις δ ιά φ ο ρ ε ς μ ο ρ φ έ ς ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ία ς . Η ε ρ ώ τη ­ ψ υ χ α ν α λ υ τή ς, ε π ιχ ε ιρ ε ί ν α π ε ρ ιγ ρ ά ψ ε ι τη ν κ α τ ά ­ ση ε ίν α ι π ο λ ύ α νη σ υ χη τικ ή . Τ ι μ α ς μ α θ α ίν ε ι η ■ψυχα­ σ τα ση τω ν ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ιώ ν μ ετά το ν π ό λ ε μ ο : κ α τά να λυ τικ ή ε μ π ε ιρ ία ; 'Ο τ ι το α ίτ ιο τ η ς δ υ σ φ ο ρ ία ς μ α ς τη γ νώ μ η το υ , το « π ά νελ » το υ 1954 εγκα τέ σ τη σ ε μ ια β ρ ίσ κ ε τα ι στο σ εξ ο υ α λ ικ ό κ α ι ό τι τ ο σ ύ μ π τω μ α α π ο ­ σ υ ν έ χ ε ια α ν ά μ ε σ α στην π ρ ο ϊσ τ ο ρ ία κ α ι στην α ν ά ­ τε λ ε ί σ υ ν έ π ε ια το υ λ ό γο υ (la n g a g e ) π ο υ δ ε ν ε ξ α ρ τά πτυ ξη τω ν ψ υ χ α ν α λ υ τικ ώ ν ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ιώ ν . Μ α ς α ­ τ α ι ού τε α π ό ν ο μ ο θ έ τη , ο ύ τε α π ό κ α μ ιά επ ιτ ρ ο π ή η ­ ν α φ έ ρ ε ι ό τι «η ψ υ χ α ν α λ υ τικ ή ή ψ υ χ ο δ υ ν α μ ικ ή ψ υ ­ θικ ή ς. Τ ι π ρ ο τ είν ο υ ν ό λ ες ο ι ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ίε ς χ ω ρ ίς χ ο θ ε ρ α π ε ία α π ο τ ε λ ε ί θ ε ρ α π ε υ τικ ή ε φ α ρ μ ο γ ή τη ς δ ια φ ο ρ ο π ο ίη σ η ; Ν α α π ο π ο ιη θ ο ύ μ ε το σ εξ ο υ α λ ικ ό ψ υ χ α ν α λ υ τικ ή ς θ ε ω ρ ία ς » : η δ ια μ ά χ η ά ρ χ ισ ε . Τ ο α ίτ ιο κ α ι ν α δ ιεκ δ ικ ή σ ο υ μ ε γ ια ό λ ο υς, τ ο δ ικ α ίω μ α 1956, ξ ε κ ίν η σ ε τ ο Π ρ ο σ χ έ δ ιο 'Ε ρ ε υ ν α ς στην Ψ υ χ ο ­ στη θ ε ρ α π ε υ τικ ή α π ο τε λ ε σ μ α τικ ό τη τα , ώ σ τε ν α κ α θ ε ρ α π ε ία το υ Ιδ ρ ύ μ α το ς M e in ig e r, με σ κ ο π ό ν α ε ­ λ ΰψ ο υμ ε το ν θ ε ω ρ η τικ ό ε κφ υ λισ μ ό . ρ ε υ ν ή σ ε ι «τη φ ύ σ η τ η ς ψ υ χ α ν ά λ υ σ η ς κ α ι τω ν ψ υ χ α ­ Α ς σ υ λ λ έξο υ μ ε τις α π α ν τ ή σ ε ις π ο υ δ ίνο υ ν ο ι -ψυ­ ν α λ υ τικ ώ ν κ α ι μη ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ιώ ν » , μ έ σ α α π ό μ ια χ α ν α λ υ τικ έ ς ε τ α ιρ ε ίε ς σ χ ε τ ικ ά με τη δ ια μ ά χ η ψ υ χ ο ­ σ υσ τη μ α τική μ ελέτη τω ν δ ια φ ο ρ ο π ο ιή σ ε ω ν π ο υ ε ­ θ ε ρ α π ε ιώ ν κ α ι ψ υ χ α ν ά λ υ σ η ς. Δ ια φ έ ρ ο υ ν , β έ β α ια , π έ φ ε ρ α ν ο ι θ ε ρ α π ε ίε ς σ ε 4 2 ά το μ α π ο υ δ έ χ θ η κ α ν ν α α π ό τη μ ια κ α ι α π ό τη ν άλλη π λ ε υ ρ ά το υ Α τλ α ν τι­ υ π ο β λ η θ ο ύ ν σ ’ α υ τέ ς. Θ α π α ρ ο υ σ ιά σ ε ι τ α α π ο τε λ έ ­ κού: Η Α μ ε ρ ικ ή μ ο ιά ζε ι ν α α π ο κ ρ ύ π τ ε ι τη θ έσ η π ο υ σ μ α τα σ το π ε ρ ιο δ ικ ό τη ς Δ .Ψ .Ε . τ ο 1979. π ρ ο ο ρ ίζ ε τ α ι γ ια τ ις φ ρ ο ϋ δ ικ έ ς α ρ χ έ ς. Στη Γ α λ λ ία , η Τ α σ υ μ π ε ρ ά σ μ α τα α υ τ ά σ η μ α το δ ο το ύ ν τη ν ε π ά ­ ψ υ χ α ν ά λ υ σ η λ α κ α ν ικ ή ς κ α τεύ θ υ νσ η ς , ε γ κ α τα λ ε ίπ ο ν ο δ ο σ ε μ ια κ α ιν ο ύ ρ ια σ υ ν α ίν ε σ η π ο υ θ α π ρ ο κ α λ έ ν τ α ς το φ α ιν ο μ ε ν ο λ ο γ ικ ό κ α ι ε π ισ τη μ ο ν ικ ό ιδ α ν ικ ό σ ε ι έκ π λ η ξη σ το υ ς α ν α λ υ τέ ς , α φ ο ύ π ρ ό κ ε ιτ α ι γ ια

Α

αφιέρωμα 67

Α. Τζιαχομέττι

Entstellung στην ψυχανάλυση μ ια ε π ά ν ο δ ο τη ς σ υ ν α ίν ε σ η ς τη ς δ ε κ α ε τ ία ς το υ ’50, η ο π ο ία ε ίχ ε θ ε μ ε λ ιω θ ε ί σ ’ έ ν α δ ια χ ω ρ ισ μ ό τ ω ν θ ε ρ α ­ π ε υ τικ ώ ν μ ε θ ό δ ω ν α ν ά λ ο γ α με τ ις ε ν δ ε ίξ ε ις το υ ς. Τ ι σ υ ν έ β η ό μ ω ς σ το ε ν δ ιά μ ε σ ο δ ιά σ τη μ α ; Σ τ ο « π ά νε λ » π ο υ ε ίχ ε ή δ η α ν α θ ε ω ρ η θ ε ί τ ο 1969, π ε ρ ιγ ρ ά φ ο ν τ α ι τέ σ σ ε ρ ις κ α τ η γ ο ρ ίε ς ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ί­ α ς : σ υ μ β ο υ λ ε υ τικ ή ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ία , υ π ο σ τη ρ ικ τικ ή ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ία , ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ία έ κ φ ρ α σ η ς κ α ι ψ υ χ α ­ ν α λ υ τικ ή ς έμ π ν ε υ σ η ς . Τ η ν ίδ ια χ ρ ο ν ιά ο R o b e r t S. W a lle rste in , σ το π ρ ώ το Σ υ ν έ δ ρ ιο τη ς Δ .Ψ .Ε . στη Ρ ώ μ η χ α ρ ά σ σ ε ι το δ ιά λ ο γ ο με τη ν Ε υ ρ ώ π η με β ά ση α υ τό π ο υ ο ν ο μ ά ζ ε ι « α μ ε ρ ικ α ν ικ ή δ η μ ιο υ ρ γ ία » . Σ τ η ν π ρ α γ μ α τικ ό τ η τα , ε λ λ ε ίψ ε ι δ υ ν α τό τη τα ς ν α π ρ ο σ δ ιο ρ ισ τ ε ί ν ω ρ ίτ ε ρ α η « μ ε τα ψ υ χ ο λ ο γ ικ ή σ υ ν α ί­ ν εσ η » , ο ι σ υ ζη τ ή σ ε ις ε π ικ ε ν τ ρ ώ θ η κ α ν σ τις σ χ έ σ ε ις τ ω ν ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ιώ ν με τ η ν ψ υ χ α ν α λ υ τικ ή κ λ η ρ ο ν ο ­ μ ιά . Τ ο 1979, σ το σ υ μ π ό σ ιο τη ς Α τλ ά ν τα , π α ρ α τ η ρ ε ί π ω ς λ ό γ ω τη ς σ υ σ σ ώ ρ ε υ σ η ς κ λ ιν ικ ώ ν ε μ π ε ιρ ιώ ν κ α ι θ ε ω ρ η τικ ώ ν γ ν ώ σ ε ω ν , «η φ ύ σ η τη ς ψ υ χ α ν ά λ υ σ η ς π ε ρ ιπ λ έ χ θ η κ ε » . Τ ο α μ ε ρ ικ α ν ικ ό π α ν ό ρ α μ α δ ε ίχ ν ε ι π ω ς «η σ υ ν α ίν ε σ η δ ια σ π ά σ τ η κ ε » . Α π ό το 1983 κ α ι μ ετά , ο R .S . W a lle rste in θ α έ χ ε ι τη σ τα θ ε ρ ή έ ν ν ο ια ν α π ρ ο ω θ ή σ ε ι α υ τή τη δ ια μ ά χ η μ ε ς σ τ α Σ υ ν έ δ ρ ια τη ς Δ .Ψ .Ε .: ε ίτε σ το Μ ό ν τ ρ ε α λ τ ο 1987,2 ό π ο υ α ν α ­ ρ ω τ ιέ τ α ι α ν υ π ά ρ χ ε ι « μ ία ή π ε ρ ισ σ ό τ ε ρ ε ς ψ υ χ α ν α ­ λ ύ σ εις;» : ε ίτε στη Ρ ώ μ η τ ο 1989,3 σ τη ν π ρ ο σ φ ώ ν η σ ή το υ , ό π ο υ ε π ιδ ίδ ε τ α ι σ τη ν « α ν ίχ ν ευ σ η τ ω ν κ ο ιν ώ ν β ά σ ε ω ν » μ ε τα ξ ύ τ ω ν ψ υ χ α ν α λ υ τώ ν τ η ς ψ υ χ ο λ ο γ ία ς

τ ο υ εγ ώ , τ ω ν κ λ α ϊν ικ ώ ν κ α ι τ ω ν υ π ο σ τη ρ ικ τώ ν τη ς σ χ έ σ η ς α ν τικ ειμ έ ν ο υ . ε λ ικ ά μ ε ς τη δ ιά ρ κ ε ια τω ν 4 0 α υ τώ ν χ ρ ό ν ω ν , ο R .S . W a lle rste in α π ο τ έ λ ε σ ε έ ν α ν έ ν θ ε ρ μ ο υ π ο σ τη ρ ικ τή τη ς α μ ε ρ ικ α ν ικ ή ς π ρ ο ο π τ ικ ή ς. Ο σ κ ο π ό ς το υ , ν α δ ια σ α φ η ν ίσ ε ι τη φ ύ σ η τη ς ψ υ ­ χ α ν ά λ υ σ η ς α π ’ α υ τή ν τω ν ψ υ χ α ν α λ υ τικ ώ ν κ α ι μη ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ιώ ν , π ε ίθ ε ι, α φ ο ύ π ρ ό κ ε ιτ α ι • ι γ ια τ ο μ έλ λ ο ν τη ς ψ υ χ α ν ά λ υ σ η ς. Ο μ ω ς α π ό τη ν ά λ λη π λ ε υ ρ ά το υ Α τλ α ν τικ ο ύ , γ ι α έ ν α λ α κ α ν ικ ό , η α ­ μ ε ρ ικ α ν ικ ή ψ υ χ α ν ά λ υ σ η α π ο τ ε λ ε ί τ ο υ π ο σ τ ή ρ ιγ μ α τ ω ν ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ιώ ν .

2. Σ τη Γ α λ λ ία , τη ν ίδ ια χ ρ ο ν ικ ή π ε ρ ίο δ ο , ο J a c q u e s L a c a n , α ν τι-ιδ ε α λ ισ τή ς κ α ι ε ιδ ή μ ω ν τη ς Λ ο ­ γικ ή ς , δ ε μ έ ν ε ι σ το π ε ρ ιθ ώ ρ ιο τη ς δ ια μ ά χ η ς γ ια τη φ ύ σ η τ η ς ψ υ χ α ν ά λ υ σ η ς. Μ έ σ α α π ό μ ια δ ια φ ο ρ ε τ ικ ή ο δ ό α π ό α υ τή τη ς Α μ ε ρ ικ ή ς, ε π ιλ έ γ ε ι ν α σ η μ ά ν ε ι το « ν ό η μ α τη ς ε π ισ τ ρ ο φ ή ς σ το ν F re u d » . Σ α ν α π ο τ έ λ ε ­ σ μ α , δ ε θ α π ά ψ ε ι π ο τ έ ν α ε π ε ξ ε ρ γ ά ζ ε τ α ι στη δ ιδ α ­ σ κ α λ ία το υ τη ν ά π ο ψ η π ω ς το μ ό ν ο χ α ρ α κ τ η ρ ισ τ ικ ό το υ φ ρ ο ϋ δ ικ ο ύ α σ υ ν ε ιδ ή τ ο υ ε ίν α ι ό τι α ν ο ίγ ε ι κ α ι κ λ ε ίν ε ι σ ύ μ φ ω ν α με μ ια λ ο γικ ή π ο υ α π ο τ ε λ ε ί ίδ ιό ν το υ . Τ ο 1956, σ ’ έ ν α γ ρ α π τό " π ο υ α π ε υ θ ύ ν ε ι σ το υ ς ψ υ ­ χ α ν α λ υ τ έ ς , π α ρ ο υ σ ιά ζ ε ι τη θ έ σ η το υ γ ι α τη ν « Κ α τά ­ σ τα σ η τη ς ψ υ χ α ν ά λ υ σ η ς κ α ι τη ν ε κ π α ίδ ε υ σ η το υ ψ υ ­ χα ν α λ υ τή » . Τ ο 1957, γ ν ω σ τ ο π ο ιε ί σ ε μ ια σ υ ν έ ντε υ ξ η

m

68 αφιέρωμα -------------------------------π ο υ έ δ ω σ ε σ τη ν ε φ η μ ε ρ ίδ α Express,5π ω ς θ ε ω ρ ε ί ό τι το π ω επ ιθ υ μ η τ ό σ τη ν ψ υ χ α ν ά λ υ σ η , α π ό τ η ν ο π τικ ή γ ω ν ία το υ κ ο ιν ο ύ , α φ ο ρ ά σ τη ν α π α ίτη σ η ε κ π α ίδ ε υ ­ σ η ς το υ ψ υ χ α ν α λ υ τή . Τ ο 1964 ιδ ρ ύ ε ι τη φ ρ ο ϋ δ ικ ή Σ χ ο λ ή : α ) γ ια ν α ε κ π λ η ρ ώ σ ε ι μ ια δ ο υ λ ε ιά ε π ιμ ελ ο ύ ς κ ρ ιτ ικ ή ς σ ε ό ,τι β λ ά π τ ε ι τη χρ ή σ η τη ς ψ υ χ α ν ά λ υ σ η ς σ το α ν ο ιχ τ ό α π ό τ ο ν Φ ρ ό υ ν τ π ε δ ίο : β ) γ ι α ν α σ υλ λέξ ε ι τ η ν ε ιδ ικ ή γ νώ σ η π ο υ α φ ο ρ ά σ το α ίτ η μ α γ ια ν α γ ίν ε ι κ α ν ε ίς Α ν α λ υ τή ς Σ χ ο λ ή ς. Τ ο 1969, π ρ ο σ φ έ ρ ε ι στη Σ χ ο λ ή το υ μ ια Π ρ ό τα σ η 6 γ ια τ ο ν Α ν α λ υ τή Σ χ ο ­ λής. Η π ρ ό τ α σ η π ο υ υ ιο θ ε τ ή θ η κ ε π ε ρ ιλ α μ β ά ν ε ι τη δ ιά τ α ξ η το υ π ε ρ ά σ μ α τ ο ς (p a sse ), ό π ο υ έ ν α ς υ π ο ψ ή ­ φ ιο ς έ χ ε ι ν α π ε ι ό ,τ ι α π ο τ ε λ ε ί γ ι ’ α υ τό ν το π έ ρ α σ μ α το υ ψ υ χ α ν α λ ύ ο ν τ ο ς σ ε ψ υ χ α ν α λ υ τή . Π ρ ο σ θ έ τ ε ι ό τι τ α α π ο τ ε λ έ σ μ α τ α π ρ έ π ε ι ν α γ ίν ο υ ν α ν τ ικ ε ίμ ε ν ο α ­ ν α κ ο ίν ω σ η ς στη Σ χ ο λ ή κ α ι σ τις ψ υ χ α ν α λ υ τ ικ έ ς ε τ α ι­ ρ ε ίε ς . Τ ο 1980, ο J. L a c a n δ ια λ ύ ε ι τη Σ χ ο λ ή το υ , λ έ ­ γ ο ν τ α ς ό τ ι α π έ τ υ χ ε ν α π α ρ ά γ ε ι « έ ν α ν α ν α λ υ τή ά ξ ιο το υ ο ν ό μ α τ ό ς το υ » , δ η λ α δ ή ά ξ ιο τη ς « π ρ ά ξ η ς α ν ο ίγ ­ μ α τ ο ς το υ α σ υ ν ε ιδ ή τ ο υ » . Σ χ ο λ ή το υ φ ρ ο ϋ δ ικ ο ύ Α ιτίο υ π ο υ δ η μ ω υ ρ γ ή θ η κ ε τ ο 1981 έ χ ε ι σ α ν χ α ρ α κ τ η ρ ισ τ ικ ό ό τι υ ι­ ο θ ε τ ε ί όλη τη δ ιδ α σ κ α λ ία το υ J. L a c a n , σ υ ­ μ π ερ ιλ α μ β α ν ο μ έ ν ο υ κ α ι το υ π ε ρ ά σ μ α το ς . Α υ τή τη ν ε π ο χ ή τη ς « α ν τ ι-ε μ π ε ιρ ία ς » κ α ι « μ ες σ το ν α ν ο ιχ τ ό α π ό το ν J. L a c a n δ ρ ό μ ο » , το σ το ίχ η μ α α φ ο ρ ά σ τη ν ε γ κ υ ρ ό τ η τα τ η ς ε κ ­ π α ίδ ε υ σ η ς το υ ψ υ χ α ν α λ υ τή σ ε σ χέ σ η μ ’ α υ τή ν ά λ λ ω ν ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε υ τ ώ ν . Τ ο κ α θ ή κ ο ν το υ ψ υ χ α ν α ­ λυτή ε ίν α ι ν α δ ί ν ε ι λ ό γ ο κ α ι το δ ικ α ίω μ α το υ κ ο ιν ο ύ ε ίν α ι ν α ε ίν α ι ε ν η μ ε ρ ω μ έ νο . Τ ε λ ε υ τ α ία , σ χ ε δ ό ν π α ­ ν το ύ σ τη ν Ε υ ρ ώ π η , ο ι δ ια κ α ν ο ν ισ μ ο ί τ ω ν π ρ α κ τικ ώ ν τω ν ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ιώ ν ε π α ν α φ έ ρ ο υ ν τη ν ψ υ χ α ν ά λ υ σ η σ τη ν ίδ ια σ ε ιρ ά μ ’ α υ τέ ς. Α υ τή η κ α τά σ τ α σ η π ρ α γ ­ μ ά τω ν δ η μ ιο ύ ρ γ η σ ε έ ν α ν έ ο κ α θ ή κ ο ν γ ια το υ ς ψ υ ­ χ α ν α λ υ τ έ ς το υ φ ρ ο ϋ δ ικ ο ύ Π ε δ ίο υ : ν α μ ε τα δ ίδ ο υ ν σ το κ ο ιν ό τη λ ο γικ ή τη ς α ν α λ υ τικ ή ς ε μ π ε ιρ ία ς , ό χ ι γ ια ν α ε μ π ισ τε υ το ύ ν έ ν α μ έ ρ ο ς τη ς τ ε χ ν ικ ή ς το υ ς, α λ λ ά γ ια ν α υ π ο σ τη ρ ίξ ο υ ν α υ τό π ο υ σ η μ α ίν ε ι « κ ά νω το π έ ρ α σ μ α » . Η δ η μ ιο υ ρ γ ία τη ς Ε υ ρ ω π α ϊκ ή ς Σ χ ο ­ λ ή ς ψ υ χ α ν ά λ υ σ η ς ( Σ ε π τ έ μ β ρ ιο ς 1990) π ρ ό τ ε ιν ε τη λ α κ α ν ικ ή λύσ η σ ε ε υ ρ ω π α ϊκ ό ε π ίπ ε δ ο . Σ τη Γ α λ λ ία , υ π ή ρ ξ α ν κ ι ά λ λ ε ς α π ό π ε ιρ ε ς δ ι α ­ π ρ α γ μ ά τ ε υ σ η ς το υ ζη τή μ α το ς: ό π ω ς α υ τή το υ S e rg e L e c la ire π ο υ θ έ λ η σ ε ν α δ η μ ιο υ ρ γ ή σ ε ι τ ο 1990 μ ια τα κ τικ ή Α ρ χ ή τη ς ψ υ χ α ν ά λ υ σ η ς. Σ τ η ν π ρ α γ μ α τ ικ ό ­ τη τα , η σ υ ν α ίν ε σ η π ο υ ε π ιθ υ μ ο ύ σ ε ε ν ά ν τ ια σ τις ψ υ ­ χ ο θ ε ρ α π ε ίε ς , α κ ύ ρ ω σ ε τη ν ισ τ ο ρ ία τ ο υ α ν α λ υ τικ ο ύ κ ιν ή μ α τ ο ς - τ ο ε ξ ά λ ε ιψ ε . Ο A n d r e G r e e n 6 α π ’ τη ν π λ ε υ ρ ά το υ , σ το β ιβ λ ίο μ ε τίτ λ ο « Η ιδ ιω τικ ή τ ρ έ λ α » σ η μ ε ίω ν ε : με τ ο ν α θ έ λ ο υ μ ε ν α σ ώ σ ο υ μ ε τη θ ε ρ α ­ π ε υ τικ ή ψ υ χ ο λ ο γ ία , ε π α ν ε ρ χ ό μ α σ τ ε σ τη ν ε π ικ ύ ρ ω ­

Η

ση τη ς ε ξ α φ ά ν ισ η ς τη ς ψ υ χ α ν ά λ υ σ η ς ω ς θ ε ρ α π ε υ τ ι­ κ ή ς μ ε θ ό δ ο υ . Κ α ι π ρ ό τ ε ιν ε τ η ν ε κ ν έ ο υ α ξ ιο λ ό γ η σ η τη ς μ ε τα ψ υ χ ο λ ο γ ικ ή ς σ υ ν α ίν ε σ η ς α υ το ύ «του sc h ib b o le th τη ς τα υ τό τη τα ς τη ς ψ υ χ α ν α λ υ τικ ή ς κ ο ι­ νό τη τα ς » . Α υ τή η θ ε ώ ρ η σ η β ρ ίσ κ ε τ α ι κ ο ν τ ά σ ’ ε κ ε ί­ νη το υ φ ρ ο ϋ δ ικ ο ύ Π ε δ ίο υ α φ ο ύ ξ α ν ά ρ χ ε τ α ι ν ’ α ν α ­ ρ ω τ η θ ε ί τ ι ε ίν α ι « έ ν α ς ψ υ χ α ν α λ υ τή ς » . Φ α ίν ε τ α ι, λ ο ιπ ό ν , ό τ ι ή ρ θ ε η σ τιγμ ή γ ια τ ις ψ υ χ α ­ ν α λ υ τικ έ ς ε τ α ιρ ε ίε ς ν α θ έ λ ο υ ν κ ά τ ι α π ό τ ο ν ψ υ χ α ­ να λ υ τή το υ ς. Σ τ ο π έ ρ α ς α υ τή ς τη ς π ο λ ύ σ ύ ν το μ η ς μ ελ έτη ς, α ς σ υ γ κ ρ α τή σ ο υ μ ε ό τι ο ι δ ύ ο ο δ ο ί π ο υ ε π ί το υ π α ρ ό ­ ν τ ο ς π α ρ ο υ σ ιά ζ ο υ ν τη ν ψ υ χ α ν ά λ υ σ η σ το ν κ ό σ μ ο , δ ε σ υ ν α ν τιώ ν τα ι π ο υ θ ε ν ά : η μ ια , α μ ε ρ ικ α ν ικ ή , τ ε ίν ε ι ν α ξ ε φ ο ρ τ ω θ ε ί τη δ ια σ τρ ε β λ ω τικ ή ε ν έ ρ γ ε ια π ο υ π α ρ ά γ ε τ α ι στη θ ε ω ρ ία τη ς α π ό τ ις π ρ α κ τ ικ έ ς π ο υ ε π ι­ β ε β α ιώ ν ο ν τ α ι μ ό ν ο μ ε τη θ ε ρ α π ε υ τ ικ ή ε μ π ε ιρ ία . Η δ ε ύ τε ρ η , γ α λ λ ικ ή , λ α κ α ν ικ ή , δ ίν ε ι σ η μ α σ ία σ τη ν ε κ ­ π α ίδ ε υ σ η το υ ψ υ χ α ν α λ υ τή . Ο R .S . W a lle rste in ή θ ε ­ λ ε ν α ξ έ ρ ε ι π ο ιε ς τ ρ ο π ο π ο ιή σ ε ις π α ρ ά γ ε ι μ ια ψ υ χ α ­ ν ά λ υ σ η σ ’ α υ το ύ ς π ο υ υ π ο β ά λ λ ο ν τ α ι σ ’ α υ τή ν. Η α ­ πά ντη σ η το υ J. L a c a n φ α ίν ε τ α ι σ χ ε δ ό ν α π λ ή : « μ ια ψ υ χ α ν ά λ υ σ η » , έ λ ε γ ε , « π α ρ ά γ ε ι έ ν α ψ υ χ α ν α λ υ τή » . Α κ ό μ η , π ρ έ π ε ι ν α π ρ ο σ θ έ σ ο υ μ ε , ό τι τ ο υ π ο κ ε ίμ ε ν ο - κ ι ό χ ι τ ο π ρ ό σ ω π ο , ο ύ τε τ ο ά το μ ο - π ο υ δ η μ ισ υ ρ γ ε ίτ α ι μ ε ς σ τη ν α να λ υ τικ ή ε μ π ε ιρ ία , ε π α λ η θ ε ύ ε τ α ι στη δ ιά τ α ξ η το υ π ε ρ ά σ μ α τ ο ς . Ο M ic h e l F o u c a u lt7 α ­ να ρ ω τ ιό τ α ν , γ ια τ ί ε ίχ ε χ ά σ ε ι τη ν α ξ ία το υ τ ο δ ε λ φ ι­ τωκνό δ ίδ α γ μ α π ο υ η α ρ χ α ία φ ιλ ο σ ο φ ία ά ρ θ ρ ω ν ε σ ε μ ια πο λ ύ γ ε ν ικ ή α ρ χ ή « μ έ ρ ιμ ν α ς εα υ το ύ » π ρ ο ς ό φ ε ­ λ ο ς το υ « γ ν ώ θ ι σ ’ ε α υ τό ν» ; Ο ι γ ν ώ σ ε ις , ε ξ η γ ε ί, δ ε ν α ν ο ίγ ο υ ν σ ε μ ια μ ετα μ ό ρ φ ω σ η το υ υ π ο κ ε ιμ έ ν ο υ α λ ­ λ ά σ ε α τ ε λ ε ίω τ ε ς π ρ ο ό δ ο υ ς . Η « μ έ ρ ιμ ν α εα υ το ύ » , α ­ ν τ ίθ ε τ α , α φ ο ρ ά σ ε μ ια σ ε ιρ ά μ ε τα τ ρ ο π ώ ν το υ β λ έ μ ­ μ α τ ο ς σ το ν ίδ ιο μ α ς το ν ε α υ τό , π ο υ ε π ιτ ρ έ π ο υ ν σ το υ π ο κ ε ίμ ε ν ο ν ’ α ν α λ ά β ε ι τ ο ν ε α υ τό το υ , ν α ε ξ α γ ν ι­ σ τεί, ν α μ ε τα μ ο ρ φ ω θ ε ί. Κ α ι π ρ ο σ θ έ τ ε ι ό τ ι μ ό νο ο J. L a c a n ή ξ ε ρ ε σ τις α ν α λ ύ σ ε ις το υ ς, ν α ε π ικ ε ν τ ρ ώ ν ε ι τη ν α να ζή τη σ η το υ υ π ο κ ε ιμ έ ν ο υ σ τη ν α λ ή θ ε ια το υ : α υ τή β έ β α ια δ ε σ ώ ζ ε ι το υ π ο κ ε ίμ ε ν ο , α λ λ ά το μ ε τα ­ μ ο ρ φ ώ ν ε ι. Ε τ σ ι τ ο ζή τη μ α τη ς ε π α λ ή θ ε υ σ η ς σ την ψ υ χ α ν ά λ υ σ η δ ιε υ κ ρ ιν ίζ ε τ α ι. Δ ε ν π ρ ό κ ε ιτ α ι γ ια π ε ι­ ρ α μ α τ ικ ή ε π α λ ή θ ε υ σ η , μ ε τ η ν έ ν ν ο ια τ ω ν ν ε υ ρ ο ε π ισ τη μ ώ ν, π ο υ σ κ ο π ό θ α ε ίχ ε π .χ . ν α μ ε τρ ή σ ει τ ις ικ α ­ ν ό τη τε ς ε ν ό ς α τό μ ο υ ν α π ρ ο ο δ ε ύ ε ι ή ν α α π ο κ τ ή σ ε ι « μ ια θ ε ρ α π ε υ τ ικ ή σ υ μ μ α χ ία » με τη β ο ή θ ε ια ε ν ό ς α υ το -ε ρ ω τη μ α τ ο λ ο γ ίο υ , α λ λ ά π ο λ ύ π ε ρ ισ σ ό τ ε ρ ο γ ια μ ια ε π α λ ή θ ε υ σ η τη ς μ ε τα μ ό ρ φ ω σ η ς τ ω ν σ χ έ σ ε ω ν το υ υ π ο κ ε ιμ έ ν ο υ με τη ν α λ ή θ ε ια το υ , μ ε ς σ τη δ ιά τ α ­ ξη τ σ υ π ε ρ ά σ μ α τ ο ς , ό π ω ς α υ τό ε π ιν ο ή θ η κ ε α π ό το ν L acan . Π ώ ς ν α ε ξ η γ ή σ ο υ μ ε λ ο ιπ ό ν τ η ν α ν τίφ α σ η α υ τώ ν τω ν δ ύ ο ο δ ώ ν , ο ι ο π ο ίε ς κ α ι ο ι δ ύ ο α π ο φ α ίν ο ν τ α ι

-------------------------------- αφιέρωμα γ ια τη ν α ν ά π τ υ ξ η τη ς ψ υ χ α ν ά λ υ σ η ς ω ς κ λ ά δ ο υ κ α ι ω ς ε π ισ τή μ η ς. Ο K n ig h t,το 1952, α ν α ρ ω τ ιό τ α ν α ν έ ­ π ρ ε π ε ν α ν ο η θ ε ί η ψ υ χ α ν ά λ υ σ η ω ς « μ ία επισ τή μ η το υ π ν ε ύ μ α το ς , ω ς μ ία δ ιδ α σ κ α λ ία το υ ιδ ρ υ τή τη ς» . Ο R .S . W a lle rste in ,8 τ ο 1989, έ γ ρ α φ ε : « δ ε ν υ π ά ρ χ ε ι εγ γύ η σ η , ο ύ τε ε μ π ε ιρ ικ ή ο ύ τε λ ο γικ ή π ο υ ν α μ π ο ρ ε ί ν α β ε β α ιώ σ ε ι τη ν ε γ κ υ ρ ό τ η τ α ή χ ρ η σ ιμ ό τη τα ε ν ό ς θ ε ω ρ η τικ ο ύ σ υ σ τή μ α το ς, δ ε ν υ π ά ρ χ ε ι π α ρ ά η κ λ ιν ι­ κή » . Σ ίγ ο υ ρ α , δ ε ν υ π ά ρ χ ε ι π α ρ ά η κ λ ιν ικ ή , μ ε τη ν π ρ ο ϋ π ό θ ε σ η ό μ ω ς ό τι θ α δ ίν ο ν τ α ι τ α ε ρ γ α λ ε ία γ ια ν α τη σ υ λ λ ά β ο υ μ ε . Ά ρ α ε ίν α ι α δ ύ ν α τ ο ν ’ α κ υ ρ ώ σ ο υ με τη δ ύ ν α μ η τ η ς λ ο γ ικ ή ς χ ω ρ ίς α υ το μ ά τω ς ν α ξ α ν α β ρ εθ ο ύ μ ε στη θ ε ω ρ η τικ ή εξά ρ τη σ η α π ό το ν ιδ ρ υτή . Π ρ έ π ε ι, λ ο ιπ ό ν , ν α π ισ τ έ ψ ο υ μ ε σ το ν π α τ έ ρ α κ α ι ν α

69

ρ ο » μ ε τη ν α λ λ α γή τ ο υ ν ο ή μ α το ς π ο υ π α ρ ά γ ε τ α ι, α λ ­ λ ά ε π ίσ η ς κ α ι « δ ια σ τρ έ β λ ω σ η μ ε ς σ το κ ε ίμ ε ν ο » με τ ις α λ λ α γ έ ς θ έ σ η ς π ο υ τ ρ ο π ο π ο ιο ύ ν το υ π ο κ ε ίμ ε ν ο . Ο θ ά ν α τ ο ς το υ π α τ έ ρ α , μ α ς λ έ ε ι, ε ίν α ι ο μ ο ιο γ ε ν ή ς με τ ο θ ά ν α τ ο το υ κ ε ιμ έν ο υ . Ο φ ε ίλ ο υ μ ε , λ ο ιπ ό ν , ν α το λ μ ή σ ο υ μ ε ν α υ π ο σ τη ρ ίξ ο υ μ ε ό τι η π ρ ά ξ η δ ια σ τ ρ έ ­ β λω σ η ς τ η ς ε κ λ α ΐκ ε υ σ η ς ε ίν α ι ο μ ο ιο γ ε ν ή ς με τη ν π ρ ά ξ η δ ια σ τρ έ β λ ω σ η ς το υ π ε ιρ α μ α τ ικ ο ύ α υ το -ε ρ ω τη μ α το λ ο γ ίσ υ . Ο φ ε ίλ ο υ μ ε ε π ίσ η ς ν α π ρ ο φ υ λ α χ θ ο ύ μ ε α π ό τυ χ ό ν υ π ο β ά θ μ ισ η το υ κ ε ιμ έ ν ο υ τη ς δ ι δ α ­ σ κ α λ ία ς , σ τις κ ρ ιτ ικ έ ς τω ν σ υ γ γ ρ α φ έ ω ν ή σ τις π ρ α ­ κ τ ικ έ ς το υ ς, α ν θ έ λ ο υ μ ε ν α ε κ τιμ ή σ ο υ μ ε τ ο σ υ μ π έ ­ ρ α σ μ α τη ς α ν α λ υ τικ ή ς δ ια δ ικ α σ ία ς κ α ι τ ις δ ια φ ο ρ ε ­ τ ικ έ ς κ λ ιν ικ έ ς μ ο ρ φ έ ς τη ς ε ξ ό δ ο υ α π ό τη ν α ν α λ υ τικ ή

“Ο Φρόυντ οργισμένος απέναντι στην ανθρωπότητα ”. Γλυπτό του Οσκαρ Νέμον, 1931. α ν α ζη τή σ ο υ μ ε ν α γ ν ω ρ ίσ ο υ μ ε « π ο ιο ς ή τα ν ο Φ ρ ό ­ υ ντ;» . Ή π ρ έ π ε ι ν ’ α π α ν τ ή σ ο υ μ ε σ τη ν ε ρ ώ τη σ η «τι ή τα ν ο Φ ρ ό υ ν τ;» γ ια το υ ς ψ υ χ α ν α λ υ τ έ ς κ α ι τ ις ε τ α ι­ ρ ε ίε ς το υ ς; Τ ε λ ικ ά , η α π ά ν τ η σ η β ρ ίσ κ ε τ α ι σ το ν ίδ ιο τ ο Φ ρ ό υ ν τ: ο ν ό μ α σ ε E n tste llu n g , σ το ν Μ ω υ σ ή 9 το υ , τ ο κ λ ε ιδ ί π ο υ μ α ς π α ρ έ δ ω σ ε . Η τε λ ε υ τ α ία το υ λ έξ η σ η μ α ίν ε ι σ υ γ χ ρ ό ν ω ς « δια σ τρ έ β λ ω σ η μ ε ς σ το ό ν ε ι-

π ρ α κ τικ ή , π α ρ ά τη ν κ ρ ίσ η τη ς ψ υ χ α ν ά λ υ σ η ς. Η υ π ε υ θ υ ν ό τ η τ α το υ ψ υ χ α ν α λ υ τή α π α ιτ ε ίτ α ι κ ά ­ θ ε φ ο ρ ά π ο υ έ ρ χ ε τ α ι σ ’ ε π α φ ή μ ε τη ν έ ν ν ο ια τη ς δ ι α ­ σ τρ έβ λ ω σ η ς: ε ίτε α υ τό σ η μ α ίν ε ι τη διά λ υ σ η τη ς τ ε ­ χν ικ ή ς , ε ίτε τη μ ε τω ν υ μ ία τω ν π ρ α κ τικ ώ ν . Μ ε τ ά φ ρ α σ η : Μ α ρ ί ν α Φ ρ α γ κ ια δ ά κ η

Σημειώσει; 1. Bouveresse - Quillot R. et Quillot R., «Les critiques de la psychanalyse», Que sais-je? Paris PUF, 1991.

2. IJPA, Wallerstein R.S., Perspectives. 1989, no 70, p. 563.

3. UP A, Wallerstein R.S., Montreal, 1988, no 69, p. 5. Rome, 1990, no 71, p. 3 4. Lacan J., Ecrits, «La situation de la psychanalyse et la formation du psychanalyste en 1956», Seuil 1966.

5. L’ Ane, Magazine freudien, Entretien de J. Lacan &Γ Express,

no 57, no 48, Paris 1992. Η μετάφραση της συνεύντευξης στα ελληνικά περιλαμβάνεται στο αφιέρωμα αστό.

6. Lacan J. «Proposition du 9 Octobre sur le psychanalyste de Γ Ecole», Scilicet 1, Seuil, Paris 1968, Scilicet 2/3/1970.

7. Green A., «La folie ριίνέε» coll. Gallimard, Paris 1990.

8. L’ Ane, Magasine freudien, «Etats des lieux de la psychanalyse», Ιεςοη de M. Foucault du 6/1/82, no 43, Paris, 1991.

9. Freud S., «Mo'ise et la Monothiisme», Paris, Gallimard, 1948.

70 αφιέρωμα ’ α υ τή τη σ υ νέντευ ξη π ο υ δ ό θ η κ ε στη γ α λ ­ λική εφ η μ ερ ίδ α "Express", τ ο 1957, και επ α ν εκ δ ό θ η κ ε α π ό τ ο π ερ ιο δ ικ ό «!_’ Ane» (αρ. 48), τ ο 1991, ο Ζακ Λ ακάν α π ε υ θ ύ ν ε­ τα ι στο ε υ ρ ύ κοινό και διευκρινίζει π ο ια π ο ­ ρ εία χα ρ ά χ θ η κ ε α π ό τη ν ιδιο φ υ ία το υ Φ ρόυντ, σ ε π ο ιε ς α π α ιτή σ εις ο φ είλ ει ν α α ­ π α ντή σ ει η εκ π α ίδευ σ η τω ν α να λυτώ ν, για να κ ε ρ δ η θ ε ί η κ α θ υσ τέρ η σ η π ο υ έχ ει η επ ισ τή μ η τ ο υ ς α π ό τ ις θεμ ελ ιώ σ εις το υ ιδρ υ τή τ η ς. Ο Ζακ Λ ακάν δ εν έπ α ψ ε ν α ερ γά ζετα ι γ ι’ α υ τή τη ν επ α νά κτη ση το υ φ ρ ο ϋ δ ικ ο ύ σ χ εδίο υ , εξ α σ φ α λίζο ­ ν τ α ς μ ’ α υ τό τ ο ν τ ρ ό π ο τη ν επ α να κα τά κτη σ η το υ φ ρ ο ϋ δ ικ ο ύ π ε δ ίο υ και τ ο μ έλ λ ο ν το υ ν έο υ ο ρ θ ο ­ λ ο γισ μ ο ύ π ο υ φ έρ ει.

Σ

Ο ψ υ χα να λ υ τή ς είναι κά π ο ιο ς που φοβίζει πολύ. Έ χ ε ι κ α νείς τη ν αίσθηση άτι θα μπορούσε να χ ειρ ισθ εί κάποιον όπω ς α υτός θέλει... ότι γνωρί­ ζει κ ά τι περισσότερο α πό αυτόν τον ίδιο, σ χ ετι­ κά με τα κίνη τρ α τω ν πράξεω ν του. Μ Η Ν υ π ε ρ β ά λ λ ε τ ε . Κ α ι ά λ λ ω σ τε, π ισ τ ε ύ ε τ ε ό τ ι α υ ­ τή η ε π ίδ ρ α σ η ε ίν α ι ίδ ιο ν τη ς ψ υ χ α ν ά λ υ σ η ς; Ε ν α ς ο ικ ο ν ο μ ο λ ό γ ο ς ε ίν α ι, γ ια π ο λ λ ο ύ ς , ε ξ ίσ ο υ μ υ στη ­ ρ ιώ δ η ς ό σ ο έ ν α ς α ν α λ υ τή ς . Σ τ η ν ε π ο χ ή μ α ς, ε ίν α ι το π ρ ό σ ω π ο το υ ε ιδ ικ ο ύ α υ τό π ο υ φ ο β ίζ ε ι. Ο σ ο ν α φ ο ρ ά τη ν ψ υ χ ο λ ο γ ία , π α ρ ό λ ο π ο υ ή τα ν μ ια ε π ισ τή μ η , ο κ α θ έ ν α ς ν ό μ ιζ ε ό τι θ α μ π ο ρ ο ύ σ ε ν α έ χ ε ι π ρ ό σ β α σ η σ ’ α υ τή ν ε κ τ ω ν έ σ ω . Ο μ ω ς , ν α , π ο υ μ ε τη ν ψ υ χ α ν ά λ υ σ η έ χ ο υ μ ε τη ν α ί­ σ θ η σ η ό τ ι χ ά ν ο υ μ ε α υ τό το π ρ ο ν ό μ ιο , ό τ ι ο α ν α λ υ τή ς θ α ή τα ν ικ α ν ό ς ν α δ ε ι κ ά τ ι π ιο κ ρ υ φ ό σ ’ α υ τ ό π ο υ σ ’ ε μ ά ς φ α ίν ε τ α ι ω ς ξ ε κ ά θ α ρ ο . Ν α , λ ο ιπ ό ν , π ο υ β ρ ί­ σ κ ε σ τε γ υ μ ν ο ί, α κ ά λ υ π το ι, κ ά τω α π ό έ ν α έ μ π ε ιρ ο μ ά τι κ α ι χ ω ρ ίς κ α λ ά - κ α λ ά ν α ξ έ ρ ε τ ε τ ι ε ίν α ι α υ τό π ο υ το υ δ ε ίχ ν ε τ ε .

Το άλλο υποκείμενο Π ρόκειται εδώ για ένα είδος τρομοκρατίας, αι­ σθά νετα ι κα νείς βίαια ξεριζωμένος α πό τον ίδιο του τον εαυτό... Π Ρ Α Γ Μ Α Τ Ι, η ψ υ χ α ν ά λ υ σ η , ω ς π ρ ο ς τη ν τ ά ξ η το υ

"Η συνέντευξη με τον Ζακ Λακάν"*

α ν θ ρ ώ π ο υ , έ χ ε ι ό λ ο υ ς το υ ς χ α ρ α κ τ ή ρ ε ς α ν α τ ρ ο π ή ς κ α ι σ κ α ν δ ά λ ο υ π ο υ ε ίχ ε , ω ς π ρ ο ς τ η ν κ ο σ μ ικ ή τ ά ξ η , η κ ο π ε ρ ν ίκ ε ια μ ετα τ ό π ισ η τ ο υ κ έ ν τρ ο υ τ ο υ κ ό σ μ ο υ : η γ η , τ ό π ο ς κ α τ ο ικ ία ς το υ α ν θ ρ ώ π ο υ , δ ε ν ε ίν α ι π λ έ ­ ο ν τ ο κ έ ν τ ρ ο το υ κό σ μ ο υ ! Ε , λ ο ιπ ό ν , η ψ υ χ α ν ά λ υ σ η σ α ς α ν α γ γ έ λ λ ε ι ό τι δ ε ν ε ίσ τε π ι α το κ έ ν τ ρ ο το υ ε α υ το ύ σ α ς , δ ιό τ ι σ ’ ε σ ά ς υ ­ π ή ρ χ ε έ ν α ά λ λ ο υ π ο κ ε ίμ ε ν ο , τ ο α σ υ ν ε ίδ η τ ο . Ε ίν α ι έ ν α ν έ ο π ο υ α ρ χ ικ ά δ ε ν έ γ ιν ε κ α λ ά α π ο δ ε ­ κτό . Α υ τό ς ο υ π ο τ ιθ έ μ ε ν ο ς α ν ο ρ θ ο λ ο γ ισ μ ό ς , μ ε το ν ο π ο ίο θ έ λ η σ α ν ν α γ ε λ ο ιο π ο ιή σ ο υ ν τ ο ν Φ ρ ό υ ν τ! Σ υ μ β α ίν ε ι, ό μ ω ς, α κ ρ ιβ ώ ς το α ν τ ίθ ε τ ο : ο Φ ρ ό υ ν τ ό χ ι μ ό νο ε κ λ ο γ ίκ ε υ σ ε α υ τό π ο υ μ έ χ ρ ι τό τ ε ε ίχ ε α ν τισ τα θ ε ί σ το ν ο ρ θ ο λ ο γ ισ μ ό , α λ λ ά ε π ιπ λ έ ο ν , έ δ ε ιξ ε σ την π ρ ά ξ η ω ς τ έ τ ο ιο ν έ ν α λ ό γ ο σ υ λ λ ο γ ιζ ό μ ε ν ο , θ έ λ ω ν α π ω κ α θ ώ ς σ υ λ λ ο γ ίζ ε τ α ι κ α ι λ ειτ ο υ ρ γ ε ί ω ς μ ια λ ο γ ι­ κ ή , ε ν α γ ν ο ία το υ υ π ο κ ε ιμ έ ν ο υ - το ύ το σ το ίδ ιο το π ε δ ίο τ ο κ λ α σ ικ ά π ρ ο ο ρ ισ μ έ ν ο γ ια το ά λ ο γ ο , ό π ω ς το π ε δ ίο το υ π ά θ ο υ ς . Α υ τό ε ίν α ι π ο υ δ ε ν το υ έ χ ο υ ν σ υ γ χ ω ρ ή σ ε ι. Θ α ε ί­ χ α ν α π ο δ ε χ θ ε ί α κ ό μ η κ α ι το ν α ε ισ ά γ ε ι τη ν ιδ έ α κ ά ­ π ο ιω ν σ εξ ο υ α λ ικ ώ ν δ υ ν ά μ ε ω ν , π ο υ α π ό τ ο μ α κ υ ρ ι­ ε ύ ο υ ν το υ π ο κ ε ίμ ε ν ο , χ ω ρ ίς ν α π ρ ο ε ιδ ο π ο ιή σ ο υ ν κ α ι έ ξ ω α π ό κ ά θ ε λ ο γικ ή , α λ λ ά τ ο ν α ε ίν α ι η σ ε ξ ο υ ­ α λ ικ ό τ η τα ο τ ό π ο ς μ ια ς ο μ ιλ ία ς , ν α ε ίν α ι η ν εύ ρ ω σ η μ ια α σ θ έ ν ε ια π ο υ μ ιλ ά ε ι, γ ι α έ ν α π ρ ά γ μ α τ ό σ ο π α ­ ρ ά ξ ε ν ο , π ο υ α κ ό μ α κ α ι κ ά π ο ιο ι μ α θ η τέ ς τ ο υ π ρ ο τ ι­ μ ο ύ ν ν α μ ιλ ο ύ ν γ ι α κ ά τ ι άλ λ ο . Δ ε ν π ρ έ π ε ι ν α δ ο ύ μ ε σ το π ρ ό σ ω π ο το υ α ν α λ υ τή

Ευχαριστούμε τον Jacques Alain Miller, κληρονόμο ίων πνευματικών δικαιωμάτων του έργου του Ζακ Λακάν, που έδωσε την εξουσιοδότηση για την έκδοση της «Συνέντευξης με τον Λακάν».

-------------------------------- αφιέρωμα

έ ν α « μ η χ α ν ικ ό τ ω ν ψ υ χ ώ ν » , δ ε ν ε ίν α ι έ ν α ς φ υ σ ικ ό ς, δ ε ν ε ν ε ρ γ ε ί ε γ κ α θ ιδ ρ ύ ο ν τ α ς σ χ έ σ ε ις α ιτ ίο υ - α ιτ ια το ύ : η ε π ισ τή μ η το υ ε ίν α ι μ ία ανάγνωση, μ ία α νά­

γνωση του νοήματος. Α ν α μ φ ίβ ο λ α , α υ τό ς ε ίν α ι ο λ ό γ ο ς π ο υ χ ω ρ ίς α ­ κ ρ ιβ ώ ς ν α ξ έ ρ ο υ μ ε τ ί κ ρ ύ β ε τ α ι π ίσ ω α π ό τ ις π ό ρ τ ε ς το υ γ ρ α φ ε ίο υ το υ , έ χ ο υ μ ε τη ν τά σ η ν α το ν θε ω ρ ο ύ μ ε μ ά γ ο , κ α ι μ ά λ ισ τα λ ίγ ο σ π ο υ δ α ιό τ ε ρ ο α π ό το υ ς υ π ό ­ λ ο ιπ ο υ ς. Κ αι π οιος α νακάλυψε αυτά τα τρομερά μυστικά που μυρίζουν μπαρούτι... Ε Π Ι Π Λ Ε Ο Ν χ ρ ε ιά ζ ε τ α ι ν α δ ιε υ κ ρ ιν ισ τ ε ί π ο ια ς τά ξ ε ω ς ε ίν α ι α υ τ ά τ α μ υ σ τικ ά . Δ ε ν ε ίν α ι τ α μ υ σ τικ ά τη ς φ ύ σ η ς, τ έ τ ο ια ό π ω ς τ α έ χ ο υ ν α ν α κ α λ ύ ψ ε ι ο ι φ υ ­ σ ικ έ ς κ α ι ο ι β ιο λ ο γ ικ έ ς ε π ισ τή μ ε ς . Ε ά ν η ψ υ χ α ν ά λ υ ­ ση ρ ίχ ν ε ι φ ω ς σ τ α γ ε γ ο ν ό τ α τη ς σ εξ ο υ α λ ικ ό τ η τα ς , δ ε ν τ ο κ ά ν ε ι θ ίγ ο ν τ ά ς τ α σ τη ν π ρ α γ μ α τ ικ ό τ η τ ά το υ ς, α λ λ ά ο ύ τε κ α ι ω ς π ρ ο ς τη β ιο λ ο γικ ή ε μ π ε ιρ ία .

Αρθρωμένο και αποκρυπτογραφήσιμο Ο Φρόυντ όμω ς, όντω ς ανακάλυψε, όπω ς ανακα­ λ ύπ τει κα νείς μια άγνω στη ήπειρο, μια καινού­ ρια περιοχή ψυχισμ ού που ονομάζουμε «ασυνεί­ δητο» ή ό πω ς αλλιώ ς. Ο Φ ρόυντ είνα ι ένας Χρι­ στόφορος Κολόμβος! Δ Ε Ν π ε ρ ιμ έ ν α μ ε τ ο ν Φ ρ ό υ ν τ γ ι α ν α μ ά θ ο υ μ ε ό τ ι υ ­ π ά ρ χ ε ι έ ν α ο λ ό κ λ η ρ ο τ μ ή μ α τω ν ψ υ χ ικ ώ ν λ ε ιτο υ ρ ­ γ ιώ ν π ο υ δ ε ν π ρ ο σ ε γ γ ίζ ο ν τ α ι α π ό τη σ υ ν ε ίδ η σ η .

71

Ε ά ν ε π ιμ έ ν ε τ ε ν α κ ά ν ε τ ε σ υ γ κ ρ ίσ ε ις , ο Φ ρ ό υ ν τ θ α ή τα ν π ε ρ ισ σ ό τ ε ρ ο έ ν α ς Σ α μ π ο λ ιό ν . Η φ ρ ο ϋ δ ικ ή ε ­ μ π ε ιρ ία δ ε ν ε ίν α ι τη ς τ ά ξ ε ω ς τη ς ο ρ γ ά ν ω σ η ς τω ν ε ν ­ σ τίκ τω ν ή τ ω ν ζω τικ ώ ν δ υ ν ά μ ε ω ν . Δ ε ν τ ις α ν α κ α λ ύ ­ π τ ε ι π α ρ ά μ ο ν ά χ α α σ κ ο ύ μ ε ν ε ς , με μ ια άλ λη ισ χύ , ε ­ ά ν μ π ο ρ ώ ν α το π ω έτσι. Ο Φ ρ ό υ ν τ δ ε ν δ ια π ρ α γ μ α τ ε ύ ε τ α ι ε π ιδ ρ ά σ ε ις ε ν ­ σ τίκ τω ν σ τη ν πρ ώ τη το υ ς ισ χύ. Κ ά τι δ ύ ν α τ α ι ν α α ν α ­ λ υ θ ε ί, ε φ ό σ ο ν έ χ ε ι ή δ η α ρ θ ρ ω θ ε ί σ ’ α υ τό π ο υ σ υ νισ τά τη μ ο ν α δ ικ ό τ η τ α τη ς ισ τ ο ρ ία ς το υ υ π ο κ ε ιμ έν ο υ . Ε ά ν τ ο υ π ο κ ε ίμ ε ν ο μ π ο ρ ε ί ν α α ν α γ ν ω ρ ισ θ ε ί ε κ ε ί, α υ τό σ υ μ β α ίν ε ι σ το μ έ τρ ο π ο υ η ψ υ χ α ν ά λ υ σ η ε π ι­ τ ρ έ π ε ι τη « μ ε τα β ίβ α σ η » α υ τή ς τη ς ά ρ θ ρ ω σ η ς . Μ ε ά λ λ α λ ό γ ια , ό τα ν το υ π ο κ ε ίμ ε ν ο « α π ω θ ε ί» , δ ε ν σ η μ α ίν ε ι ό τι α ρ ν ε ίτ α ι ν α σ υ ν ε ιδ η τ ο π ο ιή σ ε ι κ ά τι π ο υ θ α ή τα ν έ ν α έ νσ τικ το - γ ια π α ρ ά δ ε ιγ μ α , έ ν α σ ε ­ ξ ο υ α λ ικ ό ένσ τικ το π ο υ θ α ή θ ε λ ε ν α ε κ δ η λ ω θ ε ί υ π ό μ ο ρ φ ή ο μ ο φ υ λ ο φ ιλ ικ ή - ό χ ι, το υ π ο κ ε ίμ ε ν ο δ ε ν α ­ π ω θ ε ί τη ν ο μ ο φ υ λ ο φ ιλ ία το υ , α π ω θ ε ί τη ν ο μ ιλ ία , σ τη ν ο π ο ία α υ τή η ο μ ο φ υ λ ο φ ιλ ία π α ίζ ε ι έ ν α ρ ό λ ο σ η μ α ίν ο ν το ς. Β λ έπ ε τε , δ ε ν ε ίν α ι κ ά τ ι το α ό ρ ισ το , τ ο σ υ γ κ ε χ υ ­ μ έ ν ο π ο υ ε ίν α ι α π ω θ η μ έ ν ο . Δ ε ν ε ίν α ι έ ν α ε ίδ ο ς α ­ νά γκη ς, τάσ ης που θ α έπ ρ επ ε ν ’ α ρ θ ρ ω θ ε ί (κ α ι δεν θ α α ρ θ ρ ω ν ό τ α ν ε φ ό σ ο ν ε ίν α ι α π ω θ η μ έ ν η ). Ε ίν α ι έ ­ ν α ς Λ ό γ ο ς (d isc o u rs) ή δ η α ρ θ ρ ω μ έ ν ο ς , ή δ η δ ια τ υ ­ π ω μ έ ν ο ς σ ’ έ ν α λ ό γ ο (la n g a g e ). Ε κ ε ί ε ίν α ι όλ α . Λέτε ότι το υποκείμενο α πω θεί ένα Λόγο (discours) αρθρωμένο σ’ ένα λόγο (langage). Δεν είναι αυτό που νιώθουμε όταν βρισκόμαστε μπροστά σ’ ένα πρόσω πο που έχει ψυχολογικές δυσκολίες, ένα ντροπαλό λόγου χάριν, ή ένα ιδεοληπτικό. Η στάση τους μ ας φ α ίνεται κυρίως παράλογη και ασυνάρτητη, και εάν μαντέψουμε τελικά ότι θα μπορούσε να σημ αίνει κάτι, αυτό θα ήτα ν κ άτι το ακαθόριστο, που ψ ελλίζεται πο ­ λύ πιο κάτω από το επίπεδ ο του λόγου. Κ αι σε μα ς τους ίδιους, στο μέτρο που συμβαίνει να νιώθουμε καθοδηγούμενοι α πό σκοτεινές δυ­ νά μ εις που τις μ αντεύουμε ω ς «νευρω τικές», αυ­ τέ ς εκδηλώ νονται ακριβώ ς με παράλογες κ ινή ­ σ εις που συνοδεύονται α πό σύγχυση, από άγχος. Τ Α σ υ μ π τώ μ α τα , ό τ α ν ν ο μ ίζ ε τ ε ό τ ι τ α α ν α γ ν ω ρ ίζ ε ­ τε , σ α ς φ α ίν ο ν τ α ι π α ρ ά λ ο γ α , μ ο ν ά χ α ε π ε ιδ ή τ α β λ έ ­ π ε τ ε μ ε μ ο ν ω μ έ ν α κ α ι θ έ λ ε τ ε ν α τ α ε ρ μ η ν ε ύ σ ετ ε ά ­ μ εσ α . Δ ε ίτ ε τ α α ιγ υ π τ ια κ ά ιε ρ ο γ λ υ φ ικ ά : ό σ ο ψ ά χ ν α μ ε π ο ω ή τ α ν το ά μ ε σ ο ν ό η μ α τω ν γ υ π ώ ν , π ο υ λ ιώ ν , ό ρ ­ θ ιω ν α ν θ ρ ώ π ω ν , κ α θ ισ ιώ ν ή κ ιν ο ύ μ ε ν ω ν , η γ ρ α φ ή π α ρ έ μ ε ν ε α δ ύ ν α τ ο ν α α π ο κ ρ υ π τ ο γ ρ α φ η θ ε ί. Κ α ι α υ ­ τό γ ια τ ί α π ό μ ό νο το υ το μ ικ ρ ό σ η μ ε ίο « γ ό π α ς » δ ε ν

72 αφιέρωμα ---- - - -----------------------σ η μ α ίν ε ι κ ά τι. Δ ε ν β ρ ίσ κ ε ι τη σ η μ α ίν ο υ σ α α ξ ία το υ , π α ρ ά μ ό ν ο ν ό τ α ν ε ξ ε τ α σ τ ε ί σ το σ ύ ν ο λ ο το υ σ υ σ τή ­ μ α τ ο ς σ το ο π ο ίο α ν ή κ ε ι.

Λ ο ιπ ό ν ! Ε ίν α ι α υ τό α κ ρ ιβ ώ ς π ο υ γ ίν ε τ α ι μ ε τη σ υ ν ε ίδ η σ η : η α λ ή θ ε ια α π ω θ η μ έ ν η θ α ε π ιμ ε ίν ε ι, α λ ­ λ ά μ ε τα τ ιθ έ μ ε ν η σ ’ έ ν α ν ά λ λ ο λ ό γο , τ ο ν ε υ ρ ω τ ικ ό

Λ ο ιπ ό ν ! Τ α φ α ιν ό μ ε ν α με τ α ο π ο ί α α σ χ ο λ ο ύ μ α ­ σ τε σ τη ν α ν ά λ υ σ η ε ίν α ι α υ τή ς τη ς τ ά ξ η ς , ε ίν α ι λ ε κ τ ι­ κ ή ς τά ξ η ς. Ο ψ υ χ α ν α λ υ τ ή ς δ ε ν ε ίν α ι έ ν α ς ε ξ ε ρ ε υ ν η τ ή ς α ­ γ ν ώ σ τω ν η π ε ίρ ω ν ή β α θ ιώ ν ν ε ρ ώ ν , ε ίν α ι έ ν α ς γ λ ω σ ­ σ ο λ ό γ ο ς : μ α θ α ίν ε ι ν α α π ο κ ρ υ π τ ο γ ρ α φ ε ί τη γ ρ α φ ή π ο υ β ρ ίσ κ ε τ α ι ε κ ε ί, μ π ρ ο σ τά σ τα μ ά τ ια το υ , π ρ ο σ φ ε ρ ό μ ε ν η σ το β λ έ μ μ α ό λ ω ν , α λ λ ά π ο υ π α ρ α μ έ ν ε ι α δ ύ ν α τ ο ν α α π ο κ ρ υ π τ ο γ ρ α φ η θ ε ί, ό σ ο δ ε ν γ ν ω ρ ί­ ζ ο υ μ ε το υ ς ν ό μ ο υ ς, τ ο κ λ ε ιδ ί.

λ ό γο . Μ ε τη δ ι α φ ο ρ ά ό τι δ ε ν ε ίμ α σ τε π ι α ικ α ν ο ί ν α π ο ύ μ ε ε κ ε ίν η τη σ τιγμ ή π ο ιο ε ίν α ι τ ο υ π ο κ ε ίμ ε ν ο π ο υ μ ιλ ά ε ι α λ λ ά ό τ ι « α υ τό » μ ιλ ά ε ι, ό τι α υ τό σ υ ν ε χ ί­ ζ ε ι κ α ι μ ιλ ά ε ι. Κ α ι α υ τό π ο υ σ υ μ β α ίν ε ι ε ίν α ι τ ε λ ε ίω ς α π ο κ ρ υ π τ ο γ ρ α φ ή σ ιμ ο , δ η λ α δ ή ό χ ι χ ω ρ ίς δ υ σ κ ο λ ία , ό π ω ς γ ίν ε τ α ι μ ε μ ια χ α μ έ ν η γ ρ α φ ή . Η α λ ή θ ε ια δ ε ν έ χ ε ι ε κ μ η δ ε ν ισ τε ί, δ ε ν έ χ ε ι π έ σ ε ι σ ε μ ια ά β υ σ σ ο , ε ίν α ι ε κ ε ί, π ρ ο σ φ ε ρ ό μ ε ν η , π α ρ ο ύ ­ σ α , α λ λ ά έ χ ε ι γ ίν ε ι « α σ υ ν ε ίδ η τ η » . Τ ο υ π ο κ ε ίμ ε ν ο π ο υ έ χ ε ι α π ω θ ή σ ε ι τη ν α λ ή θ ε ια δ ε ν κ υ β ε ρ ν ά π λ έ ο ν , δ ε ν ε ίν α ι π λ έ ο ν σ το κ έ ν τ ρ ο το υ Λ ό γ ο υ (d isc o u rs) το υ : τ α π ρ ά γ μ α τ α σ υ ν ε χ ίζ ο υ ν ν α λ ειτ ο υ ρ γ ο ύ ν ο λ ο ­ μ ό ν α χ α κ α ι ο λ ό γ ο ς ν α α ρ θ ρ ώ ν ε τ α ι, α λ λ ά ε κ τ ό ς το υ υ π ο κ ε ιμ έ ν ο υ . Κ α ι α υ τό ς ο τ ό π ο ς , α υ τό τ ο ε κ τ ό ς το υ υ π ο κ ε ιμ έ ν ο υ , ε ίν α ι σ υ γ κ ε κ ρ ιμ έ ν α α υ τό π ο υ ο ν ο μ ά ­ ζο υ μ ε « το α σ υ ν ε ίδ η τ ο » . Β λ έ π ε τε α κ ρ ιβ ώ ς , ό τι α υ τό π ο υ χ ά σ α μ ε δ ε ν ε ίν α ι η α λ ή θ ε ια , α λ λ ά τ ο κ λ ε ιδ ί το υ ν έ ο υ λ ό γο υ (la n g a g e ), με το ο π ο ίο α υ τή ε κ φ ρ ά ζ ε τ α ι α π ό δ ω κ α ι π έ ρ α . Σ ’ α υ τό τ ο σ η μ ε ίο π α ρ ε μ β α ίν ε ι ο ψ υ χ α ν α λ υ τή ς .

Η απώθηση μιας αλήθειας Λέτε ό τι α υτή η γραφή «προσφ έρεται στο βλέμ­ μα όλων». Ε ν τούτοις, εάν ο Φ ρόυντ έχει π ε ι κάτι καινούριο, είνα ι ότι όσον αφορά στον ψ υ χικό το ­ μ έα είμαστε άρρωστοι, για τί συγκαλύπτουμε, κρύβουμε ένα μέρος του εαυτού μα ς, για τί «α­ πω θούμε». Ο μως τα ιερογλυφικά δ εν ή τα ν α πω θημένα, ή ­ τα ν χ αραγμ ένα πάνω στη ν π έτρ α . Αρα η σύγκρι­ σή σας δεν μπορ εί λοιπ όν να είνα ι ολική;

Η πλεκτή αιώρα Α Ν Τ ΙΘ Ε Τ Α , π ρ έ π ε ι ν α τη ν π ά ρ ο υ μ ε κ α τ ά γρ ά μ μ α : α υ τό , π ο υ σ τη ν α ν ά λ υ σ η το υ ψ υ χ ισ μ ο ύ π ρ έ π ε ι ν α α π ο κ ρ υ π π ο γ ρ α φ η θ ε ί, ε ίν α ι σ υ ν έ χ ε ια ε κ ε ί, π α ρ ό ν α π ό τη ν α ρ χ ή . Μ ιλ ά τε γ ι α τη ν α π ώ θ η σ η , ξ ε χ ν ώ ν τ α ς έ ν α π ρ ά γ μ α , ό τ ι γ ια τ ο ν Φ ρ ό υ ν τ κ α ι μ ε το ν τ ρ ό π ο π ο υ το δ ια τ ύ π ω σ ε , η α π ώ θ η σ η ή τα ν α δ ιά σ π α σ τ η α π ό έ ν α φ α ιν ό μ ε ν ο π ο υ ο ν ο μ ά ζ ε τ α ι «η ε π ισ τρ ο φ ή το υ α π ω θημένου». Ε κ ε ί ό π ο υ α υ τό ε ίχ ε α π ω θ η θ ε ί, κ α θ ε τ ί σ υ ν ε χ ίζ ε ­ τ α ι ν α λ ε ιτ ο υ ρ γ ε ί, κ ά τ ι σ υ ν ε χ ίζ ε ι ν α μ ιλ ά ε ι - χ ά ρ ιν το υ ο π ο ίο υ ά λ λ ω σ τε μ π ο ρ ο ύ μ ε ν α ε π ικ ε ν τρ ώ σ ο υ μ ε , ν α π ρ ο σ δ ιο ρ ίσ ο υ μ ε τ ο ν τ ό π ο τ η ς α π ώ θ η σ η ς κ α ι τη ς α ρ ρ ώ σ τ ια ς , ν α π ο ύ μ ε « ε ίν α ι ε κ ε ί» . Ε ίν α ι δ ύ σ κ ο λ ο ν α κ α τ α λ ά β ε ι κ α ν ε ίς α υ τή τη ν ι­ δ έ α , γ ια τ ί ό τα ν μ ιλ ά μ ε γ ι α « α π ώ θ η σ η » φ α ν τ α ζ ό μ α ­ σ τε α μ έ σ ω ς μ ία π ίε σ η , γ ι α π α ρ ά δ ε ιγ μ α μ ια κ υ σ τικ ή π ίε σ η , δ η λ α δ ή μ ια α ό ρ ισ τη μ ά ζ α , α π ρ ο σ δ ιό ρ ισ τ η , π ο υ ω θ ε ί μ ε ό λ ο τη ς τ ο β ά ρ ο ς μ ια π ό ρ τ α π ο υ α ρ ν ο ύ μ α σ τε ν α τ η ς α ν ο ίξ ο υ μ ε . Ο μ ω ς στη ψ υ χ α ν ά λ υ σ η η α π ώ θ η σ η δ ε ν ε ίν α ι α ­ π ώ θ η σ η ε ν ό ς π ρ ά γ μ α τ ο ς , ε ίν α ι η α π ώ θ η σ η μ ια ς α λ ή ­ θ ε ια ς . Τ ι σ η μ β α ίν ε ι ό τ α ν θ έ λ ο υ μ ε ν α α π ω θ ή σ ο υ μ ε μ ια α λ ή θ ε ια ; Ο λ η η ισ τ ο ρ ία τη ς τ υ ρ α ν ν ία ς ε ίν α ι π α ρ ο ύ ­ σ α , γ ια ν α σ α ς δ ώ σ ε ι τη ν α π ά ντ η σ η : ε κ φ ρ ά ζ ε τ α ι α λ ­ λ ού, σ ε έ ν α ά λ λ ο κ α τά σ τ ιχ ο , σ ’ έ ν α ν λ ό γ ο (la n g a g e ) κ ρ υ π το γ ρ α ςρ η μ έν ο , λ α θ ρ α ίο .

Μ ή πω ς α υτή είναι η δίκιά σ α ς ερμηνεία; Δεν φ α ίνεται να είνα ι αυτή π ου έδωσε ο Φρόυντ. Δ ΙΑ Β Α Σ Τ Ε τη ν « Ε π ισ τή μ η τ ω ν Ο ν ε ίρ ω ν » , δ ι α β ά ­ σ τε τη ν « Ψ υ χ ο π α θ ο λ ο γ ία τ η ς κ α θ η μ ε ρ ιν ή ς ζω ή ς» , δ ια β ά σ τ ε τ ο « Λ ο γ ο π α ίγ ν ιο κ α ι Α σ υ ν ε ίδ η το » , α ρ κ ε ί ν α α ν ο ίξ ε τ ε α υ τ ά τ α έ ρ γ α σ ε ο π ο ια δ ή π ο τ ε σ ε λ ίδ α γ ια ν α β ρ ε ίτε ε κ ε ί ξ ε κ ά θ α ρ α α υ τ ό γ ι α τ ο ο π ο ίο σ α ς μ ιλ ά ω . Ε π ί π α ρ α δ ε ίγ μ α τ ι, τ ο ν ό ρ ο « λ ο γο κ ρ ισ ία » , γ ια τ ί τ ο ν δ ιά λ ε ξ ε ο Φ ρ ό υ ν τ, κ α τ ε υ θ ε ία ν σ το ίδ ιο τ ο ε π ίπ ε ­ δ ο τη ς ε ρ μ η ν ε ία ς τ ω ν ο ν ε ίρ ω ν γ ι α ν α ο ρ ίσ ε ι τ η ν α ­ ν α σ τ α λ τικ ή επ ιμ ο ν ή , τη δ ύ ν α μ η π ο υ α π ω θ ε ί; Η λ ο ­ γ ο κ ρ ισ ία ξ έ ρ ο υ μ ε κ α λ ά τ ι ε ίν α ι, ε ίν α ι η Α ν α σ τ α σ ία , έ ν α ς π ε ρ ιο ρ ισ μ ό ς π ο υ α σ κ ε ίτ α ι μ ε έ ν α ψ α λ ίδ ι. Κ α ι σ ε τι; Ο χ ι σ ε ο τ ιδ ή π ο τ ε π ο υ π ε ρ ν ά ε ι σ το ν α έ ρ α , α λ ­ λ ά σ ’ α υ τό π ο υ τ υ π ώ ν ε τ α ι, σ ’ έ ν α Λ ό γ ο (d isc o u rs), έ ­ ν α Λ ό γ ο π ο υ ε κ φ ρ ά ζ ε τ α ι δ ι α μ έσ ο υ ε ν ό ς λ ό γο υ (la n g a g e ). Ν α ι, η γ λ ω σ σ ο λ ο γ ικ ή μ έ θ ο δ ο ς ε ίν α ι π α ρ ο ύ σ α σ ε ό λ ε ς τ ις σ ε λ ίδ ε ς το υ Φ ρ ό υ ν τ, ο ο π ο ίο ς σ υ ν έ χ ε ια ε π ι­ δ ίδ ε τ α ι σ υ γ κ ε κ ρ ιμ έ ν α σ ε α ν α φ ο ρ έ ς , α ν α λ ο γ ίε ς , σ ε γ λ ω σ σ ο λ ο γ ικ έ ς π ρ ο σ ε γ γ ίσ ε ις . Κ α ι σ το κ ά τω - κ ά τω τη ς γ ρ α φ ή ς , σ τη ν ψ υ χ α ν ά λ υ σ η δ ε ν ζη τά τε α π ό τ ο ν α ­ σ θ εν ή τ ίπ ο τ ε ά λ λ ο π α ρ ά έ ν α π ρ ά γ μ α , έ ν α μ ό νο π ρ ά γ μ α :ν α μ ιλ ή σ ει. Ε ά ν υ π ά ρ χ ε ι η ψ υ χ α ν ά λ υ σ η , ε ­

--------------------------------αφιέρωμα ά ν έ χ ε ι ε π ιπ τ ώ σ ε ις , το ύ το σ υ μ β α ίν ε ι α π ο κ λ ε ισ τ ικ ά ω ς π ρ ο ς τη ν τ ά ξ η τη ς ο μ ο λ ο γ ία ς κ α ι τη ς ο μ ιλ ία ς! Ο μ ω ς , γ ια το ν Φ ρ ά υ ν τ, γ ια μ έ ν α , ο α ν θ ρ ώ π ιν ο ς λ ό γ ο ς (la n g a g e ) δ ε ν α ν α δ ύ ε τ α ι σ τα ό ν τα ό π ω ς θ α α ν έβ λ υ ζ ε μ ια π η γή . Δ ε ίτ ε μ ε π ο ιο τ ρ ό π ο μ α ς α ν α π α ρ ισ τ ο υ ν κ α θ η μ ε ­ ρ ιν ά τη ν ε μ π ε ιρ ικ ή ε κ μ ά θ η σ η το υ π α ιδ ιο ύ : α κ ο υ μ π ά ε ι τ ο δ ά χ τυ λ ό τ ο υ στη σ ό μ π α , κ α ίγ ε τ α ι. Α π ό κ ε ι κ α ι π έ ρ α , ισ χ υ ρ ιζ ό μ α σ τε ότι, α π ό τη σ τιγμ ή τη ς σ υ ­ ν ά ν τη σ ή ς το υ μ ε το κ ρ ύ ο κ α ι μ ε το ζ ε σ τό , με το ν κ ίν ­ δ υ ν ο , δ ε ν τό υ μ έ ν ε ι π α ρ ά ν α σ υ μ π ε ρ ά ν ε ι ε π α γ ω γ ι­ κ ά , κ α ι έ τσ ι ν α κ τ ίσ ε ι τη ν ο λ ό τη τα το υ π ο λ ιτισ μ ο ύ . Π ρ ό κ ε ιτ α ι π ε ρ ί ε ν ό ς π α ρ α λ ο γ ισ μ ο ύ : α π ’ τη σ τ ιγ ­ μή π ο υ κ α ίγ ε τ α ι, β ρ ίσ κ ε τ α ι α ν τιμ έ τω π ο μ ε κ ά τ ι π ιο σ η μ α ν τικ ό α π ό τη ν α ν α κ ά λ υ ψ η το υ ζε σ το ύ κ α ι το υ κρ ύ ο υ . Π ρ ά γ μ α τι, α ς κ α ε ί κ α ι π ά ν τ α θ α β ρ ίσ κ ε τ α ι ε ­ κ ε ί, κ ά π ο ιο ς γ ι α ν α το υ β γ ά λ ε ι έν α ν ο λ ό κ λ η ρ ο λ ό γο . Τ ο π α ιδ ί χ ρ ε ιά ζ ε τ α ι ν α κ ά ν ε ι π ο λ ύ μ ε γ α λ ύ τε ρ η π ρ ο σ π ά θ ε ια γ ια ν α μ π ε ι σ ’ α υ τό ν τ ο ν λ ό γ ο μ ε τ ο ν ο ­ π ο ίο το ν κ α τα κ λ ύ ζ ο υ ν , π α ρ ά ν α σ υ ν η θ ίσ ε ι ν α α π ο ­ φ ε ύ γ ε ι τη σ ό μ π α . Μ ε ά λ λ α λ ό γ ια , ο ά ν θ ρ ω π ο ς π ο υ γ ε ν ν ιέ τ α ι σ τη ν ύ π α ρ ξ η έ χ ε ι, κ α τ α ρ χ ή ν , ν α κ ά ν ε ι με το λ ό γο : α υ τό ε ίν α ι έ ν α δ ε δ ο μ έ ν ο . Μ ά λ ισ τ α ε ίν α ι π ια σ μ έ ν ο ς σ τα δ ίχ τ υ α τα υ λ ό γο υ π ρ ιν α κ ό μ α α π ό τη γ έ ν ν η σ ή το υ , ά λ λ ω σ τε δ ε ν έ χ ε ι μ ια λ η ξ ια ρ χ ικ ή π ρ ά ξ η ; Ν α ι, το π α ιδ ί π ο υ θ α γ ε ν ν η θ ε ί ε ίν α ι ή δη , α π ’ ά ­ Το γραφείο τον Ζαχ Λαχάν.

73

κ ρ η σ ’ ά κ ρ η π ε ρ ικ υ κ λ ω μ έ ν ο α π ’ α υ τή ν τ η ν π λ εκ τή α ιώ ρ α το υ λ ό γο υ (la n g a g e ), π ο υ το υ π ο δ έ χ ε τ α ι κ α ι σ υ γ χ ρ ό ν ω ς το φ υ λ α κ ίζε ι.

Ξεκάθαρο σε κάθε περίπτωση Αυτό που μ ας δυσκολεύει να αποδεχθούμ ε τη ν αφομοίωση των νευρω τικώ ν συμπτω μάτω ν τη ς νεύρω σης σ’ ένα λόγο (langage) α πόλυτα αρθρω­ μένο, είνα ι το ό τι δεν βλέπουμε σε ποιον α πευ ­ θύνετα ι. Δεν έχει φ τια χτε ί για κανέναν, εφόσον ο α σθενής, κα ι κυρίω ς α υτός, δεν το καταλαβαί­ νε ι και χ ρειάζετα ι έναν ειδικό για να τον αποκ ρυπτογραφήσει! Τα ιερογλυφικά είχα ν γίνει ίσως ακατανόητα, αλλά τη ν ε πο χή που χρη σιμ οποιή θη κα ν, δημιουργήθηκαν με σκοπό να καταστήσουν επικοινω νήσιμα κάποια πρ ά γμα τα σε ορισμένους. Ά ρα τ ι είνα ι αυτός ο νευρω τικός λόγος (langage) που δεν είνα ι μόνο μ ια νεκρή γλώσσα, ο ύτε μόνο μ ια ιδιω τική γλώσσα εφόσον είνα ι ακατανόητη και για τον ίδιο; Κ αι ύστερα ένα ς λόγος είνα ι κά­ τ ι που το χρησιμοποιούμε. Ο μω ς αυτόν εδώ, α­ ντίθετα , τον υ πομένουμε. Δείτε τον ιδεοληπτικό, πολύ θα ήθελε να διώ ξει τη ν έμμονη ιδέα του, να β γει α πό τη ν εμπλοκή...

74 αφιέρωμα -------------------------------Α Υ Τ Α α κ ρ ιβ ώ ς ε ίν α ι τ α π α ρ ά δ ο ξ α π ο υ σ υ ν ισ το ύ ν το α ν τ ικ ε ίμ ε ν ο τ η ς α ν α κ ά λ υ ψ η ς . Ε ά ν ό μ ω ς α υ τό ς ο λ ό γ ο ς (la n g a g e ) δ ε ν α π ε υ θ υ ν ό τ α ν σ ε έ ν α ν Α λ λο ν, δ ε ν Θα μ π ο ρ ο ύ σ ε ν α α κ ο υ σ θ ε ί, λ ό γ ω ε ν ό ς ά λ λο υ , σ τη ν ψ υ χ α ν ά λ υ σ η . Γ ια τ α υ π ό λ ο ιπ α , π ρ έ π ε ι κ α τ α ρ χ ή ν ν α α ν α γ ν ω ρ ίσ ο υ μ ε α υ τ ό γ ια το ο π ο ίο π ρ ό κ ε ιτ α ι κ α ι γ ι ’ α υ τό τ ο λ ό γ ο ν α τ α κ α τ α τ ά ξ ο υ μ ε σ ω σ τά σ ε π ε ρ ιπ τ ώ σ ε ις - π ρ ά γ μ α π ο υ θ α α π α ιτ ο ύ σ ε μ ια ε κ τ ε ­ τα μ έν η α ν ά π τ υ ξ η - δ ια φ ο ρ ε τ ικ ά δ η μ ισ υ ρ γ ε ίτ α ι έ ν α ς κ υ κ ε ώ ν α ς , μ έ σ α σ το ν ο π ο ίο δ ε ν κ α τ α λ α β α ίν ε ι κ α ­ ν ε ίς τίπ ο τα . Ο μ ω ς ε κ ε ί ε ίν α ι, π α ρ ’ ό λ α α υ τά , π ο υ μ π ο ρ ε ί ν α ε κ δ η λ ω θ ε ί ξ ε κ ά θ α ρ α α υ τό γ ια τ ο ο π ο ίο σ α ς μ ιλώ : με π ο ιο ν τρ ό π ο μ ε τ α φ ρ ά ζ ε τ α ι ο α π ω θ η μ έ ν ο ς Λ ό γ ο ς (d isc o u rs) το υ α σ υ ν ε ίδ η τ ο υ σ τ α κ α τ ά σ τ ι­ χ α το υ σ υ μ π τώ μ α το ς. Κ α ι θ ’ α ν τιλ η φ θ ε ίτε μ έ χ ρ ι π ο ιο υ σ η μ ε ίο υ ε ίν α ι α ­ κ ρ ιβ ή ς α υ τό ς ο λ ό γο ς. Μ ιλ ο ύ σ α τε γ ι α το ν ιδ εο λ η π τικ ό . Δ ε ίτε α υ τή ν τη ν π ε ρ ίπ τω σ η το υ Φ ρ ό υ ν τ π ο υ β ρ ίσ κ ο υ μ ε μ έ σ α σ τις « Π έ ντ ε Ψ υ χ α ν α λ ύ σ ε ις» , με τίτλ ο « Ο ά ν θ ρ ω π ο ς με τ α π ο ν τίκ ια » . Ο ά ν θ ρ ω π ο ς με τ α π ο ν τ ίκ ια ή τα ν έ ν α ς μ ε γ ά λ ο ς ιδ ε ο λ η π τ ικ ό ς . Ε ν α ς ά ν δ ρ α ς α κ ό μ α ν έ ο ς , μ ε π α ν ε π ι­ στη μ ια κ ή ε κ π α ίδ ε υ σ η , π ο υ έ ρ χ ε τ α ι ν α β ρ ε ι το ν Φ ρ ό υ ν τ στη Β ιέ ν νη γ ια ν α το υ π ε ι ό τι υ π ο φ έ ρ ε ι α π ό ιδ εο λ η ψ ίες : ά λ λ ο τε π ρ ό κ ε ιτ α ι γ ια π ο λ ύ έ ν τ ο ν ε ς α ν η ­ σ υ χ ίε ς γ ι α α γ α π η μ έ ν α π ρ ό σ ω π α , ά λ λ ο τε ε ίν α ι η ε π ι­ θ υ μ ία π α ρ ο ρ μ η τικ ώ ν π ρ ά ξ ε ω ν , ό π ω ς τ ο ν α κ ό ψ ε ι το λ α ιμ ό το υ , ή , ά λ λ ο τε δ η μ ιο υ ρ γ ε ί ο ίδ ιο ς α π α γ ο ρ ε ύ ­ σ ε ις π ο υ α φ ο ρ ο ύ ν π ρ ά γ μ α τ α α σ ή μ α ν τα ...

Ο άνθρωπος με τα ποντίκια Κ αι στο ε πίπεδ ο τη ς σεξουαλικότητας; Ν Α έ ν α λ ά θ ο ς , ω ς π ρ ο ς τ ο ν ό ρ ο . Ιδ ε ο λ η ψ ία , α υ τό δ ε ν σ η μ α ίν ε ι α υ το μ ά τω ς σ εξ ο υ α λ ικ ή ιδ ε ο λ η ψ ία , ο ύ ­ τε κ α ν έμ μ ο νη ιδ έ α , ιδ ια ίτ ε ρ α ω ς π ρ ο ς το ύ το ή ε κ ε ί­ ν ο : το ν α ε ίν α ι κ ά π ο ιο ς ιδ εο λ η π τ ικ ό ς σ η μ α ίν ε ι ό τι β ρ ίσ κ ε τ α ι π α γ ιδ ε υ μ έ ν ο ς σ ’ έ ν α γ ρ α ν ά ζ ι, σ ’ έ ν α μη­ χ α ν ισ μ ό ό λ ο κ α ι π ιο α π α ιτη τικ ό , χ ω ρ ίς τ έ λ ο ς. Α ρ κ ε ί ν α χ ρ ε ιά ζ ε τ α ι ν α π ε ρ α τ ώ σ ε ι μ ια π ρ ά ξ η , ν α εκ π λ η ­ ρ ώ σ ε ι μ ια υ π ο χ ρ έ ω σ η κ α ι τό τε μ ια ιδ ια ίτ ε ρ η α γ ω ν ία κ ω λ ύ ε ι τ ο ν ιδ εο λ η π τικ ό : θ α τ α κ α τ α φ έ ρ ε ι; Σ τη σ υ ν έ ­ χ ε ια , α φ ο ύ τ ο π ρ ά γ μ α έ χ ε ι γ ίν ε ι, ν ιώ θ ε ι τη β α σ α ν ι­ σ τική α ν ά γ κ η ν α κ ά ν ε ι ε π α λ η θ ε ύ σ ε ις , ό μ ω ς δ ε ν το λ ­ μ ά ε ι, α π ό φ ό β ο μη τ ο ν θ ε ω ρ ή σ ο υ ν τρ ε λ ό , γ ια τ ί σ υ γ ­ χ ρ ό ν ω ς γ ν ω ρ ίζ ε ι π ο λ ύ κ α λ ά ό τι τ ο έ χ ε ι π ρ α γ μ α τ ο ­ π ο ιή σ ε ι... Ν ά τ ο ς λ ο ιπ ό ν π ο υ έ χ ε ι μ π ε ι μ έ σ α σ ε ό λ ο κ α ι μ ε γ α λ ύ τε ρ ο υ ς κ ύ κ λ ο υ ς ε π α λ η θ ε ύ σ ε ω ν , π ρ ο φ υ ­ λ ά ξ ε ω ν , δ ικ α ιο λ ο γ ιώ ν . Ο π ω ς ε ίν α ι π α γ ιδ ε υ μ έ ν ο ς σε μ ια ε σ ω τε ρ ικ ή δ ίνη , η κ α τά σ τ α σ η κ α τευ ν α σ μ ο ύ κ α ι ικ α ν ο π ο ίη σ ή ς το υ έ χ ε ι γ ίν ε ι α δ ύ ν α τη .

Ο μ ω ς α κ ό μ α κ α ι σ το μ ε γ ά λ ο ιδ εο λ η π τικ ό δ ε ν υ ­ π ά ρ χ ε ι τ ίπ ο τ α τ ο π α ρ α λ η ρ η μ α τικ ό . Δ ε ν έ χ ε ι κ α μ ία π ε π ο ίθ η σ η , π α ρ ά μ ό ν ο α υ το ύ το υ ε ίδ ο υ ς τη ν α ν α ­ γ κ α ιό τ η τα , τ ε λ ε ίω ς δ ιφ ο ρ ο ύ μ ε ν η , π ο υ το ν α φ ή ν ε ι τό σ ο δ υ σ τ υ χ ισ μ έ ν ο , τό σ ο π ο ν ε μ έ ν ο , τό σ ο χ α μ έ ν ο μ π ρ ο σ τά σ το γ ε γ ο ν ό ς ό τι π ρ έ π ε ι ν α ε ν δ ώ σ ε ι σ ε μ ια επ ιμ ο ν ή , π ο υ π ρ ο έ ρ χ ε τ α ι α π ό τ ο ν ίδ ιο κ α ι γ ια τη ν ο ­ π ο ί α δ ε ν μ π ο ρ ε ί ν α δ ώ σ ε ι ε ξ η γ ή σ ε ις . Η ιδ εο λ η π τικ ή ν εύ ρ ω σ η ε ίν α ι δ ια δ ε δ ο μ έ ν η κ α ι μ π ο ρ ε ί ν α π ε ρ ά σ ε ι α π α ρ α τή ρ η τη , ε ά ν δ ε ν ε ίν α ι κ α ­ ν ε ίς ιδ ια ίτ ε ρ α π ρ ο ε τ ο ιμ α σ μ έ ν ο ς α π ό κ ά π ο ια α ν ε ­ π α ίσ θ η τ α σ η μ ε ία π ο υ π ά ν το τ ε τη μ ε τα φ ρ ά ζ ο υ ν . Α υ ­ τ ο ί ο ι α σ θ ε ν ε ίς μ ά λ ισ τα , δ ια τ η ρ ο ύ ν π ο λ ύ κ α λ ά τη ν κ ο ιν ω ν ικ ή το υ ς θ έ σ η , ε ν ώ η ζω ή το υ ς ε ίν α ι υ π ο ν ο ­ μ ε υ μ έ νη , ρ η μ α γ μ έ ν η α π ’ το ν π ό ν ο κ α ι τη ν α ν ά π τ υ ξ η τη ς ν εύ ρ ω σ η ς. Γ ν ώ ρ ισ α α ν θ ρ ώ π ο υ ς π ο υ ε ίχ α ν σ η μ α ν τικ έ ς θ έ ­ σ ε ις κ α ι ό χ ι μ ό ν ο τιμ η τικ έ ς , δ ιε υ θ υ ν τ ικ έ ς , α ν θ ρ ώ ­ π ο υ ς π ο υ ε ίχ α ν υ π ε υ θ υ ν ό τ η τ ε ς τό σ ο ε υ ρ ε ίε ς κ α ι ε ­ κ τ ε τ α μ έ ν ε ς ό σ ο μ π ο ρ είτε ν α φ α ν τ α σ θ ε ίτ ε κ α ι π ο υ τις α ν α λ ά μ β α ν α ν π λ ή ρ ω ς . Α λ λ ά π α ρ ’ ό λ α α υ τ ά δ ε ν έ π α υ α ν ν α ε ίν α ι, α π ’ το π ρ ω ί ω ς τ ο β ρ ά δ υ , τ ο έ ρ μ α ιο τω ν ιδ εο λ η ψ ιώ ν το υ ς. Έ τ σ ι ή τα ν κ α ι « Ο ά ν θ ρ ω π ο ς μ ε τ α π ο ν τίκ ια » , π α ν ικ ο β λ η μ έ ν ο ς , δ ε μ έ ν ο ς σ ε μ ια ε π ισ τρ ο φ ή τ ω ν σ υ ­ μ π τω μ ά τω ν το υ , π ο υ το ν ο δ ή γ η σ α ν ν α σ υ μ β σ υ λ ε υ θ ε ί το ν Φ ρ ό υ ν τ, α π ό τ α π ε ρ ίχ ω ρ α τη ς Β ιέ ν νη ς , ό π ο υ σ υ μ μ ετ είχε σ ε σ η μ α ν τικ έ ς σ τρ α τιω τ ικ έ ς α σ κ ή σ εις, ω ς έ φ ε δ ρ ο ς α ξ ιω μ α τ ικ ό ς , κ α ι ν α το υ ζη τή σ ε ι τη σ υ μ ­ βο υλ ή τ ο υ γ ια μ ια α ν ια ρ ή ισ τ ο ρ ία π λ η ρ ω μ ή ς σ το τ α ­ χ υ δ ρ ο μ ε ίο , γ ια τη ν α π ο σ το λ ή ε ν ό ς ζε υ γ α ρ ιο ύ γ υ α ­ λ ιώ ν, π ρ ά γ μ α π ο υ το ν κ ά ν ε ι ν α τ α χ ά ν ε ι τό σ ο , ώ σ τε ν α μ η ν ξ έ ρ ε ι π ι α τ ι ν α π ε ι. Ε ά ν α κ ολουθήσουμε, κ α τά γρ ά μ μ α , λ αμβάνον τ α ς υ π ό ψ η κ α ι τ ις α μ φ ιβ ο λ ίε ς το υ , τ ο ν ο μ ιμ ο π ο ιη ­ μ έ ν ο α π ό τ ο σ ύ μ π τω μ α σ ε ν ά ρ ιο σ χ ε τ ικ ά μ ε τ α τ έ σ ­ σ ε ρ α ά το μ α , ξ α ν α β ρ ίσ κ ο υ μ ε α κ ρ ιβ ώ ς μ ε τ α φ ε ρ μ έ ­ ν ε ς σ ε μ ια μ ε γ α λ ειώ δ η φ ά ρ σ α , χ ω ρ ίς κ α ν το υ π ο κ ε ί­ μ ε ν ο ν α το υ π ο ψ ιά ζ ε τ α ι, τις ισ το ρ ίε ς π ο υ κ α τέ λ η ξ α ν σ το γ ά μ ο , α π ό τ ο ν ο π ο ίο τ ο ίδ ιο το υ π ο κ ε ίμ ε ν ο ε ίν α ι ο κα ρπ ό ς. Π οιες ιστορίες; Ε Ν Α α ν έ ν τ ιμ ο χ ρ έ ο ς το υ π α τ έ ρ α το υ , π ο υ ε π ιπ λ έ ο ν , ε ν ώ ή τα ν σ τρ α τιω τ ικ ό ς κ α θ α ιρ ε ίτ α ι α π ό το α ξ ίω μ α λ ό γ ω ε γ κ λ η μ α τικ ή ς ε ν έ ρ γ ε ια ς , κ ά π ο ιο δ ά ν ε ιο π ο υ ε π ιτ ρ έ π ε ι σ το ν π α τ έ ρ α το υ ν α κ α λ ύ ψ ε ι τ ο χ ρ έ ο ς : το ζή τη μ α τη ς ε ξ ό φ λ η σ η ς το υ χ ρ έ ο υ ς σ το φ ίλ ο , π ο υ το ν β ο ή θ η σ ε, π α ρ έ μ ε ιν ε σ κ ο τε ιν ό . Τ έ λ ο ς , μ ια π ρ ο δ ο μ έ ­ νη α γ ά π η γ ια έ ν α γ ά μ ο π ο υ το υ ε ξ α σ φ ά λ ισ ε μ ία « θ έ ­ ση». Σ ε όλη τ σ υ τη ν π α ιδ ικ ή η λ ικ ία , ο ά ν θ ρ ω π ο ς με τ α

αφιέρωμα 75 π ο ν τ ίκ ια ε ίχ ε α κ ο ύ σ ε ι ν α μ ιλ ο ύ ν γ ι ’ α υ τή τη ν ισ το ­ ρ ία , α π ’ τη μ ια μ ε λ ό γ ια χ λ ε υ α σ τ ικ ά , α π ’ τ η ν ά λ λη με μ ισ ά λ ο γ α . Α υ τό π ο υ ε ίν α ι α ξ ιο σ η μ ε ίω τ ο , ε ίν α ι ό τι δ ε ν π ρ ό κ ε ιτ α ι γ ι α έ ν α σ υ γ κ ε κ ρ ιμ έ ν ο γ ε γ ο ν ό ς , π ο λ ύ π ε ρ ισ σ ό τ ε ρ ο γ ια έ ν α τ ρ α υ μ α τ ικ ό γ ε γ ο ν ό ς , π ο υ θ α δ η μ ιο υ ρ γ ο ύ σ ε μ ια ε π ισ τ ρ ο φ ή το υ α π ω θ η μ έ ν ο υ : π ρ ό κ ε ιτ α ι γ ι α το ν δ ρ α μ α τ ικ ό « α σ τε ρ ισ μ ό » , π ο υ π α ρ έσ τη στη γ έ ν ν η σ ή το υ , γ ι α τη ν π ρ ο ϊσ τ ο ρ ία , ε ά ν μ π ο ρ ο ύ μ ε ν α π ο ύ μ ε το υ α τό μ ο υ το υ , π ρ ο ε ρ χ ό μ ε ν η α π ό έ ν α θρ υ λ ικ ό π α ρ ε λ θ ό ν . Α υ τή η π ρ ο ϊσ τ ο ρ ία ε π α ­ ν ε μ φ α ν ίζ ε τ α ι μ έ σ α α π ό σ υ μ π τώ μ α τα π ο υ τη μ ε τ α φ έ ­ ρ ο υ ν με μ ια μ ο ρ φ ή π α ρ α γ ν ω ρ ισ μ έ ν η γ ια ν α δ ε θ ε ί τε λ ικ ά σ ε α ν α π α ρ ά σ τ α σ η ε ν ό ς μ ύ θ ο υ , τ η μ ο ρ φ ή το υ ο π ο ίο υ τ ο υ π ο κ ε ίμ ε ν ο α ν α π α ρ ά γ ε ι χ ω ρ ίς ν α έ χ ε ι τη ν π α ρ α μ ικ ρ ή ιδ έ α γ ι ’ α υ τό. Δ ιό τ ι έ χ ε ι μ ε τ α φ ε ρ θ ε ί ε κ ε ί ό π ω ς μ ια γ λ ώ σ σ α ή μ ια γ ρ α φ ή μ π ο ρ ε ί ν α μ ε τ α φ ε ρ θ ε ί σ ε μ ια ά λ λ η γ λ ώ σ ­ σ α ή σ ε ά λ λ α σ η μ ε ία : ξ α ν α γ ρ ά φ ε τ α ι, χ ω ρ ίς ν α μ ε τα ­ τ ρ α π ο ύ ν ο ι σ ύ ν δ ε σ μ ο ί τη ς , ή α κ ό μ η ό π ω ς στη γ ε ω μ ε ­ τ ρ ία , π ο υ έ ν α σ χ ή μ α έ χ ε ι μ ε τ α σ χ η μ α τ ισ θ ε ί α π ό σ φ α ίρ α σ ε ε π ίπ ε δ ο , π ρ ά γ μ α π ο υ δ ε ν σ η μ α ίν ε ι, π ρ ο ­ φ α ν ώ ς , ό τι κ ά θ ε σ χ ή μ α μ ε τ α σ χ η μ α τ ίζ ε τ α ι σ ε ο π ο ιο δ ή π ο τ ε ά λ λο. Κ αι α πό τη στιγμ ή που αυτή η ιστορία βγήκε στο φω ς τη ς ημέρας; Α Κ Ο Υ Σ Τ Ε : δ ε ν ε ίπ α ό τι η θ ε ρ α π ε ία τη ς ν ε ύ ρ ω σ η ς έ χ ε ι ο λ ο κ λ η ρ ω θ ε ί α π λ ά κ α ι μ ό ν ο ν ε π ε ιδ ή ε ίδ α μ ε α υτά τα γ εγονότα . Ε ίν α ι α υ το ν ό η το ό τ ι σ τη ν π α ρ α τ ή ρ η σ η το υ α ν ­ θ ρ ώ π ο υ με τ α π ο ν τ ίκ ια υ π ά ρ χ ε ι κ ά τ ι ά λ λ ο π ο υ δ ε ν μ πορώ ν α τ ό α να π τύξω εδώ . Ε ά ν α ρ κ ο ύ σ ε η ύ π α ρ ξ η π ρ ο ϊσ τ ο ρ ία ς σ τη ν α π α ρ ­ χ ή μ ια ς σ υ ν ε ίδ η σ η ς, τό τε ό λ ο ι θ α ε ίμ α σ τ α ν ν ε υ ρ ω τ ι­ κ ο ί. Α υ τό ό μ ω ς σ υ ν δ έ ε τ α ι μ ε τ ο ν τ ρ ό π ο π ο υ τ ο υ π ο ­ κ ε ίμ ε ν ο π ρ ο σ λ α μ β ά ν ε ι τ α π ρ ά γ μ α τ α , τ α α π ο δ έ χ ε τ α ι ή τ α α π ω θ ε ί. Κ α ι γ ια τ ί μ ε ρ ικ ο ί α π ω θ ο ύ ν ο ρ ισ μ έ ν α πρά γμ α τα ;

Τ ε λ ικ ά , κ ά ν τ ε τ ο ν κ ό π ο ν α δ ικ α β ά σ ε τ ε τη ν π ε ρ ί­ πτ ω σ η « Ο ά ν θ ρ ω π ο ς μ ε τ α π ο ν τ ίκ ια » , μ ’ α υ τ ό το κ λ ε ιδ ί, π ο υ τη δ ι α π ε ρ ν ά α π ’ ά κ ρ η σ ’ ά κ ρ η : μ ε τ α φ ο ­ ρ ά σ ’ έ ν α ά λ λ ο λ ό γ ο ε ικ ο ν ικ ό κ α ι τ ε λ ε ίω ς α θ έ α τ ο α ­ π ό τ ο υ π ο κ ε ίμ ε ν ο , κ ά π ο ιο υ π ρ ά γ μ α τ ο ς , π ο υ δ ε ν κ α τ α ν ο ε ίτ α ι π α ρ ά μ ε ό ρ ο υ ς Λ ό γ ο υ (d isc o u rs).

Γνωρίζοντας την αλήθεια περισσότερο και καλύτερα Μ π ορεί η α πω θη μ ενη αλήθεια, να αρθρώ νεται, όπω ς το λέτε, όπω ς έ να ς λόγος με κα τα στροφ ι­ κ έ ς επιδρά σεις. Μ όνο που ότα ν ένα ς ασθενή ς έρ χετα ι σε σας, δεν είνα ι κά π ο ιο ς που α ναζητά

τη ν αλή θεια του. Ε ίναι κ ά π ο ιο ς πο υ υ πο φ έρ ει φ ρ ιχτά και θέλει να ανακουφισθεί. Ε άν θ υμάμαι καλά τη ν ιστορία του «ανθρώ που με τα π ο ν τί­ κια», υ πή ρ χε επίσ η ς μια φαντασίω ση με ποντί-

Μ ’ Α Λ Λ Α λ ό γ ια , « ε ν ώ ε σ ε ίς α σ χ ο λ ε ίσ τ ε με τη ν α λ ή ­ θ ε ια , υ π ά ρ χ ε ι έ ν α ς ά ν θ ρ ω π ο ς π ο υ υ π ο φ έ ρ ε ι...» . Π α ρ ’ ό λ α α υ τ ά π ρ ι ν ν α χ ρ η σ ιμ ο π ο ιή σ ε ι κ α ν ε ίς έ ­ ν α ε ρ γ α λ ε ίο , π ρ έ π ε ι ν α γ ν ω ρ ίζ ε ι τ ί ε ίν α ι α υ τό , π ώ ς ε ίν α ι κ α τ α σ κ ε υ α σ μ έ ν ο ! Η ψ υ χ α ν ά λ υ σ η ε ίν α ι έ ν α ε ρ γ α λ ε ίο τ ρ ο μ ε ρ ά α π ο τ ε λ ε σ μ α τ ικ ό κ α ι ό π ω ς , ε π ι­ π λ έ ο ν , ε ίν α ι έ ν α ε ρ γ α λ ε ίο υ ψ η λ ο ύ γ ο ή τ ρ ο υ , μ π ο ­ ρ ο ύ μ ε ν α τ ο υ π ο χ ρ ε ώ σ ο υ μ ε ν α κ ά ν ε ι π ρ ά γ μ α τ α γ ια τ α ο π ο ί α δ ε ν ε ίν α ι κ α θ ό λ ο υ π ρ ο ο ρ ισ μ έ ν ο , κ α ι β έ ­ β α ια η ε ν έ ρ γ ε ιά μ α ς α υ τή δ ε ν μ π ο ρ ε ί π α ρ ά ν α τ ο υ ­ π ο β α θ μ ίσ ε ι. Π ρ έ π ε ι, λ ο ιπ ό ν , ν α ξ ε κ ιν ή σ ο υ μ ε α π ό α υ τ ό π ο υ ε ί­ ν α ι ο υ σ ιώ δ ε ς : π ο ι α ε ίν α ι α υ τή η τ ε χ ν ικ ή , π ο ι α ε ίν α ι η ε φ α ρ μ ο γ ή τη ς, π ο ια ς τ ά ξ ε ω ς ε ίν α ι ο ι ε π ιπ τ ώ σ ε ις τη ς , ο ι ε π ιπ τ ώ σ ε ις π ο υ π ρ ο κ α λ ε ί α π ό τη ν α π λ ή κ α ι μ ό ν ο ε φ α ρ μ ο γ ή τη ς; Ε π ο μ έ ν ω ς ! Τ α φ α ιν ό μ ε ν α π ο υ α φ ο ρ ο ύ ν τη ν α ν ά ­ λ υσ η κ α ι τ ο ίδ ιο το π ε δ ίο τ ω ν ε νσ τίκ τω ν ε ίν α ι α σ υ ν έ ­ π ε ιε ς ε ν ό ς λ εκ τικ ο ύ π ε δ ίο υ : η ο μ ιλ ο ύ μ ε νη α ν α γ ν ώ ­ ρ ισ η τ ω ν μ ε ιζ ό ν ω ν σ τ ο ιχ ε ίω ν τη ς ισ τ ο ρ ία ς τ ο υ υ π ο ­ κ ε ιμ έ ν ο υ , ισ τ ο ρ ία ς π ο υ ε ίχ ε τ ε μ α χ ισ θ ε ί, δ ια κ ο π ε ί, π ο υ ε ίχ ε π έ σ ε ι σ τα α π ό κ ρ υ φ α το υ λ ό γο υ . Ο σ ο ν α φ ο ρ ά τ ις ε π ιπ τ ώ σ ε ις π ο υ ο φ ε ίλ ο υ μ ε ν α π ρ ο σ δ ιο ρ ίσ ο υ μ ε ω ς α ν ή κ ο υ σ ε ς σ τη ν α ν ά λ υ σ η , δ η ­ λ α δ ή τ ις α ν α λ υ τ ικ έ ς ε π ιπ τ ώ σ ε ις - ό π ω ς λ έμ ε μ η χ α ν ι­ κ έ ς ε π ιπ τ ώ σ ε ις ή ε π ιπ τ ώ σ ε ις το υ η λ εκ τρ ισ μ ο ύ - ο ι α ­ ν α λ υ τ ικ έ ς ε π ιπ τ ώ σ ε ις ε ίν α ι τη ς τ ά ξ ε ω ς τ η ς ε π ισ τ ρ ο ­ φ ή ς τσ υ α π ω θ η μ έ ν ο υ Λ ό γ ο υ (d isc o u rs). Κ α ι μ π ο ρ ώ ν α σ α ς π ω ό τ ι α π ’ τη σ τιγμ ή π ο υ έ χ ε τ ε β ά λ ε ι τ ο υ π ο κ ε ίμ ε ν ο σ ε έ ν α ν τ ιβ ά ν ι, α κ ό μ α κ α ι α ν το υ έ χ ε τ ε ε ξ η γ ή σ ε ι τ ο ν α ν α λ υ τικ ό κ α ν ό ν α μ ε το ν π ιο σ ύ ν το μ ο τ ρ ό π ο , τ ο υ π ο κ ε ίμ ε ν ο έ χ ε ι ή δ η ε ισ α χ θ ε ί στη δ ιά σ τα σ η τη ς α ν α ζή τη σ η ς τη ς α λ ή θ ε ια ς τσ υ. Ν α ι, α π ό τ ο γ ε γ ο ν ό ς κ α ι μ ό ν ο ό τ ι π ρ έ π ε ι ν α μ ιλ ή ­ σ ε ι, κ α θ ώ ς β ρ ίσ κ ε τ α ι α ιφ ν ιδ ια σ μ έ ν ο ς ν α τ ο κ ά ν ε ι, μ ιλ ώ ν τα ς μ π ρ ο σ τ ά σ ’ έ ν α ν ά λ λ ο , στη σ ιω π ή ε ν ό ς ά λ ­ λ ο υ - μ ια σ ιω π ή π ο υ δ ε ν ε ίν α ι ο ύ τε α π ο δ ο κ ιμ α σ τ ικ ή ο ύ τε ε π ιδ ο κ ιμ α σ τ ικ ή , α λ λ ά σ υ ν ίσ τ α τ α ι σ τη ν π ρ ο σ ο ­ χ ή - τ ο ν ιώ θ ε ι ω ς μ ια π ρ ο σ μ ο ν ή π ο υ ε ίν α ι η π ρ ο σ μ ο ­ ν ή τη ς α λ ή θ ε ια ς . Κ α ι ε π ίσ η ς α ισ θ ά ν ε τ α ι ω θ η μ έ ν ο ς π ρ ο ς τ α ε κ ε ί α ­ π ό τη ν π ρ ο κ α τά λ η ψ η γ ι α τη ν ο π ο ία μ ιλ ή σ α μ ε π ρ ο η ­ γ ο υ μ έ ν ω ς : τ η ν π ίσ τη ό τι ο ά λ λ ο ς , ο ε ιδ ικ ό ς ο α ν α λ υ ­ τή ς , γ ν ω ρ ίζ ε ι γ ια τ ο ν ίδ ιο , α υ τό π ο υ ο ίδ ιο ς δ ε γ ν ω ρ ί­ ζ ε ι. Ε τ σ ι η π α ρ ο υ σ ία τ η ς α λ ή θ ε ια ς ε ν ισ χ ύ ε τ α ι, ε ίν α ι ε κ ε ί σ ιω π η ρ ά . Ο α σ θ ε ν ή ς υ π ο φ έ ρ ε ι α λ λ ά α ν τ ιλ α μ β ά ν ε τ α ι ό τ ι ο

76 αφιέρωμα ------------------------------δ ρ ό μ ο ς π ρ ο ς το ν ο π ο ίο θ α σ τ ρ α φ ε ί ε π ιτ έλ ο υ ς γ ια ν α ξ ε π ε ρ ά σ ε ι, ν α κ α τ ε υ ν ά σ ε ι το υ ς π ό ν ο υ ς το υ ε ίν α ι τη ς τά ξ ε ω ς τη ς α λ ή θ ε ια ς : γ ν ω ρ ίζ ο ν τ ά ς τη ν π ε ρ ισ σ ό τ ε ρ ο κ α ι κ α λ ύ τε ρ α . Τότε ο άνθρω πος θα ήτα ν ένα λεκτικό ον; Αυτή θα ή τα ν η καινούρια αναπαράσταση του ανθρώ­ που που θ α οφείλαμε στον Φρόυντ: Ο ά νθρω πος είνα ι κά π οιος που μιλάει; Ε ΙΝ Α Ι ο λ ό γ ο ς η ο υ σ ία το υ α ν θ ρ ώ π ο υ ; Δ ε ν ε ίν α ι έ ­ ν α ζ ή τη μ α π ο υ μ’ α φ ή ν ε ι α δ ιά φ ο ρ ο κ α ι ο ύ τε μ’ ε ν ο ­ χ λ ε ί κ α θ ό λ ο υ ό τι ο ι ά ν θ ρ ω π ο ι π ο υ ε ν δ ια φ έ ρ ο ν τ α ι γ ι ’ α υ τό π ο υ λ έω , ε ν δ ια φ έ ρ ο ν τ α ι γ ι ’ α υ τό μ έσ ω ά λ ­ λ ω ν ο δ ώ ν, ε ίν α ι ό μ ω ς ά λ λη ς υ φ ή ς κ α ι ό π ω ς τ ο λ έω μ ε ρ ικ έ ς φ ο ρ έ ς ε ίν α ι τ ο δ ιπ λ α ν ό δ ω μ ά τιο ... Δ ε ν α ν α ρ ω τ ιέ μ α ι « π ο ιο ς μ ιλ ά ει» , π ρ ο σ π α θ ώ ν α θ έ σ ω τ α ερ ω τή μ α τα δ ια φ ο ρ ε τ ικ ά , μ’ έ ν α τ ρ ό π ο κ α ­ λ ύ τ ε ρ α δ ια τυ π ω μ έ ν ο , α ν α ρ ω τ ιέ μ α ι « α π ό π ο ύ α υ τό μ ιλ ά ει» . Μ ε ά λ λ α λ ό για , ε ά ν π ρ ο σ π ά θ η σ α ν α ε π ε ­ ξ ε ρ γ α σ τ ώ κ ά τι δ ε ν ε ίν α ι μ ια μ ε τα φ υ σ ικ ή , α λ λ ά μ ια θ ε ω ρ ία τη ς δ ιυ π ο κ ε ιμ ε ν ικ ό τη τα ς. Α π ό το ν Φ ρ ό υ ν τ κ α ι μ ετά , το κ έ ν τρ ο το υ α ν θ ρ ώ π ο υ δ ε ν ε ίν α ι π λ έ ο ν ε κ ε ί π ο υ το π ισ τε ύ α μ ε , π ρ έ π ε ι ν α ξ α ν α κ τ ίσ ο υ μ ε κ ά ­ τ ι α π ό τη ν α ρ χ ή π ά ν ω σ τη ν ίδ ια β ά ση . Εάν το ότι μιλάει κανείς είναι σ ημαντικό, το να αναζητά τη ν αλήθεια του μέσα α πό το δρόμο τη ς ομιλίας και τη ς ομολογίας, τότε η ανάλυση δεν υποκα θιστά κατά κάποιον τρόπο τη ν εξομολό­ γηση; Δ Ε Ν ε ίμ α ι α ρ μ ό δ ιο ς ν α σ α ς μιλ ή σ ω γ ια θ ρ η σ κ ε υ τι­ κ ά ζη τή μ α τα , ό μ ω ς ε π έ τ ρ ε ψ α σ το ν εα υ τό μου ν α π ε ι ό τι η ε ξ ο μ ο λ ό γ η σ η ε ίν α ι έ ν α ιε ρ ό μ υ σ τή ριο κ α ι ό τι δ ε ν ε ίν α ι κ α τά λλ η λ η γ ια ν α ικ α ν ο π ο ιή σ ε ι κ α ν ε ν ό ς ε ίδ ο υ ς α ν ά γ κ η ε κμ υ σ τή ρ ευ σ η ς... Η α π ά ντ η σ η το υ ιε ­ ρ έ α , α κ ό μ α κ α ι α ν ε ίν α ι π α ρ η γο ρ η τικ ή , ε ν θ α ρ ρ υ ν τ ι­ κή , α ν ό χ ι κα τευ θ υ ντ ικ ή , δ ε ν έ χ ε ι τη ν α ξ ίω σ η ν α σ υ ­ γ κ ρ ο τ ε ί τ ο δ ρ α σ τικ ό σ το ιχ ε ίο τη ς ά φ ε σ η ς α μ α ρ τ ιώ ν .

Μ π ο ρ έ σ α μ ε μ ά λ ισ τα ν α τη δ ο ύ μ ε , σ ε μ ε ρ ικ έ ς π ε ρ ι­ π τ ώ σ ε ις , σ α ν τη ν α ιτ ία κ ά θ ε ε ίδ ο υ ς κ α τα χ ρ η σ τικ ώ ν π ρ α κ τικ ώ ν . Μ ’ ά λ λ α λ ό για , ε ίν α ι υ π ό θ ε σ η τω ν ε κ ­ κλ η σ ια σ τ ικ ώ ν ν α ξ έ ρ ο υ ν ο ι ίδ ιο ι π ώ ς τη ν τ ο π ο θ ε ­ το ύ ν κ α ι π ο ια ε μ β έ λ ε ια τη ς δ ίνο υ ν. Α λ λά , θ α έ λ ε γ α , ό τι κ α μ ία κ α θ ο δ ή γ η σ η σ υ ν ε ίδ η ­ σ η ς δ ε ν μ π ο ρ ε ί ν α ε ν ο χ λ η θ ε ί α π ό μ ια τε χ ν ικ ή π ο υ έ ­ χ ε ι σ κ ο π ό τη ν α π ο κ ά λ υ ψ η τη ς α λ ή θ ε ια ς . Μ ο υ σ υ ν έ ­ βη ν α σ υ ν α ν τή σ ω ε κ κ λ η σ ια σ τικ ο ύ ς α ν τ ά ξ ιο υ ς αυ το ύ το υ ο ν ό μ α το ς , ν α π α ίρ ν ο υ ν θ έσ η σ ε υ π ο θ έ σ ε ις πο λ ύ α κ α ν θ ώ δ ε ις ό π ο υ δ ια κ υ β ε υ ό τ α ν α υ τό π ο υ ο ν ο μ ά ­ ζο υ μ ε η τιμ ή τω ν ο ικ ο γ ε ν ε ιώ ν . Κ α ι το υ ς έ χ ω δ ε ι ν ’ α ­ π ο φ α σ ίζ ο υ ν π ά ν το τ ε ό τι το ν α δ ια τ η ρ ε ίτ α ι η α λ ή ­ θ ε ια κ ρ υ φ ή , ε ίν α ι α π ό μόνη τη ς μ ια π ρ ά ξ η με κ α τ α ­ σ τ ρ ο φ ικ έ ς σ υ ν έ π ε ιε ς. Κ α ι έ π ε ιτα , ό λ ο ι ο ι κ α θ ο δ η γ η τ έ ς σ υ ν ε ίδ η σ η ς θ α σ α ς π ο υ ν , ό τι τ ο α γ κ ά θ ι τη ς ύ π α ρ ξ ή ς το υ ς ε ίν α ι ο ι ιδ ε ο λ η π τ ικ ο ί κ α ι ο ι λ επ το λ ό γο ι. Δ ε ν ξ έ ρ ο υ ν σ τη ν κ υ ­ ρ ιο λ ε ξ ία α π ό π ο ύ ν α τ ο υ ς π ιά σ ο υ ν : ό σ ο τ ο υ ς κ α θ η ­ σ υ χ ά ζο υ ν τό σ ο π ιο πο λ ύ ε π α ν έ ρ χ ε τ α ι η α γ ω ν ία , ό σ ο το υ ς ε ξ η γ ο ύ ν , τό σ ο π ε ρ ισ σ ό τ ε ρ ο ο ι ά ν θ ρ ω π ο ι ε π ι­ σ τρ έφ ο υ ν γ ια ν α το υ ς θ έ σ ο υ ν π α ρ ά λ ο γ ε ς ερ ω τή ­ σ εις... Ω σ τό σ ο , η α ν α λ υ τικ ή α λ ή θ ε ια δ ε ν ε ίν α ι ο ύ τε κ ά τι τό σ ο μ υ σ τικ ό ο ύ τε κ ά τι τό σ ο μ υ σ τή ριο , ώ σ τε ν α μην μ π ο ρ ο ύ μ ε ν α δ ο ύ μ ε ά τ ο μ α π ρ ο ικ ισ μ έ ν α γ ια τη ν κ α ­ θο δ ή γη σ η σ υ ν ε ιδ ή σ ε ω ν ν α τη ν α ν τιλ α μ β ά ν ο ν τα ι. Γ ν ώ ρ ισ α , α ν ά μ ε σ α σ το υ ς κ λ η ρ ικ ο ύ ς , κ ά π ο ιο υ ς π ο υ ε ίχ α ν α ν τ ιλ η φ θ ε ί ό τι μ ια εξο μ ο λ ο γ ο ύ μ ε ν η , π ο υ ε ρ ­ χ ό τα ν κ α ι το υ ς κ ο ύ ρ α ζ ε με ιδ ε ο λ η ψ ίε ς μ ια ρ ό τη τα ς, ε ίχ ε α π ό τ ο μ α τη ν α ν ά γ κ η ν α τη ς τ ε θ ε ί τ ο ζ ή τη μ α σε έ ν α ά λ λ ο ε π ίπ ε δ ο : σ υ μ π ε ρ ιφ ε ρ ό τ α ν σ ύ μ φ ω ν α με το δ ίκ ιο σ την υ π η ρ έ τ ρ ιά τη ς ή σ τα π α ιδ ιά τη ς; Κ α ι μ ’ αυ τή τη ν ξ α φ ν ικ ή υ π ε νθ ύ μ ισ η ε ίχ α ν κ α τα π λ η κ τικ ά α π ο τε λ έ σ μ α τα . Κ α τά τη γ νώ μ η μο υ , ο ι κ α θ ο δ η γ η τ έ ς τη ς σ υ ν ε ίδ η ­ σ η ς δ ε ν μ π ο ρ ο ύ ν ν α α σ κ ή σ ο υ ν κ ρ ιτικ ή σ την ψ υ χ α ­ νά λ υ σ η . Τ ο π ο λ ύ π ο λ ύ μ π ο ρ ο ύ ν ν α α ν τλ ή σ ο υ ν μ ε ρ ι­ κ έ ς α π ό ψ ε ις πο υ θ α το υ ς χ ρ η σ ιμ ε ύ σ ο υ ν .

Ανησυχητική ανατροπή Ο σον αφορά το δόγμα, έχετε χωρίς αμφιβολία δί­ κιο. Ο μως η εξομολόγηση συνδυάζεται, εδώ και κάποιο χρονικό διάστημα, που δεν κα λύ πτει ί­ σως όλη τη χριστιανική εποχή , μ ’ αυτό που ονο­ μάζουμε η καθοδήγηση τη ς συνείδησης. Μ ήπω ς δεν βρισκόμαστε στον τομέα τη ς ψ υ χα ­ νάλυσης με το να κάνουμε κ άποιον να ομολογή­ σει πρά ξεις και προθέσεις, με το να οδηγήσουμε ένα πνεύμ α που αναζητά την αλήθεια του; Η Κ Α Θ Ο Δ Η Γ Η Σ Η τη ς σ υ ν ε ίδ η σ η ς ε ίχ ε κ ρ ιθ ε ί με δ ιά φ ο ρ ο υ ς τρ ό π ο υ ς κ α ι α π ό το υ ς π νε υ μ α τικ ο ύ ς .

Μ πορεί. Ό μ ω ς, β λέπουν τη ν ψ υχανάλυση μ’ αρ­ κετά καλά μάτι; Σ το υς εκκλησιαστικούς χώρους θα τη ν έβλεπαν περισσότερό ως μια επιστήμ η του διαβόλου. Π ΙΣ Τ Ε Υ Ω ό τι ο ι κ α ιρ ο ί έ χ ο υ ν α λ λ ά ξ ει. Α ν α μ φ ίβ ο ­ λ α μ ε τά τη ν α ν α κ ά λ υ ψ η τη ς ψ υ χ α ν ά λ υ σ η ς α π ό το ν Φ ρ ό υ ν τ, α υ τή π α ρ έ μ ε ιν ε α ρ κ ε τ ό κ α ιρ ό μ ια σ κ α ν δ α ­ λ ώ δ η ς κ α ι α ν α τρ ε π τικ ή επισ τή μ η . Δ ε ν ε τίθ ε το θ έ μ α ν α μ ά θ ο υ ν α ν τη ν π ίσ τ ε υ α ν ή ό χ ι, α ν τιτά σ σ ο ντα ν σ ’ α υ τή ν β ία ια μ ε το π ρ ό σ χ η μ α ό τι κ ά π ο ιο ι ά ν θ ρ ω π ο ι

αφιέρωμα 77 π ο υ ε ίχ α ν ψ υ χ α ν α λ υ θ ε ί θ α ή τα ν α χ α λ ίν ω το ι, θ α α ­ φ ή ν ο ντ α ν σ ε κ ά θ ε ε ίδ ο υ ς ε π ιθ υ μ ίε ς , θ α π α ρ α δ ίδ ο ­ ν τα ν σ ’ ο τιδ ή π ο τε...

ότι δεν αρκείται στο να καθοδηγεί, στο να π α ­ ρεμβαίνει λίγο ή πολύ στα τυφλά, αλλά ότι θερα­ πεύει...

Σ ή μ ε ρ α η η ψ υ χ α ν ά λ υ σ η δ εκ τή ή ό χ ι ω ς ε π ισ τή ­ μη, έ χ ε ι ε ισ α χ θ ε ί σ τα ή θ η μ α ς κ α ι ο ι θ έ σ ε ις έ χ ο υ ν α ­ ν α τ ρ α π ε ί: ό τα ν κ ά π ο ιο ς δ ε ν σ υ μ π ε ρ ιφ έ ρ ε τ α ι κ α ν ο ­ ν ικ ά , ό τα ν δ ρ α μ’ έ ν α τ ρ ό π ο π ο υ θ ε ω ρ ε ίτ α ι « σ κ α ν ­ δ α λ ώ δ η ς » α π ό το π ε ρ ιβ ά λ λ ο ν το υ , τό τε λ εν ν α το ν σ τείλ ο υ ν σ το ν ψ υ χ α ν α λ υ τή .

Θ Ε Ρ Α Π Ε Υ Ε Ι α υ τό π ο υ ε ίν α ι θ ε ρ α π ε ύ σ ιμ ο . Δ ε ν π ρ ό κ ε ιτ α ι ν α θ ε ρ α π ε ύ σ ο υ μ ε το δ α λ τω νισ μ ό ή τη ν η ­ λ ιθ ιό τη τα , α ν κ α ι τ ε λ ικ ά μ π ο ρ ο ύ μ ε ν α π ο ύ μ ε ό τι ο δ α λ τω νισ μ ό ς κ α ι η η λ ιθ ιό τη τ α έ χ ο υ ν σ χέσ η μ ε το ν « ψ υ χ ικ ό » κό σ μ ο .

Ό λ α α υ τ ά ε μ π ε ρ ιέ χ ο ν τ α ι σ ’ α υ τό π ο υ θ α ο ν ό μ α ­ ζα , ό χ ι με το ν α ρ κ ε τ ά τ ε χ ν ικ ό ό ρ ιο τ η ς « α ν τίσ τα σ η ς σ τη ν α ν ά λ υ σ η » , α λ λ ά μ’ α υ τό ν τη ς « μ α ζ ικ ή ς α ν τίρ ρ η ση ς». Ο φ ό β ο ς ν α χ ά σ ε ι κ α ν ε ίς τη ν ιδ ια ιτ ε ρ ό τ η τ ά τ ο υ , ν α ε κ π έ σ ε ι σ ε κ ο ιν ό ε π ίπ ε δ ο , δ ε ν ε ίν α ι λ ιγ ό τ ε ρ ο σ υ ­ χ ν ό ς. Π ρ έ π ε ι ν α π ο ύ μ ε ό τι τ ο ν τε λ ε υ τ α ίο κ α ιρ ό έ χ ε ι π α ρ α χ θ ε ί, σ ε ό ,τι α φ ο ρ ά σ τη ν ιδ έ α «τη ς π ρ ο σ α ρ μ ο ­ γή ς» , μ ια θε ώ ρ η σ η τ έ τ ο ια ς φ ύ σ ε ω ς , π ο υ γ ε ν ν ά τη σ ύ γχυ σ η κ α ι α π ό κ ε ι κ α ι π έ ρ α τη ν α ν η σ υ χ ία . Γ ρ ά ψ α ν ε ό τι η ψ υ χ α ν ά λ υ σ η έ χ ε ι ω ς σ κ ο π ό τη ν π ρ ο σ α ρ μ ο γ ή το υ υ π ο κ ε ιμ έ ν ο υ , ό χ ι α κ ρ ιβ ώ ς σ το ε ­ ξ ω τ ε ρ ικ ό π ε ρ ιβ ά λ λ ο ν , α λ λ ά π ιο π ο λ ύ στη ζω ή το υ ή σ τις π ρ α γ μ α τ ικ έ ς α ν ά γ κ ε ς το υ . Α υ τό σ η μ α ίν ε ι ξ ε κ ά ­ θ α ρ α π ω ς η επ ικ ύ ρ ω σ η μ ια ς α ν ά λ υ σ η ς θ α ή τα ν ό τι γ ίν α μ ε τ έ λ ε ιο ς π α τ έ ρ α ς , π ρ ό τ υ π ο σ υ ζύ γ ο υ , ιδ α ν ικ ό ς π ο λ ίτη ς, τ έ λ ο ς π ά ν τω ν κ ά π ο ιο ς π ο υ δ ε ν σ υ ζη τ ά π ια γ ια τίπ ο τα . Π ρ ά γ μ α π ο υ ε ίν α ι εντ ελ ώ ς α ν α λ η θ έ ς, ε ­ ξ ίσ ο υ α π α τη λ ό , ό π ω ς κ α ι η π ρ ώ τη π ρ ο κ α τά λ η ψ η , π ο υ θ ε ω ρ ο ύ σ ε τη ν ψ υ χ α ν ά λ υ σ η ω ς έ ν α μ έ σ ο ν α π ε ­ λ ε υ θ έ ρ ω σ η ς α π ό κ ά θ ε π ε ρ ιο ρ ισ μ ό . Δεν νομίζετε ότι αυτό που φοβούνται οι άνθρω­ π ο ι πάνω α πό όλα, αυτό π ου το υ ς κάνει να α ν α ­ τίθεντα ι στην ψυχανάλυση, π ρ ιν ακόμα δ ια π ι­ στώσουν αν πιστεύουν ότι είναι επιστή μ η ή ό χι, είναι η ιδέα πω ς κινδυνεύουν να α ποστερηθούν ένα μέρος του εαυτού τους, να μεταβληθούν; Α Υ Τ Η η α ν η σ υ χ ία ε ίν α ι τ ε λ ε ίω ς θ ε μ ιτή σ το ε π ίπ ε δ ο π ο υ ε μ φ α ν ίζε τα ι. Ν α π ε ι κ α ν ε ίς , ό τι δ ε ν θ α υ π ή ρ χ ε μ ε τά α π ό μ ια α ν ά λ υ σ η μ ετα β ο λ ή τη ς π ρ ο σ ω π ικ ό τ η ­ τ α ς , θ α ή τα ν π ρ α γ μ α τ ικ ά α σ τε ίο ! Θ α ή τα ν δύ σ κ ο λ ο ν α υ π ο σ τη ρ ίζο υ μ ε σ υ γ χ ρ ό ν ω ς ό τι μ π ο ρ ο ύ μ ε ν α έ ­ χουμε απο τελέσμ α τα α π ό την ανάλυση κ α ι ό τι μπο­ ρ ο ύ μ ε ν α μ η ν έ χ ο υ μ ε, δ η λ α δ ή ό τ ι η π ρ ο σ ω π ικ ό τη τ α θ α π α ρ α μ ε ίν ε ι π ά ν τ α ά θ ικ τη . Μ ό ν ο π ο υ η έ ν ν ο ια τη ς π ρ ο σ ω π ικ ό τη τ α ς α ξ ίζ ε ι το ν κ ό π ο ν α δ ια λ ε υ κ α ν θ ε ί κ α ι δη ν α επ α ν ε ρ μ η ν ε υ θ ε ί.

Επανεγκατάσταση του υποκείμενου Σ το βάθος η διαφορά ανάμεσα στην ψ υχα νά λυ­ ση και τις διάφορες ψυχολογικές τεχνικ ές είναι

Γ ν ω ρ ίζε τε τη δ ια τύ π ω σ η το υ Φ ρ ό υ ν τ « ε κ ε ί π ο υ α υ τ ό ή τα ν, ε γ ώ ο φ ε ίλ ω ν α ε ίμ α ι» . Π ρ έ π ε ι το υ π ο κ ε ί­ μ ε ν ο ν α μ π ο ρ έ σ ε ι ν α ε π α ν ε γ κ α τ α σ τ α θ ε ί στη θέσ η το υ , σ ’ α υ τή τη θ έ σ η ό π ο υ δ ε ν ή τα ν π ια , έ χ ο ν τ α ς α ν τ ικ α τ α σ τ α θ ε ί α π ό α υ τή ν τη ν α ν ώ ν υ μ η ο μ ιλ ία π ο υ ο ­ ν ο μ ά ζ ο υ μ ε τ ο αυτό. Σ ύμφω να με τη φροϋδική προοπ τικ ή θα π ρ έπει να σκεφθεί κανείς να θεραπεύσει πολλούς α ν­ θρώ πους που δεν θεω ρούνται ασθενείς; Με άλλα λόγια θα ήτα ν ωφέλιμο να ψ υχα να λυθεί όλος ο κόσμος; Τ Ο ν α έ χ ε ι κ α ν ε ίς έ ν α α σ υ ν ε ίδ η τ ο δ ε ν ε ίν α ι το π ρ ο ­ ν ό μ ιο τω ν ν ευ ρ ω σ ικ ώ ν . Υ π ά ρ χ ο υ ν ά ν θ ρ ω π ο ι π ο υ δ ε ν β α ρ ύ ν ο ν τ α ι ε μ φ α ν ώ ς α π ό έ ν α υ π ε ρ β ο λ ικ ό φ ο ρ ­ τ ίο π α ρ α σ ιτ ικ ο ύ π ό ν ο υ , π ο υ δ ε ν π α ρ ε ν ο χ λ ο ύ ν τ α ι τ ό ­ σ ο π ο λ ύ α π ό τη ν π α ρ ο υ σ ία τ ο υ ά λ λ ο υ υ π ο κ ε ιμ έ ν ο υ μ έ σ α το υ ς, ο ι ο π ο ίο ι μ ά λ ισ τα τ α β γ ά ζ ο υ ν π έ ρ α α ρ κ ε ­ τ ά κ α λ ά μ ’ α υ τό , τ ο ά λ λ ο υ π ο κ ε ίμ ε ν ο , κ α ι ο ι ο π ο ίο ι π α ρ ’ ό λ α α υ τ ά δ ε ν θ α έ χ α ν α ν τ ίπ ο τ α α ν έ κ α ν α ν τη γ ν ω ρ ιμ ία το υ . Ε φ ό σ ο ν , ε ν ο λ ίγ ο ις, τ ο γ ε γ ο ν ό ς ό τι ε ίσ α ι ψ υ χ α ν α λ υ μ έ ν ο ς δ ε ν σ η μ α ίν ε ι τίπ ο τ α ά λ λ ο α π ό το ν α γ ν ω ρ ί­ σ ε ις τη ν ισ το ρ ία σου. Αυτό παραμ ένει αληθινό για τους δημιουργούς; Ε Ι Ν Α Ι έ ν α ε ν δ ια φ έ ρ ο ν ερ ώ τη μ α κ α τ ά π ό σ ο ν θ α ή ­ τ α ν γ ι ’ α υ το ύ ς π ιο ω φ έ λ ιμ ο ν α π ρ ο χ ω ρ ή σ ο υ ν γ ρ ή γ ο ­ ρ α ή ν α κ α λ ύ ψ σ υ ν με κ ά π ο ιο π έ π λ ο α υ τή τ η ν ο μ ιλ ία π ο υ το υ ς π ρ ο σ β ά λ λ ε ι α π ’ έ ξ ω ( ε ίν α ι η ίδ ια τε λ ικ ά π ο υ έ ρ χ ε τ α ι ν α ε π ιβ α ρ ύ ν ε ι το υ π ο κ ε ίμ ε ν ο κ α ι στη νεύ ρ ω σ η κ α ι στη δη μ ιο υ ρ γ ικ ή έμ π ν ε υ σ η ). Ε ίν α ι ά ρ α γ ε π ιο ε ν δ ια φ έ ρ ο ν το ν α π ά ε ι κ α ν ε ίς π ο λ ύ γ ρ ή γ ο ρ α , μ έ σ α α π ό τ ο δ ρ ό μ ο τη ς α ν ά λ υ σ η ς, π ρ ο ς τη ν α λ ή θ ε ια τη ς ισ το ρ ία ς το υ υ π ο κ ε ιμ έ ν ο υ , ή ν α α φ ή σ ε ι ν α γ ίν ε ι ό π ω ς ο Γ κ α ίτε , έ ν α έ ρ γ ο π ο υ δ ε ν ε ίν α ι π α ρ ά μ ια τ ε ρ ά σ τ ια ψ υ χ α ν ά λ υ σ η ; Δ ιό τ ι σ το ν Γ κ α ίτε α υ τό ε ίν α ι ε μ φ α ν έ ς: ο λ ό κ λ η ρ ο το έ ρ γ ο το υ ε ίν α ι η α π ο κ ά λ υ ψ η τη ς ο μ ιλ ία ς τ ο υ ά λ ­ λ ο υ υ π ο κ ε ιμ έ ν ο υ . Έ σ π ρ ω ξ ε τ ο π ρ ά γ μ α τό σ ο μ α ­ κ ρ ιά , ό σ ο μ π ο ρ ε ί ν α κ ά ν ε ι έ ν α ς ιδ ιο φ υ ή ς ά ν θ ρ ω π ο ς. Θ α ε ίχ ε γ ρ ά ψ ε ι τ ο ίδ ιο έ ρ γ ο α ν το ν ε ίχ α ν ψ υ χ α ν α λ ύ -

78 αφιέρωμα ------------------------------σ ει; Κ α τά τη γνώ μ η μου, το έ ρ γ ο θ α ή τα ν σ ίγ ο υ ρ α δ ια φ ο ρ ετ ικ ά , α λ λ ά δ ε ν π ισ τε ύ ω ό τι θ α ε ίχ α μ ε χ ά σ ε ι κά τι.

το υ ξ α ν α ζ ω γ ρ α φ ίζ ο ν τ ά ς τη ν με π α ρ δ α λ ά χρ ώ μ α τα , μ’ α ν α λ ο γ ίε ς δ α ν ε ισ μ έ ν ε ς λ ίγ ο ή π ο λ ύ ν ό μ ιμ α σ ε π α ­ ρ α π λ ή σ ιο υ ς ε π ισ τη μ ο ν ικ ο ύ ς χ ώ ρ ο υ ς.

Κ αι για τους ανθρώπους που δεν είναι δημιουρ­ γοί αλλά που ε'χουν σοβαρε'ς ευθύνες, σχέσεις με τη ν εξουσία, σκε'φτεστε ότι θα έ πρεπε να θεσμοπ οιη θεί η ψυχανάλυση ως υποχρεω τική;

Ε ίναι αρκετά αποθαρρυντικό αυτό που λέτε για τους πιθα νούς αναλυμένους...

Π Ρ Α Γ Μ Α Τ Ι θ α έ π ρ ε π ε ό ν τω ς ν α μην μ π ο ρ ο ύ μ ε ν α α μ φ ιβ ά λ ο υ μ ε ού τε μ ια στιγμ ή ό τι ε ά ν κ ά π ο ιο ς κ ύ ­ ρ ιο ς ε ίν α ι Π ρ ό ε δ ρ ο ς το υ Σ υ μ β ο υ λ ίο υ , ε ίν α ι κ α ι σ ί­ γ ο υ ρ ο ό τι έ χ ε ι α ν α λ υ θ ε ί σ ’ έ ν α φ υ σ ιο λ ο γ ικ ό ό ρ ιο η ­ λ ικ ία ς, δ η λ α δ ή ν έο ς ... Ό μ ω ς , η νιό τη π α ρ α τ ε ίν ε τ α ι μ ε ρ ικ ές φ ο ρ έ ς γ ια πολ ύ .

Ε Α Ν σ α ς α ν η σ υ χ ώ , τό σ ο το κ α λ ύ τερ ο . Ο σ ο ν α φ ο ρ ά το κ ο ινό , α υ τό πο υ θ ε ω ρ ώ ω ς τ ο π ιο ε π ιθ υ μ η τ ό ε ίν α ι ν α β γ ά λ ε ι κ α ν ε ίς μ ια π ρ ο ε ιδ ο π ο ιη τ ικ ή κ ρ α υ γ ή πο υ ν α έ χ ε ι σ το ν ε π ισ τη μ ο ν ικ ό χ ώ ρ ο , μ ια πο λ ύ σ υ γ κ ε ­ κ ρ ιμ ένη σ η μ α σ ία : ν α α π ο τ ε λ έ σ ε ι κά λ ε σ μ α , μ ια π ρ ώ ­ τη α π α ίτη σ η σ χ ε τικ ά με τη ν εκ π α ίδ ε υ σ η το υ α ν α λ υ ­ τή.

Ένας εκπαιδευμένος αναλυτής Μια κραυγή προειδοποίησης Προσοχή! Τ ι θα μπορούσαμε να αντιτείνουμε στον κ. Γκυ Μ ολλέ εάν είχε αναλυθεί; Αν μ πο­ ρούσε να καυχιέται ότι είναι προφυλαγμένος, ε­ νώ οι αντίπα λοί δεν είναι; Δ Ε Ν θ α π ά ρ ω μ έ ρ ο ς ω ς π ρ ο ς το θ έ μ α το ύ ν α μ ά θ ο υ ­ με ε ά ν ο κ. Γκυ Μ ολ λέ θ α έ κ α ν ε ή ό χ ι τ η ν π ο λ ιτική π ο υ κ ά ν ε ι, ε φ ό σ ο ν ή τα ν α να λ υ μ ένο ς! Μ η με κ ά νε τε ν α π ω ό τι σ κ έ φ το μ α ι π ω ς η κ α θ ο λ ικ ή α νά λ υ σ η ε ίν α ι σ την α ρ χ ή τ η ς ε π ίλ υ σ η ς όλ ω ν τω ν α ν τιν ο μ ιώ ν, ό τι ε ­ ά ν α ν α λ ύ α μ ε ό λ α τ α α ν θ ρ ώ π ιν α ό ν τα δ ε ν θ α υ π ή ρ ­ χ α ν ο ύ τε π ό λ ε μ ο ι, ο ύ τε π ά λ η τιον τά ξ ε ω ν , λ έω κ α τη ­ γ ο ρ η μ α τικ ά το α ν τίθ ε το . Α υ τό π ο υ μ π ο ρ ο ύ μ ε ν α σ κ ε φ θ ο ύ μ ε ε ίν α ι ό τι τ α δ ρ ά μ α τα θ α ή τα ν ίσ ω ς λ ιγ ό ­ τ ε ρ ο σ υ γ κ ε χ υ μ έ να . Β λ έπ ε τε , τ ο λ ά θ ο ς ε ίν α ι α υ τό π ο υ σ α ς α ν έ φ ε ρ α ή ­ δη: το ν α θ έ λ ε ι ν α χ ρ η σ ιμ ο π ο ιή σ ε ι κ α ν ε ίς έ ν α ε ρ γ α ­ λ είο π ρ ιν γ ν ω ρ ίσ ε ι π ώ ς ε ίν α ι φ τια γ μ έν ο . Ό μ ω ς , ο ι δρ α σ τη ρ ιό τ η τε ς π ο υ ε ίν α ι α υτή τη σ τιγμ ή β ιω μ έ ν ε ς σ το ν κ ό σ μ ο με το ν ό ρ ο ψ υ χ α ν ά λ υ σ η , τε ίν ο υ ν ό λ ο κ α ι π ε ρ ισ σ ό τ ε ρ ο ν α ξ ε ν α σ κ επ ά σ ο υ ν , ν α π α ρ α γ ν ω ρ ί­ σ ουν, ν α κ α λ ύ ψ ο υ ν με π ρ ο σ ω π ε ία τη ν π ρ ω τα ρ χ ικ ή τά ξ η , μ έ σ α σ την ο π ο ία ο Φ ρ ό υ ν τ έ χ ε ι φ έ ρ ε ι τη σ π ί­ θα . Η π ρ ο σ π ά θ ε ια τη ς μ εγά λ η ς μ ά ζ α ς τη ς 'ψ υχα να λ υ ­ τικ ή ς σ χολ ή ς, ε ίν α ι α υ τό π ο υ ο ν ο μ ά ζω μ ια π ρ ο σ π ά ­ θ ε ια μ είω σ η ς: τ ο ν α β ά λ ο υν σ τη ν τσ έπ η το υ ς ό ,τι π ιο ενο χ λ η τικ ό υ π ή ρ χ ε στη θ ε ω ρ ία το υ Φ ρ ό υ ντ. Α π ό χ ρ ό ν ο σ ε χ ρ ό ν ο β λ έπ ο υ μ ε αυ τή τη ν υ π ο β ά θ μ ισ η ν α ο ξ ύ νε τα ι, μ έ χ ρ ι ν α κ α τα λ ή γε ι μ ε ρ ικ ές φ ο ρ έ ς, ό π ω ς ο τη ν Α μ ε ρ ικ ή , σ ε δ ια τυ π ώ σ εις π ο υ ε ίν α ι σ ε κ α τ ά ­ φ ω ρ η α ν τίθ ε σ η με τη φ ρ ο ϋ δ ικ ή έμ π νευ σ η . Ό τ ι η ψ υ χ α ν ά λ υ σ η π α ρ α μ έ ν ε ι α μ φ ισ β η το ύ μ ενη , δ ε ν α π ο τ ε λ ε ί γ ια το ν α να λ υτή λ ό γο γ ια ν α π ρ ο σ π α ­ θ ή σ ει ν α κα τα σ τ ή σ ε ι π ιο α π ο δ ε κ τή τη ν π α ρ α τή ρ η σ ή

Δεν είνα ι μια εκπαίδευση μακροχρόνια και πολύ σοβαρή; Σ Τ Η Ν ψ υ χ α ν α λ υ τικ ή δ ιδ α σ κ α λ ία , ό π ω ς ε ίν α ι σ ή μ ε ­ ρ α δ ο μ η μ ένη - σ π ο υ δ έ ς ια τ ρ ικ ή ς κ α ι μ ετά μ ια ψ υ χ α ­ νά λυ σ η , α νά λ υ σ η λ εγ ό μ ε ν η δ ιδ α κ τικ ή π ο υ γ ίν ε τ α ι α ­ π ό έ ν α ν έ μ π ε ιρ ο α να λ υ τή - , λ ε ίπ ε ι κ ά τ ι το ο υ σ ια σ τι­ κ ό , χ ω ρ ίς το ο π ο ίο α ρ ν ο ύ μ α ι ό τι μ π ο ρ ε ί κ ά π ο ιο ς ν α ε ίν α ι ψ υ χ α ν α λ υ τή ς π ρ α γ μ α τ ικ ά ε κ π α ιδ ε υ μ έ ν ο ς : η εκ μ ά θ η σ η τω ν γ λ ω σ σ ο λ ο γ ικ ώ ν κ α ι ισ το ρ ικ ώ ν ε π ι­ σ τημ ώ ν, τη ς ισ το ρ ία ς τω ν θ ρ η σ κ ε ιώ ν κ.λπ . Γ ια ν α ε ­ π ικ ε ν τ ρ ώ σ ε ι τη σ κ έψ η το υ ό σ ο ν α φ ο ρ ά α υ τό το θέ μ α ο ίδ ιο ς ο Φ ρ ό υ ν τ ξ α ν α ζ ω ν τ α ν ε ύ ε ι α υ τό ν το ν π α λ ιό ό ρ ο π ο υ μ ’ ε υ χ α ρ ισ τ ε ί ν α το ν ε π α ν α λ ά β ω , το ν «iin iv ersitas litte ra ru m » . Ο ι ια τ ρ ικ έ ς σ π ο υ δ έ ς ε ίν α ι β έ β α ια , π ρ ο φ α ν ώ ς α ­ ν ε π α ρ κ ε ίς γ ια ν ’ α κ ο ύ ε ι κ α ν ε ίς α υ τό π ο υ λ έ ε ι ο α ν α ­ λ υ ό μ εν ο ς, δ η λ α δ ή γ ια ν α δ ια κ ρ ίν ε ι, γ ια π α ρ ά δ ε ιγ ­ μα, μ έ σ α σ το λ ό γο τ ο υ τ ο β ε λ η ν ε κ έ ς τω ν συμ β ό λ ω ν, τη ν π α ρ ο υ σ ία τω ν μύ θω ν, ή π ιο α π λ ά , γ ια ν α αντιλ η φ θ ε ί το ν ό η μ α α υ το ύ π ο υ λ έε ι, ό π ω ς κ α ν ε ίς α ν τιλ α μ ­ β ά ν ε τ α ι ή ό χ ι το ν ό η μ α ε ν ό ς κ ε ιμ έν ο υ . Τ ο υ λ ά χ ισ το ν , γ ια τη ν ώ ρ α , μ ια σ ο β α ρ ή μελέτη τω ν κ ε ιμ έν ω ν κ α ι τη ς φ ρ ο ϋ δ ικ ή ς θε ώ ρ η σ η ς έ χ ε ι κ α ­ τ α σ τ ε ί δυ να τή με τη ν π ρ ο σ τα σ ία π ο υ τη ς δ ίν ε ι ο κ α θη γη τή ς Ζ α ν Ν τε λ α ί σ την Π α ν ε π ισ τη μ ια κ ή Κ λ ινική τιον ν ο η τικ ώ ν α σ θ ε ν ε ιώ ν κ α ι το υ εγ κ ε φ ά λ ο υ . Ν ομίζετε ότι, σ τα χέρια τω ν μη ικανών, η ψ υχα ­ νάλυση όπω ς έχει εφευρεθεί από τον Φρόυντ κινδυνεύει να χαθεί; Ε Π Ι το υ π α ρ ό ν το ς , η ψ υ χ α ν ά λ υ σ η σ τ ρ έ φ ε τ α ι σ ε μ ια μ υ θ ο λ ο γία ό λ ο κ α ι π ε ρ ισ σ ό τ ε ρ ο σ υγ κ ε χ υ μ έ νη . Μ π ο ρ ο ύ μ ε ν α α ν α φ έ ρ ο υ μ ε μ ε ρ ικ ά σ η μ εία : α π ά λ ε ι­ ψ η το υ Ο ιδ ιπ ό δ ε ιο υ σ υ μ π λ έγ μ α το ς, το ν ισ μ ό τω ν

------------------------------- αφιέρωμα π ρ ο -ο ιδ ιπ ο δ ε ια κ ώ ν μ η χα νισ μ ώ ν, το ν ισ μ ό τη ς μ α τ α ί­ ω σ η ς, α ντικ α τά σ τα σ η το υ ό ρ ο υ το υ ά γ χ ο υ ς α π ό α υ ­ τό ν το υ φ ό β ο υ . Π ρ ά γ μ α π ο υ δ ε ν σ η μ α ίν ε ι ό τι ο φ ρ ο ϋ δ ισ μ ό ς , το π ρ ώ το α μ υ δ ρ ό φ ω ς το υ φ ρ ο ϋ δ ισ μ σ υ , δ ε ν σ υ ν ε χ ίζ ε ι ν α π ο ρ ε ύ ε τ α ι π α ντο ύ . Β λ έπ ο υ μ ε ε κ δ η λ ώ ­ σ ε ις τε λ ε ίω ς ξ ε κ ά θ α ρ ε ς σ ’ ό λ ε ς τις α ν θ ρ ώ π ιν ε ς ε π ι­ σ τήμες. Σ κ έ φ τ ο μ α ι, ιδ ια ίτ ε ρ α α υ τό π ο υ μου έ λ ε γ ε π ρ ό ­ σ φ α τ α ο φ ίλ ο ς μου ο Κ λ ω ντ Α ε β ί - Σ τ ρ ω ς, γ ια τη ν τ ι­ μή π ο υ α π έ δ ω σ α ν τ ε λ ε υ τ α ία ο ι ε θ ν ο γ ρ ά φ ο ι σ το Ο ι­ δ ιπ ό δ ε ιο σ ύ μ π λ ε γ μ α , ω ς μ ια β α θ ιά μ υ θική δ η μ ιο υ ρ ­ γ ία γ ε ν ν η μ έ ν η σ την ε π ο χ ή μας. Ε ίν α ι κ ά τ ι α ρ κ ε τ ά εκ π λ η κ τικ ό , τ ε λ ε ίω ς σ υ ν α ρ π α ­ σ τικό , ό τι ο Σ ίγ κ μ ο υ ν τ Φ ρ ό υ ν τ έ ν α ς ά ν θ ρ ω π ο ς ο λ ο ­ μ ό ν α χ ο ς , κ α τό ρ θ ω σ ε ν α α π ε λ ε υ θ ε ρ ώ σ ε ι κ ά π ο ιο ν α ­ ρ ιθ μ ό ε π ιδ ρ ά σ ε ω ν π ο υ δ ε ν ε ίχ α ν π ο τ έ α π ο μ ο ν ω θ ε ί π ρ ιν κ α ι ν α τις ε ισ ά γ ε ι σ ’ έ ν α σ υ ν το ν ισ μ έν ο δίκ τυ ο ,

79

ε φ ε υ ρ ίσ κ ο ν τ α ς μ ’ α υ τό ν το ν τρ ό π ο σ υ γ χ ρ ό ν ω ς μ ια ε ­ πισ τή μ η κ α ι το ν τ ο μ έ α τη ς ε φ α ρ μ ο γ ή ς α υ τή ς τη ς ε π ι­ σ τήμης. Α λ λ ά σ ε σ χέσ η με τ ο ιδ ιο φ υ έ ς έ ρ γ ο τ ο υ Φ ρ ό υ ντ, π ο υ δ ιέ σ χ ισ ε το ν α ιώ ν α το υ σ α ν β έλ ο ς, το έ ρ γ ο π ο υ α κ ο λ ο ύ θ η σ ε έ χ ε ι μ ε ίν ε ι πο λ ύ π ίσ ω . Ε ίμ α ι α π ο λ ύ τω ς π ε π ε ισ μ έ ν ο ς γ ι ’ α υ τό π ο υ λ έω . Κ α ι δ ε ν θ α π ρ ο χ ω ­ ρ ή σ ο υ μ ε, π α ρ ά μ ό νο ό τα ν θ α υ π ά ρ ξ ο υ ν α ρ κ ε τ ο ί ά ν ­ θ ρ ω π ο ι ε κ π α ιδ ε υ μ έ ν ο ι, ώ σ τε ν α κ ά ν ο υ ν α υ τό π ο υ α ­ π α ιτ ε ί κ ά θ ε ε π ισ τη μ ο ν ικ ή ε ρ γ α σ ία , κ ά θ ε τε χ ν ικ ή ε ρ γ α σ ία . Κ ά θ ε ε ρ γ α σ ία ό π ο υ η ιδ ιο φ υ ία μ π ο ρ ε ί ν α α ν ο ίξ ε ι έ ν α μ ο ν ο π ά τι, α λ λ ά π ο υ στη σ υ ν έ χ ε ια χ ρ ε ιά ­ ζ ε τ α ι μ ια σ τρ α τιά ε ρ γ α τώ ν γ ια ν α θ ε ρ ίσ ει. Μ ετ ά φ ρ α σ η : Μ α ρ ία Β ε λ ισ σ α ρ ο π ο ύ λ ο υ Μ α ρ γ α ρ ίτ α Ν ικ ο λ α ΐδ ο υ Ν ίκ ο ς Π ά σ σ α ρ η ς

ΠΡΟΣΦ ΟΡΑ ΔΗΜΟΣ ΑΘΗΝΑΙΩΝ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΕΧΝΩΝ Τη Δευτέρα 3 Οκτωβρίου, ώρα 8.30 μ.μ., εγκαινιάζεται μεγάλη έκθεση εικαστικών έργων, μελών του ART STUDIO EST, με τίτ­ λο ΠΟΛΥΠΤΥΧΟ, στο Κέντρο Τεχνών του Πάρκου Ελευθερίας (Βασ. Σοφίας, πίσω α­ πό το άγαλμα Ελ. Βενιζέλου). Πρόκειται για έργά ζωγραφικής, κολ­ λάζ, φωτογραφίας, βίντεο και κατασκευών βασισμένα στη φόρμα του πολύπτυχου. Το πολύπτυχο (δίπτυχο, τρίπτυχο κλπ) γνω­ στό κυρίως από την εκκλησιαστική τέχνη προσεγγίζεται από τους καλλιτέχνες του EST με ιδιαίτερη βαρύτητα. Ο καθένας τους αξιοποιεί τη δεδομένη φόρμα με το προσωπικό του ύφος και τα τεχνοτροπικά του μέσα, ενσωματώνοντας την έμπνευσή του. Το πολύπτυχο των δεκαεννέα καλλιτε­ χνών θα διαρκέσει μέχρι και τις 16 Οκτω­ βρίου 1994. Ώ ρες λειτουργίας: 9-1 και 5-9 καθημερινά και πρωί Κυριακής 9-1. Δευτέρα και απόγευμα Κυ­ ριακής κλειστά.

Το βιβλιοπωλείο και ο Εκδοτικός οίκος Δ. Ν. ΠΑΠ ΑΔΗ ΜΑ κυκλοφόρησε το 24ο Βιβλιο­ γραφικό Δελτίο, σελίδες 95, με σύγχρονα φι­ λολογικά, λογοτεχνικά, ιστορικά, φιλοσοφι­ κά, παιδαγωγικά, σχολικά βοηθήματα και λοιπά, Ελλήνων συγγραφέων καθώς και έρ­ γα ξένων επιστημόνων σε έγκυρες μεταφρά­ σεις στη Νεοελληνική γλώσσα. Το Δελτίο εί­ ναι ένας κατατοπιστικός οδηγός και πολύτι­ μος σύμβουλος των εκπαιδευτικών για την ε­ πιλογή των βιβλίων στο παιδαγωγικό και δι­ δακτικό τους έργο. Το Δελτίο κυκλοφόρησε και εστάλη σε ό­ λα τα σχολεία Μ.Ε. της Ελλάδας και της Κύ­ πρου. ΠΡΟΣΦΕΡΕΤΑΙ ΔΩΡΕΑΝ στους εκπαι­ δευτικούς και σε όλους τους βιβλιόφιλους. Σε όσους μας το ζητήσουν στην επαρχία και το εξωτερικό αποστέλεται ταχυδρομικώς.

ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΔΗΜ. Ν. ΠΑΠΑΔΗΜΑ ΙΠΠ0ΚΡΑΤ0ΥΣ 8 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 36 27 318 - 36 42 692

ΑΝΝΑ ΔΑΜΙΑΝΙΔΗ

ΑΤΟΜΙΚΟ ΚΑΤΑΦΥΓΙΟ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΓΑΒΡΙΗΑΙΔΗΣ

ΣΩΤΗΡΗ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Ν’ ΑΚΟΥΩ ΚΑΛΑ Τ’ ΟΝΟΜΑ ΣΟΥ

Ε π ίσ η ς κ υ κ λ ο φ ο ρ ο ύ ν : ΝΤΙΑΑΙΘ’ ΙΜ, ΧΡΙΣΤΑΚΗ

ΕΝΑ ΠΑΙΑΙ ΑΠ’ ΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ