Τεύχος 316

316 · 21.7.93 ■· ΔΡΧ. 1000

I ΒΙΒ ΛΙΑ I 90 ΡΚΑΟΤΩΝ |Α ' εξάμηνο 1993)

ΕΛΕΥΘΕΡΑ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ

Η ΑΠΕΡΙΟΡΙΣΤΗ ΚΑΛΥΨΗ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗΣ Ένα μεγάλο βήμα στην υγεία. Το επαναστατικό πρόγραμμα “ ΕΛΕΥΘΕΡΑΣ" από την ΕΘΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ δίνει φτερό σε σας και την οικογένεια σας. Με το “ ΕΛΕΥΘΕΡΑΣ” η ΕΘΝΙΚΗ πληρώνει όλα τα έξοδα νοσηλείας, σε οποιοδήποτε νοσοκομείο της δικής σάς επιλογής, μέσα και έξω από την Ελλάδα. Το σημαντικότερο δε, είναι ότι η ΕΘΝΙΚΗ καλύπτει όλες τις δαπάνες, όσες κι αν είναι αυτές, χωρίς καμμία απολύτως συμμετοχή του ασφαλιζόμενου. Ζητήστε σήμερα “ ΕΛΕΥΘΕΡΑΣ” από τον ασφαλιστή σας και νοιώστε τη σιγουριά της απεριόριστης κάλυψης από την...

ΕΘΝΙΚΗ

|

Η ΠΡΩΤΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ

Ενα ακόμη βήμα μπροστά_________

fc a to td ip »

(Η ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ Ε Λ Λ Η Ν ΙΚ Η , Ξ Ε Ν Η Π Ε ΖΟ ΓΡ Α Φ ΙΑ , Π Ο ΙΗ Σ Η J'/ftT/ Τ2). Btfift/rL XoJL/ftjUujI/mJis z S O /siSc2 ^ 0 * - -

HLmiAP.ixev eiaaoovg . hjjcoi/w z s x eis^ooxa . ηιγοιαρι^ρ,χ 579200x9

iM a y 111)

*t.r\cxjz.ci3 rvaz.1 ih

r\u z. i α-v iuj

i a .v n j i n Γ\<-Χ2~

orvQQ2~c. ι :>

K a#

Χ Ο Ϊ Α Ν ΚΑΡΛΟ Σ ΟΝΕΤΙ

Το ναυπηγείο Μυθιστόρημα ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ

ΝΑΝΤΙΝ ΓΚΟΡΝΤΙΜΕΡ

Μ ια ιδιοτροπ ία της φύσης Μυθιστόρημα ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ

ΤΖΩΝ Κ Ε Ν Ε Ν Τ Ϊ ΤΟΤΛ

Συνασπισμός ηλιθίων Μ υθιστόρημα ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ

ΜΠΕΡΤΟΛΤ ΜΠΡΕΧΤ

παλιών μύθων και άλλες ιστορίες ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ

Ζυραννα Ζατελη

Και με το φως του λύκου επανέρχονται Μυθιστόρημα σε δέκα Ιστορίες Εκδόσεις Καςτανιωτη

Νενη Ετθτμιαδη

Οι πολίτες της σιωπής Μυθιστόρημα Ε κ δ ό σ ε ι ς Κ α ς τ α ν ιω τ η

Α ρ η ς Φ α κ ιν ο ς

Το κάστρο της μνήμης Μυθιστόρημα Εκδόσεις Καςτανιωτη

Γ

Π

ε ρ

ί κ λ η

ς

Σ

φ

υ ρ

ί δ

η ς

Τίμημα χω ρίς αντίκρισμα Δ ιη γή μ α τα

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ

τα βιβλία της «γνώσης» ί

ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΡΩΤΕΣ

ΜΑΡΩ ΛΟΓΖΟΥ

ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΡΩΤΕΣ ΖΩΓΡΑΦΙΕΣ ΑΝΤΡΕΑΣ ΚΑΡΑΜΠΕΛΑΣ

«Ελλήνων ' Ερωτες»!... ένα βιβλίο για να το διαβάζουν οι μαμάδες στις κόρες τους, για να το παίρνουμε όλοι εμείς αγκαλιά και να κοιμόμαστε μαζί του, για να το διαβάζουν οι εγγονοί στους παππούδες τους, ένα βιβλίο για να το βλέπετε και να το βάζετε το βράδυ κάτω από το μαξιλάρι σας και να ονειρεύεστε, ένα βιβλίο που έγραψε η Μάρω Λοΐζου και ζωγράφισε ο Αντρέας Καράμπελας για να μας κάνουν να αισθανόμαστε πιεστικά την ανάγκη να τους πούμε ένα μεγάλο ευχαριστώ.

εκδόσεις «γνώση» Ιπποκράτους 31,106 80 Αθήνα - τηλ. 36 20 941, 36 21 194

^ 3 ι κα/Ιοχαΐβίν£ό μ ο υ

ΣΤΑΥΡΟΛΕΞΑ °Α Ρ Ι0Μ 9Υ Λ Η Σ

Ά

χ ι μ

χ ο

ζ ζ

οι πέντε φΐϋοι

GUTENBERG

ΜΕ Σ Ε Β Α Σ Μ Ο ΣΤΟ ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟ Ν

Ε Κ Δ Ο Σ Ε Ι Σ

# f #

G U T E N B E R G

ί Πόσο δύσκο­ λο είναι να ξε­ χωρίσει κανείς τις δύο π

♦ ♦ ♦ C §& # YfwzXM*

φ

«I

°l^>Y^T0&iffi^woY

φ

φ

GUTENBERGΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΓΙΑΠΑΙΔΙΑ

φ

%

ι ΐ

* ♦

ί> : # '

J f e * ^ Μ * * φ * ι

!

! #

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *

Ijt

μαύρα γράμμα­ τα γραμμένο— στις σελίδες ε­ νός βιβλίου. Το θαύμα, βέβαια, είναι πως, κά­ ποτε - κάποτε (στην ησυχία, κι όταν είσαι μό­ νος), ακούς, ναι, πραγματικά τις φωνές εκείνων των ηρώων που ΥΠΑΡΧΟΥΝ και σου μιλούν. Έ ­ τσι συμβαίνει §€

Λ Ο Ε Ο Τ Ε Χ Ν Ι Α

ΓΙ Α

GUTENBERGΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΓΙΑΠΑΙΔΙΑ

φ

* * * * * * * * * * * * * 4 |

V *

* Α V

,. Τ.'' — ·■

1 '

,

^

'

1 1

,'ιaDiA ΜΑΜΑ-λίΠ*τΑ *

*

* A τ \

♦ ^ *

♦ * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *

Π Α Ι Δ Ι Α

.ΕΚΔΟΣΕΙΣ

♦

ΔΕΛΦΙΝΙ________

Μ ια δυναμική παρουσία... και στο χώρο της Σύγχρονης Ελληνικής Λογοτεχνίας

ΑΝΝΑ ΑΟΜΗΝΙΚΟΥ Τα χρόνια του δράκου Την πρώτη φορά ξεγελάστηκες, πήγες κοντά του ήταν γλυ­ κός σου χάτδευε τα μαλλιά, ύστερα τους ώμους, πιό κάτω τα πόδια, ύστερα σε κράτησε σφικτά επάνω του, σχεδόν δεν μπόραγες να αναπνεύσεις. Το πρόσωπό του! Εκείνο το πρό­ σωπο, κατακόκκινο, η ανάσα του βαριά, κάτι σα μουγκρητό βγαίνει από το στήθος του, κι ύστερα τρέμει, τρέμει και μου­ γκρίζει, κι ύστερα τίποτα, βάζει τις καραμέλες στη χούφτα σσυ, φύγε τώρα λέει σιγανά, και συ ανεβαίνεις τρέχοντας σε μια γωνιά, δεν τολμάς να μιλήσεις σε κανένα γι’ αυτό το θε­ ριό που ζει εκεί κάτω.

Ι

ΑΝΝΑ ΑΟΜΗΝΙΚΟΥ Το χάρτινο σπέρμα 'Εφυγες Γιωργη και μ’ άφησες μόνη να παλεύω τους ζωντα­ νούς, τους πεθαμένους. Έφυγες Γιώργη και μ’ άφησες μόνη μ’ αυτό το άσχημο πλάσμα που με κοιτάζει νύχτα μέρα στα μάτια, φοβάμαι Γιώργη, έφυγες και μ’ άφησες με μια άγνω­ στη πσυ με βασανίζει με φωτογραφίες και ονόματα, έφυγες Γιώργη και μ’ άφησες μόνη μαζί της. «Κόρη σου είμαι», μου λέει «Κόρη σου», δεν είναι κόρη μου Γιώργη, στοιχειό είναι, φύγατε όλοι σας και κάθησε εδώ απέναντι μσυ και με βασα­ νίζει. «Μίλα», μσυ λέει «Κοίτα, θυμήσου». Θυμάμαι Γιώργη, θυμάμαι, μια κόρη μόνο είχαμε, όμορφη σαν νεράιδα.

I

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΔΕΛΦΙΝΙ Θεμιστοκλέους 23-25,106 77, Α Θ ΗΝ Α Τηλ.: 36 30 955 Fax: 64 50 764

Μ Α ΖΑ Κ Ο ΤΟΓΚΑΟΥΑ ΚΥΝΗΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΝ Το μυθιστόρημα εκτυλίσσεται στην Ιαπωνία, το 1963. Ο αναγνώστης δεν χρ ειάζεται να γνωρίζει για την Ιαπ ω νία τίπ οτα περισσότε­ ρο από το ότι ο τράχηλος θεω ρείται σημείο ερω τικής διέγερσης όπω ς θεω ρείται στη Δ ύ­ ση το χώ ρισμα του στήθους.

ΓΟΥΙΛΙΑΜ Σ Α Ν Σ Ο Μ ΤΟ Σ Η Μ Α Όλα επιτρέπονται, στο παιχνίδι της ζήλειας, διότι, ακριβώς, τίποτα δεν ισχύει, τίποτα δεν είναι αληθινό, τα πάντα συμ­ βαίνουν σ' ένα μυαλό που αρρωσταίνει και σ' ένα βλέμμα που βλέπει όσα συμβαίνουν ή που ερμηνεύει όπως θέλει όσα συμβαίνουν.

ΜΑΝΟΥΕΛ ΒΑΘΚΕΘ Μ Ο ΝΤΑΑΜ ΠΑΝ 0 ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΛΑΒΥΡΙΝΘΟΣ

ΛΙΟΝΑΡΝΤ ΓΚΑΡΝΤΝΕΡ

«Ψάχνω για έναν Έλληνα ζωγράφο ονόρατι

Β Ρ Ω Μ ΙΚ Η Π Ο Α Η

Αλέκος Φαραντούρης, ράλλον χωρίς άδεια παρα­

«Μ ια 100% αμερικάνικη ιστορία αξεπ έρασ της ομορ­ φ ιάς και οδύνης... άψ ογα δοσμένη, αξέχαστη.» Τζόις Κάρολ Ό ου τς

μονής και πιθανόν αδελφή. Δεν του φαίνεται όμως. Ζωντανό η νεκρό. Τηλεφώνησε μου.»

Τα Ρ Ε Υ Μ Α Τ Α προκηρύσσουν

Δ ΙΑ ΓΩ Ν ΙΣ Μ Ο Δ ΙΗ Γ Η Μ Α Τ Ο Σ Με ένα βραβείο 400.000 δρ α χμ ώ ν = Το διήγημα να μην υπερβαίνει τις 5000 λέξεις ή τις 12 σελίδες Α4 ~ Ο συγγραφέας του διηγήματος να μην έχει εκδώσει βιβλίο (μυθιστόρημα, νουβέλα, διηγήματα) = Το προς κρίσιν διήγημα να είναι αδημοσίευτο και να σταλεί σε ένα αντίτυπο. Αν είναι χειρόγραφο να είναι ευανάγνωστο ~ Μπορείτε να στείλετε μόνο ένα διήγημα με τη διεύθυνση και το τηλέφωνό σας στα ΡΕ ΥΜ Α ΤΑ , Πινδάρου 44, 106 73 Αθήνα ~ Τα πέντε καλλίτερα διηγήματα θα εκδοθούν σε βιβλίο από μεγάλο εκδοτικό οίκο της Αθήνας = Η βράβευση θα γίνει την πρώτη εβδομάδα του Δεκεμβρίου 1993 σε δημόσιο χώρο της Αθήνας = Προθεσμία υποβολής διηγημάτων μέχρι 3 θ / 9

= Η επιτροπή που θα κρίνει τα διηγήματα αποτελείται από τους Μένη Κουμανταρέα, Δημήσρη Νολλα, Αλέξη Ζήρα, Ελισάβετ Κοτζιά, Κατερίνα Ζαρόκωστα, Σταυρούλα Παπασπύρου, Δημήερη Ποταμιάνο και Ντίνο Σιώτη

ΕΚΔΟΤΙΚΟΣ ΟΙΚΟΣ

' Ε Σ Τ ΙΑ ’ Σ ύ σ τ ^ ς δι* Ιν ώραϊον βιβλιοπωλειον νέον.

(ΚΥΠΡΟΣ) ΛΤΔ \

Ό στις άνάγκην έχει παντοδαπών βιβλίων, ας τρέξτ} ’στής Εστίας τό βιβλιοπωλεϊον, είς τήν όδόν Σταδίου, στοϋ Λάμπρου άπό κάτω, μ’ Ελληνικά καί ξένα συγγράμματα γεμάτο. Μεγάλως συνισταται είς δλους παρ’ ήμών, διότι κι* εύθηνίαν θά ευρετε τιμών. «Ρωμιός» 17 Αύγουστου 1885 Γεώργιος Σουρής

/

Κωνσταντίνου Παλαιολόγου 14 Λευκωσία, Κύπρος Τηλ.: (003572) 467558

H E S T I A (C y p r u s ) PUBLISHING HOUSE LTD 14, Konstantinou Palaeologou Str. - Nicosia, Cyprus Tel.:(003572) 467558 Εις τής ‘Ε σ τ ί α ς τής γνω στής τό βιβλιοπωλεϊον εν μέσψ των εδώ κ ι’ έκεΐ π α ντοδαπώ ν βιβλίων καί παιδικά δραμάτια θ ά βρής καί κωμψδίας κατά λαμπράν μετάφρασιν τοΰ γλαφυρού Κουρτίδη, τό συνιστώμεν δέ κι* αυτό έξ δλης μας καρδίας ώς χρήσιμον κ ι’ ευχάριστον γΐά τά μικρά παιχνίδι.

στη μ α γ ε ί α τ ης α ν α ζ ή τ η σ η ς

ΜΗΝΙΑΙΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ · ΤΕΥΧΟΣ 27 · Κβλβκαίρι 1993·ΔΡΧ. 600

Μαύρη μαγεία στη ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Φωτογραφίες-σοκ με υποσυνείδητα μηνύματα γνωστών διαφημίσεων

Ο θ ρ ύ λος του

ΑΡΘΟΥΡΟ Πώς να βρ ε ίτε το δ ι κό σ α ς

(Ira t!

Ψηφίζουν τα άστρα ΣΑΜΑΡΑ?

Τεστάρετε και αλλάξτε τη ζωή σας με βάση το... MS-DOS του Καμπαλιστικού Δέντρου

ΜΒΑΧΟ,Mm αυθεντική εσωτερική,., im

m fM m n

©ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΕΔΡΟΣ Γ. Γενναδίου 3 - Τηλ. 36.09.712 - 36.02.007 ΒΙΒΛΙΑ

ΓΙΑ

ΠΑΙΔΙΑ

ΚΑΙ

ΝΕΟΥΣ

Μάρω Λ οϊζου Ευγένιος Τριβιξάς ΣΑΚΑ, ΤΑ ΜΑΚΡΟΥΛΑ Ο ΤΡΟΜΕΡΟΣ ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΜΙΚΡΟΥΛΙΚΑ ΤΩΝ ΖΟΥΑΟΥ 4 βιβλία με παράδοξες, έξυπνες, Τα ήθη κι έθιμα των Ζουλού, οι δημόσιες τελετουργίες, η σχέση τους με τη φύση και την παράδοση, η λατρεία των προγόνων τους, οι χοροί, τα τραγούδια τους γεμίζουν τις σελίδες του Σάκα, Ο τρομερός βασιλιάς των Ζουλού.

ξεκαρδιστικές ιστορίες με πλούσια εικονογράφηση.

Σπύρος Τσίρος ΤΟ ΦΩΣ ΤΟΥ ΒΡΑΧΟΥ

Κίρα Σίνου ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΤΟΝ ΗΛΙΟ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

Το φως του βράχου είναι το βιβλίο της ελπίδας και φέρνει το αισιόδοξο μήνυμα πως η καλοσύνη και η ανθρωπιά μπορούν να νικήσουν την αδιαφορία και την παγωνιά του κόσμου που ζούμε.

Η συναρπαστική ζωή του πρώτου βασιλιά της Μακεδονίας, του Αλέξανδρου του Πρώτου, του οποίου τρισέγγονος ήταν ο Μεγαλέξανδρος.

Νίτσα Τζώρτζογλου ΚΛΕΙΣΤΑ ΦΑΚΕΑΑ

Μαρία Λαμπαδαρίδου-Π όθου ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΦΩΚΑΣ

Τα Κλειστά φάκελο είναι ένα διασκεδαστικό μυθιστόρημα γεμάτο γράμματα, με λεπτομέρειες άλλοτε διασκεδαστικές κι αστείες κι άλλοτε συγκινητικές, μα πάντα ενδιαφέρουσες.

Ένα μυθιστόρημα-εποποιΐα των βυζαντινών χρόνων, με κύριο πρόσωπο τον Νικηφόρο Φωκά, τον πιο δοξασμένο αλλά και προδομένο αυτοκράτορα του Βυζαντίου.

Γιώργος Π ροκοπίου Ο ΙΠΠΟΤΗΣ

ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΦΙΛΟΙ Ένα βιβλίο διαφορετικό: αληθινό σαν μαρτυρία ζωής, μαγευτικό σαν παραμύθι, αρχαϊκό σαν θρύλος και συναρπαστικό σαν έπος.

Ά ντ ο νυ Χόουπ-Χώκινς Ο ΑΙΧΜΑΛΩΤΟΣ ΤΗΣ ΖΕΝΤΑ Ένα συναρπαστικό έργο «μανδύα και ξίφους» που διαθέτει μιαν από τις πιο ρομαντικές ιστορίες αγάπης, έναν πνευματώδη ήρωα-αφηγητή κι έναν απ’ τους πιο γοητευτικούς «κακούς» της μυθιστορηματικής περιπέτειας.

ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΕΙΡΑ: Α Γ Α Π Η Σ Τ Η Ζ Ω Η Σ Ε Β Α Σ Μ Ο Σ Σ Τ Ο Π Ε Ρ ΙΒ Α Λ Λ Ο Ν

ΔΗ Μ Η Τ ΡΗ MIX. ΚΑΛΕΝΤΗ

Ο

Μ Α Υ Ρ Ο Π ΙΝ Α Κ Α Σ — Ο ικ ολ ο γ ικ ό πα ρα μ ύθ ι—

»Εγώ, που λές, ο μαυροπίνακας, έχω την ιστορία μου. Ξέρεις πού ζούσα κάποτε; Στο ομορφότερο βουνό, στην πιο ψηλή κι απρόσιτη κορφή του. Να, εκεί, στον μυθικό Όλυμπο, που ήταν κατοικία των δώδεκα θεών και ορμητήριο ηρώων! » Ήμουνα έλατο είκοσι μέτρα ψηλό».

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΑΛΕΝΤΗ Μ αυρομιχάλη 5 Τηλ. 3 6 0 15 5 1 - F A X 3 6 2 3 5 5 3 106 79 Α Θ Η Ν Α

ΔΙΑΒΑΖΩ: Α. Μεταξά 26, Αθήνα-106 81 Σύνταξη: 33.01.239 Λογιστήριο: 33.01.241 Διαφημίσεις: 33.01.313 Συνδρομές: 33.01.315

ΧΡ ΟΝΙ ΚΑ

28

Τεύχος 316 21 Ιουλίου 1993 Τιμή Λρχ. 1.000

Ιδρυτής: Περικλής Αθανασόπουλος Διευθυντής: Γιώργος Γαλάντης Αρχισυντάκτης: Ηρακλής Παπαλύξης Σύνταξη: Κατερίνα Γρυπονησιώτη, Βασίλης Καλαμαράς, Ηρακλής Παπαλεξης, Βάσω Σπάθή, Καίτη Τοπάλη. Οικονομικός υπεύθυνος: Βάσω Σπάθή Συνδρομές: Κατερίνα Γρυπονησιώτη Διαφημίσεις: Ηρακλής Παπαλεξης Καλλιτεχνική επιμέλεια: Νενη Ράις Γλωσσική επιμελεια-Διορθώσεις: Βίκυ Κωτσοβέλου Στοιχειοθεσία-Ηλεκτρονική ΣελιδοποίησηΦίλμς-Μοντάζ: LEGATO Ε.Π.Ε., Χαλκοκονδύλη 9 (πλ. Κάνιγγος) τηλ.: 33.02.055-56 Fax: 36.48.223 Εκτύπωση: Αφοί Τσαλδάρη Ο.Ε., Φυλής 355, Καματερό, τηλ.: 23.18.444 Βιβλιοδεσία: Νικ. Κατριβάνος και Σία Ο.Ε., Στ. Γόνατά 48, τηλ. 57.49.951 Διανομή: Νέο Πρακτορείο Τύπου Ιδιοκτήτης-Εκδότης: Γιώργος Γαβαλάς & ΣΙΑΕ.Ε. Κεντρική διάθεση: Αθήνα: «Διαβάζω» Θεσσαλονίκη: Βιβλιοπωλείο «Κέντρο του βιβλίου» Λασσάντη 9 τηλ. 237.463 Εξώφυλλο: ΑγγέλαΒορρεάδου

Η ΑΓΟΡΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

Αφιέρωμα

30 41 61 65 71 75 78 82

Ελληνική Πεζογραφία Ξένη Πεζογραφία Ανθολογίες Ελληνική Ποίηση Ξένη Ποίηση Μελέτες Δοκίμια Ιστορία

88

Πολιτική

94 96 97 98 100 105 106 107

Τέχνες

108 113 114

115 116 117 118 119 121 122 123 124 126 127 128 131

Θρησκεία - Μαρτυρίες Δίκαιο Βιογραφίες - Λεύκωμα Κοινωνιολογία Οικονομία Λεξικά Αλληλογραφία Κοινωνική ανθρωπολογία Λαογραφία Ταξίδια Ταξίδια - Επιστήμες Βιβλιογραφία - Ιατρική Βιολογία - Εκπαίδευση Τεχνολογία Παιδικά

Ζωγραφική Αρχιτεκτονική

Δ ελτίο

Μουσική Θέατρο Φωτογραφία

153 158

Βιβλιογραφικό δελτίο Κριτικογραφία

ιΛ

γ

ο

ρ > £ \

ο β,βλ

τ ο ν

ο ο

ο ο

ο ο ο ο ο

Βαγιονάκης - Αθ. Βάνιας - Αθ. Δωδώνη - Αθ. Ελευθερουδάκης - Αθ. Ενδοχώρα - Αθ. Εξαρχόπουλος - Αθ. Εστία - Αθ. Ευριπίδης - Χαλάνδρι. Ιανός - Θεσσ. «αραβίας - Ρουσσόπουλος - Αθ. Κουρκάκης - Καρδίτσα. Κρομμΰδας - Χίος, Λέσχη του Βιβλίου - Αθ. Libro - Αθ. Μεθενήης - Πάτρα. Παράμετρος - Χολαργός. Πλέθρου - Αθ. Πρίσμα - Πειραιάς. Σταρένιος - Ρέθυμνο. Χνάρι - Αθ.

ο

ο ο ο

I Μ ΟΥΡΣΕΛΑΣ Κ.: Βαμμένα κόκκινα μαλλιά ΚΕΔΡΟΣ ΜΑΧΜΟΥΝΤΙ ΜΠ. - ΧΟΦΕΡ Ο.: Ποτέ χωρίς την κόρη μου ΨΥΧΟΓΙΟΣ | ΠΑ Π Α ΔΟ Π Ο Υ ΛΟ Σ Λ.: Το βρώμικο 89 ΚΑΚΤΟΣ

ο | ΓΕΡΜ ΑΝΟΣ Φ.: Γυναίκα από βελούδο ΚΑΚΤΟΣ | ΞΑΝΘΟΥΛΗΣ Γ.: Η εποχή των καφέδων ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ | ΕΡΝΩ Α.: Το πάθος ΧΑ ΤΖΗ Ν ΙΚ ΟΛΗ ΡΑΛΛΗΣ Γ.: Κοιτάζοντας πίσω ΕΡΜ ΕΙΑΣ | ΚΟΥΜ ΠΛΑΝΤ NT.: G eneration X Ν. ΣΥΝΟΡΑ | ΟΥΟΛΜ ΠΑΝΓΚ: Ο ελληνικός κόσμος ΒΑΝΙΑΣ ΓΕΡΜ ΑΝΟΣ Φ.: Η εκτέλεση ΚΑΚΤΟΣ | ΓΚΟΥΡΟΓΙΑΝΝΗΣ Β.: Το ασημόχορτο ανθίζει ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ | ΑΛΕΞΑΚΗΣ Β.: Παρίσι - Αθήνα ΕΞΑΝΤΑΣ Α ΛΙΕΝ ΤΕ I.: Επουράνιο σχέδιο ΩΚΕΑΝΙΔΑ

I

ΦΑΚΙΝΟΣ Α.: Το κάστρο της μνήμης ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ

Παρουσιάσεις 600 βιβλίων 90 εκδοτικών οίκων (Α' εξάμηνο 1993) ξακόσια (600) βιβλία - τα πιο ενδιαφέ­ ροντα όλων των κατηγοριών, εκτός των άκρως εξειδικευμένων, - από ενενήντα (90) εκδοτικούς οίκους επιλέχτηκαν για να παρουσιαστούν από το σύνολο της εκδοτικής παραγωγής του Α 'εξαμήνου του 1993. Για να πραγματοποιηθεί αυτό το πολυσέλιδο αφιέρωμα χρειάστηκε να απευθυνθούμε στους δραστήριους, από άποψη παραγωγής, εκδότες, χωρίς βεβαίως να αγνοήσουμε κι εκείνους που και με ένα έστω βιβλίο έχουν κάτι σημαντικό να καταθέσουν. Δεν παραλείψαμε επίσης να απο­ ταθούμε σε Ιδρύματα και Εταιρείες των οποίων στόχος είναι και η έκδοση σημαντικών βιβλίων .(Ίδρυμα Ουράνη, Εταιρεία Σπουδών, Μορφω­ τικό Ίδρυμα Τις παρουσιάσεις υπογράφουν Εθνικής Τραμε τα αρχικά τους οι: πέζης κ.ά.). Στη συνέ­ (Ζ.Β.) Ζωή Βαλάση χεια έμπειροι (Τ.Δ.) Τιτίκα Δημητρούλια κριτικοί και (Λ.Ε.) Λίλυ Εξαρχοπούλου δ η μ ο σ ιο γ ρ ά ­ (Β.Κ.) Βασίλης Καλαμαράς φοι, οι οποίοι (Ν.Ι.Κ.) Νένα Κοκκινάκη έχουν επαγγελ­ (Ν.Φ.Μ.) Νίνος Φενέκ Μικελίδης (Α.Μ .) Αμάντα Μιχαλοπούλου ματική σχέση (Γ.Μ.) Γιάννης Μπασκόζος με το βιβλίο, ανέλαβαν, με (Σ.Ν.) Σωτήρης Νιάλης

Ε

γνώμονα τα ενδιαφέροντά τους, να παρουσιά­ σουν και να υπογράψουν με τα αρχικά τους (βλέπε κατάλογο) τα εξακόσια (600) βιβλία με ευσύνοπτα και κατατοπιστικά κριτικά σημειώμα­ τα, στα οποία δεν λείπει ούτε ο ψόγος, ούτε ο έπαινος, όπου κρίνεται αναγκαίος· και όπως πάντα, βέβαια, ιδιαίτερο βάρος και έκταση δό­ θηκε στο παραγνωρισμένο από την κριτική παι­ δικό βιβλίο. Αν, πέρα από την ενημέρωσή σας για την τρέ­ χουσα βιβλιογραφία του Α'εξαμήνου του ’93, κρίνετε ότι κάποια από τα παρουσιαζόμενα βι­ βλία είναι κατάλληλα και για τις αυγουστιάτικες διακοπές σας, τόσο το καλύτερο. Εμείς πάντως δεν προτείνουμε το διαβάσμα «ως παυσίπονο της τηλεοπτικής στέρησης», στη διάρκεια των διακοπών, αλ­ (Χ.Π.) Χρίστος Παπαγεωργίου λά ως διαρκή (Θ.Π.) θοδωρής Πέρσης ανάγκη άσχε­ (Γ.Π.) Γιώργος Πετρόπουλος τη από εποχές. (Σ.Τ.) Σώτη Τριανταφύλλου (Δ.Τ.) Δημήτρης Τσαισούλης (Μ.Φ.) Μισέλ Φάις

και από το ΑΙΑΒΑΖΩ οι: (Γ.Γ.) Γιώργος Γαλάντης (Κ.Γ.) Κατερίνα Γρυπονησιώτη (Η.Π.) Ηρακλής Παπαλέξης (Α Σ.) Αθανασία Σπάθη

Επιμέλεια αφιερώματος: Ηρακλής Παπαλέξης

30 ελληνική πεζογραφία

λιο, παράδοξα, ήλιο, θάλασσα, μια απέραντη ομορφιά. Κι ύστερα το Παρίσι θαμπό, μουντό, τα χρόνια της δικτατο­ ΒΑΣΙΛΗΣ ΑΛΕΞΑΚΗΣ. «Παρίσι ρίας, τα προβλήματα των με­ Αθήνα». Αθήνα, Εξάντας, ταναστών, καταθλιπτικό, οι φί­ λοι που έφυγαν.

1 9 9 3 .Σελ. 240. Δρχ. 2.000. Έργο προσωπικό, αυτοβιογραφικό, νοσταλγικό, με μπερ­ θήνα - Παρίσι, Ελλάδα δεμένους χρόνους και ξεκάθα­ Γαλλία. Αυτή τη φορά όμως χωρίς συμμαχία. Ο συγγραφέ­ ρα συναισθήματα. Μια Ελλάδα ας αφήνει να ξετυλιχτεί το για finale και για πάντα. Θ.Π.

Η Ελλάδα του Αλεξάκη

Ινδίες. «Η ζωή είναι βάρβαρη» θα φωνάξει. Αυτό και μόνο αρ­ κεί για πρόκληση. Χ.Π.

Α

Ταξιδεύοντας... ΚΑΤΙΑ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΥ. «Η κυρία Ουίλσον ταξιδεύει». Αθήνα, Πατάκης, 1993. ΣεΠ.

280. Δρχ. 2.400.

ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΑΡΑΝΙΤΣΗΣ. «Λεπτο­ μέρεια για το τέλος του κό­ σμου», Αθήνα, Ίκαρος, 1993. Σελ. 560. Δρχ. 3.300.

Ευγένιος Αρανίτσης «κατα­ σκοπεύει» την αστική τάξηΚάτια Αντωνοπούλου ταξι­ το φιλόμουσο αίσθημά της, τις δεύει. Όχι για να ξεκουρα­ προσπάθειες αυτοπροσδιοριστεί μα ούτε και για να γνωρί­ σμού της, τις απώλειες και σει μέρη μαγικά και ονειρεμέ­ τους έρωτές της. Παρακονα. Δεν είναι διπλωματικός ακόλουθος ούτε πραγματοποι­ ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΑΡΑΝΙΤΣΗΣ εί προγραμματισμένα ταξίδια Λ ε π τ ο μ έ ρ ε ιε ς γ ιά εργασίας. τό τ έλ ο ς τού κόσμου Η Κάτια Αντωνοπούλου ζει ταξιδεύοντας. Ζει και ταξιδεύ­ ει αντισυμβατικά, ψάχνοντας τον εαυτό της και αναζητώ­ ντας τη μοίρα του ανθρώπου. Η Κάτια Αντωνοπούλου τολμά. Ο κίνδυνος την ερεθίζει. Μετά το Κασμίρ και τις Ινδίες, σε μια περιπετειώδη πορεία, οδεύει προς την Καμπούλ και από εκεί δραπετεύει προς το Πακι­ Μ υ θ ισ τ ό ρ η μ α στάν. Ο κύκλος κλείνει στις

Η

κουβάρι των αναμνήσεων, όπου τα παιδικά και εφηβικά χρόνια, στην Ελλάδα, «κερδί­ ζουν» τα χρόνια της ωριμότη­ τας, στη Γαλλία. Αθήνα, Καλλιθέα, Σαντορίνη, η διαδρομή. Τα πρόσωπα ζω­ ντανά, φρέσκα, γνήσια, φίλοι, συγγενείς, νεανικοί έρωτες, εφηβικά παραστρατήματα. Η δεκαετία του ’50, όλο προβλή­ ματα, οικονομικές δυσκολίες, αναταραχές αλλά και ζωή, γέ­

Η γοητεία της μπουρζουαζίας

0

ελληνική πεζογραφία 31

λουθεί τα καλοφτιαγμένα, αλ­ λά όχι φερέλπιδα νέα παιδιά και τους προσαρμοστικότατους γονείς τους να κινούνται στο εναλλασσόμενο ελληνικό τοπίο και από τα βήματά τους φτιάχνει ένα ατμοσφαιρικό αστικό μυθιστόρημα. Οι ιστο­ ρίες και τα πρόσωπα κάνουν τον κύκλο τους, όχι όμως και ο κόσμος της μπουρζουαζίας. Οι «λεπτομέρειες» της πορείας του κόσμου προς το τέλος του παραφορτώνουν σε πολλά ση­ μεία την αφήγηση. Η.Π.

να βρει το πρόσωπό του. Τα διαδοχικά επεισόδια δεν επι­ φυλάσσουν ξαφνικές ανατά­ σεις στον αναγνώστη, τόσο η θεματολογία όσο και οι εκφρα­ στικοί τρόποι ακολουθούν την πεπατημένη - χωρίς αυτό να μηδενίζει το αποτέλεσμα, αντιθέτως. Μία ζωηρή ένσταση όσον αφορά την έλλειψη κάθε πληροφορίας για το συγγρα­ φ έα και το έργο στην έκδοση. Γιατί τόσο μυστήριο; Τ.Δ.

είναι σκληρό και συγχρόνως ρομαντικό, υπαρξιακής, αλλά και κοινωνικής αναφοράς. Γ.Μ.

Ο μύθος είναι το πρόσχημα ΓΙΩΡΓΗΣ ΓΙΑΤΡΟΜΑΝΩΛΑΚΗΣ. «Ανωφελές διήγημα». Αθήνα, Κέδρος, 1993. Σελ. 288. Δρχ.

2.600. νας μεταπτυχιακός φοιτη­ τής σε μια υπόγεια αίθουσα του Πανεπιστημίου Κρήτης σκότωσε με καραμπίνα δύο καθηγητές, τραυμάτισε σοβα­ ρά άλλους δύο και μια φοιτή­ τρια. Ο δράστης εξαφανίστηκε και εννέα μήνες μετά βρέθηκε το πτώμα του στις πλαγιές της Δίκτης· είχε αυτοκτονήσει μια ή δύο μέρες μετά το έγκλημα. Το «Ανωφελές διήγημα» εί­ ναι βασισμένο σ’ αυτή την πραγματική ιστορία. Ο Γ.Γ. θε­ ωρώντας ότι ο μύθος είναι πρόσχημα και όχι το πραγματι­ κό φορτίο, προσπαθεί να προ­ σεγγίσει την «πραγματική» αλήθεια των συμβάντων, την αθέατη και σκοτεινή πλευρά τους, φωτίζοντας τα γεγονότα διαμέσου της λογοτεχνίας.

Ε

Θαλασσινές διαδρομές ΝΤΙΝΟΣ ΑΣΤΡΑΣ. «Ταξιδιώτης της αλμύρας». Αθήνα, Λωτός, 1993. Σελ. 214. Δρχ. 3.000. διαδρομή από τη θάλασσα στη στεριά, από το νησί στην Αθήνα, από το καράβι στη φάμπρικα, ενός παιδιού που γίνεται άνδρας. Ο ξεριζω­ μός από το νησί και την παιδι­ κή ηλικία, το κάλεσμα της θά­ Παίζοντας με λασσας μετά από την ερημιά τη μνήμη και τα πρώτα σκιρτήματα της Αθήνας, τα βάσανα του καρα­ βιού και των λιμανιών: κεντρι­ ΑΕΙΑ ΒΙΤΑΛΗ: «Η τρομοκρατία κός ήρωας του βιβλίου είναι η της μνήμης» Αθήνα, Εξάντας, αλμύρα, στα ρούχα και στην 1993. Σελ. 272. Δρχ. 2.200. ψυχή του αγοριού που ψάχνει

Μ

πόπειρα μυθιστορηματικής αναπαράστασης του σήμε­ ρα. Θρίλερ με πολιτικές προε­ κτάσεις. Η ηρωΐδα δοκιμάζει τη σχέση της με τις ιδέες, τις επαναστάσεις, τον έρωτα και τον εαυτό της. Χρησιμοποιεί τη μνήμη και ανοίγει ένα παι­ χνίδι με τον χρόνο για να κερ­ δίσει την αυτογνωσία. Η σύγ­ χρονη πραγματικότητα αποτε­ λεί το φόντο, όπου οι ήρωες προσπαθούν να αυτοπροσδιοριστούν. Βιβλίο 'ΐιου θέλει να

Α

32 ελληνική πεζογραφία

-

Η ανάληψη των ψυχών των θυμάτων μετά το φονικό και το ταξίδι τους στο διάστημα προσδίδει στο μυθιστόρημα μαγικές διαστάσεις, ανάλογες των μεγάλων Λατινοαμερικα­ νών συγγραφέων. Έξοχες οι περιγραφές του περιβάλλο­ ντος χώρου. Η.Π.

Όλα αλλάζουν, ακόμα και η θάλασσα ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ: «0 Ναύτης» Αθήνα, Κέδρος, 1993. Σελ. 416. Δρχ. 3.500.

λυψη του μεγάλου της μυστι­ κού. Ωραία, στρωτή γραφή, τρυφερά συναισθήματα και τα μεγάλα ερωτήματα της ζωής που μπλέκονται με τις ρέουσες πραγματικότητες, που τόσο μας επηρεάζουν και μας καθορίζουν. Γ.Μ.

Από τα καλύτερα της χρονιάς ' ΝΕΝΗ ΕΥΘΥΜΙΑΔΗ. «Οι πολίτες της σιωπής». Αθήνα, Καστανιώχης, 1993. Σελ. 240. Δρχ.

ένα παιχνίδι αγωνίας. Η Ευθυμιάδη επιχειρεί, αποδομώντας το αστυνομικό μυθι­ Νένη Ευθυμιάδη, ξεχωρι­ στόρημα, να φτιάξει ένα μυθι­ πό την εφηβεία στην ενηλιστόρημα επιστημονικής υφής. στή φυσιογνωμία στο χώρο κίωση, σαν θάλασσα ή μέ­ της πεζογραφίας, παρουσιάζει Ίσως το καλύτερο βιβλίο της σα από τη θάλασσα. Αυτό εί­ συγγραφέως και από τα καλύ­ ναι το κεντρικό μοτίβο του το έβδομο στη σειρά βιβλίο τερα της χρονιάς. Διασκεδα«Ναύτη», ενός στεριανού που της, το οποίο διακρίνεται από στικό, έξυπνο, προτείνει και­ αναζητεί στη θάλασσα απα­ τα μέχρι τώρα βασικά της χα­ ρακτηριστικά (πρωτότυπη νούριους δρόμους στη λογο­ ντήσεις στα ερωτήματα που τεχνία μας. Μη σας ξεγελά το τον τυραννούν από παιδί. Η ατμόσφαιρα, παράξενους και μουντό χρώμα του εξωφύλ­ ενδιαφέροντες τύπους, δοκιεμφάνιση μιας παράξενης μιακό λόγο, μορφικές και δομι­ λου, το μυθιστόρημα έχει πο­ κές αναζητήσεις). Στο συγκε­ λύ χρώμα. Γ.Γ. κριμένο βιβλίο η συγγραφέας 2 .000 .

Α

Η

γυναίκας θα σημαδέψει το ξε­ κίνημα της ερωτικής του ζωής πριν χαθεί. Θα ακολουθήσει η προσωπική περιπέτεια στα λι­ μάνια του κόσμου έως ότου ο ήρωας ξανασυναντηθεί με αυτή τη γυναίκα, για να αποτελέσει στόχο ζωής η ανακά­

προσθέτει πολύ χιούμορ και έντονη πρόκληση στον ανα­ γνώστη για παιχνίδι. Μέσα από ένα ανθοπωλείο μία γυναίκα, μέλος τρομοκρα­ τικής ομάδας, παρακολουθεί το απέναντι κτίριο. Στόχος η ανατίναξή του. Οι κάτοικοι του κτιρίου συνεχίζουν τη ζωή τους αμέριμνοι. Η ηλικιωμένη του ρετιρέ παραμένει ερω­ τευμένη με ένα πούλμαν, το «ζευγάρι» των ανδρών βιώνει τη φοβία του τέλους, ο αστυνομικός συνεχίζει τον θε­ ωρητικό διάλογο με τα προ­ βλήματα εξουσίας, η τετραμε­ λής οικογένεια αναπαράγει τους τυπικούς ρυθμούς της. Ώσπου, κάποια στιγμή, οι υπο­ ψίες μιας δωδεκάχρονης ε­ γκλωβίζουν τον αναγνώστη σε

Εφήμερη ζωή ΜΑΡΙΑ ΛΑΜΠΑΔΑΡΙΔ0Υ-Π0Θ0Υ. Μ ε τη λάμπα θυέλλης. Αθή­ να, Καλέντης, 1993. Σελ. 264. Δρχ. 2.000. Μαρία Λαμπαδαρίδου-Πόθου ποιήτρια, θεατρική συγγραφέας και μυθιστοριογράφος, με το νέο της μυθι­ στόρημα βυθίζεται στον κόσμο του μυστηρίου για να ανιχνεύσει τί κρύβουν τα σημάδια που γίνονται προάγγελοι των ονεί­ ρων μας. Τα υπερφυσικά φαι­ νόμενα, η εμπειρία του θανά­ του, ο έρωτας, το πάθος, η αναζήτηση της άλλης όψης της αλήθειας, συνυφασμένης

Η

με τον άγνωστο εαυτό μας, εί­ ναι οι προσφιλείς προβληματι­ σμοί της συγγραφέως που απηχούν την προσωπική της διαίσθηση για τον κόσμο, τη δική της βίωση του μυστηρίου. Η.Π.

Ένα γοητευτικό ασανσέρ ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΜΗΛΙΩΝΗΣ. «Χει­ ριστής Ανελκυστήρος». Αθή­ να, Κέδρος, 1993, Σελ. 182. Δρχ. 1.800.

γονότα. Φολκλόρ και ηθογρα­ φία έχουν εξαφανιστεί, η γρα­ φή στέρεα στ’ αχνάρια του Δ. Χατζή. Ο συγγραφέας πρωτα­ γωνιστεί, γι’ αυτό και τα διηγή­ ματα διαβάζονται και σαν σχό­ λιο πάνω σε μια λογοτεχνία των «δύσκολων καιρών». Γ.Μ.

Σύμφωνα με τους κανόνες χου παιχνιδιού

ελληνική πεζογραφία 33

του χρησιμοποιώντας και το περιεχόμενο και τη δομή του βιβλίου του. Αυτό το διαπιστώ­ νει κανείς όταν σε κάποιο κε­ φάλαιο του βιβλίου ανατρέπει τα μέχρι τότε δεδομένα βάζο­ ντας τον ήρωά του να σκέφτε­ ται και να διατυπώνει επι­ θυμίες με αφορμή έναν κλό­ ουν. Με ιδιαίτερη προσοχή είναι κτισμένοι οι χώροι όπου δια­ δραματίζονται τα επεισόδια και με μαεστρία πλασμένοι οι πολλοί τύποι που πλουτίζουν και με χιούμορ τον, ήδη, γεμά­ το ένταση λόγο του Μοίρα. Γ.Γ.

0

ΜΙΧΑΛΗΣ ΜΟΙΡΑΣ. «Παίχτης στο χρόνο». Αθήνα, Απόπειρα, 1993. Σελ. 256. Δρχ. 1600.

ση να αποτυπώσει λογοτεχνι­ κά το αποτέλεσμα. Η αναδρο­ μή στο παρελθόν στιγματίζει το ζοφερό σήμερα, αλλά ο συγγραφέας κλείνει λογαρια­ σμούς με τα αισθήματα και τη ζωή, όχι με το χρόνο και τα γε­

νας Έλληνας μετανάστης στη σύγχρονη Αμερική πα­ ρασυρμένος από τη ζωή της χώρας αυτής προσπαθεί να επιβιώσει δουλεύοντας, πίνο­ ντας και κάνοντας έρωτα. Ο ηρωάς μας βρίσκεται μέσα σ’ ένα παιχνίδι στο οποίο συμμε­ τέχει όχι γιατί επιθυμεί να αναδειχτεί καλός παίχτης ούτε πά­ λι γιατί χαίρεται τους κανόνες του, αλλά απλά γιατί κάποιοι τον έριξαν σ’ αυτό και τώρα παρακολουθούν τις αναμενό­ μενες αντιδράσεις τού αλλο­ τριωμένου ατόμου. Ο συγγρα­ Σαφήνεια φέας εμφανίζει τον «παίχτη» του να περιπλανάται ακατάκαι αφηγηματική παυστα στις αμερικανικές πό­ ικανότητα λεις και συναντά συντρόφους στις περιπλανήσεις του μόνο όταν και όσο ακολουθεί την ΣΤΕΡΓΙΟΣ ΜΠΟΛΕΤΣΗΣ. «Τρεις ίδια μ’ εκείνους διαδρομή. Μια ιστορίες» Αθήνα, Γαβριηλίδυο απόπειρες να ξεφύγει από δης, 1993, Σελ. 32. Δρχ.

1 . 000 . τα πλαίσια αυτού του παιχνι­ διού και της ανεξέλεγκτης τα τρία πρωτότυπα διηγή­ συμπεριφοράς του καταλή­ ματα αυτής της συλλογής γουν σε αποτυχία. Ο Μοίρας μάς παρουσιάζονται ανά­ θέλοντας να προκαλέσει όσες μπορεί περισσότερες συγκινή­ γλυφα όψεις της βυζαντινής σεις στον αναγνώστη τον με­ κοινωνίας, αλλά και η μετα­ ταφέρει στο κλίμα του ήρωά φυσική - αλληγορική εξιστόρη-

συγγραφέας συνεχίζει τη γόνιμη πορεία του στο δύ­ σκολο είδος του διηγήματος. Καταγραφές του καθημερι­ νού, που καταδύονται στο χθες, για να γνωρίσουν το σή­ μερα. Βιωματικός συγγραφέ­ ας ο X. Μ. χρησιμοποιεί το ιστορικό παρελθόν και το γνώ­ ριμό του περιβάλλον της Ηπεί­ ρου για να επεξεργαστεί η μνήμη το υλικό και η συνείδη­

Ε

Σ

34 ελληνική πεζογραφία ση της πάλης του Διγενή με τον χάροντα. Κύρια χαρακτη­ ριστικά του συγγραφέα είναι η σαφήνεια, η αφηγηματική ικα­ νότητα και η δύναμη της ανά­ πλασης του κλίματος και της ατμόσφαιρας της εποχής. Ο Στέργιος Μπολέτσης χειρίζε­ ται επιδέξια τον λόγο, έχει τις απαιτούμενες γνώσεις και κυ­ ρίως διαθέτει φαντασία, στοι­ χεία απαραίτητα για τέτοιου είδους προσπάθεια. Γι’ αυτό το βιβλίο διαβάζεται ευχάρι­ στα και ορισμένως προβλημα­ τίζει. Γ.Π.

ρίς να τα ψευτίζει. Γνήσιες ελ­ ληνικές on the road ιστορίες, πρωτότυπη θεματική, αποτε­ λεσματικός λόγος: περιμέ­ νουμε με ανυπομονησία τη συνέχεια μιας ήδη κατακτημένης ωριμότητας. ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΥΡ1ΒΗΛΗΣ

Η ΖΩΗ ΕΝ ΤΑΦΩ

On th e road ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΠΡΑΜΟΣ. «Βρεγμέ­ νο ρούχο». Αθήνα, Καστανιώτης, 1993. Σελ. 100.

Τ.Δ.

αναγνώστες. Η παρούσα δεύ­ τερη έκδοση του 1930 αφενός παρουσιάζεται - όπως άλλω­ στε και η πρώτη - με τη μορφή και το σχήμα που πρωτοκυκλοφόρησε, αφετέρου συ­ μπληρώνεται μ’ ένα επίμετρο της Νίκης Λυκούργου που αξί­ ζει ιδιαίτερης προσοχής. Επί­ μετρο, που θαρρείς πως είναι ένα χρονικό της πορείας του βιβλίου από την πρώτη στη δεύτερη έκδοση, τεκμηριωμέ­ νο με πλήθος πληροφοριών και δοσμένο τόσο λεπτομερει­ ακά ώστε να πιστεύει κανείς πως πρόκειται για προσωπική της υπόθεση. Η έκδοση συμπληρώνεται από το ευρε­ τήριο των προσώπων του έρ­ γου και από ένα συγκριτικό πί­ νακα των περιεχομένων τού «Η ζωή εν τάφω». Χ.Π.

Εκδοτική προσφορά πρώτη λογοτεχνική απόπει­ ρα του Γ. Μπράμου αποτελείται από ιστορίες του δρό­ μου, ιστορίες της εθνικής οδού, του τυχαίου και του πα­ ράδοξου. Ζόρικοι έρωτες, υπαρξιακοί λαβύρινθοι, λέξεις γυμνές- οι ιστορίες του Γ. Μπράμου είναι άμεσες, σφι­ χτές, σκληρές- η γραμμή του αποδίδει την ένταση, το πά­ θος, το φόβο και τον πόνο χω­

Η

31 Διηγήματα ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΥΡΙΒΗΛΗΣ: «Η ζωή εντάφω ». Η Β'έκδοση (1930). Επίμετρο της Νίκης Λυκούρ­ γου. Αθήνα, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 1993. Σελ. 647. Δρχ. 4.500.

ΜΑΚΗΣ ΠΑΝΩΡΙΟΣ. «Το Ελληνι­ κό Φανταστικό Διήγημα». Τό­ μος Β'. Αθήνα, Αίολος, 1993, Σελ. 240. Δρχ. 3.500.

τον Δεύτερο Τόμο υπερι­ σχύουν αριθμητικά οι νεό­ ργο που θυμίζει «τις ασύ­ τεροι συγγραφείς. Αυτό είναι γκριτες εικόνες της Αποκά­ λυψης και μερικές υπερφυσι­ φυσικό και έχει την εξήγησή κές συλλήψεις που ανταμώ­ του. Η νέα γενιά γράφει συνει­ νεις στην παλιά ασιατική τέ­ δητά πλέον φανταστική λογο­ χνη». Με αυτά τα λόγια χαρα­ τεχνία ή χρησιμοποιεί τα σύμ­ βολά της για να σχεδιάσει τη κτήρισε την πρώτη έκδοση της σύγχρονη πραγματικότητα «Ζωής εν τάφω», το 1924 στη Μυτιλήνη, ο Ηλίας Βενέζης. Το -χωρίς να αρκείται στα ρεαλι­ στικά δεδομένα της. Η μό­ αριστουργηματικό αυτό έργο του Στρατή Μυριβήλη γνώρισε λυνση του περιβάλλοντος, η ραδιενέργεια, η αλλοίωση της ως το 1955 επτά γραφές και ισάριθμες εκδόσεις. Η πρωτο­ φυσικής οικολογίας, η δολο­ βουλία των εκδόσεων του βι­ φονική επέμβαση πάνω στη βλιοπωλείου της «Εστίας» να φύση, οι νέες θανατηφόρες ασθένειες, η εφιαλτική εξέλιξη ανατυπώσει τις δύο πρώτες εκδόσεις του έργου, του 1924 της πολεμικής μηχανής, η και του 1930, αποτελεί πραγ­ συρρίκνωση του ανθρωπι­ σμού, είναι μερικά απ’ αυτά τα ματική προσφορά προς τους

Ε

Σ

-

«δεδομένα» που πριν από λί­ γες δεκαετίες υπήρχαν μόνο στην «άρρωστη μένη» φαντα­ σία μερικών συγγραφέων που έγραφαν «παραλογοτεχνία»... Σκέψεις του Μ. Πανώριου από το προλογικό σημείωμα του Β' τόμου του ανθολογίου με φα­ νταστικά διηγήματα. Ο τόμος περιέχει 31 διηγήματα ισάριθ­ μων σύγχρονων συγγραφέων, τα οποία συγκεντρώθηκαν από τον συγγραφέα-ερευνητή από περιοδικά, εφημερίδες, ανθο­ λογίες, συλλογές διηγημάτων. Θ. Π.

κνύεται στο στήσιμο των καθη­ μερινών σκηνών, στη ζωντάνια των διαλόγων της -σ ε μια γλώσσα χυμώδη και παλλόμενη- αλλά και στη συστοιχία με την οποία προσεγγίζει θέματακλειδιά της κοινωνίας της επο­ χής όπως η συμβατικότητα, η υποκρισία, το συμφέρον και η ιδιοτέλεια στις ανθρώπινες σχέσεις. Θέματα απαγορευμέ­ να, τρόπον τινά, για πολλούς άλλους σύγχρονούς της συγγραφείς. Η Αλ. Παπαδοπούλου διαθέτει ρομαντισμό αλλά και χιούμορ, φεμινιστική συνείδηση, αίσθη­ ση της γλώσσας. Μια έκδοση με ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Τ.Δ.

Μια φεμινίστρια πεζογράφος του 1900 ΑΛΕΞ. ΠΑΠΑΔ0Π0ΥΛ0Υ. «Κόρη ευπειθής και άλλα διηγήμα­ τα ». Αθήνα, Νεφέλη, 1993. Σελ. 238.

Ρεαλιστική γραφή και σύμβολα

ΣΠΥΡΟΣ ΠΛΑΣΚΟΒΙΤΗΣ. «Το Αλεξ. Παπαδοπούλου, Πο- πουκάμισο του καθηγητή». Αθήνα, Κέδρος, 1993. Σελ. λίτισσα αστή, δασκάλα, διανοούμενη, φεμινίστρια, 190. Δρχ. 1800. συγγραφέας -τίτλοι τιμής για Υ τη συλλογή αυτή των δέκα τις αρχές του αιώνα-, έζησε θυελλωδώς τη σύντομη ζωή L μικρών διηγημάτων και της. Άφησε πίσω της ένα έργο ενός πιο εκτεταμένου - του αξιόλογο, αποτελούμενο από ομώνυμου - του Πλασκοβίτη, συναντάμε πάλι τη γνώριμη σύντομα αφηγήματα. ρεαλιστική γραφή του συγ­ Το ταλέντο της πρώιμης Ελληνίδας πεζογράφου αναδει­ γραφέα και τη λειτουργία

Η

ελληνική πεζογραφία 35

συμβόλων, άλλοτε ευδιάκρι­ των και άλλοτε δυσδιάκριτων. Ο Πλασκοβίτης παρακολουθεί με επιτυχία κάποια περιστατι­ κά της ζωής των ηρώων του οριοθετώντας με ακρίβεια τον τόπο και τον χρόνο δράσης. Το ύφος του συγγραφέα είναι αναγνωρίσιμο σε όλα τα διη­ γήματα, αλλά η αφηγηματική τεχνική αλλάζει από διήγημα σε διήγημα. Οι ήρωές του, χω­ ρίς να είναι περιθωριακοί, είναι μοναχικοί. Ανεξάρτητα απο την ηλικία τους αντιμετωπί­ ζουν όλοι το πρόβλημα της έλ­ λειψης ουσιαστικής επικοινω­ νίας. Στο «πουκάμισο», ο αφη­ γητής μας συστήνεται στη μέ­ ση του διηγήματος και μας υποδεικνύει ότι αυτά που γρά­ φει μπορεί και να μη συνέβησαν, αλλά να είναι αποκυήμα­ τα της φαντασίας ενός συντα­ ξιούχου image-maker (του ί­ διου) που τώρα που έχει απο­ συρθεί από το επάγγελμα, αρέσκεται να πλάθει με το μυαλό του ιστορίες για τη συνέχεια της πορείας των πρώην πελατών του, αφήνο­ ντας τον αναγνώστη φαινομε­ νικά ελεύθερο να ασπασθεί ή να απορρίψει την εξέλιξη της ιστορίας. Λ.Ε.

36

ελληνική πεζογραφία

-

Παράδειγμα προς αποφυγή ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΡΟΪΔΗΣ. «Η πά­ πισσα Ιωάννα». Μεταφορά στην καθομιλουμένη: Αντώνης Σιμιτζής. Αθήνα, Νέα Σύ­ νορα - A. Α. Λιβάνης, 1993. Σελ. 516. Δρχ. 2.500.

Σ

τον συγκεχυμένο και αμή­ χανο επίλογό του (όπου

υφέρπει ένας λαϊκισμός γλωσ­ σικός και πολιτικός) ο εμπνευστής του εγχειρήματος μάς πληροφορεί ότι κυρίαρχη μέ­ ριμνά του υπήρξε να φτάσει το έργο του Ροΐδη στο πλατύ κοι­ νό. Δηλαδή σε ποιους; Στη μαθητιώσα νεολαία που δυσανα­ σχετεί με τη λόγια παράδοσή μας; Ή στους κατεξοχήν «άβιβλους» που φορτώνουν μονό­ τονα την ανύπαρκτη σχέση τους με το βιβλίο στην υψηλή - δήθεν - τιμή του; Στο σημείο αυτό φυσικά κά­ ποιος μπορεί να αναρρωτηθεί - καθ’ όλα νόμιμα - γιατί να μη γίνει μια ανάλογη «μεταφορά» στην καθομιλουμένη και με τους άλλους «καθαρευουσιά­ νους» συγγραφείς μας, όπως τον Κάλβο, τον Παπαδιαμάντη ή τον Καβάφη;

Υπάρχει ωστόσο και μια άλ­ λη αντίληψη, λιγότερο προφα­ νής, αλλά βαθύτατα οπισθοδρομική, που διαπερνά την ιδεολογική πρακτική του Σιμι­ τζή. Μας λέει κατ’ ουσίαν ο επιμελητής του τόμου ότι οι πάντες πρέπει να γνωρίσουν τα νοήματα και τις ιδέες του Ροΐδη. Και η περιβόητη άρρη­ κτη ενότητα νοήματος, αφηγη­ ματικών τρόπων και γλωσσι­ κού ύφους; Ωστόσο ο μεταφραστής και επιμελητής αυτού του κο­ ρυφαίου έργου της νεοελληνι­ κής υποπίπτει και σε σοβαρά παραπτώματα φιλολογικής ερ­ γασίας: τόσο ουσιαστικά, όσο και δεοντολογικά. Έτσι ο Σιμι­ τζής θεωρεί αυτονόητο να «ε­ λαφρώσει» το κείμενο κατά τούτα: το προλογικό κείμενο «Τοις εντευξομένοις», την ει­ σαγωγή του ίδιου του Ροΐδη και τρίτον, τις σημειώσεις του συγγραφέα. Αντ’ αυτών παρα­ θέτει στο τέλος του τόμου δι­ κές του ελλιπείς και πρόχειρες σημειώσεις (ουσιαστικά συρραφές από εγκυκλοπαίδειες). Μ.Φ.

Έλληνες στο εξωτερικά ΔΗΜΗΤΡΑ ΣΙΔΕΡΗ. «Πατρίδες». Αθήνα, Δελφίνι, 1993. Σελ.

336. Δρχ. 2.500.

ποιων Ελλήνων με κορυφαίους την Άννα και τον Αλέξη που ζουν και δουλεύουν στην Ολλανδία. Εκεί κατέφυγαν με­ τά από μια σειρά πολιτικών διώξεων και οικονομικών στε­ ρήσεων στη δεκαετία του ’50. Στην Ολλανδία όμως ζουν μια ζωή με άλλου είδους προβλή­ ματα και βιώνουν κάτω από άλλες οπτικές τα τεκταινόμενα στην πατρίδα. Ο νόστος και η απόσταση εξιδανικεύουν πρό­ σωπα και πράγματα, τα οποία ανακαλούν συχνά για να δια­ τηρήσουν την ταυτότητά τους. Με βαθύ προβληματισμό, με γνώση ιστορική και κοινωνική και κυρίως με την εμπειρία που αποκτά ένας Έλληνας του εξωτερικού (σε μια χώρα μάλι­ στα όπου το ελληνικό στοιχείο δεν κυριαρχεί αλλά είναι υπο­ ταγμένο), η Σιδέρη παραδίδει στο κοινό το χρονικό ενός αλ­ λοδαπού γεμάτο συγκίνηση και σοφία. Γ.Γ.

αράξενο στη μορφή του το βιβλίο «Πατρίδες» της Δή­ μητρας Σιδέρη θυμίζει ημερο­ λόγιο, περιλαμβάνει ιστορικά Πάντων επίλογος ντοκουμέντα και διαβάζεται σαν πεζογράφημα. Όμως η η μοναξιά φλόγα και η αλήθεια με τις οποίες είναι γραμμένο το κά­ ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΣΦΥΡΙΔΗΣ. «Τίμημα νουν συναρπαστικό ανάγνω­ χωρίς αντίκρυσμα» Αθήνα, σμα ιδιαίτερα σε όσους έχουν Κασιανιώτης, 1993. Σελ. 190. ζήσει για πολλά χρόνια εργα­ ζόμενοι στο εξωτερικό. Εδώ η ο Τίμημα χωρίς αντίκρυσμα Σιδέρη περιγράφει τη ζωή κά­ πραγματοποιεί αισίως τη

Π

Τ

ελληνική πεζογραφία 37

δεύτερη έκδοσή του, συγκε­ ντρώνοντας παλαιότερα διη­ γήματα -Αφίσα, Το τίμημα χω­ ρίς αντίκρυσμα- , χρονολογικά αναδιαρθρωμένα υπέρ μιας -μυθιστορηματικής σχεδόνθεματικής ενότητας. Άξονας των διηγημάτων ο έρωτας, οι προσδοκίες κι οι διαψεύσεις, οι συμπτώσεις και οι παρεξη­ γήσεις του. Η τραγική αλλο­ τρίωση των ανθρώπινων σχέ­ σεων, η αποξένωση του αν­ θρώπου από τον ίδιο του τον εαυτό περιγράφονται με χιού­ μορ και διεισδυτικότητα. Πά­ ντων επίλογος: η μοναξιά -μια μοναξιά ακόμα και μαζί με τον άλλον. Τ.Δ.

Παρακμή και Μεσοπόλεμος ΑΓΓΕΛΟΣ ΤΕΡΖΑΚΗΣ. «Οι Επαναστατημένοι». Αθήνα, Εστία, 1993. Σελ. 120. Δρχ. 1.400.

του μεσοπολέμου δεσπόζει και στα επτά και στην ουσία δεν είναι παρά η προετοιμασία για το πρώτο μυθιστόρημα του συγγραφέα στους Δεσμώτες. Οι ήρωες είναι παρμένοι από το κοινωνικό περιθώριο, με την ευρύτερη έννοια των μοναχι­ κών ατόμων, που δεν εντάσσο­ νται στα κοινωνικά status. Πα­ λεύουν μόνοι τους με τον έρω­ τα και το θάνατο και το κέντρο βάρους δίνεται στη «συγκεκρι­ μένη ψυχολογική μεταβατικότητα της ζωής των ηρώων». Περιρρέουσα ατμόσφαιρα καταθλιπτική, καταστάσεις ζοφε­ ρές, αλλά και διηγήματα στέ­ ρεα, ικανά να σε απορροφή­ σουν και σήμερα. Γ.Μ.

γνωστοί - πεζογράφοι καταθέ­ τουν φόρο τιμής στην Αντίστα­ ση και υπογραμμίζουν τη σχέ­ ση που ο καλλιτέχνης οφείλει να έχει με την ιστορία. Μέσα από κείμενα σίγουρα άνισα προβάλλουν ανάγλυφα η κα­ θημερινότητα και ο ηρωισμός, η ζωή στο βουνό και στην πό­ λη, τα έργα και τα λόγια ενός λαού που αγωνίζεται ψυχή τε και σώματι ενάντια στον κατακτητή και τους συνεργάτες του. Στιγμές της ιστορίας μας που πρέπει πάση θυσία να μεί­ νουν ζωντανές και η λογοτε­ χνία είναι η κατεξοχήν αρμό­ δια επί του θέματος. Τ.Δ.

Πώς να πιάσεχε την καλή ΣΑΚΗΣ Τ0ΤΛΗΣ: «Ο σμός, Έδεσσα Αφήγημα. Αθήνα, 1993. Σελ. 162. Δρχ.

Συνδυασμός αφηγείται την περιπέτεια δύο φίλων και συνεταίρων από την Έδεσσα όπου μένουν - έως τη Ζυρίχη. Οι δυό τους συλλαμβάνουν το σχέδιο που θα ήθελαν να πραγματοποιήσουν τουλάχι-

0

Φόρος τιμής στην Αντίσταση «Το διήγημα της Αντίστασης». Ανθολογία. Τόμος Β'. Επιμέ­ λεια: Τ. Αδάμος - Γ. Ζωΐδης. Αθήνα, Σύγχρονη Εποχή, 1992. Σελ. 384. Δρχ. 2.500.

εριέχονται επτά, αδημοσί­ ευτα διηγήματα του Α. Τερζάκη, γραμμένα στο διάστημα Β' τόμος της ανθολογίας μεταξύ 1925-1935. Το τομίδιο αντιστασιακών διηγημάτων αυτό δεν έχει μόνο φιλολογική ακολουθεί τα χνάρια του πρώ­ αξία. Τα διηγήματα έχουν τη δίκιά τους δύναμη. Το κλίμα του. 50 γνωστοί - και λιγότερο

Π

Ο

Συνδυα­ Ζυρίχη». Κέδρος, 1.800.

38 ελληνική πεζογραφία

-

στον οι μισοί Έλληνες: Να πιάσουν γρήγορα την καλή. Μια κομπίνα που έχουν σκεφτεί με διαδοχικές αλλαγές συναλ­ λάγματος θα τους αναγκάσει να κάνουν ένα επίπονο ταξίδι διαμέσου μιας Γιουγκοσλαβίας, που καταρρέει, για να φτάσουν στη Ζυρίχη, όπου και η τελική κατάληξη του σχεδί­ ου. Εδώ η ουτοπία θα αποδει­ χτεί φάρσα και οι προγραμμα­ τικές απόψεις ανεφάρμοστες. Ο Έλληνας θα κατακτήσει την ευτυχία του στην αλήθεια της απλής ζωής, δικαιωμένος στα κέρδη των μαχών και όχι του πολέμου.

στης; Την πιο ακραία: της απο­ δοχής ή της αποδοκιμασίας. Αυτά τα έντεκα διηγήματα έρωτα και πάθους, που τα ονομάζει όνειρα ο συγγραφέ­ ας εικαστικός, είναι το χρώμα που έγινε λόγος και ο λόγος που επιστρέφει και ξαναγίνε­ ται χρώμα. Ο Γκίκας θέλει να ζήσει στα γαλλικά το φάντα­ σμα της ελληνικής γλώσσας. Είναι σκιές αναγνώστη κι όμως, προς τη ζωή πηγαίνουν. Β.Κ.

τικούς ανθρώπους, έχει βιώσει τόσες ετερόκλητες εμπειρίες, έχει ασκήσει τόσους αντιφατι­ κούς ρόλους, όσους δεν μπο­ ρεί ή δεν προφταίνει να ζήσει ένας «φυσιολογικός» ενήλι­ κος. Αυτό το αφύσικα ενήλικο «Σοφό παιδί» που βλέπει πέ­ ραν του θεατού και οσμίζεται με ακρίβεια λαγωνικού μελλο­ ντικούς θύτες και θύματα, κι­ νείται εξίσου άνετα από το χω­ ριό Πάπιγκο στο Κολλέγιο Αθηνών, κι από την Ύδρα στο Λονδίνο. Χωρίς συνέπεια, Πρωχοεμφανιζόμενος συνέχεια, χωρίς ειρμό και μέ­ τρο οι επιλογές του. «Άλλοτε συγγραφέας αισθανόμουν βρέφος κι άλλο­ τε αποκαμωμένο γερόντιο». Ο Χωμενίδης έστησε έναν X. Α. ΧΩΜΕΝΙΔΗΣ. «ΤΌ σοφό ολόκληρο κόσμο γύρω από παιδί». Αθήνα, Εστία, 1993. τον ήρωά του που τον κινεί με Σεη. 312. Δρχ. 3.000. δεξιοτεχνία έστω κι αν σε πολ­ λά σημεία χάνει τον έλεγχό ο πρώτο μυθιστόρημα του X. Α. Χωμενίδη, γραμμένο του. σε πρώτο πρόσωπο, αφηγείται Αν ο συγγραφέας δεν φλυα­ ρούσε ακατάσχετα -σ ε πολλά την ιστορία ενός χαρισματικού σημεία-, το «Σοφό παιδί» θα παιδιού, σχεδόν σοφού, το ήταν βιβλίο έκπληξη για πρωοποίο ως την ενηλικίωσή του έχει γνωρίσει τόσους διαφορε­ τοεμφανιζόμενο συγγραφέα. Η.Π.

Τ

ΤΑ Ο Ν ΕΙ Ρ Α Τα όνειρα ενός ζωγράφου ΝΙΚΟΣ ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ-ΓΚΙΚΑΣ. «Όνειρα». Μετ: Ντάρα Ηάιοπούλου-Ρογκάν. Αθήνα, Γνώ­ ση, 1993. ΣεΠ. 93. Δρχ. 800.

@ Q D W T F ( o) [ } M ( ° ] ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ Ν. Μ. Υπερβορέα. Οι αρνητές της Ουτοπίας Αθήνα, Α ίο λ ο ς , 1993. Σελ. 324. Δρχ. 3000. Για τη μυθική Υπερβορέα των αρχαίων Ελλήνων.

ΓΙΑΜΜΑΣ ΑΣΗΜΑΚΗΣ. Οι διπλανοί μας άνθρωποι. Αθήνα, Φι λ ιπ π ό­ τη ς , 1993. Σελ. 196. Ιστορίες δραματικές και ευτράπελες.

ΚΑΡΑΚΑΤΣΑΝΗ ΡΟΥΛΑ. Φεγγαριαστήκανε στα Ταμπάχανα. Αθήνα, Ν. Σ ύ ν ο ρ α , 1993. Σελ. 144. Δρχ. 1500. ταν έχεις μπροστά σου το Οδοιπορικό ζωής, προσωπικής, ελληνικής, στα προσφυγικά της Πάτρας. βιβλίο ενός ζωγράφου που δεν μιλάει όμως για τα μυστικά της δουλειάς του, αλλά δοκι­ ΚΑΡΑΜΟΛΕΓΚΟΥ ΣΤΕΛΛΑ-ΙΑΚΩΒΟΣ. Το δώρο του ιερού πόνου. Αθήνα, μάζεται στην «εξορία» της λο­ Ψ υχογ ιός, 1993. Σελ. 275. Δρχ. 2200. γοτεχνίας, τι υποδοχή του επι­ Για το ρατσισμό στην ελληνική κοινωνία σχετικά με τη μάστιγα της επο­ φυλάσσει άραγε ο αναγνώ­ χής, το AIDS.

Ο

--------------------

ελληνική πεζογραφία

39

ΚΑΡΡΑΣ ΣΤΑΘΗΣ. Ο νεκρός Καβαλάρης. Αθήνα, Φιλ ιπ π ό τη ς , 1993. Σελ. 290.

ΣΚΑΡΙΜΠΑΣ ΓΙΑΝΝΗΣ. Το θείο τραγί. Αθήνα, Ν ε φ έ ­ λ η , 1993. Σελ. 146.

Αληθινά περιστατικά και πραγματικές καταστάσεις για τον εμφύλιο.

Το σημείο εκκίνησης της νεοτερικής γραφής του Γ. Σκαρίμπα.

ΚΙΤΖΙΡΗΣ ΑΛΕΚΟΣ. Η ανατολική εποχή. Θεα/κη, Π α ­ ρ α τη ρ η τ ή ς , 1993. Σελ. 198.

ΣΜΥΡΝΙΑΔΟΥ ΔΕΣΠΟΙΝΑ. Χρυσόσκονη στα δάκτυλα. Αθήνα, Δ ε λ φ ίν ι, 1993. Σελ. 63. Δρχ. 1000.

Ζωντανή καταγραφή της ζωής της σύγχρονης Πόλης ... και όχι μόνο.

ΚΟΡΙΝΗΣ ΤΖΙΜΜΥΣ. 0 θάνατος δεν απογειώθηκε. Αθήνα, Ν. Σ ύ ν ο ρ α , 1993. Σελ. 222. Δρχ. 800. Αστυνομικό μυθιστόρημα.

ΚΟΡΤΗ-ΚΟΝΤΗ ΣΤΕΦΗ. Πατρών τριάντα τέσσερα. Θεσ/νίκη, Π α ρ α τ η ρ η τή ς , 1993. Σελ. 84.

Για τον απεγνωσμένο έρωτα και τον θάνατο.

ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ ΣΤΕΛΙΟΣ. Περιπλάνηση ανάμεσα στα σκουπίδια. Αθήνα, Ό μ β ρ ο ς, 1993. Σελ. 80. Δρχ.

1000. Ιστορίες που θα μπορούσαν να ήταν αληθινές.

ΣΦΑΚΙΑΝΑΚΗ-ΞΕΝΑΚΗ ΣΟΦΙΑ. Η λουλουδένια. Αθήνα, Ό μ β ρ ο ς, 1993. Σελ. 56. Δρχ. 800.

Καταγραφή της ζωής στη Θεσ/κη και στη γύρω πε­ ριοχή κατά τη δεκαετία του πενήντα.

Οταν η μητέρα απουσιάζει.

ΛΑΓΚΕ ΕΡΣΗ. 0 Τενόρος. Αθήνα, Φ ιλ ιπ π ό τη ς , 1993. Σελ. 142.

ΤΟΡΟΣΗ ΕΛΕΝΗ. Το όνειρο του Παγκανίνι. Αθήνα, Ε ξ ά ν τα ς , 1993. Σελ. 134.

άνοδος και η πτώση, οι έρωτες και οι φιλοδοξίες ενός τενόρου.

Η

Μοντέρνα παραμύθια και μύθοι από μια φανταστική αφηγήτρια.

ΜΑΜΑΛΑΚΗ ΖΕΡΜΑΙΝ. Αφιόνι. Αθήνα, Σ ύ γ χρ ο ν η Εποχή, 1993. Σελ. 128. Δρχ. 1200.

ΤΖΟΥΒΕΛΗΣΣΠΥΡΟΣ. Το Ναρκοπέδιο. Αθήνα, Ε κ δ ό ­ σ ε ις τω ν Φ ίλω ν, 1993. Σελ. 136.

Μυθιστόρημα για τα ναρκωτικά.

Δέκα ιστορίες με κυρίαρχο στοιχείο τη σύγχυση που προκαλεί η τεχνική πρόοδος, οδηγώντας τον σύγχρο­ νο άνθρωπο στα όρια της μεταφυσικής και του εξω­ πραγματικού.

ΜΑΝΩΑΑΣ ΤΑΚΗΣ. Οι Κοτοαμπάοηδες. Ιστορίες πριν το '21. Αθήνα,Δ ω δώ νη, 1993. Σελ. 93. Δρχ. 1200. Ιστορίες που αναφέρονται στην εποχή πριν από το 1821.

ΟΜΗΡΟΛΗ ΕΥΑ. Οι αναλφάβητοι του έρωτα. Αθήνα, Ν. Σ ύ ν ο ρ α , 1993. Σελ. 220. Δρχ. 1500.

ΤΖΟΥΦΑΣ ΣΠΥΡΟΣ. Ιπποπόταμοι σε νυχτερινούς χο­ ρούς γονιμότητας. Αθήνα, Α σ τά ρ τη , 1993. Σελ.

196. Δρχ. 1800.

Η

Κωμικοτραγική ιστορία με γλυκόπικρο σοκαριστικό χιούμορ.

ΠΙΕΡΙΔΗΣ Φ.Γ. 0 καλός πολίτης και οι άλλοι. Αθήνα, Ν ε φ έ λ η , 1993. Σελ. 104.

ΧΑΡΙΤΑΚΗ-ΚΑΨΩΜΕΝΟΥ ΑΡΤΕΜΙΣΙΑ. Ο Επαναστάτης. Αθήνα, Α ρ σ ε ν ίδ η ς , 1993. Σελ. 166.

Οκτώ διηγήματα του Κύπριου συγγραφέα.

0 τρίτος τόμος των απάντων της συγγραφέως.

ΡΙΤΣΟΥ ΑΛΕΚΑ. Η παράδοξη ιστορία της Ιοκάοτης. Αθήνα, Ψ υ χο γ ιό ς , 1993. Σελ. 140. Δρχ. 1500.

ΨΑΘΑΣΔΗΜΗΤΡΗΣ. ΜαντάμΣουσού. Αθήνα, Ν. Σ ύ ­ ν ο ρ α , 1993. Σελ. 318. Δρχ. 2200.

Ηεκ βαθέων εξομολόγηση μιας γυναίκας.

Το γνωστό χιουμοριστικό μυθιστόρημα του Δ. Ψαθά.

ΡΟΪΔΗΣ ΕΜΜ. Η Πάπισσα Ιωάννα. Αθήνα, Ν. Σ ύ ν ο ­ ρ α , 1993. Σελ. 516. Δρχ. 2500.

ΨΑΘΑΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ. Κάτω από τους ουρανοξύστες Αθήνα, Ν. Σ ύ ν ο ρ α , 1993. Σελ. 255. Δρχ. 2000.

Το αριστούργημα του Εμμ. Ροΐδη σε μεταφορά στην καθομιλουμένη από τον Α. Σιμιτζή.

Εντυπώσεις από το ταξίδι του Ψαθά στην Αμερική.

ζωή μιας γυναίκας. Η αγάπη, η ελπίδα, ο έρωτας, η φιλία, η ανασφάλεια.

ΕΚΛΟΣΕΙΣ Γ Κ Ο Β Ο Σ Τ Η V IT A

S A C K V IL L E - W E S T

TO ΠΑΘΟΣ ΤΗΣ ΛΑΙΔΗΣ ΣΛΑΙΗΝ Λονδίνο. Δ έκατος

Ε Ν Α Β ΙΒ Λ ΙΟ Γ ΙΑ 2 Δ /Α Κ Ο Τ Γ ε % Ϊ Α Ϊ

ένατος αιώνας.

Μια εΒδομηντάχρονη διαδρομή μέσα από τις αναμνήσεις μιας λαίδης, μιας αριστοκράτισσας που έγινε με το γάμο της αντιβασίλισσα των Ινδιών, αλλά δεν κατάφερε ν ’ αξιοποιήσει το ταλέντο της και να γίνει ζωγράφος. Αφού «για τις γυναίκες της εποχής της ένα μονάχα επάγγελμα υπήρχε, ο γάμος», η δεκαεξάχρονη κοπέλα εγκατέλειψε τ’ όνειρό της για να μην απογοητεύσει τους γονείς της και τον άντρα που την αγάπησε. Έτσι, το πάθος για τη ζωγραφική παρέμεινε όλα τα χρόνια του γάμου της στη σκιά. Έκανε έξι παιδιά, απόκτησε εγγόνια και δισέγγονο, αλλά επαναστάτησε πάρα πολύ αργά. Το πάθος της λαίδης Σλαίην είναι ένα μικρό αριστούργημα με βικτωριανή κορνίζα.

• Μετ. Άννα Τσουρλάκη Ισμήνη Πολίτη

Ζ ω ο δ ό χ ο υ Πη γ ή ς 21, 10 68 1 Αθ ήνα · Τηλ. 3 6 1 5 4 3 3

· Fax 3 6 1 6 6 6

~ Ί

ξένη πεζογραφία 41

IK IE S f f l S g ® E r P E @ B £ \

στη μία και ενιαία διάσταση του χρόνου. Οι προσπάθειες όλων τεί­ νουν στην εξόντωση του κόμητα Δράκουλα και των βρικολά­ κων. Έχουν όμως κι αυτοί δι­ καιώματα, είναι μια μειονότη­ συγγραφέας με αριστοτε­ τα, σεβαστή, και μάλιστα η χνικό τρόπο αναμιγνύει προσπάθεια εξόντωσης άρχι­ υπαρκτά και φανταστικά πρό­ σε πριν πολλά εκατομμύρια σωπα. Με την ίδια διάθεση κα­ χρόνια. Η διαμάχη, ο αγώνας για ταργεί το παρόν, το παρελθόν την επιβίωση φθάνει μέχρι τον και το μέλλον.

21ο αιώνα. Η σύγκρουση θα είναι μοναδική, συγκλονιστική, και θ ’ αλλάξει τη μορφή του κόσμου. Οι πρωταίτιοι θα συνεχίσουν να ζουν κανονικά, σαν να έκαναν ένα ταξίδι στο χρόνο με τα φτερά της φαντασίας. Θ.Π.

Σΰγχρ°ν°ς Δράκουλας

ΜΠΡΑΪΑΝ ΑΛΝΤΙΣ. «Δράκουλας Λ υόμενος». Αθήνα, Αίολος, 1993. Σελ. 254. Δρχ. 2.700.

0

Εξουσία και ανθρωπισμός

είναι ο Αντρέγεφ, που σφιΤροκοπά ανελέητα τον σκληρό, αι­ μοσταγή μονάρχη, φτάνοντας μέχρι του σημείου να προείπει την πτώση του, την ήττα του από το λαό που αντιστέκεται. Στις λίγες σελίδες της «Κουβέ­ ντας», ο Αντρέγεφ θέτει μια σειρά από θεμελιώδη προβλή­ ματα, για τον πόλεμο, το Θεό, την εξουσία και τη δύναμη, και προβάλλει την ανθρωπιστική αντιμετώπισή τους. Τ. Δ.

Επίκεντρο η ερωτική πράξη GUILLAUME APOLLINAIRE. «Τα

Οι δύο πρωταγωνιστές είναι ο Μπραμ Στόουκερ και ο ίδιος ο κόμης Δράκουλας. Ο εμπνευστής, ο δημιουργός και ο πρωτόπλαστος. Ο Στόουκερ, ανθρώπινος, γήινος, καθημερινός, κάπου ανάμεσα στο χθες και το σή­ μερα, πλάθει τον άρχοντα της Νύχτας. Ο κόμης Δράκουλας διατηρεί όλα τα παραδοσιακά χαρακτηριστικά του. Τα υπόλοιπα πρόσωπα κι­ νούνται με άνεση και σιγουριά

ΛΕΟΝΙΝΤ ΑΝΤΡΕΓΕΦ.«Ν υκτερι­ νή κουβέντα». Μετ.: Κοραλία Μακρή. Αθήνα, Gutenberg, 1992. Σελ. 92. Δρχ. 800.

κατορθώ ματα ενός μικρού Δον Ζουάν». Μετ.: Γιώργος Βίλλιος. Αθήνα, Γαβριηλίδης, 1993. Σελ. 128. Δρχ. 1.600.

ια συζήτηση ανάμεσα σ’ έναν αιχμάλωτο κι έναν αυτοκράτορα, μια αντιπαράθε­ ση εξουσίας και ανθρωπισμού. Την ώρα που το σκοτάδι πέ­ φτει και του πλακώνει την ψυχή, ο Κάιζερ ζητά να του στείλουν έναν αιχμάλωτο, μορφωμένο, για να συζητήσει μαζί του. Αυτός ο αιχμάλωτος

ι «Έντεκα χιλιάδες βέρ­ γες», μερικά διηγήματα και ποιήματα και ο Μικρός Δον Ζουάν, αποτελούν το ελευθε­ ρόστομο έργο του Απολλιναίρ. Τα έργα, βεβαίως δεν υπογρά­ φονται, καλύπτονται με απρό­ σωπο εξώφυλλο, αλλά αναφέρονται στη βιβλιογραφία του ποιητή των «Calligrammes».

Ο

42 ξένη πεζογραφία

------

Μαρτυρούν ότι για τον Απολλιναίρ η λογοτεχνία δεν είναι μό­ νο κρυπτογραφικό κείμενο, παιχνίδι με τη μορφή, αλλά και πηγή ηδονής. Ελευθεριάζον ερωτικό μυθι­ στόρημα, με μοναδικό κέντρο βάρους την ερωτική πράξη, «Τα κατορθώματα ενός μικρού Δον Ζουάν» φανερώνουν σπά­ νια τα σημάδια του συγγρα­ φέα τους. Τουλάχιστον σπα­ νιότερα από τις «Ένδεκα χιλιά­ δες βέργες» που κυκλοφόρη­ σαν πέρσι στα ελληνικά από τον ίδιο εκδοτικό οίκο. Φαίνε­ ται πάντως πως ο Μαρκήσιος ντε Σαντ παραμονεύει σε αρ­ κετούς μεγάλους συγγραφείς που συνθέτουν ψηφίδα-ψηφίδα τη λογοτεχνία της λαγνεί­ ας. Α.Μ.

Ένας αποσιωπημένος συγγραφέας ΡΟΜΠΕΡΤ ΒΑΛΖΕΡ: «0 Παρα­ γιός». Μεχ.: Ιάκωβος Κοπερχί. Αθήνα, Ηριδανός, 1993. Σελ.

317. Δρχ. 3.000. Ρόμπερτ Βάλζερ έμεινε στην ιστορία της λογοτε­ χνίας περισσότερο για ευνοϊκά σχόλια του Μούζιλ και για το γεγονός ότι επηρέασε τον Κάφκα στα πρώτα του βή­ ματα, παρά για το ίδιο το έργο του. Κι αυτό είναι κάπου άδικο. Διότι ο ελβετικής καταγωγής συγγραφέας (1878-1956) μέ­ σα από τα τρία διαδοχικά μυθιστορήματά του - «Τα αδέλφια Τάνερ» (1907), «Παραγιός» (1908), «Γιάκομπ φον Γκούντεν» (1900) - κατόρθωσε να κατακτήσει την ιδιοπροσωπία του τόσο σε επίπεδο θεματι­ κής όσο και γραφής. Προερχόμενος από πο­ λυπληθή γερμανόφωνη οικο­

Ο

Τσάριτι ΓΟΥΪΛΙΑΜ ΓΚΟΓΙΕΝ. «Το σπίτι των αναπνοών». Μεχ.; Άρης Σφακιανάκης. Αθήνα, Ζαχαρόπουλος, 1993. Σελ. 175. Δρχ.

1 .000 .

σάριτι, τοπωνύμιο αλλά και ελεημοσύνη. Συνεχείς ανα­ φορές, συνεχείς επικλήσεις, λατρεία και μανία, θρησκεία και πίστη. Τσάριτι, ο άνδρας, τα τοπία της παιδικής ηλικίας, Τσάριτι, η μικρή μας πόλη, Τσάριτι, το ποτάμι, ο μικρόκοσμος. Μνήμες, ενοράσεις, πρόσω­ πα και πράγματα παρουσιάζο­ νται σε αυτό το χειμαρρώδες χρονικό της αργής, γοητευτι­ κής και συχνά επώδυνης συνειδητοποίησης ενός αν­ θρώπου, που ενώ είναι ο εαυτός του, αφορά όλους μας. Θ.Π.

Τ

γένεια και έχοντας διαταραγμένες σχέσεις μαζί τους, τους εγκαταλείπει μετά το θάνατο της μητέρας του και ζει πλάνητα βίο. Μετά από αποτυχημέ­ νες απόπειρες σπουδών, αλλά και ένταξης στους λογοτεχνι­ κούς κύκλους, μπαινοβγαίνει κατά διαστήματα σε ψυχιατρι­ κά ιδρύματα όπου και αφήνει την τελευταία του πνοή. Και τα τρία αυτά μυθιστορή­ ματα, είναι, εν πολλοίς, αυτοβιογραφικά. Ο τριτοπρόσωπος αφηγητής στον «Παραγιό» υποσκάπτει με τακτ τη γαλήνη μιας φαινομενικά άρρηκτης οι­ κογένειας. Καταφεύγοντας στο γκροτέσκο παρωδεί αφε­ νός τις βεβαιότητες του μεσοτα ευρωπαίου των αρχών του αι­ ώνα μας και αφετέρου συνθέ­ τει ένα κλίμα ονειρικό, συνδε­ μένο όμως με απόλυτα ρεαλι­ στικά υλικά. Γράφει για το έργο του Βάλ­ ζερ ο στοχαστής Μπένγιαμιν, το 1929: «Οι ήρωες του Βάλ­ ζερ έχουν την ίδια παιδική αφοπλιστικότητα με τους ήρω­ ες των παραμυθιών, γιατί κι αυτοί αναδύονται από τη νύ­ χτα, από την τρέλα του μύ­ θου... Ο Βάλζερ αρχίζει εκεί που τελειώνουν τα παραμύ­ θια». Μ.Φ.

Ένας συνεχής αγώνας ΝΑΝΤΙΝ ΓΚΟΡΝΤΙΜΕΡ. «Μια ιδιοτροπία της φύσης». Μυθι­ στόρημα. Μεχ.: Γιάννα Μυράτ. Αθήνα, Καστανιώτης, 1993. Σελ. 474. Δρχ. 3.500.

-----ραβευμένη με το Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1991 η συγ­ γραφέας Ναντίν Γκόρντιμερ ζει στη Νότια Αφρική και έχει αναλάβει, μέσω των έργων της, να κάνει γνωστό σ’ όλο τον κόσμο τον αγώνα των Α­ φρικανών κατά του απαρχάιντ. Στο τελευταίο της μυθιστόρη­ μα «Μια ιδιοτροπία της φύ­ σης», ένα όμορφο λευκό κορί­ τσι, η Χιλέλα, κάνει σκοπό της ζωής του να επιστρέφει ολό­ κληρη την αφρικανική ήπειρο στην κυριαρχία των Αφρικα­ νών. Η Γκόρντιμερ μάς ταξι­ δεύει όχι σε ήσυχα γαλήνια νε­ ρά αλλά στην τρικυμιώδη πραγματικότητα που θέλει τους μαύρους κατώτερη φυλή, αντικείμενα προς χρήσιν των λευκών και, ταυτόχρονα, μας υπενθυμίζει ότι η ανοχή και η αδιαφορία αποτελούν συνυπευθυνότητα. Χ.Π.

Μ

Καβαμπάτα, ο νομπελίστας

Θερινό ανάγνωσμα Περί ευθανασίας ΓΚΡΑΧΑΜ ΓΚΡΗΝ. «Γο υπουρ­ γείο του φόβου». Μ ει.: Δ. Καρέλλας - Σ. Μακριί. Αθήνα, Γαβριηλίδης/Αρκιος, 1993. Σελ. 336. Δρχ. 2.700.

ξένη πεζογραφία 43

ζει το ερωτικό της πάθος, το διαλαλεί. Γράφει ένα ολιγοσέ­ λιδο ρομάντζο για τον γοη­ τευτικό ξένο που αναστάτωσε τη ζωή της. Μεταγράφει - έτσι ώστε να γατζωθούν από το κείμενό της όλες οι πονεμένες ψυχές - την ιστορία του ερωτι­ κού υποκειμένου που περιμέ­ νει. Προς υπογράμμιση το ότι η κ. Ερνώ είναι καθηγήτρια φιλο­ λογίας: το πάθος δεν γνωρίζει ταξικές διακρίσεις. Γνωρίζει όμως την έννοια της κλίμακας. Δεν χρειάζεται να σημειώ­ σουμε ότι το «Πάθος» είναι ια μελέτη γύρω από την ήδη μπεστ-σέλερ. Προτάσσο­ ευθανασία πλέκεται μαζί, ντας το ερωτικό πάθος, μιλώ­ στον ίδιο καμβά, με ένα «α­ντας με είκοσι λέξεις για την στυνομικό» μυθιστόρημα. Κε­ επιθυμία, γίνεται ιδανικό θερι­ ντρικός ήρωας του Γκρην είναι νό ανάγνωσμα. εδώ ο Αρθουρ Ρόου που δολο­ Α.Μ. φόνησε τη γυναίκα του για να μη τη δει να αργοπεθαίνει. Στα χρόνια του πολέμου ο Ρόου απέχει από τις συμπλοκές, όχι όμως και από τα χτυπήματα της μοίρας: ένα κέικ που κερ­ δίζει στη λοταρία, ένας ανάπη­ ρος, μια έκρηξη βόμβας αλλά­ ζουν τη ροή της αφήγησης. Διάλογος, μικρές προτά­ σεις, χαμηλοί τόνοι αφήγησης. Όπλο του Γκρην είναι η ελικοειδής πλοκή και οι μικρές απο­ φθεγματικές του σκέψεις στην αρχή ή το τέλος των κεφαλαί­ ων. Α.Μ.

ΑΝΝΙ EPNQ. «Πάθος». Μετ.: Χάρης Παηαδόπουλος. Αθήνα, Χατζηνικολή, 1993. Σελ. 74. Δρχ. 1.000.

VASUNARl KAWABATA. «Η χο­ ρεύτρια από το Ιζού». Μει.: Γιώργης Μαθόπουλος. Αθήνα, Γαβριηλίδης/Άριαος, 1993. Σελ. 176. Δρχ. 1.800.

σο πιο χαμηλόφωνα μιλάμε για το πάθος τόσο πιο δυνατά ακούγεται η φωνή. Η Αννί Ερνώ διαφωνεί και φωνά­

Ο

Καβαμπάτα γεννήθηκε ένα χρόνο πριν εκπνεύσει ο

0

44 ξένη πεζογραφία

Η Χορεύτρια από το Ιζού

-

■ 1/ #

rAimAntii&ntifo.

προηγούμενος αιώνας και έφυγε εκούσια από τη ζωή το 1972. Τέσσερα χρόνια πριν, πήρε το βραβείο Νόμπελ για την αναζήτηση της αρμονίας ανάμεσα στον άνθρωπο, στη φύση και στην κενότητα. Το έργο «Η χορεύτρια από το Ιζού» πρωτοδημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Καλλιτεχνικός Αγώνας», το οποίο εξέδιδε ο συγγραφέας μαζί με τον συγγραφέα Ριίτσι για να υπε­ ρασπιστεί τα ιδεώδη του εξ­ πρεσιονισμού, του κυβισμού, αλλά και του ντανταϊσμού στην Ιαπωνία, σύμφωνα με τις αρχές της Νεοαισθησιακής ομάδας. Μυθιστορήματα ενα­ ντίον του εξευρωπαϊσμού, έρ­ γα για τον έρωτα και την απώ­ λεια της αθωότητας συνθέ­ τουν το ιδιότυπο έργο του Καβαμπάτα. Εδώ, οι πέντε νουβέ­ λες του πραγματεύονται το ανέφικτο της ανθρώπινης ευτυχίας. Α.Μ.

Σπουδή ανθρωπιάς ΓΟΥΙΛΑ ΚΕΘΕΡ. «0 γείτονας Ροζίσκι». Μετ.: Μάριαν Γεωργούδπ. Αθήνα, Gutenberg, 1993. Σελ. 104. Δρχ. 800.

Σ

’ ολόκληρο το έργο της Γ. Κέθερ -ή Κάθερ- είναι διά­

χυτη η αγάπη της για τις πα­ ραδοσιακές αξίες της Αμερι­ κής, τη γη, την οικογένεια, τη ζεστασιά που διαβρώνονται από το χρήμα και τα παρεπό­ μενά του. Ύμνος στην παρά­ δοση, στην τιμιότητα, στην ύπαιθρο, ο γείτονας Ροζίσκι: η ζωή του όλη, απ’ τη στιγμή που αρνείται τη μεγαλούπολη για την αγροτική ζωή, είναι μια σπουδή ανθρωπιάς και ευτυ­ χίας, καθημερινής χαράς. Το δούλεμα της γης, τα ζωντανά, ο ζεστός καφές και τα λιγνόκορμα αγόρια, οι νύφες κι η κόρη, η ζωή: όταν ο άνθρωπος ζει και αναπαύεται εν ειρήνη. Έστω κι αν είναι μόνο όνειρο. Τ.Δ.

Η φύση ως ηθικό αντίβαρο του πολέμου ΜΠΕΡΝΑΡ ΚΛΑΒΕΛ. «Η σιγή των όπλων». Μετ.: Μαρία Παγουλάτου. Αθήνα, Σ. I. Ζαχαρόπουλος, 1993. Σελ. 301. Δρχ. 1.400.

της νύχτας», ένα βιβλίο που στην αρχή βρίσκει κλειστές όλες τις πόρτες των εκδοτών. Η «Σιγή των όπλων» είναι ένα χαμηλότονο αντιπολεμικό μυθιστόρημα. Ο ήρωας του Κλαβέλ (Ζακ Φορτιέ) είναι ένας Γάλλος που μετά από πο­ λύχρονη θητεία στον πόλεμο της Αλγερίας επιστρέφει στη γενέτειρά του με αναρρωτική άδεια. Εκεί βρίσκει τους γο­ νείς του πεθαμένους και τα οι­ κογενειακά χτήματα ρημαγμέ­ να. Τελικώς, ο νεαρός Ζακ Φορτιέ αποφασίζει να εγκατα­ σταθεί στο πατρικό σπίτι και να εξοικειώσει τους κατοίκους της περιοχής με τις νέες καλ­ λιεργητικές μεθόδους. Μέσα από την κλασικότροπη αφήγηση ο Κλαβέλ ανάγει τη φύση (η «πλαστική» περι­ γραφή της υπαίθρου μαρτυράει την εικαστική παιδεία του συγγραφέα) σε ηθικό αντί­ βαρο του πολέμου. Μέσα από μία εκστατική θέαση της φύ­ σης ο ήρωας διαμαρτύρεται, χωρίς ρητορεία και μελοδρα­ ματισμό, για τη φρίκη και το παράλογο του πολέμου. Το βιβλίο είναι αφιερωμένο στον γνωστό μαχητικό Γάλλο φιλειρηνιστή Λουί Λεκουέν, ο οποίος πρωτοστάτησε στην προώθηση της νομικής κά­ λυψης των αντιρρησιών συνεί­ δησης. Η μετάφραση της Μα­ ρίας Παγουλάτου είναι πειστι­ κή και ανάγλυφη. Μ.Φ.

Μπερνάρ Κλαβέλ γεννήθη­ κε το 1923 στο Ζυρά και δημοσίευσε το πρώτο του κεί­ μενο το 1955. Τον επόμενο χρόνο κυκλοφορεί το πρώτο του μυθιστόρημα «Εργάτης

Ο

ξένη πεζογραφία 45 Ο μύθος της Ελένης

------

Ενόραση και Μυστήριο

ΛΟΥΤΣΙΑΝΟ ΝΤΕ ΚΡΕΣΕΝΤΣΟ. «Ωραία Ελένη, σ' αγαπώ». Με­ τάφραση: Αντόνιο Σολάρο. Επιμέλεια: Μερόπη Βούλγα­ ρη. Αθήνα, Οδυσσέας, 1993. Σελ. 296. Δρχ. 2.800.

ΡΕΝΕ-ΖΑΝ ΚΛΟ. «7Ό Μ έντι­ ουμ». Μετ.: Σοφία Μπίνη-Σωιπροπούλου. Αθήνα, Ζαχαρόπουλος, 1993. Σελ. 530. Δρχ.

2.500.

δηγούμενος από τις μαθη­ τικές του αναμνήσεις και πτά υπέροχα, μοναδικά, συνεπαρμένος από το μύθο σχεδόν αρχαία χειροποίη­ της Ελένης, ο Ναπολιτάνος τα, περσικά χαλιά. Και ένας ΤΟ ΤΡ Α ΓΟ Υ Δ Ι συγγραφέας Λουτσιάντο ντε Πέρσης, ο Αλή, ο βάσει κληρο­ I Ί Τ > \ Δ Κ Ι Ρ Η .Μ Λ Κρεσέντσο, μέσα από τα μάτια νομιάς ιδιοκτήτης τους. Ο Οι σειρήνες εν δράσει και την ψυχή ενός δεκαεξάαριθμός των χαλιών μειώνεται χρονου παιδιού, μας διηγείται για διάφορους λόγους. Μέσα τον πόλεμο της Τροίας. Στην από τις «προσωπικές» ιστορίες ΜΑΡΙΑ ΚΟΡΤΙ. «Το τραγούδι πορεία της ζωής του και μέσα των χαλιών, τα χρώματα και τα των Σειρήνων». Μετ.: Γ. Κασααπό τις εναγώνιες αναζητή­ σχέδια, ξεδιπλώνεται η ιστορία πίδπς. Αθήνα, Γνώση, 1993. σεις προς ανεύρεση του αγνο­ της ζωής του Αλή. Εφηβικά Σελ. 248. Δρχ. 1.300. χρόνια στην Τεχεράνη, νεανι­ κά χρόνια στο Παρίσι, η γνωρι­ ι Σειρήνες ήταν φτερωτά μία με την Τέχνη, η επιστροφή πλάσματα, που στην πο­ στην Τεχεράνη, η εξαφάνιση. ρεία έγιναν γυναίκες-ψάρια, Χρώματα βαθιά, φωτεινά, σχή­ ήταν συντρόφισσες της Περματα πολύπλοκα, αρχετυπικά, ζωή ταραχώδης, γεμάτη κρα­ σεφόνης και πέρασαν στον διάφανο και ρευστό κόσμο της δασμούς, ενοράσεις, ένσταση. θάλασσας. Με το τραγούδι Σε λόγο πρώτο και πλάγιο, αρώματα και μυστήριο της τους γοητεύουν τους ανθρώ­ Ανατολής, περισσότερο ως πους, ανασύρουν από τη μα­ πρόθεση, ως απόπειρα και λι­ νταλωμένη τους ψυχή τις πιο μύχιές τους επιθυμίες, τη βα­ γότερο ως πραγμάτωση, θύτερη ουσία της ύπαρξής ατμόσφαιρα, αποτέλεσμα. τους, που όμως μπορεί να εί­ Θ.Π. ναι και ολέθρια. Η αυλητρίς, η ούμενου πατέρα του, ο νεα­ αοιδός και η παρέα τους, η ρός ήρωας θα ερωτευθεί την Εκτώ, μία Τρωαδίτισσα, την όμορφη ξανθιά σειρήνα, που η ουρά της είχε πέσει στο πέρα­ οποία θα ταυτίσει με την Ελένη, πρόσωπο σμα των αιώνων, υπάρχουν ωραία συμβολικό, απόλυτα συνυφαλόγω της εξουσίας που ασκούν στους διψασμένους σμένο με την ουσία της θη­ για γνώση ανθρώπους, κάνουν λυκότητας και το κυνήγι της ατέρμονες συζητήσεις για το χίμαιρας. Το μυθιστόρημα αρ­ ρόλο τους και καταλήγουν στο χίζει παράλληλα με την Ιλιάδα «χορό της ασημαντότητας» να και τελειώνει με τον Δούρειο επιστρέφουν στη χθόνια ζωή Ίππο και τη σφαγή που ακο­ τους. Γιατί ο άνθρωπος δεν λούθησε. Έκδοση ενδιαφέ­ ρουσα, έρχεται να προστεθεί πολιορκεί πλέον τη γνώση. σε μία σειρά εκδηλώσεων για Πρωτότυπη έμπνευση, δομή, το μύθο της Ελένης. γραφή: οι σειρήνες εν δράσει. Χ.Π. Τ.Δ.

Ο

Ε

Ο

46

ξένη ττεζογραφια (για το χαμηλό πνευματικό επί­ πεδο της Σικελίας) με τη νο­ σταλγία (για την παρακμή της αριστοκρατικής τάξης). Μ.Φ.

του Καστρακάνι «στους φιλτάτους του Ζανόμπι Μπουοντελμόντι και Λουίτζι Αλαμάνι» και συνθέτει σύμφωνα με τον Πασκουάλε Βιλάρι, ένα «πολιτικοστρατιωτικό μυθιστόρημα». Α.Μ.

Οι περιπέτειες του Καστρακάνι NICOLLO MACHIAVELLI. «Η ζωή του Καοτρούτσο Καστρακά­ νι». Μετ.: Σώτπ Τριαντάφυλ­ λου. Αθήνα, Ά ρκτος, 1993. Σελ. 84. Δρχ. 1.400.

Ένας ευπατρίδης των ιταλικών γραμμάτων ΤΖΟΥΖΕΠΕ ΤΟΜΑΖΙ ΝΤΙ ΛΑΜΠΕΝΤΟΥΖΑ. «Η σειρήνα και άλλα διηγήματα». Μ ει.: Μαρία Σπυριδοπούλου. Αθήνα, Α λ ε ­ ξάνδρεια, 1993. Σεή. 240. Δρχ. 2.000.

((Π ^οι Π τουλάχιστον οι πεν ρισσότεροι από εκείνους που επιδόθηκαν σε μεγάλα κα­ τορθώματα σε αυτόν τον κό­ σμο και που διέπρεψαν ανάμε­ σα στους άνδρες του καιρού

έσσερα ετερογενή κείμενα του συγγραφέα του «Γατόπαρδου» απαρτίζουν αυτόν τον τόμο: ένα αυτοβιογραφικό γραπτό («Αναμνήσεις της παι­ δικής ηλικίας»), δύο σύντομα διηγήματα («Τα τυφλά γατάκια», «Η Σειρήνα») και το πρώ­ το κεφάλαιο ενός ανολοκλή­ ρωτου μυθιστορήματος («Η χαρά και ο νόμος»). Γραμμένα τα τελευταία δύο χρόνια της ζωής του (1955-57) τους, ήταν ταπεινής ή αμφίβο­ αυτά τα κείμενα δίνουν την λης καταγωγής ή, τέλος, γεν­ ευκαιρία στον εξοικειωμένο νήθηκαν και μεγάλωσαν με τη αναγνώστη με τη θεματογρα­ μοίρα εναντίον τους». Έτσι φία του ευπατρίδη των ιταλι­ αρχίζει το κείμενο για τη ζωή κών γραμμάτων να αναγνωρί­ του στρατιωτικού και ιστορι­ σει τις εμμονές του «Γατόπαρκού της Τοσκάνης, μια ιστορι­ δου». Με άλλα λόγια: τα αμφίκή μυθιστορία που παρεμβάλ­ θυμα αισθήματα που έτρεφε λει στην αφήγηση σκέψεις για για τον γενέθλιο τόπο του. Και, την εξουσία. κατ’ επέκταση, την αποτύπω­ Ο Μακιαβέλι, ένας από τους ση αυτών των αντιδιαμετρικών στοχαστές που εγκωμιάστη­ αισθημάτων στην αφήγηση με καν και δυσφημίστηκαν όσο λί­ την εναλλαγή του σαρκασμού γοι, διηγείται τις περιπέτειες

Τ

Η υπαρξιακή αναζηχηση μέσα από το «κακά» ΓΙΟΥΡΙ ΜΑΜΛΕΓΙΕΦ. «Οι Περι­ θωριακοί». Μετ.: Μαριάννα Τυρέα - Χρισχοδουλίδπ. Αθή­ να, Σ. I. Ζαχαρόπουλος, 1993. Σελ. 253. Δρχ. 1.300. εννημένος στη Μόσχα το 1931 ο Γ. Μ., εμφανίζεται στη δεκαετία του ’70 και προκαλεί με το γκροτέσκο, όσο και βλάσφημο ύφος του. Συγκρίνουν τη φιλοσοφική ενατένισή του με αυτή ενός Μπος ή ενός Μπρίγκελ. Κινεί­ ται στη λογοτεχνία του κακού με επιρροές Ντοστογιέφσκι. Μεταφυσικός, προτιμά την ωμότητα των περιγραφών: αποτρόπαια εγκλήματα, φρίκη και αηδία, σεξουαλικές δια­ στροφές μέσα από έναν χο­ ντροκομμένο τρόπο θέασης των ανθρώπων. Όπως λέει κά­ που ένας από τους ήρωες «το βασικό είναι η αποκτήνωση». Για τους εραστές του είδους...

Γ

Γ.Μ.

------- ξένη πεζογραφία

47

Το παιχνίδι της παρωδίας

Ανάμεσα σε δυο κόσμους

TOM ΑΣ MAN. «Δόκίω ρ Φάουστους». Μετ.: Άρης Δικταίος. Αθήνα, Ζαχαρόπουλος, 1993. Σελ. 816. Δρχ. 3.000.

ΜΠΕΤΙ ΜΑΧΜΟΥΝΤΙ & 0ΥΪΛΛΙΑΜ Χ0ΦΕΡ. «Π οτέ χωρίς τη ν κόρη μου». Μετ.: Κώστια Κοντολέ­ ων. Αθήνα, Ψυχογιός, 1993. Σελ. 472. Δρχ. 3.500.

πό τους σημαντικότερους συγγραφείς του 20ού αιώ­ να ο Τόμας Μαν, στο αριστουργηματικό «Δόκτορα Φάουστους», παίζει το παιχνίδι Το έκπληκτο και σοφό της παρωδίας σε επίπεδα βλέμμα των παιδιών υψηλής τέχνης και τεχνικής. Το μυθιστόρημα εμποτισμένο ΚΑΘΡΙΝ ΜΑΝΣΦΗΛΝΤ. «Η με εμπειρίες μιας ζωής, αλλά και με μια μοίρα που είναι σα­ Αλόη».. Εισ. - Μετ.: Χρύσα Σπυροπούλου. Αθήνα, Οδός φώς η μοίρα της Γερμανίας, Πανός, 1993. Σελ. 124. Δρχ.

1300.

Α

δοκτωρ φαουστους

αναφέρεται στο δράμα του Γερμανού συνθέτη Άντριαν Λέβερκυν, με φανερές αναγω­ γές στο δράμα της ζωής του Νίτσε. Επίκεντρο του δράμα­ τος η εμφάνιση του διαβόλου με τη μορφή ενός συνηθισμέ­ νου προσώπου, το οποίο όμως αλλάζει διάφορες μορφές στη διάρκεια της συνομιλίας με τον ήρωα. Η συμφωνία του Λέ­ βερκυν με το διάβολο να θυσιάσει την ψυχή του στο βω­ μό της καλλιτεχνικής ολοκλή­ ρωσης έχει τις ρίζες του στην καταστροφική μαγεία του με­ σαιωνικού Φάουστ. Η.Π.

σύγκρουση δύο διαφορετι­ κών κόσμων που διαγράφε­ ται στις σχέσεις ενός ζευγα­ ριού και του παιδιού τους είναι ο βασικός άξονας γύρω από τον οποίο κινείται το μυθιστό­ ρημα αυτό. Ένας Ιρανός πα­ ντρεμένος με μια Αμερικανίδα επιχειρεί μετά από πολλά χρό­ νια σπουδών και καριέρας στις ΗΠΑ δεκαπενθήμερες διακο­ πές, οικογενειακώς, στην πα­ τρίδα του. Εκεί ξαναβρίσκει τις Αλόη, αναπτυγμένη μορφή ρίζες του και επανέρχεται στη του «Πρελούδιου», του συμπεριφορά που του επιβά­ γνωστού διηγήματος της Κάλει η φιλοσοφία και ο τρόπος θριν Μάνσφηλντ, αποτελεί ένα ζωής της χώρας του και της νοσταλγικό ταξίδι στα χρώμα­ φυλής του. Η Αμερικανίδα σύ­ τα, τις μυρωδιές, τους ήχους ζυγος δεν μπορεί να ανεχτεί και τις έντονες συγκινήσεις άλλον τρόπο ζωής από αυτόν της παιδικής ηλικίας. Η που έχει βιώσει (American Life) συγγραφέας, νοσταλγός της και προσπαθεί να επιστρέφει γενέθλιας γης της, της Ν. Ζη­ στην πατρίδα της πριν ακόμα λανδίας, νοσταλγός του χαμέ­ ο σύζυγός της τής δηλώσει νου παράδεισου μιας ζωής ξε­ την απόφασή του να εγκατα­ περασμένης από το χρόνο και σταθεί μόνιμα στη χώρα του. τα γεγονότα, απομονώνει και φωτίζει απλές στιγμές -σ τιγ­ Το μεγάλο πρόβλημα προκύ­ πτει με τη διεκδίκηση της κό­ μιότυπα της καθημερινότητας, ρης τους, την οποία ο καθένας αποχρώσεις φευγαλέες της από τους γονείς θέλει να με­ φύσης, κομμάτια διαλόγωνσε μια προσπάθεια αυτοπροσ- γαλώσει, αναθρέψει με το δικό του τρόπο. Τελικά η ηρωΐδα διορισμού της. Το έκπληκτο συγγραφέας - δραπετεύει με και σοφό βλέμμα των παιδιών, η ειρωνεία της συγγραφέως, η το παιδί τη προς τη γενέθλιά της χώρα. Το τόλμημα είναι ατμόσφαιρα που συναγωνίζε­ μεγάλο γιατί πρέπει να διανύται τη δράση κάνουν γοητευτι­ σει ατελείωτα χιλιόμετρα κάτω κό το διάβασμα της Αλόης. Αν από δύσκολες και απίστευτες η Αλόη φυτρώνει κάθε εκατό συνθήκες για να φτάσει, πρώ­ χρόνια, κι η παιδική μας ηλικία παρέρχεται διά παντός, ευ­ τα, στον πιο εξοικειωμένο με τη δύση και την Αμερική πολι­ τυχώς που με τέτοια κείμενα τισμό της Τουρκίας. Το βιβλίο μπορούμε και την ξαναζούμε. γραμμένο με γοργούς ρυθΤ.Δ.

Η

Η

48 ξένη πεζογραφία

μούς και πάθος συνεπαίρνει τον αναγνώστη, ιδιαίτερα με το στοιχείο του σασπένς που προκαλεί η φυγή μάνας και κό­ ρης. Η μεταφράστρια Κώστια Κοντολέων έχει επιλέξει τον σωστό τρόπο για να αποδώσει την ατμόσφαιρα και τον χαρα­ κτήρα του μυθιστορήματοςντοκουμέντου, επίσης με τις κατάλληλες εκφράσεις έχει μετριάσει κάποιες ακραίες καταστάσες. Πιστεύουμε ότι η επιτυχία που φαίνεται να έχει το βιβλίο πολλά της οφείλει. Ένσταση έχουμε για την ίδια την ηρωΐδα-συγγραφέα, που παρ’ όλες τις αφηγηματικές της δυνατότητες, προδίδει πο­ λύ την αδυναμία της να αντιληφθεί ότι υπάρχουν και άλλοι πολιτισμοί εκτός από αυτόν μέσα στον οποίο μεγάλωσε.

σπάθειες ανασυγκρότησης. Μια ιστορία που στήνεται αργά-αργά, σαν τον ιστό της αράχνης, τελετουργικά, κομ­ μάτια ζωής που ανοίγουν σιγάσιγά, φωτίζονται και καίγονται. Πρόσωπα σκοτεινά που παρα­ κολουθούν, ξεπροβάλλουν πί­ σω από τεράστιες βεντάλιες. Παράδοση και Δύση, μύθος και πραγματικότητα, επιθυμία και καθήκον μπερδεύονται στις αντιπαραθέσεις των προ­ σώπων, το λαϊκό δικαστήριο, ο χορός της τραγωδίας, οι τιμωροί, θα δώσουν λύση, απρό­ σμενη, απάνθρωπη, οριστική. Η σύγχρονη Ιαπωνία με το ένα πόδι στην παράδοση και το άλλο να προσπαθεί να φθάσει την πρόοδο. Η παράδοση, ο συντηρητισμός προβληματί­ ζει, διδάσκει, παραδειγματίζει, επιβάλλει. Έργο σκληρό, πα­ ραληρηματικό και ακραίο. Θ.Π.

Γ.Γ.

Ο ήλιος του θανάτου Μεταμοντέρνα εποχή ΓΙΟΥΚΙΟ ΜΙΣΙΜΑ. «Ο ναυτικός που αρνήθπκε τη θάλασσα». Μετάφραση: Βαγγέλης Κατσάνης. Αθήνα, Ζαχαρόπουλος, 1993. Σελ. 210. Δρχ.

1 . 200 . απωνία,

Γιοκοχάμα. Μετά οι πρώτες προ­

I τον πόλεμο,

ΜΑΝΟΥΕΛ ΒΑΘΚΕΘ ΜΟΝΤΑΛΜΠΑΝ. «Ο ελληνικός λαβύριν­ θος». Μετάφραση: χ. Παπαγεωργίου. Αθήνα, Δελφίνι, 1993. Σελ. 215. Δρχ. 2.000. ρασύτατος, πανέμορφος, άφραγκος, άγριος, τρυφε­

Θ

ρός, ζηλιάρης, υπερσεξουαλι­ κός ο ίδιος και λίγο gay. Χιλιά­ δες επίθετα και χαρακτηρισμοί για τον Έλληνα ζωγράφο που έπεσε στην πλώρη και μετά πενταετία παράτησε στα κρύα του λουτρού, απελσπιμένη στα πρόθυρα της υστερίας, την τραγική Γαλλίδα. Η απελπισμένη Γαλλίδα, ο πιστός Γάλλος φίλος και ο Ισπανός ντετέκτιβ αρχίζουν το κυνηγητό. Να ξετρυπώσουν το δραπέτη και να πληρώσει. Μπαίνουν και οι τρεις στο λα­ βύρινθο και ψάχνουν. Οι έρευνες, η αφήγηση, ο ρυθ­ μός, η δραματουργική οικονο­ μία προσκρούουν συνεχώς σε λογοτεχνικές σελίδες, σε λήμ­ ματα εγκυκλοπαιδικού και φι­ λοσοφικού λεξικού, σε ταξι­ διωτικές οδηγίες, σε συνταγές μαγειρικής, σε πολιτικές πελα­ γοδρομήσεις, σε κοσμικούς αφορισμούς. Όταν κάποτε, παρ’ όλα τα εμπόδια, βρίσκουν τον Έλληνα και βγαίνουν από το λαβύρινθο, αυτός πεθαίνει από AIDS. Η κορύφωση του δράματος. Αστυνομικό έργο με κάποιο ιδιότυπο χιούμορ και ακατά­ σχετη φλυαρία, τοιχογραφία της μεταμοντέρνας εποχής, ή μήπως ηχηρό χαστούκι από μία αριστερή πένα, στα εφησυχασμένα μάγουλα των ση­ μερινών αστών; Θ.Π.

ξένη πεζογραφία 49 Η γοητεία του τέλους

-------

Πολύτιμες μινιατούρες ΟΝΟΡΕ ΝΤΕ ΜΠΑΛΖΑΚ. «Ένα επεισόδιο την εποχή της τρ ο­ μοκρατίας». Met.: Τ. Μαυρομάρα. Επιμ.: Γ. Ράικος. Αθήνα, G utenberg, 1993. Σελ. 70. Δρχ. 800.

W. R. BURNETT. «Το τέλος της διαδρομής» Μετ.: Ανδρέας Αποσιολίδης. Αθήνα, Αγρα, 1993. Σελ. 322. Δρχ. 2.000.

W. R. BURNETT. «Αντίο Σικάγο». Μετ.: Ανδρέας Αηοστολίδης. Αθήνα, Άγρα, 1993. Σελ. 241. Δρχ. 1.800.

ΟΝΟΡΕ ΝΤΕ ΜΠΑΛΖΑΚ. «Ζ Μάρκάς». Μ ετ.: Μαρία Μανδάλου. Αθήνα, G utenberg, 1993. Σελ. 88. Δρχ. 800.

; : ; ; >* >>

m

i

; ; ; ; > > *

υο μυθιστορήματα από το συγγραφέα του «Μικρού Καίσαρα» και της «Ζούγκλας της Ασφάλτου». Όχι από τα πιο γνωστά ονόματα της ΒΙΚΥ ΜΠΑΟΥΜ. «Γκροντ Οτέλ». αστυνομικής λογοτεχνίας στη Μ ετ.: Χρύσα Κοντοθεοδώρου. χώρα μας, έστω και αργά Αθήνα, Ερμείας, 1993. Σελ. παίρνει τη θέση του. Αν και 255. Δρχ. 3.000. επηρέασε την πορεία του αστυνομικού μυθιστορήματος ο «Γκραντ Οτέλ» γράφτηκε το 1921 και είναι το πιο γνω­ πολλοί τον θέλουν δίπλα στον στό μυθιστόρημα της Αυστρι­ Φώκνερ, τον Χεμινγουέι, αλλά ακής συγγραφέως Βίκυ Μπά- και τον Φλωμπέρ, τον Μεριμέ ουμ. Περιγράφει τα πεπρωμέ­ κ.ά. Στο «Τέλος της διαδρο­ να και τη ζωή κάποιων ανθρώ­ μής» υπάρχει η παρακμή του πων, που ζουν σε ένα ξενοδο­ γκαγκστερισμού, όπου οι ήρω­ ές του είναι πλέον καρικατού­ χείο του Βερολίνου στα τέλη ρες και ο «μύθος» τους ένα της δεκαετίας του 1920. Με καταπληκτική άνεση η συγγρα­ φιάσκο. Η φυγή, ο κλοιός που φέας κινεί τους ήρωές της μέ­ σφίγγει, το αδιέξοδο και η μα­ χρι τις υπέρτατες στιγμές ταιότητα των συνόρων, η με­ τους, που για άλλους είναι η λαγχολία και ο θάνατος, χαρα­ ευτυχία και για άλλους η κατα­ κτηρίζουν το «Τέλος της δια­ δρομής», το οποίο θυμίζει τον στροφή. Το «Γκραντ Οτέλ» ανεβάστηκε στο θέατρο, στο «Δολοφόνο με το αγγελικό Βερολίνο, το 1930. Γυρίστηκε πρόσωπο» του Ζαν Πιέρ Μελσε ταινία, το 1932, στην Αμερι­ βίλ. Το στιλ του Burnett επηρέ­ ασε το αστυνομικό φιλμ και ο κή με πρωταγωνίστρια την ίδιος δούλεψε στο Χόλιγουντ Γκρέτα Γκάρμπο και, το 1959, στη Γερμανία με πρωταγωνί­ ως σεναριογράφος (Σημαδε­ στρια τη Μισέλ Μοργκάν. Η μένος, Μεγάλη Απόδραση σειρά «Γυναίκες» των εκδόσε­ κ.ά.). Το «Αντίο Σικάγο», γραμ­ ων «Ερμείας» - στην οποία μένο το 1981, έχει φόντο την πορεία του τέλους του Αλ Καεντάσσεται αυτό το έργο σκοπό έχει, μέσα από το έργο πόνε και το Σικάγο του 1928. γυναικών συγγραφέων που Πρόκειται για το αντίο στο έχουν αντέξει στο χρόνο, να μαύρο ψυχολογικό αστυνομι­ μας κάνει γνωστές τις πτυχές κό μυθιστόρημα. της γυναικείας συνείδησης. Γ.Μ. Χ.Π.

Δημοφιλέστατη λογοτεχνία

Μ

v> : Μ ι ΕΝΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΟΝΟΡΕ ΝΤΕ ΜΠΑΛΖΑΚ > > > > >

; ; ; ; ; ; ; ; ££55

ύο σύντομες ιστορίες, σφραγισμένες από το ταλέ­ ντο του Μπαλζάκ. Ένα τρισά­ γιο για τον καρατομημένο βα­ σιλιά, την εποχή της τρομο­ κρατίας: ένας αγνός και ιδεα­ λιστής πολιτικός επί Λουδοβίκου-Φιλίππου, που η εποχή τον σκοτώνει. Ο Μπαλζάκ στο Επεισόδιο δημιουργεί ατμό­ σφαιρα, θυμίζει Δουμά και εποχή Σφενδόνης, φτιάχνει λογοτεχνία από υλικά αέρινα, βλέμματα, ίσκιους και ενοχές. Στο Ζ. Μάρκάς μάς δίνει το ψυχογράφημα ενός αγνού αν­ θρώπου και παρακολουθεί τη νομοτελειακή του κατάληξη: την εξαφάνιση. Ρεαλιστικό και ιδεαλιστικό, ωμό και ρομαντι­ κό, το κείμενο επιβάλλεται με τη δύναμή του. Δύο πολύτιμες μινιατούρες. Τ.Δ.

Τ

Δ

50 ξένη πεζογραφία -----Με φόντο την Οκτωβριανή επανάσταση

λεμικής αντίδρασης στον εξ­ πρεσιονισμό. Για το συγγρα­ φέα, η λογοτεχνία είναι ντο­ κουμέντο και όχι αρένα του ύφους και της αισθητικής. ΜΠΕΡΤΟΛΤ ΜΠΡΕΧΤ. «Διόρθω­ Ιστορίες περιπέτειας (μεταμ­ ΜΙΧΑΗΛ ΜΠΟΥΛΓΚΑΚΟΦ: «Μορ­ ση παλιών μύθων και άλλες φιέσεις της ανθρώπινης ανα­ φίνη». Μ ετ.: Μαρία Παγουλάιστορίες». Μετ. - πρόλ. σφάλειας, του φόβου και της του. Αθήνα, Ηρόδοτος, 1993. σχόλ.: Νάντια Βαλαβάνπ. Αθή­ αβεβαιότητας), ιστορίες φα­ Σελ. 127. Δρχ. 1.200. να, Κασιανιώτης, 1993. Σελ. ντασίας (εδώ είναι έκδηλη η 272. Δρχ. 2.500. γοητεία που ασκεί το αστυνο­ μικό μυθιστόρημα στον παρούσα μικρή νουβέλα, αιρός ήταν να γνωρίσουμε Μπρεχτ ως δομή και ως αν και γράφτηκε το 1927, τον Μπρεχτ ως διηγηματο- ύφος), αφηγήματα για τις σχέ­ αναφέρεται στα κρίσιμα χρό­ γράφο. Από τα 50 - σύντομα σεις των δύο φύλων (δηλαδή νια της Οκτωβριανής επανά­ επί το πλείστον - διηγήματα για την πίστη, τη σεξουαλική στασης. Ο ήρωας του ηθική) μαρτυρούν την αγωνία Μπουλγκάκοφ (Πολιάκοφ) εί­ του συγγραφέα, την προσπάναι ένας απλός καθημερινός θειά του να κατανοήσει, έστω άνθρωπος που καταφεύγει γραπτώς, τις ανθρώπινες σχέ­ στη μορφίνη καταρχάς γιατί σεις και την κοινωνική πραγμα­ υποφέρει από αϋπνίες. Βαθμι­ τικότητα. αία, ο αναγνώστης διαπιστώ­ Α.Μ. νει ότι οι βαθύτεροι λόγοι είναι άλλοι: η λήθη ενός άτυχου ερωτικού δεσμού και, κυρίως, Ένα θεατρικότατο η ανάγκη του να δραπετεύσει μυθιστόρημα από την περιρρέουσα αγριό­ τητα, βία και μισαλλοδοξία εκείνης της περιόδου. ΣΟΜΕΡΣΕΤ MQM. «Τσάι και μαΑυτό είναι, σε γενικές γραμ­ ταιοδοξία». Μετ.: Φ. Κονδύμές, το θέμα της «Μορφίνης». λης. Αθήνα, Καστανιώτης, Ο Μπουλγκάκοφ, με σπάνια 1993. Σεή. 238. Δρχ. 2.500. αφηγηματική οικονομία, σκια­ που έγραψε μεταξύ 1913-1933 γραφεί τον ασταθή ψυχισμό επιλέγονται και συσσωματώ­ το Τσάι και ματαιοδοξία, ο του Πολιάκοφ και έμμεσα στη­ νονται, εδώ, 32 ιστορίες αλληΜωμ επανέρχεται για άλλη λιτεύει την ευρύτερη παθολο­ γορικού περιεχομένου, αμετά­ μία φορά στο αγαπημένο του γία της κοινωνικής και ιστορι­ φραστες, έως σήμερα, στα ελ­ θέμα των ανθρώπινων σχέσεκής συγκυρίας. Ο επαρκής ληνικά. αναγνώστης του Ρώσου «Ρεπορτάζ», μυθικές παρα­ συγγραφέα θα αναγνωρίσει βολές, σύντομα ανέκδοτα, αλ­ αφενός την πλούσια σατιρική ληγορίες πάνω στην εξουσία, του φλέβα και αφετέρου τις τις ανθρώπινες σχέσεις, την επιρροές του από τον γερμανι­ τεχνολογία, τον αμερικανισμό, κό ρομαντισμό. Πάνω απ’ όλα, αντικατοπτρίζουν τη σκέψη όμως, θα διακρίνει τις αυτο- του «νεαρού» Μπρεχτ, στο κα­ βιογραφικές αιχμές του τώφλι του μαρξισμού. Τη διε­ Μπουλγκάκοφ, που αφορούν τία 1925-26, όταν γράφονται οι τη φυσική και πνευματική του περισσότερες ιστορίες, ο εξόντωση από τον σταλινισμό. Μπρεχτ είναι προσκολλημένος στον εμπράγματο λόγο της Μ.Φ.

«Neue Sachlichkeit» (Νέα Πραγματικότητα), της μεταπο­

Η

Ο Μπρεχτ διηγημαχογράφος

Κ

Σ

-----ων: Μια παντρεμένη γυναίκα, διόλου ανήθικη, αδυνατεί, λό­ γω ιδιοσυγκρασίας, να περιο­ ριστεί στον άντρα της και κά­ νει ευτυχισμένους πολλούς άλλους άνδρες! Το κλειδί του βιβλίου βρίσκεται στην ιδιότητα-επάγγελμα του συζύγου: συγγραφεύς - και δη διάση­ μος! Ευκαιρίας δοθείσης, λοι­ πόν, ο Μωμ χαρίζει στον ανα­ γνώστη ένα σπαρταριστό, ζω­ ντανό, θεατρικότατο πίνακα των λογοτεχνικών κύκλων, στο Λονδίνο των αρχών του αιώνα. Μείζονες και ελάσσονες συγ­ γραφείς, ταλαντούχοι και ατά­ λαντοι περιφέρουν τις φιλοδο­ ξίες, τα απωθημένα και τις αγωνίες τους στις λέσχες και στα εστιατόρια, στους δρό­ μους του Λονδίνου και στα πε­ ρίχωρά του, στην αγγλική εξο­ χή. Η δράση εκτυλίσσεται στη σκιά της Ρόζι Ντρίφιλντ, της γυναίκας που αγαπούσε όλους τους άνδρες: ωραία σκηνικά, καλοδουλεμένοι χα­ ρακτήρες, ατμόσφαιρα, σ’ ένα θεατρικότατο μυθιστόρημα! Τ.Δ.

Κλασική λογοτεχνία ΦΙΟΝΤΟΡ ΝΤΟΣΤΟΓΙΕΦΣΚΙ. «Έγκλημα και τιμωρία». Τόμοι 2. Μετάφραση: Φώντας Κονδύλης. Αθήνα, Παιάκης, 1993. Σελ. Α 'ιόμου 384, β'τόμου 358. Δρχ. 1.800.

Γ ραμμένο

εδώ και έναν, I τουλάχιστον, αιώνα το αριστουργηματικό έργο του Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι «Έγκλη­ μα και τιμωρία», παραμένει ένα θεμελιώδες δοκίμιο προ­ σέγγισης της ανθρώπινης ψυχής καταγράφοντας το αέ­ ναο πάλεμά της ανάμεσα στο

καλό και το κακό. Έργο αξεπέ­ ραστο, μεταφράστηκε σ’ ολό­ κληρο σχεδόν τον κόσμο και η παγκοσμιότητά του παραμένει αναμφισβήτητη. Η νέα έκδοση που παρουσιάζεται εδώ, σε δύο καλαίσθητους τόμους, αποτελεί μια καινούρια μετα­ φραστική απόπειρα, δράστης της οποίας είναι ο δοκιμασμέ­ νος μεταφραστής Φώντας Κονδύλης που δεν διστάζει να συγκριθεί - μοιραία - με τον καλύτερο - ίσως παγκοσμίως - μεταφραστή του Ντοστογιέφσκι, Άρη Αλεξάνδρου. Η αποτίμηση απ’ αυτή τη σύγκρι­ ση ανήκει σε σας, τους ανα­ γνώστες. Χ.Π.

Η αταξία του συγχρόνου κόσμου ΦΡΙΝΤΡΙΧ ΝΤΥΡΕΝΜΑΤ. «Η κοι­ λάδα της αταξίας». Μ ει.: I. Κοπεριί. Αθήνα, Άγρωσχις, 1993. Σελ. 124. Δρχ. 1.400.

ξένη πεζογραφία 51

βρίσκουν καταφύγιο καταζη­ τούμενοι. Ένας κακοποιός βιά­ ζει την κόρη του προέδρου της κοινότητας και από εκεί αρχίζουν οι μεγάλες περιπέτει­ ες. Ο συγγραφέας Φ. Ντύρενματ, περισσότερο γνωστός από «Την επίσκεψη της γηραι­ ός κυρίας», με το κύκνειο άσμα του «Η κοιλάδα της ατα­ ξίας» σατιρίζει με ειρωνεία, σαρκασμό και χιουμοριστική διάθεση την «αταξία» του σύγ­ χρονου κόσμου. Η.Π.

Το πραγματικό πρόσωπο της Αφρικής ΜΠΕΝ ΟΚΡΙ. «Ο αδηφάγος δρόμος». Μετ.: Αγγέλα Βερυκοκάκη - Αρτέμη. Αθήνα, Γνώση, 1992. Σελ, 680. Δρχ.

3.800.

Αφρική του Όκρι είναι ζυμωμένη με θρύλους και όνειρα. Πάνω στον αδηφάγο δρόμο του τρέχουνε χέρι-χέρι να ελβετικό χωριό, η Ατα­ παιδιά και πνεύματα, ιέρειες ξία, αγοράζεται από μια και αστυνόμοι, πολιτικάντη­ αμερικανική ένωση. Εκεί κάθε δες, πόρνες και βοτανοθερα­ καλοκαίρι ζουν οι ζάπλουτοι πευτές· ένας δρόμος που ενώ­ σαν φτωχοί για να σώσουν την νει αλλά και χωρίζει, και που ψυχή τους, ενώ τους χειμώνες στα όριά του ο Αζάρο, το παι­

Ε

Η

52 ξένη πεζογραφία

------

δί-πνεύμα, ψάχνει το νόημα Της ζωής μέσα από τις φευγα­ λέες αντανακλάσεις της. Ο Όκρι φέρνει στο φως το πραγ­ ματικό πρόσωπο της Αφρικής, χθόνιο και ουράνιο μαζί, μισό στο φως και μισό στο σκοτάδι, εξεγερμένο και βουτηγμένο ως το λαιμό στις δεισιδαιμο­ νίες. Παρ’ όλο τον όγκο του, καταφέρνει να αποφύγει τη φλυαρία και ενσωματώνει τον αναγνώστη στις ρευστές και μαγικές δομές του, τον παρα­ σύρει στην άλω της πραγματι­ κότητας. Εξαιρετικό μυθιστό­ ρημα. Τ.Δ.

Μικρό αριστούργημα ΧΟΥΑΝ ΚΑΡΛΟΣ ΟΝΕΤΙ. «Το Ναυπηγείο». Μετ.: Αγγελική ΑΠεξοπούλου. Αθήνα, Καστανιώτης, 1993. Σελ. 232. Δρχ.

2.500. τον κατατοπιστικό της πρό­ λογο η Αγγελική Αλεξοπούλου επισημαίνει ότι ο Ονέτι «βασανίζεται από την έμμονη ιδέα της δυσκολίας ή της ανι­ κανότητας για μια αυθεντική επικοινωνία που οδηγεί τον άν­ θρωπο στην απόλυτη μονα­ ξιά». Αυτή η ανικανότητα για επικοινωνία κατατρέχει και τον

Σ

βασικό ήρωα «του ναυπηγεί­ ου», τον Λάρσεν, που επιστρέ­ φει μια μέρα στη Σάντα Μαρία, αυτή τη φανταστική πόληπλαίσιο των μυθιστορημάτων του Ονέτι, και αναλαμβάνει τη διεύθυνση του γειτονικού εγκαταλελειμμένου ναυπηγεί­ ου. Στο μικρό αυτό αριστούρ­ γημα της Λατινοαμερικανικής λογοτεχνίας, η ατμόσφαιρα κι η εγκατάλειψη θυμίζουν φαρουέστ, το κατάλληλο σκηνικό για να διαδραματιστεί το ανέλ­ πιδο παιγνίδι/θεατρική παρά­ σταση των ηρώων. Ο πανόπτης αφηγητής, που προσπαθεί με κάθε τρόπο να μας πείσει για την αντικειμενικότητά του επικαλούμενος τις μαρτυρίες των κατοίκων της Σάντα Μαρία, υποπίπτει κατά διαστήματα σε ασυνέπειες (ηθελημένες;) που καθορίζουν τον τόνο και τη μη γραμμική εξέλιξη της αφήγησης, η οποία διανθίζεται από αναφο­ ρές στο παρελθόν ή προτρέχει στο μέλλον. Η γλώσσα του Ονέτι κατεξοχήν μετρημένη και ακριβής δίνει το στίγμα της εμβέλειας του μεγάλου αυτού συγγραφέα. Ένα βιβλίο που αξίζει ανεπιφύλακτα της προ­ σοχής μας. Λ.Ε.

ANTONIO HOPTEIA

*

427 αφορισμοί για την τέχνη της ζωής ANTONIO ΠΟΡΤΣΙΑ: «Επιλογή από τις Voces». Μετάφραση: Ε.Χ. Γονατάς. Αθήνα, Στιγμή, 1993. Σελ. 114. Δρχ. 1.700.

Αντόνιο Πορτσία γεννήθη­ κε το 1886 στην Καλαβρία και πολύ νέος μετανάστευσ στο Μπουένος Άιρες - μία πό­ λη που δεν εγκατέλειψε ποτέ. Το 1943 τύπωσε στα ισπανικά το μοναδικό του βιβλίο: αυτόν τον τόμο με τους αφορισμούς που επεξεργαζόταν (προσθα­ φαιρώντας αφορισμούς), ανέ­ πλαθε και τροποποιούσε δια βίου. Οι «Φωνές» έγιναν γνω­ στές στην Ευρώπη έξι χρόνια αργότερα χάρη στην πρωτο­ βουλία του Γάλλου συγγρα­ φέα Γκελουά, αλλά και τις πα­ ρεμβάσεις των Χένρι Μίλλερ, Αντρέ Μπρετόν, Ρειμόν Κενώ. Κι έτσι, μέσω Γαλλίας τον γνώ­ ρισε - και τον εκτίμησε ιδιαίτε­ ρα - ο μεγάλος Αργεντινός συγγραφέας Χόρχε Λούι Μπόρχες. Τα θέματα του Πορτσία υπαγορεύονται από την απλή καθημερινότητα: η μοναξιά, ο έρωτας, ο θάνατος, η φιλία, η

Ο

------- ξένη πεζογραφία φτώχεια, το πέρασμα του χρό­ νου, οι μεταπτώσεις των συναισθημάτων. Εν ολίγοις, όλα αυτά που συγκροτούν τον βίο ενός ανώνυμου ανθρώπου. Και εδώ έγκειται η αξία του αποφαντικού λόγου του Πορτσία. Χωρίς δραματικές εντά­ σεις ή υψιπετείς φιλοσοφικές αποστροφές ανάγει τα «ευτε­ λή» γεγονότα του βίου σε αι­ νίγματα του πεπρωμένου, υπο­ βάλλοντας τελικώς στον ανα­ γνώστη, μία φιλήσυχη, γήινη μεταφυσική. Ο Ε. X. Γονατάς, για μία φο­ ρά ακόμη, μας γνώρισε, κατά τον καλύτερο τρόπο, έναν ομογάλακτο του από την Αργεντινή. Μ.Φ.

ΟΕΚΑΤΕΣΣΕΡΙΣ ΗΜΕΡΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΑΛΦΟΝΣΟΥ BAN ΒΟΡΗΤΕΝ

παράξενο βιβλίο ενός παράξε­ νου συγγραφέα. Κυκλοφόρη­ σε το 1805 από τον J. Potocki, έναν Πολωνό κόμητα με πο­ λυτάραχη ζωή. Στρατιωτικός, από τους πρώτους πιλότους αεροστάτου, επαναστάτης, θε­ ατρικός συγγραφέας, ιστορι­ κός, αρχαιολόγος, περιηγητής σε μακρινές ηπείρους, εν ολίγοις ένα ανήσυχο πνεύμα του αιώνα του Διαφωτισμού. Στο χειρόγραφο περιγράφει, υπό τη μορφή ημερολογιακών ση­ μειώσεων με χαλαρή σύνδεση, την ιστορία του Αλφόνσου Βαν Βόρντεν. Μα περισσότερο κα­ ταγράφει τη μεταμεσαιωνική Ισπανία, πεδίο συγκρούσεων και χωνευτήρι λαών. Θεωρεί­ ται πρωτοπόρο στην εξέλιξη της λογοτεχνίας του φανταστι­ κού. Γ.Μ.

Ψυχολογικό θρΐλερ ΡΟΥΘ ΡΕΝΤΕΛ. «Τυφλή ετυ μ η ­ γορία». Αθήνα, Ωκεανίδα, 1993. Μ ει.: Έψη Καλλιφαιίδη. Σελ. 227. Δρχ. 1.200.

Τα

αγγλικά ψυχολογικά θρίI λερ καθώς και τα αστυνομι­ κά μυθιστορήματα έχουν σα­ φώς πολύ μεγάλη παράδοση και ανάπτυξη έτσι που να μη

Ο φανταστικός κόσμος της πραγματικότητας JEAN POTOCKI. «Δεκατέσσερις ημέρες από τη ζωή του Αλφόνσου Βαν Βόρντεν. Ένα χειρόγραφο που βρέθηκε στη Σαραγόσα». Μετ.: Σήψης Κά­ μαρης. Αθήνα, Κάλβος, 1993. Σελ. 202. ο «Χειρόγραφο που βρέθη­ κε στη Σαραγόσα» είναι ένα

Τ

53

χρειάζονται ιδιαίτερες συστά­ σεις για τους αναγνώστες του είδους. Η Ρουθ Ρέντελ, γνήσια εκπρόσωπος του συγκεκριμέ­ νου λογοτεχνικού χώρου, μας δίνει ένα έργο βασισμένο σε κανόνες πεζογραφικής δίνης, καθώς μια τετραμελής οικογέ­ νεια βρίσκει τραγικό θάνατο κάτω από συνθήκες, μάλλον, παράλογες και εξαιρετικά πρωτότυπες. Το βιβλίο διακα­ τέχεται από μία έξαρση παρανοϊκότητας έτσι που να γίνεται φανερό ότι οι δολοφόνοι λει­ τουργούν - κάτω από τη λε­ πτότατη γραφή της συγγραφέως - ως άτομα που μια χαο­ τική έξαψη τα οδηγεί τόσο στην αποτρόπαια πράξη όσο και στην εσωτερική και εξωτε­ ρική ψυχική υπαιτιότητα. Χ.Π.

Ένας στυλίστας του αφορτσμου LA ROCHEFOUCAULD. «Αξιώμα­ τα». Μ ει.: Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης. Αθήνα, Αρ­ κτος, 1993. Σελ. 194. Δρχ.

2.800. Λαροσφουκώ (1613-1680) μαζί με τον Σανφόρ θεω­ ρούνται από τους κορυφαίους στυλίστες του αφορισμού στην παγκόσμια γραμματεία. Ο Φραγκίσκος ο ΣΤ', πρίγκι­ πας του Μασιγιάκ, δεύτερος Δούκας του Λαρουσφουκό (το πλήρες όνομα του συγγρα­ φέα), ζώντας τυχοδιωκτικά τα πρώτα χρόνια της νεότητάς του, θα εμπλακεί σε στρατιωτι­ κές εκστρατείες, πολιτικές μη­ χανορραφίες και ερωτικά σκάνδαλα. Κουρασμένος από την αντικομφορμιστική ζωή του, θα αποσυρθεί το 1653 και από άνθρωπος της δράσης θα

Ο

54 ξένη πεζογραφία

------

μεταβληθεί σε άνθρωπο του γραφείου και της ενδοσκόπη­ σης. Με τη φινέτσα που δια­ κρίνει τον αφορισμό των Γάλ­ λων θα στηλιτεύσει τις βεβαιό­ τητες των ηθικολόγων του και­ ρού του (άσχετα αν, έμμεσα, θεμελιώνει μια νέα ηθικολογία) και θα προτείνει μια υποδόρια βιοθεωρία. Μια οπτική ζωής, που τη διακρίνει ο σκεπτικι­ σμός, η μετριοπάθεια, οι εν­ διάμεσοι τόνοι. Τα υφολογικά μέσα που μετέρχεται για να μας πείσει; Η αμφισημία, η ει­ ρωνεία και η στιλπνότητα του λόγου. Μ.φ.

Η πεπατημένη

ναι χαμένο από χέρι; Τα πράγ­ ματα θα ακολουθήσουν την πεπατημένη. Οι ήρωες της Σαγκάν, απογοητευμένοι, ασφυκτιούντες θα τραπούν σε φυγή. Ο χωρισμός θα φανεί σαν λύση. Τότε θ ’ αρχίσει η προσωπική μάχη και η προσω­ πική αναμέτρηση. Μια προ­ σπάθεια ακόμη. Οι γέφυρες της επανασύνδεσης θα χτι­ στούν σε διαφορετικό γεω­ γραφικό μήκος και πλάτος. Αλλά ούτε και το ρομαντικό Παρίσι μπορεί να βοηθήσει. Η νεύρωση, η ρουτίνα, η παθο­ λογική ζήλεια, η επιθυμία κυριαρχίας και υποταγής οδη­ γούν πολύ φ ντο μ α στην ορι­ στική ρήξη, στη διάλυση, στην ολοκληρωτική καταστροφή. Θ.Π.

Φ^ΑΝΣΟΥΑΖ ΣΑΓΚΑΝ. «Τα θαυ­ μάσια σύννεφο». Μετάφρα­ ση: Άρης Δικταίος. Αθήνα, Ζαχαρόπουλος, 1993. Σελ. 130. Δρχ. 850.

κυρίως της κόστας της εξουσίας, τότε οπωσδήποτε ναι. Ποιος νόμος ισχύει, πώς αναθεωρείται, πώς ερμηνεύε­ ται; Διλήμματα, σκέψεις και προβληματισμοί ενός δικαστή. Στη Σικελία, όμως, του ’30, με τους φασίστες στην εξουσία, τους μασόνους και τους μαφιόζους, επικρατεί ο νόμος των πολλών και ισχυρών. Η έν­ νοια του δικαίου διαστρέφεται, οι νόμοι παρερμηνεύονται, η εξουσία περνά σε παράνομα χέρια. Η θανατική ποινή, που έχει καταργηθεί, επανέρχεται, προκειμένου να πληρώσει ο ένοχος. Ένα δράμα τιμής παίρνει πολιτικές προεκτά­ σεις. Κι όλα αυτά χάριν της μονάδος, του πολίτη, που πρέ­ πει να κοιμάται «μ’ ανοιχτές πόρτες», όπως λέει η επίσημη στρατιωτική προπαγάνδα και ο αρωγός-συμπαραστάτης Τύ­ πος. Κι ο δικαστής, η δικαστική εξουσία πόσο είναι ελεύθερη στην απρόσκοπτη άσκηση κι εφαρμογή του δικαίου; Θέματα θεωρητικά και ζητή­ ματα πρακτικά αλληλοδιαδέχονται και επιδρούν στο δοκιμιακού χαρακτήρα και γρα­ φής, αντιφασιστικό λιβελλογράφημα. Θ.Π.

*/Χοκιμιακου χαρακτήρα

ΛΕΟΝΑΡΝΤΟ ΣΑΣΙΑ. «Ανοιχτές πόρτες». Μετάφραση: Θανά­ ταν ο έρωτας γίνεται λαί­ σης Μετσιμενίδης. Αθήνα, Ζαχαρόπουλος, 1993. Σελ. 140. μαργος, ολοκληρωτικός, βίαιος, βασανιστικός, σαδιστι- Δρχ. 800. κός, παράφορος, τυραννικός, καταστροφικός, πόσο μπορεί αλέρμο - Σικελία, δεκαετία να διαρκέσει; Πόσο το πάθος, του ’30. Ένας τριπλός φό­ το σεξουαλικό, θα μπορέσει νος επισύρει τη θανατική ποι­ να συντηρήσει; Θα κερδίσει ο νή; Εάν κάποιο θύμα είναι μέ­ έρωτας ή μήπως το παιχνίδι εί­ λος της καλής κοινωνίας και

Ο

Π

------ένα νέο συγγραφέα, συνοδεύ­ εται από επίμετρο του Χάρολντ Μπλουμ. Α.Μ.

ξένη πεζογραφία

55

στις αρχές του αιώνα, όσο και για κάθε σημερινό μετανάστη που αναζητά μία θέση στον ήλιο. Χ.Π.

Μάχη για επιβίωση ΑΠΤΟΝ ΣΙΝΓΚΛΑΙΡ. «Η ζού­ γκλα». Μ ετάφραση: Κώστας Αήάτσης. Αθήνα, Σύγχρονη Εποχή, 1993. ΣεΠ. 424. Δρχ.

3.000.

Καρπός στοιχήματος ΜΑΙΡΗ ΣΕΛΛΕΫ. «Φρανκεστάιν ή ο σύγχρονος Προμηθέας». Μ ετ.: Ερρίκος Μπελιές. Αθή­ να, Εστία, 1993. Σελ. 274. Δρχ. 3.000. ii I / αταραμένε, καταραμένε " ί\ δημιουργέ! Γιατί επέζησα; Γιατί εκείνη τη στιγμή δεν έσβησα τη σπίθα της ζωής που τόσο επιπόλαια είχες ανά­ ψει εσύ;». Η ερώτηση του δη­ μιουργήματος προς το δημι­ ουργό, η τρικυμιώδης σχέση τους απασχολεί το 1818 τη συγγραφέα του αυθεντικού Φρανκεστάιν. Έκτοτε είδαμε και διαβάσαμε πολλές παραλ­ λαγές του, αλλά η μητρότητα της ιδέας ανήκει στην τότε δεκαεννιάχρονη συγγραφέα, σύ­ ζυγο του Σέλλεϋ. Το βιβλίο είναι καρπός ενός στοιχήματος μεταξύ του ζεύ­ γους Σέλλεϋ και του Λόρδου Βύρωνα. Στην πρόκληση να γράψουν ιστορίες με φαντά­ σματα, η Μαίρη Σέλλεϋ απά­ ντησε με ένα μυθιστόρημα που περιγράφει τον προμηθέίσμό και ανατέμνει τη ρομαντι­ κή μυθολογία. Η έκδοση, με όλες τις αφηγηματικές αδεξιό­ τητες που δικαιολογούμε σε

Το πεπρωμένο φυγείν... ΑΡΤΟΥΡ ΣΝΙΤΣΛΕΡ. «Παιχνίδι τα χαράματα». Μ ετ.: Γ. Δεπάστας. Αθήνα, Ολκός, 1993. Σελ. 152. Δρχ. 1.300.

να βιβλίο που εκδίδεται για πρώτη φορά το 1906 και ξε­ σηκώνει θύελλες διαμαρ­ τυριών για τις καταγγελίες που τολμά, δεν μπορεί παρά σήμερα, που οι αλλοδαποί και οι πρόσφυγες κάθε εθνικότη­ τας περνούν τα σύνορα αναζη­ τώντας ένα καλύτερο αύριο, να σηματοδοτεί την εξέλιξη του σωματεμπορίου και την άθλια εκμετάλλευση των ξέ­ νων εργατών. Έργο σημαντι­ κό, με συγκλονιστικές περι­ γραφές και έντονες εικόνες που προκαλούν τη φρίκη, μας φανερώνει ότι η ζούγκλα είναι υπαρκτή και πως η ελπίδα ταν το ολονύκτιο χαρτοπαί­ για τους ανθρώπους χωρίς πα­ γνιο μετατρέπεται σε ριψο­ τρίδα - έχει εκλείψει εντελώς. κίνδυνο παιχνίδι του έρωτα με Βιβλίο-καταγγελία τόσο για μία γυναίκα, ο μοναδικός παί­ τους Λιθουανούς πρόσφυγες κτης μπορεί να είναι το πεπρω­ των συνοικιών του Σικάγου μένο. Τον Α. Σνίτσλερ, στο «Παι­ χνίδι τα χαράματα» - όψιμο έργο του -, απασχολεί το χά­ σμα ανάμεσα στο πεπρωμένο που δεν είναι αμετάκλητο και στον ιδιαίτερο χαρακτήρα κά­ θε ανθρώπου. Στο «Παιχνίδι» ο Αυστριακός συγγραφέας αναφέρεται με ακρίβεια και οικο­ νομία των λογοτεχνικών του μέσων, στην άρρηκτη σχέση των ανθρώπων με τη μοίρα τους. Καλή η μετάφραση του Γ. Δεπάστα. Η.Π.

Ε

Ο

56 ξένη πεζογραφία Στο κυνήγι της ευτυχίας

------

Κλασικός Δράκουλας ΜΠΡΑΜ ΣΤΟΟΥΚΕΡ. «Δρά­ κουλας». Μ ετάφραση: Αννέτα Καπόν. Αθήνα, Στοχαστής, 1993. Σεη. 420. Δρχ. 2.900.

ΜΙΟΥΡΙΕΛ ΣΠΑΡΚ. «Η Πύλη της Ευτυχίας», Μετ.: Ξένη Λεκαταά-Τσομπανάκη. Αθήνα, Σ.Ι. Ζαχαρόπουλος, 1993. Σελ.

448. Δρχ. 2.000.

Μ. Σ. γεννήθηκε και σπού­ δασε στο Εδιμβούργο, έζησε μεγάλο διάστημα στην Κ. Αφρική. «Η Πύλη του Μαντελμπάουμ», όπως είναι ο πρωτό­ τυπος τίτλος του μυθιστορή­ ματος, γράφτηκε το 1965. Πρόκειται για την ιστορία της Μπάρμπαρα Βον, εβραϊκής κα­ ταγωγής, καθολική, αρραβωνιασμένη μ’ έναν αρχαιολόγο, η οποία συναντά στην Ιε­ ρουσαλήμ τον Φρένα Χάμιλτον, διπλωμάτη, εργένη και ποιητή. Εξαιτίας της εβραϊκής καταγωγής της γνωρίζει τη φυγή και την καταδίωξη μέσα από διάφορες καταστάσεις, άλλοτε δραματικές, κάποτε χιουμοριστικές. Έρως και κα­ τασκοπία διανθίζουν το στόρυ έως την ευτυχή του κατάληξη.

Η

Γ.Μ.

γωνία, τρόμος, φόβος και φρίκη. Σκοτάδι, τριξίματα, ουρλια­ χτά, κλάματα, φωνές, ψίθυροι. Κόκκινα χείλη, λευκά τερά­ στια δόντια, κατακόκκινα πυ­ ρετικά μάτια, κάτασπρο πανια­ σμένο δέρμα. Ο κόμης Δράκουλας- βιβλία, ταινίες, αναφορές, μια ολό­ κληρη κίνηση, μια φιλοσοφία, ένα χρυσωρυχείο.

Α

“διηγήσεις τραγικών περιπετειών” ΣΤΑΝΤΑΛ. «Η ηγούμενη του Κάστρο». Μετ.: Μ. Γιαλουράκη. Αθήνα, Gutenberg, 1993. ΣεΠ. 162. Δρχ. 1.200. ΣΤΑΝΤΑΛ. «Βικτόρια Ακοραμηόνι». Μετ.: Μ. ΓιαΠουράκη. Αθήνα, Gutenberg, 1993. ΣεΠ.

70. Δρχ. 800.

α Ιταλικά Χρονικά, «διηγή­ σεις τραγικών περιπετειών» κατά τον Σταντάλ, αναφέρονται στα τέλη του Μεσαίωνα και στην Αναγέννηση. Η ηγουμένη του Κάστρο και η Βικτόρια Ακοραμηόνι, από τα πιο γνωστά χρονικά, συνδυάζουν Εδώ, όμως, έχουμε να κά­ τον ατομικισμό και το πάθος, νουμε με τον πρώτο και καλύ­ τη δράση και το κυνήγι της τερο, με τον κλασικό. ευτυχίας, το ρομαντισμό και Μέσα από αφηγήσεις, ση­ το μπαρόκ. Δεσπόζουν - όπως μειώσεις σε ημερολόγια και γενικά στο έργο του Henry πυκνή αλληλογραφία ξεπρο­ Beyli - οι γυναικείες μορφές βάλλει η μυστηριώδης προσω­ και η τραγική τους μοίρα εν τω πικότητα, τα έργα και οι ημέ­ μέσω ερώτων, συνωμοσιών, ρες ή μάλλον οι νύχτες του θη­ δολοφονιών και εκτελέσεων. ριώδους κόμητα. Άρχοντες, φονιάδες, παπάδες, Ο ρυθμός είναι κοφτός, πάθος και δράση: ένα μίγμα ασθματικός, η πληροφόρηση εκρηκτικό. Και μία πολύ καλή ελλιπής, ο αέρας πένθιμος, μετάφραση. αρρωστημένος, η αιώνια πάλη Τ.Δ. του καλού με το κακό συνεχί-

Τ

-----ζεται, ο φόβος κυριαρχεί, η αγωνία κορυφώνεται, η φρίκη απλώνεται, ο χορός του αίμα­ τος στήνεται κι ο κόμης Δράκουλας ζει και βασιλεύει. Θ.Π.

Κλασική λογοτεχνία ΛΕΟΝ ΤΟΛΣΤΟΗ. «Ανάσταση». Έκδοση πλήρης. Μεχ.: Γ. Κυριακάχος. Αθήνα, Γκοβόσχης, 1993. Σελ. 560. Δρχ.

5.000. ταν ο Λ. Τολστόη δημοσι­ εύει την «Ανάσταση» (1899), ήδη, έχει εκδηλωθεί μεταστροφή του προς τη θρη­ σκεία. Υπερασπιστής μιας αί­ ρεσης που πίστευε στην αξία των παλαιών λειτουργικών βι­ βλίων, αφορίζεται για τη στά­ ση και την πίστη του από την Ιερά Σύνοδο (1901). Στην «Ανάσταση» οι ήρωες υπακούουν στις πεποιθήσεις και την ιδεολογία του συγγρα­ φέα τους και γίνονται φορείς μιας ηθικής, η οποία στηλιτεύ­ ει τις οξύτατες ταξικές αντιθέ­ σεις την εποχή της τσαρικής Ρωσίας και πρεσβεύει τη χρι­ στιανική εγκαρτέρηση και αυταπάρνηση. Στις μεταφρά­ σεις τέτοιων κλασικών έργων

Ο

ξένη πεζογραφία 57

της παγκόσμιας λογοτεχνίας, είναι απαραίτητο για τον ανα­ γνώστη ένα κατατοπιστικό ει­ σαγωγικό σημείωμα για το έρ­ γο και το συγγραφέα του. Η απουσία τέτοιου σημειώματος θεωρείται σοβαρή παράλειψη.

διακρίνεται για τα κωμικά του επεισόδια, τα οποία προκαλούνται από τον Ιγνάτιο και διαδραματίζονται σε ποικίλους χώρους, από το Σούπερ Μάρκετ, με τον αστυφύλακα, μέχρι το εργοστάσιο παντελονιών Λιβάη, με το αφεντικό. Ο Ιγνά­ τιος παίρνει τον αναγνώστη με το μέρος του με την αδεξιότητά του και θυμίζει εκείνους Σαν τον βωβό τους τύπους του βωβού κινη­ κινηματογράφο ματογράφου (π.χ. Σαρλώ), οι οποίοι διατηρώντας κάποια ΤΖΩΝ ΚΕΝΕΝΤΙ ΤΟΥΛ. «Συνα­ χαρακτηριστικά στην εμφάνι­ σπισμός ηλιθίων». Μετάφρα­ ση και στους τρόπους μεταφέση: Ρένα Χατχούτ. Αθήνα, Καρονται σε διαφορετικούς χώ­ ρους και δημιουργούν κωμικά σχανιώτης, 1993. Σελ. 472. επεισόδια. Το βιβλίο προκαλεί Δρχ. 3.500. το γέλιο στον αναγνώστη, εν θυμόμαστε η ξένη πεζο­ όμως ο προβληματισμός του γραφία να έχει καταπιαστεί όταν έρχεται στην επιφάνεια, με τύπους σαν τον Ιγνάτιο (κε­ ξεπερνάει πολλές φορές την ντρικό πρόσωπο του μυθιστο­ κωμικότητα αυτή. Ο αξιαγάπη­ ρήματος) και αν το έχει κάνει, τος Ιγνάτιος είναι μεταφρα­ δεν του έχει δώσει πρωτεύο­ σμένος με ιδιαίτερη προσοχή ντα ρόλο. Ο τεράστιος Ιγνά­ από τη Ρένα Χατχούτ. Γ.Γ. τιος, φαγάς και τεμπέλης, δί­ νει την εντύπωση ότι μάχεται τις κοινωνικές συμβάσεις μ’ ένα δικό του τρόπο. Ξέρει κα­ Από τους λά τα δικαιώματά του σε μια σημαντικότερους κοινωνία που ενώ θέλει να φαί­ Λατινοαμερικανούς νεται δημοκρατική και αγγελι­ η συγγραφείς κά πλασμένη, στην ουσία φέ­ ρεται αυταρχικά και άνισα σε όποιους εκτρέπονται από το ΚΑΡΛΟΣ ΦΟΥΕΝΤΕΣ. «Η εκ ­ ιδανικό πρότυπο. Το βιβλίο στρατεία». Μεν.. Γιάννης Σπανδωνής. Αθήνα, Ωκεανίδα, 1993. Σελ. 320. Δρχ. 2.400.

Δ

ε λόγο γλαφυρό, ο συγ­ γραφέας της «Terra Nostra» και t q u «γερο-Γκρίνγκο», αναλαμβάνει να μας ξε­ ναγήσει στη Λατινική Αμερική των αρχών του 19ου αιώνα που διοικείται ακόμα από τους Ισπανούς, αλλά αναπτύσσει κι­ νήματα ανεξαρτησίας. Ο αφη­ γητής του βιβλίου, που μας επιφυλάσσει μια έκπληξη στο

Μ

58 ξένη πεζογραφία

------

τέλος του βιβλίου, είναι ένας από τους τρεις φίλους που εμπνέονται από τον Γαλλικό Διαφωτισμό και ασπάζονται αντίστοιχα τις θεωρίες των Ρουσώ, Ντιντερό και Βολταίρου. Ο κεντρικός ήρωας, ο Μπαλτάσαρ Μπούτος, σε μια πορεία-εκστρατεία προς την ωρίμανοη, θα διαβεί το τοπίο της επαναστατημένης Λατινι­ κής Αμερικής, ορμώμενος από μια παράτολμη πράξη της νιότης του: την αντικατάσταση ενός άσπρου μωρού της αρι­ στοκρατίας με το μωρό μιας μαύρης πόρνης. Ο Φουέντες, με το πρόσφατο αυτό μυθι­ στόρημά του, διεκδικεί για μια ακόμη φορά τον τίτλο ενός εκ των μεγαλυτέρων συγγραφέ­ ων της Λατινικής Αμερικής. Λ.Ε.

Κάρλος Φουέντες

Η ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ

στα χέρια μας το τέλος μιας νουβέλας, κι είναι αρκετό για να προκαλέσει τη συγκίνηση -κι όχι μόνο αισθητική, αλλά και υπαρξιακή. Ο Κ. Πολίτης, τεχνίτης του λόγου, έχει μεταφράσει και την Ύλη Ίθαν Μπραντ, το υλικό για τη νουβέλα που δεν τέλειωσε ποτέ. Ημιτελές αρι­ στούργημα. Τ. Δ.

ζωή των συνανθρώπων του, χάνει σε ατύχημα το παιδί του, σκοτώνει τη γυναίκα του και τρελαίνεται. Ο Χάουπτμαν πα­ ρακολουθεί τη ζωή του Τιλ με συμπάθεια, φωτίζει την έλλει­ ψη αυτοπροσδιορισμού του, εξετάζει τις αναλογίες ανθρώ­ πινης δράσης και πεπρωμένου στην ανθρώπινη ζωή. Μια νουβέλα με γνήσια τραγικότη­ τα, όπου ο άνθρωπος συντρί­ βεται και η ζωή, απλώς, συνε­ χίζεται. Τ. Δ.

Γνώση και ηθική

4

ΝΑΘΑΝΙΕΛ Χ0Θ0ΡΝ. «Ίθαν Μπραντ». Μετ.: Κ. Πολίτης. Αθήνα, Gutenberg, 1 9 9 3 .Σελ.

84. Δρχ. 800.

ασβεστάς Ίθαν Μπραντ φεύγει, να γνωρίσει το Ασυγχώρητο Αμάρτημα. Το γνωρίζει, είναι η διάσταση με­ ταξύ γνώσης και ηθικής, η απονέκρωση του συναισθήμα­ τος, η απώλεια της συλλογικότητας και της αδελφοσύνης. νας άνθρωπος παγιδευμέ­ Επιστρέφει στον τόπο του και νος σε μια μοίρα που δεν αυτοκτονεί. Ο Χόθορν μας δί­ μπορεί να την ελέγξει: ο κλει- νει ελάχιστες πληροφορίες για δούχος Τιλ, ταγμένος να το πρόσωπο του Μπραντ, για φυλάει μια σιδηροδρομική τα πεπραγμένα του, για την γραμμή, να προστατεύει τη ιδέα, το Αμάρτημα. Έχουμε

Γνήσια τραγικότητα

ΓΚΕΟΡΓΚ ΧΑΟΥΠΤΜΑΝ. «0 Κλεΐδούχος Τιλ». Μετ.: Μαρλ. Πολιτοπούλου. Αθήνα, Guten­ berg, 1992. Σελ. 96. Δρχ. 800.

Ε

0

Η απολογία μιας γενιάς ΝΤΕΪΒΙΝΤ Χ0ΜΕΛ. «Ηλεκτρικές καταιγίδες». Μετάφραση: Καίτη Οικονόμου. Αθήνα, Καστανιώτης, 1993. Σελ. 215. Δρχ.

2.500. ifties στο Σικάγο. Παιδικά χρόνια χωρίς παιδικότητα, αφέλεια, ξενοιαστά. Στη θέση τους πικρό χιούμορ, ο πόλε­ μος της Κορέας, οι ασκήσεις συναγερμού, ο μακαρθισμός. Και ύστερα Sixties. Τα «παιδιά των λουλουδιών», το Βιετνάμ, οι διαμαρτυρίες, οι απατηλές γεύσεις ελευθερίας, το ταξίδι στη μεγάλη «τρύπα». Η αιώνια Αμερική, η συνειδητοποιημένη Αμερική των σημερινών σαρα­ ντάρηδων με τις ενοχές και τα τραύματά τους.

F

------- ξένη πεζογραφία Όλα είναι επεξεργασμένα, χωρίς φαντασία, αυθορμητι­ σμό και ηλικία, όλα βιωμένα, χωνεμένα, συντηρημένα με φορμόλη, αποστειρωμένα. Μια ζωή σαν ασκήσεις ακρίβειας, σε προδιαγεγραμμένη πορεία. Οι αναμνήσεις ενός ενήλικου που δεν ήταν ποτέ παιδί, ποτέ έφηβος ούτε νέος. Έργο πικρό, σκληρό, πέτρι­ νο, τραυματικό, απολογητικό requiem για μια γερασμένη, μαραζωμένη, παραδομένη υπερδύναμη που θέλει να κα­ θορίζει και να επιβάλλει τη νέα τάξη πραγμάτων. Θ.Π.

Μουσική και μυστήριο Ε.Τ.Α. ΧΟΦΜΑΝ «Κρέσπελ και

Αντωνία». Μετ. Γ. Κενιρωιής. Αθήνα, Gutenberg, 1992. Σελ.

94. Δρχ. 800.

Μ

59

σέλιδο έργο. Η Αντωνία, που το τραγούδι τη σκοτώνει, η μη­ τέρα της, διάσημη αοιδός και σύζυγος του παράξενου, φιλόμουσου Κρέσπες με τα πολλά βιολιά, κι ο περίγυρός τους, μέσ’ από τα λόγια ενός ερω­ τευμένου με την όμορφη κό­ ρη, ξετυλίγουν το νήμα της μυστηριώδους γεμάτης από μουσική ζωής τους. Ο Χόφμαν κρατάει το ενδιαφέρον του αναγνώστη αμείωτο μέχρι τέ­ λους, ενώ το γλωσσικό του ιδίωμα -το οποίο έχει αποδώ­ σει θαυμάσια ο Γ. Κεντρωτήςπαραπέμπει στους λαϊκούς παραμυθάδες και στον κόσμο των μάγων και των ξωτικών. Ένα κλασικό αριστούργημα.

ουσική και μυστήριο, οι δύο αγάπες του Χόφμαν, συμπυκνωμένες σ’ ένα ολιγο­

Τ. Δ.

(07QD\rjJ® p ( o ] ΒΕΡΝ ΙΟΥΛΙΟΣ. Ροβήρος ο κατακτητής. Μετ. Νίκος Σαρλής. Αθήνα, Ζ α χ α ρ ό η ο υ λ ο ς , 1993. Σελ.

320. Σάτιρα, αγωνία, χιούμορ από την πένα του Ιούλιου Βερν.

ρ ό η ο υ λ ο ς , 1993. Σελ. 576. Δρχ. 2500. Ο ι επιτυχίες και η πτώση ενός νεανικού συγκροτή­ ματος.

ΓΚΕΤΕ. Το πράσινο φίδι. Μετ. Γιάννης Οικονομίδης. Αθήνα, G u te n b e r g , 1993. Σελ. 96. Δρχ. 800.

ΚΑΡΤΕΡ ΑΝΤΖΕΛΑ. Οι κολασμένες ερωτικές μηχανές του Δρ. Χόφμαν. Μετ. Τόνια Κοβαλένκο. Αθήνα, Χα τζ η ν ικ ο λ ή , 1993. Σελ. 268.

Αλληγορικό συγγραφέα.

Γερμανού

Α π ό την Άντζελα Κάρτερ «ενοχλητική κυρία των αγ­ γλικών γραμμάτων».

ΓΚΙΜΠΕΡ ΕΡΒΕ. Το πρωτόκολλο της θλίψης. Μ ετ Β. Νικολοπούλου - Ν. Οουςέ. Αθήνα, Ν. Σ ύ ν ο ρ α , 1993. Σελ. 224. Δρχ. 1900.

ΚΑΣΤΙΓΙΟ ΜΙΣΕΛ ΝΤΕΛ. Η κιθάρα. Μετ. Τασσώ Καβαδία. Αθήνα, Ζ α χ α ρ ό η ο υ λ ο ς , 1993. Σελ. 112.

παραμύθι

του

μεγάλου

Ο πόνος, η θλίψη, η οδύνη ενός τριανταπεντάχρονου που διαπιστώνει ότι έχει AIDS.

ΓΚΡΗΝ ΓΚΡΑΧΑΜ. Ο μυστικός πράκτορας. Μετ. Γιάν­ νης Γ. Θωμόπουλος. Αθήνα, Μ ίν ω α ς, 1993. Σελ.

280. Δρχ. 1600. Αστυνομικό μυθιστόρημα χαρακτήρα.

ΙΧΟΥΕΛΟΣ ΟΣΚΑΡ. Οι Μάμπο Κινγκς παίζουν τραγού­ δια αγάπης. Μετ. Σπήλιος Μενούνος. Αθήνα, Ζαχα -

Η

ανταπόκριση γης και θάλασσας, ζωντανών και πε­ θαμένων.

ΚΕΪΝ Μ. ΤΖΕΪΜΣ. Το ελκυστικό νησί. Μετ. Ιωάννα Καρατζαφέρη. Αθήνα, Σ ύ γ χ ρ ο ν η Εποχή, 1993. Σελ. 176. Δρχ. 1300.

Η

μικροαστική αμερικανική κοινωνία των νέων του περιθωρίου.

ΚΟΠΛΑΝΤ ΝΤΑΓΚΛΑΣ. Generation X. Μετ. X. Σακελλα-

60 ξένη πεζογραφία

------------------------

ροπούλου. Αθήνα, Ν. Σ ύ ν ο ρ α , 1993. Σελ. 254. Δρχ. 2200. Ιστορίες για την έκρυθμη κουλτούρα.

ΚΡΙΣΓΙ ΑΓΚΑΘΑ. Έγκλημα στο Όριεντ Εξπρές Μετ. Γιάννης Παρασκευόπουλος. Αθήνα, Μ ίν ω α ς , 1993. Σελ. 256. Δρχ. 1500. Τ ο έγκλημα βέβαια θα εξιχνιάσει ο Ηρακλής Πουαρό.

ΝΤΥΡΑΣ ΜΑΡΚΕΡΙΤ. Παν Αντρέα Στάινερ. Μετ. Ν.

Douge - Β. Νικολοπούλου. Αθήνα, Ν. Σ ύ ν ο ρ α , 1993. Σελ. 128. Δρχ. 1200. Για τον νεαρό αγαπημένο της μεγάλης Γαλλίδας συγγραφέως.

ΟΖ ΑΜΟΣ. Η γυναίκα που γνώρισα. Μετ. Μαρία Χωρεάνθη. Αθήνα, Ψ υ χο γ ιό ς , 1993. Σελ. 321. Δρχ.

3000.

GYBERPUNK. Ανθολογία Με τ. Θ. Βέμπος. Αθήνα, Ε κ δ ό σ εις τη ς γ α ία ς , 1993. Σελ. 182.

Η ερωτική ιστορία ενός ανθρώπου που ανακαλύπτει τα μυστικά πίσω από απλά, καθημερινά γεγονότα.

Ανθολογία διηγημάτων γνωστών συγγραφέων επι­ στημονικής φαντασίας.

Οι μάγοι της ανατριχίλας. Μετ. Α. Λαμπροπούλου. Αθήνα, Ν. Σ ύ ν ο ρ α , 1993. Σελ. 310. Δρχ. 2000.

ΛΑΜΠΡΟ ΦΙΛΙΠ. Ένα καλοκαίρι στη Δύση. Μετ. Λένα Μιλιλή. Αθήνα, Ρ ο έ ς , 1993. Σελ. 304. Δρχ. 2000.

1 3 διηγήματα γνωστών συγγραφέων, επιλεγμένα από τον Άλφρεντ Χίτσκοκ.

Περιπέτεια με ταχείς ανθρώπους και τη μελαγχολική, φευγαλέα γοητεία του νεανικού έρωτα.

ΠΙΤΕΡΣ ΕΛΙΣ. 0 μοναχός του Διαβόλου. Μετ. Γιάννα Αναστοπούλου. Αθήνα, Ά γ ρ ω σ τις , 1993. Σελ.

300. Δρχ. 1800.

ΑΟΝΤΟΝ ΤΖΑΚ. Μάικελ, το σκυλί του τσίρκου. Μετ. Θεόφιλος Δ. Φραγκόηουλος. Αθήνα, Ζ α χ α ρ ό π ο υ λ ο ς , 1993. Σελ. 366. Ενα από τα πιο συγκινητικά μυθιστορήματα του με­ γάλου συγγραφέα.

ΜΑΡΚΕΣ ΓΚΑΜΠΡΙΕΛ ΓΚΑΡΣΙΑ. Δώδεκα διηγήματα περιπλανώμενα. Μετ. Κλ. Σωτηριάδου-Μηαράχας. Αθήνα, Ν. Σ ύ ν ο ρ α , 1993. Σελ. 235. Δρχ. 2200. Ο ι περιπλανήσεις δεκαοχτώ χρόνων, αποτυπωμένες στο χαρτί.

ΜΑΤΑΪΣΕΝ ΠΙΤΕΡ. Παίζοντας σε τόπους θεϊκούς Μετ. Σπήλιος Μενούνος. Αθήνα, Ζα χ α ρ ό π ο υ λ ο ς , 1993. Σελ. 528. Ιεραπόστολοι προσηλυτίζουν στο Χριστιανισμό τους Ινδιάνους του Αμαζόνιου.

BACHRICHARD. Ο Γλάρος Ιωνάθαν Λίβινγκστον. Μετ. Γ. Κυπραίας. Φωτ. Russel Manson. Αθήνα, Δ ιό π τρ α , 1993. Σελ. 144.

Μ ια μεσαιωνική ιστορία μυστηρίου.

ΡΑΝΣΜΑΠΕΡ ΚΡΙΣΤΟΦ. Στην κόλαοη των πάγων και του σκότους. Μετ. Μαρία Κάσση. Αθήνα, Ν. Σ ύ ν ο ­ ρ α , 1993. Σελ. 296. Δρχ. 2200. Αφήγηση δυο αποστολών στην Αρκτική, με χρονική απόσταση εκατό ετών η μια από την άλλη.

Σύννεφα και βροχή στο παλάτι των Χαν. Μετ. Άγγε­ λος Φιλιππάτος. Αθήνα, Κ λ ε ιδ ί, 1993. Σελ. 230. Δρχ. 2000. Κινέζικο ερωτικό μυθιστόρημα.

ΤΖΑΜΙΣ ΡΑΟΥΝΤΑ. Αρτεμίσια - Από την Αναγέννηση στο Μπαρόκ. Μετ. Μ. Παγουλάτου. Αθήνα, Ν. Σ ύ ­ ν ορα , 1993. Σελ. 370. Δρχ. 2200.

Η ζωή της γνωστής ζωγράφου Αρτεμίσιας Τζεντιλέ-

Η γνωστή ιστορία του γλάρου Ιωνάθαν με ασπρό­ μαυρες φωτογραφίες γλάρων.

ΤΣΕΡΝΙΑΝΣΚΙ ΜΙΛΟΣ. Σέρβοι - το χρονικό της Μεγά­ λης Μετανάστευσης Μετ. Ν. Σιδέρη■ Αθήνα, Ν. Σ ύ ν ο ρ α , 1993. Σελ. 800. Δρχ. 3.500.

ΝΤΕΛΜΑΡ ΒΙΝΑ, Η κυρία της Ν. Ορλεάνης Μετ. Μ. Χατζηνικόλα. Αθήνα, Ν. Σ ύ ν ο ρ α , 1993. Σελ. 208. Δρχ. 1800.

HERBERT F. Ο Μεσαίας του Dune. Μετ. θωμάς Μαστακούρης. Αθήνα, S pace, 1993. Σελ- 264. Δρχ.

Η ζεστή ατμόσφαιρα του Nqtou, η ψύχρα του πολέ­ μου και η αγωνία των δούλων για μια ζωή μακριά από τις φυτείες.

Από τον πολυβραβευμένο δάσκαλο βιβλίων επιστη­ μονικής φαντασίας.

Ιστορικό μυθιστόρημα.

1200.

-------------- ανθολογίες

Οι νεκροί ξυπνουν! ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ 1: «0 νεκρός». Αθήνα, Αιγόκερως, 1993. Σελ. 159.

«Εις μνήμην»), Ε.Χ. Γονατάς («Το δάσος») και Νίκος Καχτίσης («Ο θάνατος του Κροκεβιλέ»). Τέλος, στη συλλογή περι­ λαμβάνεται και ένα δημοτικό τραγούδι, που περιέχει φαντα­ στικά στοιχεία, «Του νεκρού αδελφού».

61

πιο γνωστός, εκπρόσωπος του είδους, όπως γνωστός είναι και ο Γάλλος Γκυ ντε Μωπασάν («Η κόμη»). Λιγότερο γνω­ στοί αλλά με σημαντική προ­ σφορά στο χώρο του φαντα­ στικού ο γνωστός ιδιαίτερα για τον αποκρυφισμό του, Γερμα­ νός, Χανς Έβερς («Το τέλος του Τζον Χάμιλτον Λέβελιν») και ο διευθυντής σύνταξης γαλλικών περιοδικών επιστη­ μονικής φαντασίας, Αλέν Ντορεμιέ («Το τέλος ενός έρω­ τα»). Παρόλο που είναι γνωστή για τα αστυνομικά της μυθι­ στορήματα, που πολλά μετα­ φέρθηκαν και στον κινηματο­ γράφο, η Πατρίσια Χάισμιθ έχει ασχοληθεί και με το φα­ νταστικό είδος όπως μας απο­ καλύπτει «Η φύση του πράγ­ ματος» που συγκαταλέγεται στη συλλογή. Τέλος, από ελ­ ληνικής πλευράς, συγκαταλέ­ γονται ο Μανώλης Κανέλλης (1900-1982) και ο διευθυντής της σειράς αυτής, Γιάννης Σολδάτος («Ανώμαλοι έρω­ τες»).

ο πρώτο μιας σειράς διηγη­ μάτων από τη φανταστική Ν.Φ.Λ/Ι. λογοτεχνία, με σύμβουλο το Δημήτρη Παναγιωτάτο, φανα­ τικό του είδους που εξασφαλί­ ζει μιαν ιδιαίτερα ενδιαφέ­ ρουσα επιλογή. Οι συλλογές επικεντρώνονται σε λιγότερο γνωστά ή και άγνωστα στα ελ­ ληνικά κείμενα γνωστών συγγραφέων και περιλαμβά­ νουν σύντομα βιογραφικά ση­ μειώματα των ανθολογούμε­ νων. Το κέντρικό θέμα της πρώτης συλλογής είναι «ο νε­ Ν.Φ.Μ. κρός», με 11 συνολικά διηγή­ ματα που έχουν επιλεγεί στα Η μεταφυσική διάφορα περιοδικά (Τραμ, της μουσικής Χάρτης, Φάσμα, κ.ά.), αλλά και διάφορες συλλογές που Απρόβλεπτοι έρωτες ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ 3: «Η κυκλοφόρησαν στα ελληνικά (από εκδόσεις του «Αιγόκερω» μουσική». Αθήνα, Αιγόκερως, ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ 2: «Πα­ και άλλων). Ο πρώτος τόμος 1993. Σελ. 155. περιλαμβάνει διηγήματα ξέ­ ράξενοι έρωτες». Αθήνα, Αινων αλλά και Ελλήνων γόκερω ς, 1993. Σελ. 159. ανταστικό χωρίς τον Αμερι­ συγγραφέων, ξεκινώντας από κανό Χάουαρντ Φίλιπς Λάβγνωστούς συγγραφείς του εί­ ο θαυμαστό είναι σίγουρα κραφτ σίγουρα δεν εννοείται. δους όπως οι Αμερικανοί ένα από τα επιμέρους είδη ΓΓ αυτό και ο τρίτος τόμος της Έντγκαρ Άλαν Πόε («Βερενί­ αυτού που παρουσιάζεται κά­ σειράς ξεκινάει με το μακά­ κη»), Χένρι Τζέιμς («Ο βωμός τω από τον γενικό τίτλο του βριο, εξαιρετικό διήγημά του, των νεκρών»), Ρίτσαρντ Μάθιφανταστικού. Το θαυμαστό με «Η μουσική του Έριχ Ζαν». Τα σον («Υπερατλαντική κλήση»), κύριο θέμα τους παράξενους υπόλοιπα έξι διηγήματα της έρωτες ανθολογείται στα 8 οι Γάλλοι Βιλιέ ντε ΛΊλ Αντάμ ανθολογίας εκπροσωπούν δεύτερου («Βέρα») και Γιόρις Καρλ διηγήματα του συγγραφείς όπως ο μεταφυσι­ Υσμάνς («Στον όρμο») και οι αυτού τόμου. Ο Έντγκαρ Άλαν κός Βιλιέ ντε ΛΊλ Αντάμ («Ο Έλληνες Η.Χ. ΠαπαδημητραΠόε, που εδώ ανθολογείται με δολοφόνος των κύκνων»), η κόπουλος («Η επίσκεψη» και τη «Λιγεία», είναι σίγουρα ο ρομαντικών αποκλίσεων, λά-

Τ

Τ

Φ

62 ανθολογίες -------------τρις του θαυμαστού, Γεωργία Σάνδη («Το όργανο του Τιτά­ να»), ο Αλφόνσος Καρ (με το μακάβριο «Οι Βίλλις»), ο διά­ σημος μουσικοσυνθέτης Έκτορ Μπερλιόζ που, σίγουρα άγνωστο στους πολλούς, ασχολήθηκε και με το γράψιμο φανταστικών διηγημάτων, που δεν μπορούσαν παρά να έχουν σχέση με τη μουσική («Η Ευφωνία ή η μουσική»), ενώ από τους Έλληνες έχουμε τον παλιότερο Αλέξανδρο Μπάρα (1906-1990), σίγουρα μία από τις ευχάριστες εκπλήξεις της συλλογής (με το διήγημα «Πα­ ροξυσμός εις ον ελασσόνα», με απόηχους από το «Ο άν­ θρωπος που ζάρωνε», του Ρίτσαρντ Μάθεσον) και τον νεό­ τερο Στέφανο Σταμάτη («Tango Notturno»).

Αουρόρα»), ο Ζορζ Λανγκελάν (με τη «Μύγα», που έχει γίνει πασίγνωστη χάρη στις δύο κι­ νηματογραφικές διασκευές της αλλά και τις «συνέχειες») και ο Καρλ Κερένυι (με το εμπνευσμένο από την ελληνική μυθολογία «Σκύλλα, Λάμια, Έμπουσα και άλλες τρομακτι­ κές μορφές»). Στους Έλληνες, σειρά έχει ένας από τους πρώ­ τους εξαιρετικούς, αλλά άδικα παραγνωρισμένους, συγγρα­ φείς του είδους, Δημοσθένης Βουτυράς (1872-1958), με «Το στοιχειό» και ο Τριαντάφυλλος Πίττας με το «Τα τέρατα θα έρθουν». Ν.Φ.Μ.

στουργηματικό «Το δωμάτιο με την κίτρινη ταπετσαρία» της Αμερικανίδας Σάρλοτ Γκίλμαν Πέρκινς (1860-1935). Τέ­ λος, από την Ελλάδα έχουμε τον Γιάννη Σκαρίμπα (18931984), με τις αλλόκοτες εξο­ μολογήσεις ενός τρελού στο «Κομμωτής κυριών». Ν.Φ.Μ.

Όνετρα κατ εφιάλτες ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ 6: «Όνειρο-εφιάλτης». Αθήνα, Αιγόκερως, 1993. Σελ. 159.

έκα διηγήματα, (έξι ξένα και τέσσερα ελληνικά) μας δίνουν τις αλλόκοτες, μαγευτι­ κές, θαυμαστές ή και εφιαλτι­ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ 5: «Η κές εικόνες του ονείρου, ονεί­ τρέλα». Αθήνα, Αιγόκερως, Ν.Φ.Μ. ρου που ορισμένες φορές με1993. Σελ. 159. τατρέπεται σε εφιάλτη. «Ένα όνειρο» ονομάζουν τόσο ο ξι ξένα και ένα ελληνικό εί­ Λέων Τολστόι (γιος του Από χον Κύκλωπα ναι τα διηγήματα της ανθο­ συγγραφέα του «Πόλεμος και λογίας με τον τίτλο «Η τρέλα». στο Δράκουλα ειρήνη»), όσο και ο Φραντς Από τους παλιούς, ο Γάλλος Κάφκα, καθώς και ο δικός μας, Γκυ ντε Μωπασάν αφηγείται Φώτης Κόντογλου. Ο Αμερικα­ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ 4: «Το την ιστορία του «τρελού», ενώ νός, Άμπροζ Μπηρς περιγρά­ τέρας». Αθήνα, Αιγόκερως, ο σύγχρονος γνωστός για το φει το δικό του όνειρο στο 1993. Σελ. 157. μυθιστόρημά του «Ψυχώ», που πλημμυρισμένο από μια εφιαλ­ μας χάρισε την ανεπανάληπτη τική αγωνία «Επεισόδιο στο ο τέρας είναι αναμφισβήτη­ ταινία του Χίτσκοκ, ανθολογεί­ Όουλ Κρικ», ενώ ο Θεόφιλος τα ένα από τα κυριαρχικά ται με το πραγματικά μακά­ Γκωτιέ συνδυάζει τη χάρη και στοιχεία της φανταστικής λο­ βριο, «Ο συλλέκτης του Πόε», το χιούμορ με το μακάβριο γοτεχνίας αλλά και του κινη­ που στην ανάπτυξή του θυμί­ στο «Πόδι της μούμιας». Ακό­ ματογράφου, ξεκινώντας από ζει τα ίδια τα έργα του Πόε. μη, η συλλογή περιλαμβάνει τον Κύκλωπα και την Κίρκη της Από τους υπόλοιπους αναφέ­ διηγήματα του Γάλλου Σαρλ ελληνικής μυθολογίας και φτά­ ρουμε το κλασικό «Ημερολό­ Ασελινό («Η δεύτερη ζωή»), νοντας ως το «Γκολέμ», τον γιο μιας πορτοκαλιάς» του καθώς και ενός κατ’ εξοχήν εκ­ «Δράκουλα» και τον «ΦρανκεΓερμανού Χανς Έβερς, το «Ο προσώπου του θαυμαστού, στάιν». Στα εφτά διηγήματα ύπνος είναι ο εχθρός» του του Γάλλου, Ζεράρ ντε Νερτης ανθολογίας συναντάμε συγγραφέα αστυνομικών μυθι­ βάλ (με τη θαυμάσια «Αυρηαναπόφευχτα τον Φραντς στορημάτων, Άντονι Γκίλ- λία»). Από ελληνικής πλευράς Κάφκα (με το εφιαλτικό «Μία μπερτ, «Το άλικο λουλούδι» διασταύρωση») και τον Χέρ- του Ρώσου Βσέβολοντ Μι- έχουμε ακόμα τους Νίκο Καχτίτση («Το ενύπνιο»), Τάκη Σιμπερτ Τζορτζ Γουέλς («Η χα'ΐλοβιτς Γκαρσίν (1855- νόπουλο («Το όνειρο») και Διο­ αυτοκρατορία των μυρμη­ 1888), που πέρασε τα τε­ νύσιο Σολωμό («Το όνειρο της γκιών»), αλλά και νεότερους, λευταία χρόνια της ζωής του Μαρίας»). όπως ο Αλέν Ντορεμιέ («Η σε άσυλο ψυχοπαθών, το αριΝ.Φ.Μ.

Στη σκιά της τρέλας

Ε

Τ

Δ

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΔΗΜΗΡΟΥΛΗΣ ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΜΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ - ΚΡΙΤΙΚΗ - ΙΣΤΟΡΙΑ

Δ.Σ. ΔΗΜΗΡΟΥΛΗΣ ΚΛΑΣΙΚΑ ΧΩΡΙΣ ΕΙΚΟΝΕΣ: ΑΠΟΣΩΜ A 1975-1985

ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΒΑΛΛΙΑΝΟΣ ΣΚΕΠΤΕΟΝ: ΕΡΕΥΝΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ

Ε Κ Δ Ο Σ Ε Ι Σ

ΠΛΕ ΘΡΟΝ Ε Κ Δ Ο Σ Ε Ι Σ

’9 3

ΜΑΣΣΑΛΙΑΣ 20α ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 36.41.260, FAX 36.45.057

ΣΤΑΘΗΣ ΔΑΜΙΑΝΑΚΟΣ (έπιμ.) ΘΕΑΤΡΟ ΣΚΙΩΝ: ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΚΑΙ ΝΕΩΤΕΡΙΚΟΤΗΤΑ

ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΕΛΤΣΟΣ AUTODAFi

Π Ρ Ο Τ Α Σ Ε ΙΣ ΓΙΑ ΤΟ Κ Α Λ Ο Κ Α ΙΡ Ι ΣΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ

ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΕΛΤΣΟΣ CAMERA DEGLI SPOSI

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΞΥΔΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΑ: |. ΚΥΠΡΙΑΚΟ

, ^EJu<jtP°™

* *■^

Η ΖΩΗ Ε ΙΝ Α Ι... ΕΚ ΕΙ!

• Ανακαλύψτε τώρα την ασύγκριτη γοητεία των ΚΛΑΣΣΙΚΩΝ ^

Γ

ϋ

ΐ

• Κάντε μια επένδυση σε σταθερές αξίες.

• Δημιουργείστε με ελάχιστη δαπάνη τη Κλασσική Βιβλιοθήκη σας. Έγκυρες μεταφράσεις, σύγχρονη γλώσ­ σα, σεβασμός του πρωτότυπου. Κάθε έργο κυκλοφορεί σε δύο εκδόσεις: Έκδοση περιπτέρου | (απλή βιβλιοδεσία) Έκδοση βιβλιοπω­ λείου (πολυτελής βι-1 βλιοδεσία)

ΚΑΘΕ 1η ΤΟΥ ΜΗΝΑ ΣΤΑ ΠΕΡΙΠΤΕΡΑ ΚΑΙ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΑ

ΜΑΖΙ ΜΕ ΚΑΘΕ ΒΙΒΛΙΟ Η ΕΙΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΠΟΡΤΡΑΙΤΑ, ΜΕ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ, ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΠΑΝΙΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΑ ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥ εκδό σει ς

|J] Printa

Η Σ Υ Γ Χ Ρ Ο Ν Η Α Ν Τ Ι Λ Η Ψ Η ΣΤΙ Σ Ε Κ Δ Ο Σ Ε Ι Σ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ: Λομβάρδου 31 -35,114 73 Αθήνα, Τηλ.: 64 29 409,64 21 051, FAX: 64 11 597

ελληνική ποίηση 65

“φαντάζομαι το τέλος του προσώπου μου” ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ-ΡΟΥΚ. «Άδεια φύση». Αθήνα, Κέ­ δρος, 1993. Σελ. 64. Δρχ.

1 . 200 .

που μου»), να τοποθετήσει τα ποιήματά της γύρω από ένα σκοτεινό στίχο του Εμπειρικού («Έκαμαν οίστρον της ζωής τον φόβο του θανάτου»), να μι­ λήσει για τον Holderlin. Οι κα­ λύτερός της στιγμές, ωστόσο, είναι οι φωτεινές. Εκείνες που τοποθετούν τον έρωτα στο κέ­ ντρο της ύπαρξης. Α.Μ.

αίσθηση της σάρκας, το ανανταπόδωτο του έρωτα, «οι πόνοι της καρδιάς» επα­ νέρχονται στην ποίηση της Κα­ τερίνας Αγγελάκη-Ρουκ, δημι­ Φιλολογική ανάπλαση ουργούν τον στέρεο πυρήνα της. Ωστόσο, στην Άδεια Φύση «Αρχαίοι Λυρικοί». Εισαγωγή «ο θάνατος γυρνάει στη γη, Μετάφραση - Σχόλια: Γιάννης Δάλλας. Αθήνα, Νεφέλη, 1993. Σελ. 244. Δρχ. 2.800.

Η

Γνήσιο αίσθημα ΕΛΕΝΗ ΑΣΤΡΙΝΑΚΗ. «Πάθη φω­ νηέντων». Αθήνα, Άρκτος, 1992. Σελ. 40. Δρχ. 1.300.

πό τα Εργοστάσια Οδύνης στα Πάθη Φωνηέντων, ο ποιητικός λόγος της Ελένης Αστρινάκη έχει περάσει σε άλ­ λες διαστάσεις: πάντα τρυφε­ ρός και οικείος, γίνεται τώρα ουσιαστικά ανατρεπτικός και οργισμένος. Τα Πάθη φωνηέ­ ντων ανατινάζουν, θρυμματί­ έσα στην ξηρασία των φι­ ζουν έναν κόσμο ολόκληρο, να τον ανασυνθέσουν σε νέες λολογικών εκδόσεων και συμμετρίες. των μεταφράσεων των Ελλή­ Πόλεις και άστυ, τέχνη και νων Κλασικών η μετάφραση πολιτική, έρωτας και διά­ των αρχαίων ιαμβογράφων ψευση, η Αστρινάκη ταλαντεύ­ από τον Γιάννη Δάλλα μοιάζει εται στους ήχους του σαξό­ με όαση. Δεν είναι μόνο η δι­ φωνου και του Στραβίνσκι. αυγής και ρέουσα ποιητική Γνήσιο αίσθημα μετουσιωμένο απόδοση του αρχαίου πρωτο­ σε αυθεντικό ποιητικό λόγο. τύπου που έλκει τον αναγνώ­ Τ.Δ. στη. Στην αρτιότητα του βιβλί­ ου συντείνουν η συστηματική Λυρική σύνθεση κατάταξη της ύλης, η γλα­ φυρή ανάπλαση της εποχής που έζησε κάθε ποιητής από ΜΑΙΡΗ ΓΙΟΣΗ. «Οι γόμοι». Ποίη­ πολιτική, κοινωνική και καλλι­ ση. Αθήνα, Στιγμή, 1993. Σελ. τεχνική άποψη, αλλά και η στέ­ 45. Δρχ. 800. ρεα κριτική θεώρηση του Γιάν­ νη Δάλλα, που έσκυψε με αγά­ τίχοι που διαβάζονται κο­ φτά, σχεδόν λαχανιαστά, πη και ιεραποστολικό ζήλο στο άλλοτε φανερώνουν μέσα αντικείμενο της έρευνάς του. Γ.Π. τους τον ρυθμό της παράδο­

Α

Μ

τόπο καταγωγής του». Για πρώτη φορά η ζωή αγκαλιάζει τόσο σφιχτά το θάνατο (όχι τη φθορά, αλλά τη μεταφυσική του τέλους). Η ποιήτρια βγαίνει από το συνηθισμένο μονοπάτι της, τον ύμνο του σώματος, για να συναντήσει το επώδυνο («φα­ ντάζομαι το τέλος του προσώ­

Σ

66 ελληνική ποίηση ------ντομο διήγημα. Μέσα από ένα μινιμαλιστικό μορφολογικό παιχνίδι ο Γκόνης αναδεικνύει σε κεντρικό ζητούμενο των «ο­ ρεινών» ιστοριών του τη θά­ λασσα. Το αφηγηματικό υπο­ κείμενο - έχοντας κατά βάση μια στερημένη σχέση με το θαλασσινό στοιχείο - ανακαλεί προσωπικά βιώματα και σχή­ ματα ενός αμετάκλητα χαμέ­ νου συλλογικού βίου. Από την άλλη μεριά, η Μαριλίτσα Βλαχάκη μέσα από επτά αυγοτέμπερες (όσα και τα κεί­ Ποιητική ματιά μενα) επιχειρεί μια «εικαστική» συνεπής ανάγνωση αυτών των κειμέ­ νων. Με γαιώδη χρώματα η ΘΟΔΩΡΗΣ ΓΚΟΝΗΣ. «Η πύλη ΜΙΧΑΛΗΣ ΓΚΑΝΑΣ. «Παραλο­ της ξηρός». Με επτά πίνακες ζωγράφος (μέσα από αναφο­ ρές στον Ντελβό και στον γή». Αθήνα, Καστανιώτης, της Μαριλίτσας Βλαχάκη. Μπαλτύς, μετουσιωμένες 1993. Σελ. 37. Δρχ. 1.000. Αθήνα, Γαβριηλίδης, 1993. όμως στο δικό της ιδίωμα) συνθέτει έναν κόσμο οικείας Σελ. 27. Δρχ. 3.000. γνωστός και καταξιωμένος παραδοξότητας. ποιητής Μιχάλης Γκανάς εί­ Πρόκειται για μια συνάντη­ ε τον τόμο «Η πύλη της ξη­ ναι, ίσως, απ’ τους ελάχιστους ση που αποπνέει φρεσκάδα ρός» εγκαινιάζεται μια νέα σύγχρονους ποιητές που δρα σειρά (την επιμέλεια έχουν: ηκαι γνήσια νοσταλγία. στην πόλη και αντλεί θέματα Η.Π. Γκαλερί «Είκοσι Τέσσερα» και από ένα παρελθόν, ιστορικά ο Μισέλ Φάις) των εκδόσεων και κοινωνικοπολιτικά, διασα­ «Γαβριηλίδης», όπου κάθε φο­ Αξιοπρόσεκτο λευμένο, με την πεποίθηση ότι ρά θα συναντιόνται ένας λογο­ αισθητικό αποτέλεσμα δεν αφορούν μόνο τον ίδιο τέ­ τέχνης και ένας εικαστικός τοιες εμπνεύσεις, αλλά ολό­ καλλιτέχνης. Σκοπός της σει­ κληρη την αναγνωστική βιβλιοΗΛΙΑΣ ΓΚΡΗΣ. «Η Έφεσος των ράς δεν είναι μόνο να υποστη­ φιλική οικογένεια. ρίξει κάποιες σχέσεις θεματι­ Αλόγων», Αθήνα, Δελφίνι, Στο οπισθόφυλλο του βιβλί­ κής ή εκφραστικής συγγένειας 1993. Σελ. 56. Δρχ. 1.800. ου γράφτηκε ότι η «Παραλο­ από τους δύο χώρους. Παράλ­ γή» είναι λίγο - πολύ ένα ποίη­ ληλα, επιδιώκει να φέρει πιο υό διαφορετικά στυλ γρα­ μα, στην πραγματικότητα κοντά τον βιβλιόφιλο και τον φής συναντάμε στις δυο όμως είναι δύο ποιήματα στο φιλότεχνο. ίδιο έργο: Ο Θοδωρής Γκόνης, αφού Εκείνο των προσωπικών ανα­ συγκέντρωσε στο πρώτο του μνήσεων με βάση τα παιδικά βιβλίο («Τραγούδια», «Άγρα» χρόνια του δημιουργού και Η ΕΦΕΣΟΣ ΤΩΝ ΑΛΟΓΩΝ 1992) το σύνολο της στιεκείνο της φιλικής συσχέτισης χουργικής παραγωγής του, με νεκρούς συντρόφους. Είναι περνάει εδώ σε καθαρά λογο­ περιττό να πούμε πως και στις τεχνικό πεδίο. δύο περιπτώσεις ο ποιητής Ο αυστηρά εκλεκτικός στιοδηγείται θεαματικά απ’ την χουργός, εδώ, εναλλάσσει μια παράδοση και από τις ρίζες, σειρά από φόρμες: ποιητική μια που γι’ αυτόν η εθνικότητα πρόζα, θεατρικό μονόλογο (ας δεν είναι απλώς λέξη ανήκε- μη ξεχνάμε παρεμπιπτόντως και τη θεατρική του εμπειρία), στη, αλλάπροωθητική. Χ.Π. πρόπλασμα τραγουδιού, σύ­

σης. Το βιβλίο δεν είναι μία συλλογή ποιημάτων, αλλά εί­ ναι δεμένο από παντού, είναι μια σύνθεση που γυρεύει την προσοχή του αναγνώστη, αμείωτη. Ο λόγος συνειρμικός ηθελημένα, όπως όταν μία λέ­ ξη ξυπνήσει μέσα μας μνήμες, η έκφραση ακαριαία και εκ βαθέων, χωρίς τα ψιμύθια του συναισθηματισμού. Η φρίκη έχει λέξεις και κουβεντιάζεται. Β.Κ.

0

Μ

Δ

------- ελληνική ποίηση ποιητικές ενότητες αυτής της συλλογής. Η πρώτη που επι­ γράφεται «Με τ ’ άλογα της εξορίας» είναι ποίηση υπό την ευρεία της έννοια, αφού έχουμε να κάνουμε με ποιητι­ κά κείμενα και όχι με ποιήμα­ τα. Εδώ κυριαρχούν το βιωμα­ τικό στοιχείο, η ανάμνηση και η απαισιοδοξία. Η δεύτερη, που τιτλοφορείται «Με τ ’ άλο­ γα των Ηφαιστείων», περιλαμ­ βάνει ποιήματα ελεύθερης τε­ χνοτροπίας. Και οι δύο αυτές ενότητες διακρίνονται για την πρωτοτυπία της έκφρασης, τις πράγματι εντυπωσιακές εικό­ νες, την αφαίρεση και τον εξομολογητικό τους τόνο και δη­ μιουργούν ένα αξιοπρόσεκτο αισθητικό αποτέλεσμα.

εκτάσεις, και αναλώνεται σε ασημαντότητες και αγοραίες εκφράσεις. Λείπει, γενικά, αυτό που ονομάζουμε ποιητικότητα και αποδεικνύεται πε­ ρίτρανα ότι δεν αρκεί η παρά­ θεση σκόρπιων λέξεων και ανερμάτιστων εκφράσεων για να εκφραστεί το υποσυνείδη­ το. Ενώ, σε τελευταία ανά­ λυση, η δημιουργία των εντυπώσεων που θηρεύει ο ποιητής είναι, δυστυχώς γι’ αυτόν, αρνητικές.

67

οποία θεωρεί ότι θα εντυπω­ σιάσει. Απλά αιφνιδιάζει δυσά­ ρεστα. Γ.Π.

Γ.Π.

Ημιτελής προσπάθεια ΠΑΝΟΣ ΚΑΠΩΝΗΣ. «Αρχιπέλα­ γος Αϋπνίας». Αθήνα, Αίολος, 1993. Σελ. 160. Δρχ. 2.200.

Γ.Π.

Ό π ου η παραδοσιακή

τη συγκεντρωτική αυτή έκ­ φόρμα μιλάει ακόμα... δοση του ποιητή περιλαμ­ βάνονται τα ποιήματα που ΓΙΩΡΓΟΣ Κ0Ρ0Π0ΥΛΗΣ. «Ουκ έγραψε από το 1966 μέχρι και έστιν ώδε». Αθήνα, Αγρα, το 1989. Πρόκειται για ελεύθε­ 1993. Σελ. 71. Δρχ. 1.000. ρη ποίηση και αν εξαιρέσει κα­ νείς τον γνήσιο λυρισμό των Γ. Κοροπούλης μαζί με τον δύο πρώτων συλλογών, τα Δ. Καψάλη και τον Η. Λάγιο υπόλοιπα ποιήματα είναι γνή­ διέπραξαν κάτι που πριν μερι­ σια τέκνα των τάσεων που επι­ κά χρόνια θα έμοιαζε αυτοκτοκράτησαν, από το 1970 και με­ νικό: έγραψαν ποιήματα χρη­ τά, στη χώρα μας. ΓΓ αυτό θα σιμοποιώντας φόρμες του ποι­ διαφωνήσουμε με το πεζόλο- ητικού παρελθόντος. Αιρετική γο και εξόχως αντιποιητικό ή παλιομοδίτικη η στάση αυτή ύφος του Πάνου Καπώνη, αλ­ είχε μέσα της ψυχή. Απόδειξη λά και με τα «ευρήματα» με τα το «Ουκ Έστιν Ώδε». Ποίημα προγραμματικό, γραμμένο κατ’ ανάθεσιν του συνθέτη Ιω­ σήφ Παπαδάτου για να εκτελεστείτη Μ. Τρίτη, υπερβαίνει το θρησκευτικό του θέμα μέσα από τη χρήση ποιητικών μορ­ φών του παρελθόντος για να μιλήσει για έννοιες και ιδέες που απασχολούν το σήμερα. Ίσως έχουμε μπροστά μας μια σύγχρονη ρομαντική σχολή, όχι τόσο από την άποψη της μεθόδου, όσο της συνολικής ποιητικής σύλληψης.

Σ

Ο

Υπερρεαλισμό ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΙΣΑΡΗΣ. «Οι Τριοτάνοι» Αθήνα, Νεφέλη, 1992. Σελ. 144. Δρχ. 1.600. τη συγκεντρωτική αυτή έκ­ δοση του Ίσαρη περιλαμ­ βάνονται ποιήματα γραμμένα μεταξύ των ετών 1966 και 1992, με κύριό τους γνώρισμα την προσήλωση στον υπερρε­ αλισμό. Όμως η ποίηση εδώ είναι μονοεπίπεδη, χωρίς προ­

Γ.Μ.

68 ελληνική ποίηση Δρχ. 1.300. ποιητική καταγραφή σε ελεύθερο στίχο και με υπερρεαλιστικές τάσεις που συναντάμε εδώ είναι ένα κρά­ μα ευαισθησίας και σκληρότητος. Ο εσωτερικός σπαραγ­ μός, ο έρωτας και η αριστερίστικη θεώρηση κάποιων πολι­ τικών δρώμενων προδιαθέ­ τουν ευνοϊκά τον αναγνώστη, που θα αφεθεί στην περιδιά­ βαση της ιστορίας μέσα από την οπτική γωνία του ποιητή. Αν και η συλλογή αυτή έχει ένα ιδιότυπο λυρισμό, εντού­ τοις κάποιοι στίχοι της διαθέ­ τουν μια κοινωνική αιχμηρότητα πρωτόγνωρη, με αναγωγές σε πρόσωπα και συμβάντα.

Η

Αγάπη για τον άνθρωπο ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΣ. «Ποι­ ήματα» Αθήνα, Νεφέλη, 1992. Σελ. 104. Δρχ. 1.400.

Έρωτας που κυριαρχεί με το βάρος των ερωτηματικών του. Οι εποχές άλλαξαν, τα παλιά βάρη φύγανε από πάνω μας, ενώ νέα που δεν το υποπτευθήκαμε - κι ας υπήρχαν χρόνια τώρα - πήραν δυναστι­ κά τη θέση τους. Ο πόνος ανα­ ζητεί στήριγμα στον πόνο του άλλου και οι πληγές επιζητούν να κλείσουν στον έρωτα. Γλώσσα επηρεασμένη από Ελύτη και Εμπειρικό με τον απόηχο και το χρώμα μιας ση­ μερινής ποίησης των ιδεών στο επίπεδο του καθημερινού. Γ.Μ.

Γ.Π.

ρόκειται για συγκεντρωτική Μαζεύοντας έκδοση των ποιημάτων του συντρίμμια Γιώργου Μαρκόπουλου της περιόδου 1968-1987. Εδώ ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΜΠΟΥΚΑΛΑΣ. «Η εκ ­ έχουμε μια λυρική προσφορά και μία σπονδή στην αισθαντι- δρομή της Ευδοκίας». Αθήνα, κότητα, γεμάτη από αγάπη Άγρα, 1993. Σελ. 25. Δρχ. στον άνθρωπο και πλημμυρι­ 600. σμένη από τη μαγεία των χα­ μένων τοπίων τού χθες. Ενίοτε οιητικό πεζό. Ο Π. Μ. κατα­ η μελαγχολία που διατρέχει γράφει το πέρασμα από το τους στίχους του ποιητή δίνει πεδίο των ιδεών στα σκληρά μια ρομαντική νότα, ενώ τα υπαρξιακά ερωτήματα. Αν πα­ στοιχεία που κυριαρχούν είναι λιά το φίλτρο και ο καταλύτης η αίσθηση της φθοράς, η ερη­ ήταν η ιδεολογία, τώρα είναι ο μιά, ο θάνατος και ο ηθελημέ­ νος αγνωστικισμός. Ποίηση ελεύθερη σε ρεαλιστική γρα­ φή που μετουσιώνει τις λέξεις σε ολοκληρωμένα νοήματα και διαυγέστατες εικόνες.

Π

Π

Γ.Π.

Ποίηση και πολιτικά δρώμενα ΓΙΩΡΓΟΣ - ΙΚΑΡΟΣ ΜΠΑΜΠΑΣΑΚΗΣ. «Έγγραφος Ίλιγγος», Αθήνα, Άρκτος, 1992. Σελ. 48.

Μτα άλλη διάσταση στη ποίηση ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΝΟΥΤΣΟΣ. «Η των Αισθήσεων Αγάηησις». Αθήνα, Γνώση, 1993. Σελ. 48. Δρχ.

600.

πιτέλους και μια ποιητική συλλογή με φαντασία. Πράγματι, τα επιγραμματικ αυτά ποιήματα του Παναγιώτη Νούτσου, πέραν από το κοινω­ νικό μήνυμα που προσφέρουν στον αναγνώστη, είναι γραμ­ μένα με πρωτοτυπία, αίσθηση γνήσιου και πηγαίου χιούμορ, λεπτή ειρωνεία και φιλοσοφική θεώρηση. Ο λόγος του ποιητή

Ε

------- ελληνική ποίηση 69 είναι απλός, μα καλοδουλεμένος. Οι λέξεις προσεχτικά δια­ λεγμένες δίνουν με ενάργεια το στίγμα της εποχής μας και ανατέμνουν πρόσωπα και κα­ ταστάσεις του καθημερινού μας μικρόκοσμου. Τελικά, αυ­ τή η συλλογή δίνει μια άλλη διάσταση στο ποιητικό μας γί­ γνεσθαι. Γ.Π.

Τρυφερός σαν παιδί Μελαγχολικη ανάταση

ΜΑΞΙΜΟΣ ΟΣΥΡΟΣ. «Πολιτεία». Ποιητικό αφήγημα. Αθήνα, Καστανιώτης, 1993. ΣεΠ. 144. Δρχ. 1.800.

ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΠΛΑΣΤΗΡΑ. «Νερό στο πρόσωπο» Αθήνα, Άγρα, Μάξιμος Οσύρος το έχει 1993. Σελ. 64. Δρχ. 1.000 βάλει το λιθαράκι του, έτσι τόσο απαλά που σχεδόν δεν ποίηση της Αλεξάνδρας Πλαστήρα έχει μια πρωτό­ τον έχουμε πάρει είδηση, ότι γνωρη τρυφερότητα και απο­ υπάρχει. Μα τι λέω; Κάποιοι, λίγοι τον αγάπησαν ήδη από πνέει το εξαίσιο άρωμα της αθωότητας. Χαμηλόφωνη και τα προηγούμενά του βιβλία, αλλά τώρα κερδίζει με την χωρίς καμιά ποιητική εκζήτη­ ση, επικεντρώνει την προσπά«Πολιτεία», ό,τι η αφοσίωση θειά της στη συναισθηματική χαρίζει πλουσιοπάροχα: τη φόρτιση του αναγνώστη. Ο λό­ σοφία. Ο Οσύρος είναι τρυφερός γος της αβίαστος, οδηγεί, μέ­ σαν παιδί, αγγίζει τα πράγμα­ σα από τα ολιγόστιχα ποιήματα και φοβάται μη τα σπάσει, τά της, το θυμικό μας σε ήρε­ μες και μελαγχολικές ανατά­ τραγουδάει στη γλώσσα της σεις στις οποίες κυριαρχούν η μνήμης, αφηγείται με λόγο ρυθμικό, την αρχή του κό­ αγάπη, ο έρωτας, η φυσιολατρεία και μια φιλοσοφική θεώ­ σμου. ρηση της ζωής. Όμως, η ευγέ­ Β.Κ. νεια της γραφής της παραμέ­ νει το κυριότερο προτέρημα αυτής της συλλογής.

Ο

ποιητική συλλογή («Ποίηση I», 1969) ως και τα «Ενάντια» (1983), κινήθηκε σ’ ένα κύκλο θεμάτων και ιδεών όπου το ορ­ γίλο κοινωνικό αίτημα και η απόλυτη πολιτική αμφισβήτη­ ση κατείχαν αναμφίβολα δε­ σπόζουσα θέση. Μέσα στις χαοτικές μητροπόλεις του μαζικού ευδαιμονι­ σμού και στην απογύμνωση της σύγχρονης συνείδησης από οποιοδήποτε έρεισμα αυθεντικής ζωής, το ποιητικό υποκείμενο του Πούλιου ευαγ­ γελιζότανε έναν κόσμο αντιεξουσιαστικό και μυστικιστικά ερωτικό. Παράλληλα, η γλώσ­

Η

Γ.Π.

Αναπροσανατολισμός ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΠΟΥΛΙΟΣ. «Αντί της σιωπής». Ζωγραφική: Τάσος Μαντζαβίνος. Αθήνα, Καστανιώτης, 1993. Σελ.28. Δρχ.

2 . 000 .

Ο

Λευτέρης Πούλιος (1944, Αθήνα), από την πρώτη του

σα του αποτύπωνε, σε μεγάλο βαθμό, τις υφολογικές αξιώ­ σεις των Αμερικανών μπίτνικ. Πριν πέντε χρόνια ο ποιητής πραγματοποιεί μια σημαντική τομή στο έργο του με τα «Επουσιώδη»· τομή που συν­ δέεται με την περιρρέουσα αλ­ λαγή των οραμάτων και των αιτημάτων που εξέθρεψαν σε μια ορισμένη περίοδο την ποι­ ητική του. Πρόσφατα κυκλοφόρησε μια ολιγοσέλιδη ποιητική συλλογή του με τίτλο «Αντί της σιωπής». Εδώ ο προσεκτικός αναγνώ­ στης διαπιστώνει την ωρίμανση του νέου προσανατολισμού του ποιητή. Σε τρία σημεία κρυσταλλώνεται ο αναπροσα-

70 ελληνική ποίηση ------νατολισμός του Πούλιου. Πρώ­ τον, στην υποχώρηση των κοσμολογικών-κοινωνικών του μοτίβων προς όφελος μιας υπαρξιακότερης πρόσληψης των πραγμάτων. Δεύτερον, στην επικράτηση μιας σαφώς επιγραμματικότερης φόρμας, έναντι των εκτενών αφηγημα­ τικών μερών της παλιότερης παραγωγής του. Και τρίτον, στην πτώση των τόνων: ο πυρετός του ποιητικού υποκει­ μένου τώρα δίνει τη θέση του σε μια ελεγχόμενη θερμοκρα­ σία της φωνής. Η φίνα αυτή έκδοση συμπληρώνεται με δώδεκα ακουαρέλες (ισάριθμες των ποιημάτων) εξπρεσιονιστικής χροιάς του Τάσου Μαντζαβίνου. Καθώς και από ένα τεχνοκριτικό σημείωμα της Ελένης Βακαλό για τον Τάσο Μαντζαβίνο και μια συνέντευξη του ποιητή στον Μισέλ Φάις.

κρουση. Το ποίημα «Λευκό πουκάμισο» είναι ενδεικτικό. Του λευκού πουκάμισου είδωλο πως εφευρέθηκα μέσα στην όψη μου. Όπως ένας βράχος χέρια όλων με κρατώ μουσική φυσάω απ’ το χαράκωμα να σπάσει ο πόλεμος να φύγω. Χ.Π.

Η.Π.

ΣΤΑΜΑΤΗΣ. «Αρχιτε­ εσωτερικών χώρων». Κασχανιώτης, 1993. Δρχ. 800.

ο δεύτερο βιβλίο του νέου ποιητή Αλέξη Σταμάτη, όπως και το τίτλος του δηλώ­ νει, είναι ένα σοβαρότατο γί­ γνεσθαι λέξεων και νοημάτων που ίσως και να μη βρίσκουν την ίδια απήχηση -όπως στον ψυχισμό- στις κοινωνικές ανα­ φορές, συγκλίσεις και αποκλί­ σεις. Έχοντας κατακτήσει ένα ύφος καθόλου ευάλωτο, χειρί­ ζεται τη γλώσσα με τους ρυθμούς που μόνο η φωνή ενός ποιητή ξέρει να τηρεί, συνάμα δε, καταφέρνει να δώ­ σει στα πονήματά του μια εφιαλτική εσωστρεφή συνύ­ παρξη με δραματική υπό­

Τ

Γ.Π.

Ερωτική ποίηση ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ.

«OMNIA VITAE». Αθήνα, Γαβριηλίδης, 1993. Σελ. 32. Δρχ.

1 . 000 .

συλλογή αυτή του Λευτέρη Τριανταφύλλου, που επι­ γράφεται «OMNIA VITAE» απο τελεί τυπικό δείγμα ερωτικής ποίησης. Σίγουρα, όμως, η έξαρση του πάθους, η γνήσια αισθαντικότητα και η ευγένεια των αισθημάτων την κάνει να ξεχωρίζει από αρκετές άλλες ομοειδείς. Ο λόγος του ποιητή απλός και απέριττος, γίνεται δοξαστικό για το ερωτικό του ίνδαλμα και κινείται μέσα στην ονειρική διάσταση του ιδανι­ κού μ’ ένα ρομαντισμό γνήσιο και θελκτικό. Έτσι αυτή η προσφορά του ποιητή είναι και κρίσιμη και χρήσιμη σε μια εποχή ωφελιμι­ σμού και συναισθηματικής νέ­ κρωσης.

Η

Ποίηση εσωστρεφης ΑΛΕΞΗΣ κτονική Αθήνα, Σελ. 54.

τερο ποιητή. Όσο για τη συλλογή αυτή καθεαυτή και αν δεν είχε γραφτεί, δεν θα έχανε τίποτα η Ελληνική γραμματο­ λογία.

Γλωσσομάθειας εγκώμιο ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΣΤΑΜΕΛΟΣ.

«AD ABSINTHIUM». Αθήνα, Ν εφ έ­ λη, 1992. Σελ. 40. Δρχ. 1.000.

Γ.Π.

εν μπορούμε να διαπιστώ­ σουμε αν η παραληρηματι­ κή αυτή γραφή αποτελεί ποίη­ ση. Ούτε, βέβαια, αν η δια­ σκευή του Σολωμού προς το χυδαίο αποτελεί στοιχείο των νέων ρευμάτων της ποίησης. Το μόνο που γνωρίζουμε είναι ότι ο ελληνικός ποιητικός λό­ γος δεν έχει ανάγκη από επί­ δειξη γλωσσομάθειας, αφού ούτε τα Αγγλικά, ούτε τα Γαλλικά, ούτε βέβαια τα Λατινικά που χρησιμοποιεί ο Κυριάκος Σταμέλος τον κάνουν περισσό­

Δ

ελληνική - ξένη ποίηση 71

[jD ® D H §[r3

μεταμορφώσεις της Εύας

Η άγνωστη αφρικανική ποίηση

Break on through to the other side

ΑΘΑΝ. ΝΤΑΟΥΣΑΝΗΣ. «Η ποίη­ ση της μαύρης Αφρικής». Αθήνα, Ροές, 1993. Σελ. 346. Δρχ. 3.000.

JIM MORRISON. «Τα Νέα Πλά­ σματα». Μ ει.: Γ. Βολουδάκης. Αθήνα, Άρκτος, 1993. Σελ.

108. Δρχ. 1.300.

πορεί ο Morrison για μας τις αρχές του 20ού αιώνα, η -αλλά και για τους σημερι­ Ευρώπη ανακάλυπτε τις μά­ νούς εφήβους, όπως αποδεισκες και τα γλυπτά της Αφρι­ κής. Στα τέλη του, ανακαλύ­ κνύεται - να υπήρξε ο τραπτει τον ποιητικό της λόγο. Η γουδιστής/είδωλο, ο εξεγεροιητικοί μονόλογοι θα μπο­ ποίηση στην Αφρική αποτελεί μένος καλλιτέχνης της δεκαε­ κομμάτι της καθημερινότητας, τίας του 7 0 με την υπέροχη ρούσαν να χαρακτηριστούν οι συνθέσεις της Ελένης Χω- ταυτίζεται πολλές φορές με το τραγούδι, είναι γνήσια και ρεάνθη που αποτελούν την καινούρια εκδοτική της πα­ αυθόρμητη λαϊκή έκφραση στη χαρά και στη λύπη, στον ρουσία. Όπως και οι άλλες ποιητικές δημιουργίες έτσι και έρωτα και στο θάνατο, στη εδώ, ίσως σε μεγαλύτερο βαθ­ δουλειά και στην επανάσταση. . Τ α Νέα μό, προβάλλεται η γυναικεία Από την ίδια μήτρα και η λόγια Ιϊλάομαια ιδιοσυγκρασία, η γυναικεία εκδοχή τους: οι μαύροι ποιη­ φύση αλλά και οι σχέσεις της τές του 20ού, κυρίως, αιώνα που συνήθως γράφουν στις με το αρσενικό. ευρωπαϊκές γλώσσες, διατη­ Στον ποιητικό κόσμο της συγγραφέως η γυναίκα εμφα­ ρώντας όμως ευλαβικά τον ομ­ φάλιο λώρο που τους συνδέει νίζεται με όλες τις θηλυκές με τη γη τους. της μεταμορφώσεις (μάνα, Αυτή τη γοητευτική, άγνω­ ερωμένη, σύζυγος κ.ά.) Μ’ φωνή- υπήρξε όμως και κινη­ αυτόν τον τρόπο η γυναικεία στη ποίηση επιχειρεί να κάνει ματογραφιστής, και ποιητής. φιγούρα περιδιαβαίνει αρχέ­ γνωστή στο κοινό ο Αθ. ΝταΠοιήματά του έχουν ήδη μετα­ ουσάνης, με δόκιμες μεταφρά­ τυπα και σύμβολα μυθικά και σεις ποιητών και λαϊκής ποίη­ φραστεί στα ελληνικά εδώ και σύγχρονα. Έντονα λυρικό το πολλά χρόνια. Ο Morrison, σ’ σης· ενώ οι πληροφορίες για βιβλίο της Χωρεάνθη, αποκα­ ό,τι έκανε, ήταν χαρισματικός, λύπτει έναν ισχυρό λόγο, ικα­ τους μαύρους δημιουργούς νό να μεταφέρει τα απλά αποτελούν πολύτιμη συνει­ είχε ταλέντο· μόνο που δεν πρόλαβε. σφορά στην περαιτέρω ενα­ συναισθήματα και την καθημε­ Τα «Νέα Πλάσματα» μας ρινότητα σε διαστάσεις τέτοι­ σχόληση με την αφρικανική ες όπου το ασήμαντο και το ποίηση στην Ελλάδα. Μια αν­ φέρνουν γι’ άλλη μια φορά σ’ επαφή με τη φλογερή του ευ­ υπαινικτικό γίνεται μεγάλο, γί­ θολογία φτιαγμένη με πολύ αισθησία: ένας κόσμος που μεράκι. νεται τέχνη. καίγεται, που αναλώνεται μες Τ.Δ. ΕΛΕΝΗ ΧΩΡΕΑΝΘΗ. «Οι ώρες του ερωδιού». Αθήνα, Πλέθρον, 1993. Σελ. 56. Δρχ. 500.

Π

Σ

Μ

72

ξένη ποίηση

-----------

στην οργή, τη συνειδητή αντί­ δραση στο κατεστημένο, στη σύμβαση και στην υποκρισία του. Πάντα σκληρά τρυφερός, πάντα κυνικά ρομαντικός, ψυχεδελικός, είναι απέραντα και απύθμενα ερωτευμένος κι οδηγεί την ποιητική του φύση στην άλλη όχθη -to the other side- για να επιδράσει στον κόσμο, να τον αλλάξει, να τον ομορφύνει. Η ποίησή του προσφέρεται απολύτως για ψυχα­ ναλυτικές αναγνώσεις, έχει σχέση οργανική με το Maharishi, έχει μέσα του τη μουσική του: Θυμίζει Blake, Baudelaire και Rimbaud, χωρίς να χάνει την αυθεντικότητά της. Τι κρίμα που δεν πρόλα­ βε! Τ.Δ

Ποιητικά adagia

©W

(£7Q D W TT© [}D D (g]

ΑΛΑΓΙΑΛΗ-ΤΣΙΑΛΙΚ ΣΟΥΛΕΪΜΑΝ. Δ ω δώ νη, 1993. Σελ. 66.

Κράσπεδα

νάρκωσης.

Αθήνα,

ΑΣΙΚΗΣ ΘΑΝΟΣ. Σημεία φυγής. Αθήνα, Ό μ β ρος, 1993. Σελ. 48. Δρχ.

700. ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΗΣ Θ. ΣΑΒΒΑΣ. Μικρά και μεγάλα. Θεσ/κη, Π α ρ α τη ρ η τή ς , 1993. Σελ. 140. ΓΑΒΡΙΗΑΙΔΗΣ, Θ. ΣΑΒΒΑΣ. Ίσως. Θεσ/κη, Π α ρ α τη ρ η τή ς , 1993. Σελ.

136. ΓΑΖΟΥΑΗΣ, ΝΙΚΟΣ. 86 Λουλούδια για τη Δανάη. Αθήνα, Ε λ λ η ν ικ ά Γ ρ ά μ μ α τα , 1993. Σελ. 96. ΔΗΜΗΡΟΥΛΗΣ Σ.Δ. Κλασικά χωρίς εικόνες. Απόσωμα 1975-1985. Αθήνα, Π λ έθ ρ ο ν , 1993. Σελ. 74. ΔΗΜΟΥ ΝΙΚΟΣ. Σάτιρες 1972-1992 Αθήνα, Ν ε φ έ λ η , 1993. Σελ. 90. Δρχ. 1500. ΔΗΜΟΥ ΝΙΚΟΣ. Ποιήματα 1950-1990. Αθήνα, Ν ε φ έ λ η , 1993. Σελ. 200. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ Μ.Χ. ΜΑΡΙΑ. Παράλληλον σέλας. Αθήνα, Δ ω δώ ­

νη, 1993. Σελ. 78. ΖΑΦΕΙΡΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΣ Η Δεύτερη Πεταλούδα και η Φωτιά. Αθήνα, Ν ε φ έ λ η , 1993. Σελ. 44. ΚΑΝΤΑΡΤΖΗ ΜΥΡΤΑΑΗ. Στιγμές Αθήνα, Δω δώ νη, 1993. Σελ. 40.

WALLACE STEVENS. «Adagia». Μετ.: Χάρης Βλαβιανός. Αθή­ να, Νεφέλη, 1993. Σελ. 63. Δρχ. 1.200.

ΚΑΤΣΙΜΗΣ ΣΠΥΡΟΣ. Η στέγη. Αθήνα, Γ α β ρ ιη λ ίδ η ς , 1993. Σελ. 44. Δρχ. 1000.

iiU γλώσσα είναι ένα μάτι» ''I I που όχι μόνο ορό αλλά και σημαίνει. Οι λέξεις, «το μό­ νο μελόδιον» είναι για τον Stevens ένας τρόπος κατάκτησης της πραγματικότητας- η φαντασία οδηγεί διά της ποιήσεως στη γνώση και στο γνώθι σ’ αυτόν. Οι αφορισμοί, τα adagia του Stevens -εκ του adagium-ii: παροιμία, από­ φθεγμα -αποτελούν την ars poetica του ποιητή- παρατη­ ρούν την ποίηση την ίδια στιγ­ μή που τη συναντάνε, την εν­ σωματώνουνε, γίνονται τα ίδια ποίηση. Με τη σφραγίδα του Stevens, σε μια άριστη μετά­ φραση. Τ.Δ.

96.

ΚΑΨΑΛΗΣ ΔΙΟΝΥΣΗΣ. Αισθηματική Αγωγή. Αθήνα, Ά γρα, 1993. Σελ. 38. ΚΥΠΑΡΙΣΣΗΣ ΠΑΝΟΣ. Νησί δίχως φύλλα. Αθήνα, Λ ώ το ς , 1993. Σελ. ΑΑΓΓΟΥΡΕΑΗ ΜΑΡΙΑ. Ο κύριος με την καμπαρντίνα. Αθήνα, Γκοβότσ η ς , 1993. Σελ. 80. Δρχ. 800. ΜΑΡΤΑΛΗ ΑΝΤΩΝΗΣ. Βιβλίο από βιβλία. Αθήνα, Β ιβ λ ιο φ ιλ ία , 1993. Σελ. 312. Δρχ. 3000. ΜΟΥΝΤΕΣ ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Τα αντίποινα. Αθήνα, Κ α σ τα ν ιώ τη ς , 1993. Σελ.

112.

ΜΟΥΤΑΦΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ. Άπαντα. Τόμος Α'. Αθήνα, Β ιβ λ ιο π ω λ είο τω ν Β ιβ λ ιό φ ιλ ω ν , 1993. Σελ. 540. ΠΑΠΑΝΙΚΟΑΑΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ. Ως κύμβαλο αλαλάζον Αθήνα, Δω δώ νη, 1993. Σελ. 40. ΣΑΚΕΑΙΟΥΛΙΑΝΑ. Αφέςρέουσες. Αθήνα, Ν ε φ έ λ η , 1993. Σελ. 68. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ. Η Κ α σ τα ν ιώ τη ς , 1993. Σελ. 38. ΣΑΠΟΥΝΤΖΗ

Κλινήρης

Δευτέρα.

Αθήνα,

ΣΤΕΛΛΑΚΗΔΑΝΑΗ. Ερωτικά Μελύδρια. Αθήνα, Ε λ λ η ν ικ ά Γ ρ ά μ μ α ­ τα , 1993. Σελ. 62. ΤΣΕΛΕΝΤΗ ΑΛΚΗ. Σιγή πέτρας. Αθήνα, Δω δώ νη, 1993. Σελ. 60. Κινέζικα τραγούδια Απόδοση Κώστα Βάρναλη. Αθήνα, Λ ω τό ς , 1993. Σελ. 32. Δρχ. 2000.

Σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία από τις εκδόσεις Πατάκη

ΠΩΡΓΟΣ ΜΑΝΙΩΤΗΣ • 01 ΣΥΖΥΓΟΙ · ΑΣΠΡΗ ΜΕΡΑ • ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΘΑΝΑΤΟΥ

ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΚΟΥΡΤΗΣ Η ΔΙΚΗ ΤΟΥ ΣΩΚΡΑΤΗ

ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΚΟΥΡΤΗΣ • ΥΠΟΘΕΣΗ Κ.Κ. · ΤΟ ΤΡΑΝΤΑ­ ΓΜΑ ΤΟΥ ΛΑΒΥΡΙΝΘΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ: Σ. ΠΑΤΑΚΗΣ Α.Ε., Εμμ. Μ πενάκη 16, 106 78 Αθήνα, Τηλ.: 36.38.362, Fax.: 36.28.950

τα βιβλία της «γνώσης» ΞΕΝΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ / ΜΙΚΡΗ ΣΕΙΡΑ

ΚΑΡΑ ΓΙΟΥΝΑΣ ΛΟΥΒΕ ΑΛΜΚΒΙΣΤ Γιατί όχι; ΒΙΡΤΖΙΝΙΑ ΓΟΥΑΦ Φλας

Ο. ΣΕΣΑΝ - I. ΜΠ. ΜΑΣΛΟΦΣΚΙ Εσείς που δεν έτυχε ποτέ να σας σκοτώσουν... ΦΟΥΛΒΙΟ ΤΟΜΙΤΣΑ Η βενετσιάνα κληρονόμος

ΛΑΡΑ ΚΑΡΝΤΕΛΛΑ Γύρω από τη Λάουρα ΛΑΡΑ ΚΑΡΝΤΕΛΛΑ Ηθελα να φορέσω παντελόνια ΜΑΡΙΑ ΚΟΡΤΙ Το τραγούδι των σειρήνων ΑΝΝΑ ΜΕΣΣΙΝΑ Η φοινικιά του Ρουσαφά ΟΝΟΡΕ ΝΤΕ ΜΠΑΛΖΑΚ Η γεροντοκόρη ΜΑΝΦΡΕΝΤ ΜΠΗΛΕΡ Ηρεμη σαν τη νύχτα ΤΖΟΥΖΕΠΕ ΠΟΝΤΙΤΖΑ Η μεγάλη βραδιά ΛΕΒ ΡΑΖΓΚΟΝ Χωρίς επινοήσεις

,

ΣΕΡΤΖΙΟ ΦΕΡΡΕΡΟ Στη σκιά ΤΟΜΑΣ ΧΑΡΝΤΥ Κάτω από το δέντρο ΝΑΘΑΝΙΕΛ ΧΩΘΟΡΝ Το άλικο γράμμα

,

Μ ΠΑ ΡΜ ΠΕΝΤ' ΩΡΕΒΙΓΥ Οι διαβολικές ΖΑΝΕΤ ΟΥΙΝΤΕΡΣΟΝ Το φύλο της κερασιάς ΑΝΡΙ-ΦΡΕΝΤΕΡΙΚ ΜΠΛΑΝ Τ ' αγρίμια παλεύουν στο λυκόφως TENT ΧΙΟΥΖ Μύθοι του πρώιμου κόσμου

εκδόσεις «γνώση» Ιπποκράτους 3 1 , 106 80 Αθήνα - τηλ. 36 20 9 4 1 , 36 21 194

-------------- -—

Η κριτική της κριτικής ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΔΗΜΗΡΟΥΛΗΣ. «Γο φάντασμα της θεωρίας. Λο­ γοτεχνία - Κριτική - Ιστορία». Αθήνα, Πλέθρον, 1993. Σελ.

235. Δρχ. 2000. πένανπ σε μια κριτική που έλκει την καταγωγή της από τον δυτικό ρομαντισμό του 19ου αιώνα και αντιμετωπίζει με υστερική απόρριψη κάθε

σμένου πλέον ουμανισμού. Μια σημαντική προσέγγιση της λογοτεχνικής κριτικής, μια έκθεση των σύγχρονων θεω­ ρητικών ρευμάτων, μια προ­ βληματική πάνω στην ιστορία και τη γλώσσα (την ερμηνεία και τη ρητορική), μια πολεμική που ξεφεύγει κάποτε από τους ήπιους τόνους της (αν και όχι όσο συχνά θά ’πρεπε), μια προσπάθεια εξορκισμού της αυταπάτης. Ένα αναγκαίο, ού­ τως ή άλλως, βιβλίο στην πενι­ χρή συμμετοχή μας στα πα­ γκόσμια δρώμενα. Δ.Τ.

...Κύπρον, ου μ’ εθέσπισεν... Φ.Α. ΔΗ Μ ΗΤΡΑΚ0Π0ΥΑ0Σ. «Για τον Σεφέρη και για την Κύ­ προ». Αθήνα, Επικαιρόιητα, 1992. Σελ. 215. Δρχ. 2.300.

σύγχρονο θεωρητικό ρεύμα ως ξενόφερτο, περιττό και επι­ κίνδυνο, ο μελετητής αντιπρο­ τείνει πως με το «υπάρχον» φάντασμα της θεωρίας, που διακονεί το μεγαλύτερο μέρος του σύγχρονου κριτικού λόγου στην Ελλάδα, δεν εξυπηρετεί­ ται παρά η επιθυμία συνέχισης της διαπαιδαγώγησης/χειραγώγησης του αναγνώστη σύμ­ φωνα με ιδεολογικές προσλαμβάνουσες ενός ξεπερα­

ιλολογικά μελετήματα χα­ ρακτηρίζει ο συγγραφέας τα δώδεκα δοκίμια που αποτε­ λούν αυτό το βιβλίο και τα οποία αναφέρονται στον Γιώργο Σεφέρη και την Κύπρο αφε­ νός και σε θέματα της νεοελ­ ληνικής λογοτεχνίας της Κύ­ πρου αφετέρου. Οι δεσμοί του Σεφέρη με το νησί και η ιδιαί­ τερη αγάπη του γι’ αυτό, είναι καταγραμμένα στο Ημερολό­ γιο Καταστρώματος Γ', στις ημερολογιακές του σημειώ­ σεις, στην αλληλογραφία του με τον ζωγράφο Διαμαντή και

μελετες 75

σε πλήθος άλλων κειμένων. Σ ’ αυτά έρχεται να προστεθεί η ανέκδοτη αλληλογραφία του με τον Κύπριο διανοούμενο Λουίζο, που όπως μας πληρο­ φορεί ο συγγραφέας του βι­ βλίου έχει την πρόθεση να τη δημοσιεύσει. Προς το παρόν, σε δυο δοκίμια του τόμου αυτού, μας αποκαλύπτει την πολύ ενδιαφέρουσα αλληλο­ γραφία του Λουίζου προς τον Σεφέρη. Το δεύτερο μέρος του βιβλίου ασχολείται με την Κύπρο και τους Κύπριους λο­ γοτέχνες στα Κείμενα Νεοελ­ ληνικής Λογοτεχνίας της Μέ­ σης Εκπαίδευσης, όπου ο συγγραφέας διαπιστώνει την ελλιπή παρουσία των Κύπριων λογοτεχνών και δίνει συγκεκρι­ μένες προτάσεις. Χ.Π.

Παλαμάς, απολλώνιος και διονυσιακός Ε. Ν. ΜΟΣΧΟΣ. «Η μεταφυσική αγωνία στον Παλαμά. Δοκίμιο κριτικής». Αθήνα, Παπαδήμας, 1993. Σελ. 355 + 12 εικό­ νες εκτό ς κειμένου. Δρχ.

2.800 Υ ε μια εποχή που η θεωρία ειL σβάλλει ανατρεπτικά και στην ελληνική κριτική ακο-

76 μελετες

-----------------

λουθώντας τις ανάγκες της λογοτεχνίας ηχεί τουλάχιστον παράδοξη η αναγωγή της Αγά­ πης, με τη χριστιανική της ση­ μασία, σε μεθοδολογικό εργα­ λείο κριτικής προσέγγισης. Αυτό, ωστόσο, προτείνει στα 14 δοκίμια/κεφάλαια του βιβλί­ ου του ο γνωστός μελετητής Ε. Ν. Μόσχος, διατεινόμενος συγχρόνως πως η κριτική προ­ σέγγιση του Παλαμά δεν θα πρέπει να αφορά μόνο στο έρ­ γο αλλά και στην ψυχή του ποιητή. Με τη λατρεία, επομέ­ νως, στο υποκείμενο/πλάστη, ο μελετητής προσεγγίζει τον Παλαμά ορίζοντας τη μετα­ φυσική του μέσα από τον «δι­ χασμό» που επισημαίνει τόσο στα ποιητικά όσο και στα άλλα του κείμενα και που, φυσικά, δεν διαφέρει από το διχασμό κάθε σημαντικού ποιητικού «ε­ γώ». Μια φιλολογική μελέτη με έκδηλες τις χριστιανικές της καταβολές από έναν άνθρωπο που αναμφισβήτητα έχει εντρυφήσει στο έργο και αγα­ πήσει τον ποιητή Παλαμά. Πλούσια βιβλιογραφία, πίνα­ κας ονομάτων και φωτογραφι­ κό υλικό αποδεικνύουν ταυτό­ χρονα το φροντισμένο της έκ­ δοσης. Δ.Τ.

κληρωμένο ανθρώπινο πολιτι­ σμό σαν τον ελληνικό. Ο πολι­ τισμός των Ελλήνων περισσό­ τερο από ανθρωπισμός, είναι στο βάθος πολιτισμός ευεργε­ σίας. Η φιλανθρωπία και η φι­ λοφροσύνη αποτελούν σήμα κατατεθέν από την εποχή του Ομήρου και τα προομηρικά βάθη της φυλής μέχρι σήμε­ ρα. Τα κείμενα του τόμου αυτού μιλούν για την προομηρική Ελλάδα, για τον Όμηρο, για τους προσωκρατικούς, για το Σωκράτη και τους μετασωκρατικούς μέχρι τον Επίκουρο, με διαφορετικό από τον συνή­ θη τρόπο, αποτελούν δε κεφά­ λαιο της ανθρωπολογίας και της ιστορίας του πολιτισμού.

Μεγάλοι και μικροί ΠΕΤΡΟΣ ΧΑΡΗΣ. «Έ λληνες Πεζογράφοι», τόμος 8ος. Αθήνα, Εστία, 1993. Σεή. 374, Δρχ.

3.200.

ολλοί άλλοι λαοί πριν από γδοος στη σειρά τόμος του τους Έλληνες, την ίδια Ακαδημαϊκού Πέτρου Χάρη εποχή μ’ αυτούς και αργότε­ με κριτικές παρουσιάσεις παρα, ανέπτυξαν πολιτισμό. Κα­ λιότερων και νεότερων πεζονείς όμως δεν φαίνεται να ανέ- γράφων. Οι πρώτοι έχουν ειδι­ δειξε και να βίωσε με τόση κό βάρος στην ελληνική πεζο­ συνέπεια και συνοχή έναν ολο­ γραφία, γι’ αυτό και η αναφο­

Π

Γ.Μ.

Θ.Π.

Ελληνικός Πολιτισμός Η.Π. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ. «Από τον Προμηθέα στον Σωκράτη. Το οδοιπορικό του ανθρώπινου πολιτισμού». Αθήνα, Ροές, 1993. ΣεΠ. 352. Δρχ. 3.000.

ρά σε αυτούς είναι εκτεταμέ­ νη: Ν. Καζαντζάκης, Π. Κανελλόπουλος, Δ. Ρώμας, Α. Καραντώνης, Π. Καραβίας. Οι νεό­ τεροι έχουν κλείσει τον κύκλο της ζωής τους, χωρίς όπως σημειώνει ο Π.Χ., να προλά­ βουν να τελειώσουν το έργο τους. Η αναφορά στο έργο τους στηρίζεται σε ορισμένες βιβλιοκριτικές: Γ. Μπεράτης, Π. Πικρός, Κ. Πολίτης, Α. Γιαννόπουλος, Ν. Καββαδίας, Ρ. Ρούφος κ.ά. Όμως τί περισσό­ τερο θα χρειαζόταν να γράψει ο Μπεράτης από το «Πλατύ ποτάμι» ή ο Κ. Πολίτης από την «Εκάτη» και την «Eroica» για να έχουν ολοκληρωμένο έργο στην ελληνική γραμμα­ τεία; Άλλο τώρα αν η σκιά των μεγάλων δεν έχει επιτρέψει τη διεξοδική παρουσίαση του ει­ δικού βάρους του καθενός «μι­ κρού» χωριστά.

Ο

Γοητευτικά μαθήματα Γ. Π. ΣΑΒΒΙΔΗΣ. «Βασικά θέμα­ τα της ποίησης του Καβάφη». Αθήνα, Ίκαρος, 1993. Σεή.

111. Δρχ. 1.000.

Δ

ιάβασα το βιβλίο του καθη­ γητή Σαββίδη και ήθελα με-

------------------ μελετες τά μανίας να ξαναγυρίσω στα μαθητικά μου θρανία. Γιατί διαβάζοντάς το, ήλθε και βρή­ κε η νοσταλγία έδαφος και καρποφόρησε μ’ αυτά τα γοη­ τευτικά σχεδιάσματα - μαθή­ ματα. Δεν είμαι υπερβολικός. Ο Σαββίδης γνωρίζει τον Καβάφη, όπως γνωρίζει ο κα­ θένας μας το σπίτι του και κα­ ταφέρνει με το λόγο του - σαν ακριβό παραμύθι - να μη γίνε­ ται φιλολογικός και βαρετός. Ξέρει τα υλικά του για να χτίζει στους καιρούς μας καταφύγια και εμείς θα του το χρωστάμε. Πώς «παγιδεύει» τα θέματα του Αλεξανδρινού, πώς τα φω­ τίζει και, το κυριότερο, πώς τα ζωντανεύει. Και κλείνοντας αυτές τις εκατό σελίδες, με έπιασε μία λύπη που δεν υπήρξα μαθητής του - ξέρετε πότε όμως; - στο γυμνάσιο. Ανθοφορίες που θα είχαμε τό­ τε δάσκαλε, εκεί, στην πρώτη του γυμνασίου, τάξη.

είδους, αλλά τροποποίησε και την εικόνα του αποδέκτη της λογοτεχνίας. Απαιτώντας, εν ολίγοις, από τον αναγνώστη την ενεργό συμμετοχή του στην αναγνωστική εμπειρία. Ο Ουμπέρτο Έκο ήταν κά­ που φυσικό να ασχοληθεί με έναν «συγγραφέα που απευθύνεται σε πανεπιστημια­ κούς», σύμφωνα με τη διατύ­ Β.Κ. πωση του Πέτερ Χάντκε. Ο εμ­ βριθής μεσαιωνολόγος και πο­ λυσυζητημένος συγγραφέας Πολυπρισμαχικη φωτίζει με διεισδυτικότητα τις προσέγγιση δαιδαλώδεις «ποιητικές» του Τζόυς από τα πρώιμα βιβλία του Τζόυς του ως τις τελευταίες μεγάλες συνθέσεις του, τον ογκώδη ΟΥΜΠΕΡΤΟ ΕΚΟ. «Η ποιητική «Οδυσσέα» και τον γριφώδη του Τζαίημς Τζόυς». Μεχ.: Ει­ «Finnegans Wake». ρήνη Στάθη - Θόδω ρος ΣτεΟ καθολικισμός, η σχολαφανόπουλος. Επιμέλεια: Βάστικιστική παιδεία και η μετέσιας Τσοκόπουλος. Αθήνα, πειτα ανεστιότητα του συγ­ Δ ελφίνι, 1993. Σελ. 215. Δρχ. γραφέα, αλλά και τα αμφίσημα γλωσσικά Τόυ λογοπαίγνια, 2 .000 . η συνειδησιακή ροή του χρό­ νου, που εισήγαγε στην αφή­ ίναι πλέον κοινό μυστικό ότι γηση, καθώς και η διακειμενι­ τό έργο του Τζόυς, μαζί μ’ κή του σχέση με την ευρω­ εκείνο των Κάφκα, Προυστ και παϊκή λογοτεχνία που συνα­ Μούζιλ, συγκροτούν το λεγό­ ντάμε στα γραπτά του, είναι μενο νεοτερικό μυθιστόρημα. κάποια από τα θέματα που Θα μπορούσε να ισχυριστεί αναπτύσσει με πειστικότητα ο κάποιος ότι ο μεγάλος Ιρλαν­ δημιουργός του «Ονόματος δός συγγραφέας δεν υπονό­ του Ρόδου». μευσε μόνο τις συμβάσεις του Μ.Φ.

Ε

77

Εκ των έσω

ΟΥΜΠΕΡΤΟ ΕΚΟ

ΧΑΪΝΡΙΧ ΧΑΪΝΕ: «Η ρομαντική σχολή». Μετ.: Ν. Μ. Σκουτερόπουλος. Μετ. ποιημάτων: Τζένη Μαστοράκη. Αθήνα, Στιγ­ μή, 1993. Σελ. 283. Δρχ.

3.000. ρομαντισμός στην Ελλάδα δεν ακολούθησε βήμα προς βήμα τα ευρωπαϊκά κέ­ ντρα γένεσης, εξέλιξης και διαμόρφωσής του. Όπως όλες οι «εισαγόμενες» τάσεις και σχολές δεν απέφυγε και αυτός τη στρέβλωσή του, κερδίζο­ ντας όμως την αυτονομία του. Ας μη ζητάμε ομοιότητες. Ας δούμε τις διαφορές μας. Ο Χάινε γράφει από πρώτο χέρι την ιστορία του ρομαντι­ σμού και της γερμανικής λο­ γοτεχνίας, γιατί είναι ο ίδιος συγγραφέας και πολίτης της εποχής του. Τα κείμενα είναι ανοιχτά, υπηρετούν το προσω­ πικό του γούστο και τις λογο­ τεχνικές του προτιμήσεις, γι’ αυτό είναι προκλητικά και απο­ λαυστικά κατά την ανάγνωσή τους. Ένα κενό της ελληνικής βι­ βλιογραφίας πλουτίζεται, ο λόγος ο ελληνικός δοκιμάζει τις καλύτερες μεταφραστικές του στιγμές από τον Σκουτερόπουλο. Και η ποιήτρια Τζένη Μαστοράκη μάς δίνει πινελιές αισθαντικότητας από τον πλούσιο και γόνιμο «κήπο» της γερμανικής ποίησης. Περιμέ­ νουμε κι άλλες.

0

Β.Κ.

78 μελετες - δοκίμια @ W < § ? ® W f< 5 > p O ® ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ ΠΑΓΚΟΣ. Για τον Κώοτα Αξελό Αθήνα, Π λ έ θ ρ ο ν , 1993. Σελ. 28. Δρχ. 350. Αναφορά στο μεγάλο Έλληνα στοχαστή.

ΖΟΡΜΠΑΛΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΕΠΟΝ - τραγουδούσαν και πολεμούσαν για τη λευτεριά. Αθήνα, Δ ε λ φ ίν ι, 1993. Σελ. 460. Δρχ. 3000 Μ ια ολοκληρωμένη προσέγγιση στην ιστορία της ΕΠΟΝ.

ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ. Από το μέγιστο στο ελάχι­ στο. Αθήνα, Α ιγ α ίο ν , 1993. Σελ. 174. Δοκίμια για την πεζογραφία της μεταπολίτευσης.

ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΟΠΟΥΑΟΣ ΑΛΕΚΟΣ. Ο Κ. Π. Καβάφης ήταν χριστιανός; Αθήνα, Δ ω δ ώ ν η , 1993. Σελ. 86.

αναζητήσεις της λογοτεχνίας.

ΜΕΡΑΚΛΗΣ Γ.Μ. Έντεχνος λαϊκός λόγος. Αθήνα, Κ α ρ δ α μ ίτσ α , 1993. Σελ. 360. Δρχ. 3000. Επιλογή κειμένων σχετικών με τη λαϊκή λογοτεχνία.

ΠΑΝΣΕΛΗΝΟΥ ΕΦΗ. Λυρικές προσεγγίσεις. Αθήνα, Σύ γ χρ ο ν η Εποχή, 1993. Σελ. 302. Μελέτες για Ελληνίδες ποιήτριες και πεζογράφους και για τον ποιητή Γ. Δανιήλ.

ΠΟΛΙΤΟΥ - ΜΑΡΜΑΡΙΝΟΥ ΕΛΕΝΗ. Η στίξη των ωδών του Ανδρέα Κάλβου. Αθήνα, Κ α ρ δ α μ ίτσ α , 1993. Σελ. 78. Δρχ. 1000.

Η

λειτουργία της στίξης στις Ωδές του Κάλβου σε ηχητικοφωνητικό και σημασιοσυντακτικό επίπεδο.

Αναφορά και σε μια άλλη πτυχή του Κ. Π. Καβάφη.

ΚΟΥΣΟΥΛΑΣΛΟΥΚΑΣ. «Ανθρώπους και κτήνη...». Αθή­ να, Ν ε φ έ λ η , 1993. Σελ. 76.

VERNANT JEAN-PIERRE. Οι απαρχές της ελληνικής σκέψης. Μετ. Ε. Κοκοσαίου - Νικολούδη. Αθήνα, Κ α ρ δ α μ ίτσ α , 1993. Σελ. 186. Δρχ. 2000.

Κυκλοφορεί από τη σειρά «Οι νεώτεροι για τον Παπαδιαμάντη».

πορεία της σκέψης των Ελλήνων από τον 12ο αιώ­ να έως τον 5ο.

ΛΑΔΟΓΙΑΝΝΗ ΓΕΩΡΓΙΑ. Κοινωνική Κρίση και αισθημα­ τική αναζήτηση στον μεσοπόλεμο. Αθήνα, Ο δ υ σ σ έα ς, 1993. Σελ. 374. Δρχ. 3500.

MOISAN CL Η Λογοτεχνική Ιστορία. Μετ. Α. Παρίοη. Αθήνα, Κ α ρ δ α μ ίτσ α , 1993. Σελ. 174. Δρχ. 1200.

Η

Συνώνυμο του όρου «ιστορία της λογοτεχνίας».

κοινωνική κρίση σε στενή αλληλεξάρτηση με τις

Η

ραν του Μαρξισμού και της Φαινομενολογίας. Ο Αξελός, σε γενικές γραμμές, μέσα από τον απόηχο της προσωκρατικής ποιητικής κοσμολογίας και με την τεχνολογική πλανητική ΚΩΣΤΑΣ ΑΞΕΛΟΣ. «Γιατί σκε­ εμπειρία των τελευταίων χρό­ νων, ξεδιπλώνει μια ιδιότυπη φτόμαστε; Τι να αράξουμε;». σκέψη, στο κέντρο της οποίας Αθήνα, Ν εφ έλη, 1993. Σελ. βρίσκεται ο κόσμος ως αναπά­ 88. Δρχ. 300. ντητο ερώτημα. Ο παρών τό­ μος αποτελείται από δύο δια­ χηματικά, θα μπορούσε να λέξεις που έδωσε ο Αξελός, αντιστοίχως στο Γαλλικό Ινστι­ πει κάποιους για το έργο του μεγάλου Έλληνα στοχαστή τούτο το 1983 και στο Πανεπι­ της διασποράς ότι κινείται πέ­ στήμιο Ρεθύμνου το 1993. Με­

Δυο δοκίμιο, δυο θεμελιώδη προβλήματα της φιλοσοφίας

Σ

τά από κάποια υφολογική επε­ ξεργασία κυκλοφόρησαν ως αλληλένδετα δοκίμια. Στο πρώτο δοκίμιο ο ανα­ γνώστης παρακολουθεί τον στοχαστή να διατρέχει εν τάχει τη δυτική φιλοσοφία και να καταλήγει: «Να ανοίξουμε τ ’ αυτιά μας, τα μάτια μας και το στόμα μας για να ακούσουμε, να δούμε και να πούμε - χωρίς θριαμβολογίες και κριτικολογίες - το αίνιγμα που εκφράζει η πλανητική τεχνική». Στο δεύτερο δοκίμιο ο Αξε­ λός συμπυκνώνει σε επτά ση-

------------------ δοκίμια ποι θυσιάζονται αδιάκοπα στο όνομα της φυλής, της πατρί­ δας ή του έθνους, της θρη­ σκείας, της ηθικής ή του δικαί­ ου.

79

μέρει και πάντως αποτελούν συνέχεια των «Δαρβινικών». ΚΩΣΤΑΣ ΑΞΕΛΟΣ Θραύσματα ενός κατόπτρου ΓΙΑΤΙ ΣΚΕΦΤΟΜΑΣΤΕ; στο οποίο αντικρίζουμε τον ΤΙ ΝΑ ΠΡΑΕΟΤΜΕ; εαυτό μας και μέσω αυτού τον Δά>διαλέξεις- δακίμιι Σ.Ν. κόσμο. Παρά τις ρωγμές και τις ασυνέχειες, παρά τα πολλά και σημαντικά τμήματα που «Ιστορία λείπουν, μπορούμε από όσα της ελευθερίας» έχουμε μπροστά μας, να ιδεασθούμε το κάτοπτρο και να ΠΑΣΧΑΛΗΣ ΚΙΤΡΟΜΗΛΙΔΗΣ. «Το υπολογίσουμε την ακτίνα καμπυλότητάς του. όραμα της ελευθερίας στην Η θεματολογία εκ πρώτης ΝΕΦΕΛΗ Ελληνική Κοινωνία». Αθήνα, όψεως παρουσιάζει μια έλλει­ Πορεία, 1993. Σελ. 71. Δρχ. ψη κεντρικής εστίας και δίνει 800. την εικόνα διασποράς. Αυτή μεία - με την υπόδειξη ότι όμως είναι μια επιφανειακή, η αυτά τα σημεία δεν κλείνουν πορεί ο επετειακός λόγος πρώτη εντύπωση. Τα κείμενα αλλά ανοίγουν περαιτέρω την να αποτελεί συγχρόνως αποτελούν ψηφίδες ενός μω­ ερώτηση του τίτλου - την και κριτικό λόγο; Η στροφή σαϊκού. Λιγοστές μόνο ψηφί­ «στοχαστική εγρήγορση» που προς τη στάθμιση του παρελ­ δες μωσαϊκού που αναπαριστά οφείλουμε να έχουμε στους θόντος, μπορεί να επιχειρηθεί ένα κοσμοείδωλο, προϊόν της μεταμοντέρνους καιρούς μας και χωρίς τις υπερβολές της δαρβινικής ερμηνείας του κό­ γύρω από το «σκεπτικό του αυταρέσκειας που διαλαμβά­ σμου. Παρότι οι θετικές επι­ πρακτέου». νουν συνήθως οι πανηγυρικοί στήμες και οι βιολογικές ειδι­ Μ.Φ. λόγοι, στοιχεία τα οποία συχνά κότερα, δίνουν την εντύπωση προσδίδουν όχι μονο ακρισία, μιας αποστασιοποίησης από Το φαινόμενο αλλά και ανασφάλεια; Με τον άνθρωπο, ώστε να κερδι­ αφορμή την επέτειο της 25ης του πολέμου στεί η αντικειμενικότητα, είναι Μαρτίου ο Π. Κιτρομηλίδης προφανές ότι η ενασχόληση προβληματίζεται υπό το πρί­ με αυτές και η κινητήρια δύνα­ ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΒΕΙΚΟΣ. «Εν πολε­ σμα μιας «ιστορίας της μή τους είναι η γνώση του αν­ μώ». Αθήνα 1993. Σελ. 261. ελευθερίας» πάνω στις ιδέες θρώπου. που ενέπνευσαν τον αγώνα Θ.Π. ντιδρούμε οι πιο πολλοί στο του 1821, σταθμίζοντας ταυτό­ ξέσπασμα νέου πολέμου με χρονα σε ποιο ποσοστό οι ιδέ­ μια στάση παραδοχής και ες αυτές έχουν δικαιωθεί συγκατάθεσης. στους δύο σχεδόν αιώνες του jri Κώστας Κρψπάς Φαίνεται να δεχόμαστε τον πό­ ελεύθερου πολιτικού βίου του λεμο ως φυσική κατάσταση, H I ΘΡΑΥΣΜΑΤΑ ελληνικού έθνους. σαν καταιγίδα λ.χ. που ξεσπά Σ.Ν. |T | g κάτο πτρο υ από καιρό σε καιρό στη ζωή μας. Καμιά φορά, θαυμάζουμε τον πόλεμο σαν φαινόμενο επιβλητικό, μυστηριώδες, θε­ Δαρβινικών... συνέχεια ϊκό. ΚΩΣΤΑΣ ΚΡΙΜΠΑΣ. «Θραύσματα «Ίσως στο πιο μεγάλο μέρος της η ιστορία αποτελείται απο κατόπτρου». Αθήνα, Θ εμέλιο, συγκρούσεις και πολέμους», 1993. Σελ. 298. Δρχ. 2.500. γράφει ο Θ. Βέϊκος. Η γη φαντάζει σαν ένας με­ 8Β ·ΘΕΜΕΛΙΟ α κείμενα στα «Θραύσματα γάλος βωμός, όπου οι άνθρω­ κατόπτρου» προέρχονται εν

Μ

Μ

Α

Ε

Ο

Τ

80 δοκίμια ----------------Μια άλλη θεώρηση της λογοτεχνίας

κυρίως από το ασυνείδητο του δημιουργού, το βιβλίο του Θ. Τζούλη αποκτά πολλαπλό εν­ διαφέρον.

ΘΑΝΑΣΗΣ X. ΤΖΟΥΛΗΣ. «Ψυχα­ νάλυση και λογοτεχνία». Αθή­ να, Οδυσσέας, 1993. Σεή.

380. Δρχ. 3.900.

Χ.Π.

Οραματισμοί του Βάγκνερ

ια σειρά δοκιμίων - ενδει­ ΤΟΜΑΣ MAN. «Πάθος και μ εγα­ κτικούς αναφέρουμε τα: «Ερωτισμός και Αποσπασματι­λείο του Ρίχαρντ Βάγκνερ». κότητα στο Έργο του Σολω­ Μετ.: Μαρία Αγγελίδου. Αθή­ μού», «Η Ανάγκη και η Επι­ να, Αιγόκερως, 1993. Σελ. 96. Δρχ. 1.100.

Μ

γίας, μύθου και μουσικής που προβάλλεται ως οργανική πραγματικότητα στο έργο δύο καλλιτεχνών (ο άλλος είναι ο Νίτσε), χωρίς να παραγνωρίζει τον Σοπενάουερ, που επέδρα­ σε σημαντικά με τη φιλοσοφία του στον Βάγκνερ τοποθετώ­ ντας, ταυτόχρονα, τον μεγάλο μουσουργό στην κοινωνία της εποχής του σαν ένα ουτοπιστή που οραματιζόταν μια αταξική κοινωνία. Ν.Φ.Μ.

πό το 1911, όπως φαίνεται Σώμα και εικόνα από το σημείωμα που προ­ τάσσεται στο κύριο δοκίμιο HANS BELLMER. «Μικρή Ανα­ της έκδοσης, ο Τόμας Μαν τομία του Σωματικού Ασυνεί­ θαύμαζε το άλλο ιερό τέρας δητου ή Η Ανατομία της Εικό­ του γερμανικού πολιτισμού. Έναν άνθρωπο που επιδρούσε νας». Μετ.: Σώτη Τριανταφύή«ερεθιστικά, όσο τίποτα άλλο, λου. Αθήνα, Άρκτος, 1993. στη νεανική καλλιτεχνική ορμή Σελ. 124. Δρχ. 2.000. μου». Στο βασικό, εξαιρετικά ενδιαφέρον και διεισδυτικό αντιπαράθεση είναι ανα­ αυτό δοκίμιο, ο Μαν εξετάζει γκαία για να υπάρξουν τα διεξοδικά και πάντα με θαυμα­ πράγματα και για να διαμορ­ σμό (αναιρώντας σποραδικά φωθεί μια άλλη πραγματικότη­ το μουσουργό για να εξάρει τα. Αυτή η παλιά φράση απο­ ακόμα περισσότερο την όλη κτά νέο περιεχόμενο όταν εκ­ προσφορά του) το έργο του Βάγκνερ, τονίζοντας στις σχέ­ στομίζεται από τον Μπέλμερ. σεις που συνδέουν τον Βά­ Διότι ο ρηξικέλευθος καλλιτέ­ χνης δεν είναι ένας τυχαίος γκνερ με τον Ίψεν, σχολιάζο­ αφοριστής. Ας τον θυμηθούμε ντας το σύμπλεγμα ψυχολο­ καλύτερα: είναι, μεταξύ άλ­ λων, ο δημιουργός της «Κού­ κλας με αρθρώσεις». Ενός εξαρθρωμένου, σαδιστικού αντικειμένου που φωτογραφήθηκε και πρωτοδημοσιεύτηκε το 1935, στο περιοδικό «Mlnotaure», όργανο έκφρα­ σης των σουρεαλιστών. Με τη λογική της αναστρεψιμότητας προσεγγίζει και εδώ το θέμα του ο Μπέλμερ, υπό μορφή δοκιμίου αυτή τη φορά. Είναι σαν να ακούμε την εξήγηση του έργου του δια του στόματός του, σαν να

Α

Η

θυμία στο έργο του Μ. Καραγάτση», «Η Παραμυθία της Ποίησης και η Αγιότητα του Σώματος για το έργο του Δ. Παπαδίτσα» - πάνω στην ελλη­ νική λογοτεχνία, είναι το βιβλίο του καθηγητή της Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο της Θράκης Θανάση X. Τζούλη. Στα δοκί­ μιά του αυτά ο συγγραφέας προσπαθεί να συζεύξει την ψυχανάλυση με την κριτική της λογοτεχνίας και της τέ­ χνης γενικότερα, μέθοδο που μπαίνει σε εφαρμογή στη Γαλ­ λία, κυρίως, κατά τη δεκαετία του ’60 και μετά με τη Νέα Κρι­ τική και με υπέρμαχους τους Μπαρτ, Κρίστεβα, Σταρομπίνσκι κ.ά. Αν λάβουμε, λοιπόν, υπόψη μας την πλατωνική άποψη, ότι η Τέχνη απορρέει

------------------ δοκίμια πίστη στον άνθρωπο-δημιουργό, τον άνθρωπο-μικρό θαυματοποιό που δοκιμάζει να μιλήσει για τον εαυτό του. Β.Κ.

Οι λέξεις είναι τα πάντα NAPOLEON. «Εγχειρίδιο Πολέ­ μου». Μετ.: Διονύσης Χαλικιάς. Αθήνα, Άρκτος, 1993. Σελ. 105. Δρχ. 1.800. αντικρίζουμε τη «μυϊκή φαντα­ σία» που καλεί τον καλλιτέχνη να εξαρθρώσει ένα σώμα, να αναστρέψει τα μέλη του. Βα­ θιά σουρεαλιστικό το έργο του, υπακούει στη ρήση του Ξ. Γκωτιέ: «Αν ο σουρεαλισμός υπήρξε κάτι, είναι στο επίπεδο των διαστροφών που προω­ θούσαν οι ζωγράφοι και μερι­ κοί από τους συγγραφείς». Α.Μ.

Π ι λέξεις είναι τα πάντα». " V Όχι, δεν το είπε ο Μαλαρμέ, αλλά ο Ναπολέων Βοναπάρτης. Χωρίς να γράψει ποτέ την ολοκληρωμένη πραγ­ ματεία περί πολέμου όπως

81

ονειρευόταν, άφησε ωστόσο, σπαράγματα της σκέψης του ικανά να συνθέσουν ένα μικρό βιβλίο αφορισμών. Επιστολές, στρατιωτικές εντολές, δηλώ­ σεις σταχυολογήθηκαν για να συνθέσουν αναδομικά το πορ­ τρέτο του στρατηλάτη. Δείγμα σκέψης: «Ο χαρα­ κτήρας του έθνους μας είναι υπερβολικά ένθερμος στην ευ­ ημερία. Αν παίρνουμε για βά­ ση όλων των επιχειρήσεων την αληθινή πολιτική, που δεν είναι τίποτα άλλο από τον υπολογι­ σμό των συνδυασμών και των πιθανοτήτων, θα είμαστε για πολύ καιρό το μεγάλο έθνος και ο διαιτητής της Ευρώπης».

ΚΑΡΑΒΙΑΣ ΠΑΝΟΣ. Μορφές και ταξίδια. Αθήνα,

Α.Μ.

Ε σ τία , 1993. Σ ελ.

188. Δρχ. 1600. Επιφυλλίδες και δοκίμια που είχαν δημοσιευθεί στην εφημερίδα Ελευθε­ ρία.

Εξομολογήσεις ΜΠΩΝΤΛΑΙΡ. «Επιλογή από τα Journaux Intimes». Μετ.: Ευρυδίκη Παπάζογλου. Αθή­ να, Στιγμή, 1993. Σελ. 126. Δρχ. 1.700.

ΜΗΤΣΑΚΗΣ Κ. Τα Δοκίμια της Βοοτώνης. Αθήνα, Κ α ρ δ α μ ίτο α , 1993. Σελ. 154. Δρχ. 1500. Δώδεκα δοκίμια και άρθρα για τη νεοελληνική λογοτεχνία του ΙΘ' και Κ' αιώνα.

CREISCH J. Οι μεταφορές της ανάγνωσης. Μετ. Ε. Θεοδωροπούλου. Αθήνα, Κ α ρ δ α μ ίτο α , 1993. Σελ. 132. Δρχ. 1000. άτος, πάλι ο Μπωντλαίρ Για την πράξη της ανάπτυξης και την ερμηνεία των κειμένων. που γυρεύει να μας τη σκά­ σει, που θέλει να ξεφύγει. BENOIST J. Σημεία, Σύμβολα και Μύθοι. Μετ. Α. Παρίση. Αθήνα, Κ α ρ­ Πλήττει με το παραμικρό, ορ­ δ α μ ίτ ο α , 1993. Σελ. 184. Δρχ. 1200. γίζεται με το ελάχιστο, προφη­ τεύει με το ποταπό. Ό,τι φτω­ Τ α σημεία και η θεωρία της σωματικής κίνησης, ο κόσμος των συμβό­ χό και παραμελημένο το προ­ λων, τελετουργίες και μύθοι. στατεύει, ό,τι ρητορικό και φλύαρο το ρίχνει από τα ψηλά BURCKHARDT TITUS. Το σκάκι και ο συμβολισμός του. Μετ. Τάκης Αθαστα χαμηλά. Μασάει τη γλώσ­ νασόπουλος, Νάσια Ποταμιάνου. Αθήνα, Π ε μ π το υ σ ία , 1993. Σελ. σα και τη φτύνει, γεύεται την 64. Δρχ. 750. οπώρα των θεών και ο διάβο­ Συλλογή δοκιμίων σχετικά με τον συμβολισμό του σκακιού. λος περνάει στο κορμί του. Με

Ν

82 ιστορία ------------------------------νωνική Επανάσταση». Αθήνα, Φιλιππότης, 1993, Σελ. 276. Δρχ. 2.000.

ίναι το 5ο και τελευταίο μιας σειράς του ίδιου συγγρα­ φέα με θέμα τη γυναικεία δρά­ ση ή αδράνεια από την προϊστορία έως τον 20ό αιώ­ Για το μακεδονικό Η Αθήνα πριν να: «Η γυναίκα στην αρχαιότη­ 40 χρόνια τα», «Η γυναίκα στον Μεσαίω­ να», «Η γυναίκα της Νέας επο­ I. ΚΑΛΟΣΤΥΠΗΣ. «Μακεδονία, ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΙΡΟΦΥΛΑΣ. «Η Αθή­ Μ ελέτη οικονομική, γεωγρα­ χής», «Η γυναίκα στους μακρι­ νούς πολιτισμούς». Ξεκινά από φική, ιστορική και εθνολογική να ατη δεκαετία του 50». Αθή­ της Μακεδονίας». Εισ. - Σχό­ τον 19ο αιώνα, αφού εκεί βρί­ να, Φιλιππότης, 1995. Σελ. σκονται οι ρίζες της γυναικεί­ λια Επιμέλεια: Θεοδ. Πυλα265. Δρχ. 2.800. ας χειραφέτησης με τη βιομη­ ρινός. Σελ. 315. Δρχ. 2.900. χανική επανάσταση. Στη συνέ­ ε δεδομένο ότι η Ιστορία χεια διερευνά το πώς οι μεγά­ α συγγράμματα σαν αυτό λοι πόλεμοι ώθησαν τη γυναί­ αγκαλιάζει όλα τα φανερώ­ ματα της ζωής και ότι η ιστορι­ του I. Καλοστύπη μας πάει κα στην πάλη για την κοινωνι­ πίσω, στις αρχές του μακεδο­ κή επιβίωση. Κατόπιν μελετά κή έρευνα δεν είναι αναγκαία μόνο στον επιστήμονα ιστορι­ νικού ζητήματος: όταν η Μακε­ την κοινωνική επανάσταση και δονία αποτελούσε το μήλο της το νέο ρόλο της γυναίκας που κό, αλλά και στον κάθε ανα“γνώστη, ο Γιάννης Καιροφύ- έριδος μεταξύ ημών και των επαγγέλθηκε αυτή. Ακο­ Βουλγάρων, πριν από το Μα­ λουθούν η αμφισβήτηση της λας, γνωστός στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό ως ιστορι­ κεδονικό Αγώνα. Ο I. Καλοστύ- οικογένειας, ο φεμινισμός, η κός της Αθήνας, καταγράφει πης αντιμετωπίζει, τον 19ο αι­ γυναίκα στη σύγχρονη κρίση. με χρονολογική σειρά τα με­ ώνα, το θέμα της ελληνικότη­ Τελικό κεφάλαιο η ιστορία της γάλα και τα μικρά γεγονότα τας της Μακεδονίας με επι- Ελληνίδας τον 19ο-20ό αιώνα. όλης της δεκαετίας του ’50 δί­ στημονικότητα και εκθέτει με Γ.Μ. ενάργεια τα αποτελέσματα νοντας τη δική του διάσταση στο πρόσφατο κεφάλαιο της της πολύμορφης έρευνάς του. Μεταναστεύσεις Γραμμένο αρκετό καιρό πριν ιστορίας της Αθήνας και των οι πρόσφυγες της Μικρασίας κατοίκων της. Ελλήνων Αποτέλεσμα της δουλειάς πυκνώσουν τον πληθυσμό της του είναι να δώσει την ευκαι­ Μακεδονίας, το πόνημα του ΙΩΑΝΝΗΣ ΠΑΠΑΔΡΙΑΝ0Σ. «Οι Καλοστύπη έδωσε επιχειρήμα­ ρία στους αναγνώστες με ανάΈλληνες Απόδημοι στις Γιου­ -λογα ενδιαφέροντα να ανι- τα στους Μακεδονομάχους γκοσλαβικές χώρες (18οςκαι πληροφόρησε τους Ευρω­ χνεύσουν ιστορικές αλήθειες μιας περιόδου που σημαδεύ­ παίους. Σήμερα, παραμένει 20ός αιώνας)». Θεσ/νίκπ, Βάνιας, 1993. Σελ.230. επίκαιρο, τόσο από πλευράς τηκε και αυτή από την εξέλιξη, η οποία σε τελική ανάλυση δεν στόχων όσο και περιεχομένου. Τ.Δ. ολύ ενδιαφέρουσα μελέτη κατάφερε να υπερκαλύψει το που στηρίζεται κυρίως σε στοιχείο του ρομαντισμού και ανέκδοτο αρχειακό υλικό κα της ονειροπόλησης. Η χειραφέτηση αναφέρεται σ’ ένα από τα πιο Η στρωτή και περιεκτική χης γυναίκας σπουδαία κεφάλαια της νεότε­ αφήγηση του Γιάννη Καιροφύρης ιστορίας των βαλκανικών λα παρέχει μια εικόνα εποχής κάνοντας οικειότερη την ιστο­ Θ. ΚΑΡΖΗΣ. «Η γυναίκα στον λαών, στις μεταναστεύσεις ρία και κατανοητότερο το πα­ 20ό αιώνα, Βιομηχανική Επα­ των Ελλήνων στις διάφορες επαρχίες της πρώην Γιουγκονάσταση, Μάχη της ψήφου, ρελθόν. Ν.Ι.Κ. Γυναίκες στον πόλεμο, Κοι­ σλαβίας κατά τους χρόνους

Ε

Μ

Τ

Π

ιστορία 83 τους τουρκοκρατίας. Εξετάζο­ νται οι ιστορικές προϋποθέ­ σεις των ελληνικών παροικιών, καθώς και οι λόγοι που οδήγη­ σαν στην αριθμητική μείωση και, τέλος, στην εξαφάνιση του ελληνικού στοιχείου. Επί­ σης ερευνάται και η δραστη­ ριότητα των Ελλήνων αποδή­ μων στον οικονομικό, εκκλη­ σιαστικό και εκπαιδευτικό το­ μέα και η θέση που κατείχαν στην κοινωνία των νοτιοσλαβικών χωρών. Σ.Ν.

κάνει γνωστούς τους αντιμοναρχικούς αγώνες του Γεωργίου Παπανδρέου στη διάρκεια του μεσοπολέμου. Ιστορική περίοδος που τα τεκταινόμενά της καθόρισαν αποφασιστικά το χρόνο που διαδραματίστη­ καν και στάθηκαν μοιραία για την κατοπινή πολιτικο-κοινωνική εξέλιξη της Ελλάδας. Ο Γε­ ώργιος Παπανδρέου είναι εκείνος που, σχεδόν αβοήθη­ τος, θα σταθεί απέναντι και θα πολεμήσει τον Κωνσταντίνο ΙΒ', τον Γούναρη, τον Πάγκα­ λο, τον Κονδύλη, τον Γεώργιο Β' και τον Μεταξά, αδιαφορώ­ ντας για τις διώξεις και τις φυλακίσεις που αυτοί του επεφύλασσαν. Δεν θα σταματήσει να αγωνίζεται εναντίον του πο­ λιτικού κατεστημένου και ως ηγέτης του δημοκρατικού Κέ­ ντρου αλλά και μέχρι το τέλος κατά της Χούντας των συνταγ­ ματαρχών. Πτυχές της νεότε­ ρης Ιστορίας μας που θα πρέ­ πει να τις κάνουμε κτήμα μας για να μην παραστούμε μάρ­ τυρες θλιβερών επαναλήψε­ ων. Χ.Π.

Αγώνες για χη Δημοκρατία

Από την πλευρά της Δύσης

ΠΑΥΛΟΣ ΠΕΤΡΙΔΗΣ. «Οι Αντιμοναρχικοί αγώνες του Γεωργί­ ου Παπανδρέου στον μεσο­ πόλεμο». Αθήνα, Γκοβόστης, 1993. Σελ, 259. Δρχ. 3.000.

ΕΛΛΗ ΣΚΟΠΕΤΕΑ. «Η Δύση της Ανατολής. Εικόνες από το τ έ ­ λος της Οθωμανικής Αυτο­ κρατορίας». Αθήνα, Γνώση, Σελ. 208. Δρχ. 2.400.

ε την υπομονή που διακρί­ τίτλος της μονογραφίας νει τους ανθρώπους που μπορεί να διαβαστεί ως αγαπούν κάτι πάρα πολύ - και εξής: παρακμή της Οθωμανι­ εδώ βέβαια πρόκειται για την κής Αυτοκρατορίας και ο υπό­ Ιστορία - ο πανεπιστημιακός τιτλος υποβοηθεί αυτή την καθηγητής Παύλος Πετρίδης, πρώτη ανάγνωση. Η Σκοπεμέσα από αναξιοποίητα μέχρι τέα, όμως, όπως θα διαπιστώ­ σήμερα αρχεία, σκιαγραφεί σει ο αναγνώστης ακόμα και την προσωπικότητα του «Γέ­ από την εισαγωγή, ρίχνει στο ρου της Δημοκρατίας» και μας τραπέζι της ιστορικής δια­

Μ

0

πραγμάτευσης ένα ζήτημα που είναι τόσο ευρύ, που δεν θα ήταν υπερβολή να έλεγα, ότι θα χρειαζόσουνα ολόκλη­ ρη ζωή για να το προσεγγί­ σεις. Πατώντας γερά στην ξένη βιβλιογραφία του θέματος, μας παρουσιάζει εντέλει, πώς η Δύση και συγκεκριμένα η Γαλλία και η Αγγλία άσκησαν επιρροή όχι μόνο στην πολιτι­ κή, αλλά και στην πολιτισμική ταυτότητα, εκείνες τις τε­ λευταίες ώρες της άλλοτε πα­ ντοδύναμης αυτοκρατορίας. Δεν αναζήτησε τις πηγές της στα διπλωματικά παρασκήνια. Προτίμησε το προσκήνιο της κυκλοφορίας των ιδεών. Β.Κ.

Ηρόδοτος και Μακεδονία ΗΛΙΑΣ Σ. ΣΠΥΡ0Π0ΥΛ0Σ. «Μα­ κεδονία και Μακεδόνες στον Ηρόδοτο». Αθήνα, Γκοβόστης, 1993. Σελ. 112. Δρχ. 1.500. ερί Μακεδονίας βιβλιογρα­ φία συνέχεια μ’ ένα εγχεί­ ρημα του κλασικού φιλόλογου Ηλία Σπυρόπουλου, σχετικά με τη Μακεδονία και τους Μα-

Π

84 ιστορία να, Γαλαξίας - Ερμείας, 1993. Σελ. 210. Δρχ. 2.500.

ια προσπάθεια απλοποιη­ μένης απόδοσης των προϊστορικών χρόνων της αν Μεγαλέξανδρος της φυλ- θρωπότητας που δεν αποφεύ­ λάδας, ο Μακεδόνας βασι­ γει περιττές γλαφυρότητες λιάς του Ψευδοκαλλισθένη, ούτε μια αγγλοκεντρική θεώ­ ουδεμία σχέση έχει με το ρηση. Η εκκλαΐκευση κάποιων στρατηλάτη της ιστορίας: μάλ­ ορολογιών (γεωλογικών κ.ά.) λον πρόκειται για τον αδερφό ελάχιστα πετυχαίνει το στόχο της γοργόνας, το πλάσμα του της και αναγκαίο θα ήταν ένα μύθου, που συγκεντρώνει στο γλωσσάρι. Παρ’ όλα αυτά, τα πρόσωπό του τα χαρακτηρι­ περισσότερα κεφάλαια διαβά­ στικά μιας πληθώρας θεών και ζονται ευχάριστα και η περι­ ηρώων. Ωραίος και γενναίος, διάβαση από την παλαιολιθική σοφός και όχι απλώς πεπαι­ εποχή και τους σπηλαιανθρώδευμένος, με υπερφυσικές πους (sic) στη μεσολιθική και ιδιότητες, ο Μεγαλέξανδρος νεολιθική μέχρι εκείνες του γίνεται ήρωας των Περσών και χαλκού και σιδήρου και τα των Εβραίων, των Ινδών και εκάστοτε επιτεύγματα των μα­ των Ιρλανδών, της Ανατολής κρινών αυτών προγόνων μας και της Δύσης, κτήμα διαφιλο- κρύβουν πάντα εκπλήξεις. νικούμενο και παγκόσμιο της Ενδιαφέρον το συμπλήρωμα ανθρωπότητας. Αρχετυπική της μεταφράστριας για τους μορφή του βασιλιά-σωτήρα, προϊστορικούς χρόνους στον θα γίνει χριστιανός και άγιος ελλαδικό χώρο και τα διαφο­ στους Βυζαντινούς και μου­ ρετικά μέχρι στιγμής ευρήμα­ σουλμάνος στο Κοράνι, και τα. Η έκδοση δεν στερείται στο Μεσαίωνα θα συναγωνίζε­ τυπογραφικών αβλεψιών. Η ει­ ται τον Roland και τον Αρθού­ κονογράφηση πλούσια αλλά ρο. Ο A. Α. Πάλλης, με μια κα­ όχι πάντα αισθητικά ικανοποι­ τατοπιστικότατη εισαγωγή, ητική. φωτίζει τη διαδρομή του κειμέ­ Δ.Τ. νου ως τις μέρες και υποστη­ ρίζει με διευκρινίσεις την ανά­ γνωσή του. Έπος μαζί και πα­ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ ραμύθι, για έναν δικό μας ήρωα! ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΟΥΣ

Ο

κεδόνες στον Ηρόδοτο. Έργο σημαντικό στο οποίο παρατί­ θενται το σύνολο των αναφο­ ρών του Ηρόδοτου στη Μακε­ δονία και τους Μακεδόνες και το οποίο μας πληροφορεί ότι τον όρο Μακεδονία τον συνα­ ντούμε για πρώτη φορά στην Ιστορίη του Ηρόδοτου. Σκο­ πός της εργασίας, όπως μας ενημερώνει ο μελετητής του «Πατρός της Ιστορίας - όπως αποκαλείται ο Ηρόδοτος - , εί­ ναι να βοηθηθεί, με τη μελέτη του υλικού που παρουσιάζε­ ται, ο αναγνώστης, προκειμένου να διαμορφώσει μόνος του τη δική του άποψη, συνδυάζοντας τις πληροφο­ ρίες που αντλούνται από το υλικό αυτό με τα δεδομένα που του παρέχουν οι άλλες επιστήμες: η ιστορία, η αρχαι­ ολογία, η γλωσσολογία, η εθνολογία, η θρησκειολογία. Μελετητές και μη, λοιπόν, της Ιστορίας της Μακεδονίας, διαβάστε αυτό το βιβλίο προ­ τού ανατρέξετε σ’ οποιοδήποτε άλλο. Χ.Π.

Ο αδελφός της γοργόνας «Η φυλλάδα του Μεγαλέξανδρου». Πρόλογος - Ιστορική Εισαγωγή: A. Α. Πάλλης. Αθή­

Τ.Δ.

Μ

ΧΡΟΝΟΥΣ

Σπηλαία νθρωποι και... άλλοι C.H.B. & Μ. QUENNELL. «Η κα­ θημερινή ζωή στους προϊστο­ ρικούς χρόνους». Μ ει. και Συμπλήρωμα: Άννα Γιαννοπούλου. Αθήνα, Παπαδήμας (Σειρά Λαοί και Πολιτισμοί), 1993 (Νέα έκδοση). Σελ. 272 με 153 εικόνες. Δρχ. 2.300.

Με τους θεούς και τους ανθρώπους K.M.MOLOVA-E.L.OBERECKAJA. «Η καθημερινή ζωή στην

------------------ ιστορία Αρχαία Ελλάδα». Μ ετ.: Γ. ΖωΤδη (νέα έκδοση). Αθήνα, Παπαδήμας, 1993. Σελ. 234. Δρχ. 2.300.

GIULIA SISSA MARCEL DETIENNE. «Η καθημερινή ζωή των θεών στην Αρχαία Ελλά­ δα». Μ ετ.: Αναστασία Μεθενίτη, Αθανάσιος Στεφάνής. Αθή­ να, Παπαδήμας, 1993. Σελ.

374 + 18 εικόνες, 1 γ ε ν εα λ ο ­ γικός πίνακας και ένας χάρτης. Δρχ. 2.800.

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

οποία είναι πεπερασμένη για τους ανθρώπους, ενώ οι θεοί είναι αθάνατοι. Το τελευταίο δεν εμποδίζει τους θεούς να συνάπτουν σχέσεις με θεούς και θεές. Η μελέτη στην ουσία είναι η σύγκριση μεταξύ του καθημερινού «εφήμερου» αν­ θρώπινου βίου με την ανθρω­ πόμορφη «αιώνια» ζωή των θε­ ών. Γ.Μ.

Η θέση χης γυναίκας στην αρχαιότητα CLAUDE M0SSE. «Η γυναίκα στην αρχαία Ελλάδα». Μετ.: Αθαν. Δ. Στεφ άνής. Αθήνα, Παπαδήμας, 1993. Β 'έκδοσ η. Σελ. 216. Δρχ. 2.280.

85

δα καθηγήτρια δεν αρκείται να καταδείξει τη θέση της γυναί­ κας και εννοιών όπως: βασι­ λεία, γάμος, προίκα κ.λπ. από τα Ομηρικά έπη ως την εποχή της ακμής των διαφορετικών ελληνικών πόλεων, αλλά απο­ τολμά να προσεγγίσει και τις αναπαραστάσεις της γυναίκας σ’ αυτό που ονομάζει «φαντασιακό επίπεδο των Ελλήνων», δηλαδή στη λογοτεχνία και κυρίως στο θέατρο και το φι­ λοσοφικό λόγο. Στα παραρτή­ ματα εξετάζονται συνοπτικά επιμέρους θέματα όπως «Γυναίκα και θρησκεία», «Γυναίκα και έρωτας» και το βιβλίο κλείνει με κατατοπιστι­ κή βιβλιογραφία - κυρίως, αλ­ λά όχι αποκλειστικά γαλλική που έχει συμπληρωθεί από τη συγγραφέα το 1990. Λ.Ε.

την εισαγωγή της η Claude Mosse τονίζει ότι στα δέκα Συναισθηματική χρόνια που παρήλθαν από την πρώτη δημοσίευση του βιβλί­ εξιστόρηση ου η διερεύνηση της έννοιας gender (γένος) έχει προεξέΡΙΤΣΑΡΝΤ 0. ΜΠΟΓΙΕΡ και χουσα θέση στις μελέτες των ΧΕΡΜΠΕΡΤ Μ. MOPE. «Η άγνω­ ερευνητών. Παρ’ όλα αυτά το ο πρώτο βιβλίο είναι νέα έκ­ στη ιστορία του Εργατικού Κι­ δοση, ενώ το δεύτερο εντε­ βιβλίο αυτό δεν παύει να είναι νήματος των ΗΠΑ». Μ ετά φ ρ α­ λώς καινούριο και πλουτίζουν ιδιαίτερα κατατοπιστικό, τόσο ση: Αθηνά Παναγουλοπούγια τον φοιτητή ή μελετητή τη γνωστή και πολύ καλή σει­ όσο και για τον απλό αναγνώ­ λου. Αθήνα, Σύγχρονη Εποχή, ρά «Λαοί και Πολιτισμοί». Οι στη, για τη θέση της γυναίκας 1993. Σελ. 668. Δρχ. 5.000. δύο εκδόσεις διαβάζονται (συζύγου, εταίρας, δούλης) συμπληρωματικά και γιατί όχι, στην αρχαία Ελλάδα. Η Γαλλίελληνική βιβλιογραφία α­ αντιστικτικά, αφού μπορεί να γνοεί χαρακτηριστικά την -------------------------MOM?---------γνωρίσει κανείς παράλληλα ιστορία του αμερικανικού ερ­ πώς ζούσαν θεοί και άνθρωποι γατικού κινήματος, όπως α­ Η Γ Υ Ν Α ΙΚ Α στην Αρχαία Ελλάδα, αν και γνοεί την αμερικανική ιστορία ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ δεν αναφέρονται και οι δύο εκτός από τα στοιχεία της υπε­ ΕΛΛΑΔΑ μελέτες στην ίδια εποχή. Η ραπλουστευμένης σκιαγράφη­ έρευνα για την Αρχαία Ελλάδα σης της αμερικανικής ευημε­ εστιάζει το ενδιαφέρον της ρίας και του ιμπεριαλισμού. στον 5ο-4ο αι. π.Χ., ενώ η με­ Ωστόσο, η αφήγηση των Μπόλέτη για τη ζωή των θεών αφο­ γιερ και Μορέ δεν καλύπτει το ρά στους ομηρικούς χρόνους, κενό της ιστοριογραφίας: πρό­ τον 7ο-8ο αι. π.Χ. Οι θεοί γεν­ κειται για μια πλούσια σε πλη­ νιούνται πάνω στη γη, μαζί με ροφορίες, αλλά εντελώς τους ανθρώπους. Διαφέρουν συναισθηματική, εξιστόρηση ως προς τη «ζωική δύναμη», η

Σ

Τ

Η

86 ιστορία ----------------των γεγονότων του συνδικαλι­ στικού κινήματος των ΗΠΑ από τον εμφύλιο πόλεμο ως τη δεκαετία του ’50. Όσο κι αν ο καλοπροαίρετος αναγνώστης δεν μπορεί παρά να τοποθετη­ θεί άνευ όρων στην ίδια ιδεο­ λογική πλευρά με τους συγγραφείς, το βιβλίο πάσχει από έλλειψη επιστημονικότητας, από την ποιότητα εκείνη που χαρακτηρίζει - για παρά­ δειγμα - το έργο της Marianne Debouzy «La classe ouvriere dans I’histoire americaine» ή τα άρθρα του W. J. Wilson ή του J. Heffer για το φυλετικό και ταξικό πρόβλημα στις ΗΠΑ. Η έκδοση (καλαίσθητη) πάσχει επίσης από το αμετα­ νόητο δημοτικίστικο ιδίωμα της επίσημης αριστερός («το πνίξιμο της επανάστασης», «αντιπάλεμα») κι από την ανεπι­ τυχή γραφή των ξένων ονομά­ των στα ελληνικά.

από τάφους), η γραπτή παρά­ δοση, οι επιγραφές και τα τεκ­ μήρια των εικαστικών τεχνών, και το βιβλίο έχει αναλυτική ει­ κονογράφηση διαφόρων τύ­ πων ενδυμασιών. Ξεκινώντας από τις πρώτες ύλες και τον τρόπο κατεργασίας τους, η Pekridou-Gorecki προχωρεί σε μια ιστορική μελέτη των αλλα­ γών που επέρχονται στην εν­ Σ.Τ. δυμασία των αρχαίων από εποχή σε εποχή και από πόλη "Ενδυμα και κοινωνία σε πόλη. Εξετάζει τις φορε­ σιές των δύο φύλων και των κοινωνικών στρωμάτων και ANASTASIA PEKRIDOU-GORECKI. ασχολείται ιδιαίτερα με το ρό­ «Η μόδα στην αρχαία Ελλά­ λο που έπαιζε το ένδυμα στην δα». Μ ει.: Δ. γ. Γεωργοβασίκοινωνία. Κάτω από αυτό το λης, - Μαριέλλα Φράιμιερ. πρίσμα συμπεραίνει ότι επαλη­ Αθήνα, Παηαδήμας, 1993, θεύονται μερικά από τα βασι­ Σελ. 218. Δρχ. 2.288. κά κριτήρια της μόδας όπως «η τάση για νεοτερισμούς» και συγγραφέας μάς δίνει μια η «μανία για διάκριση». Το βι­ πλούσια και τεκμηριωμένη βλίο πλαισιώνεται από λεπτο­ μελέτη για την ελληνική εν­ μερείς σημειώσεις, πολύτιμες δυμασία. Στην εισαγωγή της για τον εμβριθή μελετητή. αναφέρει ότι «τα ενδύματα κα­ Λ.Ε. τορθώνουν να μας δίνουν πλη­ ροφορίες για τις συνθήκες της Χαμένες πατρίδες ζωής και για τους τρόπους συμπεριφοράς· είναι τρόπον ΡΕΝΕ ΠΥΩ. «Οι τελευτα ίες τινά φορείς επικοινωνίας» και ημέρες της Σμύρνης». Μετ.: γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο το Ντίνα Νίκα. Εισαγωγή: Θεοδό­ πόνημά της είναι πολύτιμο. σης Πυλαρινός. Σχόλια: Νίκος Πηγές της μελέτης είναι τα πρωτότυπα ευρήματα τμημά­ Βικέτος. Αθήνα, Ιστορητής, των από ενδυμασίες (κυρίως 1993. Σελ. 153. Δρχ. 1.800.

Η

ήμερα που οι χαμένες πα­ τρίδες εισβάλλουν μετά από χρόνια σιωπής στο τοπίο της καθημερινότητάς μας, η γνώση αποτελεί σαφώς sine qua non προϋπόθεση για μια ορθολογική όσο και έντιμη προσέγγιση της ιστορίας -και των μελλοντικών της όρων. Ο Ρενέ Πυώ, φιλέλληνας σ’ εποχή ανθελληνική, έχει συγκεντρώσει στο βιβλίο του στοιχεία πολύτιμα για την προ­ εργασία της καταστροφής μιας μητρόπολης του Ελληνι­ σμού -τη ς Σμύρνης, φρικιαστικές λεπτομέρειες για τη διαδι­ κασία της καταστροφής· επι­ σημαίνει τις μέγιστες ευθύνες των Συμμάχων, παρακολουθεί μέσα από τις μαρτυρίες των κατοίκων της Μικρασίας τον ξεριζωμό, την πίκρα και το νό­ στο μιας ακμάζουσας ελληνι­ κής κοινότητας. Σημαντική συμβολή στην αφύπνιση και στην αυτογνωσία μας.

Σ

Τ.Δ.

Χρονικό σε μυθιστορηματική μορφή MILOS TSERNIASKI. «Οι Σέρβοι. Το χρονικό της μεγάλης μ ε ­ τανάστευσης». Μετάφραση: Ντίνα Σιδέρη. Αθήνα, Νέα Σύ­ νορα - Α.Α. Λιβάνης, 1993. Σελ. 800. Δρχ. 3.500.

ταν κυκλοφόρησε ο πρώ­ τος τόμος του έργου, το 1929, δημιουργήθηκε σάλο διότι ο Τσερνιάσκι (1893-1977) ανέτρεπε, σε μεγάλο βαθμό, την κρατούσα ιστορική άποψη αλλά και ξένιζε με το αιρετικό ύφος του. Ο συγγραφέας δα­ νείζεται το θέμα του από την ιστορία της πατρίδας του. Στή­

Ο

ιστορία 87 νει το μυθοπλαστικό οικοδό­ μημά του σε ένα πραγματικό γεγονός: τη μετανάστευση («Μεταναστεύσεις» είναι ο πρωτότυπος τίτλος) των Ζερ­ βών στην Αυστρία τον 18ο αι­ ώνα για να απαλλαγούν από τα δεινά της τουρκικής κυριαρχίας. Οι ήρωες του Τσερνιάσκι στην αδυναμία τους να ενσωματωθούν στην αυστριακή κοινωνία και ζωή οραματίζονται μια σλαβογενή ορθόδοξη πατρίδα: τη Ρωσία. Ένα χρονικό, λοιπόν, σε μυθιστορηματική μορφή, που συνδέεται άμεσα με τη βαλκα­ νική επικαιρότητα. Το ενδιαφέ­ ρον αυτό βιβλίο συνδυάζει το

μύθο με την ιστορία, την ατο­ μική περιπέτεια με τη συλλογι­ κή μοίρα. Η μετάφραση, δυστυχώς, είναι προβληματι­ κή. Μ.Φ.

Η λογική της επιστήμης και ο αγώνας για αναγνώριση FRANCIS FUKUYAMA. «Γο τ έ ­ λος της Ιστορίας και ο τ ε ­ λευταίος Άνθρωπος». Αθήνα, Νέα Σύνορα, 1993. Σελίδες 453. Δρχ. 3.000.

m

πάρχει κάποια κατεύθυνση στην εξελικτική πορεία της ιστορίας της ανθρωπότητας; Και αν η ιστορία έχει κάποια κατεύθυνση, τότε ποιο είναι το τέλος αυτής της πορείας; Σ ’ αυτήν την εξαιρετικά ενδιαφέ­ ρουσα αναζήτηση μας καλεί ο Fr. Fukuyama με το βιβλίο του «Το τέλος της Ιστορίας και ο τελευταίος Άνθρωπος», όπου αναλύει δύο ισχυρές δυνάμεις που κινούν την Ιστορία. Την πρώτη την ονομάζει «λογική της σύγχρονης επιστήμης» και τη δεύτερη «αγώνα για ανα­ γνώριση».

Υ

Σ.Ν.

® Q D W TT® p(3

ΓΚ0ΓΚ0Σ Κ. ΑΝΔΡΕΑΣ. Εισαγωγή στην Ιστορία του Παρακάλαμου. Αθήνα, Δ ω δώ νη, 1993. Σελ. 60. Ενα βιβλίο που θα στοιχίσει επτά εκατομμύρια!!! ΚΑΖΑΖΗΣ ΝΕΟΚΑΗΣ. Περιοδεία στον ελληνισμό του Καύκασού. Αθήνα, Ε λ ε ύ θ ε ρ η Σ κ έψ ις , 1993.

Σελ. 78. Για τους Έλληνες της Καύκασού.

ΜΠΑΛΤΑ ΝΑΣΗ. 0 ελληνικός εμφύλιος πόλεμος (1946-1949) μέσα από τον Γαλλικό Τύπο. Αθήνα, Ο δ υ σ σ έα ς, 1993. Σελ. 272. Δρχ. 2700. Π ώ ς πέρασε ο εμφύλιος πόλεμος μέσα από τις γαλ­ λικές εφημερίδες.

ΝΕΣΤΟΡΙΔΗΣ ΣΠΥΡΙΔΩΝΑΣ. Προκοννησιακά και εθνικά ενθυμήματα. Αθήνα, Δ ω δώ νη, 1993. Σελ. 319. Δρχ. 3000.

Γ

ΚΑΡΓΑΚΟΣ I. ΣΑΡΑΝΤΟΣ. Φίλιππος και Αλέξανδρος. Αθήνα, G u t e n b e r g , 1993. Σελ. 144.

ια την ιστορία του Ελληνισμού των αλησμόνητων πατρίδων.

Φίλιππος και Αλέξανδρος ως στρατιωτικοί και πολιτι­ κοί ηγέτες.

ΠΑΝΑΓΙΩΤΙΔΗΣ Γ. ΘΕΟΛΟΓΗΣ. 0 Ελληνισμός στην Ρωσσία. Αθήνα, Ε λ ε ύ θ ε ρ η Σ κ έ ψ ις , 1993. Σελ.

ΚΟΥΛΙΓΚΑΣ ΒΑΣΙΛΗΣ. Κίος 1912-1922. Σκόρπιες μνή­ μες. Αθήνα, Δ ω δώ νη, 1993. Σελ. 143. Αναμνήσεις από την Κίο 1912-1922.

ΜΑΝΩΛΗΣ ΤΑΚΗΣ. Ποτέ ξανά τέτοια χρόνια. Αθήνα, Δ ω δώ νη, 1993. Σελ. 139. Για να γνωρίσουν οι νέοι πού οδηγεί η αδιαλλαξία και η σκοπιμότητα, ισχυρίζεται ο συγγραφέας.

ΜΕΓΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ. Μ ετ.: Λίλη Ιωαννίδου. Αθήνα,

Ν. Σ ύ ν ο ρ α , 1993. Σελ. 279. Δρχ. 2000.

Η

ζωή και τα έργα του μεγάλου στρατηλάτη, σύμφω­ να με τους μύθους και τις παραδόσεις που διατηρή­ θηκαν στη μνήμη των λαών που κατάκτησε.

80.

Η παρουσία του ελληνισμού στο χώρο της Ρωσίας. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ ΣΠ. Ιστορία της ελληνικής επανάστασης. Τόμος Α'. Αθήνα, Ν. Σ ύ ν ο ρ α , 1993. Σελ. 327. Δρχ. 3000. Α π ό την Ίδρυση της Φιλικής Εταιρείας ως την άφιξη του Δ. Υψηλάντου στην Ελλάδα.

ΨΥΡΟΥΚΗΣ ΝΙΚΟΣ. Αραβικός κόσμος και Ελληνισμός. Αθήνα, Α ιγ α ίο ν , 1993. Σελ. 300. Ο Αραβικός κ·σμος σε σχέση με τον Ελληνισμό από την αρχαιβτητβ « ς σήμερα.

ΒΙΑΛΕ-ΝΤΕΛ ΚΑΡΙΑ - ΓΚΙΓΙΕΜΠΩ. Το '68: Η Παγκόσμια

88 ιστορία -πολίτικη

----------------------

Έκρηξη. Μετ. Αθηνά Κασάπη. Αθήνα, Ε ν ν α λ α κ τικ έ ς Ε κ δ ό σ ε ις , 1993. Σελ. 240. Τ α γεγονότα του Μάη του '68 και η παγκόσμια απή­ χησή τους.

ZEGHIDOUR SUMANE. Η καθημερινή ζωή στη Μέκκα από τον Μωάμεθ ως τις ημέρες μας. Μετ. Αντων. Η. Σακελλαρίου. Αθήνα, Π α π αδή μα ς, 1993. Σελ.

478. Α π ό τη γνωστή σειρά «Λαοί και Πολιτισμοί».

MARABINI JEAN. Η καθημερινή ζωή στη Ρωσία τον καιρό της Οκτωβριανής Επανάστασης. Μετ. Στα ύ­ ρος Βλοντάκης. Αθήνα, Π α π α δ ή μ α ς , 1993. Σελ.

τέλη του 1916 ως και την εξέγερση του Οκτώβρη.

DICKINSON Ο.Τ.Ρ.Κ. Η προέλευση του Μυκηναϊκού Πολιτισμού. Μετ. Α. Παπαδόπουλος. Αθήνα, Καρδ α μ ίτσ α , 1993. Σελ. 286. Δρχ. 4000.

Η

σχέση του Μυκηναϊκού πολιτισμού με περιοχές της Ελλάδας.

ΣΕΜΕΑΕΝ ΖΑΚ. Άοπλοι απέναντι στον Χίτλερ. Μετ. Χριστίνα Ξανθοπούλου. Αθήνα, Χ α τζ η ν ικ ο λ ή , 1993. Σελ. 320. Δρχ. 2600.

Η αντίσταση των πολιτών στην Ευρώπη 1939-1943.

286. Δρχ. 2700.

THULLIER C. - TULARDJ. Οι ιστορικές σχολές. Μετ. Κ. Καψαμπέλη. Αθήνα, Κ α ρ δ α μ ίτσ α , 1993. Σελ.

158. Δρχ. 1200.

Η καθημερινή ζωή των ανθρώπων στη Ρωσία από τα

Για φοιτητές και μη επαγγελματίες ιστορικούς.

Σοβιετική Ένωση 1985-1991 ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ ΓΙΑΛΛΟΥΡΙΔΗΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΤΣΑΡΔΑΝΙΔΗΣ (Επιμέλεια): «Η Σοβιετική Ένωση: Από την Μ ετεξέλιξη στην Αποσύνθεση». Αθήνα, Θεμέλιο, 1993. Σελ. 386. Δρχ.

3.500. Σοβιετική Ένωση μπορεί να έπαυσε τυπικά να υπάρχει ως κρατική υπόσταση το 1991, ουσιαστικά, όμως, ως υπερδύναμη, ως σοσιαλιστική μητρό­ πολη είχε καταρρεύσει από το 1989, με τις επαναστατικές ανατροπές των κομμουνιστι­ κών καθεστώτων της Αν. Ευρώπης και την πτώση του τείχους του Βερολίνου. Η περίοδος της «μετεξέλι­ ξης» (1985-1991) που ουσια­ στικά προετοίμασε την απο­ σύνθεση της Σοβιετικής Ένω­ σης εξετάζεται σ’ αυτόν το συλλογικό τόμο που διαιρείται σε πέντε μέρη. Συμμετέχουν με κείμενά τους οι: X. Γιαλ-

λουρίδης, X. Θεοδωρόπουλος, Π. Καλογεράτος, Β. Κεφαλά, Λ. Κοοπ, Β. Μαθιόπουλος, Σ. Μπαμπανάσης, X. Τσαρδανίδης, Τ. Φακιολάς και Α. Χαραλαμπίδου. Σ.Ν.

Μ

Συλλογική δουλειά «Επετηρίδα Αμυντικής και Εξωτερικής Πολιτικής '93». Αθήνα, Ελληνικό Ίδρυμα Αμυντικής και Εξωτερικής Πολιτικής, 1993. Σελ. 430. Δρχ. 4.500.

υλλογικός τόμος που εκδί­ δει για δεύτερη συνεχή χρο­ νιά το ΕΛΙΑΜΕΠ. Η έκδοση του 1993 περιλαμβάνει αφενός αναλύσεις των εξελίξεων κατά θέματα (Ελλάδα - Βαλκάνια, Ελλάδα - Ευρώπη, Ελλάδα Τουρκία - Κύπρος, Ελλάδα ΗΠΑ), γραμμένες από τους πλέον έγκυρους μελετητές και αφετέρου κείμενα και υλικό τεκμηρίωσης (συμφωνίες, αποφάσεις, ανακοινωθέντα, επίσημες δηλώσεις και επιστο­ λές, στατιστικά στοιχεία και βι­ βλιογραφικό οδηγό των εκδό­ σεων του 1992). Ο τόμος προλογίζεται από τον διευθυντή του ΕΛΙΑΜΕΠ, καθηγητή Θάνο Βερέμη, και περιλαμβάνει άρθρα και ομι­ λίες Ελλήνων πολιτικών (I. Βαρβιτσιώτης, Μ. Παπακων­ σταντίνου, Β. Παπανδρέου, Γ. Ράλλης, Κ. Σημίτης, Λ. Κύρκος, Μ. Έβερτ, Θ. Πάγκαλος, Μ. Παπαγιαννάκης και Θρ. Κο­ λοζόφ) με αντικείμενο τις πρό­ σφατες διεθνείς εξελίξεις και το ρόλο της Ελλάδας. Σ.Ν.

πολιηκη 89 Ασυνάρτητη και λανθασμένη πολίτικη

--------------βάσεις 1974-1992. Επιλογή παρουσίαση: Ε. Καρτάκης. Αθήνα, Ροές, 1993. Σελ. 736. Δρχ. 4.500.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΚΥΡΚΟΣ. «Το αδιέξο­ ε τη φιλοδοξία να καταστεί δο βήμα του εθνικισμού. Σκέ­ ψεις για το Μακεδονικό». ευχερέστερο το έργο του ιστορικού του μέλλοντος εκδί-Αθήνα, θεμέλιο, 1993. Σελ.

91. Δρχ. 1.000. δεται το πολυσέλιδο βιβλίο -αποτύπωμα της πολιτικής απόλυτη δέσμευση της ελ­ προσωπικότητας του Κωνστα­ ληνικής πολιτικής στην επι­ ντίνου Καραμανλή, στην οποία δίωξη «να μην αναγνωριστούν λόγος και πράξη γίνονται αξε­ διάλυτα, αλληλοσυμπληρώνο- τα Σκόπια με το όνομα Μακε­ δονία ή τα παράγωγά του», νται και αλληλοφωτίζονται. εμπόδισε τη χώρα μας να αντιΈτσι ανήκει κι αυτό στις πηγές ληφθεί σ’ όλη την έκταση τις μιας μελλοντικής ιστορικής σεισμικές αλλαγές που σημει­ ανάλυσης. Στην περίπτωση, βέβαια, του Προέδρου της Δη­ ώνονταν στα Βαλκάνια και να μοκρατίας η διάσταση του λό­ διαδραματίσει τον σημαντικό και εθνικά επωφελή ρόλο, τέ­ γου αποκτά ιδιαίτερη σημασία, αφού ο ίδιος, άνθρωπος της τοιο που και η θέση της στην ΕΟΚ της επέτρεπε, υποστηρί­ πράξης, αποστρέφεται τη δη­ μαγωγία και προσφεύγει στο ζει ο Λεωνίδας Κύρκος στο βι­ βλίο του. Επιχειρεί μια ανατο­ λόγο μόνο ως το απαραίτητο μία του προβλήματος και της ζωτικό μέσο για τις πράξεις του. Είναι ο λόγος που αντα­ «ασυνάρτητης και λανθασμέ­ νακλά αποφάσεις, ως αποκύη­ νης πολιτικής που εφαρμόστη­ κε» τα δύο τελευταία χρόνια. μα συγκεκριμένων επιλογών. Σ.Ν. ΓΓ αυτό και μέσα από τους λό­ γους που εμπεριέχονται στην έκδοση και καλύπτουν την πε­ Το εθνικιστικό ρίοδο 1974-1992 αναδεικνύεφαινόμενο ται το εποικοδόμημα της μετα­ πολιτευτικής Ελλάδας. Το πλούσιο υλικό του τόμου θα Α. ΛΙΑΚΟΣ, Α. ΕΛΕΦΑΝΤΗΣ, Α. γίνει θεμελιακό εργαλείο του ΜΑΝΙΤΑΚΗΣ, Δ. ΠΑΠΑΔΗεπιστήμονα ιστορικού και θα ΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ. «Ο Ιανός του καταξιωθεί από τους χρήστες Εθνικισμού και η Ελληνική του. Βαλκανική Πολιτική». Αθήνα, Ν.Ι.Κ.

0 Πολίτης, 1993. Σελ. 95.

Μ

Η

Ευρωπαϊκή Ένωση ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΙΩΑΚΕΙΜΙΔΗΣ. «Ευρωπαϊκή Πολιτική Ένωση. Θεωρία - Διαπραγμάτευση Θεσμοί και Πολιτικές». Αθήνα, Θεμέλιο, 1993. Σελ. 590. Δρχ.

5.500. υστηματική ανάλυση που καλύπτει θέματα όπως η πο­ λιτική ενοποίηση, οι διακυβερ­ νητικές διασκέψεις για την επεξεργασία της Συνθήκης του Μάαστριχτ για την Ευρω­ παϊκή Ένωση καθώς και το πε­ ριεχόμενο των ρυθμίσεων της Συνθήκης. Η μελέτη του Π. Ιωακειμίδη, θέτει τη Συνθήκη του Μάαστριχτ στην προοπτική της ιστορικής διαδικασίας για την Ευρωπαϊκή Ενοποίηση, κα­ θώς και στο πλαίσιο των θεω­ ρητικών προτύπων και προ­ σεγγίσεων για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Αποτελεί σημα­ ντική συμβολή στον εμπλουτι­ σμό της ελληνικής και διε­ θνούς βιβλιογραφίας. Σ.Ν.

Για τους ιστορικούς χου μέλλοντος «Ο Καραμανλής της μεταπο­ λίτευσης». Οι μεγάλες παρεμ­

0

φΑΜΑΝΛΗΣ Μ ΜΕΤΑΠΟΛΙΤΕΥΣΗΣ „

ΟΙ ΜΕΓΑΛΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ

1974-1992

έσσερα άρθρα με κοινό θέ­ μα τον εθνικισμό. Και οι τέσ­ σερις συγγραφείς αυτών των κειμένων, ο καθένας με τον τρόπο του, προσπαθούν να αναλύσουν το εθνικιστικό φαι­ νόμενο, όπως αυτό εμφανίστη­ κε τα δύο τελευταία χρόνια στη χώρα μας.

Τ

Σ.Ν.

90 πολιπκη --------------Στα όρια του αφαντσμού

κό». Αθήνα, Πλέθρον, 1993. Σελ. 247. Δρχ. 2.000.

πρέσβης ε.τ. Αλέξανδρος Ξύδης ασχολείται με το Κυπριακό από το 1946. Κατά τη διάρκεια της θητείας του στο υπουργείο Εξωτερικών ασχολήθηκε με το πρόβλημα ελέτη με πολύ χρήσιμα και τις διεθνείς του διαστά­ στοιχεία που εξετάζει και σεις. Τα κείμενα αυτού του βι­ αναλύει το Κυπριακό από τηνβλίου, καλύπτουν την οξύτατη ανακήρυξη του ψευδοκράτους φάση όπου μπήκε το Κυπριακό μέχρι τις πρόσφατες διπλωμα­ μετά το χρονικό πραξικόπημα τικές διεργασίες που ακολού­ της 15ης Ιουλίου 1974 και την θησαν τις προτάσεις του Γεν. τουρκική εισβολή που επακο­ τας». Στο σύντομο αυτό χρονι­ Γραμματέα του ΟΗΕ, Μπού- λούθησε. κό της πρόσφατης πορείας τρος Γκάλι. Σ.Ν. της Αριστερός, ο Παππάς αναΣ.Ν. φέρεται στους λόγους που τό­ σο το ΚΚΕ όσο και το ΚΚΕ εσωτερικού δεν κατάφεραν να Προτάσεις ξεπεράσουν πιο έγκαιρα την για αμυντική αντιπαλότητά τους και να στρατηγική συνεργαστούν. Καλύπτει εκτε­ ταμένα στη ίδρυση του Συνα­ σπισμού της Αριστερός και ΧΡΗΣΤΟΣ ΛΥΜΠΕΡΗΣ. «Ελληνι­ της Προόδου και τον ιδιαίτερο κή αμυντική στρατηγική. Δο­ ρόλο που έπαιξε το 1989. Εκτι­ μή δυνάμεων σύγχρονες μά ότι η αριστερά - όπως και προκλήσεις». Αθήνα, Αιχμή, το Κέντρο - στηρίζονταν πά­ 1993. Σελ. 207. Δρχ. 2.400. ντα στα αντιδεξιά αντανακλα­ στικά μερίδας του λαού και γι’ συγγραφέας αξιολογεί τις αυτό μερικοί από τους οπα­ σύγχρονες προκλήσεις δούς της αποξενώθηκαν την εθνικής ασφάλειας και δια­ εποχή της συγκυβέρνησης. τυπώνει προτάσεις για μια ελ­ Αναφέρεται στο ρόλο του Χα­ Η πρόσφατη πορεία ληνική αμυντική στρατηγική. ρίλαου Φλωράκη, τόσο στους της Αριστερός Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στη τακτικούς πολιτικούς ελιγμούς ναυτική στρατηγική και τις όσο και στην κατοπινή αποχώ­ ναυτικές δυνάμεις, τόσο λόγω ΤΑΣΟΣ ΠΑΠΠΑΣ. «Η χίμαιρα της ρηση του ΚΚΕ από το Συνα­ ιδιαίτερης γνώσης του θέμα­ μεγάλης αριστερός». Αθήνα, σπισμό. Παραθέτει τέσσερα τος από τον γράφοντα όσο και παραρτήματα για να τεκμη­ Δελφίνι, 1993. Σελ. 138. Δρχ. από το γεγονός ότι στο Αιγαίο ριώσει την πορεία της Αριστε­ 1.500. συνυπάρχουν σήμερα και οι ρός την περίοδο που πραγμα­ τρεις κλάδοι των Ενόπλων τεύεται και κλείνει το βιβλίο με Δυνάμεων. τον πρόλογο-αντίλογο ο την αποχώρηση των ανανεωτι­ Σ.Ν. Φώτης Κουβέλης τονίζει ότι κών από το ΚΚΕ, χωρίς ωστό­ ο Παππάς «θέτει ζητήματα και σο να επιχειρήσει έστω και Οι διεθνείς διαστάσεις πιστοποιεί ότι ο δημοσιογρά­ έναν παρακινδυνευμένο σχο­ φος δεν είναι διεκπεραιωτής του Κυπριακού λιασμό για τη σημερινή πορεία της ειδησεογραφίας, αλλά της Αριστερός. σχολιαστής και κριτικός της ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΞΥΔΗΣ. «Κυπρια­ ποικιλόμορφης πραγματικότη­ Λ.Ε. ΣΤΑΥΡΟΣ ΛΥΓΕΡΟΣ. «Κύπρος. Στα όρια του αφανισμού» Αθήνα, Νέα Σύνορα, 1993. Σελ. 460. Δρχ. 3.000.

0

Μ

0

Σ

πολίτικη 91 το τέλος του. Μεσ’ από τη συνεξέταση των καπιταλιστικών και των σοσια­ λιστικών -όταν υπήρχε ο σο­ ΛΟΥΚΑΣ ΤΣΟΥΚΑΛΗΣ (επιμέ­ σιαλισμός- μεταλλάξεων σε λεια). «Η Ελλάδα στην Ευρω­ Σ.Ν. επίπεδο ιδεολογίας και πρα­ κτικής, ο Πρέβε προτείνει τρό­ παϊκή Κοινότητα: Η πρόκληση αναπροσαρμογής και της προσαρμογής». Αθήνα, Μια αντικαπιταλιστική πους ανανέωσης της μαρξιστικής Παπαζήσης - Ελληνικό Κέ­ σχάση ζωής θεωρίας και του διαλεκτικού ντρο Ευρωπαϊκών Μελετών, υλισμού, μπροστά στα νέα δε­ 1995. Σελίδες 355. Δρχ. δομένα, στα νέα ιστορικά τους κοςταντςτο ΠΡΕΒΕ. «Το ασί­ 3.000. καθήκοντα. Στο τελευταίο κε­ γαστο πάθος». Αθήνα, Στάχυ, φάλαιο προσπαθεί να ερμη­ 1993. Σελ. 264. Δρχ. 2700. μακρόχρονη και επίπονη νεύσει την κατάρρευση του διαδικασία προσαρμογής σοσιαλισμού -μ ε ενδιαφέ­ της Ελλάδας στην Κοινότητα ρουσες όσο και συζητήσιμες σίγαστο πάθος ο Π ρέβε είναι το αντικείμενο αυτού του συγκρίσεις. ονομάζει τη μετατροπή της πολύ χρήσιμου και πλούσιου Το όλο εγχείρημα αποπνέει ενστικτώδους και εφηβικής σε προβληματισμό συλλογι­ μια μετρημένη αισιοδοξία για εξέγερσης εναντίον του κού τόμου. Τα κείμενά του το μέλλον της Αριστερός -μια συμβάλλουν στον προβληματι­ συστήματος σε μόνιμη και πίστη στον ιστορικό της ρόλο. σμό γύρω από τα εμπόδια και συνεπή αντικαπιταλιστική θέ- Όλα τ ’ άλλα, πρέπει να είναι ση-στάση ζωής: το ιδεώδες τις δυσκολίες προσαρμογής προς συζήτησιν. που αντιμετωπίζουν η οικονο­ ενός αιώνα που βαδίζει προς Τ.Δ.

Διαδικασία προσαρμογής

μία μας, η δημόσια διοίκηση και το πολιτικό σύστημα γενι­ κότερα, μπροστά στην προο­ πτική της ευρωπαϊκής ολοκλή­ ρωσης.

Η

Α

(ό 7 (υ Μ Ί Γ ® ρ (ο ] ΚΟΛΩΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ. Η απειλή - Οι τουρκικές διεκ­ δικήσεις σε βάρος της Ελλάδας. Αθήνα, Ν. Σ ύ ν ο ­ ρ α , 1993. Σελ. 370. Δρχ. 2200 Προτάσεις για τη λήψη κατάλληλων μέτρων ώστε να αντιμετωπιστεί η απειλή της Τουρκίας.

ΛΥΓΕΡΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ. Κύπρος - στα όρια του αφανιομού. Αθήνα, Ν. Σ ύ ν ο ρ α , 1993. Σελ. 460. Δρχ.

3000.

ΣΤΑΠΑΣ 0. ΝΙΚΟΣ. Ολέθρια παραχώρηση. Αθήνα Φιλ ιπ π ό τη ς , 1993. Σελ. 94. Αρθρα από τον ημερήσιο και περιοδικό τύπο.

1931-1944. Φάκελος Ελλάς. Τα αρχεία των μυστι­ κών σοβιετικών υπηρεσιών. Αθήνα, Ν. Σ ύ ν ο ρ α , 1993. Σελ. 220. Δρχ. 2000. Ντοκουμέντα από τα σοβιετικά κομματικά και κρατι­ κά αρχεία από το 1931 έως 1944.

Για το κυπριακό πρόβλημα που με τον καιρό επιτείνε-

ΚΛΙΝΤΟΝ ΜΠΙΛ - ΓΚΟΡ ΑΛ. Προτεραιότητα στο λαό. Μετ. Β. Κοκκίνου. Αθήνα, Ν. Σ ύ ν ο ρ α , 1995. Σελ. ΜΙΧΑΛΑΚΗΣ Ν. - ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΥ Α. Η ιστορία της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας. Αθήνα, Ν. Σ ύ ν ο ρ α , 1993. Σελ. 406. Δρχ. 2500. Α π ό τη Ρώμη στο Μάαστριχτ. Η Συνθήκη του Μάαστριχτ.

ΠΑΠΑΘΕΜΕΛΗΣΣΤΕΛΙΟΣ. Αντεπίθεση. Θεσ/κη, Π α ­ ρ α τη ρ η τ ή ς , 1993. Σελ. 172. Δρχ. 2300. Προτάσεις για τα εθνικά μας θέματα.

271. Δρχ. 2000. Π ώ ς μπορούμε όλοι ν’ αλλάξουμε την Αμερική. Από τον πρόεδρο και αντιπρόεδρο των ΗΠΑ.

ΒΟΒΒΙΟ NORBERTO. Τα μέλλον της Δημοκρατίας. Μετ. Πόνος Ράμος. Οεα/κη, Π α ρ α τ η ρ η τή ς , 1993. Σελ. 228. Γραπτά του Ν. Bobbio (1978-1984) σχετικά με τους λεγάμενους «μετασχηματισμούς» της δημοκρατίας.

ΜΕΓΑΛΗ

ΕΠΙΤΥΧΙΑ!

Σε όλες τις δέσμες και στις φετεινές Γενικές εξετάσεις 1993 στα ΑΕΙ των ΕΚΘΕΣΕΩΝ, ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ και ΛΑΤΙΝΙΚΩΝ, του Ε. Τσουρέα από τις Εκδόσεις ΔΗΜ. ΠΑΠΑΔΗΜΑ ΕΚΘΕΣΗ Α,Β,Γ, ΔΕΣΜΩΝ Θέμα: «Στη σ ημερινή επ οχή το υ τε χ ν ο λ ο γ ικ ο ύ θριάμβου το ά τομο κ ινδυν εύει να χά σ ει τη ν ανθρωπιά του». Να π ρ ο τείν ετε τρόπ ους, με το υ ς οποίους θα μπορέσ ει να κρα τήσ ει τη ν ανθρωπιά του, αξιοπ ο ιώ ντα ς τα υ τό χρ ο να τη ν τε χ ν ο λ ο γ ία προς ό φ ελ ό ς του. Αναπτύσσεται Σ το ν Α ' τό μ ο «Θ έμα τα σ ύγχρ ονου προβληματισ μού - Δοκίμια» έκδ. 1992 θέμα βιβλίου 29 σ ελίδ ες 171-175 Σ το ν Γ ' τό μ ο «Θ έμα τα σ ύγχρ ονου π ρ οβληματισ μού - Δοκίμια» έκδ. 1992 θέμα βιβλίου 50 σ ελίδ ες 295-304 ΕΚΘΕΣΗ Δ' ΔΕΣΜ ΗΣ Θέμα: «Η π ρόοδος και α νάπ τυξη κάθε κοινω νικού συνόλου είνα ι συνάρτηση όχι μόνο τη ς συνειδητοπ οίησ ης και διεκδίκη σ ης από τα μέλη το υ τω ν δικαιω μάτω ν το υς, αλλά και τη ς εκπ λήρω σ ης τω ν υποχρεώ σ εώ ν τους». Π ισ τεύ ετε ό τι ο σ ημερ ινός άνθρωπος, και ειδ ικ ό τερ α ο νέος, έ χ ε ι κα τανοή σ ει αυ τή τη ν π ρ α γμα τικότητα ; Α να π τύ ξτε τεκμ η ρ ιω μ ένα τις απόψεις σας. Ανοπτύσσεται Σ το ν Α ' τό μ ο «Θ έμα τα σ ύγχρ ονου π ρ οβληματισ μού - Δοκίμια» έκδ. 1992 θέμα βιβλίου 30 σ ελίδ ες 179-184. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Από το βιβλίο Γ ' Λ υκείου τό μ ο ς Γ', έκδ. 1992 δ όθη κε το κεφ . 10 το υ Α νθο λογίου (οι απ αντήσ εις είνα ι σ τις σ ελίδ ες 203-204, 206-212). ΛΑΤΙΝΙΚΑ Από το β ιβλίο Λ α τινικά για το Λ ύκειο τό μ ο ς Β' έκδ. 1992 δ ό θ η κ ε το μάθημα 44 (σ ελίδ ες 283-296) και το μά θημα 48 (σ ελίδ ες 345-361).

Ε Κ Δ Ο Σ Ε Ι Σ ΔΗΜ. Ν. Π Α Π Α Δ Η Μ Α ΙΠΠΟΚΡΑΤΟΥΣ 8 - Α Θ Η Ν Α (106 79) - ΤΗΛ.: 362.73.18 - 364.2S.92 FAX (01) 3610271

Β Ι

Β Λ Ι

Ο Π Ω Λ Ε Ι

Ο

Δ Η Μ. Ν. Π Α Π Α Δ Η Μ Α

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ — ΙΣΤΟΡΙΑ — ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ - ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ — ΦΙΛΟΛΟΓΙΑ - ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΙ ΞΕΝΗ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑ — ΤΕΧΝΕΣ — ΠΑΙΔΑΓΩΓΙ ΚΑ - ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΑ - ΣΧΟΛΙΚΑ — ΠΑΙΔΙΚΑ IΠΠΟΚΡΑΤΟΤΣ

8

ΑΘΗΝΑ

106

7 9,

Τ Η Λ.

3627318

94 τεχνες Οι καλλιτέχνες για την Τέχνη Κείμενα για την Τέχνη. Επιλογή-Μειάφρασπ: Γιάννης Παππάς. Αθήνα, Νεφέλη, 1993. Σελ. 246. Δρχ. 2.800.

Οδηγός... τέχνης

Για τη σύγχρονη τέχνη

ΝΙΚΟΣ ΑΛΕΞΙΟΥ. «Αναφορά στην τέχνη». Αθήνα, Αρσενίδης, 1993. Σελ. 208. Δρχ.

2.500.

ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΠΑΡΙΣΙΟΥ. «Ομάδες κινήματα - τάσεις της σύγ­ χρονης τέχνης μ ετά το 1945». Μετ.: Μαρία Καραγιάννη. Επιμ. ε θέματα τέχνης, ιδιαίτερα Βασ. Τομανάς. Αθήνα, Εξά­ από το χώρο των εικαστι­ ντας, 1993. Σελ. 292. κών τεχνών, έχει δημοσιεύσει πολλά τεχνοκριτικά σημειώμα­ πορεί άραγε η εκρηκτική τα ο Νίκος Αλεξίου. Στην πα­ πολυμορφία της σύγχρο­ ρούσα εκδοτική του εμφάνιση νης τέχνης, ειδικά μετά το Β' συγκέντρωσε πολλές από τις Παγκόσμιο πόλεμο, να περι­ εργασίες του και τις ταξινόμη­ σε σε 7 μέρη: Μεγάλες Μορ­ γράφει'; Η ΑΣΚΤ του Παρισιού απαντάει δυναμικά ναι: σ’ ένα φές της Τέχνης, Η Ζωγραφική σε Διάφορες Χώρες, Θρη­ συνοπτικό και πολυσυλλεκτικό σκευτικά, Λαϊκή Τέχνη, Γενικά τόμο, απότοκο συλλογικής, Θέματα, Χαρακτικά, Στη Μνή­ μεθοδικής εργασίας, παρου­ μη - και τις παρέδωσε στο κοι­ σιάζονται, αλφαβητικά, όλα τα νό σ’ ένα καλαίσθητο πολυσέ­ κινήματα και ρεύματα που ση­ μάδεψαν την τέχνη τα τε­ λιδο τόμο. Ο συγγραφέας αναλύει στα λευταία πενήντα χρόνια. Το βι­ βλίο περιλαμβάνει ακόμη και κείμενά του ρεύματα τέχνης κινήματα που επηρέασαν πιο και ερμηνεύει με ρέοντα λόγο τη δημιουργική προσφορά πολύ ιδεολογικά την πορεία πολλών καλλιτεχνών, Ελλήνων της τέχνης -βλ. λετρισμός-, ενώ όλα τα λήμματα συνοδεύ­ και ξένων. Με τον τρόπο που είναι ονται από ενδεικτική βιβλιο­ γραμμένο αυτό το βιβλίο θα γραφία. Οι συγγραφείς του βιβλίου μπορούσε να αποτελέσει ένα οδηγό για τον σημερινό ανα­ έχουν επίγνωση των κινδύνων γνώστη, για πολλούς μάλιστα σχηματοποίησης και απλούθα ήταν ένα χρηστικό εισαγω­ στευσης που διατρέχει η ταξι­ γικό βοήθημα για την κατανόη­ νομική τους προσπάθεια και ση εννοιών της τέχνης, αλλά προσπαθούν, κατά το δυνα­ και για τη γνωριμία με μεγάλες τόν, να τους αποφύγουν. Ένα φυσιογνωμίες της. Ο Αλεξίου εγχείρημα αξιώσεων. έχει φροντίσει με ιδιαίτερη Τ.Δ. προσοχή τον γραφτό του λό­ γο, πράγμα ασυνήθιστο στα σημερινά εκδοτικά πράγματα.

Μ

Α.Σ.

πάρχει κανείς άλλος άραγε που οι απόψεις του για την Τέχνη να έχουν μεγαλύτερη αξία από τον ίδιο τον καλλιτέ­ χνη; Η απάντηση είναι κατηγο­ ρηματικά πως όχι και αυτό φαίνεται ότι το γνωρίζει καλά ο κορυφαίος γλύπτης μας Γιάννης Παππάς, ο οποίος επέλεξε και μετέφρασε μια σειρά κειμένων για την Τέχνη γνωστών καλλιτεχνών και ποι­ ητών που με το έργο τους ση­ μάδεψαν την εποχή τους. Οι Πικάσσο, Νταλί, Μπωντλαίρ, Βαλερύ, Χένρυ Μουρ

Υ

ΚΕΙΜΕΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ

και άλλοι, λοιπόν, διατυπώ­ νουν με τρόπο απλό και βαθύ - χωρίς δογματισμούς, ορολο­ γία ακατανόητη και στείρα φι­ λολογία περί Τέχνης - τις σκέ­ ψεις του για την Τέχνη, δείχνοντάς μας το σωστό δρόμο για να την αισθανθούμε και να την κατανοήσουμε. Ο τόμος συμπληρώνεται από χρήσιμα βιογραφικά στοιχεία των αν­ θρώπων της τέχνης που ανθο­ λογούνται. Χ.Π.

--------------νουμε, προσπαθούμε να ανοί­ ξουμε στη γλώσσα έναν μη συμβατικό δρόμο1 γιατί η γλώσσα είναι στερεότυπη και γίνεται όλο και πιο στερεό­ τυπη με τη χρήση». Α.Μ.

Η “εμπροσθοφυλακή” του... χτες

Το δέντρο που έγινε μπλε ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΟΥΝΕΛΛΗΣ. «Λιμναία Οδύοοεια. Κείμενα και Συνε­ ντεύξεις 1966-1989». Μετ.: Ανταίος Χρυσοστρμίδης. Αθή­ να, Άγρα, 1993. Σελ. 280. Δρχ. 3.500.

J/I ου είναι αδύνατο να εξη"IVI γήσω μια έκθεση. Μου εί­ ναι πιο εύκολο να σας πω πώς περπατούσα στους δρόμους και πώς ένας άνεμος μου πήρε το καπέλο, το οποίο τελικά κα­ τέληξε σε ένα δέντρο και το δέντρο έγινε μπλε». Ο Γιάννης Κουνέλλης, με το μυαλό στην Ελλάδα, την Ιταλία και την Αμερική, με συντεταγμένες τον Γκόγια, τον Καντίνσκι, τον Πόλοκ δεν εξηγεί, αλλά περι­ γράφει την τέχνη του. Όχι μό­ νο με συνεντεύξεις, αλλά και με μικρά, ανορθόδοξα κείμενα ημερολογίου, με αφορισμούς, με απόψεις για τη ζωή, την τέ­ χνη, την κριτική, την ποίηση που εκφράστηκαν γραπτώς από το 1966 ως το 1989. Κατά τον Κουνέλλη που απέταξε τη ζωγραφική του τε­ λάρου, ο αληθινός καλλιτέ­ χνης ζει και δρα εκτός των τει­ χών της σύμβασης «γιατί εμείς, με τη δουλειά που κά­

ΝΙΚΗ ΛΟΪΖΙΔΗ. «Απόγειο και κρίση της πρωτοποριακής ιδεολογίας». Αθήνα, Νεφέλη, 1992. Σελ. 158 + 3 0 εικόνες εκτός κειμένου. Δρχ. 1.800. κκινώντας από την κυριολε­ κτική σημασία του όρου avant-garde και την υιοθέτηση από τις καλλιτεχνικές πρωτο­ πορίες του τελευταίου ενάμιση αιώνα μιας ιδεολογίας μαχόμενης εμπροσθοφυλακής, η γνωστή ιστορικός και κοινω­ νιολόγος της τέχνης επιχειρεί μια ιδιάζουσα ερευνητική πο­ ρεία μέσα από τα μεγάλα καλ­ λιτεχνικά κινήματα της πρό­ σφατης ευρωπαϊκής ιστορίας, επιδιώκοντας, ταυτόχρονα, να απαντήσει όχι μόνο στον χα­ ρακτήρα (ηγετικό ή μεσσιανι­ κό) που προσδόθηκε στη δρά­ ση τους, αλλά και τους λόγους μετάλλαξής του τα τελευταία πενήντα χρόνια. Η αλλαγή του

Ε

τεχνες

95

«εχθρού» αυτού που αυτοορίσθηκε κατά καιρούς ως πρω­ τοποριακό, ανάγκασε το τε­ λευταίο να αναπροσαρμόζεται ανάλογα, ενώ η αφομοιωτική δύναμη της κοινωνίας καθιστά αναπόφευκτα το κάθε μοντέρ­ νο ήδη παλαιό. Μια ενδιαφέ­ ρουσα μελέτη για την τέχνη μέσα στην κοινωνία που σπά­ νια βλέπουμε στην ελληνική βι­ βλιογραφία και που επαναθέτει το σύγχρονο ερώτημα: με­ τά το θάνατο του θεού θα πρέ­ πει άραγε να πανηγυρίσουμε για το θάνατο του μοντερνι­ σμού σ’ αυτή τη μετα-πρωτοποριακή εποχή μας; Δ.Τ.

Οριακές εξω-λογικές καταστάσεις JEAN STAROBINSKI. «Τρεις μανίες». Μετ.: Χρήστος Αγγελάκος. Αθήνα, Βιβλιοπωλείο της Εστίας, 1993. Σελ. 125. Δρχ.

1.800. τα άρθρα του «Το σπαθί του Αίαντα», «Η μάχη με τον Λεγεώνα» και «Το Όραμα της κοιμωμένης», δημοσιευμένα μεταξύ 1968-1972, ο Starobinski ενεργοποιεί τη στρουκτουραλιστική και ψυχα-

Σ

96

τεχνες - ζωγραφική

-—

ναλυτική μέθοδο στην ανά­ λυση οριακών εξω-λογικών κα­ ταστάσεων. Η παραφροσύνη του αλαζόνα Αίαντα - ευθύνη Αθηνάς - και ο αποκλεισμός του από την ομάδα της τιμής, ο εξορκισμός του λεγεώνα και η λογογένεση της δαιμονολη­ ψίας, οι πολλαπλές ερμηνείες του πνιγαλίονα-εφιάλτη είναι σε γενικές γραμμές ο θεματι­ κός πυρήνας της εργασίας του. Ο Starobinski αντιμετωπί­ ζει με φρεσκάδα ορισμένες τυπικές, κλινικές περιπτώσεις στην τέχνη, καταλήγοντας σε πρωτότυπα αλλά και τεκμη­ ριωμένα συμπεράσματα. Το κείμενό του διαβάζεται απνευστί, αφήνοντας πίσω του μια αίσθηση παιχνιδιού, μαζί με τις σοβαρότατες επιστημο­ νικές του προτάσεις. Τ.Δ.

Η Τέχνη χης Αρχαιότητας και του Μεσαίωνα ΕΛΙ ΦΩΡ. «Ιστορία της Τέχνης. Η Αρχαία Τέχνη», (Α' τόμος) & «Η τέχνη του Μεσαίωνα» (Β' τόμος). Μετάφραση: Βαοίλης Τομανάς - Ιόλη Βιγγοηούλου. Αθήνα, Εξάντας, 1993. Σελ.

382 & 420. Δρχ. 2.500.

Στο δεύτερο τόμο ο Φωρ διερευνά την τέχνη του Μεσαί­ ωνα: από την Άπω Ανατολή και τους Τροπικούς μέχρι την τέ­ χνη της Βυζαντινής αυτοκρα-

Σχέδια και πίνακες «ΒΥΖΑΝΤΙΟΣ». Αθήνα, Ωκεανίδα, 1993. Σελ. 115. Δρχ.

1 0 .0 0 0 .

τορίας και του Ισλάμ, και το πέρασμα της σκυτάλης στους λαούς της Δυτικής Ευρώπης. Ο Έλι Φωρ άρχισε να γρά­ φει αυτό το έργο το 1909 και το ολοκλήρωσε το 1927. Ουσιαστικά αυτοδίδακτος ο συγγραφέας, διατρέχει τις εποχές της τέχνης, συνενώνο­ ντας τη θέρμη του ερασιτέχνη με την ευρύτητα και την εγκυρότητα του συστηματικού μελετητή. Με γλώσσα γλα­ φυρή κερδίζει τον μέσο βιβλιό­ φιλο. Ενώ με την ανεξιθρησκεία των ιδεών του και τη νη­ φαλιότητα των επιχειρημάτων του παρακινεί το ενδιαφέρον του ειδικού αναγνώστη. Μ.Φ.

Έργα της τελευταίας περιόδου ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΙΣΑΡΗΣ. «Ζωγρα­ φική 1984-1992». Αθήνα, Ολκός, 1993. Σελ. 64. Δρχ.

2.800.

εύκωμα υψηλής αισθητικής, η ελληνογαλλική έκδοση των έργων του διεθνούς φή­ μης Έλληνα ζωγράφου. Περι­ λαμβάνει σχέδια του Βυζάντι­ iillfl ε καταβυθίσεις και επάλου από το 1973 ως το 1978 και "IVI ληλες αναδύσεις, σαν μέ­ πίνακες (πορτρέτα γυναικών σα από ένα ενάλιο φασματορόκειται για ένα τεράστιο και νεκρές φύσεις) από το μωσαϊκό περιπλάνησης 1972 ως το 1992. στην ιστορία της τέχνης, από Τον πολυτελή τόμο συνο­ τα προϊστορικά χρόνια μέχρι δεύουν κείμενα των: Foucault, τις πρώτες δεκαετίες του αιώ­ Aron, Gassiot - Talabot, S.L. να μας. Στον πρώτο τόμο (η Chalumean, εξομολογητικές σειρά ολοκληρώνεται σε τέσ­ σκέψεις του ζωγράφου και σε σερις τόμους) παρουσιάζεται μια ενδιαφέρουσα συνέντευξή η τέχνη της αρχαιότητας: από του στην Ε. Pinto, ο Βυζάντιος τα προϊστορικά χρόνια μέχρι αποκαλύπτει πώς αντιλαμβά­ τη Ρωμαϊκή αυτοκρατορία και νεται την ιδέα της ζωγραφι­ από τα πρώτα χριστιανικά χρό­ κής. νια, με ενδιάμεσους σταθμούς Πολύ καλή η δουλειά της την Αίγυπτο, τη Μεσοποταμία, «Ωκεανίδας». την Ελλάδα και τη Ρώμη. Α.Σ.

Π

Λ

---------σκόπιο» προσεγγίζει τη ζω­ γραφική ο Αλέξανδρος Ίσαρης σύμφωνα με την τεχνοκριτικό, Αθηνά Σχινά. Το λεύκωμα με τα ζωγραφικά έργα της τε­ λευταίας εικαστικής του πε­ ριόδου περιλαμβάνει πέραν των αναπαραγωγών - έγχρω­ μων και ασπρόμαυρων - το κριτικό κείμενο της Α. Σχινά και βιογραφικά στοιχεία του καλλιτέχνη, που εκτός από ει­ καστικά έργα φιλοτέχνησε δε­ κάδες εξώφυλλα της ελληνι­ κής και ξένης λογοτεχνίας. Α.Μ.

Λεύκωμα για την αρχιτεκτονική της Μακεδονίας Ν. Κ. ΜΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. «Παρα­ δοσιακή Αρχιτεκτονική της Μακεδονίας. 15ος-19ος αιώ­ νας». Θεσ/νίκπ, Παρατηρητής, 1993. Σελ. 100. Δρχ. 2.200. _ εχωριστό κεφάλαιο από το - δίτομο έργο «Νεότερη και σύγχρονη Μακεδονία» (Παπαζήσης - Παρατηρητής) είναι η «Παραδοσιακή αρχιτεκτονική της Μακεδονίας» του καθηγη­ τή της Αρχιτεκτονικής Θεσ/κης, Ν. Κ. Μουτσόπουλου. Με ακρίβεια και επιστημονική τεκμηρίωση ο Ν. Κ. Μ. πα­ ρουσιάζει στο λεύκωμα-βιβλίο του τούς τύπους της μακεδο­ νικής κατοικίας και την εξέλιξή τους από τη μονόχωρη αγροτι­ κή κατοικία του 15ου ως τα πανέμορφα αρχοντικά του 19ου αιώνα. Εξηγεί την επέμ­ βαση της ιστορίας, της οικονο-

ζωφραφικη - αρχιτεκτονική 9 7

(0 7 -Q D W ? @ j} !] i® ΣΠΑΘΑΡΗ - ΜΠΕΓΛΙΤΗ ΕΛΕΝΗ. Οι αγγειοπλάστες της Σίφνου. Αθήνα, Α ρ σ εν ίδ η ς , 1993. Σελ. 272. Κοινωνική συγκρότηση και παραγωγή.

BOARDMAN JOHN. Ελληνική Πλαστική. Κλασική περίοδος. Μετ. Δ. Τσουκλίδου. Αθήνα, Κ α ρ δ α μ ίτσ α ς , 1993. Σελ. 294. Δρχ. 3500. Η χρυσή εποχή της ελληνικής γλυπτικής.

μίας, της θρησκείας και της τέχνης στη διαμόρφωση της κατοικίας και της λειτουργίας της. Το βιβλίο κοσμούν έγχρω­ μες φωτογραφίες, σκίτσα, αρ­ χιτεκτονικά σχέδια και σκαρι­ φήματα, για να μπορεί ο ανα­ γνώστης να παρακολουθήσει τις δομικές, μορφολογικές και διακοσμητικές λεπτομέρειες των οικοδομημάτων. Α.Σ.

χοντας και στις πρωταρχικές μορφές και τύπους της απώτε­ ρης αρχαιότητας. Αναφέρεται στη βυζαντινή εποχή μέχρι το πρόσφατο ηαρελβδν της Οθω­ μανικής αυτοκρατορίας ερευ­ νώντας τα κοινά στοιχεία και τις πιθανές σχέσεις με την πα­ ραδοσιακή αρχιτεκτονική των βαλκανικών χωρών. Εκατόν τριάντα έγχρωμες και ασπρόμαυρες φωτογρα­ φίες, σημειώσεις και αναλυτι­ κή βιβλιογραφία, συμπληρώ­ νουν τον τόμο. Για μια φορά ακόμη πρέπει να τονιστεί ο ιδιαίτερος ρόλος των, αισθητικά άψογων, εκδό­ σεων της «Μέλισσας» στο χώ­ ρο του βιβλίου.

Ελληνική Αρχιτεκτονική ΝΙΚΟΣ ΜΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. «Ελλά­ δα». Αθήνα, Μέλισσα, 1993. Σελ. 72. Δρχ. 3.000.

έρος του τόμου «Βαλκανι­ κή Παραδοσιακή αρχιτε­ κτονική» αποτελεί το αφιερω­ μένο στην «Ελλάδα» τεύχος. Εξετάζει την ελληνική παραδο­ σιακή αρχιτεκτονική από τον 15ο ως τον 20ό αιώνα ανατρέ-

Μ

α .Σ.

98

αρχιτεκτονική - μουσική

Η Ιστορία μέσα από την Αρχιτεκτονική και την Πολεοδομία IOANNA ΦΟΚΑ. - ΠΑΝΟΣ ΒΑΛΑΒΑΝΗΣ. «Ανακαλύπτω την Αρ­ χαία Ελλάδα. Αρχιτεκτονική και Πολεοδομία». Εικονογρά­ φηση: Σοφία Ζαραμπούκα. Αθήνα, Κέδρος, 1992. Σελ.

128. Δρχ. 3.200. ολύ ενδιαφέρον παρουσιά­ ζει το βιβλίο «Αρχιτεκτονική και Πολεοδομία», στο οποίο με στους αιώνες που ακολούθη­ απλό τρόπο και συνοπτικά σαν και στους οποίους θριάμ­ εκτίθεται η εξέλιξη της οικοδο­ βευσε το Αρχαίο Ελληνικό μής, του οικισμού και του πο- Πνεύμα. Το βιβλίο περιλαμβά­ λεοδομικού συστήματος από νει πολλά σχεδιαγράμματα, τους Προϊστορικούς Χρόνους σκίτσα, φωτογραφίες που ει­

Π

ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ I. ΑΓΓΕΛΟΣ. Οικοδομική τεχνολογία. Θεσ/κη, Π α ρ α τη ρ η τή ς , 1993· Σελ. 380.

Η αρχιτεκτονική σύνθεση πρέπει να είναι απόρροια της οικοδομικής τεχνολογίας.

κονογραφούν το κείμενο και εστιάζουν την προσοχή του αναγνώστη στα χαρακτηριστι­ κά εκείνα στοιχεία (διακοσμητικά, αρχιτεκτονικά, δομικά) κάθε εποχής. Μ ’ αυτόν τον τρόπο η εικονογράφηση ακο­ λουθεί τη λογική που επικρα­ τεί και στο κείμενο. Το βιβλίο είναι γραμμένο και διαρθρω­ μένο έτσι ώστε να καλύπτει ένα ευρύτατο ποσοστό ανα­ γνωστών (μικρούς και ενήλι­ κες), και επειδή στους παραθεριστικούς καλοκαιρινούς χώρους όλο και κάποιο αρχαίο κτίσμα θα συναντήσετε, είναι χρήσιμο να το διαβάσετε. Θα μάθετε πολλά. Α.Σ.

Μεταμοντέρνοι καιροί. Επιμέλεια: Γ. Καυκαλάς - Κ. Β. Σπμριδωνίδης. Θεσ/κη, Π α ρ α τη ρ η τή ς , 1993. Σελ. 156. Εισηγήσεις και συζητήσεις γνωστών πανεπιστημια­ κών του Α.Π.Θ.

οδηγός, απαραίτητος για τον μελετητή αλλά και για όλους όσοι ενδιαφέρονται για το εί­ δος αυτό της μουσικής. Τρίτη ΑΛΕΞΗΣ ΖΑΚΥΝΘΗΝΟΣ: «Δισκο­ στη σειρά και η πιο ολοκληρω­ γραφία ελληνικής κλασικής μένη έκδοση που είναι και η πρώτη στην ελληνική (οι άλλες μουσικής». Αθήνα, Δωδώνη, δύο εκδόθηκαν από το 1993. Σελ. 239. Δρχ. 4.000. συγγραφέα τους στην αγγλι­ α έργα της ελληνικής κλασι­ κή, το 1984 και το 1988). Η δι­ σκογραφία διαιρείται σε τρεις κής μουσικής, της περιόδου από το τέλος του 18ου αιώνα μεγάλες ενότητες: α) «Οι δί­ μέχρι σήμερα, σε δίσκους σκοι», όπου δίνονται όλα τα τε­ επαφής ή ακτίνας λέιζερ ή και χνικά στοιχεία των φωνογρακασέτες που έχουν εκδοθεί σε φημάτων, καταχωρημένων κα­ οποιαδήποτε χώρα (συνολικά τά χώρες, χρονολογία, εται­ ρίες, αριθμούς παραγωγής, 709 φωτογραφικές μονάδες), διάρκειες, β) «Τα έργα», με τα καλύπτει ο πολύτιμος αυτός

Πανόραμα ελληνικής κλασικής μουσικής

Τ

ονόματα συνθετών ή διασκευαστών με τους τίτλους όλων

-------------- μουσική 99 των έργων τους και άλλες λε­ πτομέρειες και γ) «Οι ερμη­ νευτές» με τα ονόματα ατόμων και επωνυμίες συνόλων, μαζί με παραπομπές στους δί­ σκους. Ν.Φ.Μ.

σα από τα Μ.Μ.Ε., και όλο πε­ ρισσότερο η πλειοψηφία της συνοψίζεται σε ανούσια ακού­ σματα, ο Σλιώμης ανιχνεύει τάσεις και κινήματα της μουσι­ κής που δεν εφησυχάζουν, αλ­ λά προκαλούν και αναστατώ­ νουν τον ακροατή. Κόλαφος το βιβλίο του για τα εύπεπτα κατασκευάσματα. Ο Σλιώμης λέει ΟΧΙ στην απάθεια του «Νουνού και λάιτ». Β.Κ.

Ο Καναδάς μουσικός BRYAN ADAMS. Μετ.: Δημήτρης Λαλέτας. Αθήνα, Σιγαρέ­ τα, 1993. Σελ. 96. Δρχ. 1.000.

Τάσεις και μηνύματα της μουσικής ΘΩΜΑΣ ΣΛΙΩΜΗΣ. «Τό κάτο­ πτρα της φαντασίας. Κείμενα για τη μουσική και τα μαζικά μέσα». Αθήνα, Αλεξάνδρεια, 1993. Σελ. 144. Δρχ. 1.400. Σλιώμης δεν γεννήθηκε στο Λονδίνο, αλλά στη Θεσσα­ λονίκη. Μην απορήσετε, λοι­ πόν, όταν ανακατεύει το μο­ ντερνισμό, τον μετά αυτόν, τον Βασίλη Τσιτσάνη και την Άννα Χρυσάφη. Η μουσική είναι μία και πιο κοντά μας αυτή που ακούγαμε στη γειτονιά μας ή στη μεγάλη γειτονιά μας, την Ελλάδα. Δεν προσποιείται τον ανοι­ χτόμυαλο. Είναι. Και έχει αγω­ νία, όχι δεν θέλει να σώσει τη μουσική. Σήμερα, ιδίως, που η μουσική περνάει - όπως η άμ­ μος χάνεται όταν τη σφίγ­ γουμε στην παλάμη μας - μέ­

0

\ τη σειρά των εκδόσεων ΣιL γαρέτα που έχουν δημοσι­ ευτεί σύντομες μονογραφίες των Ελβις Πρίσλεϋ, Τζιμ Μόρισον, Μπήτλς και άλλων τρα­ γουδιστών και ηθοποιών, κυκ­ λοφόρησε πρόσφατα βιβλίο για τον Μπράιαν Άνταμς. Ο Καναδός τραγουδιστής έχει γράψει τα τελευταία χρόνια

μελωδίες και τραγούδια που έκαναν το γύρο του κόσμου εί­ τε τραγουδισμένα από τον ίδιο είτε από άλλους καλλιτέχνες της σύγχρονης Ροκ σκηνής. Ο Άνταμς αγωνίστηκε πολύ για να γίνει αποδεκτός και να κα­ τακτήσει την επιτυχία - μέχρι και οι δικοί του είχαν αντιρρή­ σεις για την ενασχόλησή του με τη μουσική, γεγονός όμως που του δυνάμωσε την επι­ θυμία να ασχοληθεί μ’ αυτήν την τέχνη. Παρ’ όλη τη σεμνή συμπεριφορά του, ο Άνταμς έγινε θέμα στις εφημερίδες του Καναδά και της Αγγλίας που κατασκεύασαν ειδώλιο με τη Λαίδη Νταϊάνα - όταν η τε­ λευταία επισκέφθηκε το Βανκούβερ και ο τραγουδιστής της αφιέρωσε το τραγούδι «Diana». Όμως στην Ελλάδα ο Άνταμς έγινε ευρύτερα γνω­ στός με το τραγούδι που ακουγόταν στην ταινία «Ρομπέν των Δασών» και έγινε πα­ γκόσμια μεγάλη επιτυχία.

You Know it's true Everything I d o - I do it for you. Γ.Γ.

® QDWTf ©[JOfl (3 ΜΑΤΘΑΙΟΠΟΥΛΟΥ ΕΛΕΝΑ. Ντίβα. Μετ. Γ. Αγγελόπουλος - Π. Αγιαννίδης. Αθήνα, Ν. Σ ύ ν ο ρ α , 1993. Σελ. 412. Δρχ. 3000. Συνεντεύξεις από σημαντικές σύγχρονες τραγουδίστριες της όπερας.

The cure. Μεταφράσεις κειμένων: Πάρις Τορναζάκης. Μετ. στίχων: ΔημήτρηςΛαλέτας. Αθήνα, Σ ιγ α ρ έ τ α , 1993. Σελ. 144. Δρχ. 1300. Τ α τραγούδια και η ιστορία των Cure.

CAVE NICK. Κείμενα - Μεταφράσεις: Βασίλης Κοντόηουλος. Αθήνα, Σ ι­ γ α ρ έ τα , 1993. Σελ. 96. Δρχ. 1000. Η καριέρα του διάσημου Nick Cave.

R.E.M. Μετ. Δημήτρης Δαλέτας. Αθήνα, Σ ιγ α ρ έ τ α , 1993. Σελ. 104. Δρχ. 1100. Η ιστορία του συγκροτήματος R.E.M.

100

θέατρο

CAMERA DEGLI SPOSI

© ΙΙΜ ίΊ ? ®

ανατίθεται στο γάμο της μίας και αποφασίζει να στείλει τις άλλες στο εξωτερικό, σε διά­ φορους συγγενείς, η καταπιε­ ΑΓΛΑΪΑ ΑΜΟΛΟΧΙΤΟΥ-ΒΛΑΧΑΚΗ. σμένη μητέρα, που βρίσκει τη «Θεατρικά μονόπρακτα». Αθή­ φωνή της και την προσωπικό­ να, Γκοβόστης, 1993. Σελ. τητά της μόνο μετά το τέλος 110. Δρχ. 1.000. του δεύτερου παγκόσμιου πο­ λέμου. Δυστυχώς, όμως, οι έσσερα μονόπρακτα («Ένα, διάλογοι είναι κοινότοποι, ενώ κομμάτι γη και μία βαλί­ τα πρόσωπα ακολουθούν μια τσα», «Ο κάκτος», «Τα τρία ψέ­ καθορισμένη από πριν πορεία ματα» και «Ασκήσεις μιας μπα- για να εξυπηρετήσουν τις ιδέ­ λαρίνας»), με μερικές καλές ες της συγγραφέως. Ακόμα ιδέες, καλές προθέσεις αλλά και τα μικρότερα μονόπρακτα που δεν μετατρέπονται εύκο­ (με πιο ενδιαφέρον τις «Ασκή­ λα σε ζωντανό θέατρο. Παρά­ σεις μιας μπαλαρίνας»), υπο­ φέρουν από την έλλειψη ενός μεστού θεατρικού διαλόγου, αλλά και την ανάπτυξη πι­ στευτών χαρακτήρων. Ν.Φ.Μ.

Με μερικές καλές ιδέες...

Τ

Αφηγηοη θεάτρου

γλώσσας. Ταυτόχρονα, πλάθει ένα κείμενο-διακείμενο με ορατή την ετεροαναφορικότητά του, όχι μόνο με τα διαφο­ ρετικά τυπογραφικά που πα­ ραπέμπουν στον αλλότριο λό­ γο, αλλά και με πλήρη κατάλο­ γο των «Δωροληψιών» του που παραθέτει στο τέλος: «Είμα­ στε όλοι εδώ. Πολλές γενιές ανθρώπων». Στην Κάμαρα τη νυφική. Μπροστά σε μια camera picta του Μαντένια που δραματοποιείται επί σκη­ νής διαμεσολαβώντας τη μίμη­ ση μιας, ήδη, διαμεσολαβημένης πραγματικότητας. Δ.Τ.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΕΛΤΣΟΣ. «Camera degli sposi». Αθήνα. Πλέθρον, 1993. Σελ. 7C. /.\ρχ. 2.000.

Κάτι παραπάνω από κριτικές

ο κεντρικό δραματικό πρό­ ΣΤΑΘΗΣ ΙΩ. ΔΡΟΜΑΖΟΣ. «Αρ­ σωπο εγγράφει τον λόγο χαίο Δράμα». Κριτικές. Αθήνα, του εαυτού του και αυτοονο- Κέδρος, 1993. Σελ. 220. Δρχ. μάζεται αντωνυμικά ως 2 . 200 . «Αυτός», ενώ η σύντροφός του στον «Μάγο Γάμο» ως γράφη­ κλεισαν δέκα χρόνια από το μα συμπληρωματικό εκείνου θάνατο του Σ. Δρομάζου και δεν μπορεί παρά να αποτελεί η απώλειά του μοιάζει οδυνη­ μια «Αυτή». Ο Γ.Β. ανατρέχει ρή όταν σκεπτόμαστε ότι αυτό στην προσφιλή του μάχη με που κάποτε λεγόταν κριτική τις λέξεις για να σχηματίσει τη θεάτρου και ήταν τρόπος θέα­ θεατρική δράση πάνω και μέ­ σης της ζωής, διαπαιδαγώγη­ σα από τις αντιστάσεις, αντι­ ση, αλλά και συνεισφορά στην νομίες και παρανοήσεις της εξέλιξη των ιδεών, σήμερα εί­ γραφής. Τις «διαφωρές» της ναι στην πλειοψηφία άτεχνα

Τ

δειγμα το πρώτο (και το μεγα­ λύτερο σε έκταση) και το πιο φιλόδοξο που προσπαθεί να δώσει μία πιο σύνθετη εικόνα της ελληνικής κιονωνίας, με πρόσωπα κάπως πιο ολοκλη­ ρωμένα: η αστική οικογένεια που παρακολουθούμε από τις αρχές του αιώνα ως τις μέρες μας, ο παλαιών αρχών πατέ­ ρας με τις εφτά κόρες, που

Ε

-------------- θέατρο 101 εγκώμια, δημόσιες σχέσεις και αφυδατωμένα μονόστηλα στα περιθώρια των σύγχρονων εφημερίδων. Εδώ έχουμε ένα επιλεγμένο σώμα από κριτικά σημειώματα για παραστάσεις αρχαίου δράματος (Αισχύλου, Σοφοκλή, Ευριπίδη, Αριστοφά­ νη, Μενάνδρου), που ανεβάστηκαν στην Ελλάδα από το 1974 έως το 1983. Λίγα έχουν δημοσιευτεί στην «Αυγή» πριν από το 1967. Αποτελούν πολύ­ τιμη κατάθεση. Γ.Μ.

ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΘΕΑΤΡΟ 118 ΚΑΡΟΛΟΥ ΓΚΟΛΝΤΟΝΙ Ο ΥΠΗΡΕΤΗΣ ΔΥΟ ΑΦΕΝΤΑΔΩΝ

εποχής του συγγραφέα. Το πιο γνωστό ίσως έργο του Γκολντόνι (που παίζεται πολύ συχνά από το «Πίκολο Τεάτρο» του Στρέλερ), μεταφρα­ ΑΡΧΑΙΟ σμένο στην έκδοσή του αυτή Δ ΡΑ Μ Α από τα βενετσιάνικα και τα τοσκάνικα από τον Γερ. Σπάτα­ λά, είναι μια φαρσοκωμωδία συγκροτημένη βασικά γύρω από το πρόσωπο του υπηρέτη Τρουφαλντίνο, που κινείται ανάμεσα στην ηλιθιότητα και την ευφυΐα, παίζοντας τον υπηρέτη δύο διαφορετικών και φαινομενικά εχθρών, αφεντά­ δων, ακροβατώντας ανάμεσα Από την commedia στους δύο με εκπληκτική dell’arte ευστροφία, τρέχοντος με δια­ βολικό ρυθμό ανάμεσα στους ΚΑΡΟΛΟΣ ΓΚΟΛΝΤΟΝΙ. «0 υπη­ δύο, ώστε να μην αποκα­ ρέτης δύο αφεντάδων». Μ ετ.: λυφθεί η διπλή του ιδιότητα. Γερ. Σπαιαλάς. Αθήνα, Δωδώ­ Απολαυστική κωμωδία, με εκ­ πληκτικό ρυθμό, με τον Γκολνη, 1993. Σελ. 111. Δρχ. ντόνι να σέβεται από τη μία τις 1.600. παραδόσεις της commedia deN’arte και από την άλλη να αρ’ όλο που σε ένα μεγάλο βαθμό αυτός «Ο υπηρέτης τις προδίδει. Ν.Φ.Μ. δύο αφεντάδων» (1746) του Γκολντόνι κρατάει πολλά από Έμμετρη τραγωδία τα στοιχεία της «commedia dell’arte», στην πραγματικότη­ τα γράφτηκε για να αντικατα­ «ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΟΥΣΚΙΝ». Από­ στήσει το αυτοσχέδιο και δοση από τα ρωσικά: Γιάννης Ξύδας. Αθήνα, Σύγχρονη Επο­ εξευτελισμένο τότε είδος αυτής της κωμωδίας με ένα χή, 1993. Σελ. 168. Δρχ. 1.700. γραμμένο από πριν θεατρικό έργο, που θα αντικαθρέφτιζε μμετρη τραγωδία, κο­ και θα σχολίαζε τη ζωή της ρυφαίο δραματικό έργο IQ. ΔΡΟΜΑΖΟΥ

του Α. Πούσκιν που έγινε πα­ γκόσμια γνωστή με τη μελο­ ποίησή της από τον Μουσόργκσκι. Ο Πούσκιν συνθέτει το έργο και το αναπτύσσει στα χνάρια της αρχαίας ελληνικής Τραγω­ δίας. Χρησιμοποιεί τα πραγματι­ κά γεγονότα, πρόσωπα και πε­ ριστατικά, γνωστά κι από την ιστορία, τη λογική ανάπτυξη και το προσωπικό δράμα των ηρώων του, που κορυφώνει με τη γεμάτη απρόοπτα πλοκή. Έτσι πετυχαίνει τη δημιουργία ατμόσφαιρας και τη συναισθη­ ματική συμμετοχή και φόρτιση του αναγνώστη-θεατή και δίνει αφορμή για συγκρίσεις με δο­ σμένες καταστάσεις, άλλες εποχές και πρόσωπα. Θ.Π.

Η ώρα της αδιαφάνειας του κειμένου

Π

Ε

ΠΕΡ ΟΛΟΒ ΕΝΚΒΙΣΤ. «Η ώρα του Λύγκα». Μ ετ.: Ζαννής Ψάλτης. Αθήνα, Γκοβόστης, 1992. Σελ. 75. Δρχ. 700. νας σύγχρονος και, ήδη, κλασικός Σουηδός δραμα­ τουργός σε πρώτη γνωριμία με μία έκδοση που συνδυά-

Ε

102

θέατρο --------------

οτηκε με μια επιτυχή θεατρική παράσταση στο «Αμόρε». Η αναίτια βία ενός νεαρού με κα­ λά κρυμμένο το μυστικό του σ’ ένα κείμενο όπου οι σκηνικές οδηγίες προβάλλουν ερωτή­ ματα αναδιπλασιάζοντας το μυστικό, την αδιαφάνεια του λόγου, όπως και τον δραματι­ κό χωροχρόνο του έργου. Φαι­ νομενικά θρησκευτικό αλλά στο βάθος μεταφυσικό και αποκαλυψιακό, το έργο εγγράφεται στη μακρά παράδο­ ση της σουηδικής δραμα­ τουργίας πρστείνοντάς μας το σύγχρονό της πρόσωπο. Ένα κείμενο που προβληματίζει με τη δόμηση και τη θεματική του και συνάμα γοητεύει. Δ.Τ.

τότητα και τη δύναμη στη γλώσσα που τον χαρακτηρίζει, ο Ίψεν φτιάχνει σε ένα από τα πρώτα του θεατρικά έργα, γύ­ ρω από το αυστηρό μοντέλο του νόμου και της συμπεριφο­ ράς των Βίκινγκς, μια τραγω­ δία που παρά τις κάποιες αδυναμίες της (τις συχνές συμπτώσεις για παράδειγμα) ξεπερνάει τα χρονικά της όρια και που άδικα έχει παραγνωρι­ στεί τα τελευταία χρόνια από τους ανθρώπους του θεάτρου. Μια τραγωδία που σίγουρα αξίζει να επανεξεταστεί. Ν.Φ.Μ.

Αξίζει να επανεξεταστεί ΕΡΡΙΚΟΣ ΙΨΕΝ. «Τα παλικάρια στο Χέλγκελαντ». Μετ.: Φ έλιξ Ντιτζόρτζισ. Αθήνα, Δωδώνη, 1993. Σελ. 101. Δρχ. 1.600. τον σκανδιναβικό βορρά, στον 10ο αιώνα, την εποχή Πυκνό και που οι κουρσάροι, οι Βίκινγκς, σύνθετο έργο ήταν η κυρίαρχη τάξη, εκτυλίσσεται η ιστορία της τε­ ΕΡΡΙΚΟΣ ΙΨΕΝ. «Τα άσπρα άλο­ τράπρακτης αυτής τραγωδίας γα» («Ρόσμερσχολμ»), Μετ.: του Ίψεν. Σε ένα τέτοιο έργο, Βάσος Δασκαλάκης. Αθήνα, όπου η αρρωστημένη παρθενικότητα της ηρωΐδας, της Γέρ- Δωδώνη, 1993. Σελ. 111. Δρχ.

1.600. ντις, καταστρέφει την προσω­ πικότητά της κι όπου ένας ρο­ μαντικός έρωτας του Σίο «Ρόσμερσχολμ» (1886), γκουρντ γίνεται αιτία της κα­ όπως είναι πιο γνωστά διε­ ταστροφής όχι μόνο μιας βα­ θνώς «Τα άσπρα άλογα» του θιάς φιλίας με τον Γκούναρ Ίψεν (ο αρχικός τίτλος που αλλά και της ίδιας της αγάπης έδωσε στο έργο ο συγγραφέ­ του για τη Γέρντις, η τραγωδία ας), γραμμένο ακριβώς μετά που παρακολουθούμε παίρνει την «Αγριόπαπια», είναι από τα τελικά τη μορφή της τραγω­ πιο πυκνά και σύνθετα έργα δίας του φεμινισμού, όπως πο­ του Νορβηγού δραμα­ λύ εύστοχα παρατηρεί ο μετα­ τουργού. Έργο που πα­ φραστής του έργου. Με τη λι­ ρουσιάζει την αναπόφευχτη

Σ

ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΘΕΑΤΡΟ ΕΡΡΙΚΟΣ ΙΨΕΝ

114

ΤΑ ΑΣΠΡΑ ΑΛΟΓΑ ΡΟΣΜΕΡΣΧΟΛΜ

σύγκρουση ανάμεσα στην κλί­ ση σε κάποιο επάγγελμα και το έμφυτο χρέος, δίνοντας έμ­ φαση στην ψυχολογία των χα­ ρακτήρων αλλά και τα κίνητρα και την ανάπτυξη των κατα­ στάσεων. Τη σύγκρουση αυτή ο Ίψεν εξετάζει από μία διπλή σκοπιά, μέσα από τους δύο βασικούς του χαρακτήρες, τον Ρόσμερ και τη Ρεβέκα, που στην πραγματικότητα αποτε­ λούν δύο πλευρές ενός και μο­ ναδικού ατόμου. Άνθρωποι και οι δύο με ιδανικά (ο Ρόσμερ ξεκινάει μια σταυροφορία υπέρ της ευγένειας, η Ρεβέκα υποστηρίζει ιδέες για χειραφέ­ τηση) θα υποκύψουν τελικά κάτω από το βάρος μιας ενο­ χής, κληρονομιάς του Ρόσμερ­ σχολμ, του παλιού αρχοντικού της οικογένειας των Ρόσμερ, που δηλητηριάζει τη θέλησή τους. Ν.Φ.Μ.

Το καλύτερο έργο του Ίψεν

Τ

ΕΡΡΙΚΟΣ ΙΨΕΝ. «Η αγριόπαπια». Μ ετ.: Βάσος Δασκαλάκης. Αθήνα, Δωδώνη, 1993. Σελ.

141. Δρχ. 1.600.

Τ

ο 56ο αυτό έργο του Ίψεν, γραμμένο το 1884, θεωρεί­ ται, και πολύ σωστά, από τους

θεατρο περισσότερους μελετητές του έργου του, σαν το καλύτερο του συγγραφέα, ένα από τα έργα εκείνα που βοήθησαν στο να αλλάξει η πορεία του παγκόσμιου θεάτρου. Έργο που συνδύαζε το συμβολισμό με το νατουραλισμό εκείνο που συναντάμε στα προηγού­ μενα έργα του (όπως «Το κουκλόσπιτο» και «Οι βρυκόλακες»), νατουραλισμό βέβαια που δεν έχει καμία σχέση με εκείνο του Ζολά («Ο Ζολά κα­ ταδύεται στον υπόνομο για να βαπτιστεί σε αυτόν, ενώ εγώ για να τον καθαρίσω», έγραψε ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΘΕΑΤΡΟ ΕΡΡΙΚΟΣ I f ΕΝ

119

Η ΑΓΡΙΟΠΑΠΙ Α

ο ίδιος ο Ίψεν), δημιουργώ­ ντας μία πληθώρα χαρακτή­ ρων με μια εξαιρετικά ενδια­ φέρουσα και με ξεχωριστή έμπνευση επεξεργασμένη πλοκή, διανθισμένη με δυνα­ τές, δραματικές εξάρσεις. Επί­ κεντρο του έργου (μεταφρα­ σμένου με ιδιαίτερη φροντίδα από τον Β. Δασκαλάκη) είναι αναμφισβήτητα η αγριόπαπια, σύμβολο της ζωής καταστρεμ­ μένων, απογοητευμένων, φυ­ λακισμένων σε ένα δικό τους κόσμο, ανθρώπων, ένα «σύμ­ βολο», μια επινόηση που χρη­ σιμοποιείται με δεξιοτεχνία από το συγγραφέα του, σε κά­ θε ουσιαστική στροφή του πε­ ντάπρακτου αυτού έργου. Ν.Φ.Μ.

103

Τραγωδία και Κωμωδία Η ΑΤΤΙΚΗ

H.D.F. ΚΙΤΤΟ. «Η Αρχαία Ελλη­ νική Τραγωδία». Μ ετάφραση: Λ. Ζενάκος. Αθήνα, παπαδήμας, 1993 (5η έκδοση). Σελ.

560. Δρχ. 2.300.

ΚΩΜΩΔΙΑ

FRANCIS Mac DONALD C0RNF0RD. «Η Αττική Κωμω­ δία». Μ ετάφραση: Α. Ζενάκος. Αθήνα, Παπαδήμας, 1993 (3η έκδοση). Σελ. 308. Δρχ. 2.200.

1/ λασικά θεωρούνται τα δύο Ι\ βιβλία «Αρχαία Ελληνική Τραγωδία» και «Αττική Κωμω­ δία» εκ των οποίων το πρώτο εξετάζει τη δραματουργική παραγωγή των μεγάλων ποιη­ τών του 5ου αιώνα Αισχύλου, Σοφοκλή, Ευριπίδη και το δεύ­ τερο ερευνά τις ρίζες της Αττι­ κής κωμωδίας, αναλύοντας την πορεία και την αναγκαιό­ τητά της μέσα από κριτήρια ανθρωπολογικής υφής. Τα σύγχρονα θεατρικά μελετήματα αναφέρονται συχνά στα δύο αυτά βιβλία τα οποία γράφτηκαν στις αρχές του αι­ ώνα που διανύουμε και εξακο­ λουθούν να είναι πολύτιμα βοηθήματα και στους σημερι­ νούς μελετητές, καλλιτέχνες, αλλά και σε όλους εκείνους που ενδιαφέρονται να προσεγ­ γίσουν ουσιαστικά την Αρχαία Τραγωδία και την Αττική Κω­ μωδία. Άλλωστε το καλοκαίρι που πολλά θεατρικά σχήματα, κρατικά και μη, θα παρουσιά­ σουν τραγωδίες και κωμωδίες, ας προετοιμαστούμε να τα αντιμετωπίσουμε και με θεω­ ρητικό οπλισμό. Μπορεί οι επι­ στημονικές μέθοδοι και τα ερ­ γαλεία με τα οποία εξετάζο­ νται τα κλασικά μας έργα να έχουν προχωρήσει πολύ από εκείνη την εποχή που γράφτη­

καν τα πιο πάνω βιβλία, όμως η αξία τους δεν έχει μειωθεί, γεγονός που αποδεικνύεται και από τις πολλές εκδόσεις που έχουν κάνει οι ελληνικές μεταφράσεις τους. Έχουν γί­ νει 5 της Αρχαίας Τραγωδίας και 3 της Αττικής Κωμωδίας. Όμως στη διαρκή εκδοτική δύ­ ναμη των βιβλίων αυτών σπουδαίο ρόλο παίζει και η ζωντανή μετάφραση του Λ. Ζενάκου. Γ.Γ.

Διασκευές του αρχαίου δράματος MARIANNE MCDONALD. «Αρχαίος ήλιος, Νέο φως - Το αρχαίο ελληνικό δράμα στη σύγχρονη σκηνή». Μ ετ.: Παύ­ λος Μάτεσις. Αθήνα, Βιβλιοπ ω λείον τη ς Εστίας, 1993 Σελ. 252. Δρχ. 3.000. ια σημαντική προσθήκη στη δυστυχώς λιγοστή, με­ ταφρασμένη στα ελληνικά, βι­ βλιογραφία πάνω στο αρχαίο ελληνικό θέατρο. Στόχος του βιβλίου να μελετηθεί από τη μία, κατά πόσο οι αρχαίοι συγγραφείς παραμένουν ζω­ ντανοί και ποια η σχέση τους

Μ

104

θέατρο --------------

με τα σύγχρονα ερωτήματα και προβλήματα, και από την άλλη, να προταθούν τρόποι για να γίνει κατορθωτή η δια­ σκευή (από συγγραφείς και σκηνοθέτες) των κλασικών αυτών κειμένων. Για να φτάσει στον ανθρωπισμό που χαρα­ κτηρίζει τους κλασικούς (η ουσία των έργων τους, σύμ­ φωνα με τη συγγραφέα), η Αμερικανίδα ελληνίστρια Μαριάν Μακ Ντόναλντ εξετάζει το αρχαίο δράμα όπως αυτό ανεβάστηκε από σύγχρονους σκηνοθέτες/ή «μετα-μοντερνιστές», όπως τους αποκαλεί, απεικονίζοντας δηλαδή τον κόσμο μέσα στον οποίο ζούμε σήμερα: Σουζούκι Ταντάσι («Τρωάδες», «Βάκχες», «Κλυ­ ταιμνήστρα», βασισμένη σε έργα του Αισχύλου, του Σοφο­ κλή και του Ευριπίδη), Πίτερ Σέλαρς («Αίας»), Χάινερ Μίλερ («Μήδεια» σε σκηνοθεσία Θό­ δωρου Τερζόπουλου), Τόνι Χάρισον («Ιχνευτές», «Μήδει­ α») και Τόμας Μέρφι («Η Λυχνία του Ιερού», βασισμένη στην «Ορέστεια»). Διασκευαστές που με προσθήκες και παραλλαγές δημιουργούν κάτι το καινούριο, με λύσεις συχνά ριζοσπαστικές. Ν.Φ.Μ.

ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΘΕΑΤΡΟ ΜΟΛΙΕΡΟΥ.

121

Ο ΚΑΤΑ ΦΑΝΤΑΣΙΑΝ ΑΣΘΕΝΗΣ

ταλλευτούν, προκαλώντας τη δυστυχία στα ίδια τα παιδιά του. Μια θαυμάσια κωμωδία που παραμένει πάντα επίκαι­ ρη, δείγμα του πώς ο Μολιέρος κατάφερε να ανεβάσει τη γαλλική κωμωδία στο ίδιο υψη­ λό επίπεδο με την τραγωδία. Ν.Φ.Μ.

Για το θέατρο των Βαλκανίων Φ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ «ΔΩΔΩΝΗ» ΑΘΗΝΑ

Πάντα επίκαιρος Μ0ΛΙΕΡ0Σ. «Ο κατά φαντασίαν ασθενής». Μετ.: Δπμ. Χαρτουλάρπς. Αθήνα, Δωδώ­ νη,1993. Σελ. 107. Δρχ. 1.600.

ΒΑΛΤΕΡ ΠΟΥΧΝΕΡ. «Η Ιδέα του Εθνικού Θεάτρου στα Βαλκά­ νια του 19ου αιώνα». Αθήνα, Πλέθρον, 1993. Σελ. 272. Δρχ. 2.500.

Η ΙΔΕΑΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ραμμένος για να ξεκουρά­ ΣΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ σει το βασιλιά Λουδοβίκο τον 14ο, που είχε γυρίσει νικη­ τής από την εκστρατεία ενά­ ντια στην Ολλανδία το 1672, «Ο κατά φαντασίαν ασθενής» (1673) του Μολιέρου (τε­ λευταίο έργο που έγραψε ο Γάλλος δραματουργός) δεν παίχτηκε τελικά στην Αυλή, εξαιτίας των ραδιουργιών του Λούλι και της διχόνοιάς του με τον Μολιέρο. Αυτή η φάρσα, η μασκαράτα, με την άγρια επί­ τη σειρά των αξιόλογων με­ θεσή της ενάντια στους για­ λετών για το θέατρο που τρούς (τόσο γιατί η κατάστα­ έχει προσφέρει στο αναγνω­ ση της ιατρικής του 17ου αιώ­ να δικαιολογούσε τη γελοιο­ στικό κοινό ο Βάλτερ Πούχνερ ποίησή της όσο και γιατί ο Μο- προστίθεται ακόμα μια: η «Ιδέα του Εθνικού Θεάτρου λιέρος ήταν υποχονδριακός στα Βαλκάνια του 19ου αιώ­ και έβρισκε έτσι την ευκαιρία να». Πρόκειται για μια συγκρι­ να κοροϊδέψει την ιατρική που δεν έβρισκε τρόπους να τον τική εργασία στην οποία εξε­ γιατρέψει) ξεσκεπάζει τελικά τάζονται τα κοινά στοιχεία στη δραματουργική παραγωγή τον εγωισμό του φανταστικού ασθενή του, που φτάνει στο των χωρών της Ν.Α. Ευρώπης. Η σύγκριση αυτή γίνεται σημείο να γελοιοποιείται, να εξευτελίζεται και να ταπεινώ­ κυρίως ανάμεσα σε δύο τύ­ νεται, πέφτοντας θύμα ανθρώ­ πους θεατρικών έργων: της πων που θέλουν να τον εκμε­ ιστορικής τραγωδίας και της

Γ

Σ

θέατρο - φωτογραφία κωμωδίας, η οποία ασκεί κοι­ νωνική κριτική. Η περίοδος που εντοπίζονται αυτές οι πα­ ράλληλες πορείες είναι ο 19ος αιώνας, όπου και οι βίοι αυτών των χωρών ήταν παράλληλοι (Εθνική Παλλιγγενεσία). Με τον τρόπο που οργάνωσε το πλούσιο υλικό του και μεθό­ δευσε το θέμα του ο Πούχνερ καταθέτει ένα χρήσιμο για το θέατρο βιβλίο, αλλά και ένα ευχάριστο ανάγνωσμα για τον απαιτητικό αναγνώστη. Γ.Γ.

ρίξει ένα νέο φως στο έργο. Φως που θέλει να επανεξετά­ σει τις σχέσεις ανάμεσα σε δύο ανθρώπους, χαμένους μέ­ σα στον εαυτό τους και μέσα στο σύμπαν, που «αποζητούν το θάνατο από λαχτάρα για τη ζωή, που συμφιλιώνονται με το θάνατο» για να σώσουν τον έρωτα, αναλαμβάνοντας την m

105

ευθύνη των πράξεών τους, μο­ λονότι κινούνται στο σφαλερό έδαφος της πλάνης και των μοιραίων παρεξηγήσεων». Η μετάφραση κυλάει άνετα, από την οποία δεν λείπει, όταν εί­ ναι απαραίτητη, η ποίηση του σαιξπηρικού κειμένου. Ν.Φ.Μ.

® Q D W 1 T @ p (° ]

ΔΗΜΟΥΛΕΑΣΓΙΑΝΝΗΣ. Απόντες. Αθήνα, Α σ τ ά ρ τη , 1993. Σελ. 62. Δρχ.

1000. Μονόπρακτο για τη σκληρή πραγματικότητα των ανθρώπινων σχέσεων.

ΜΟΥΔΑΤΣΑΚΙΣ Ε.Τ. Η Θεατρική Σύνταξη. Αθήνα, Κ α ρ δ α μ ίτσ α , 1993. Σελ. 204. Δρχ. 3000. Α ρχές οικονομίας της δράσης στην Τραγωδία. Το παράδειγμα του Αγαμέμνονα.

άνθρωποι και τα κτίρια γύρω από την πλατεία Ομονοίας. Με αντιρητορικό τρόπο και Νέα μετάφραση χαμηλότονη διάθεση η Γερμανίδα φωτογράφος αποτυπώνει μια απογυμνωμένη εικόνα της ΟΥΪΛΛΙΑΜ ΣΑΙΞΠΗΡ. «Ρωμαίος Αθήνας. Πίσω από τα νεοκλα­ και Ιουλιέπα». Μετ.: Α λέξαν­ ΑΝΝΑ WICH. «Εν Αθήναις... σικά κτίρια, τη γραφική γειτο­ δρος Κοσματόπουλος. Αθήνα, 1977». Αθήνα, Δόμος 1993. νιά, τα ανατολίτικα μικρομάγαΚέδρος, 1993. Σελ. 152. Δρχ. Σελ. 80. Δρχ. 4.000. ζα, την άναρχη δόμηση των 2 . 200 . πολυκατοικιών αλλά και τα A. Wice γεννήθηκε στην κουρασμένα και αμήχανα πρό­ κολουθώντας την επιθυμία Φραγκφούρτη, σπούδασε σωπα των περαστικών, ο προ­ του να αποδώσει «τη λάμ­ φωτογραφία και εργάστηκε σεκτικός αναγνώστης διακρί­ ψη, το αίσθημα της απεραντο­ για χρόνια σε διάφορους κλά­ νει αισθήσεις και αισθήματα σύνης που προσφέρει η αρμο­ δους της εφαρμοσμένης φω­ ενός κόσμου που αμφιταλα­ γή, του λόγου αμεσότητα, ένα τογραφίας. Από το 1980 μένει ντεύεται ανάμεσα στο παρα­ αίσθημα ερωτικό, το οποίο δεν και εργάζεται στη χώρα μας. δοσιακό και στο σύγχρονο, χρειάζεται αυτοεξέταση», ο Το 1984 κάνει την πρώτη ατο­ ανάμεσα στην επιβίωση και Αλ. Κοσματόπουλος μας προ­ μική της έκθεση στην «Galery στο εύκολο κέρδος, ανάμεσα σφέρει μια νέα μετάφραση της F» στην Αθήνα. Μέσα από 80 στη μελαγχολία και την απο­ κλασικής σαιξπηρικής τραγω­ συνολικά ασπρόμαυρες φωτο­ ρία. δίας, σε μια προσπάθεια να γραφίες, η Wich ορίζει την προσθέσει κάτι καινούριο, να «ανθρωπογεωγραφία» της: οι Μ.Φ.

Φωτογραφική περιπλάνηση γύρω από την Ομόνοια

Α

H

106

κινηματογράφος

συγκεκριμένους σκηνοθέτες του κλασικού αμερικανικού κι­ νηματογράφου (Ντε Μιλ, Στρόχάιμ, Στέρνμπεργκ, Λανγκ, Λούμπιτς, Χοκς, Κιούκορ, Γουάιλντερ, Μπλέικ Έντουαρντς, ΘΟΔΩΡΟΣ ΣΟΥΜΑΣ. «'Ερωτας, Σιόντμακ, Τουρνέρ) και άλλα ψυχολογία και αισθητική στο για συγκεκριμένα θέματα ή χολλυγουντιανό σινεμά». ταινίες (φιλμ νουάρ, «Η κυρία Αθήνα, Αιγόκερω ς, 1992. Σελ. από τη Σαγκάη», «Τζίλντα», 160. Δρχ. 1.300. «Έξαψη»), καταλήγοντας σε ε την προσέγγιση της ερω­ ένα εκτεταμένο (σίγουρα το πιο ενδιαφέρον) κείμενο για τικής ψυχολογίας, τη σκη­ νοθεσία της ερωτικής επι­τον αγαπημένο του σκηνοθέτη θυμίας, την ανίχνευση των Άλφρεντ Χίτσκοκ, με τον τίτλο «Τα παιχνίδια της ψυχής και αφηγηματικών μοτίβων, τη θετης σεξουαλικότητας κατά Άλφρεντ Χίτσκοκ». Ν.Φ.Μ. και ctiafyr+UY:

Έρωτας και ψυχολογία στο σινεμά

Μ

χοΜυγουντιανό σινεμά

ενορχηστρωτής στη μουσική που έγραψε ο Φρίντριχ Χόλαντερ στην ταινία «Ο γαλάζιος άγγελος» του Στέρνμπεργκ, ή πως η πρώτη μουσική που έγραψε ο Γουάξμαν για τον αμερικανικό κινηματογράφο ήταν το 1935 στη «Νύφη του Φρανκενστάιν» του Τζέιμς Χουέιλ. Αυτά και πολλά άλλα θα τα βρείτε σε αυτό το γεμά­ το πολύτιμες πληροφορίες βι­ βλίο που έγραψε ο παθιασμέ­ νος με την κινηματογραφική Μουσική για τον μουσική Γιάννης Φλέσσας. Βι­ Κινηματογράφο βλίο που παρουσιάζει με αλ­ φαβητική σειρά το έργο 69 ΓΙΑΝΝΗΣ ΦΛΕΣΣΑΣ. «Μουσική γνωστών ή λιγότερο (αλλά το ίδιο εμπνευσμένων) συνθετών, στα 35 m m - Οι συνθέτες της από όλο τον κόσμο, που έγρα­ 7ης Τέχνης». Αθήνα, Αιγόκεψαν μουσική για τον κινηματο­ ρως, 1993. Σελ. 174. Δρχ. γράφο. Ένας ιδιαίτερα χρήσι­ 2 . 000 . μος κατάλογος που συμπλη­ ρώνεται με τους Έλληνες ολλοί από σας μπορεί να συνθέτες του κινηματογρά­ ξέρετε πως ο Τζέρι Γκόλφου, συνεντεύξεις με ορισμέ­ ντσμιθ ήταν εκείνος που έγρα­ νους από αυτούς (Έλληνες και ψε τη μουσική στο «Τσάινατάξένους) καθώς και δισκογρα­ ουν» του ΓΙολάνσκι ή πως ο φία των συνθετών. Φραντς Γουάξμαν έγραψε τη Ν.Φ.Μ. μουσική στη «Λεωφόρο της δύσεως» του Γουάιλντερ ή Ο περιθωριακός ακόμη πως ο Νίκολα Πιοβάνι ήρωας έγραψε εκείνη στη «Νύχτα του Σαν Λορέντζο» των αδελφών Ταβιάνι. Οι πιο πολλοί όμως, ΛΙΟΝΟΡ ΦΛΕΪΣΕΡ. «Ήρωας κα­ σίγουρα δεν θα ξέρατε πως ο τά λάθος» βασισμένο στο σ ε­ 24χρονος Γουάξμαν ήταν νάριο το υ Ντέιβιντ Πιπής.

Π

ματολογική διερεύνηση, την ψυχανάλυση και την ψυχολογι­ κή προσέγγιση των προσώπων και άλλα συγγενικά με τη σε­ ξουαλικότητα και την ψυχολο­ γία στον κινηματογράφο θέμα­ τα, καταπιάνεται στο βιβλίο του αυτό ο Θόδωρος Σούμας. Μέσα από μια σειρά κειμένων γύρω από τον αμερικανικό κι­ νηματογράφο, αλλά για

κινηματογράφος - μέσα μαζικής ενημέρωσης - ημερολόγια

107

κής και απαράμιλλης ανδρεί­ σει την αμοιβή, τον προλαβαί­ ας, σώζει τους επιβάτες ενός νει ένας άλλος «αποτυχημέ­ φλέγόμενου αεροπλάνου και νος» της ζωής, ένας πιο πονη­ ύστερα εξαφανίζεται. Η τηλεό­ ρός «περιθωριακός», ο Τζον ραση προσφέρει αμοιβή ένα Μπάμπερ που τα μέσα μαζικής ε βάση το σενάριο του εκατομμύριο δολάρια για τον ενημέρωσης θα μετατρέψουν Ντέιβιντ Πιπλς, για την ομώνυμη ταινία που σκηνοθέ­«ήρωα της πτήσης 104». Παρ’ σε εθνικό ήρωα. Ν.Φ.Μ. τησε ο Στίβεν Φρίαρς, η Λίο- όλο που ο Λαπλάντ σκοπεύει να παρουσιαστεί και να ζητή­ νορ Φλέισερ έγραψε αυτό το μυθιστόρημα. Καυστική σάτι­ ρα των μέσων μαζικής ενημέ­ (0?Q D w ® [}afa ρωσης, αλλά και του αμερικα­ νικού τρόπου ζωής, που φέρ­ ΓΚΙΜΠΣ0Ν ΜΕΛ. Αθήνα, Οδός Πανός. 1993. Σελ. 80. Δρχ. 1400. νει στο νου ορισμένες κωμω­ Φιλμογραφία του διάσημου Αυστραλού ηθοποιού. δίες screwball του Φρανκ Κό­ πρα και του ΓΙρέστον Στέρτζες, ΚΟΥΝΕΝ ΤΖΕΙΜΣ ΣΑΪΜΟΝ. Φράουλες και αίμα. Μετ. κ. Γαλανόηουλος. το μυθιστόρημα της Φλέισερ Αθήνα, Ν. Σ ύ ν ο ρ α , 1993. Σελ. 188. Δρχ 1600. (στη στρωτή μετάφραση του Γ.Κ.), όπως και η ταινία του Τ ο σενάριο της ομώνυμης γνωστής ταινίας. Φρίαρς, στρέφεται γύρω από τον Μπέρνι Λαπλάντ, άνθρωπο ΜΠΕΡΓΚΜΑΝΙΝΓΚΜΑΡ. Το αβγό του φιδιού. Μετ. X. Σακελλαροηούλου. ούτε τυχερό, ούτε χαρισματι­ Αθήνα, Ν. Σ ύ ν ο ρ α , 1993. Σελ. 143. Δρχ 1500. κό, που προτιμάει το εύκολο Ο Μπέργκμαν αναλύει με αδυσώπητο τρόπο την κατάσταση που επικρα­ κέρδος και τη ψιλοκομπίνα. Κάποτε, σε μια στιγμή ξαφνι­ τούσε στη Γερμανία την εποχή του μεσοπολέμου. Μετ.: Γιούρι Κοβαλένκο. Αθή­ να, Κασιανιώ ιης, 1995. Σελ.

294. Δρχ. 5.000.

Μ

ΚΑΜΙΝΣΚΙ Μ Ι. - ΓΟΥΟΚΕΡ Μ. Γράφοντας για την τη­ λεόραση. Μετ. X. Σακελλαροηούλου. Αθήνα, Ν. Σ ύ ν ο ρ α , 1993. Σελ. 231. Δρχ 1700.

ΜΠΑΛΤΑ ΝΑΣΗ - Π. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΔΕΣΠΟΙΝΑ. Ση­ μειώσεις για την ιστορία του τύηου. Αθήνα, Ο δ υ σ σ έα ς, 1993. Σελ. 94. Δρχ 1200.

Ο δηγός για την συγγραφή τηλεοπτικών σεναρίων.

Η πορεία του ελληνικού και ευρωπαϊκού τύπου.

Μια ταινία που έγινε κουβέντες ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΧΡΙΣΤ0ΦΗΣ. «Ημερολόγιο για περαστι­ κούς, στα τέλη του αιώνα». Αθήνα, Κέδρος, 1995. Σελ.

156. Δρχ. 1600.

Ε

νας πολυπράγμων και περιπλανώμενος καλλιτέχνης

καθηλώνει σε λέξεις τον ρου μιας εικοσαετίας: μυθολογία των πόλεων και των καφενεί­ ων, «εικονοστάσιο» επωνύμων «αγίων», ταλαντεύσεις της τέ­ χνης ενώπιον του ειδώλου της, κλυδωνισμοί μιας πραγματικό­ τητας που έχει χάσει τη λη­ ξιαρχική πράξη γεννήσεώς της. Το Ημερολόγιο για περαστι­ κούς του X. Χριστοφή μάς ξε-

108

ημερολόγια-φιλοσοφία

ναγεί στα κινήματα -κοινωνικά και καλλιτεχνικά- της Ευρώ­ πης, μας εισάγει στην καθημερινότητά της, περιδιαβάζει στους δικούς μας δρόμους, αποκαθηλώνει τα προσωπεία του έρωτα και της πολιτικής, διαγράφει τις τροχιές συρμών μελλοντικών, με λόγια απλά και καθημερινά. Με τις εικόνες μιας ταινίας που έγινε κουβέ­ ντες. Τ.Δ.

καταγραφές (της τριετίας 1917-20), που κρατούσε ατάκτως η ποιήτρια και σχεδίαζε να το εκδώσει την εποχή που ζούσε εξόριστη στο Βερολίνο. Τελικώς, όμως, αυτές οι σημει­ ώσεις δεν εκδόθηκαν ποτέ σε ολοκληρωμένη μορφή ενόσω ζούσε η Τβετάγιεβα. Πίσω από την ωμή αποτύ­ πωση της ανέχειας και του κοι­ νωνικού αποκλεισμού ο ανα­

Χρονικό ψυχής ΜΑΡΙΝΑ ΤΒΕΤΑΓΙΕΒΑ. «Γήινα σημεία». Μετ.: Ιωάννα Σαββίδου. Αθήνα, Ηριδανός, 1993. Σελ. 215. Δρχ. 2.200. Μαρίνα Τβετάγιεβα (18921941) θεωρείται πλέον μια από τις μεγαλύτερες ποιήτριες της πρώην ΕΣΣΔ. Η ζωή της συνοψίζει τη μοίρα πολ­ λών συμπατριωτών της πνευματικών ανθρώπων που δεν εθελοτύφλησαν στην κομ­ μουνιστική «κοσμογονία» (όπως: ο Ισαάκ Μπάμπελ, ο Μπορίς Πάστερνακ, η Άννα Αχμάτοβα, ο Ιβάν Μπούνιν, η Νίνα Μπερμπέροβα), αλλά ακολούθησαν το δρόμο της αυτοεξορίας είτε πέθαναν κά­ τω από ανεξακρίβωτες συνθή­ κες. Έγραψε κυρίως ποίηση αλ­ λά και θέατρο, πεζό και κριτικό δοκίμιο. Μόλις το 1965, επί Χουρτσόφ, πραγματοποιείται η πρώτη συγκεντρωτική έκδο­ ση του ποιητικού της έργου. Τη δεκαετία του ’70 ανάγεται σε σύμβολο της αμφισβήτη­ σης της σοβιετικής νεολαίας και, παράλληλα, αρχίζει να γί­ νεται γνωστή στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ μέσα από μεταφρά­ σεις. Τα «Γήινα σημεία» είναι ξαναδουλεμένες ημερολογιακές

Η

m

γνώστης διαπιστώνει ότι η πρόθεση της συγγραφέως δεν περιορίζεται στα όρια ενός χρονικού. Εν ολίγοις, η Τβετά­ γιεβα χωνεύει στην αφήγησή της τα πιο μύχια βιώματά της μ’ ένα βλέμμα κοινωνικής απα­ ρέσκειας. Άλλοτε, πάλι, συνυφαίνει τις ποιητικές εμμο­ νές της με την πιο ασήμαντη βιοτική εμπειρία. Μ.Φ.

(§ 7 (5 )W U © p (° ]

1912-1913. Προσωπικά ημερολόγια μελών των πληρωμάτων των θωρηκτών «Αβέρωφ» και «Ύδρα». Αθήνα, Ν. Σ ύ ν ο ρ α , 1993. Σελ. 222. Δρχ. 1800. Κείμενα από τα ατομικά ημερολόγια ναυτών ή αξιωματικών των θωρηκτών.

Επιστροφή στα πράγματα ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΒΑΛΛΙΑΝΟΣ. «Σκεπτέον. Έρευνες για την Κοι­ νωνική Διάσταση της Γνώ­ σης». Αθήνα, Πλέθρον, 1993. Σελ. 162. Δρχ. 1800.

τα» και τη διάλυση της παρα­ δοσιακά αυτόνομης συνειδη­ σιακής σφαίρας. Σ.Ν.

Η έννοια της Ιστορίας μέσα στο χρόνο

Κ. Δ. ΓΕΩΡΓΟΥΛΗΣ. «Φιλοσοφία α κείμενα αυτού του τόμου της Ιστορίας». Αθήνα, Παηαεκθέτουν σκέψεις γεννημέ­ δήμας, 1993. Σελ. 245. Δρχ. νες μέσα από μια προσωπική 2 . 200 . ενασχόληση με τη φιλοσοφία. Πρόκειται για μια προσπάθεια i>U φιλοσοφία ως επιστήμη να κατανοηθούν βασικές κατη­ ' ί I και η φιλοσοφία της ιστο­ γορίες σε αναφορά προς την ρίας ως φιλοσοφική μάθησις» ιστορική κατάσταση που μας θα ήταν ο καταλληλότερος τίτ­ περιέχει και μας καθορίζει. λος σε αυτή τη συλλογή ομι­ Η μελέτη του Π. Βαλλιάνου ερευνά τις εσωτερικές καταρ­ λιών του εκπαιδευτικού και φι­ ρεύσεις της κλασικής φιλοσο­ λοσόφου Κ.Δ.Γ., τις οποίες πα­ ρουσίασε σε τόμο ο A. I. Στε­ φίας του λόγου, καθώς και το επιστημολογικό κέρδος από φάνου. Τα κείμενα έχουν εντην «επιστροφή στα πράγμα­ νοιακή και μεθοδολογική σύν­ δεση, που σχεδόν καταφέρ-

Τ

--------

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

νουν να αποδίδουν την αίσθη­ ση του ενός έργου. Ανιχνεύεται η έννοια της ιστορίας από τους αρχαίους έως τους νεό­ τερους χρόνους. Ιδιαίτερο εν­ διαφέρον παρουσιάζει η δια­ πραγμάτευση των φιλοσοφι­ κών - πολιτισμικών απόψεων του Α. Τόυνμπη, του Ο. Σπένγκλερ και του Ν. Μπερντιάεφ, με τον οποίον ο Κ.Δ.Γ. αισθα­ νόταν φιλοσοφικά συγγενής. Γ.Μ.

Περιπέτεια του πνεύματος ΚΩΣΤΑΣ ΠΑΠΑΙΩΑΝΝΟΥ. «Η αποθέωσης της Ιστορίας». Μετάφραση: Σ. Κακουριώτης. Επιμέλεια-Πρόλογος: Γ. Καραμπελιάς. Αθήνα, Εναλλακτι­ κές Εκδόσεις/Θεωρία 14, 1993. Σελ. 195. Δρχ. 2.000. Κώστας Παπάίωάννου που γεννήθηκε το 1925 και πέθανε το 1981 σε ηλικία 56 ετών - θεωρείται από τους κο­ ρυφαίους φιλοσόφους του αι­ ώνα μας. Τα κείμενά του εντάσσονται στο ρεύμα της κριτικής του εργαλειακού ορ­ θολογισμού, αντίληψη που ανταποκρίνεται σε ό,τι σημα­ ντικότερο έχει να δώσει η σκέ­ ψη του εικοστού αιώνα. «Η

0

αποθέωση της Ιστορίας» όπως μας πληροφορεί ο επι­ μελητής της έκδοσης Γιώργος Καραμπελιάς στον πρόλογο του βιβλίου - είναι το αρι­ στούργημα του Παπάίωάννου. Μέσα από την εξέλιξη της φι­ λοσοφικής σκέψης ο συγγρα­ φέας καταγράφει το θρίαμβο της Ιστορίας απέναντι στη Φύ­ ση, του πράττειν απέναντι στο είναι. Θρίαμβο που οδηγεί σε μια καθοριστική αντιπαράθεση φύσης και Ιστορίας και σημα­ τοδοτεί την εποχή μιας νέας αμφισβήτησης. Χ.Π.

Ο Marcuse υπό το φως της ψυχανάλυσης ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΧΡΙΣΤ0Δ0ΥΛΙΔΗΜΑΖΑΡΑΚΗ. «Η φιλοσοφική ιδιοτυπία του Herbert Marcuse». Αθήνα, Εξάντας, 1993. Σελ. 201. Δρχ. 2.000.

JEAN LAPLANCHE. «Σημειώσεις για τον Marcuse και την ψυχανάλυση». Μ ει.: Αγγελική Χ ρ ισ ιο δ ο υ λ ίδ η -Μ α ζα ρ ά κ η . Αθήνα, Εξάντας, 1993. Σελ.

62. Δρχ. 500.

Μ

φάοσοφια

109

λών αριστερών ιδεολογιών, ακόμα και εκείνων που επέκριναν σφοδρά τον «σοσιαλιστικό κόσμο». Ο Η. Marcuse βρίσκε­ ται, λοιπόν, υπό επανεξέταση. Και στις δύο μελέτες επιχειρείται η ανεύρεση της ουσίας της διδασκαλίας του σε σχέση με την ψυχανάλυση. Επικριτικός ο Laplanche στέκεται στις ανατροπές του Freud από τον Marcuse. Ευρύτερο το μελέτημα της Α.Χ.-Μαζαράκη προ­ σπαθεί να ανασυνθέσει την ερ­ μηνεία της σκέψης του φιλο­ σόφου μέσα από το φροϋδομαρξικό μοντέλο, ανοίγοντας ένα πεδίο μιας νέας κριτικής θεώρησης. Γ.Μ.

Και για τους μη-μυημένους RENE GUENON. «Ο συμβολι­ σμός του σταυρού». Μετά­ φραση: Ιωάννης Τρίγκας. Αθή­ να, Πεμπτουσία, 1993. Σελ.

178.

ια ολοκληρωμένη μελέτη πάνω στο αρχέτυπο σύμ­ βολο του σταυρού από έναν σημαντικό διανοητή του εσω­ ε το τέλος του κόσμου του τερισμού και της μεταφυσικής, «υπαρκτού σοσιαλισμού» που επηρέασε τους σύγχρο­ ακολούθησε και το τέλος πολ­νους συγγραφείς του κλάδου με τα πολύπλευρα έργα του. Γνώστης του αποκρυφισμού, του Ινδουισμού και του Τα­ οϊσμού μυήθηκε στον σουφι­ σμό και στον Ισλαμισμό. Με μεθοδολογικό του εργαλείο τη «σύνθεση» που του επιτρέπει να δει τις διάφορες παραδο­ σιακές μορφές ως τρόπους έκφρασης της μιας Μεταφυσι­ κής Αλήθειας, μελετά τον σταυρό ως μεταφυσικό σύμ­ βολο του Παγκόσμιου Ανθρώ­ που με τη διπλή έννοια της «εξάπλωσης» και της «εξύψω-

Μ

110

φιλοσοφια

-— — -

σης» και τους επιμέρους συμβολισμούς και μορφές του (σβάστικα, δένδρο ζωής, ύφανση, φίδι κ,λπ). Μικρά κε­ φάλαια, ευκρίνεια των συλλο­ γισμών, επεξηγήσεις, μια απο­ τελεσματική μετάφραση και γεωμετρικές παραστάσεις, ει­ δικά για την ελληνική έκδοση, κάνουν το βιβλίο ελκυστικό και για τον μη-μυημένο στα θέμα­ τα αναγνώστη. Δ.Τ.

σοφικές παρατηρήσεις». Ει­ σαγωγή, μετάφραση, σχόλια: Κωστής Μ. Κωβαίος. Αθήνα, Γνώση, 1993. Σεή. 537. Δρχ.

5.500.

Στοχασμοί κι αφορισμοί Σ0ΠΕΝΑ0ΥΕΡ. «Επιλογή από το έργο του». Μετ.: Ν. Σκουτερόπουλος - Κλάους Μπέτσεν. Αθήνα, Στιγμή, 1 9 9 3 .Σελ. 117. Δρχ. 1.700.

ον Βιτγκενστάιν δεν τον αγαπάς εύκολα, αν θέλεις απλά και μόνο να συμπληρώ­ ιαβάστε τους γλυκόπι­ σεις τις γνώσεις σου γύρω κρους στοχασμούς και από τη νεότερη φιλοσοφία. Θα αφορισμούς αυτού του φιλό έχεις καταφέρει να προσθέ­ σεις ακόμα ένα όνομα στον σοφου της βουλήσεως και αν κατάλογο της μνήμης σου. Δη­ δεν θα σας γεννηθεί η επι­ Από τον Θαλή θυμία της περίσκεψης, τότε ή λαδή, θα έχεις κάνει το μυαλό ο Σοπενάουερ είναι σήμερα έως τον Αριστοτέλη σου, κάτι σαν λογιστικό βιβλίο: βαρετός ή εσείς έχετε κουρα­ δηλαδή, ναι μεν χρήσιμο, αλλά στεί από τα πολλά και συνεχή νεκρό.

W. Κ. C. GUTHRIE. «0/ Έλληνες διαβάσματα. Είναι τόσο λεπτολόγος στις Φιλόσοφοι. Από τον Θαλή ως Μην τον αντιμετωπίσετε με τον Αριστοτέλη». Μ ετά φ ρα­ σκέψεις και στις παρατηρή­ σοβαροφάνεια. Πάρτε το βι­ σεις του πάνω στη γλώσσα και ση: Αντ. Η. Σακελλαρίου. Αθή­ βλίο στα χέρια σας και μην το στα μαθηματικά που δικαίως να, Παπαδήμας, 1993. Σελ. αφήσετε, πριν το διαβάσετε θα τον χαρακτηρίζαμε ποιητή 180. Δρχ. 2.000. ολόκληρο. Αν το απόσταγμα της φιλοσοφίας. Ο Βιτγκενστάιν ψάχνει τα όρια του κό­ της γνώσης του για τη ζωή τον ρόκειται για σύντομη εξέτα­ οδηγεί στην κατάθλιψη, εσείς σμου με τα εργαλεία που μας ση της πορείας της ελληνι­ έχουν δοθεί. Και αν μερικές πάρτε το ποτάμι αντίστροφα. κής φιλοσοφικής σκέψης από φορές σκοτεινιάζουν οι συλλο­ Οδηγήστε τη θλίψη σας προς την εποχή του Θαλή ως τον γισμοί του, είναι γιατί ψηλαφεί την αυτογνωσία - στις πηγές Αριστοτέλη. Εξετάζονται οι δηλαδή - , στην αλήθεια της το χάος, για να βρει κανόνες τρόποι του σκέπτεσθαι και θεσκέψης, έστω και αν η σκοτει­ και ρυθμούς. ωρείν τον κόσμο, το πρόβλημα Β.Κ. νή βούληση ήταν για τον Σοπε­ της ύλης και της μορφής νάουερ ο σπινθήρας για τον στους Ίωνες και Πυθαγόρει­ άνθρωπο. ους, η στροφή προς τον άν­ Β.Κ. θρωπο (Σοφιστές και Σωκρά­ της) και αναλύεται διεξοδικό(s 7 D P W ( a ) [ ] 0 t o τερα η θεωρία των ιδεών του Πλάτωνα και οι απαντήσεις ΒΑΛΙΑΝΟΣ ΠΕΡΙΚΛΗΣ. Σκεπτέον: Έρευνες για την κοινωνική διάσταση του στους Σοφιστές, καθώς της γνώσης. Αθήνα, Π λ έ θ ρ ο ν , 1993. Σελ. 162. Δρχ. 1800. και οι απόψεις του Αριστοτέλη Για την αναγκαιότητα διατήρησης δεσμού ανάμεσα στο στοχασμό του για το σύμπαν και τα ανθρώπι­ σήμερα με τον ιστορικό κορμό της φιλοσοφίας. να όντα. Παρατίθεται ακόμα επιλεκτική όσο και χρηστική ΦΟΥΚΟΥΓΙΑΜΑ ΦΡΑΝΣΙΣ. Το τέλος της ιστορίας και ο τελευταίος άνθρω­ βιβλιογραφία, ελληνική και ξε­ πος. Μετ. Αχ. Φακατσέλης. Αθήνα, Ν. Σ ύ ν ο ρ α , 1993. Σελ. 453. Δρχ. νόγλωσση.

3000. Γ.Μ.

Τ

Δ

Π

Απολογισμός του τέλους του ψυχρού πολέμου καθώς και κάθε άλλου πιεστικού ζητήματος της σύγχρονης πολιτικής.

Ο ποιητής της φιλοσοφίας LUDWIG WITTGENSTEIN. «Φ ιλο­

ΧΡΟΝΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ. Η Κριτική Θεωρία κατά τον Max Horkheimer. Αθήνα, Κ α ρ δ α μ ίτσ α , 1993. Σελ. 236. Δρχ. 2000. Κριτική ανάλυση και παρουσίαση του έργου του Horkheimer.

Κ Υ Κ Λ Ο Φ Ο Ρ Ε Ι

Β .Τ Ρ ΙΑ Ν Τ Α Φ Υ Λ Λ Ο Π Ο Υ Λ Ο Σ

ΤΑ ΕΠΤΑΗΜΕΡΑ τον ΒΟΚΚΑΚΙΟΓ 1 9 9 1 -1 0 9 2

Ε Κ ΔΟ ΣΕ ΙΣ ΓΑ ΒΡΙΗΛΙ ΔΗ Σ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΓΑΒΡΙ ΗΛΙ ΔΗΣ

Ε Κ Δ Ο Σ Ε Ι Σ

Α

Ρ

Κ

Τ

Ο

Σ

GRAHAM GREENE Το υπουργείο του Φόβου YASUNAKI KAWΑΒΑΤΑ Η χορεύτρια από το Ιζου HERBERT

G.

W ELLS

0 πόλεμος των κόσμων

-Από τις εκδόσεις «ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΗΣ» / Κοδριγκτώνος 29, 104 34 ΑΘΗΝΑ, τηλ.: 8218732-

ψυχολογία 113 ΦΡΑΝΣΟΥΑΖ ΝΤΟΛΤΟ

"Οταν οι γονείςχωρίζοννι

Η εξέλιξη της Ψυχολογίας Ν. ΜΑΛΙΚΙΩΣΗ-ΛΟΪΖΟΥ. «Συμ­ βουλευτική Ψυχολογία». Αθή­ να, Ελληνικά Γράμματα, 1993. Σελ. 422. Δρχ. 3.400.

·}

γυναίκας». Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα, 1993. Σελ. 156. Δρχ. 1.600.

έξαρση του γυναικείου κι­ νήματος και η δημοσιοποί­ ηση των προβλημάτων της γυναίκας στάθηκαν καθοριστι­ κά ώστε η επιστήμη της ψυχο­ συνεπούς προσπάθειας της Συμβουλευτική Ψυχολογία λογίας να ασχοληθεί - έστω Ντολτό να μιλήσει με λόγια - όπως μας πληροφορεί η και αργά, γύρω στη δεκαετία συγγραφέας - ως ειδικός κλά­ του ’60 -, με τη γυναίκα και απλά για φλέγοντα θέματα στις σχέσεις γονιών-παιδιών, δος της Ψυχολογίας έχει τις την ψυχολογία της. Στο βιβλίο ρίζες της στις αρχές του αιώ­ της η συγγραφέας Ε. Σκόδρα να δράσει άμεσα και αποτελε­ σματικά στην κατεύθυνση της να και ασχολείται με την προ­ εξετάζει τα προβλήματα που επίλυσης καθημερινών προ­ ώθηση ή αποκατάσταση της αντιμετωπίζουν οι γυναίκες σε βλημάτων. ψυχικής υγείας του ανθρώ­ σχέση με την κοινωνία, την ερ­ Έτσι, λοιπόν, εδώ το διαζύ­ που, η οποία έχει διαταραχτεί γασία, την οικογένεια, προ­ γιο αντιμετωπίζεται πρακτικά από ποικίλες επιδράσεις του βλήματα που πολλές φορές από τη σκοπιά του παιδιού, περιβάλλοντος ή από εσωτερι­ δημιουργούν ψυχολογικές κα­ απομυθοποιείται σε ένα βαθ­ κές συγκρούσεις. Το βιβλίο ταστάσεις αρκετά δυσάρε­ μό, και η Ντολτό, σταθερή και αποτελείται από δύο μέρη. στες. Σκοπός του βιβλίου είναι αμετακίνητη, επιμένει: μιλήστε Στο πρώτο παρουσιάζονται οι να συνειδητοποιήσουν οι θεωρίες πάνω στις οποίες στη­ γυναίκες τις πηγές των προ­ στο παιδί, φερθείτε του ισότι­ μα, αναδείξτε την ιδιαιτερότη­ ρίζεται ο κλάδος αυτός της βλημάτων τους και μέσα από τα της δυαδικής σχέσης του Ψυχολογίας και στο δεύτερο την ολοκλήρωσή τους και την κάθε γονιού μαζί του, σεβα­ αναφέρονται οι εφαρμογές ενδυνάμωσή τους ως άτομα στείτε το. Μια χρήσιμη κατά­ της Συμβουλευτικής Ψυχολο­ να προχωρήσουν στη λύση θεση για δύσκολες καταστά­ γίας. Βιβλίο το οποίο απευθύ­ τους. σεις, από μια γυναίκα που λά­ νεται σε σπουδαστές και επαγΧ.Π. τρεψε το παιδί. γελματίες στο χώρο της ψυχι­ Τ.Δ. κής υγείας γενικά, καθώς και σε εκπαιδευτικούς, κοινωνι­ Λόγος: μια πανάκεια κούς λειτουργούς και σε κάθε Η μελέτη της ΦΡΑΝΣΟΥΑΖ ΝΤΟΛΤΟ. «Όταν οι αναγνώστη που θα ήθελε να ανθρώπινης αποκτήσει γνώσεις στο χώρο γονείς χωρίζουν». Αθήνα, Βι­ της Εφαρμοσμένης Ψυχολο­ βλιοπωλείο της Εστίας, 1993. συμπεριφοράς γίας. Σελ. 146. Δρχ. 1.600. Χ.Π. Μ Η. SECCAL - P.R. PASEN ο βιβλίο της Φρανσουάζ J.W. BERRY-Υ .Η . P00RTINGA. Η γυναίκα: Ντολτό, υπό μορφήν ερω«Διαπολιτιστική Ψυχολογία». ταπαντήσεων -ρωτάει η Ινές αντικείμενο της Αντζελινό- δεν αποτελεί ψυχα­ Επιμέλεια: Δ. Γεώργας. Μετά­ Ψυχολογίας φραση: Μανίνα Τερζίδου. ναλυτική μελέτη ή θεωρητική Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα, προσέγγιση του ζητήματος.

1993. Σελ. 451. Δρχ. 3.900. Ε. ΣΚΟΔΡΑ. «Η ψυχολογία της Εντάσσεται στο πλαίσιο της

Η

Η

Τ

114

ψυχολογία - ενασχολήσεις

την εμβέλεια που της έχει απο­ στον απλό αναγνώστη - ενώ η διαπολιτισηκή ψυχολογία δοθεί, περιέρχεται ρεύματα αντικειμενικότητα και επιστηδεν αποτελεί νέα μέθοδο και σχολές και τα αξιολογεί μονικότητά της μπορούν να της επιστήμης της Ψυχολο­με κριτήρια μέχρι ενός σημεί­ κριθούν μόνο από τους ειδι­ γίας. Είναι μία θεωρητική και ου υποκειμενικά. Πάντως, η κούς. Καλό, ως εισαγωγή στην μεθοδολογική προσέγγιση προσπάθειά του κομίζει πολ­ ψυχολογία. που αντικείμενό της έχει τους λές και χρήσιμες πληροφορίες Τ.Δ. πολλαπλούς κλάδους της Ψυχολογίας. Πραγματεύεται d J Q D W !T ® [jM ( 2 ] και επαναπροσδιορίζει την άποψη της οικουμενικότητας των ψυχολογικών καταστάσε­ Ε.Ψ.Ψ.Ε.Π. Ψυχολογικά θέματα παιδιών και εφήβων. Αθήνα, Ε λ λ η ν ι­ ων και θεωριών, άποψη που κά Γ ρ ά μ μ α τα , 1993. Σελ. 166. Δρχ. 1768. θεωρείται κάτι σαν θεώρημα Πρακτικά του 2ου ετήσιου διεταιρικού επιστημονικού συμποσίου. στην Ψυχολογία. Λαμβάνοντας υπόψη της τις συνθήκες, ΚΑΝΤΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ. Οργανωτική Βιομηχανική Ψυχολογία. Αθήνα, τα δεδομένα και τα χαρακτηρι­ Ε λ λ η ν ικ ά Γ ρ ά μ μ α τα , 1993. Σελ. 198. στικά με τα οποία είναι δια­ μορφωμένες οι κοινωνίες στον Κίνητρα, Επαγγελματική ικανοποίηση, Σχεδιασμός της εργασίας και η πλανήτη μας, μελετά τα ψυχο­ Ηγεσία. λογικά φαινόμενα και το πώς MOLNAR A. - LINDQUIST Β. Προβλήματα συμπεριφοράς στο σχολείο. αυτά μεταβάλλονται από Μετ.: Καλαντζή - Αζίζι Α. Αθήνα, Ε λ λ η ν ικ ά Γ ρ ά μ μ α τα , 1993. Σελ. έθνος σε έθνος. Θέτει επίσης 222 . στόχο της να διεθνοποιήσει τη σκέψη και την αντίληψη των Τεχνικές για την αντιμετώπιση προβλημάτων στο σχολείο. ανθρώπων προκειμένου ν’ απαλλαγούν από τον εγωκε­ ΟΛΙΒΙΕ ΚΡΙΣΤΙΑΝ. Οι κόρες της Εύας. Μετ.: Β. Κοκκίνου. Αθήνα, Ν έα ντρισμό και τον εθνοκεντρισμό Σ ύ ν ο ρ α , 1993. Σελ. 245. Δρχ. 1900. που τους έχουν κυριεύσει. Γυναικεία ψυχολογία και σεξουαλικότητα. Χ.Π.

POWELL JOHN. Γιατί φοβάμαι να σου πω ποιος είμαι. Μετ.: Αθηνά Εισαγωγή στην Ντούργα. Αθήνα,Δ ιό π τρ α , 1993. Σελ. 160.

Η

ψυχολογία ΡΟΜΠΕΡΤ ΤΟΜΣΟΝ. «Η ιστορία της ψυχολογίας» Μετ.: Δπμ. Αποστολόπουλος. Αθήνα, Κάλβος, 1993. Σελ. 534. Δρχ.

5.000.

Σκέψεις για την προσωπική ανάπτυξη, την αυτοεπίγνωση και τις διαπρο­ σωπικές σχέσεις.

SILVERSTEIN LEE. Σκεφτείτε τις εναλλακτικές λύσεις. Μετ.: Σοφία Ανδρεοπούλου. Αθήνα,Δ ιό π τρ α , 1993. Σελ. 192. Ασκήσεις για την αντιμετώπιση προβλημάτων και τεχνικές για την ανά­ πτυξη της αυτοεκτίμησης.

FONTANA DAVID. Άγχος... και η αντιμετώπισή του. Μετ.: Μανίκα ΤερζίΡ. Τόμσον, στην ιστορία δου. Αθήνα, Ε λ λ η ν ικ ά Γ ρ ά μ μ α τα , 1993. Σελ. 192. της ψυχολογίας του, επι­ χειρεί δύο πράγματα: την ανί­Μια πρόταση για την αλλαγή της ζωής μας. χνευση των καταβολών της επιστήμης της ψυχολογίας σε άλλες επιστήμες, όπως η φιλο­ σοφία, η θεολογία και η φυσιο­ λογία, φερ’ ειπείν, και την έκ­ θεση των σχολών που σημάδε­ ψαν το χώρο μέχρι το 1955. MARION SYLBIE. Μαγειρεύοντας στα μικροκύματα. Μετ. Μαρία Χαραμή, Ξεκινώντας από τη θέση ότι η Αθήνα, Ε σ τία , 1993. Σελ. 230. Δρχ. 3000. ψυχανάλυση ουδέποτε είχε

Ο

Εκατό συνταγές για όσους διαθέτουν φούρνο μικροκυμάτων.

θρησκεία - μαρτυρίες 115

mm Πατώντας γερά στην επίγεια εμπειρία αλλά και ζωγραφίζο­ ντας το υπερπέραν, απομυθο­ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΩΝ ΛΑΩΝ. «ΤΟ βι­ ποιεί το θάνατο διά της μυήσεβλίο των νεκρών». Μετ. από ως και καθοδηγεί τη ζωή. τ' αγγλικά: Σ. Σκαρτοής. Αθή­ «Το Βιβλίο των Νεκρών» να, Καστανιώτης, 1993. Σελ. θυμίζει σίγουρα αρχαιοελληνι­ κές αλλά και χριστιανικές αντι­ 126. λήψεις -ή μάλλον αυτές το ν η μυθολογία αποτελεί την θυμίζουν. Κυρίως όμως είναι έκφραση του συλλογικού ένα δυνατό, μυστικιστικό κεί­ ασυνείδητου ενός λαού, οι πε­ μενο. ρί τον θάνατον μύθοι και δοξα­ Τ.Δ. σίες απεικονίζουν σίγουρα φό­ . ©W @®OT®|]Di(a βους -αλλά και τις προσδοκίες του. «Το Βιβλίο των Νεκρών», συλλογή θρησκευτικών αι­ ΠΕΤΡΟΥΣ. ΙΩΑΝΝΗΣ. Κοινωνική Δικαιοσύνη. Θεσ/κη, Π α ρ α τη ρ η τή ς , 1993. Σελ. 208. γυπτιακών κειμένων, περιγρά­ φει -ή μάλλον εικάζει- το πέ­ Ο συγγραφέας διερευνά το πραγματικά περιεχόμενο της έννοιας της ρασμα του ανθρώπου από τον κοινωνικής δικαιοσύνης στο πλαίσιο της παράδοσης της Ορθοδοξίας. κόσμο των ζώντων σ’ εκείνον των τεθνεώτων. Μελέτη θανά­ Χριστός και Ιστορία. Θεσ/κη, Π α ρ α τ η ρ η τή ς , 1993. Σελ. 280. του, προετοιμάζει αλλά και συνοδεύει τον άνθρωπο στο Τ α πρακτικά του συμποσίου που οργάνωσε το τμήμα Θεολογίας του Α.Π.Θ προς τιμήν του καθηγητή Σάββα Αγουρίδη. άγνωστο.

Μελέτη θανάτου

Α

σπρέσσο» έχει δώσει μέχρι στιγμής αρκετά δημοσιογρα­ φικά βιβλία για τους αντιφασι­ στικούς αγώνες, την ευάλωτη ΤΖΟΡΤΖΙΟ ΜΠΟΚΑ. «Εμείς οι κοινοβουλευτική δημοκρατία τρομοκράτες». Μετ.: Βαοίλπς της Ιταλίας, καθώς και για τα Αργυρός. Επιμέλεια: Χρύσα πολιτικά κόμματα και συστή­ Γεράκπ, Τάσος Πέππας. Αθή­ ματα. Ήταν επόμενο, λοιπόν, πως δεν θ’ άφηνε ποτέ να πε­ να, ΙΝΤΕΧ, 1993. Σελ. 367. ράσει απαρατήρητο το φαινό­ Τζόρτζιο Μπάκα δημοσιο­ μενο της τρομοκρατίας στην γράφος κ«ι συνεργάτης Ιταλία που εκφράστηκε κυρίως της εφημερίδας «Ρεπούμπλι- από τις Ερυθρές Ταξιαρχίες. κα» και του περιοδικού «Ε- Απ’ τα σημαντικότερα δημο­

Τρομοκρατία και τρομοκράτες

Ο

σιογραφικά κείμενα του βιβλί­ ου ξεχωρίζουν εκείνα για τον Άλντο Μόρο, ένα πολιτικό με μεγάλη διορατικότητα, που, όμως ακόμη κι αν ζούσε σήμε­ ρα, δεν θα μπορούσε ποτέ να φανταστεί τη σήψη του πολιτι­ κού συστήματος, τα σκάνδαλα και τη χρεοκοπία της απλής αναλογικής και την είσοδο των πρώην κομμουνιστών στην κυβέρνηση. Το «Εμείς οι τρο­ μοκράτες» διαθέτει την τέχνη να αφοπλίζει με την ειλικρίνεια και την ευκρίνειά του έτσι που να διαβάζεται -παρά τη σκλη­ ρότητα του θέματος- με προ­ σοχή και περίσκεψη. Χ.Π.

116

μαρτυρίες - δίκαιο

—

Πέρα από συναισθηματικές φορτίσεις ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΡΑΜΗΣ. «Κοιτάζο­ ντας πίσω». Αθήνα, Ερμείας, 1993. Σελ. 498, 495. Δρχ.

4.000.

χία "Άκουι". Η σφαγή των Ιτα ­ λών στην Κεφαλλονιά. Η αντίσταση». Αθήνα, Βιβλιοπω­ λείο της Εστίας, 1993. Σελ.

167. Δρχ. 1.500.

ο βιβλίο του Β. Σακκάτου εκδίδεται με την ευκαιρία των 50 χρόνων από τη σφαγή των Ιταλών της μεραρχίας ετά το τέρμα της κοινο­ Άκουι στην Κεφαλονιά. Ο Β. βουλευτικής του σταδιο­ Σακκάτος μάς αφηγείται διά δρομίας, στο τέλος του Μάρτη στόματος Μήλιου, ενός του 1993, ο Γεώργιος Ράλλης παιδιού που θυμάται, έφηβος υλοποιεί την απόφασή του να ήδη το 1950, γεγονότα και κα­ συγγράφει ένα βιβλίο της κα­ ταστάσεις, την ιστορία μιας πτωση- των Άγγλων. Η αντί­ τηγορίας των COMMENTARII περιόδου -Μεταξική δικτατο­ σταση των νησιών περιγράφε(υπομνήματα ή απομνημονεύ­ ρία- 1980 -κ ι ενός τόπου, Κε- ται μέχρι την τελική εκκαθάρι­ ματα), που οφείλεται στη φαλονιά και Ιθάκη. Κεντρική ση του αντάρτικου στην Κεφασυνεχή προτροπή του αείμνη­ θέση στην αφήγηση κατέχει η λονιά, το 1980. Ενδιαφέρουσα στου Κωνσταντίνου Τσάτσου. σφαγή των Ιταλών από τους μαρτυρία για μια πολυσυζητη­ Είναι προφανής η ιστορική ση­ Γερμανούς, συνεργεία -λόγω μένη περίοδο. μασία της έκθεσης των ανα­ αμελείας, στην καλύτερη περί­ Τ.Δ. μνήσεων του συγγραφέα ειδι­ κά από την περίοδο του Μεσο­ πολέμου και της Κατοχής, έστω κι αν παίρνουν κάποτε τη μορφή υπομνήσεων για την ΖΑΟΥΣΗΣ Λ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ. Η τραγική αναμέτρηση (1945-1949). Ο μύθος πολιτική, τον πόλεμο, την ειρή­ και η αλήθεια. Τόμος Β'. Αθήνα, Ω κ ε α ν ίδ α , 1993. Σελ. 356. Δρχ. νη, τις ιδεολογίες που καταρ­ 3200. ρέουν, τα λάθη που πιστοποι­ Αυτοβιογραφική αφήγηση για την κατοχή και την αντίσταση. ούνται. Μέσα στα 32 κεφάλαια του βιβλίου διακρίνεται η ευαι­ ΚΑΛΑΪΤΖΟΓΛΟΥ ΒΑΣΙΛΗΣ. Στις παράγκες. Αθήνα, Ε σ τία , 1993. Σελ. 375. σθησία του παιδιού που γεύε­ Δρχ. 3300. ται νωρίς τον πόνο του θανά­ του της μητέρας του, του ώρι­ Ιστορίες μιας ζωής. μου, αλλά και του συγγραφέα, ο οποίος προσπαθεί στο ΜΗΛΙΩΡΗ ΠΟΛΥ. Από το Ρομάντζο στο Πάνθεον. Αθήνα, Ο δ υ σ σ έα ς, δυσκολότερο τμήμα του βιβλί­ 1993. Σελ. 288. Δρχ. 2800. ου που αναφέρεται στην πολι­ τεία και τη δράση του πατέρα Ενα χρονικό του ελληνικού περιοδικού τύπου. του κατά την περίοδο της γερ­ μανικής κατοχής στην Ελλάδα, να απαλλαγεί από κάθε συναι­ σθηματική φόρτιση για ν’ απο­ δώσει τη δική του, την προσω­ ΛΟΓΟΘΕΤΗΣ ΚΩΣΤΑΣ. Αναζητώντας τη Δικαιοσύνη. Θεσ/κη, Π α ρ α τ η ­ πική αλήθεια. Ν.Ι.Κ. ρ η τή ς , 1993. Σελ. 180.

Τ

Μ

Για χο φασισμό και την Αντίσταση ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΣΑΚΚΑΤΟΣ. «Μ ε ρ α ρ ­

Άρθρα από την «Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία» του Κ. Λογοθέτη.

ΒίΑΝΡΑΙΝ ROGER - ΚΟΥΚΙΑΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ. Το Κοινοτικό Δίκαιο της Εργα­ σίας. Αθήνα, Π α ρ α τη ρ η τή ς , 1993. Σελ. 334.

Το κοινοτικό δίκαιο εργασίας πριν και μετά το Μάαστριχτ.

βιογραφίες - λεύκωμα 117

100 χρόνια από το θάνατο του Ρενάν

Μια μεγάλη ηθοποιός σε πρώτο πρόσωπο

ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ ΜΠ0Τ0ΥΡ0Π0ΥΛ0Υ. «Ο Ernest Renan και η Σύγ­ χρονη Ελλάδα». Αθήνα, Χατζηνικολή, 1995. Σελ. 595. Δρχ. 5.700.

VANESSA REDGRAVE. «Αυτο­ βιογραφία». Μετ.: Αγγελική Κώττη. Αθήνα, Δελφίνι, 1995. Σελ. 515. Δρχ. 4.500.

οιος δεν θυμάται την αι­ Ολντ Βικ. Λαέρτης εναντίον σθησιακή ερμηνεία της στο Άμλετ». φιερωμένο στη μνήμη του «Μπλόου-απ» του Αντονιόνι, Έτσι αρχίζει την αυτοβιοΕρνέστου Ρενάν, αυτής της εξέχουσας μορφής του 19ου την αινιγματική παρουσία της γράφησή της «η μεγαλύτερη στους «Βοστωνέζ·υς» του Άι- ηθοποιός του αιώνα μας», κα­ αιώνα που φέτος η Ακαδημία βορι, το απογυμνωμένο παίξι­ τά τον Τένεσι Ούΐλιαμς. Κι Αθηνών τίμησε τα 100 χρβνια αυτή η συνύφανση του προ­ από το θάνατό του, είναι αφιε­ μό της στην τηλεοπτική ταινία ρωμένη η μελέτη αυτή. Τ© βι­ «Κερδίζοντας χρόνο»; Δυστυ­ σωπικού στοιχείου με την ηθο­ χώς οι Έλληνες θεατρόφιλοι ποιία διαπερνά όλες τις περιό­ βλίο της Μποτουροπούλου αρχικά τοποθετεί τον Ρενάν σπανίως έχουν την ευκαιρία δους της ζωής της: από τα δύ­ στον αιώνα του και στο περι­ (μέσα από σποραδικές παρα­ σκολα και μοναχικά παιδικά βάλλον του, στη συνέχεια σχο­ γωγές του BBC που μεταδίδει της χρόνια (οι γονείς της σαν ηθοποιοί απούσιαζαν συχνά), λιάζει το οδοιπορικό του στην η κρατική τηλεόραση) να τη δουν στο θέατρο. Γιατί η Βανέ- τις σπουδές της, τη διεθνή Ελλάδα, μέρα με τη μέρα, και σταδιοδρομία της, την οικογε­ τέλος ανιχνεύει τόσο την επί­ σα Ρεντγκρέιβ είναι κατά βάση δραση που άσκησε πάνω ηθοποιός θεάτρου και ξεκίνη­ νειακή και την ερωτική της ζωή ως και τη δραστήρια συμμετο­ σε από το θέατρο. στους Έλληνες συγραφείς, «Γεννήθηκα στη μέση μιας χή της στην πολιτική (η Ρεόσο και την υποδοχή που του ντγκρέιβ ανήκει στο Τροτσκιεπεφύλαξαν στον Ελλαδικό χιονοθύελλας στις 30 Γενάρη του 1937. Η μητέρα μου βρι­ στικό κόμμα της Μεγ. Βρετα­ χώρο. σκόταν σ’ ένα μαιευτήριο νίας). Σ.Ν. Η έκδοση εμπλουτίζεται Μπλακχίθ, στο Λονδίνο, εκείνη την ώρα, στις 6 το απόγευμα από ενδιαφέρον φωτογραφικό και ο πατέρας μου μονομαχού­ υλικό. Η μετάφραση της Αγγε­ σε με τον Λόρενς Ολίβιε στο λικής Κώττη, στρωτή. Μ.Φ.

Α

Π

ΚΑΡΖΗΣ ΘΟΔΩΡΟΣ. Οι πατρίδες των Ελλήνων. Αθήνα, Ν. Σ ύ ν ο ρ α , 1993. Σελ. 252. Δρχ. 9500.

Η ιστορία και ο πολιτισμός κβιτίδων του ελληνισμού: Μ. Ασία, Κων/πολη, Α. Θράκη, Α. Ρωμυλία, Πελαγονία, Β. Ήπειρος.

118

κοινωνιολογια ματικότητας. Πλούσια και χρη­ στικότατη η παρατιθέμενη βι­ βλιογραφία. Ν.Ι.Κ.

Αλητεία, ζητιανιά και αγυρτεία

Εξελίξεις στη μελέτη της Κοινωνιολογίας

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΧΡΗΣΤΑΚΗΣ. «Η ιστο­ ρία της αλητείας». Αθήνα, Δελφίνι, 1993. Σελ. 157. Δρχ.

1.400.

ΘΩΜΑΣ ΚΟΝΙΑΒΙΤΗΣ. «Πλουρα­ λισμός στην Κοινωνιολογια». Τόμος Α'. Αθήνα, Οδυσσέας, 1993. Σελ. 566. Δρχ. 5.800. Κοινωνιολογια από τις απαρχές της ως επιστήμη ούτε είχε ούτε έχει ένα ενιαίο και σταθερό αντικείμενο έρευνας. Δεν ασχολείται με συγκεκριμένα γεγονότα όπως η Ιστορία, αλλά με γενικούς τύπους κοινωνικής δράσης. Ο πλουραλιστικός αυτός χαρα­ κτήρας της Κοινωνιολογίας όπως αυτή έχει διαμορφωθεί μέχρι τη δεκαετία του 1990 -, ο οποίος εκδηλώνεται με την ύπαρξη διαφορετικών κοινω­ νιολογικών σχολών, προσεγγί­ σεων, τάσεων, θεωρητικών κοινωνιολογικών προτάσεων είναι το αντικείμενο της εργα­ σίας του καθηγητή, που απο­ τελεί μια πρωτότυπη και τολ­ μηρή προσπάθεια για τη μελέ­ τη της Κοινωνιολογίας, και εκδόθηκε για πρώτη φορά από το Πανεπιστήμιο της Uppsala της Σουηδίας. Χ.Π.

Ουσιαστική προσέγγιση ΛΟΥΚΙΑ Μ. ΜΟΥΣΟΥΡΟΥ. «Γυναίκα και απασχόληση. Δέκα ζητήματα». Αθήνα, Gutemberg, 1993. Σελ. 107. Δρχ. 2.000.

Τ

ο γυναικείο ζήτημα παραμέ­ νει αντικείμενο εκτεταμένης

κείνο που χαρακτηρίζει έναν αλήτη όλων των επο­ χών είναι η μη ολοκλήρωσή του σαν άτομο, μέσα στα πλαί­ σια μιας οργανωμένης κοινω­ νίας, μια απώθησή του για την κανονική συμμετοχή του στις θεμελιώδεις λειτουργικές δρα­ στηριότητες που έχει θεσπίσει η κοινωνία που ζει», τονίζει ο Λεωνίδας Χρηστάκης από τις πρώτες κιόλας γραμμές του βιβλίου του. Στη συνέχεια εξε­ τάζει την ιστορία της αλητείας ανά τους αιώνες και την αντι­ μετώπισή της σε διαφορετικές χώρες και κοινωνίες. Με σα­ φήνεια, φροντίζει να διακρίνει την αλητεία από τη ζητιανιά και την αγυρτεία και τη διαφο­ ροποίηση ομάδων όπως οι γύφτοι, οι αναρχικοί κ.λπ. Το οδοιπορικό του ξεκινάει από τα αρχαία χρόνια και φτάνει σε

Ε

Η

και συστηματικής μελέτης τό­ σο στη συγχρονική, όσο και στην ιστορική του διάσταση. Μια ουσιαστική προσέγγιση του θέματος αυτού γίνεται μέ­ σα από την παράμετρο της απασχόλησης των γυναικών, θέμα που με την έκταση και τη δυναμική του σηματοδοτεί ουσιώδεις κοινωνικές μεταβο­ λές. Η όποια επανεξέταση του προβλήματος άπτεται τόσο της λειτουργίας των μηχανι­ σμών της αγοράς, όσο και της οργάνωσης και της δυναμικής της κοινωνίας. Στη μελέτη αυτή, η συγγραφέας βαθιά γνώστης της όλης προβλημα­ τικής επιχειρεί μιαν ευρύτερη και πολυεστιακή δυνατή προ­ σέγγισή του με δέκα διαφορε­ τικά ζητήματα-προσεγγίσεις, όπου επισημαίνεται η ανάγκη της αναδιάρθρωσης του θέμα­ τος αλλά και εκείνη της διατύ­ πωσης νέων αξιολογικών εν­ νοιών και ερμηνευτικών σχη­ μάτων που θα καταστήσουν ικανή την παρατήρηση, την αξιολόγηση και την περαιτέρω εξέλιξη της καινούριας πραγ­

---------φαινόμενα του πρόσφατου πα­ ρελθόντος, όπως οι αναταρα­ χές στα Αμερικάνικα Πανεπι­ στήμια και ο Μάης του ’68. Στο δεύτερο μέρος ο Χρηστάκης επιχειρεί να καταγράψει τους εγχώριους αλήτες από τον Γαληνό και τον Δημόκριτο ως τον Θεόφιλο, Θέμο Κορνάρο ή Νι­ κόλα Άσιμο. Εδώ εντοπίζεται και μια αδυναμία του πρωτό­ τυπου αυτού πονήματος του συγγραφέα να κατατάξει το υλικό του, ώστε να δώσει στον αναγνώστη μια πιο σαφή εικό­ να της αλήτικης ζωής στη χώ­ ρα μας. Λ.Ε.

Η βαθιά και κακή σχέση του Έλληνα με την ιστορία Γ. Β. ΔΕΡΤΙΔΗΣ. «Ατελέσφοροι ή Τελεσφόροι: Φόροι και Εξουσία στο Νεοελληνικό Κράτος». Αθήνα, Α λεξάν­ δρεια, 1993. Σελ. 300. Δρχ.

3.000. συγγραφέας μελετά τους Απολογισμούς 1833-1939, δηλαδή τους κρατικούς προ­ ϋπολογισμούς αυτών των ετών. Διερευνά το πώς πραγ­ ματώνεται το συνταγματικό ρητό: «οι 'Ελληνες είναι ίσοι έναντι του νόμου», αλλά τα στοιχεία καταλήγουν ότι ορι­ σμένοι είναι πιο ίσοι από τους άλλους. Διαπιστώνει ότι η αφορολογησία ακολουθεί πά­ ντα την πολιτική και κοινωνική ισχύ, ενώ ή υπερφσρολόγηση την αδυναμία. Και πάλι ορισμέ­ νοι αδύναμοι είναι πιο αδύνα­

0

s w

κοινωνιολογια - οικονομία 119

( g c D w o ’ O Q ii f f i a

ΓΚΙΖΕΛΗ Δ. ΒΙΚΑ. Απλά Μαθήματα Κοινωνιολογίας. Αθήνα, Ε π ικα ιρ ό τη τα , 1993. Σελ. 340. Δρχ. 2900. Αναθεωρημένη και συμπληρωμένη έκδοση.

BOURDIEU Ρ. - PASSERON CL. J. Οι Κληρονόμοι. Οι φοιτητές και η κουλτούρα. Μετ. Ν. Πανανιωτόπουλος, Μ. Βιδάλη. Αθήνα, Κ α ρ δ α μ ίτσ α , 1993. Σελ. 220. Ανάλυση των δυο βασικών εννοιών κατά τον Bourdieu: έξι (habitus) και πεδίο (champ).

μοι από τους άλλους. Στοιχεία σημερινά, αλλά και για συγκε­ κριμένους λόγους διαχρονικά, όπως δείχνει η μελέτη του συγγραφέα. Σημειωτέον ότι υπήρξε δυσκολία να αποδε­ χτεί κάποιο αρχείο την προ­ σφορά των αρχείων 1833-1993 που ανακάλυψε ο συγγραφέ­ ας και λίγοι «ανόητοι». Ίσως γιατί ο Έλληνας έχει βαθιά, αλλά και κακή σχέση με την ιστορία. Γ.Μ.

Διατροφικές κρίσεις ΚΩΣΤΑΣ ΚΩΣΤΗΣ. «Αφορία, ακρίβεια και πείνα. Οι κρίσεις διατροφής στην ελληνική χερσόνησο (1659-1839)». Αθήνα, Αλεξάνδρεια, 1993. Σελ. 182. Δρχ. 1.80G.

το μέλλον δεν είναι καθόλου εξασφαλισμένο. Η πείνα, η έλ­ λειψη και ακρίβεια των βασι­ κών ειδών διατροφής αποτε­ λούν στοιχεία της καθημερι­ νής αγωνίας τους απέναντι στο αύριο. Στο βιβλίο του ο Κ. Κωστής επιδιώκει μια δυναμι­ κότερη αναπαράσταση του οι­ κονομικού φαινομένου έτσι όπως είναι δυνατόν να επι­ τευχθεί μέσω της μελέτης των διατροφικών κρίσεων. Σ.Ν.

Το βιομηχανικό

Γ

ια τους πληθυσμούς της κεφάλαιο στην Ελλάδα Ελληνικής Χερσονήσου, μέ­ χρι μια πολύ πρόσφατη εποχή, ΣΤΑΘΗΣ Ν. ΤΣ0ΤΣ0Ρ0Σ. «Η

120

οικονομία

-----------

απασχόλησης στη ζωή των υποστήριξη του οικολογι­ ατόμων και της κοινωνίας; κού κινήματος από τον Ποιο είναι το μέλλον ενός πο­ Γκόρζ δεν αποτελεί μια απλή λιτισμού του οποίου οι όλο και αντίθεση προς τον παραγωγι- πιο αποτελεσματικές τεχνικές σμό και την καταστροφή του δημιουργούν όλο και περισσό­ περιβάλλοντος, αλλά εδράζε­ τερο πλούτο με όλο και λιγότεται στο στέρεο έδαφος των ρη εργασία; Στα ερωτήματα μετασχηματισμών της παρα­ αυτά απαντά ο Anre Gorz, συγκρότηση του βιομηχανι­ γωγής και των εργασιακών ένας από τους βασικότερους κού κεφαλαίου στις υπανά­ σχέσεων. αναλυτές του νεοκαπιταλι­ πτυκτες χώρες αποτελεί κύρια Πώς πρέπει να συλλάβουμε, σμού στη Γαλλία. έκφανση του αργόσυρτου οι- με αυτά τα δεδομένα, τη μελ­ Σ.Ν. κονομικο-κοινωνικού μετασχη­ λοντική θέση της εργασίας ματισμού, που συντελείται στη μεταβατική περίοδο προς την (2 7 ® Μ Ί ? ® []Μ ( ο] επικράτηση του καπιταλιστι­ κού τρόπου παραγωγής. Η Κείμενα Πολιτικής Οικονομίας και θεωρίας της πολιτικής. Επιμέλεια: χρονική περίοδος που καλύ­ Μανόλης Αγγελίδης - Κοσμάς Ψυχοπαίδας. Αθήνα, Ε ξ ά ν τα ς , 1993. πτει η έρευνα έχει αφετηρία το Σελ. 406.

1898, έτος επιβολής του Διε­ θνούς Οικονομικού Ελέγχου Η πολιτική οικονομία από τις πρώτες προσπάθειες συγκρότησης ως επι­ (Δ.Ο.Ε), πέντε χρόνια μετά την στήμης έως την αμφισβήτηση και υπονόμευσή της στις σύγχρονες προ­ πτώχευση του 1893 και ένα σεγγίσεις του 20ού αιώνα. χρόνο μετά την ήττα στον ελ­ ΜΑΓΕΙΡΟΥ Φ. ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ. Οικονομικά Μαθήματα και Αξιολόγηση Επεν­ ληνοτουρκικό πόλεμο του δύσεων. Με εφαρμογές σε LOTUS 1-2-3. Αθήνα, G u te n b e rg , 1993.

1897. Μετά την επιβολή του Σελ. 245. Διεθνούς Οικονομικού Ελέγ­ 106 παραδείγματα και 35 ασκήσεις για φοιτητές Α.Ε.Ι. χου (1898) η χώρα θα διανύσει μια δεκαετία αντιπληθωριστικής - αντιαναπτυξιακής πολιτι­ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ Λ. ΔΗΜΗΤΡΗΣ. Εισαγωγή στη Λογιστική. Αθήνα, Π α ­ κής, που θα ενιχύσει τις θέσεις ρ α τη ρ η τ ή ς , 1993. Σελ. 254.

Συγκρότηση του Βιομηχανι­ κού Κεφαλαίου οτην Ελλάδα (1898-1939). Τόμος Α'. Η Αργόσυρτη . Εκβιομηχάνιση». Αθήνα, Μορφωτικό ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, 1993. Σελ.

306. Δρχ. 1.800.

Η

Η

του ντόπιου εμπορικού και τραπεζικού κεφαλαίου. Αφήνοντας μηδαμινά περι­ θώρια για τη βιομηχανία, ενώ ταυτόχρονα δημιουργεί έντο­ να πιεστικές συνθήκες τόσο στα αγροτικά όσο και στα μεσοκατώτερα στρώματα των πόλεων. Σ.Ν.

Οικολογία και κοινωνικά συστήματα

Α π ό τη σειρά «Μάνατζμεντ και Χρηματοοικονομική Διοίκηση Επιχειρήσε-

ΣΤΑΜΑΤΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ. Κείμενα Οικονομικής Θεωρίας και Πολιτικής. Τόμος 2ος. Αθήνα, Κ ρ ιτικ ή , 1993Σελ. 270. Δεκάξι κείμενα για την οικονομία και την πολιτική.

DORNBUSCH R. - FISCHER S. Μακροοικονομική. Μετ. X. Ανδροβιτσανέας, Σ. Πανταζίδης. Αθήνα, Κ ρ ιτικ ή , 1993. Σελ. 980. Εγχειρίδιο της μακροοικονομικής θεωρίας.

JARRETT JEFFREY. Μέθοδοι προβλέψεων. Μετ. Βόλια Καραγιάννη. Αθή­ να, G u te n b e r g , 1993. Σελ. 450. Για Οικονομικές - Επιχειρηματικές Αποφάσεις.

ANDRE C0RZ. «Καπιταλισμός, Σοσιαλισμός, Οικολογία». Αθήνα, Εναλλακτικές εκδό­ σεις, 1993. Σελ. 211. Δρχ.

2.300

JONES HYWEL. Εισαγωγή στις σύγχρονες θεωρίες οικονομικής μεγένθυσης. Μετ. Μ. Πλακούλα. Αθήνα, Κ ρ ιτικ ή , 1993. Σελ. 285. Συγκριτική παρουσίαση των διαφόρων μοντέλων οικονομικής μεγέ­ θυνσης.

------------/ a\ H § D C S / S \ φιλοσοφική, επιστημονική, ψυ­ χολογική, κοινωνιολογική και ηθική διάστασή του και, τέλος, παρατίθεται η «συμπεριφορά» κάθε έννοιας στην κλασική ελ­ ληνική αρχαιότητα «για να αναρωτηθούμε ποιοι είμαστε, από πού ερχόμαστε και πού ώς και γιατί στις καθημερι­ πρόκειται να πάμε», τονίζει ο νές μας εκδηλώσεις χρησι­ συγγραφέας του χρήσιμου λε­ μοποιούμε έννοιες και όρους ξικού.

Πολύτιμο βοήθημα

Γ. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. «Χρη­ στικό λεξικό εννοιών και όρων σύγχρονου προβλημα­ τισμού». Αθήνα, Gutenberg, 1993. Σελ. 544. Δρχ. 2.900.

Π

Η.Π.

Λεξικό κυρίων ονομάτων

λεξικά

121

«ονόματα εξ αντικειμένου» προερχόμενα από σωματικά ή ηθικά προτερήματα και, τέλος, ονόματα «αδήλου ή αβεβαίας προελεύσεως», όπως τα ονο­ μάζει ο A. X. Μ. Χρήσιμο για μελετητές το λεξικό κυρίων ονομάτων κυκλοφορεί σε φω­ τοτυπική ανατύπωση. Η.Π.

Απαραίτητο βοήθημα για τους μαθητές ΕΞΑΝΤΑΣ - DUDEN. «Επίτομο εγκυκλοπαιδικό Λεξικό του μαθητή». Αθήνα, Εξάντας, 1993. Σελ. 700. Δρχ. 15.000.

εκάδες άνθρωποι δούλεψαν για να πραγματοποιηθεί αυτή η έκδοση του «Εξάντα» σε ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ X. ΜΠΟΥΤΟΥΡΑΣ. συνεργασία με το γερμανικό οί­ «Τα νεοελληνικά κύρια ονό­ κο «Duden Brockhaus». Πολύ­ ματα. Ιστορικός και γλωσσι­ τιμο βοήθημα για τους μαθη­ τές της μέσης εκπαίδευσης κός ερμηνευόμενα». Αθήνα, και των τελευταίων τάξεων του Επικαιρότηχα, 1993. Σελ. 220. δημοτικού αποτελούν τα δέκα Δρχ. 2.500. χιλιάδες λήμματα του Εγκυκ­ πάνιο και δυσεύρετο ως σή­ λοπαιδικού Λεξικού. Το Λεξικό καλύπτει όλο το μερα το λεξικό του A. X. Μπούτουρα, γλωσσολόγου και εύρος των γνώσεων μιας μι­ λαογράφου των αρχών του αι­ κρής εγκυκλοπαίδειας και κυ­ ρίως για τις πολιτικές και τις ώνα μας, από τους βασικούς πληροφορίες συντάκτες του Ιστορικού Λεξι­ γεωγραφικές λαμβάνονται υπόψη όλες οι κού της Ελληνικής Γλώσσας. «Τα νεοελληνικά κύρια ονό­ αλλαγές που συντελέστηκαν ματα» περιλαμβάνουν ονόμα­ ως το πρώτο εξάμηνο του 1992. Παρά τις μικρές παρα­ τα από την αρχαία ελληνική, εκκλησιαστική, μεσαιωνική και λείψεις, αναμενόμενες εξάλ­ λου σε κάθε τέτοιο εγχείρημα, νεότερη ελληνική παράδοση. Γεωγραφικά ονόματα, «ονόμα­ το Λεξικό του «Εξάντα» είνβι τα εξ αντικειμένου», δηλ. προ­ πλήρες, αξιόπιστο, σύγχρονο και πρακτικό. ερχόμενα από παρομοιώσεις

Δ

Σ

όπως π.χ. ελευθερία, δημο­ κρατία, προπαγάνδα; Εφόσον η γλώσσα είναι δημιούργημα του ανθρώπου, κάθε έννοια έχει τη δική της ηθική υπόστα­ ση; Αυτός ο προβληματισμός υπήρξε η αφετηρία του συγγραφέα για να συντάξει αυτό το λεξικό, βοήθημα για όλους και ιδιαίτερα για τους μαθητές και τους υποψήφιους των ΑΕΙ στο μάθημα της έκθε­ σης. Στο λεξικό ακολουθείται η εξής διάταξη: Αρχίζει με την ετυμολογική, γραμματική, ι­ στορική ανάλυση κάθε έννοιας ή όρου, από την αρχαιότητα ως τις μέρες μας, ακολουθεί η

ζώων, φυτών, ορυκτών κ.λπ.,

Η.Π.

ΖΗΚΙΔΗΣ Δ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ. Λεξικόν απάντων των ρημάτων της Αττικής πεζογραφικής διαλέκτου. Αθήνα, Ε η ικ α ιρ ό τ η τ α , 1993. Σελ. 704. Δρχ.

5000. Ετυμολογία ρημάτων και κριτικές και γραμματικές παρατηρήσεις.

122

βίλληλογραφια ο 1934 ο Οκτάβιος Μερλιέ δημοσίευσε τον κύριο όγκο της αλληλογραφίας του Παπαδιαμάντη. Έκτστε, το επιστολογραφικό σώμα του πεζογράφου εμπλουτίστηκε με τις ερ­ γασίες των Γ. Βαλέτα (1954), I. Μοσχονά (1981) και Φ. Δημητρακόπουλο (1989). Ο ακάματος μελετητής του Παπαδιαμάντη, Ν. Δ. Τριανταφυλλόπουλος, συσσωματώνει σε αυτόν τον λιτό και καλαί­ σθητο τόμο 292 γράμματα της περιόδου 1869-1930. Ο μεγά­ λος Σκιαθίτης πεζογράφος εμ­ φανίζεται ως παραλήπτης ή αποστολέας επιστολών, κυ­ ρίως προς τον πατέρα του και τον αδελφό του Γεώργιο, και δευτερευόντως προς τον Γιάννη Βλαχογιάννη, Βλάση Γαβριηλίδη κ.ά. Η στενά βιοτική μέριμνα διαπερνά εξ ολοκλήρου αυτά τα γράμματα. Η εξασφάλιση των στοιχειωδών για την επι­ βίωση, η εξακολουθητική αγω­ νία για εύρεση μεταφραστικής εργασίας ή μαθημάτων κατ’ οί­ κον, είναι κάποιες από τις πιε­ στικές εμμονές του αλληλογράφου. Τα γράμματα βρί­ θουν από νούμερα: ημερομη­ νίες που λήγουν τα δανεικά και αριθμοί που αποδίδουν γενικά τη στερημένη ενδιαίτηση· νού­ μερα και προσθαφαιρέσεις που σκιαγραφούν με δραματι­ κό τρόπο την άλγεβρα της έν­ δειας. Μ.Φ.

Τ Απόηχος ενός ματαιωμένου έρωχκ ΚΩΣΤΑΣ ΟΥΡΑΝΗΣ. «Ένα ειδύλ­ λιο. 36 ανέκδοτες επιστο­ λές». Επιμέλεια: Αλόη Σιδέρη. Αθήνα, Ίδρυμα Κώστα και Ελένης Ουράνη, 1993. ρόκειται για την ερωτική επιστολογραφία του συμ­ βολιστή ποιητή (1890-1953) τη λογία της εποχής, Καλομοί­ ρα Κουρούκλη. Ο τόμος απαρ­ τίζεται από 30 πυκνογραμμένα γράμματα, 6 κάρτες και 9 φω­ τογραφίες του ποιητή. Ο επιστολογραφικός χρόνος (2/2/1913-19/4/1915) βρίσκει τον Ουράνη εικοσαριών χρονώ, ήδη γνωστό στους λογοτε­ χνικούς κύκλους (έχει εκδώσει δύο ποιητικές συλλογές: «Σαν όνειρο» το 1909 - αποκη­ ρυγμένη αργότερα - και «Spleen» το 1912) και την περιρρέουσα ατμόσφαιρα ρευ­ στή και συγκεχυμένη (παραμο­ νές του Α' Παγκοσμίου πολέ­ μου). Οι τόποι αποστολής των γραμμάτων ποικίλλουν: από την Αθήνα, το Λεωνίδιο και την Κέρκυρα, ως το Παρίσι, το Μπορντώ και το Λονδίνο. Αυτή και μόνο η κινητικότητα του επιστολογράφου στη διετία αυτή υπογραμμίζει στον επαρ­ κή αναγνώστη του τον κοσμο­ πολιτισμό του δημιουργού των «Αποδημιών». Ο Ουράνης σε αυτά τα κεί­ μενα δίνει την εντύπωση ενός ανθρώπου, ο οποίος μέσα από

Π

το ερωτικό πάθος ανακαλύ­ πτει τις φωτεινές εκδοχές της ζωής. Εν ολίγοις, ότι δεν ρέπει στη μελαγχολική ανία των μεγβλουπόλεων της βόρειας Ευρώπης, ότι δεν αντιμετωπί­ ζει παθητικά την πραγματικό­ τητα, ότι δεν αναδιπλώνεται αδιέξοδα στον εαυτό του. Ωστόσο κάτι τέτοιο αποτελεί ένα σύντομο διάλειμμα στις μόνιμες πεσιμιστικές απο­ με στροφές του. Πέρα από αυτό, όμως, μπο­ ρούμε να διακρίνουμε εμμέ­ σως και τις αναγνωστικές εμ­ μονές του ποιητή. Αφού πολύ συχνά ο Ουράνης «τεκμηριώ­ νει» την περιπάθειά του με στί­ χους ρομαντικών ή Γάλλων συμβολιστών. Μ.Φ.

Από και προς Παπαδιαμάντη Η άλγεβρα της ένδειας ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ: «Αλληλογραφία». Φιλο­ λογική επιμέλεια: Ν. Δ. Τριανταφυλλόηουλος. Αθήνα, Δό­ μος, 1993. Σελ. 262.

ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ Όλους τους συναδέλφους που με τίμησαν με την ψήφο τους στις εκλογές του Σ.Ε.Β.Α. της 24-6-93 και με ανέδειξαν πρώτον σε ψήφβυς για τβ Διοικητικό Συμβούλιο και τις ανώτερες Επαγ­ γελματικές Οργανώσεις (ΠΟΕΒ-ΟΕΒΑ) και θέλω να γνωρίζουν πως σε όποια θέση βρεθώ θα υπερασπίσω με συνέπεια τα δίκαια προβλήματα του κλάδου όπως αυτό έκανα στα τριάντα και πλέον χρόνια της συνδικαλιστικής μας ζωής. Αφηνα 25-6-93

Δ .Ν. Παπαδήμας

κοινωνική ανθρωπολογία

ρήσεις του συγγραφέα όσον αφορά το ιδεολογικό υπό­ στρωμα των αναζητήσεων στο ΣΩΤΗΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. «Η Εξέ­ χώρο της αρχαιολογίας. Ο λιξη του ανθρώπου. II. Τα συγγραφέας έχει άποψη, την πρώτα βήματα». Αθήνα, Κα- τεκμηριώνει και την παραδίδει σχανιώχης, 1993. Σελ. 296. στο κοινό γραμμένη απλά και με σαφήνεια. Ο Σ. Δημητρίου δουλειά του Σ. Δημητρίου, μας έδωσε άλλη μια αξιολογόσυνεπής και υπεύθυνη, τον τατη ανθρωπολογική μελέτη. έχει καταξιώσει, εδώ και 30 Τ.Δ. χρόνια. Τελευταίο του έργο, μια ακόμη ανθρωπολογική με­ λέτη, με τον τίτλο «Η εξέλιξη Η ανθρωπολογική του ανθρώπου», της οποίας

123

Περί προϊστορίας

Η

θέαση του παρελθόντος

Ε. ΠΑΠΑΤΑΞΙΑΡΧΗΣ - Θ. ΠΑΡΑΔΕΛΛΗΣ (Επιμέλεια). «Ανθρω­ πολογία και Παρελθόν. Συμβολές οτπν Κοινωνική Ιστορία της Νεότερης Ελλά­ δας». Αθήνα, Αλεξάνδρεια, 1993. Σελ. 400. Δρχ. 4.000. ρόκειται για υλικό συμποσί­ ου Ελλήνων και ξένων ερευνητών με θέμα τη διερεύνηση της κοινωνικής ιστορίας της νεότερης Ελλάδας από τη σκοπιά της Κοινωνικής Ανθρω­ πολογίας. Σκοπός η μελέτη του πρόσφατου, αλλά και παλιότερου παρελθόντος και η σύνθεσή τους σε μια δυναμική οπτική για το σήμερα και το αύριο. Τα πεδία εφαρμογής αφορούν τους μετασχηματι­ σμούς της νεοελληνικής κοι­ νωνίας από το τέλος του 19ου αι. έως τις ημέρες μας, στις

Π

μόλις εκδόθηκε ο δεύτερος τόμος: «Τα πρώτα βήματα». Στον δεύτερο τόμο περιγράφονται οι πρώτες υλικές κατα­ κτήσεις του ανθρώπου (όπλα φωτιά), ενώ παράλληλα εξετά­ ζεται διεξοδικό η εμφάνιση και η ανάπτυξη της αρχαιολογίας αρχικά και της προϊστορικής αρχαιολογίας στη συνέχεια. Πολύ σημαντικές οι παρατη­

ιστρορικές μορφές της συγγέ­ νειας και της οικογένειας και στις συλλογικές αναπαραστά­ σεις του παρελθόντος. Οι συγγραφείς πιστεύουν ότι οι πρόσφατες διεθνείς εξελίξεις έχουν επιφέρει το τέλος του μύθου του «τέλους της ιστο­ ρίας», η οποία απαιτεί πλέον πληρέστερη ανάγνωση. Γ.Μ.

Εθνικότητα και εθνικισμός ΔΟΜΝΑ ΜΙΧΑΗΛ. «Έθνος, Εθνι­ κισμός και Εθνική Συνείδηση. Μια ανθρωπολογική προσέγ­ γιση». Αθήνα, Λεβιάθαν, 1993. Σελ. 71. ια ανθρωπολογική προσέγ­ γιση των θεωριών που αφορούν στις έννοιες της εθνικότητας και του εθνικι­ σμού στο πλαίσιο της πολιτι­ κής του σύγχρονου «'Εθνους κράτους» και μια ανάλυση του ρόλου που ο εθνικισμός και η εθνική ταυτότητα παίζουν στην προώθηση, διατήρηση και ανάπτυξη των εθνών - κρα­ τών, επιχειρεί στο σύντομο δο­ κίμιό της η Δόμνα Μιχαήλ. Σ.Ν.

Μ

124

κοινωνική ανθρωπολογία - λαογραφία

Μηνύματα και σύμβολα ΕΝΤΜΟΥΝΤ Ρ. ΛΙΝΤΣ. «Πολιτι­ σμός και Επικοινωνία». Η λογι­ κή της διαπλοκής των συμβό­ λων. Αθήνα, Καστανιώτης, 1993. Σελ. 151. Δρχ. 2.000.

πολιτισμικού μορφώματος, χρησιμοποιώντας παραδείγ­ ματα από τη μυθολογία, την κοσμολογία, τις θυσιαστήριες τελετές, τα ταμπού και τις κοι­ νωνικές απαγορεύσεις. Ο Λιντς πιστεύει στον οικουμενι­ κό συμβολισμό και η ιδέα που διαπνέει το έργο του είναι ότι τα σύμβολα δεν μπορούν να γίνουν αντιληπτά όταν είναι

απομονωμένα το ένα από το άλλο. Η εισαγωγή αυτή στους μη­ χανισμούς της συμβολικής σκέψης, με τη σημαντικότατη βιβλιογραφία που τη συνοδεύ­ ει, απευθύνεται όχι μόνο στους ειδικούς κοινωνικούς επιστήμονες, αλλά και στο ευρύτερο κοινό. Ν.Ι.Κ.

Ε. Λιντς, καθηγητής της Κοινωνικής Ανθρωπολο­ @ W @ Q D W 1 T ® p (° ] γίας στο Καίμπριτζ και εισηγη­ τής του στρουκτουραλισμού ΚΡΙΣ ΕΛΙ. 0 άνθρωπος των πάγων και ο κόσμος του. Μετ. Θ. Παραοκευστη Μεγάλη Βρετανία, με το έργο του αυτό επιχειρεί σύ­ όπουλος. Αθήνα, Σ τά χ υ , 1993. Σελ. 208. Δρχ. 2800.

Ο

ντομη εισαγωγή στους βασι­ κότερους μηχανισμούς της συμβολικής σκέψης. Με συ­ στηματικό τρόπο περιγράφε­ τ ε η διαδικασία αποκωδικοπβίησης των μηνυμάτων που εμπεριέχονται στα διάφορα συμβολικά συστήματα ενός

Για τη μούμια ηλικίας 5000 ετών που ανακαλύφθηκε στους παγετώνες των Άλπεων.

GODEUER MAURICE. Μαρξιστικοί ορίζοντες οτην κοινωνική ανθρωπο­ λογία. Τόμος Β ' Μετ. Θεόδωρος Παδαρέλλης. Αθήνα, G u te n b e r g , 1993. Σελ. 316. Γ ια το Μαρξισμό, τον εξελικτισμό, το στρουκτουραλισμό, τον εκφετιχισμό.

Μήνες και Λαογραφία ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΟΛΙΝΟΣ. «Τα λαογραφικά του Δωδεκάμηνου». Αθήνα, Φιλιππόχης, 1993. Σελ. 132. Δρχ. 1.300.

Λαϊκό τραγούδι και λαός ΝΕΑΡΧΟΣ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. «Ρεμπέ­ τικο και πολιτική». Αθήνα, Σύγχρονη Εποχή, 1993. Σελ.

296. Δρχ. 3.000. Ν. Γεωργιάδης ανιχνεύει στη μελέτη του τη σχέση του λαϊκού τραγουδιού με λαό' και πιο συγκεκριμένα, με τη ζωή αλλά και την πολιτική δράση του λαού στο πέρασμα - σχεδόν - ενός αιώνα. Μέσα από τις βιογραφίες των λαϊκών καλλιτεχνών αλλά, κυρίως, μέ­ σα από 20.000 σχεδόν τρα­

Ο

γούδια, κατορθώνει - παρ’ όλες τις σχηματοποιήσεις - να υπογραμμίσει την οργανική σχέση του ρεμπέτικου, του λαϊκού τραγουδιού με τα βά­ σανα, τις χαρές και τους πό­ θους της εργατικής τάξης- να φέρει στο φως το ρόλο του σε περιόδους καταστολής του λαϊκού κινήματος και εθνικής σύγχυσης. Να δείξει, εν ολίτογοις, τον βαθιά πολιτικό χαρα­ κτήρα του ρεμπέτικου. Ενδια­ φέροντες συσχετισμοί, αξιό­ λογα συμπεράσματα, αδιαμφι­ σβήτητος μόχθος, αξιόλογο αποτέλεσμα. Τ.Δ.

α λαογραφικά του Δωδεκά­ μηνου είναι ένα οδοιπορικό στην ιστορία και τη λαογραφία των δώδεκα μηνών του έτους. Κυρίως δίνονται στοιχεία για την ονοματολογία των μηνών. Συγκριτικά παρατίθενται οι αντιστοιχίες και οι λαϊκές πα­ ραδοχές για την ετυμολογία των ονομάτων των 12 μηνών αλλά και τα έθιμα, τις παραδο­ χές των λαών όπως διαμορφώ­ νονται στα ημερολόγια από την αρχαία Ρώμη μέχρι σήμε­ ρα. Επίσης, γίνονται παρεμβά­ σεις με προσωνυμία, έμμετρες και πεζές λαϊκές ρήσεις, παρα­ δόσεις, προλήψεις, παροιμίες και παροιμιώδεις φράσεις που

Τ

-------αποδίδονται στον καθένα από τους 12 μήνες. Η έκδοση συμπληρώνεται από φωτογραφίες, σκίτσα, πί­ νακες λαϊκών ζωγράφων, εικα­ στικές αναπαραστάσεις ημε­ ρολογίων, πάντοτε σχετικά με τους 12 μήνες. Θ.Π.

flFATPfl I Κ I ΩΝ I

Η φουστανέλα του Πετρόπουλου ΗΛΙΑΣ ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΣ. «Η Φουστανέλα». Προμετωπίδα: Α. Καναβάκπς. Αθήνα, Ν εφ έ­ λη, 1993. Σελ. 128. Δρχ.

1.600.

επιμέλεια: Στάθης Δαμιανάκος. Λαϊκός Πολιτισμός/ Τοπικές κοινωνίες. Αθήνα, Πλέθρον. Σελ. 287. Δρχ·.

3.500.

λαογραφία

125

χτες του είδους. Τόσες παρα­ δόσεις - ασιατικές και μεσο­ γειακές - που δεν ξέρεις από πού να πρωτοξεκινήσεις. Όποιο δρόμο και αν ακο­ λουθήσεις, σημασία έχει να γνωρίζεις από την αρχή, ότι σήμερα το θέατρο σκιών κιν­ δυνεύει να αφανισθεί: δεν αποτελεί πλέον τρόπο ψυχα­ γωγίας, ούτε όμως και το κοι­ νό είναι αυτό που παρακο­ λουθούσε το θέαμα, πριν πε­ νήντα χρόνια. Οι πολιτισμικές αξίες άλλαξαν, το θέατρο σκιών θα παρέμενε αλώβητο; Το βιβλίο αυτό δεν απολο­ γείται για την παρακμή του εί­ δους. Διερευνά τις αιτίες, «οσφρίζεται» την προσαρμογή στα νέα δεδομένα, φθάνει στο βάθος της γέννησής του. Και να μην το ξεχάσω. Είναι το πρώτο της σειράς: Καλοτάξι­ δο!

οικίλο υλικό συγκέντρωσε ο Πετρόπουλος για να συνθέσει αυτό το έξυπνο βι­ ii(J ταν θελήσεις να μιλήσεις βλίο. Πληροφορίες γραπτές ' ' V για το θέατρο σκιών, είναι και προφορικές, σκίτσα, γελοι­ - πράγματι - σαν να κυνηγάς ογραφίες, εικόνες .ζωγραφι­ τη σκιά σου. Υπάρχουν τόσοι κής έχουν όλα για θέμα τους Β.Κ. πολλοί τρόποι, όσοι και οι παί­ τη φουστανέλα. Ο συγγραφέ­ ας επιχειρεί μια σύντομη ιστο­ g W ® Q D W T f(o )[}0 0 (o ] ρία στο ενδιαφέρον και μονα­ δικό κομμάτι της ελληνικής Η Τήνος μέσα από τη Ζωή και το Θάνατο. Αθήνα, Ε ρ ίν νη , 1993. Σελ. φορεσιάς, υποστηρίζοντας τις 88. επιλογές του και με κείμενα των: Ζαχαρία Παπαντωνίου, Δ ύ ο μελέτες του Ε. Θαλασσινού και της Α. Γουήλ για το κυκλαδίτικο νη­ Τάκη Λάππα, Α.Δ. Κεραμό- σί. πουλου. Δεν παραλείπει επί­ σης να αναφερθεί σε πρόσω­ ΚΕΦΑΛΛΗΝΙΑΔΗΣ Α.Ν. Η λατρεία της Παναγίας στη στεριανή Ελλάδα. πα και πράγματα της σύγχρο­ Αθήνα, Φ ιλ ιπ π ό τη ς , 1993. Σελ. 282. νης ελληνικής ζωής, τα οποία Π ώ ς λατρεύεται η Παναγία στην Πελοπόννησο, Σ. Ελλάδα, Ήπειρο, σχολιάζει με καυστικό τρόπο. Θεσσαλία, Μακεδονία και Θράκη. Μένει, λοιπόν, στον αναγνώ­ στη να αξιοποιήσει αυτό το ΜΟΛΙΝΟΣ ΑΛ. ΣΤΡΑΤΗΣ. Τα Λαογραφικά του Δωδεκάμηνου. Αθήνα, Φιπολύμορφο υλικό επιλέγοντας λ ιπ π τό τη ς , 1993. Σελ. 134. το σημαντικό και απορρίπτοντας το ασήμαντο. Είναι θέμα Στοιχεία για τη φυσιογνωμία των μηνών του έτους. πρόσληψης του αναγνώστη και φαίνεται ο ευφυής ΚΟΡΚΟΥΤ ΝΤΕΝΤΕ. Τουρκική ηρωική χρονογραφία. Μετ. Γιώτα Αδελφοσυγγραφέας να έλκεται από πούλου, Σωκράτης Λ. Σκαρτσής. Αθήνα, Κ α σ τα ν ιώ τη ς , 1993. Σελ. αυτό το παιχνίδι.

262. Γ.Γ.

Π

Σύνθεση πεζών και έμμετρων τμημάτων των τουρκικών Ογκούτ.

Σκιές και φως ΘΕΑΤΡΟ ΣΚΙΩΝ: Παράδοση και νεοτερικότητα. Εισαγωγή-

Τραγούδια της Πολυνησίας. Μετ. Σωκράτης Λ. Σκαρτσής. Αθήνα, Κ α­ σ τ α ν ιώ τη ς , 1993. Σελ. 126. Κοσμογωνικά τραγούδια από τη μακρινή Πολυνησία.

126

ταξίδια

ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΟΠΙΑ

Ί Μ

β

Ταξιδιωτικά κείμενα ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 1879-1897: Εθνικές διεκδικήσεις - Ολυμπιακοί Αγώνες - καταστροφή του '97. Κείμενα: Ζοζέφ Ρενάκ Σαρλ Μωρράς - Ζαν Μορεάς. Μετ.: Γ. Τόλιας, Ε. Λούβρου. Αθήνα, Ολκός, 1993. Σελ.

152. Δρχ. 1.700.

Ο /ϊ Μ

τομή του Σωκράτη, αναφέρει ο Ζαν Μορεάς. Στη μορφή ίσως, γιατί στο μεταξύ ο ίδιος άν­ θρωπος είναι που τα βάζει με τους κυβερνώντας. Β.Κ.

ωστόσο αμετάκλητα χαμένο. Συνταιριάζοντας το ήθος της διαχρονικής μνήμης με την ικμάδα του παραμυθιού, ο συγγραφέας ανακαλεί (με μία «πλαστική» αίσθηση της φύ­ σης) βιώματά του από «τοπία» σο ενδιαφέρον παρουσιά­ που, σε μεγάλο βαθμό, γνώρι­ ζουν τα ταξιδιωτικά κείμε­ σε περιπλανώμενος πεζός τα να γραμμένα από Έλληνες προπολεμικά χρόνια, όπως: η συγγραφείς για την Ελλάδα, Κέρκυρα, η Τήνος, η Λωρίδα, άλλο τόσο και μεγαλύτερο, οι Δελφοί, ο Μωριάς κ.ά. έχουν αυτά που γεννήθηκαν Ο Μισέλ Φάις σ’ ένα διεξοδι­ από ξένους, μετά την επίσκε­ κό επίμετρο επιχειρεί να ορί­ ψή τους σε έναν γεωγραφικό σει τις βιογραφικές και χώρο, με τα ίχνη ακόμα φανε­ πνευματικές συντεταγμένες ρά της Οθωμανικής Αυτοκρα­ του ιδιότυπου αυτού δημι­ τορίας. Οδοιπορικό σχο ουργού που, όπως έλεγε κι ο Τα τρία αυτά ταξιδιωτικά χώρο και σχο χρόνο Κόντογλου, ήταν «προικισμέ­ γοητεύουν, γιατί αφενός νος με λεπτό γούστο, με πα­ έχουν ύφος προσωπικό, άρα ρατηρητικότητα και διείσ­ είναι αναγνώσιμα, και αφετέρουν βρίθουν πληροφοριών ΤΖΟΥΛΙΟ ΚΑΪΜΗ. «Ελληνικά το ­ δυση». Η έκδοση κοσμείται με σχέ­ για την πολιτική και κοινωνική πία». Αθήνα, Γαβριηλίδης, δια των: Καΐμη, Τσαρούχη, ζωή του περασμένου αιώνα. Οι 1993. Σελ. 143. Δρχ. 2.800. Γλιάτα, Λουκόπουλου και Χαξένοι επισκέπτες που ξεκι­ ρόκειται για το τρίτο βιβλίο ρίδημου. Τα «Ελληνικά τοπία» νούν, αναζητώντας τους απο­ φτιάχτηκαν στο χέρι, σύμφωνα του αποσιωπημένου λογίου γόνους του Φειδία και του Σω­ της παράδοσής μας, Τζούλιο με την αισθητική της παραδο­ κράτη - στην καλύτερη περί­ Καΐμη (1897-1982). Μέσα από σιακής τυπογραφίας. πτωση, γιατί ορισμένοι ενδιαδώδεκα κείμενα, που χρησιμο­ Η.Π. φέρονται και για επενδύσεις πέφτουν πάνω σε ένα λαό εξα­ ποιούν προσχηματικά τρό­ θλιωμένο που εκδυτικοποιείται πους της ταξιδιωτικής λογοτε­ ως προς την κεφαλή της χνίας (καθόσον συνδράμουν η Σχο δρόμο εξουσίας, ενώ οι κυβερνώμε- μυθολογία, η θρησκειολογία, η χου χρυσαφιού λαογραφία και η ιστορία της νοι είναι ακόμα διατακτικοί, σαν τα πουλιά στα κλουβιά. Ο τέχνης), ο Τζ. Καΐμη μας μετα­ κυρ-Σπύρος μοιάζει σαν προ­ φέρει σε έναν κόσμο οικείο κι ΙΜΠΝ ΜΟΥΧΑΜΑΝΤ ΙΜΠΡΑΗΜ.

Ο

Π

τα ξίδια - επ ισ τή μ ες απώτερες σκέψεις των χαμο­ γελαστών υποκλινόμενων δι­ πλωματών. Σε αυτούς τους δρόμους ο Έλληνας αναγνώ­ στης θα βρει μια ολότελα άγνωστη σ’ αυτόν διάσταση ο πλοίο του Σουλεϊμάν δεν του έργου τού Μ. Αλέξαν­ δρου. Θα συναντήσει μαχαρα­ υπήρξε ποτέ. Στα περσικά Σαφίνα ή Σουλεϊμάν σημαίνει γιάδες μουσουλμάνους ελλη-

«Γο πλοίο του Σουλεϊμάν». Ει­ σαγωγή - μετάφραση - σχό­ λια: Κοσμάς Μεγαλομμάιης. Αθήνα, Στοχαστής, 1993. Σελ.

370. Δρχ. 2.900.

Τ

τόσο το πλοίο του Σουλεϊμάν όσο και το σημειωματάριο, ή τις ποικίλες αναφορές του Σουλεϊμάν. Μέσα από το κείμε­ νο αυτό του τέλους του 17ου αιώνα ξεπροβάλλει μια υπερδύναμη του Ινδικού ωκεανού: Η Περσία της Σαφεβιδικής δυναστείας. Μια χώρα εκτεινό­ μενη από τη Μεσοποταμία μέ­ χρι την Κεντρική Ασία και τον Γάγγη. Παράλληλα με τα εθι­ μοτυπικά των ινδοκινεζικών αυλών, το κείμενο διαλαμβάνει διεξοδικά τον πλούτο σε μπα­ χαρικά και αρώματα, τα χρυσωρυχεία και τους τερά­ στιους πολύτιμους λίθους, που όλα μαζί αποτελούν τις

DOUGLAS R. HOFSTADTER DANIEL C. DENNETT. «Το εγώ της νόησης». Μετ.: Μυριώ Αντωνοπούλου. Επιστ. επιμ.: Σπύρος Μανουσέλης. Γλωσ. επιμ.: Παντελής Μπουκάλας. Αθήνα, Κάτοπτρο, 1993. Σελ.

568. Δρχ. 7.400.

Θ .Π .

@W ®®ΜΊΓ®ρί(2] Ταξίδεψαν στην Τήνο. Αθήνα, Ε ιρ ή ν η , 1993. Σελ. 124. Εντυπώσεις των Βενέζη, Λουκόπουλου, Μελά, Ουράνη, Στεργιόπουλου, Σφακιανάκη, Ταρσούλη.

ΙΩΑΝΝΗΣ ΤΗΣ ΠΟΛΥΚΑΡΠΟΥ. Ταξίδι στη χώρα των Ταρτάρων. Μετ. Δημήτρης Δεληολάνης. Αθήνα, Σ τ ο χ α σ τή ς , 1993. Σελ. 144. Δρχ. 1500.

Η ιστορία των Μογγόλων ΝΤΕ ΧΕΡΕΘ ΦΡΑΝΘΙΣΚΟ. Φιλαλήθης εξιατόρηση της κατάχτησης του Περού. Μετ. ΝτίναΣωτήρα. Αθήνα, Σ το χ α σ τή ς , 1993. Σελ. 208. Λεπτομερειακή παράθεση γεγονότων της αιματηρής κατάχτησης του Περού.

mma «Ιδού ο άνθρωπος»

127

νικής καταγωγής, θα εντυπω­ σιαστεί, τέλος, από την εντε­ λώς άγνωστη στη σύγχρονη Ελλάδα, δράση του νεότερου πολυμήχανου Οδυσσέα, του Κεφαλλονίτη Κωνσταντίνου Γεράκη.

σε τρία απλά, γι’ αυτό σύνθε­ τα, - θυμίζουν ταξιδιωτική πε­ ριπέτεια - ερωτήματα; Ενώ στην καθημερινή ζωή λει­ τουργούν ως αυταπόδεικτα, λες και κουβαλούν μέσα τους τις απαντήσεις, όταν σταθού­ με απέναντι' τους, τότε οι λύ­ σεις δεν είναι πάντα εύκολες.

Ένας, λοιπόν, γνώστης της τεχνητής νοημοσύνης και ένας φιλόσοφος των αυτομάτων, των υπολογιστικών μηχανών, ρωτούν: Τι είναι νόηση; Ποιος είμαι εγώ; Μπορούν οι μηχα­ νές να σκέφτονται; Το θέμα, έτσι απλά, είναι η συνείδηση. Σ ’ αυτό το παζλ, φτιαγμένο από λαβυρινθώδεις στοές, κα­ νείς δεν βγαίνει όπως ήταν πριν. Έχει, τουλάχιστον, κερ­ δίσει την αναθεώρηση των ορίων του συνειδητού. Ας σκεφτούμε. Ιδού ο άνθρωπος, για να θυμηθούμε τον Νίτσε.

@ W (0 7 ® W IT ® [}D 0 (3

Β.Κ.

ι μπορεί να συμβεί, όταν δύο επιστήμονες των ορίων ΚΑΡΑΣ ΓΙΑΝΝΗΣ. Οι επιστήμες στην Τουρκοκρατία. Αθήνα, Ε σ τία , της ανθρώπινης νόησης βρε­ 1993. Σελ. 223. Δρχ. 3000. θούν μαζί και σκεφθούν πάνω

Τ

Χειρόγραφα και έντυπα. Τόμος Α'. Τα Μαθηματικά.

128 β ιβλιογρα φ ία - ιατρική - β ιο λο γία - εκπαίδευση - τεχνολογία

Έργο ζωής ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΚΡΥΝΙΚΟΛΑ. «Βιβλιογραφία Γιάννη Ρίτσου». Αθήνα, Εταιρεία Σπου­ δών νεοελληνικού πολιτι­ σμού και γενικής παιδείας, 1995. Σελ. 742. Δρχ. 15.000.

«Διάπλαση των Παίδων», το 1924, ως τα δημοσιεύματα με αφορμή τα 80 του χρόνια, το 1989. Την εισαγωγή της βιβλιογράφου - κατατοπιστικό κείμε­ βιβλιογραφία του Γιάννη Ρίτσου, έργο ζωής της Αι­ νο για το πόνημά της - ακο­ κατερίνης Μακρυνικόλα, καλύ­ λουθεί πλήρης καταγραφή πτει εξήντα έξι χρόνια πα­ των ελληνικών εκδόσεων, οι ρουσίας του ποιητή. Από την πρώτες δημοσιεύσεις σε ελλη­ πρώτη δημοσίευσή του, στη νικά έντυπα, οι ξένες εκδό­

σεις, μελέτες για τον Ρίτσο, κρίσεις και σχόλια, παραστά­ σεις έργων και δισκογραφία. Πλήθος φωτογραφιών, χειρό­ γραφα πονήματα του Γιάννη Ρίτσου, συμπληρώνουν την έξοχη αισθητικά έκδοση αυτής της σημαντικότατης βιβλιο­ γραφικής κατάθεσης για τον ποιητή της Ρωμιοσύνης.

ΚΑΡΑΚΩΣΤΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ - ΛΟΥΪΖΑ. Ο Βελονισμός χθες... σήμερα... Θεσ/κη, Π α ρ α τ η ρ η τή ς , 1993. Σελ. 142.

ΚΟΛΕΖΑ Γ.Ε. - ΜΑΚΡΗΣ Ν.Κ. ΣΟΥΡΛΑΣ Β.Κ. Θέματα διδακτικής των μαθηματικών. Αθήνα, G u te n b e rg , 1993. Σελ. 254.

Η

Η.Π.

Μ

Τ ι είναι ο βελονισμός, πώς δρα στον ανθρώπινο οργανισμό και ποιες ασθένειες θεραπεύει.

ΚΑΤΣΙΜΠΑΡΔΗΣ Δ. Αλλεργία και παιδικές αλλεργικές παθήσεις. Αθήνα, Δ ω δώ νη, 1993. Σελ. 202. Τ ι είναι η αλλεργία και πώς θεραπεύεται;

ΚΑΤΣΙΜΠΑΡΔΗΣ Δ. Για ένα παιδί με λιγότερα προβλήματα. Αθήνα, Δ ω ­ δώ νη. 1993. Σελ. 285. Δρχ. 3000. Απευθύνεται στους επιστήμονες, αλλά κύρια στους γονείς.

FULDER STEPHEN & BLACKWOOD JOHN. Σκόρδο, η συνταγή της φύσης. Μετ. ΣοφίαΑνδρεοηούλου. Αθήνα,Δ ιό π τρ α , 1993. Σελ. 174. Ο ι πρώτες χρήσεις του σκόρδου στην αρχαία Αίγυπτο μέχρι τη σημερινή δημοτικότητά του σαν φαρμακευτικό φυτό.

ί &

Διδακτικοί στόχοι, δραστηριότητες.

§

«

ταξινομίες,

ΜΑΡΑΓΚΟΥΔΑΚΗ ΕΛΕΝΗ. Εκπαί­ δευση και Διάκριση των φύλων. Αθήνα, Ο δ υ σ σ έα ς, 1993. Σελ.

368. Δρχ. 3500.

Η διάκριση των φύλων μέσα από τα βιβλία που διαβάζονται στο νη­ πιαγωγείο. ΜΠΟΥΖΑΚΗΣ ΣΗΦΗΣ. Συγκριτική Παιδαγωγική III. Αθήνα, G u te n b e rg , 1993. Σελ. 230. Θεωρητικά, μεθοδολογικά προ­ βλήματα και σύγχρονες τάσεις στη διεθνή εκπαίδευση.

ΓΡΑΝΙΤΣΑΣ ΑΝΔΡΕΑΣ. Λεξικό Βιολογίας και Γενετικής. Τόμος I, II. Θεο/κη, Π α ρ α τ η ρ η τή ς , 1993. Σελ. 550. Ενα λεξικό εννοιών, που αναφέρει και εν μέρει αναλύει τις βιολογικές έννοιες.

ΜΠΑΜΠΙΛΗΣ ΝΙΚΟΣ Ασκήσεις γενετικής. Αθήνα, G u te n b e rg , 1993. Σελ. 154. Δρχ. 3000. Μεθοδολογία - 61 Ασκήσεις - 82 Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής - κρίσεως.

ΚΑΡΑΚΟΣΣ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ. Εισαγω­ γή στους Υπολογιστές και την Επεξεργασία κειμένου. Αθήνα, Π α ρ α τ η ρ η τή ς , 1993. Ενημέρωση για όσους φιλοδο­ ξούν να κατακτήσουν τη νέα τε­ χνολογία των Υ.Π.

τα β ιβ λ ία τη ς «γνώ σης» Για σας που απαιτείτε, για σας που αγαπάτε το καλό βιβλίο, το μεστό κείμενο, την έγκυρη μετάφραση

MAUI = im)Vi Από τις απαρχές των κλασικών γραμμάτων ως τη σύγχρονη ελληνική και ξένη λογοτεχνία ΟΙ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

«Μ

Α Ρ Χ Α Ι Ο Ι ♦ Σ Υ Γ Γ Ρ Α Φ Ε Ι Σ ΔΙΟ ΓΕΝ Η Λ Α Ε ΡΤ ΙΟ Υ : «ΔΙΟ ΓΕΝ Η Σ Ο ΚΥΝΙΚΟΣ» ΣΟΥΗΤΩΝΙΟΥ: «ΝΕΡΩΝΑΣ» ΘΕΟΦΡΑΣΤΟΥ: «ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ» ΗΡΟΔΟΤΟΥ: «Η ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΣΚΥΘΩΝ» Κ Λ Α Σ Ι Κ Ο Ι ♦ Σ Υ Γ Γ Ρ Α Φ Ε Ι Σ ΓΚΑΜΠΡΙΕΛΕ NT' ΑΝΝΟΥΝΤΣΙΟ: «ΔΥΟ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΕΣΚΑΡΑ,, ΝΑΘΑΝΙΕΛ ΧΩΘΟΡΝι,,Ο ΝΕΑΡΟΣ ΑΓΑΘΟΣ ΜΠΡΑΟΥΝ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ,, Σ Υ Γ Χ Ρ Ο Ν Ο Ι ♦ Σ Υ Γ Γ Ρ Α Φ Ε Ι Σ Τ Ο Ν Ν Υ Β Ο Σ -Ν Τ Α Μ Ε Ν Φ Ο Ν Μ Π Ο Υ Κ Χ Ο Λ Ζ : «Η ΑΥΤΟ Κ ΡΑ ΤΟ ΡΙΑ ΤΩΝ ΤΕΣΣΑΡΩΝ ΑΝΕΜΩΝ» ΜΑΡΤΣΕΛΟ NT’ ΟΡΤΑ: «ΕΓΩ ΕΛΠΙΖΩ ΝΑ ΤΗ ΒΟΛΕΨΩ» ΕΝΤΣΟ ΡΟΥΣΣΟ: «Η ΣΥΜΜΟΡΙΑ ΚΑΠΑΡΟΥΤΣΙ»

C V Ο ( Ύ Ρ I Γ" Ιπποκράτους 31, 106 80 Αθήνα Τηλ.: 3620 941 - 3621 194 » ^ Για τους Βιβλιοπώλες: Αποκλειστική διάθεση ΔΑΝΑΟΣ Α.Ε. « Y V ( D O T | » Μαυρομιχάλη 64, 106 80 Αθήνα, Τηλ.: 3604 161, 3631 975, 3611 054

τα βιβλία της «γνώσης» Εγώ ελπίζω να τη βολέψ ω

Ο Θεός μ α ς έ π λ α σ ε τζά μ π α

επ ιμέλεια Μ α ρ τα έλ ο ν τ’ Ορτα

επ ιμέλεια Μ α ρ τα έ λ ο ν τ’ Ορτα

Μ ε τ ά τη ν κ α τα π λη κτική επ ιτυ χία το υ «Εγώ ελπ ίζω να τη βολέψ ω », οι μικρ οί διά βο λοι το υ δασκάλου Μ α ρ τσ έλό Ν τ ’ Ο ρ τα ξαναχτυπ ο ύν: αθώ οι κι απ ρόβ λεπ τοι μ ε το α ν α τρ επ τικ ό χ ιο ύ μ ο ρ το υ ς , μας ξε τρ ε λ λ α ίν ο υ ν τα ξιδ ε ύ ο ν τ ά ς μας σ τον απίθανο κόσ μο τω ν παιδιών το υ Ιτα λικού Ν ότου. Α υ τή τη φ ορά όμω ς α φ ή νο υ ν τη ν κ α θ η μ ερ ιν ό τη τα κι α σ χ ολούνται μ ε τη θρησκεία...

εκδόσεις «γνώση» Ιπποκράτους 31, 106 80 Αθήνα - τηλ. 36 20 941, 36 21 194

ηαιδικα 131

Όμορφο παραμύθι ΖΩΗ ΒΑΛΑΣΗ. «Η Χρυσομαλλούσα». Εικον.: Βάσω Ψαράκη. Αθήνα, Λωτός, 1993.

ΔΙΑΚΟΠΕΣ ΜΕ ΦΑΝΤΑΣΙΑ. Για παιδιά που τελείωσαν την Γ ' Δημοτικού. Κείμενα - Εικονο­ γράφηση: Τέτη Σώλου. Αθή­ να, Άγκυρα, 1993. Σελ. 40. Δρχ. 680.

ο χάρισμα να καταλαβαίνεις τις γλώσσες των ζώων είναι ΔΙΑΚΟΠΕΣ ΜΕ ΦΑΝΤΑΣΙΑ. Για το παράξενο δώρο που κερδί­ παιδιά που τελείωσαν την Δ ' ζει ο πονόψυχος γιος του ψα­ Δημοτικού. Κείμενα - Εικονο­ ρά, στο πρώτο μέρος του πα­ γράφηση: Τέτη Σώλου. Αθή­ ραμυθιού της Χρυσομαλλού- να, Άγκυρα, 1993. Σελ. 40. σας, του τόσο γνωστού στον Δρχ. 680. ευρωπαϊκό χώρο. Το στοιχείο αυτό συγκινεί τη συγγραφέα έσσερα πρωτότυπα βιβλία που πλάθει τη δική της Χρυσοπου απευθύνονται σε παι­ μαλλούσα πάντα βασισμένη διά των πρώτων τάξεων του στην ίδια ιδέα, ολοζώντανη μέ­ Δημοτικού. Κεντρικοί ήρωες η σα στο πέρασμα των αιώνων. Μίτση, ο Φιτίλης κι ο γάτος Πολύ ενδιαφέρουσα η εικο­ τους, Ορέστης. Μέσα από τις νογράφηση της, γνωστής περιπέτειές τους, τα παιχνίδια στους Έλληνες μικρούς ανα­ και τις όμορφες ζωγραφιές δί­ γνώστες, Βάσως Ψαράκη. νεται η ευκαιρία στους μι­

Τ

Τ

Ν.Ι.Κ.

Παιχνίδια γνώσης και αντίληψης ΔΙΑΚΟΠΕΣ ΜΕ ΦΑΝΤΑΣΙΑ. Για παιδιά που τελείωσαν την Α ' Δημοτικού. Κείμενα - Εικονο­ γράφηση: Τέτη Σώλου. Αθή­ να, Άγκυρα, 1993. Σελ. 24. Δρχ. 550. ΔΙΑΚΟΠΕΣ ΜΕ ΦΑΝΤΑΣΙΑ. Για παιδιά που τελείωσαν την Β ' Δημοτικού. Κείμενα - Εικονο­ γράφηση: Τέτη Σώλου. Αθή­ να, Άγκυρα, 1993. Σελ. 24. Δρχ. 550.

κρούς αναγνώστες ν’ αφήσουν ελεύθερη τη φαντασία τους και να πλουτίσουν τις γνώσεις τους. Σε κάθε βιβλίο - δώρο - ένα επιτραπέζιο παιχνίδι. Κ.Γ.

Ξεχωρίζει για την αλήθεια του

$

ΆΑζζΜ ΛημάΚη-

Φ

φ -vurrpeMiepA'- $ ΦΦΦΦΦΦΦΦΦΦΦΦΦ * — ......— Φ ΦΦΦΦΦΦΦΦΦΦΦΦΦ

κοτήτων που μπορούν εκτός από τα εξωγήινα τέρατα ή τα πολυβόλα κοσμικών ακτινών να γεμίσουν τους εφιάλτες των παιδιών. Η απρόσκλητη και άδικη αρρώστια, που θα αναγκάσει την ηρωίδα του βι­ βλίου να αιχμαλωτιστεί σ’ ένα κρεβάτι, θα γίνει το τέλος του ονείρου του ανθρώπου που στήριξε το μέλλον του στην κί­ νηση, στο χορό. Η «πρεμιέρα», που δεν θα ’ρθει ίσως ποτέ, θ ’ αντικατασταθεί από μιαν άλλη αισιόδοξη προοπτική, τη συντροφικότητα μ’ ένα πληγω­ μένο ζώο, ένα αγρίμι άρρωστο και παραμελημένο, όπως και η ίδια η ηρωίδα. Τα ζώα ωστόσο δεν αντέχουν την αιχμαλωσία το ίδιο, όπως και οι άνθρωποι. Το πρώτο βιβλίο της Α.Δ. πείθει για τον αναπόφευκτο αντίκτυπο που έχουν οι κοινω­ νικές διεργασίες πάνω στην ποιότητα της λογοτεχνικής πα­ ραγωγής για παιδιά. Ξεχωρίζει για την αλήθεια του. Ν.Ι.Κ.

ΑΝΤΖΕΛΑ ΔΗΜΑΚΗ. «Η πρεμιέ­ ρα». Αθήνα, Gutenberg, 1993. Σελ. 154. Δρχ. 1.000

Διασκευές για παιδικό θέατρο

συγγραφέας γίνεται φορέ­ ας μιας νέας θέασης των ΣΟΦΙΑ ΖΑΡΑΜΠΟΥΚΑ. «Θέατρο. πραγμάτων ή καλύτερα της Δημοτικό και Νηπιαγωγείο». αποδοχής σκληρών πραγματι- Σχέδια της ίδιας. Αθήνα, Κέ­

Η

132 παιδικα------------γκρεμού», όπως γράφει ο συγγραφέας, παρακολουθεί και προβλέπει τα γεγονότα της ζωής. Οι ιστορικές, κοινωνικές και πολιτικές εξελίξεις επηρεά­ ζουν τη φυλλωσιά του, ενώ το ίδιο στέλνει στους φίλους του μηνύματα και προειδοποιήσεις με τη μέθοδο των ονείρων αλλά όχι και με τη γλώσσα τους, τη συμβολική και αφηρημένη. Ο τσιφλικάς, οι έμποροι όπλων και ναρκωτικών, ο χουντικός, ο πολιτικός εξόρι­ στος, η εισβολή των πλαστι­ κών, η ρύπανση και η μόλυνση του περιβάλλοντος, όλα τα προβλήματα του τόπου μας και του πλανήτη περνάνε από το Ανεμόδεντρο στο βιβλίο με πρόθεση να διδάξουν και να ευαισθητοποιήσουν τους μι­ κρούς αναγνώστες.

δρος, 1993. Σελ. 83. Δρχ.

1.000.

ο χαρούμενο αυτό βιβλίο περιέχει τέσσερις διασκευ­ ές από τις κωμωδίες του Αρι­ στοφάνη: 1. Ειρήνη 2. Λυσιστράτη 3. Όρνιθες 4. Πλούτος. Οι διασκευές προορίζονται για θεατρική παράσταση από μικρά παιδιά του Νηπιαγωγεί­ ου και του Δημοτικού γι’ αυτό και οι ατάκες είναι εύκολες και διασκεδαστικές, με λόγο που μπορούν τα παιδιά να αποστη­ θίσουν και να ζωντανέψουν θε­ ατρικά. Τελικά, το μόνο δύσκο­ ξεις και τις καταστάσεις, η κομψή και καυστική σάτιρα, η λο είναι τα ονόματα! Τι μένει από το πολιτικό θέ­ επιδέξια καταδίκη της υποκρι­ σίας και των συμβιβασμών κι η ατρο του μεγάλου ποιητή μετά από τις διασκευές τους για μι­ αποθέωση της ελευθερίας. Ο Κεραμιδοτρέχαλος που κρά παιδιά; θ ’ αναρωτιόταν κανείς. Ίσως μονάχα η πρό­ ζει στις στέγες και είναι αόρα­ σκληση και η διαπαιδαγώγηση τος για όποιον δεν πιστεύει στη θεατρική πράξη που βέ­ στη χρησιμότητα της ονειρο­ πόλησης, ξέρει τα λόγια-κλειΖ.Β. βαια δεν είναι και λίγο. διά που μεταμορφώνουν τον τηλεθεατή των σήριαλ σε υπε­ «Κι αν σε κάποιον λείπει κάτι ρασπιστή των πάρκων και τον θα το βρει μες στα βιβλία φανατικό των κόμιξ σε ονειροκαι θα κλείσει και τα μάτια πόλο κεραμιδοταξιδιώτη. και θα φτιάξει μια ιστορία» Ο Ματίας είναι ένα έργο βα­ Ζ.Β. σισμένο στο μυθιστόρημα του Πολωνού γιατρού, συγγραφέα Χιούμορ και σάτιρα και παιδαγωγού Γιάνους Κόρτσακ. Το θέμα του είναι η γε­ ΑΛΚΗ ΖΕΗ. «Θέατρο». Αθήνα, λοιοποίηση της αυταρχικής εξουσίας, το μήνυμά του: η Κέδρος, 1993. Σελ. 134. Δρχ. μόνη αληθινή δημοκρατία είναι 1 .200 . η ΠΑΙΔΟΚΡΑΤΙΑ! Ζ.Β. ο βιβλίο αυτό περιέχει δύο θεατρικά έργα για παιδιά: Εικαστικό Το δέντρο μάντης 1. Ο Κεραμιδοτρέχαλος και 2. περιδιάβασμα Ματίας ο πρώτος.

I. Δ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ. «Μια πόρτα Και τα δύο έχουν παρουσια­ στεί στο κοινό, ο «Ματίας» μά­ στο δέντρο». Νεανική Βιβλιο­ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΑΛΕΝΤΗΣ. «0 λιστα ήταν μια από τις μεγά­ θήκη. Εικ.: Στάθης Σταυρό- μαυροπίνακας». Εικον.: Λεμο­ πουλος. Αθήνα, Καστανιώτης, λες επιτυχίες του θεάτρου της νιά Αμαραντίδου. Αθήνα, ΚαΞένιας Καλογεροπούλου, η 1992. Σελ. 94. Δρχ. 1.000. λ ένιης, 1993. Σελ. 44. Δρχ. οποία έχει γράψει και τους στί­ 2 .000 . χους των τραγουδιών. να απροσδιόριστο και Χαρακτηριστικό των κειμέ­ μυστηριώδες δέντρο, ριζω­ Μαυροπίνακας των παιδι­ νων είναι το χιούμορ με τις λέ­ μένο «στην άκρη ενός ήρεμου κών ενθυμήσεων, άκα-

Τ

Τ

Ε

0

------------- παιδικα 133 μπτος και σχολαστικός ο ίδιος, δίνει την ευκαιρία στην εικονογράφο Λεμονιά Αμαραντίδου να τον μεταβάλει σε έναν παραδεισένιο κήπο, σε ένα μα­ γευτικό περιβόλι όπου τα χρώ­ ματα και οι συνδυασμοί γεν­ νούν την αίσθηση αρωμάτων και κελάίδισμάτων. Και έτσι, τελικά, το πληκτικό και κοινότοπο μάθημα οικολο­ γίας, γίνεται ένα εικαστικό περιδιάβασμα στην ίδια τη φύση, φαντασμαγορικό, συναρπαστι­ κό και πειστικότατο, χάρη στη δική της γνήσια και αδιαφιλο­ νίκητη δυναμική. Ζ.Β.

Θαλασσινή περιπέτεια ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΚΑΝΕΛΛΗΣ.

«0 Κουοτό και η βόμβα νετρονί­ ου». Αθήνα, Gutenberg. Σελ.

208. Δρχ. 1.200

κή-συμβολική ατμόσφαιρα. Οι πρωταγωνιστές είναι παιδιά, ο Αρισταίος και η Κυμοδόκη, που θα πολεμήσουν μέσα κι έξω από τη θάλασσα δυο αν­ θρωπόμορφα τέρατα πριν ενεργοποιήσουν τα φρικτά τους σχέδια. Το παραμυθητικό δένεται με το πραγματικό στοιχείο από την έμπειρη πένα του συγγραφέα.

στικής σύμβασης στα έργα της, ήδη από το 1974, διαμορ­ φώνει το παρόν έργο σαν σύν­ θεση δύο μυθιστορημάτων, με ένα τρίτο να λανθάνει δελεα­ στικά. Ζ.Β.

Ν.Ι.Κ.

Εικονοκλαστική γραφή ΜΑΡΟΥΛΑ ΚΛΙΑΦΑ. «Δύσκολοι καιροί για μικρούς πρίγκιπες». Εφηβική Βιβλιοθήκη. Αθήνα, Καστανιώτης, 1993. Σελ. 254. Δρχ. 2.000.

ύγχρονο μυθιστόρημα που εκτυλίσσεται σαν κινηματο­ Έξι μικρές ιστορίες γραφικό έργο, με νοερή ια θαλασσινή περιπέτεια μουσική υπόκρουση τα «τοπ» για τις διακοπές, με φόντο των νέων, σε δύο μέρη. Η αφή­ ΜΑΝΟΣ ΚΟΝΤΟΛΕΩΝ. «Ο χιο­ τη θάλασσα και τα μυστήριόγηση αρχίζει στο σκηνικό ενός νάνθρωπος που δεν ήθελε να της, είναι το νέο βιβλίο του λιώσει». Εικόνες: Διατσένχα νεανικού επαρχιακού σταθμού Λευτέρη Κανέλλη. Η κατάδυση Παρίση. Αθήνα, Δελφίνι, για να μεταφερθεί στη μακρινή που αποκαλύπτει παλιές και και εχθρική πρωτεύουσα, στα 1993. Σελ. 37. Δρχ. 1.500. παράξενες μυθολογικές μορ­ σκοτάδια των δρόμων που φές, τέρατα της ζωντανής τροφοδοτούν τις ειδήσεις. Νε­ ξι μικρές ιστοριούλες για μυθολογίας που φαίνεται πως ανικά όνειρα και προσγείωση, παιδιά προσχολικής ηλικίας ξύπνησαν από τον αιώνιο ύπνο αντιστάσεις και συμβιβασμοί με τον χαρακτηριστικό τρόπο τους, όλα μέσα σε μια ποιητι­ σε άνετο αστικό περιβάλλον του Μάνου Κοντολέων, γραφή στην αρχή, ενώ στο δεύτερο μοντέρνα, άνετη αφήγηση, μέρος μια άλλη ζωή, τρομαγ­ συγκρατημένος λυρισμός και μένη και τρυφερή, σκληρή από απόλυτος σεβασμός στην παι­ τη φτώχεια, άγρια από την δική αντιληπτικότητα. Τα πα­ ανάγκη με ένα όνειρο άπια- ραμύθια του τόμου φτιάχτη­ στον σαν τον πλανήτη και θλι­ καν με αγόρια και κορίτσια ελ­ ληνικών περιοχών, η γύρω βερό σαν την αυταπάτη του Μικρού Πρίγκιπα. πραγματικότητα αποτελεί βα­ σικά τη θεματική τους από τον Η εικονοκλαστική γραφή «Χιονάνθρωπο που δεν ήθελε της Μαρούλας Κλιάφα που συνίσταται κυρίως στην αυτο­ να λιώσει» μέχρι «το παρτέρι ήένΓέρκ* Κ«ν4^πί Φ νόμηση του ήρωα, στο παιχνί­ που ήθελε να γίνει πεζοδρό­ °m & ksss& * δι των αλλαγών του αφηγημα­ μιο». Τα παραμύθια, ωστόσο, ΦΦΦΦΦΦΦΦΦΦΦΦΦ τικού υποκειμένου αλλά και δεν απομονώνονται από τις * _ _ ,Λ Π Λ „ Λ ,ω φ στην ανατροπή της αναγνω­ παραμέτρους εκείνες που τα

Μ

Σ

Ε

ΦΦΦΦΦΦΦΦΦΦΦΦΦ

134 παιδικα------------συνδέουν με τις γενικότερες μορφές της λογοτεχνικής ή καλλιτεχνικής έκφρασης, ανε­ ξάρτητα αν αυτές απευθύνο­ νται σε μικρούς ή μεγάλους. Ο συγγραφέας εικονογραφεί την πραγματικότητα, αλλά ο πλού­ τος και η ποικιλία της εικονο­ γράφησης, που έγινε από τη Διατσέντα Παρίση, είναι εξί­ σου πολύ ενδιαφέρουσα. Ν.Ι.Κ.

συμβόλων των μύθων από τον Γιονγκ και τον Κερένυϊ μειώ­ νουν τον ελληνοκεντρισμό των μύθων και τους δίνουν νέα υπόσταση.

σιοδοξία τους αναζητώντας ένα χαμόγελο ζωγραφισμένο μονάχα για τον ίδιο τους τον εαυτό. Ν.Ι.Κ.

Α.Μ.

Η δύναμη της εικόνας ΜΑΡΙΑ ΜΑΜΑΛΙΓΚΑ. «ΤΟ φάντα­ σμα του πειρατή και άλλες ιστορίες». Εικον.: Ηώ Αγγελή. Αθήνα, Gutenberg, 1993. Σελ.

94. Δρχ. 600.

αραμύθια με φανταστικά, ονειρικά και καθαυτό ποιη­ τικά στοιχεία διαβάζονται πά­ ντα ευχάριστα σε μιαν εποχή που τα πάντα έχουν μεταμορ­ φωθεί σε θέαμα και που η ανα­ γέννηση του γραπτού λόγου Τρυφερή ζωγραφική συνιστά μοναδική πια έκφρα­ ση αισιοδοξίας. Η συγγραφέ­ ας στηρίζεται στη δύναμη της ΣΟΦΙΑ ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΥ. «Σου εικόνας που λειτουργεί ως κι­ χαρίζω μια καρδούλα». Εικ.: νητήρια δύναμη του συναισθή­ ματος. Η τρυφερή τραγικότη­ Αντρέας Καράμπελας. Αθήνα, Καστανιώτης, χ.χ. Σελ. 52. τα εναλλάσσεται με την ονειρι­ κή μυστικότητα και το ανείπω­ Δρχ. 1.000. Από την ελληνική το της αίσθησης που δημι­ μυθολογία τη σειρά μικρών βιβλίων με ουργεί ο πολυθόρυβος κό­ απλή και τρυφερή ζωγραφι­ σμος μας. ΜΑΡΩ ΛΟΪΖΟΥ. «Ελλήνων κή και σύντομο χειρόγραφο Μεγάλοι ή μικροί, δεν έχει Έρωτες». Εικονογράφηση: σημασία, οι άνθρωποι επιδιώ­ κείμενο έτσι που να δίνεται η Αντρέας Καράμπελας. Σειρά: κουν να διακηρύξουν την αι­ εντύπωση «παιδικού» - ενώ δεν είναι για παιδιά - εντάσσε­ Παιδική Βιβλιοθήκη. Αθήνα, ται και αυτό το μικροσκοπικό Γνώση, 1993. Σελ. 120. Δρχ. βιβλίο της αγάπης με μια καρ­ 2.500. δούλα για κάθε περίπτωση. «Σου χαρίζω ευς και Αστερία, Δίας και μια τριανταφυλλιά καρδούλα Καλλιστώ, Απόλλων και για να φυλακίζεις Δάφνη, Δίας και Ευρώπη, τις ανεπανάληπτες στιγμές». Κύηξ και Αλκυόνη, Αφροδίτη Ούτε η γλώσσα ούτε οι σκέ­ και Αδωνις, Σελήνη και ψεις και η ποιητική φιλοσοφία Ενδυμίων. Έρωτες θεών, ημί­ του το κάνουν παιδικό, ανταθεων και θνητών σε λυρική, ποκρίνεται όμως απλά στην έμμετρη γλώσσα και ταιριαστή παιδικότητα που ανασύρουν εικονογράφηση. από τα βάθη της ύπαρξης τα Πηγή των μύθων που εξι­ μάγια του έρωτα. στορούνται είναι η ελληνική Κρίμα που δε σημειώνεται η μυθολογία. Η ερμηνεία των

Π

Σ

Ζ

ηαιδικα 135 χρονολογία έκδοσης γιατί υπάρχουν τουλάχιστον δύο ακόμη βιβλιαράκια από το 1985 με τα ίδια, περίπου, τίτλο και ύφος: «Θέλω να σου χαρί­ σω κάτι» (Ανθή Δοξιάδη-Τριπ) και «Ξέρεις τι θα σου χαρίσω;» (Ζωή Σαβίνα). Ζ.Β.

Οικολογικό μήνυμα ΖΑΝΝΑ Φ. ΜΕΛΑ-ΦΛΩΡΟΥ. «Χε­ λωνάκια καρέττα-καρέττα». Εικον. της ίδιας. Αθήνα, Σύγ­ χρονη Εποχή, 1993. Σεή. 35. Δρχ. 1.300.

γό, πώς και πόσα και πού θα γεννήσει τα αυγά της και ποιοι κίνδυνοι απειλούν τα καρεττάκια της. Ο πελαργός συγκινείται χά­ ρη στην ευφράδεια της χελώ­ νας και, έρημος καθώς είναι, αντί να τραβήξει για τα μέρη του, αποφασίζει να μείνει στην αμμουδιά της Ζακύνθου για «να βοηθήσει τα μέλη του συλλόγου προστασίας της θα­ λάσσιας χελώνας καρέττα-κα­ ρέττα». Ζ.Β.

Το συνισχά ο γιος μου

ια χελώνα του είδους κα­ ΔΟΤΗ ΠΕΤΡΟΒΙΤΣ-ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΠ0ΥΛ0Υ. «Ιστορίες που τα ξι­ ρέττα-καρέττα, ζακυνθινή και ομιλητική, εξηγεί σε ένανδεύουν μ ε το Μαρίνο και τη χήρο και υπομονετικό πελαρ­ Μαρίνα». Αθήνα, Πατάκης,

Μ

1993, Σεή. 108. Δρχ. 900. Μαρίνος και η Μαρίνα αλ­ ληλογραφούν με τον πατέ­ ρα τους, ο οποίος είναι δημο­ σιογράφος και λείπει ταξίδι. Στα γράμματά τους τα παιδιά στέλνουν ιστορίες και αυτός τους απαντάει με άλλη ιστο­ ρία. Μέσα από αυτή την «πε­ ρίεργη» αλληλογραφία συζητούνται σύγχρονα κοινωνικά θέματα, όσο και θέματα της οι­ κογένειας και του στενού τους περιβάλλοντος. Η φαντασία και το απόρρητο ανατρέπει τον όποιο διδακτισμό ελλοχεύ­ ει. Τα χαρούμενα σχέδια του Σ. Ορνεράκη χαρίζουν ευχαρί­ στηση στην ανάγνωση του κει­ μένου. Για παιδιά πάνω από 8 χρονώ.

0

Γ.Μ.

136 παιδικα-------------Όμορφα βιβλιαράκια «Το πουλί». Σειρά: Οι πρώτες ανακαλύψεις μου. Αθήνα, Δ εληθανάσης, 1993. Σελ. 38. Δρχ. 1.900.

V ε παιδιά προσχολικής και L πρωτοσχολικής ηλικίας απευθύνονται τα όμορφα βι­ βλιαράκια με τις διάφανες ει­ κόνες δύο όψεων. Με ελάχιστα λόγια και υπέ­ ροχη εικονογράφηση κάθε βι­ βλιαράκι της σειράς «οι πρώ­ τες ανακαλύψεις μου» πραγ­ ματεύεται και ένα θέμα. Π.χ.: Η λαμπρίτσα, η γάτα, το δέ­ ντρο, το μήλο, το κάστρο, το αεροπλάνο κ.λπ.

Απλά καν λιτά παραμυθία ΛΟΤΗ ΠΕΤΡ0ΒΙΤΣ-ΑΝΔΡ0ΥΤΣ0Π0ΥΛ0Υ. «Εφτά κόκκινες κλω­ στές». (επανέκδοσπ). Συλλο­ γή Σπουργιιάκια. Εικον.: Βαγ­ γέλης Ελευθερίου. Αθήνα, Πατάκης, 1993. Σελ. 76. Δρχ.

700.

φορήσει το 1978, από τις «Εκδόσεις των Επτά» με μια υποδειγματική τυπογραφική αισθητική και θαυμάσια εικο­ νογράφηση των Άννας Μενδρινού - Πέτρου Ζαμπέλη. Ζ.Β.

*

*

φτά κόκκινες κλωστές, εφτά παραμύθια στο ύφος is των λαϊκών διηγηματικών πα­ ραμυθιών, απλά, λιτά, γοργά ί · . και έξυπνα. Το ταξίδι του κα­ * ρυδιού, οι μαγικές παντόφλες Το ■ παιδί <4 της βασίλισσας, η μηλιά με τα και ■Το ρ ο δ ά κ ιν ο χρυσά μήλα, οι παράξενοι βοηθοί του φούρναρη και άλ­ λες ακόμα ευχάριστες ιστο­ ρίες για μικρά παιδιά, που μπορούν να βάλουν σε σκέ­ Αλληγορικός έρωτας ψεις και τους μεγάλους. Με στοιχεία από λαϊκές αφηγήσεις, με απόηχους διδα­ ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΩΣΣΗΣ. «Το παιδί και κτικών μύθων και με προβλη­ το ροδάκινο» Εικ.: Χρ. Ρώσσης. Αθήνα, Σύγχρονη Εποχή, ματισμούς από τη σύγχρονη 1993. Σελ. 29. Δρχ. 700. παιδαγωγική, η συγγραφέας πράγματι έχει «υφάνει» τα πα­ ια ακόμα ιστορία αταίρια­ ραμύθια της σαν μαγικό χαλί στου έρωτα σε μικρό μέγε­ μικρών εξερευνήσεων. θος με εικονογράφηση σ Το βιβλίο, που επανεκδίδε­ ατμόσφαιρα τρυφερών μοτίται με ασπρόμαυρα γελοιοβωντου αγίου Βαλεντίνου. γραφικά σχέδια του Βαγγέλη Ένα αγοράκι ερωτεύεται Ελευθερίου, είχε πρωτοκυκλο...ένα ροδάκινο! Το ροδάκινο στην αρχή ανταποκρίνεται, αλλά ύστερα αλλάζει γνώμη, για να πέσει όμως στην αγκαλιά του επίμο­ νου αγοριού, μετά από πολλές εποχές (!), ώριμο κι έτοιμο πια για την αγάπη. Αυτή η ιστορία δεν είναι για παιδιά, παρά το παιχνίδισμα του οχήματος και των σχε­ δίων, εξαιτίας κυρίως της μη πειστικής αλληγορίας. Όσο κι αν έχουμε πια συνηθίσει τους παράξενους έρωτες μετά από τόσα παρόμοια βιβλία, το ρο­

Ε

Μ

Στο βιβλίο για «Το πουλί», αναφέρονται και εικονογρα­ φούνται: η στρουθοκάμηλος, αγριόχηνες, πελαργοί, χελιδό­ νια, κοράκια, παγώνια, η κουκουβάγια, το γεράκι, ο πα­ παγάλος, το φλαμίγκο κ.ά. και γίνεται λόγος για τις φωλιές των πουλιών, τα φτερά τους, τα ράμφη τους και το σκελετό τους. Αξιέπαινη η μεταφορά αυτών των βιβλίων από τα Γαλλικά (Gallimard) στα ελλη­ νικά από τον Δεληθανάση. Η.Π.

*

--------------παιδικα 137 σθάνονται νέοι. Η διαδρομή της Νινέτ σ’ ολόκληρο τον ευρωπαϊκό χώρο αλλά συνάμα και στις απαντοχές του Ελλη­ νισμού τής προσδίδει ένα θαυμαστό προτέρημα και χα­ ρακτηριστικό, δηλαδή εκείνο Ζ.Β. της ιστορικής όσο και παρα­ κινδυνευμένης εσωστρεφούς Μυθιστορηματική ή εξωτερικής περιπλάνησης, ηρωίδα για λόγους που σχέση έχουν με ό,τι το πολυτιμότερο διαθέ­ ΖΩΡΖ ΣΑΡΗ. «Νινέτ». Αθήνα, τουμε ως λαός. Η Ζωρζ Σαρή είναι γνώστης τόσο των Παχάκης, 1993. Σελ. 292. Δρχ. συνθηκών, πολιτισμικών ή άλ­ 1.800. λων, όσο και του απανταχού Ελληνισμού έτσι που κάθε της ο στήσιμο μιας καινούριας βιβλίο να αποτελεί δείγμα σο­ μυθιστορηματικής ηρωΐδας αποτελεί για τη γνωστή και κα­ βαρότατο για την ελληνική κουλτούρα, που εντέλει είναι ταξιωμένη συγγραφέα Ζωρζ ανοιχτή μυθιστορηματικά στην Σαρή μια ακόμα επιτυχία, τόσο έκπληξη και στη μεστότητα για το αντικείμενό της όσο και για τους αναγνώστες της που της γραφής. Χ.Π. επί το πλείστον είναι νέοι ή αι­ δάκινο παραπέμπει σε πολύ συγκεκριμένες χρήσεις και χρονικές αντοχές κι έτσι δεν μπορεί να λειτουργεί με τον τρόπο που προτείνει ό συγγραφέας.

Τ

Με πρωταγωνιστές τα ζώα ΣΟΥΔΑ ΣΟΥΡΗ. «Ταξίδι μ ε αυτοκίνητο» Αθήνα, Λωχός, 1992. Σελ. 30. Δρχ. 500. ΣΟΥΔΑ ΣΟΥΡΗ. «Ταξίδι μ ε α ε ­ ροπλάνο». Αθήνα, Λωχός, 1992. Σελ. 30. Δρχ. 500. ΣΟΥΔΑ ΣΟΥΡΗ. «Ταξίδι μ ε πλοί­ ο» Αθήνα, Λωχός, 1992. Σελ.

30. Δρχ. 500. υγγραφέας και εικονογράφος η Σ.Σ. διασκεδάζει τα παιδιά προσχολικής ηλικίας μεταφέροντάς τα στην πραγ­ ματικότητα της σύγχρονης τε­ χνολογίας. Το αυτοκίνητο, το πλοίο, το αεροπλάνο, και όλα όσα συνιστούν τη συνύπαρξη μαζί τους είναι ό,τι θα απορρο-

Σ

138 ηαιδικα-------------φήσει ασφαλώς μεγάλο μέρος του χρόνου και του μυαλού των μικρών παιδιών. Στις μι­ κρές αυτές ιστοριούλες, ωστόσο, που θα συντελέσουν σε μια πρώτη οικείωση του παιδιού με τη διαδικασία του ταξιδιού, πρωταγωνιστές γίνο­ νται τα ζώα. Το παιδί δέχεται πολύ καλά το πολύ μικρό βι­ βλίο που πιάνει εύκολα με τα χεράκια του. Δέχεται επίσης το μικρό κείμενο της αριστε­ ρής σελίδας που συνοδεύει πάντα την εικόνα του κειμένου και που θα διαβαστεί ίσως από κάποιον μεγαλύτερο. Τα παι­ διά θα χαίρονται πάντα την έγ­ χρωμη εικονογράφηση και θα ξεφεύγουν με τη φαντασία τους από το συνηθισμένο. Ν.Ι.Κ.

στικό τρόπο της εξιστόρησης, με τα ίδια τα θέματα και την εξέλιξή τους, με τις συμπερι­ φορές των ζώων και τις αντι­ δράσεις των ανθρώπων, απο­ καλύπτεται η ουσιαστική συγγένεια ανάμεσά τους και καταρρίπτονται τα σύνορα που τα ξεχωρίζουν απόλυτα και τα απομονώνουν. Η παραδοξότητα των περι­ στατικών με τη διαβεβαίωση των βιωμένων γεγονότων, η ατμόσφαιρα των μακρινών βουνοκορφών, με όλα τα ανε­ ξερεύνητα για τα παιδιά της πόλης μονοπάτια, ενισχύουν την ιδέα που λανθάνει σε όλα τα παιδιά: ότι τα ζώα είναι αδέλφια μας. Και, τούτη τη στιγμή, χρειά­ ζονται την προστασία μας. Ζ.Β.

Όλα βολικά;

πέραστες, οι φόβοι δεν απο­ δείχνονται ποτέ αληθινοί, οι απώλειες επανορθώνονται με το παραπάνω και όλα τακτο­ ποιούνται ανώδυνα και ιδανικά - για μεγάλη ζήλια ασφαλώς των περισσότερων αναγνω­ στών που δεν τους έρχονται πάντα όλα τόσο βολικά... Ζ.Β.

Η Χαρά και χο Γκουντουν

ΤΟΥΛΑ ΤΙΓΚΑ. «Η εποχή των υάκινθων». Συλλογή Κύκνοι. Αθήνα, Πατάκης, 1993. Σελ.

179. Δρχ. 1.220.

ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΤΡΙΒΙΖΑΣ. «70 μυστι­ κό της μαξιλαροθήκης». Εικ.: Βαγγέλης Ελευθερίου, Αθήνα, ια χαρούμενη κοριτσίστικη φλυαρία, αισιόδοξη ακόμα Πατάκης, 1993. Σελ. 36. Δρχ. και στις δύσκολες στιγμές, κα­800. λοπροαίρετη, ανάλαφρη σαν ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΤΡΙ ΒΙΖΑΣ. «0/ τρεις το επιπόλαιο φτερούγισμα της πεταλούδας, μας αποκαλύπτε­ αποκριάτικες κορδέλες». Εικ.: Βαγγέλης Ελευθερίου. Αθήνα, Τα ζώα είναι ται μέσα από το ημερολόγιο Πατάκης, 1993. Σελ. 36. Δρχ. της έφηβης Ελένης που ζει αδέλφια μας 800. στα Τρίκαλα την προσωπική και οικογενειακή της ατυχία. ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΤΡΙ ΒΙΖΑΣ. Η μεγάλη ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΦΗΚΑΣ. «Άνθρωποι Το διαζύγιο των γονιών της, φαγούρα. Εικ.: Βαγγέλης και ζώα». Συλλογή Χελιδό­ ο γάμος της μάνας της, ο πι­ Ελευθερίου. Αθήνα, Πατάκης, νια.Σχέδια του ίδιου. Αθήνα, θανός γάμος του πατέρα της, 1993. Σελ. 36. Δρχ. 800. Πατάκης, 1993. Σελ. 72. Δρχ. ο ξένος άντρας στο σπίτι και, ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΤΡΙΒΙΖΑΣ. Το ανώ­ 650. προπάντων, η καινούρια αδελ­ φή, τροφοδοτούν ένα καταιγι­ νυμο γράμμα. Εικ. Βαγγέλης Ελευθερίου. Αθήνα, Πατάκης, αράξενες ιστορίες που στικό κύμα εξομολογήσεων προσφέρουν τη δυνατότη­ και κατακριτικών και αυτοκριτι­ 1993. Σελ. 36. Δρχ. 800. τα μιας πραγματικής και βα­ κών μονολόγων. θιάς γνωριμίας με τη φύση. Ωστόσο, στη ζωή της, οι Ευγένιος Τριβιζάς συνεχίζει Γιατί, με τον άμεσο και εκφρα­ δυσκολίες δεν είναι ποτέ αξε­ τις εξερευνήσεις του, με

Μ

Π

0

------------- ηαιδικα 139 επιτυχία πάντα, σε χώρους και τόπους μακρινούς όπως τη χώ­ ρα του Γαργαλητού, του Χα­ σμουρητού, του Καρναβαλιού κ.λπ. Νέες χαρούμενες ιστο­ ρίες με κεντρικούς ήρωες το Γκουντούν, το πιο περίεργο ζωάκι του κόσμου, και τη μι­ κρή Χαρά. Οι δυο τους μπλέ­ κουν σε αστείες και μαγικές περιπέτειες σε μέρη που μόνο η φαντασία του Ε.Τ. ξέρει να στήνει. Ταξιδεύουν με το ιπτά­ μενο σουρωτήρι του σε μυστι­ κούς πλανήτες, σε λιβάδια με τετράφυλλα τριφύλλια, σε δά­ ση με πολύχρωμα γλειφιτζού­ ρια, παγοκάστρα, μαγικά πα­ λάτια και σε βουνά από κανέ­ λα. Η όμορφη εικονογράφηση των βιβλίων ανήκει στον Βαγ­ γέλη Ελευθερίου. Κ.Γ.

Μαρία Ζάπρη. Αθήνα, Άγκυρα, 1995. Σελ. 16. Δρχ. 980. ο βιβλίο μου για την Ευρώ­ πη αναφέρεται στις δώδεκα χώρες που συγκροτούν την Κοινότητα, με οικονομικά, ιστορικά, γεωγραφικά, πολιτι­ στικά στοιχεία. Η μελετημένη χαρτογράφηση και εικονογρά­ φηση προσφέρει σαφή εικόνα της σύγχρονης Ευρώπης. Το δεύτερο βιβλίο περιλαμ­ βάνει τους χάρτες των χωρών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, καθώς και πληροφορίες για κλαϊκευτική σειρά για παι­ την ιστορία και τη λειτουργία διά γύρω από επιστημονι­ τους. Η ένθετη πολύχρωμη κά, κυρίως διαστημικά, γεγο­ αφίσα-χάρτης γίνεται διασκενότα με στόχο τη μύηση των δαστικό παιχνίδι για τους μα­ νεαρών στην αστρονομία και θητές. Κ.Γ. γενικότερα στον άγνωστο κό­ σμο του σύμπαντος, που κρέ­ μεται πάνω από το κεφάλι μας. Η έκδοση είναι χρηστική με ευρετήριο, γλωσσάριο και πα­ ραστατικές φωτογραφίες που θα κάνει τους ενδιαφερομέ­ νους να ανατρέξουν πολλές φορές στη σειρά για πληρο­ φορίες. Τα κείμενα που είναι σύντομα, προσφέρονται και για μικρότερες ηλικίες, καθι­ στώντας και σε αυτές προσιτή την επιστημονική προσέγγιση.

Τ

Ε

Βιβλία για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα

Κάθε βιβλίο κι ένα θέμα

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ. Κείμενο: Νίκολα Μπάξτερ. Μετ.: Άννα Μαρία Ζάπρη. Εικ.: Λυν Φάρμερ-Μάγκι Μπραντ. Αθήνα, Άγκυρα, 1995. Σελ. 52. Δρχ. 850. ΑΝΑΚΑΛΥΠΤΩ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ. Άτλαντας μ ε αυτοκόλλητα. Κείμενο: Νίκολα Μπάξτερ. Εικ.: Κολίν Πέιν. Μετ.: Άννα

ΠΑΜΕ ΔΙΑΚΟΠΕΣ. Βιβλιοθήκη κουνελάκια. Μετ.: Άννα Πατάκη. Εικ.: Agn6s Perruchon. Αθήνα, Πατάκης, 1995. Σελ.

16. Δρχ. 200. ΟΙ ΚΑΤΟΙΚΙΕΣ ΤΩΝ ΖΩΩΝ. Βι­ βλιοθήκη κουνελάκια. Μετ.: Α. Πατάκη. Εικ.: Catherine Nouvelle. Αθήνα, Πατάκης, 1995. Σελ. 16. Δρχ. 200.

Παιδί και σάμπαν ΙΣΑΑΚ ΑΣΙΜΩΦ. Βιβλιοθήκη του Σύμπ αντος.«Οι Αστεροει­ δείς, Η Σελήνη της Γης, Γη: το σπίτι μας, Πώς γεννήθηκε το Σάμπαν, Η γέννηση και ο θά­ νατος των Άστρων». Μετ.: Γιάννης Κρητικός. Αθήνα, Κέ­ δρος, 1995. Σελ. 51. Δρχ.

1. 100.

140 ηαιδικα------------Η ΖΩΗ ΤΗ ΝΥΧΤΑ. Βιβλιοθήκη κουνελάκια. Μετ.: Α. Πατάκη. Εικ.: Agn6s Perruchon. Αθήνα, Παχάκης, 1993. Σελ. 16. Δρχ.

200 .

ΜΕΓΑΛΟ Η ΜΙΚΡΟ; Βιβλιοθήκη κουνελάκια. Μετ. Α. Πατάκη. Εικ. Dominique Pellequer. Αθήνα, Παχάκης, 1993. Σελ.

16. Δρχ. 200. «βιβλιοθήκη κουνελάκια» απευθύνεται σε παιδιά προσχολικής ηλικίας. Δίνει την ευκαιρία να διασκεδάσουν με τις πολύχρωμες εικόνες και να γνωρίσουν το περιβάλλον τους. Κάθε βιβλίο της σειράς είναι αφιερωμένο σ’ ένα θέμα και φιλοδοξεί να ενεργοποιή­ σει τις αισθήσεις και το πνεύ­ μα του παιδιού, να οξύνει την παρατηρητικότητά του και να πλουτίσει το λεξιλόγιό του.

Η

Κ.Γ. ftiftSioSnun | £ uouvcAduta

ή μ α φ α ,

Λέξεις, αριθμοί, χρόνος ΓΟΥΑΪΛΚΣ Α.. «0/ πρώτες μου λέξεις». Μετ.: Ρ. ΓρηγοροπούΠου. Εικ.: Πατ. Θορν. Αθήνα, Μίνωας, 1993. Σελ. 68. Δρχ.

2.950. ΧΑΪΝΣΤ Μ. «Οι πρώτοι μου

σης, με πολύχρωμες φωτο­ γραφίες και ζωγραφιές.

1 m

Κ.Γ.

η ^ Ω Το ^ η

-1

-V ΒΙΒΛΙΟΠΑΤΟ

Up

I

Ε ΧΡΟΝΟ <

Το ανθρώπινο κουτάβι ΡΑΝΤΓΙΑΡΝΤ ΚΙΠΛΙΝΓΚ. «ΤΌ βι­ βλίο της ζούγκλας». Μετ. Λ. Θεοδωρακόπουλος. Αθήνα, Νεφέλη, 1993. Σελ. 254. Δρχ.

1.500.

να «ανθρώπινο κουτάβι» υιοθετείται από ένα ζευγάρι λύκους και έτσι αρχίζει η ζωή του Μόγλη στη ζούγκλα. Με τις φιλίες και την εξυπνάδα του ο Μόγλης επιβιώνει παρ’ όλους τους κινδύνους και τις παγίδες. Δένεται με τα ζώα και τη ζούγκλα, γίνεται αγρίμι, κρατώντας την ανθρωπιά του, βιώνει τους νόμους της φύσης και υπερβαίνει τους νόμους των ζώων. αλαίσθητη σειρά βιβλίων Στο ίδιο βιβλίο έχουμε, για τον «αφηρημένο» κό­ όμως, και τις ιστορίες των άλ­ σμο των γραμμάτων, των αριθ­ λων ζώων, του Ρίκι-Τίκι της μαμών, των εννοιών και του χρό­ γκούστας, του Θαλασσοβούνου. Με παραδείγματα, από τη, του ελέφαντα... Ένας αλ­ την καθημερινή ζωή, συνδέο­ λιώτικος, εξωτικός κόσμος νται οι λέξεις, οι αριθμοί, ο που διεγείρει τη φαντασία. χρόνος με εικόνες. Μαζί του έχουν μεγαλώσει «Οι πρώτες μου λέξεις» παιδιά και παιδιά. πλουτίζουν το λεξιλόγιο των Τ.Δ. παιδιών και τα εξοικειώνουν από νωρίς στην ανάγνωση. «Οι πρώτοι μου αριθμοί» με τη χρήση παιχνιδιών καθώς και αινιγμάτων βοηθούν τα παιδιά να κατανοήσουν βασικές μα­ θηματικές έννοιες. Τέλος, «το πρώτο μου βι­ βλίο για το χρόνο», είναι εισα­ γωγή στην έννοια του χρόνουτην εναλλαγή ημέρας και νύ­ χτας, τη διαδοχή των ημερών της εβδομάδας, των μηνών, των εποχών. Εύρημα το ρολόι με τους κινούμενους δείκτες στο τέλος του βιβλίου. Ευχάριστη μέθοδος μάθη­ αριθμοί». Μετ.: Ρ. Γρηγοροπούλου. Φωτ.: Τ. Ρίντλεϊ, Σ. Σοτ. Αθήνα, Μίνωας, 1993. Σελ. 52. Δρχ. 2.950. ΛΙΓΟΥΕΛΛΥΝ Κ. «Το πρώτο μου βιβλίο για το χρόνο». Μετ.: Μ. Ανδρέου. Εικ.: Τ. Κάρπεντερ. Αθήνα, Μίνωας, 1993. Σελ.

38. Δρχ. 2.950.

Κ

Ε

--------------ηαιδικα 141 Αγγλικά και Γαλλικά ΛΕΞΙΚΟ ΜΕ ΚΙΝΟΥΜΕΝΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ. Οι πρώτες μου 100 Γαλλικές λέξεις. Οι πρώτες μου 100 Αγγλικές λέξεις. Οι πρώτες μου 40 Αγγλικές φρά­ σεις. Αθήνα, Μίνωας, 1993. Σελ. 14. Δρχ. 2.600.

Το άτακτο πρόβατο κι ο Γκινιόλ ΖΑΝ-ΛΥΚ Κ0ΥΝΤΡΕ. «Ο Μαρσέλ, το πρόβατο». Μετ.: Φοί­ βος Αρβανίτης. Εικ.: Φιλίπ Μυνκ. Αθήνα, Διάγραμμα, 1993. Σελ. 68.

ΜΠΕΡΤΡΑΝ Σ0ΛΕ. «Οι ιστορίες τις μέρες μας που η επαφή του μπάρμπα-Γκινιόλ». Μετ.: των παιδιών με τις ξένες Φοίβος Αρβανίτης. Εικ.: Νικόλ γλώσσες είναι πλέον ανα­ Μπαρόν. Αθήνα, Διάγραμμα, γκαία, η σειρά των τριών 1993. Σελ. 68. αυτών βιβλίων δίνει τα πρώτα ερεθίσματα σε παιδιά από 6 ύο βιβλία για παιδιά από 8 έως 9 ετών για να μάθουν τις Αισιοδοξία και πίκρα χρονών με κοινά χαρακτη­ πρώτες λέξεις και φράσεις τους στα γαλλικά και αγγλικά. ριστικά τους το χιούμορ και Είκοσι λέξεις επιλεγμένες την ασπρόμαυρη εικονογρά­ ρ ο μ π ε ρ τ κ ο ρ μ ιε ρ . «ο πόλε­ φηση. μος της σοκολάτας»». Μετά­ από διαφορετικούς κύκλους Το πρώτο, του Γάλλου φραση: Μαρία Κονδύλη. Αθή­ δραστηριοτήτων, όπως το συγγραφέα Κουντρέ, αφηγείαγρόκτημα, το κατάστημα, το να, Πατάκης, 1993. Σελ. 278. πάρκο, την πόλη και το σπίτι, ται τις περιπέτειες ενός προ­ Δρχ. 1.500. βάτου που, άθελά του, συμπααποτελούν τη βάση για τη ρασύρει ένα ολόκληρο κοπάδι γνωριμία των παιδιών με την τη σειρά «παρουσίες» των απλούστερη μορφή λόγου, τη να επισκεφτεί την πόλη. Οι κω­ εκδόσεων Πατάκη, που δι­ λέξη με τρόπο ευρηματικό (κι­ μικοτραγικές καταστάσεις και ευθύνεται από τον Μάνο Κο­ νούμενες σελίδες), ενώ η προ­ τα επεισόδια που δημιουργούν ντολέων, παρουσιάζεται ένα φορά τους βρίσκεται στο τέ­ αγγίζουν τα όρια του παράλο­ ακόμα βιβλίο για νέους που λος κάθε βιβλίου. γου. χαρακτηρίζεται από σάτιρα και Στο δεύτερο, ο Μπερτράν Βέβαια λέξεις όπως σιταπο­ νεανικό αδιέξοδο. Πρόκειται θήκη, σόδα, καροτσάκι για μω­ Σολέ εξιστορεί τη γέννηση και για τον «Πόλεμο της σοκολά­ ρά, θα μπορούσαν να αντικα- την πορεία προς τη διεθνή τας», έργο που απευθύνεται τασταθούν από άλλες περισ­ αναγνώριση του Γκινιόλ, της στις εμπειρίες, στα διαβάσμα­ σότερο εύχρηστες. πιο διάσημης μαριονέτας. Τα τα και στην αισιοδοξία των νέ­ πραγματικά περιστατικά που Η.Π. ων και τροφοδοτεί τον παρορδιαδραματίζονται στο πρώτο μητισμό και την πικρία των μισό του προηγούμενου αιώ­ εφηβικών χρόνων. Ο συγγρα­ να, εποχή κοινωνικών ανατα­ φέας Ρ.Κ. εξετάζει με πολύ ραχών στη Γαλλία, σε συνδυα­ διακριτική, αλλά και διεισδυτι­ σμό με το μύθο, συνθέτουν μια κή ματιά όχι μόνο τις πράξεις, θαυμάσια ιστορία ανθρωπιάς. τις συνήθειες, τις ιδιοτροπίες, την ανυστερόβουλη τόλμη των Κ.Γ. νέων, αλλά προχωρά ακόμα περισσότερο στον ψυχισμό, Συγκερασμός εικόνας την εγκεφαλική λειτουργία ως και λόγου προς τη δημιουργία και τέλος στην προσωπικότητά τους. ΒΕΛΘΙΟΥΣ ΜΑΞ. «0 Ερω τευμέ­ Χ.Π. νος Βάτραχος». Μετ.: Μόνος

Σ

Δ

Σ

142 ηαιδικα από τον Μάνο Κοντολέων και πετυχημένη η προσπάθεια συγκερασμού εικόνας και λό­ γου. Κ.Γ.

Μονομαχία επί χάρτου ΣΟΥΖΥ ΚΑΙ ΑΛΙΓΙΑ ΜΟΡΓΚΕΝΣΤΕΡΝ: Τέρμα! Εδώ κατεβαί­ νουν όλοι. Εφηβική Βιβλιοθή­ κη. Μ ετ.:' Μαρούλα Κλιάφα. Αθήνα, Κασχανιώτης, 1993. Σελ. 146. Δρχ. 1.500.

του νέου ανθρώπου για ανε­ ξαρτησία και τις ατέλειωτες ενοχές του μεγάλου. Το μυθιστόρημα είναι δο­ σμένο στα ελληνικά με τέτοιο κέφι, τρυφερότητα και μαε­ στρία που από το πρωτότυπο, καμία αρετή να μην περισσεύ­ ει, ενώ πολλές ακόμα του προ­ στίθενται. Ζ.Β.

Κοντολέων. Αθήνα, Παιάκης, 1993. Σελ. 36. Δρχ. 1.100.

i>L βλεπα με αμηχανία την " L κόρη μου να μεγαλώνει δί­ πλα μου σιωπηλή. Η καθεμιά κρατούσε για τον εαυτό της τις σκέψεις της και αυτή η σιω­ πή που βάραινε ανάμεσά μας μου φαινόταν όχι μόνο καταθλιπτική, αλλά και επικίνδυνη. Μαξ Βέλθιους, διεθνώς Έτσι, της πρότεινα να μονομα­ αναγνωρισμένος εικονο- χήσουμε». γράφος, έχει κερδίσει πολλά Στην πρωτότυπη αυτή μονο­ βραβεία στην Ευρώπη και μαχία «επί χάρτου» τα όπλα εί­ στην Αμερική. Ανάμεσα στους ναι η γραπτή εξομολόγηση ήρωες που έχει δημιουργήσει της καθεμιάς τους. Τα ίδια γε­ είναι και ο γλυκύτατος Βάτρα­ γονότα, παρουσιασμένα δύο φορές, μια από τη μάνα και χος που ερωτεύεται τη Λευκή Πάπια. Προσπαθώντας να κερ­ μια από την κόρη, αποκαλύ­ δίσει την αγάπη της, της στέλ­ πτουν τις αιτίες τους και τις νει δώρα, λουλούδια... Τρυφε­ καταβολές τους. Τις σκέψεις, ρή ιστορία αγάπης με χιού­ τα παράπονα του γονιού και μορ, φαντασία και αίσιο τέλος. τις οργές του εφήβου, τη δίψα Ο Ντέιβιντ Μακ Κι, εξαιρετι­ κά ταλαντούχος εικονογράφος, συνεργάστηκε με το γιο του Τσακ, και δημιούργησε μια πρωτότυπη και κεφάτη ιστο­ ρία. Ένας πατέρας με τα δυό παιδιά του ανακαλύπτουν μπλε βέλη ζωγραφισμένα στους τοίχους και στα πεζο­ δρόμια που τους παρασύρουν σε μια ανέλπιστη εξερεύνηση. Ο απλός περίπατος μετατρέπεται σε μια παιχνιδιάρικη πε­ ριπέτεια. Πολύ καλή η μετάφραση ΜΑΚ ΚΙ ΤΣΑΚ. «7Ό μυστήριο με τα μπλε βέλη». Μετ.: Μόνος Κοντολέων. Εικ.: Ντέιβιντ Μακ Κι. Αθήνα, Πατάκης, 1993. Σελ. 36. Δρχ. 1.100.

Ο

Τι φτιάχνουν τα χέρια μου ΜΟΡΦΕΣ ΚΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΕΣ. Μετ.: Λουκία-Δήμητρα Σμερνιώτου. Αθήνα, Πατάκης, 1993. Σελ. 32. Δρχ. 1.000. ΠΛΑΣΤΕΛΙΝΕΣ. Μετ.: ΛουκίαΔήμητρα Σμερνιώτου. Αθήνα, Πατάκης, 1993. Σελ. 32. Δρχ.

1 .000 . ΧΑΡΤΙΝΕΣ ΣΥΝΘΕΣΕΙΣ. Μετ.: Λουκία-Δήμητρα Σμερνιώτου. Αθήνα, Πατάκης, 1993. Σελ.

32. Δρχ. 1.000. ΖΑΜΠΙΝΑ ΛΟΦ. «Φτιάχνω μ ε χάντρες». Μετ.: Μαρία Χατζηγιάννη Αθήνα, Ζαχαρόπουλος, 1993. Σελ. 32. Δρχ. 750.

--------------ηαιδικα 143 του 1642. Μιλάει για τη δουλειά του ζωγράφου, του χαράκτη και για τους σημαντι­ κότερους πίνακές τους. Τα κείμενα συνοδεύουν οι γνωστότεροι πίνακες του Ρέ­ μπραντ, φωτογραφημένοι και έντε βιβλία χειροτεχνίας, τυπωμένοι έξοχα, ως συνή­ γεμάτα πρωτότυπες και θως, από τις εκδόσεις Άμμος διασκεδαστικές ιδέες για κα­ σε συνεργασία με τις εκδόσεις τασκευές. Όλα, προτείνουν Skira. διάφορους τρόπους για τη Α.Σ. χρησιμοποίηση απλών υλικών, με στόχο να φτιαχτούν διάφο­ ρα αντικείμενα. Με απλές οδη­ γίες και κατατοπιστικές εικό­ νες, το παιδί δημιουργεί αυτο­ κινητάκια και σπιτάκια από πλαστελίνη, χαρτονένια δέν­ δρα, στεφάνια από χάντρες, τυροκουτάκια, μαριονέτες και κουκλάκια. Προτάσεις για την ανά­ πτυξη της αισθητικής και δημι­ ουργικής ικανότητας του παι­ διού. ΖΑΜΠΙΝΑ ΛΟΦ. «Φτιάχνω μ ε κουτάκια». Μετ.: Μαρία Χατζηγιάννη. Αθήνα, Ζαχαρόπουλος, 1993. Σελ. 32. Δρχ.

750.

Π

και προδιαγράφουν τελεσίδικα τη μοίρα του: Το όραμα ήταν η Παναγία και το αγόρι πρέπει να γίνει καλόγερος στο μονα­ στήρι που θα χτιστεί αμέσως στη χάρη Της. Το μυθιστόρημα είναι εμπνευσμένο από μια παράδο­ ση που άκουσε η συγγραφέας γαι την ίδρυση της Μονής Κλειστών και εκτυλίσσεται όχι βέβαια στο Βυζάντιο, όπως λέ­ ει στην εισαγωγή της, αλλά στη βυζαντινή Ελλάδα, στην περιοχή της Πάρνηθας. Το βιβλίο δεν είναι χωρίς εν­ διαφέρον αν και φαίνεται κα­ θαρά ο μόχθος της συγγραφέως να στήσει μια πολυσέλιδη πλοκή, ξεκινώντας από έναν σύντομο θρύλο. Ζ.Β.

Τα παιδιά, αυτοί οι αναχροπείς

Κ.Γ.

Χάρμα ειδέναι ΠΑΣΚΑΛ ΜΠΟΝΑΦΟΥ. «Μια Κυριακή μ ε τον Ρέμπραντ». Μετ.: Έλλη Θεοδώρου. Αθή­ να, Άμμος, 1993. Σελ. 56. Δρχ. 2.500.

Το όραμα της Παναγιάς ΚΑΤΕΡΙΝΕ ΟΛΛΦΡΕΫ. «Γο όρα­ μα οτη χαράδρα». Συλλογή Κύκνοι. Μετ.: Κίρα Σίνου. Αθή­ να, Πατάκης, 1993. Σελ. 331. Δρχ. 1.650.

ετά τον Ρενουάρ, στο δεύ­ τερο λεύκωμα Τέχνης για Παιδιά, ο Ρέμπραντ αυτοβιο- να αγόρι που δουλεύει καργραφείται. Εξηγεί στους μι­ βουνιάρης στο βουνό, αντι­ κρούς αναγνώστες τη σχέση κρίζει ξαφνικά ένα γοητευτικό του με τη ζωγραφική: «Σ’ όλη όραμα. Όπως έπινε νερό από μου τη ζωή ζωγραφίζω και πο­ μια πηγή, μουρμουρίζοντας τέ δεν θέλησα να κάνω τίποτε ευχές για τα γάργαρα νερά άλλο εκτός απ’ αυτό». Περι­ της, βλέπει απέναντι του μια γράφει το Λέιντεν, την πόλη πανέμορφη λευκοντυμένη κο­ που γεννήθηκε, το Άμστερ­ πέλα να του γνέφει, να του χα­ νταμ, την πόλη που έζησε, μογελάει και να χάνεται. αναφέρεται στη γυναίκα του Το παιδί δεν ξέρει τί να υπο­ τη Σάσκια, προσφιλές του μο­ θέσει, οι δικοί του όμως και οι ντέλο. Αναλύει τη «Νυχτερινή συγχωριανοί του βγάζουν αμέ­ Περίπολο», πασίγνωστο έργο σως τα συμπεράσματά τους

Μ

Ε

ΜΑΡΤΣΕΛΟ NT' ΟΡΤΑ. «Ο Θεός μας έπλασε τζάμπα (Το κατά τους μαθητές του Αρζάνο Ευαγγέλιο)». Μετ.: Γιώργος Κασαπίδης. Αθήνα, Γνώση, 1993. Σελ. 120. Δρχ. 1.300.

Ε

ίχαμε γελάσει, αλλά και εκπλαγεί και θαυμάσει το «Εγώ ελπίζω να τη βολέψω»,

144 παιδικα------------εκθέσεις μικρών μαθητών από τη νότιο Ιταλία με μια ανατρε­ πτική, κοινωνική θέαση του κό­ σμου. Σ ’ αυτό το δεύτερο βι­ βλίο το θέμα είναι η θρησκεία. Ο δάσκαλος Μαρτσέλο Ντ’ Ό ρτα μάζεψε σύντομες εκθέ­ σεις με το τί σκέπτονται οι μα­ θητές για τα ιερά κείμενα, για τον ουρανό, τους αγγέλους, τον Θεό, τη διδαχή του Χρι­ στού κ.λπ. Αποτέλεσμα, σπαρ­ ταριστά κείμενα και γνώση ενός δύσκολου κόσμου. Δείγ­ μα: «Η Εύα από πείσμα που ο Χριστός την είχε διώξει από το Γήινο Παράδεισο, έκανε ένα γιο δολοφόνο και τον έβγαλε Κάιν».

αποκρύβουν οι ξένοι. Η ένστα­ ση κάθε καλοπροαίρετου ερευνητή αφορά την αποσιώ­ πηση του Αρίσταρχου, που πρώτος, τον 3ο περίπου π.Χ. αιώνα, διατύπωσε την ηλιοκε­ ντρική θεωρία. Και, βέβαια, πρέπει οπωσ­ δήποτε να διορθωθεί το ατό­ πημα, σε μια ελληνική έκδοση, το σύγγραμμα του Πτολεμαί­ ου να αναφέρεται με τον αρα­ βικό του τίτλο: «Αλμαγέστη», αντί του «Μεγίστη Μαθηματική Σύνταξις». Ζ.Β.

Γ.Μ.

Η αποσιώπηση του Αρίσχαρχου ΣΤΗΒ ΠΑΡΚΕΡ. «Γαλιλαίος και σύμηαν». Σειρά Επιστημονική Παιδεία. Μ ει.: X. Ν. Γεωργανχίδης. Αθήνα, Άμμος, 1993. Σελ. 32. Δρχ. 1.500.

«Αρχαίας Ελλάδας». Ολοζώ­ ντανες φωτογραφίες κοσμη­ μάτων, πανοπλιών, ναών, αγ­ γείων, ενδυμάτων, αγαλμάτων, αναπαριστούν την καθημερινή ζωή στον αρχαίο ελληνικό κό­ σμο. Στον συναρπαστικό κόσμο των «Κρυστάλλων και των πο­ λύτιμων λίθων», στις χρήσεις, τη δομή και την ποικιλία τους αναφέρεται ο δεύτερος τόμος της σειράς. Τι είναι κρύσταλ­ λος; Πώς αναπτύσσεται, πώς χρησιμοποιείται, τί είναι ο χα­ λαζίας, το διαμάντι, ο οπάλιος, ποια είναι η αξία τους. Με ποιους μύθους και προκατα­ λήψεις έχουν συνδεθεί; Σε αυτά και άλλα ερωτήματα απαντά τούτο το βιβλίο. Κατα­ πληκτικές φωτογραφίες συνο­ δεύουν τα κείμενα. Ας σημειω­ θεί ότι η «Αρχαία Ελλάδα» έγι­ νε σε συνεργασία με το «Βρε­ τανικό Μουσείο του Λονδί­ νου», ενώ οι «Κρύσταλλοι και Λίθοι» με το «Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Λονδίνου». Η.Π.

το εξαιρετικά καλαίσθητο και πληροφοριακά πλούσιο Τα μάτια της αυτό βιβλίο, μικροί και μεγάλοι μπορούν να χαρούν τη γνωρι­ ανακάλυψης μία με έναν πρωτοπόρο της επιστημονικής σκέψης, τις ANNE PEARSON. «Η Αρχαία συνθήκες της εποχής του, το Ελλάδα». Μετ.: Α. Θεοδωρίπεριεχόμενο και τη σημασία δου. R.F. SYMES - R.R. των θεωριών του.

HARDING. «Κρύσταλλοι και Ο Γαλιλαίος (1551-1642) εί­ ναι μια μεγάλη μορφή του πα­ πολύτιμοι λίθοι». Μ ει.. Ε. Βαρδαμά. Σειρά: Τα μάτια της γκόσμιου πολιτισμού. Ο κομψός τόμος κοσμείται ανακάλυψης. Αθήνα, Δ εληθανάσης, 1993. Σελ. 66. Δρχ. από σχέδια, γκραβούρες και 3.100. πίνακες και ολοκληρώνεται με χρονολόγιο και λεξιλόγιο, θα μπορούσε να αποτελέσει υπό­ τον κόσμο των αρχαίων δειγμα, αν, τουλάχιστον στην Ελλήνων, στους μύθους ελληνική μετάφραση, είχαν μας, τις παραδόσεις, τους Θε­ αποκατασταθεί ορισμένες ούς και τους ήρωες, στην πο­ αλήθειες από αυτές που πολύ λιτιστική μας κληρονομιά είναι συχνά, κατά λάθος ή σκόπιμα, αφιερωμένος ο τόμος της

Σ

Σ

Πώς μεγαλώνουν Πώς μεγαλώνουν: «Το κουνε­ λάκι». Φωτ.: Barrie Watts, Αθήνα, Πατάκης, 1993. Σελ.

22. Δρχ. 1.320.

--------------παιδικα 145 «Το αρνάκι». Φωτ.: Gordon Clayton. Αθήνα, Πατάκης, 1993. Σελ. 22. Δρχ. 1.320. «Το κοτοπουλάκι». Φωτ.: Jane Byrton. Αθήνα, Πατάκης, 1993. Σελ. 22. Δρχ. 1.320. ρεις ακόμα τίτλοι με βιβλία φυσικής ιστορίας για πολύ μικρά παιδιά, που στόχο τους έχουν να φέρουν κοντά το παι­ δί στο ζωικό βασίλειο. Κάθε βι­ βλιαράκι περιγράφει πώς γεν­ νιούνται και μεγαλώνουν τα ζώα. στην κατασκευή υφασμάτων Το κείμενο απλό και ευχάρι­ από μαλλί και βαμβάκι, στο πε­ στο με ολοζώντανες φωτογρα­ τρέλαιο και στην προστασία φίες πλαισιώνεται από καλλι­ της φύσης. τεχνικά σχέδια που παρουσιά­ Στο «Ανααλύπτοντας τη φύ­ ζουν τα πρώτα στάδια της ζω­ ση», γίνεται λόγος για το κλί­ ής των ζώων. Ζώα νωχελικά, μα, το έδαφος, τα δάση και χαρούμενα, γκρινιάρικα, σε τον πλούτο τους- τη ζωή στη τρυφερές στιγμές. Στοιχεία θάλασσα και στα ποτάμια, τα που σίγουρα θα προσελκύ- λιβάδια, τους βάλτους, τα ζώα σουν και θα διασκεδάσουν τα τα πουλιά, τους ωκεανούς, τις μικρά παιδιά. ζούγκλες, τις ερήμους. Ο τόμος με τον τίτλο «Η ζωή άλλοτε και τώρα» αναφέρεται Μικρή εγκυκλοπαίδεια στον άνθρωπο την περίοδο των προϊστορικών χρόνων, πρώτες ύλες και αντικείμενα. στην εμφάνιση των πολιτισμών Μετ.: Μ. Σμυρνιώτη. Ανακα­ της Αιγύπτου, της αρχαίας λύπτοντας τη φύση. Μετ.: Α. Ελλάδας, της Ρώμης· στα βαρΔημητρόπουλος. Η ζωή άλλο­ βαρικά φύλα, στη ζωή στο Με­ σαίωνα, στην Αναγέννηση, στο τε και τώρα. Μετ.: Μ. Βερέττας. Σειρά: Μικρή Εγκυκλοπαί­ Διαφωτισμό, στη βιομηχανική επανάσταση και στις τεχνολο­ δεια. Αθήνα, Δεληθανάσης, γικές εξελίξεις.

1993. Σελ. 78. Δρχ. 3.100. Όλα τα βιβλία της σειράς δί­ νουν αυτές τις πολύτιμες πλη­ ρεις τόμοι της σειράς για ροφορίες στα παιδιά με εύλη­ διαφορετικές γνωστικές πε­ πτο τρόπο. Οι υπέροχες εικό­ ριοχές. Οι «Πρώτες ύλες και νες, έργο δεκάδων καταξιωμέ­ αντικείμενα», αναφέρονται στη νων εικονογράφων, συνοδεύ­ λάβα των ηφαιστείων, στους ουν τα κατατοπιστικά κείμενα. γαιάνθρακες, στις πέτρες, Gallimard και Δεληθανάσης στους πολύτιμους λίθους, στη σε αγαστή συνεργασία. συνάντηση του ανθρώπου με Η.Π. τα μέταλλα, στην κατασκευή Άψογη τυπογραφική αντικειμένων από γυαλί, στις αναντικατάστατες ιδιότητες εμφάνιση του ξύλου, του χαρτιού, στην ΡΟΜΠΙΝ ΡΙΤΣΜΟΝΤ. «Γνωριμία εφεύρεση της τυπογραφίας,

Τ

Τ

μ ε το γλύπτη - ζωγράφο ποιητή Μιχαήλ Άγγελο». Μετ.: Άννα Κοντολέων, Αθήνα, Πα­ τάκης, 1993. Σελ. 32. Δρχ.

1.550. Μιχαήλ Άγγελος (14751564) είναι ίσως ο μοναδι­ κός στο χώρο των εικαστικών τεχνών που ξεσήκωσε τόσο γιγάντιο κύμα κριτικών, ερμηνει­ ών και υποθέσεων για το έργο του. Μεγαλειώδης γλύπτης πάνω απ’ όλα, αλλά και εξαίρε­ τος αρχιτέκτονας και υποβλη­ τικός ζωγράφος, υπήρξε μια εκρηκτική προσωπικότητα που, καταμεσίς στη λάμψη της Αναγέννησης, εμπνεόταν από τις αλληγορίες του Δάντη κ«ι σμίλευε το μάρμαρο με τβ σφρίγος των ελληνορωμαϊκών αγαλμάτων. Το βιβλίο αυτό είναι μια πρώτη εισαγωγή στο τεράστιο έργο του καλλιτέχνη. Με πολύ καλή εκτύπωση και άψογη τυπογραφική εμφάνιση, δίνει πλούσιες πληροφορίες χωρίς όμως να πετυχαίνει να συγκινήσει ή να μεταδώσει στον αναγνώστη το θαυμασμό και το δέος για τα αριστουργήμα­ τα του καλλιτέχνη. Αν δεν έχει τύχει να δει κανείς, σε άλλα βι­ βλία, τις γεμάτες πάθος και ορμή μορφές, δύσκολα θα πει-

0

PdjrntvΡίτιψοντ Γ Ν Ω Ρ ΙΜ ΙΑ Μ Ε ΤΟ

Μ ΙΧΑΗΛ ΑΓΓΕΛΟ

146 ηαιδικα-------------στεί, με τις επιλογές αυτής της έκδοσης, για το μεγαλείο του δημιουργού τους. Όσο για τον ποιητή Μιχαήλ Άγγελο, η συγγραφέας μας διαβεβαιώνει ότι έγραψε «με­ ρικά υπέροχα ποιήματα» -σ ί­ γουρα ανεπαρκής αναφορά για να θεμελιώσει «γνωριμία». Ας μη τάζουμε ό,τι δεν μπο­ ρούμε να προσφέρουμε...

και μεγαλοστομίες, εξοικειώ­ νει τους μικρούς αναγνώστες μ’ ένα τόσο σοβαρό πρόβλη­ μα. Ν.Ι.Κ.

πραγματική απόλαυση. Τα κεί­ μενα είναι απλά, κατάλληλα για μικρά παιδιά και τα σχέδια παραστατικά. Κ.Γ.

Με χιούμορ ROBERT SWINDELLS. «Το δω­ μάτιο Νο 13». Μετάφραση: Νίνα Παηασιαύρου. Αθήνα, Ψυχογιός, 1993. Σεη. 165. Δρχ. 1.500.

Ζ.Β.

Ό χι στο κυνήγι της φάλαινας

να βραβευμένο έργο με Βραβείο Παιδικού Βιβλίου 1990 που απονέμουν τα ίδια τ παιδιά και η ομοσπονδία εκδο­ τών Παιδικής Βιβλιοθήκης Αγγλίας μεταφράστηκε για τους Έλληνες νεαρούς ανα­ γνώστες που ονειρεύονται σχολικές εκδρομές γεμάτες δράση και περιπέτεια. Ωστόσο η εκδρομή στη μικρή πόλη Γουίτμπι δεν ξεκίνησε ομαλά για τη Φλις που είχε αναστα­ τωθεί από ένα άσχημο όνειρο. Το μυστήριο του μικρού ξενο­ δοχείου, όπου θα κοιμηθούν οι μαθητές και η εξέλιξη της εκ­ δρομής τους στη μικρή πόλη, κοντά στη θάλασσα, θα γίνει η συναρπαστική, γεμάτη αγωνία περιπέτεια με ήρωες παιδιά γεμάτα αυθορμητισμό, ειλικρί­ νεια, περιέργεια, τάση για ανε-

Ε

NINA RAUPRICH. «0 μικρός Μανουέλ και ο φάλαινες». Μετάφραση: Μαρία Αγγελίδου. Εικον: Irmtraut Teltam. Αθήνα, Ψυχογιός, 1993. ΣεΠ.

150. Δρχ. 1.500

Ερωτήματα και απαντήσεις

ελευταία γίνεται λόγος για την απαγόρευση του κυνη­ ERIC CHANT0N. «Το σώμα γιού της φάλαινας και της φώ­ μου». Μεχ.: Σοφία Βασιλειάδου. Εικ.: Marie-Laure Viney. κιας, θαλασσίων ειδών που κινδυνεύουν ν’ αφανιστούν. Ο Αθήνα, Πατάκης, 1993. Σεή. δωδεκάχρονος Μανουέλ από 32. Δρχ. 800. την περιοχή της Μαδέιρα δεν AGNES VANDEWIELE. «Το είχε ωστόσο άλλες επιλογές από το να γίνει φαλαινοθήρας αγρόκτημα». Μετ.: Σοφία Βασιλειάδου. Εικ.: Olivier Vaillon. σαν τον πατέρα του, σαν τους συμπολίτες του. Η περιπέτειά Αθήνα, Πατάκης, 1993. Σελ.

32. Δρχ. 800. του όμως και η σωτηρία του από τα δελφίνια μαζί με τη δεκτικότητά του να αναθεωρεί ι υπάρχει μέσα στο σώμα απόψεις, όπως το ότι δολοφό­ μου και σε τι χρησιμεύει το νους μπορείς να βρεις ανάμε­ αίμα; Τι είναι ο θυμός και τι γί­ σα στους ανθρώπους, που νεται όταν κλαις; Γιατί τρώμε σκοτώνουν από εκδίκηση, αλ­ και γιατί πρέπει να πίνουμε νε­ λά ποτέ ανάμεσα στα ζώα, που ρό; Τι είναι το δέρμα και γιατί αγνοούν το συναίσθημα αυτό, δεν έχουμε όλοι το ίδιο χρώ­ τον οδηγούν στην αντίθετη κα­ μα; Τι φυτά καλλιεργούν στα τεύθυνση: να εργαστεί για την χωράφια; Πώς γίνεται το κρα­ επιβίωση των φιλικών θαλάσ­ σί; Πώς φυτρώνει το σιτάρι; σιων γιγάντων που επικοινω­ Ερωτήματα παιδιών ηλικίας νούν μεταξύ τους με το τρα­ 3-6 ετών. Οι απαντήσεις βρί­ γούδι ταξιδεύοντας χιλιάδες σκονται σ’ αυτά τα βιβλία. Ο μίλια στους βυθούς. θαυμάσιος συνδυασμός εικό­ Πρόκειται για ένα βιβλίο νας και κειμένου κάνει την που μακριά από διδακτισμούς αφομοίωση των γνώσεων

Τ

Τ

ηαιδικα 147 ξαρτησία αλλά και πολύ χιού­ μορ. Ο συγγραφέας χρωματίζει με το αναγκαίο για τα παιδιά χιούμορ, ακόμα και τα σημεία εκείνα της αφήγησης, όπου η συγκίνηση κορυφώνεται.

Άννα Κοντολέων, Αθήνα, Πατάκης, 1993. Σελ. 30. Δρχ.

1550.

νας πολυτελής τόμος -π ε­ ριδιάβαση στη ζωή και στο έργο του Πικάσο, αυτού του Ν.Ι.Κ. θεϊκού μύθου που χρωμάτισε τον αιώνα μας, έπλασε τις φα­ Τα ταξίδια του ντασιώσεις του, ανέσυρε τους αρχαίους φαύνους και τις νύμ­ Γκάλιβερ φες από τις σπηλιές τους, διάθλασε τις μορφές στο χώρο ΤΖΟΝΑΘΑΝ ΣΟΥΪΦΤ. «Τα ταξίδια και έστησε με σκιές και φως του Γκιούλιβερ». Μετ.: Ν. μνημεία ειρήνης. Ορφανίδης - Λ. Πολενάκπς. Τα έργα του είναι τόσο εύ­ Εικ.: Μιχάλης Βενετούλιας. γλωττα -όταν παρουσιάζονται Αθήνα, Άγκυρα, 1993. Σελ. όπως εδώ καλοτυπωμέναπου μπορούν να επικοινωνή­ 260. Δρχ. 1.180. σουν με το θεατή από μόνα τους, ακόμη και χωρίς καθό­ λασικό βιβλίο της παγκό­ λου σχολιασμούς, οι οποίοι εί­ σμιας λογοτεχνίας, του ναι συνήθως στοιχειώδεις και Τζόναθαν Σουΐφτ, ενός από μοιάζουν να κινούνται αμήχα­ τους σημαντικότερους συγ­ νοι ανάμεσα στους αστραφτε­ γραφείς των φανταστικών πε­ ρούς κατοπτρισμούς ενός ριπετειών. «Τα ταξίδια του απαράμιλλου ταλέντου. Γκιούλιβερ» (το σωστό είναι Το βιβλίο περιέχει δεκαπέ­ Γκάλιβερ) και οι περιπέτειες ντε περίπου πίνακες του Πικά­ του στο νησί των Λιλιπούτειων, σο, φωτογραφίες και μερικά στη χώρα του Χουιχνχνμσ και έργα άλλων ζωγράφων που στη χώρα του Μπρόμπντινγκα- τον επηρέασαν. Στο τέλος, πα­ γκ, είναι πολύ δημοφιλείς και ρατίθεται χρονολόγιο της ζω­ έχουν γαλουχήσει γενιές και ής και της δημιουργίας του. γενιές. Στην πραγματικότητα, Ζ.Β. βέβαια, με το βιβλίο αυτό, ο συγγραφέας σατιρίζει τις Για κάθε ηλικίας αδυναμίες και τις ατέλειες των θεσμών του πολιτισμένου αν­ αναγνώστες θρώπου. Το κείμενο που χρησιμοποι­ ΓΚΑΓΙΕ ΧΙΤΣΓΙΛΜΑΖ. «Ενάντια ήθηκε για τη μετάφραση είναι από την έκδοση του Τζορτζ στη θύελλα». Συλλογή Περι­ στέρια. Μετ.: Τόνια ΚαφετζάΦώκνερ, Δουβλίνο 1735, που κη. Αθήνα, Πατάκης, 1993. θεώρησε ο ίδιος ο συγγραφέ­ Σελ. 234. Δρχ. 1.400. ας.

Ε

Κ

Κ.Γ.

Για τον Πικάσσο ΤΖΟΥΛΙΕΤ ΧΕΖΛΕΓΟΥΝΤ. «Γνωρι­ μία μ ε τον Πικάσσο». Μετ.:

υθιστόρημα για κάθε ηλι­ κίας αναγνώστες, ενδιαφέ­ ρον στην απόδοση ζωής και νοοτροπιών που θυμίζουν ελ­ ληνικές συνοικίες του ’50. Το μικρό Τουρκόπουλο που πρω-

Μ

g j j ΕΚΔΟΣΕΙΣΨΥΧΟΓΙΟΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗ 1 ΤΗΛ.: 3 6 0 2535 - 3618654

148 παιδικα------------ταγωνιστεί στην ιστορία, ακο­ λουθεί αναγκαστικά την οικογένειά του από το χωριό τους στην Άγκυρα, σε μια μάταιη αναζήτηση καλύτερης τύχης. Η ζωή στην πρωτεύουσα πε­ ριορίζεται κυρίως στη φτωχο­ γειτονιά, στο μαχαλά των από­ κληρων και είναι μια αλυσίδα από διαψεύσεις. Τίποτα δεν θα βρουν όπως ελπίζανε και τίπο­ τα δεν θα γίνει όπως ποθούν. Καθώς όμως υπάρχει πάντα μια ηλιαχτίδα πίσω από τη θύελλα, ο μικρός Μεχμέτ δεν

νικιέται. Από ό,τι χάρηκε, όσο λίγο και αν κράτησε, φυλάει πάντα το κέρδος του και ετοι­ μάζει μια πραγματικά καλύτε­ ρη τύχη. Η καλοδουλεμένη μετάφρα­ ση της Τόνιας Καφετζάκη, αναδείχνει τις σιωπές και τις φευγαλέες αποχρώσεις και επιτρέπει στο κείμενο να ακροβατεί ισορροπώντας ανά­ μεσα στη θλίψη και την ανάτα­ ση, στη νοσταλγία και στην αποφασιστικότητα, στην αυ­ θαιρεσία της συγγραφικής

m

έμπνευσης και τον επιδιωκόμενο ρεαλισμό του ύφους. Στη σελίδα 9 έχει επαναληφθεί η μικρή περίληψη του οπισθόφυλλου. Ακόμη, η ύπαρξη και ερμηνευτικών ση­ μειώσεων στις σελίδες και λε­ ξιλογίου στο τέλος είναι πλεο­ νασμός, όπως βέβαια μη λει­ τουργική είναι και η ερμηνεία λέξεων όπως «κιοφτέ», «γκοφρέτ», «μπαϊράμ», «σαλβάρ»... Ζ.Β.

(§700WIT®(JD0(3

ΑΜΑΝΑΤΙΔΟΥ ΕΥΡΥΔΙΚΗ. Ένα καπέλο για τον καθηγη­ τή. Αθήνα, Δ ε λ φ ίν ι, 1993. Σελ. 56. Δρχ. 600

Αθήνα, Κ έδ ρ ο ς , 1993. Σελ. 76. Συλλογή παραμυθιών με όμορφη εικονογράφηση.

Παιδικό θεατρικό έργο σε δύο πράξεις.

ΑΝΘΟΥΛΙΑΣ ΤΑΣΟΣ. Μαθηματικά Α 'Δημοτικού. (Τεύ­ χη A, Β). Οδηγίες για τον δάσκαλο. Αθήνα, Κ α σ ταν ιώ τη ς, 1993. Σελ. 88.

ΔΙΚΑΙΟΥ ΕΛΕΝΗ. Οι θεοί δεν πεθαίνουνε στην Πέλλα. Αθήνα, Π α τά κ η ς , 1993. Σελ. 192. Δρχ. 1150. Μ ια ευαίσθητη και πολύπλευρη σύνθεση της προσω­ πικότητας και του έργου του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

Εργαλείο για την κατανόηση των μαθηματικών.

ΒΑΡΕΛΛΑ ΑΓΓΕΛΙΚΗ. Αρχίζει το ματς. Αθήνα, Π α τά κη ς , 1993. Σελ. 132. Δρχ. 900.

ΚΑΜΑΡΑΤΟΥ-ΓΙΑΛΛΟΥΣΗ ΕΙΡΗΝΗ. Νηπιαγωγείο. Βι­ βλίο Εργασίας 1.2.3. Εικ.: Ανία Γάνωση. Αθήνα, Κασ τ α ν ιώ τη ς , 1993. Σελ. 32.

Η βία στα γήπεδα και ο σωστός τρόπος συμμετοχής σ’ ένα ποδοσφαιρικό αγώνα.

Βιβλία-εργασίας, όπου τα παιδιά αναπτύσσουν πο­ λυποίκιλες δραστηριότητες.

ΒΕΡΥΚΙΟΣ ΣΠΥΡΟΣ. Ο μικρός καμπούρης και τα ξωτι­ κά. Αθήνα, Π α τά κ η ς , 1993. Σελ. 94. Δρχ. 740.

ΚΑΝΤΖΟΛΑ-ΣΑΜΠΑΤΑΚΟΥ ΒΕΑΤΡΙΚΗ. Τα παραμύθια του Παρδαλομύτη. Εκ. Σοφία Μαμαλίγκα. Αθήνα, Π α τά κ η ς , 1993. Σελ. 96. Δρχ. 880.

Ενα παραμύθι με καταβολές από τους λαϊκούς μύ­ θους και πλούσια εικονογράφηση.

ΒΡΥΣΟΥΛΗ-ΞΥΔΑΚΗ ΜΑΡΙΑ. Παραμύθια χωρίς σύνορα. Εκ.: Κατερίνα Κουτλή. Αθήνα, Δ ω δώ νη, 1993. Σελ. 81. Δρχ. 1.600. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΟΥ-ΣΟΥΡΕΛΗ ΓΑΛΑΤΕΙΑ. Οι μάγοι της κασέ­ τας. Εκ. Στάθης Σταυρόπουλος. Αθήνα, Ά γκυρ α, 1993. Σελ. 72. Σημαντική καταγραφή της σύγχρονης νεανικής πραγματικότητας.

ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΠΙΕΡΕπΑ. Το λουλούδι του χρό­ νου και άλλα παραμύθια. Εκ. Κατερίνα Βερούτσου.

Προσπάθεια για να έρθουν πιο κοντά τα παραδοσια­ κά και τα σύγχρονα παραμύθια.

ΚΑΠΛΑΝΟΓΛΟΥ ΜΑΝΙΑ. Το Ξύπνημα του Μαγικού Δά­ σους. Αθήνα, Λ ω τό ς , 1993. Σελ. 188. Δρχ. 1000. Ο Γιώργος και η Μαρία θα καταφέρουν να αντιμετω­ πίσουν την πιο κακιά βασίλισσα του δάσους;

ΚΑΠΟΚΑΚΗ ΝΙΚΗ. Αποστολή στις Κυκλάδες. Αθήνα, Δ ε λ φ ίν ι, 1993. Σελ. 26. Δρχ. 2000. Ενα παραμύθι, ένα ταξίδι γνωριμίας με τα προϊστο­ ρικά αγαλματάκια των Κυκλάδων.

ΚΟΝΤΟΛΕΩΝ ΚΩΣΤΙΑ. Games with English 1,2. Εκ. Τέ-

----------------------------- ηαιδικα 149 τη Σώλου. Αθήνα, Π α τά κ η ς , 1993. Σελ. 48. Δρχ.

650.

ΙΒ'Βιβλίο). Μετ. Φούλα Ζησιμάτου. Εικ. Μιχάλης Βενετούλιας. Α θ ή να,Ά γκυρ α , 1993. Σελ. 166.

Σταυρόλεξα, παιχνιδόλεξα, κρυπτόλεξα και άλλα γλωσσικά παιχνίδια στα αγγλικά.

Τ ο δεύτερο βιβλίο της Λώρας για τα παιδικά της χρό­ νια.

ΚΟΝΤΟΛΕΩΝ ΜΑΝΟΣ - ΜΗΛΙΩΡΗ ΠΟΛΥ. 16 και καλο­ καίρι. Αθήνα, Π α τά κ η ς , 1993. Σελ. 120. Δρχ.

1300.

Ιστορίες από τον Σαίξπηρ. Διασκ. Τσαρλς και Μαίρη Λαμ. Μετ. Κ. Ψαρρού. Αθήνα, Ν. Σ ύ ν ο ρ α , 1993. Σελ. 270. Δρχ. 1500.

Ενα βιβλίο-περιοδικό για νέους 16 περίπου ετών.

ΚΟΥΤΣΟΓΙΩΡΓΑ Π. ΙΩΑΝΝΑ. Για τη γνωριμία των παι­ διών με τον Υπολογιστή και τη LOCO. Εικ. Γ. Παπαδόπουλος. Αθήνα, Ζ α χ α ρ ό π ο υ λ ο ς , 1993. Σελ.

126. Φιλική προσέγγιση των υπολογιστών με στόχο μια δημιουργική εξοικείωση.

ΜΑΣΤΟΡΗ ΒΟΥΛΑ. Ένα-ένα-τέοσερα. Αθήνα, Π α τά ­ κη ς , 1993. Σελ. 136. Δρχ. 950. Για το 15% του κρατικού προϋπολογισμού στην παι­ δεία εν έτει 1963.

ΜΥΛΩΝΑ-ΡΑΪΔΗ ΦΩΤΕΙΝΗ. Νέα Σελήνη G u te n b e rg , 1993. Σελ. 204. Δρχ. 1200.

Αθήνα,

Ενα καλοκαίρι στο Μεσολόγγι.

ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΔΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Μουσική και χρώματα. Εικ. Τάσος Χαλάς. Αθήνα, G u te n b e rg , 1993. Σελ. 90. Μουσική και χρώμα, με αυτοκόλλητα και κασέτα.

ΣΑΡΑΒΑΝΟΥ ΙΩΑΝΝΑ. Τα ροζ παπουτσάκια. Εικ. Σ. Μενδράκου. Αθήνα, Λ ω τό ς , 1993. Σελ. 36. Δρχ.

800. Σύγχρονο παραμύθι.

ΠΡΩΜΑΤΑΣ ΝΙΚΟΣ - ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΥ ΟΡΣΙΑ. Αρχίζω να μαθαίνω στο Νηπιαγωγείο. 12 βιβλία). Εικ. Μάκης Κωνσταντελάκης. Α θ ή να,Ά γκυρ α , 1993. Σελ. 72. Δ ύ ο βιβλία που βοηθούν το παιδί να κατακτήσει βασι­ κές έννοιες.

ΤΡΙΒΙΖΑΣ ΕΥΓΕΝΙΟΣ. Φρουτοπία. 0 συναχωμένος τε­ νόρος. Εικ. Νίκος Μαρουλάκης. Αθήνα, Π α τά κ η ς , 1993. Σελ. 40. Δρχ. 1200. Τ ο δεύτερο βιβλίο της γνωστής σειράς κόμικς «Φρουτοπία».

ΙΝΓΚΑΛΣ ΟΥΑΪΛΝΤΕΡ ΛΩΡΑ. Το μικρό σπίτι στο λιβάδι

Θεατρικά έργα του Σαίξπηρ σε μορφή ιστοριών για μικρά παιδιά.

ΚΛΑΡΚ ΑΡΘΟΥΡ. Νησιά στον ουρανό. Μετ. Βούλα Μάοτορη. Εικ. Βαγγέλης Ελευθερίου. Αθήνα, Π α ­ τά κ η ς , 1993. Σελ. 240. Δρχ. 1600. Επιστημονική φαντασία για εφήβους από το μάστο­ ρα του είδους.

GRANE STEPHEN Το Βαρκάκι. Μετ. Νότα Κοκκόλη. Αθήνα, G u te n b e rg , 1993. Σελ. 86. Δρχ. 800. Μ ια ιστορία πέρα για πέρα αληθινή.

BLYTON ENID. (Σειρά 8 βιβλίων), α) Περιπέτεια στο νησί, β) Περιπέτεια στο κάστρο, γ) Περιπέτεια στην κοιλάδα, δ) Περιπέτεια στη θάλασσα, ε) Περιπέτεια οτο βουνό, στ) Περιπέτεια στο πλοίο, ζ) Περιπέτεια στο τσίρκο, η) Περιπέτεια στο ποτάμι. Μετ. Ρένα Ρώοοη-ΖαΤρη. Αθήνα, Μ ίν ω α ς, 1993. Σελ. 231. Δχ.

1200 (το καθένα). Τέσσερις φίλοι μαζί με τον παπαγάλο τους σε... απί­ θανες περιπέτειες.

ΝΤΕ ΠΡΕΣΣΑΝΣΕ ΝΤΟΜΙΤΙΓ. (Σειρά 4 βιβλίων), α) Η Ναφταλίνη παίζει με τα οχήματα β) η Ναφταλίνη παί­ ζει με τα ζώα γ) η Ναφταλίνη παίζει με τις εποχές δ) η Ναφταλίνη παίζει με τα ρούχα. Αθήνα, Π α τ ά ­ κ η ς , 1993. Σελ. 12. Βιβλίο-παιχνίδι με αυτοκόλλητα.

Οι περιπέτειες του Σεβάχ του Θαλασσινού. Μετ. Ελένη Μπακοπούλου. Εικ. Γουστάβος Ντορέ. Αθήνα, Μ ιν ώ α ς, 1993. Σελ. 144. Δρχ. 1150. Ενα από τα πιο όμορφα λαϊκά παραμύθια του γνω­ στού βιβλίου «Χίλιες και μία νύχτες».

ΠΕΛΙΝ ΕΛΙΝ. Οι Γέρακες. Μετ. Ηλέκτρα Κρυσταλλίδου. Αθήνα, G u te n b e rg , 1993. Σελ. 114. Δρχ.

1200.

Καινούριοι πολιτικοί και οικονομικοί νόμοι ταράζουν

150 π α ιδ ικ α -----------------------------την ήρεμη ζωή ενός βουλγάρικου χωριού στις αρχές του αιώνα.

ΣΑΙΝΤ ΕΞΥΠΕΡΥ ΑΝΤΟΥΑΝ. 0 μικρός πρίγκιπας. Μετ. Φώντας Κονδύλης. Αθήνα, Κ α ο τα ν ιώ τη ς , 1995. Σελ. 94. Η πασίγνωστη ιστορία του μικρού πρίγκιπα με τον ίδιο συγγραφέα. ΣΤΗΒΕΝΣΟΝ ΡΟΜΠΕΡΤΛΟΥΙΣ. Το νησί των θησαυρών. Μετ. Γιάννης Γ. θωμόπουλος. Εικ. Φιλίπ Μυνς. Αθή­ να, Μ ίν ω α ς, 1993. Σελ. 320. Δρχ. 1600. Ο ι περιπέτειες του Τζιμ Χώκινς στο νησί των θη­ σαυρών.

Τα πρώτα μου μαθηματικά. Μετ. Ρένα Γρηγοροπούλου. Αθήνα, Μ ίν ω α ς, 1993. Σελ. 12. Δρχ. 2700. Ο ι πρώτες μαθηματικές έννοιες για παιδιά προσχολικής ηλικίας.

(^Στέλιος Στυλιανόν, μέσα προφανώς από την πείρα του επαγγέλματός του (σκηνοθέτης), κινηματογραφεί μέσα σ' αυτό το βιβλίο του με επιτυχία την άλλη όψη της ανθρώπινης ζωής, αυτής δηλ. του δρόμου, όπου άνθρωποι και σκουπίδια γίνονται ένα. Τόλμημα μέσα στο χώρο της νεοελληνικής λογοτεχνίας ή επηρεασμένος από τον Μπουκόφσκι; 'Οπως και νάχει το βιβλίο του Στέλιου Στυλιανού: "Περιπλάνηση Ανάμεσα στα Σκουπίδια" δίνει, αποκαλύπτει και πιθανόν να σοκάρει τον αναγνώστη.

ΤΖΟΟΥΝΣΙΝΤΙΑΝ. Η κατάρα της μούμιας. Μετ.: X. Σακελλαροπούλου. Αθήνα, Μ ύ θ ο ς, 1993. Σελ. 156. Δρχ. 950. Ο Ίντι μυείται στα μυστικά της Αρχαίας Αιγύπτου από τον Λώρενς της Αραβίας.

ΤΖΟΟΥΝΣ ΙΝΤΙΑΝΑ. Πεδίο θανάτου. Μετ. X. Σακελλαροπούλου. Αθήνα, Μ ύ θ ο ς , 1993. Σελ. 140. Δρχ.

950. Ο Ίντι στη Γαλλία, στο επίκεντρο του Πρώτου Πα­ γκόσμιου Πολέμου.

ΧΑΟΥΓΚΕΝ ΤΟΡΜΟΝΤ. Τα πουλιά της νύχτας. Μετ. Στέση Αθήνη. Αθήνα, Π α τά κ η ς , 1993. Σελ. 166. Δρχ. 1120. Ψυχολογικές διακυμάνσεις στη φαινομενικά κοινή ζωή ενός αγοριού που ζει με τους γονείς του.

βιβλία για παιδια και νέους

ΚΚΕΔΡΟΣ

^ -^ τ ο ελ λ η νικ ό β ιβλίο Joh n Carr ΟΛΥΜΠΙΑ, ΤΟ ΜΠΛΕ ΛΕΩΦΟΡΕΙΑΚΙ

Ένα διασκεδασπκό παιδικό βιβλίο, με ηρωίδα την Ολυμπία, ένα λεωφορειάκι παιδικής φιγούρας, που προσπαθεί να ευαισθητοποιήσει τους νεαρούς αναγνώστες στο κυκλοφοριακό πρόβλημα της Αθήνας και στη μόλυνση του περιβάλλοντος, προτρέποντας να χρησιμοποι­ ούν την αστική συγκοινωνία στο κέντρο της πόλης.

Α λκή Ζέη ΘΕΑΤΡΟ

Σ ο φ ία Ζ αραμπούκα ΘΕΑΤΡΟ

Δύο θεατρικά έργα της Αλκής Ζέη - ελεύθερες διασκευές από μυθιστορήματα «Ο Κεραμιδοτρέχαλος» και ο «Ματίας ο πρώτος», ήδη ανεβασμένα με επιτυχία από παιδικές θεατρικές σκηνές.

«Ειρήνη», «Λυσιστράτη», «Όρνιθες», «Πλούτος» του Αριστοφάνη σε θεατρική διασκευή της Σοφίας Ζαραμπούκα, με τραγούδια, κοστούμια και σκηνικά, σε εικονογράφηση της ίδιας. Για παιδιά του Δημοτικού και του Νηπιαγωγείου.

Θ ?Α Τ Ρ *

Π ιερ έπ α Δια μα ντοπούλου ΤΟ ΛΟ ΥΛΟΥΔΙ ΤΟΥ ΧΡΟΝ ΟΥ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ

Ιστορίες για παιδιά 8 με 10 ετών, που μέσα από έναν απλό μύθο προσπαθούν να αγγίζουν, χωρίς να πληγώνουν, τα θέματα του χρόνου, της ελευθερίας, της φιλίας και του θανάτου.

Ιω άννα Φ ω κά - Π ά νας Β α λα βά νη ς ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΕΟΔΟΜ ΙΑ

Η ιστορία και η εξέλιξη των κτιρίων στην Αρχαία Ελλάδα. Ποιοι τα κατασκεύασαν, τι μεθόδους χρησιμοποίησαν, ποιοι τα εμπνεύσθηκαν. Φωτογραφίες, σχέδια και κατόψεις, ζωγραφικές αναπαραστάσεις που ζωντανεύουν τις μορφές των αρχαίων κτιρίων. Για παιδιά και για μεγάλους.

Γ. Γενναδίου 3 ιηλ. 36.09.712 - 36.02.007

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΔΕΛΗΘΑΝΑΣΗ Η πρωτοπορία στο βιβλίο Και τώρα ένας απαραίτητος σύμβουλος γνώσεων για τα παιδιά

ΜΙΚΡΗ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑ Μια καινούργια προσφορά μας. Απαντάει σ’ όλα τα ερωτήματα των παιδιών που έχουν σχέση με τον πλανήτη μας Γη και το Σόμπαν, με τη φύση, με τον κόσμο των φυτών και των ζώων, με την καθημερινή ζωή, με τα αντικείμενα που μας περιβάλλουν, με τα εργαλεία που χρησιμοποιούμε, με τα επαγγέλματα...

Δώδεκα τόμοι για να μάθουμε να βλέπουμε τον Κόσμο ΚΥΚΛΟΦΟΡΟΥΝ ΟΙ ΠΡΩΤΟΙ ΠΕΝΤΕ ΤΟΜΟΙ

0 ΠΛΑΝΗΤΗΣ ΜΑΣ ΣΤΟ ΣΥΜΠΑΝ

Η ΖΩΗ ΤΩΝ ΖΩΩΝ

ΑΝΑΚΑΛΥΠΤΟΝΤΑΣ ΤΗ ΦΥΣΗ

Η ΖΩΗ ΑΛΛΟΤΕ ΚΑΙ ΤΩΡΑ

Μια ακόμα συνεργασία των Εκδόσεων Δεληθανάση με τις γαλλικές Εκδόσεις Gallimard. Κάθε τόμος και μια έκπληξη. Κείμενα σύντομα και περιεκτικά, εικόνες που ζωντανεύουν τα θέματα. Κάθε τόμος ολοκληρώνεται μ’ ένα μικρό λεξικό για να μάθει το παιδί περισσότερα, καθώς και με κουίζ, ποιήματα, αινίγματα και άλλα. Κ Λ

Αστέρης Δεληθανάσης εκδότης Κεντρική Διάδεση: Ζωοδόχου Πηγής 34, 106 81, Αθήνα Τηλ. 3 6423 25. Fax 364 23 25

Η ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ των βιβλίων γίνεται με βάση το γνωστό Δεκαδικό Σύστημα Ταξινόμησης, προσαρμοσμένο στην ελληνική βιβλιογρα­ φία. ΣΤΗΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ των περιοδικών δεν περιλαμβάνονται εβδομα­ διαία έντυπα. ΤΟ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Δελτίο συντάσσεται με την πολύτιμη συνεργα­ σία του βιβλιοπωλείου της «Εστίας».

φ ιλοσοφία Γενικά

Αρ. 31 6 1 9 Μ α ΐο υ 1 Ι ο υ ν ίο υ 1 9 9 3 Επιμέλεια: Έφη Απάκη

ημιπολύτιμων λίθων. Αθήνα, Ιωλκός, 1993. Σελ. 159. Δρχ.

5200.

Ώ ρησκεία

ΜΟΥΡΕΛΟΣ Γ. Φιλοσοφικά και αισθητικά μελετήματα. Αθήνα, Ελληνική Εταιρία Αισθητικής, 1992. Σελ. 416. Δρχ. 5200.

PEAT F.D.H φιλοσοφική λίθος. Μει.: Ο Αβραμίδης. Αθήνα, Κωσταράκης, 1993. Σελ. 267. Δρχ. 3120.

Γενικά

Αρχαία φ ιλοσοφ ία

Χριστός και ιστορία. Επιστημονικό συμπόσιο προς τιμήν του καθηγητή Σάββα Αγουρίδη. Θεσσαλονίκη, Παρατηρητής, 1993. Σελ. 277.

Η φιλοσοφία του Σωκράτη. Αθήνα, 1992. Σελ. 243. Δρχ. 5200 Πυθαγόρεια φιλοσοφία. Αθήνα, 1992. Σελ. 206. Δρχ. 5200.

Αποκρυφ ισμός SMITH Α. Διαλογισμός, συνειδητότητα και Χριστιανισμός. Μετ. Γ. Μπαρουξής. Αθήνα Aquarius, 1993. Σελ. 223. Δρχ. 1660.

ΑΠΟΣΤΟΛΟΠΟΥΛΟΣ Δ. Γ. Ο «Ιερός Κωδιξ» του Πατριαρχεί­ ου Κωνσταντινουπόλεως. Αθήνα, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, 1992. Σελ. 200. Δρχ. 4800. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ Κ.Σ. Λόγος και ύπαρξη. Αθήνα, Υετός, 1993. Σελ. 288. Δρχ. 2390.

MIGNE J.-P. Ελληνική Πατρολογία. Τόμος 70. Αθήναι, Κέ­ ντρου Πατερικών Εκδόσεων, 1993. Σελ. 1.536. Δρχ. 3120.

ψ υχολογία

ΟΥΣΠΕΝΣΚΥ Λ. Η θεολογία της εικόνας στην Ορθόδοξη Εκκλησία. Μετ. Σ. Μαρίνης. Αθήνα, Αρμός, 1993. Σελ. 302. Δρχ. 2910.

Παραψ υχολογία

Μ υθολογία

ΜΑΣΤΑΚΟΥΡΗ Θ.Π. Οι μυστικές δυνάμεις των πολύτιμων

BACKES, J.-L. Ο μύθος της Ελένης. Μετ.: Μ. Γιόση. Αθήνα,

154 δελτίο---------------------------Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, 1993. Σελ. 453. Δρχ. 3500.

οινωνικές επιστήμες

Ρ Αώσσα____________________ Ελληνική γλώσσα ΚΑΝΤΑΣ Κ. I. Λεξικό ξένων λέξεων στη γλώσσα μας. Αθήνα, Σμυρνιωτάκης. Σελ. 151. Δρχ. 1245.

Γενικά ΧΡΥΣΟΒΙΤΣΙΩΤΗΣ I. - ΣΑΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ I. Λεξικόν αγγλοελληνικόν και ελληυοαγγλικόν εμπορικών-τραπεζικών και οι­ κονομικών όρων. Γ' έκδοση. Αθήνα, 1993. Σελ. 1.065. Δρχ.

8320.

Πολιτική Ευρωπαϊκή Ένωση - Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Κωδικοποιημένος οδηγός. Αθήνα, Τέσσερα Έψιλον, 1993. Σελ. 398. Δρχ.

2390. ΓΕΩΡΓΙΟΥ Β. Η σκιά της Άγκυρας πάνω στην ελληνική Θρά­ κη. Γ'έκδοση. Αθήνα, χ.ε. Σελ. 316. Δρχ. 2600. ΖΙΑΚΑΣ Θ. Έθνος και παράδοση. Αθήνα, «Αιγαίον» - Εναλ­ λακτικές Εκδόσεις, 1993. Σελ. 230.

0 ετικές επιστήμες Α νθρωπολογία ΠΟΥΛΙΑΝΟΣ A. Ν. Σαρακατσάνοι. Αθήνα, 1993. Σελ. 185. Δρχ. 3535.

Ζωολογία HUMPHREYS J. Το τέλειο κυνηγόσκυλο. Μει.: Δ. Γεδεών. Αθήνα, Βασδέκης, 1992. Σελ. 255. Δρχ. 7280.

£ φ αρμ οσμένες επιστήμες

ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ Η. Το τέλος της δημοκρατίας. Τόμος Α'. Αθήνα, 1993. Σελ. 262. Δρχ. 3640. ΒΟΒΒΙΟ Ν. Το μέλλον της Δημοκρατίας. Μει.: Π. Ράμος. Θεσ­ σαλονίκη, Παρατηρητής, 1993. Σελ. 227. Δρχ. 2080.

Ο ικονομία ΑΙΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Κ. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις. Αθήνα, Παπαζήσης, 1993. Σελ. 608. Δρχ. 8320.

Δίκαιο ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ Γ. Συνταγματικά επίκαιρα. 1989-1991. Αθήνα, Σάκκουλας, 1992. Σελ. 121.

Επιχειρήσεις Who’s who επιχειρήσεων και στελεχών επιχειρήσεων ’92-93. Αθήνα, Γαλαίος, 1993. Σελ. 736. Δρχ. 8840. ΤΖΗΡΟΣ Γ. X. Διοίκηση επιχειρήσεων, εκπαίδευση και αγορά εργασίας. Αθήνα, 1993. Σελ. 316. Δρχ. 4160.

STANTON W. J. Διοίκηση και οργάνωση των πωλήσεων. Τό­ μος Β'. Μετ. Α. Εμμανουηλίδου. Αθήνα, Παπαζήσης, 1992. Σελ. 324. Δρχ. 4160.

J έχνες

Λ αογραφία ΧΟΥΠΗΣ, Δ.Γ. Καμινιαραίοι και υολοτόμοι. Αθήνα, 1993. Σελ. 117. Δρχ. 1985.

£ κπαίδευση - παιδαγωγική Εκπαίδευση ΔΗΜΑΣΗ Μ. Τα αναγνωστικά του Δημοτικού Σχολείου (19 και 20 αι.). Αθήνα, 1993. Σελ. 235. ΔΟΥΚΑΣ X. Το μέλλον είναι η παιδεία. Αθήνα, Έκφραση, 1993. Σελ. 133. Δρχ. 1560.

Γενικά ΑΛΕΞΙΟΥ Ν. Αναφορά στην τέχνη. Αθήνα, Αρσενίδης, 1992. Σελ. 208. Δρχ. 2600. ΦΩΡ Ε. Ιστορία της τέχνης. Η αρχαία τέχνη. Μετ.: Β. Τομανάς - I. Βιγγοπούλου. Αθήνα, Εξάντας, 1993. Σελ. 382. Δρχ.

2600.

Αρχιτεκτονική Βαλκανική Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική. Αθήνα, Μέλισσα, 1993. Σελ. 412. Δρχ. 16600. ΜΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΣ Ν. Κ. Παραδοσιακή αρχιτεκτονική της Μα­ κεδονίας 15ος-19ος αιώνας. Θεσσαλονίκη, Παρατηρητής, 1993. Σελ. 98. Δρχ. 2285.

------------------------------- δελτίο 155 Ζωγραφική Κωνσταντίνος Βυζάντιος. Σχέδια 1973-1978. Ζωγραφική 1972-1992. Αθήνα, Ωκεανίδα, 1992. Σελ. 115. Δρχ. 10400 ΚΟΡΔΗΣ Γ. Ζωγραφική. Αθήνα, Αρμός. Σελ. 10. Δρχ. 2600. ΚΩΤΙΔΗΣ Α. Μονιερνισμός και «παράδοση» στην ελληνική τέ­ χνη του μεσοπολέμου. Θεσσαλονίκη, University Studio Press, 1993. Σελ. 333. Δρχ. 10400.

Κ ινηματογράφος ΣΟΥΜΑΣ Θ. Έρωτας, ψυχολογία και αισθητική στο χολλυγουνπανό σινεμά. Αθήνα, Αιγόκερως, 1992. Σελ. 156.

Φ ω τογραφ ία Αγιορεήικη φωτογραφία 1. Θεσσαλονίκη, Πολιτιστικό Κέ­ ντρο Βορ. Ελλάδος Εθνικής Τράπεζας, 1993. Σελ. 79. Δρχ. 2600.

ΚΑΤΣΙΜΗΣ Σ. Η στέγη. Αθήνα, Γαβριηλίδης, 1993. Σελ. 44. Δρχ. 1040. ΚΟΥΡΣΗ Μ. Το δωμάτιο των ξένων. Ποιήματα. Θεσσαλονίκη, Τα Τραμάκια, 1993. Σελ. 45. ΜΗΝΙΩΤΗΣ Μ. Δ. Ύμνοι και σαρκασμοί. Αθήνα, Νέα Θέσις, 1993. Σελ. 43. ΜΟΛΥΒΙΔΗΣ Γ. Το τραγούδι του κυρίου Αναξίμανδρου. Θεσ­ σαλονίκη, Ιώδιο, 1993. Σελ. 31. Δρχ. 750. ΣΙΝΟΠΟΥΛΟΣ Π. Γ. Η Μυρτώ της πλατείας. Αθήνα, Ακίδα, 1993. Σελ. 31. Δρχ. 920. ΦΩΚΑΣ Α. Συμβάντα σαν παραμύθια. Ποιήματα. Αθήνα, Οι Εκδόσεις των Φίλων, 1993. Σελ. 76. ΧΡΙΣΤΟΦΙΛΟΠΟΥΛΟΣ Κ. Ποιήματα 1981-1991. Αθήνα, Ζαχαρόπουλος, 1992. Σελ. 44.

Π εζογραφ ία

Φωτογραφικός κύκλος. Κατάλογος έκθεσης. Αθήνα, Φωτο­ χώρος, 1993. Σελ. 95. Δρχ. 3000.

ΓΙΑΛΑΜΑΣ Α. Οι διπλανοί μας άνθρωποι. Διηγήματά. Αθήνα, Φιλιππότης, 1993. Σελ. 193.

Μουσική

ΚΑΖΑΝΤΖΗΣ Τ. Η κυρα-Λισάβει. Θεσσαλονίκη, Χειρόγρα­ φα, 1992. Σελ. 29. Δρχ. 830.

ΚΑ1ΜΑΚΗΣ Γ. Ο αρχαίος ελληνικός δίαυλος. Θεσσαλονίκη, 1993. Σελ. 60. Δρχ. 1455.

£ νασχολήσεις Οικιακή οικονομία MACE G. Ευρωπαϊκή κουζίνα. Επιμ. Α. Βρανά-Σαλίμπα. Αθή­ να, Χρυσή Πέννα. Σελ. 398. Δρχ. 9360.

ΚΙΤΖΙΡΗΣ Α. Η ανατολική εποχή. Μυθιστόρημα. Θεσσαλονί­ κη, Παρατηρητής, 1993. Σελ. 197. Δρχ. 1870. ΠΑΝΩΡΙΟΣ Μ. Το ελληνικό φανταστικό διήγημα. Τόμος Β'. Αθήνα, Αίολος, 1993. Σελ. 240. Δρχ. 3640. ΠΑΤΕΡΑΚΗΣ Μ. Γ. Ο σεβτάς της Κατερίνας. Αθήνα, 1992. Σελ. 188. Δρχ. 1350. ΡΟΔΑΚΗΣ Π. Ο εφιάλτης. Μυθιστόρημα. Αθήνα, Γόρδιος, 1993. Σελ. 200. Δρχ. 1870. ΣΑΡΡΗ Ζ. Νινέτ. Αθήνα, Πατάκης, 1992. Σελ. 292. Δρχ.

1800.

λασική φιλολογία

ΧΡΙΣΤΟΦΗΣ X. Ημερολόγιο για περαστικούς. Αθήνα, Κέ­ δρος, 1993. Σελ. 153. Δρχ. 1600.

Μελέτες

ΨΑΘΑΣ Δ. Γη του Πόντου. Αθήνα, Ψαθά, 1993. Σελ. 540. Δρχ. 6240.

ΜΑΡΑΓΚΑΚΗΣ Ε. I. Η πεμπτουσία του Αριστοτελικού έργου «Περί ποιητικής». Αθήνα, Γρηγόρης, 1993. Σελ. 133. Δρχ.

2080.

Ιστορίες μυστηρίου και φαντασίας. Μετ.: Ε. Καραμπέτσου. Αθή­ να, Το Κλειδί, 1993, Σελ. 167. Δρχ. 1560.

ΠΑΠΑΠΩΡΓΉΣ Κ. Η ομηρική μάχη. Αθήνα, Καστανιώτης, 1993. Σελ. 318. Δρχ. 3120.

COOPER J. F. Ο τελευταίος των Μοϊκανών. Μει.: X. Ακουρή. Αθήνα, Βουλούκος, 1993. Σελ. 457. Δρχ. 3740.

^ ογοτεχνία

COUPLAND D. Generation X. Μυθιστόρημα. Μετ.: X. Σακελλαροπούλου. Αθήνα, Νέα Σύνορα, 1993. Σελ. 254. Δρχ.

2285. ΜΑΧΜΟΥΝΤΙ Μ. - ΧΟΦΕΡ Ο. Ποτέ χωρίς την κόρη μου. Μετ.: Κ. Κοντολέων. Αθήνα, Ψυχογιός, 1993. Σελ. 471. Δρχ. 3640

Ποίηση ΑΠΈΛΑΚΗ-ΡΟΥΚ Κ. Αδεια φύση. Αθήνα, Κέδρος, 1993. Σελ. 62. Δρχ. 1200. ΠΟΡΝΑΣ Γ. Τα καθημερινά. Αθήνα, Λωχός, 1993. Σελ. 40.

ΜΟΛΙΝΑ Α. Μ. Beltenebros. Ο πρίγκηπας του σκότους. Μει.: Β. Φωτοπούλου. Αθήνα, Σέλας, 1993. Σελ. 205. Δρχ. 1870.

BOULGAKOV Μ. Μορφίνη. Μετ.-επίμ. Αθήνα, Ηρόδοτος, 1993. Σελ. 27. Δρχ. 1245.

156 δελτίο------------------------------ΜΠΡΕΧΤ Μ. Διόρθωση παλιών μύθων και άλλες ιστορίες. Μετ.-πρόλ.-σχόλ.: Ν. Βαλαβάνη. Αθήνα, Καστανιώτης, 1993. Σελ. 256. Δρχ. 2600. ΠΟΥΣΚΙΝ Α. Μπόρις Γκονιούνοφ. Μετ.: Γ. Ξύδας. Αθήνα, Σύγχρονη Εποχή, 1993. Σελ. 168. Δρχ. 1700. ΦΛΕΙΣΕΡ Λ. Ήρωας κατά λάθος. Μυθιστόρημα. Μετ.: Γ. Κοβαλένκο. Αθήνα, Καοτανιώτης, 1993. Σελ. 294. Δρχ. 3120.

Α/Αηήογραφία ΠΑΠΑΔ1ΑΜΑΝΤΗΣ Α. Αλληλογραφία. Αθήνα, Δόμος, 1992. Σελ. 262. Δρχ. 4160.

Μελέτες ΖΩΡΑΣ Γ. Γ. Οι λογοτέχνες της παλαιός και της νέας Αθηνα­ ϊκής Σχολής στον Φ.Σ. “Παρνασσός”. Αθήνα, Φιλολογικός Σύλλογος Παρνασσός, 1993. Σελ. 310. ΚΑΝΑΤΣΟΥΛΗ Μ. Ο μεγάλος περίπατος του γέλιου. Αθήνα, Έκφραση, 1993. Σελ. 254. Δρχ. 2700.

Ελληνισμού, 1992. Σελ. 92. Δρχ. 830.

Λευκώματα Αγραφα. Εκκλησίες και μοναστήρια, αρχαιολογικοί χώροι, πα­ ραδοσιακά κτίσματα. Καρδίτσα, Ένωση Αγραφιωτών, 1992. Σελ. 96. Δρχ. 6240.

Αρχαιολογία ΦΩΚΑ I. - ΒΑΛΑΒΑΝΗΣ Π. Ανακαλύπτω την αρχαία Ελλάδα. Αρχιτεκτονική και πολεοδομία. Αθήνα, Κέδρος, 1992. Σελ.

124. Δρχ. 3200.

Μαρτυρίες ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ Ν. ... 'Οταν ήμουν δάσκαλος των παιδιών του Γλύξμπουργκ. Αθήνα, Dzeyfus, 1993. Σελ. 232. Δρχ.

1820. ΦΑΡΑΚΟΣ Γ. Μαρτυρίες και στοχασμοί 1941-1991. 50 χρόνια πολιτικής δράσης. Αθήνα, Προσκήνιο, 1993. Σελ. 414. Δρχ.

4885.

ΜΠΑΡΔΑΝΗ-ΣΗΜΑΝΤΗΡΗ Σ. Ν. Το παιδί στην ποίηση του Νικηφόρου Βρεττάκου. Αθήνα, 1993. Σελ. 116. Δρχ. 1245.

Ελληνική Ιστορία

ΝΙΚΟΛΑΟΥ Ν. Α. Μυθολογία Γ. Σεφέρη. Από τον Οδυσσέα στον Τεύκρο. Αθήνα, Δαίδαλος, 1992. Σελ. 203. Δρχ. 2285.

Δ' Επιστημονική Συνάντηση ΝΑ Αττικής. Καλύβια, Επιμορφω­ τικός Σύλλογος Καλυβιών, 1992. Σελ. 763. Δρχ. 3640.

ΠΑΓΑΝΟΣ Γ. Η νεοελληνική πεζογραφία. Θεωρία και πράξη. Τόμος Β'. Αθήνα, Κώδικας, 1993. Σελ. 276.

Ημερολόγια και γράμματα από το Μέτωπο. Βαλκανικοί Πόλε­ μοι 1912-1913. Αθήνα, Εταιρεία Ελληνικού Λογοτεχνικού και Ιστορικού Αρχείου, 1993. Σελ. 368. Δρχ. 4160.

ΧΩΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ Μ. Κορυφαίες μορφές της νεοελληνικής λογοτεχνίας. Τόμος Β'. Αθήνα, Σμυρνιωτάκης, 1993. Σελ.

494. Δρχ. 3120. ΕΚΟ Ο. Η ποιητική του Τζαίημς Τζόυς. Μετ.: Ε. Στάθη - Θ. Στεφανόπουλος. Αθήνα, Δελφίνι, 1993. Σελ. 215. Δρχ. 2080.

Δοκίμια ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑΣ Γ. Από το μέγιστο στο ελάχιστο. Δοκιμές. Λευκωσία, Αιγαίον, 1993. Σελ. 174. ΛΟΓΟΘΕΤΗΣ Κ. Αναζητώντας τη δικαιοσύνη. Θεσσαλονίκη, Παρατηρητής, 1993. Σελ. 177. Δρχ. 1870.

0 έαιρο ΜεΑέιες ΤΑΜΠΑΚΗ Α. Η νεοελληνική δραματουργία και οι δυτικές της επιδράσεις (18ος-19ος αι.). Αθήνα, Τολίδης, 1993. Σελ. 199. Δρχ. 2080.

| σιορία

ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ X. Γ. Ιστορικό σχεδίασμα της δράσεως των Ελλήνων ανταρτών του Πόντου (1914-1922). (Ανάτ.). Αθήνα, 1993. Σελ. 148. Δρχ. 1660. ΓΕΩΡΓΑΝΤΖΗΣ Π. Α. Θρακικός αγώνας 1912-1920. Ξάνθη, Δήμος Ξάνθης, 1993. Σελ. 412. Δρχ. 5000. ΔΗΜΑΚΗΣ I. Δ. Φιλελληνικά. Αθήνα, Καρδαμίτσας, 1992. Σελ. 238. Δρχ. 2600. ΖΟΡΜΠΑΛΑΣ Σ. ΕΠΟΝ. Τραγουδούσαν και πολεμούσαν για τη λευτεριά. Αθήνα, Δελφίνι, 1993. Σελ. 462. Δρχ. 3120. ΘΩΜΙΔΗΣ Ξ. Μ. Ο πληθωρισμός στην αρχαιότητα. Β'έκδοση. Αθήνα, 1993. Σελ. 64. Δρχ. 1040. ΚΑΡΖΗΣ Θ. Οι πατρίδες των Ελλήνων. Αθήνα, Νέα Σύνορα, 1992. Σελ. 253. Δρχ. 9880. ΚΑΡΟΛΙΔΗΣ Π. Ιστορία του ελληνικού έθνους. Τόμος 18ος και 19ος. Αθήνα, Κάκτος, 1993. Σελ. 219 +237. Δρχ. 2080 (ο κάθε τόμος). ΣΚΑΡΛΑΤΟΣ Δ. ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Η Κωνσταντινούπολή. Τόμοι A' +Β' +Γ'. Β'έκδοση. Αθήνα, Πελεκάνος, 1993. Σελ.

616 +556 +656. Δρχ. 25000 (οι τρεις τόμοι). ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ Η. Σ. Μακεδονία και μακεδόνες στον Ηρό­ δοτο. Αθήνα, Γκοβόστης, 1993. Σελ. 111. Δρχ. 1560.

Γενικά

MACFIE A. L. The Straits Question 1908-36. Thessaloniki, Institute For Balkan Studies, 1993. Pag. 246. Drs. 2910.

Εικοσαετία 1971-1991. Αθήνα, Εταιρεία Μελέτης Νέου

TAFRAU O. Thessalonique au quatorzieme siede. Θεσσαλονί-

δελτίο 157 κη, ΙΜΧΑ, 1993. Σελ. 312. Δρχ. 3430.

FLACELIERE R. Ο δημόσιος και ιδιωτικός βίος των αρχαίων Ελλήνων. Μετ.: Γ. Βανδώρος. I' έκδοση. Αθήνα, Παπαδήμας, 1993. Σελ. 392.

|"| αιδικά Ελεύθερα αναγνώσματα

Παγκόσμια ιστορία BASSO Ε. Γενοβέζοι συμβολαιογράφοι στις υπερπόντιες χώ­ ρες. Αθήνα, 1993. Σελ. 78. Δρχ. 5200.

ΓΟΥΤΗΣ Κ. Ιστορίες ενός άλλου κόσμου. Αθήνα, Libro, 1992. Σελ. 91.

Γνώσεις ΚΟΥΤΣΟΠΩΡΓΑI. Π. Για τη γνωριμία των παιδιών με τον υπο­ λογιστή και τη Logo.. Αθήνα, Ζαχαρόπουλος, 1993. Σελ. 126. Δρχ. 3015.

α ξίδια Ελλάδα

Σχολικά

ΜΑΡΓΕΛΗΣ Α. Λευκάδα. Πάτρα, Αχαϊκές Εκδόσεις. Σελ.

133. Δρχ. 1350.

ΤΣΟΥΡΕΑΣ Ε. Σοφοκλέους Αντιγόνη. Β' Λυκείου. Αθήνα, Παπαδήμας, 1993. Σελ. 383.

ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΘΗΝΑ: Θ εμιστοκλέους 37, τηλ. 36.26.319, 36.02.644, fax 36.39.930 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ: Αρμενοπούλου 24, τηλ. (031) 20.23.49 ΛΕΥΚΩΣΙΑ: Έ κτορος 40, τηλ. 003572-43.32.97, 34.75.22 Αποκλειστική Διάθεση: Κοινοπρακτική Ε.Π.Ε. Ιπποκράτους 68, τηλ. 36.20.647, 36.46.202

Η

1

\ Ι ΓΚ Ι \

ΚΩΣΤΑΣ ΠΑΠΑΙΩΑΝΝΟΥ

ΚΩΣΤΑΣ ΠΑΠΑΙΩΝΝΟΥ

II αποθέωση της ιστορίας

Χέγχελ

Μϊ. ΙΣΙΟΙ’!

ϋ

Εθνος χαι παράδοση

Το ηφαίστειο του Αίμου

m

-

,^ ,Τ ,Κ & Υ Ρ ^

Στην Κριτικογραφία περιλαμβάνονται όλες οι επώνυμες βιβλιοκριτι­ κές και βιβλιοπαρουσιάσεις των ελληνικών εκδόσεων που δημοσι­ εύονται στον ημερήσιο αθηναϊκό τύπο. Περιλαμβάνονται, επίσης, και κριτικές δημοσιευμένες στον περιοδικό και επαρχιακό τύπο, όσες ήταν δυνατόν να εξασφαλίσουμε ή μας απέστειλαν οι συντά­ κτες τους.

Φ ιλοσοφία Κονδήλης Π.: Η ηδονή, η ιαχής, η ουτοπία (Ν. ΣεΒασιάκης, Βήτα, 0).

Αρ. 316 13 Ιουνίου 26 Ιουνίου 1993 Επιμέλεια: Μαρία Τρουπάκη

Κάσδαγλης Ε.Χ.: Γ. Κεφαλληνός, ο χαράκιης (Μ. Σκαλτσά, Εντευκτήριο, 22). Τα ελληνικά αγάλματα. Φωτογραφίες ανδρών του 1950-1960 (Β. Τσατσούλης, Βήτα, 0).

Ψ υχολογία

Π οίηση

Ντολτό Φ.: Όταν οι γονείς χωρίζουν (Σ. Π., Αυγή, 23/6).

Αναγνωστόπουλος Β.Δ.: Μοναχικές αναγνώσεις (Β. Χατζηβασιλείου, Ελευθεροτυπία, 23/6). Γκανάς Μ.: Παραλογή (Γ. Π. Σαββίδης, Νέα, 15/6). Κάλβος - Ιωαννίδης Α.: Η Ιωνιάς (Κ. Χωρεάνθης, Διαβάζω, 314). Κοντός Γ.: Δωρεάν σκοτάδι (Γ. Βέης, Εντευκτήριο, 22). Λιάρου - Αργυρή Ο.: Και με τις σκιές και με τις λάμψεις (Ν. I. Κοκκινάκη, Διαβάζω, 314). Μαρρές Γ.: Η άλλη πλευρά (Δ. Γιάκος, Εξόρμηση, 25/6). Μαυρογιώργης Φ.: Μεταλλάξεις (Γ. Καραβίδας, Ριζοσπάστης, 24/6). Στεργιόπουλος Κ.: Τα ποιήματα Β' (Γ. Κουβαράς, Καθημερινή, 18/6) (Ε. Γαραντοήδης, Βήτα, 0). Χοροσκέλης Δ.: Ασκήσεις μιθριδατισμού (X. Ηλιόπουλος, Διαβάζω, 314).

Εσωτερισμός Η θιδεπανή βίβλος των νεκρών (Μ. X. Ναοήτ, Βήτα, 0)

Πολιτική Κοήλογλου Σ.: Μια φορά κι έναν καιρό ήταν μια Σοβιετική Ένωση (Σ. Αιναρδάτος, Βήμα, 20/6).

Γλώσσα Μπαμπινιώτης Γ.: (Επιμ.) Η γλώσσα της Μακεδονίας (Γ. Χαραλαμπάκης, Βήμα, 13/6).

Jean J.: Γραφή, η μνήμη των ανθρώπων (Γ. Ρισάφης, Εντευ­ κτήριο, 22).

Τ έχυες Γεωργιάδης Ν.: Ρεμπέτικο και πολιτική (Κ. Τσαοήσης, Έθνος, 13/6).

Πεζογραφία Αλεξάκης Β.: Παρίσι - Αθήνα (Κ. Τσαοήσης, Έθνος, 21/6). Βαλτινός Θ.: Θα βρείτε τα οστά μου υπό βροχήν (Μ. Φάις, Εντευκτήριο, 22). Βοϊσκου Ε.: Ίσως και σεις τους γνωρίσατε (Ε. Παλαιολόγου Πετρώνδα, Νέα Εποχή, 1 (218)):

δελτίο 159 Βόκοβιχς Σ.: Η αποκατάσταση (Ε. Ζωγράφου, Ριζοσπάστης, 24/6). Δοξιάδης Α.: Ο θείος Πέτρος και η Εικασία ίου Γκόλντμπαχ (Θ. Ντόκος, Βήτα, 0). Κατερνάρος Τ.: Λουτρά (X. Παπαγεωργίου, Αυγή, 13/6). Καραμολέγκου Σ.: Το δώρο του ιερού πόνου (Α. Αθανασίου, Νέα, 15/6). Κιζήλος, Β.: Στα μάτια της τίγρης (Ν. Γ. £ ., Αθηνόραμα, 18/6). Κουτσαάιης Ζ.: Ισμήνη (Ε. Ζωγράφου, Ριζοσπάστης, 17/6). Μπράμος Γ.: Βρεγμένο ρούχο (Γ. Σταματόπουλος, Αυριανή, 20/6) (Ν. Νιόκας, Ελευθεροτυπία, 20/6) (Ν. Γ. Ξ„ Αθηνόραμα, 25/6). Μυριθήλης Σ.: Η ζωή εν τάφω (Μ. Θεοδοσοπούλου, Εποχή, 20/6). Πιερίδης Γ. Φ.: Ο καλός πολίτης και οι άλλοι (Θ. Συμέου, Νέα Εποχή, 1 (218)). Γκίλικ Ρ.: Δολοφονίες στη σκιά του ζωδιακού κύκλου (Τ. Δανέλλη, Ριζοσπάστης, 17/6) Μπαλζάκ Ο.: Ο μπάρμπα-Γκοριό (Κ. Τσαούσης, Έθνος, 14/6).

Desnos R.: Ποιήματα (Τ. Δημητρούλια, Βήμα, 13/6). Ο θεός μας έπλασε τζάμπα (Κ. Τσαούσης, Έθνος, 14/6).

Thomsen Κ. Η.: Η καμπάνα της Μακεδονίας (Μ. Δερμιτζάκης, Διαβάζω, 314). Στερν Λ.: Η ζωή και οι απόψεις του Τρίσταμ Σάντι (Μ. Γιαννή, Βήτα, 0).

Μ ελέτες Θαλάσσης Γ.: Η άρνηση του λόγου στο ελληνικό μυθιστόρημα μετά το 1974 (Δ. Τσατσούλης, Βήτα, 0). Καλοκύρης Δ.: Μπεθ (Β. Χατζηβασιλείου, Εντευκτήριο, 22). Μαρωνίτης Δ. Ν. : Διαλέξει (Τ. Καγιαλής - Γ. Ζαλόγγίτης, Εντευκτήριο, 22). Πολίτη - Μαρμαρινού Ε.: Η στίξη των Ωδών του Κάλθου (Ε. Γαραντούδης, Βήτα, 0). Σαχίνης Α.: Θεωρία και άγνωστη ιστορία του μυθιστορήματος

Jf

στην Ελλάδα 1760-1850 (Τ. Δημητρούλια, Αντί, 11/6). Χάρης Π.: Έλληνες πεζογράφοι (Κ. Παπαπάνος, Πολιτικά Θέ­ ματα, 25/6). Χωριατόπουλος Μ.: Κορυφαίες στιγμές της Νεοελληνικής Λο­ γοτεχνίας Τομ. Β'(Π. Κάγιος, Νέα, 18/6).

Παπαγιώργης Κ.: Η ομηρική μάχη (Β. Χατζηβασιλείου, Ελευ­ θεροτυπία, 23/6).

Παιδικά Δημάκη Α.: Το τραγούδι των γάτων (Θ. Καραγτάννης, Ριζο­ σπάστης, 17/6).

Αλληλογραφία Παπαδιαμάντης Α.: Αλληλογραφία (Π. Μπουκάλας, Καθημερι­ νή, 15/6).

Ιστορία Ζαούσης Α.: Η τραγική αναμέτρηση 1945 -1949 Τομ. Α' (Σ. Καργάκος, Οικονομικός Ταχυδρόμος, 24/6). Ξανθούλης Ν.: Σκύρος (Γ. Σταματόπουλος Αυριανή, 20/6). Παπαθανασόπουλος Κ.: Α. Κουμουνδούρος (Δ. Μιχαλόπουλος, Βήμα, 20/6).

Π εριοδικές εκδόσεις Ποίηση (Α. Σούλτος, Εποχή, 13/6).

ΔΙΑΒΑΖΩ ΔΕΚΑΠΕΝΘΗΜΕΡΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

%

Παρακαταθήκη

X

παλαιών τευχών ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ fO A W V ΣΟΛΩΝΟΣ 116 - ΑΘΗΝΑ 106 81 - ΤΗΛ.: 36.10.366, FAX: 36.28.9ν

Ε κ δ ό σ ε ις Χ α τ ζ η ν ικ ο λ ή

Μπρους Τσάτουιν

ΣΤ Η Ν ΠΑΤΑΓΩΝΙΑ Τ'έροχα' Σκέτη απόλαυση I . THBflOtiXI ΗΒΠΜΒ3 ]

01 ΚΟΛΑΣΜΕΝΕΣ ΕΡΩΤΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΕΣ του Δ ρ.Χ Ο Φ Μ Α Ν ΤΌΝΙΑΙΚΟΒΑΛΕΝΚΟ

Ζ. Πηγής 8 Αθήνα. Τηλ. 36.29.923

ΞΕΝΗ Λ Ο Γ Ο Τ Ε Χ Ν ΙΑ ΑΡΤΟΥΡ ΣΝΙΤΣΛΕΡ

παιχνίδι τα χαράματα Μτφρ: Γιώργος Δεπάστας

Ενα ολονύχτιο χαρτοπαίγνιο έχει απροσδόκητη εξέλιξη καθώς μετατρέπεται σε παιχνίδι συναισθη­ μάτων, για να καταλήξει στο ριψο­ κίνδυνο παιχνίδι του έρωτα με μια γυναίκα. Τώρα μοναδικός παίκτης είναι πλέον το πεπρωμένο. 0 Σνίτσλερ, με ακρίβεια ιατρικής διά­ γνωσης και παρατηρητικότητα έμπειρου ψυχαναλυτή, περιγρά­ φει αυτή τη συναλλαγή του κε­ ντρικού ήρωα με τη μοίρα του.

ΚΑΛΟΥΣ M AN

ο ευλαβικός χορός Μτφρ: Γιώργος Δεπάστας

Ο Κλάους Μαν παρουσιάζει με ευαισθησία και χιούμορ μια άγνωστη και παρεξηγημένη πλευρά της γερμανικής νεολαίας του Μεσοπολέμου, που δεν υπήρξε διαφορετική από τη νεολαία της υπόλοιπης Κεντρικής Ευρώπης. ΕΚΔΟΣΕΙΣ

f

OAXOC ΒΟΥΚΟΥΡΕΣΤΙΟΥ 3 - 105 64 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ..: 32.54.538 - 32.53.172

«ΚΕΔΡΟΣ ^

το ε/Ληνικό 6i6hio