Τεύχος 292

(Α' εξάμηνο) ουσ$άσεις 300 βιβλίων Ό έκδοτικών οίκων

on. v ;m 8saiuhi

ΔΙΑΒΑΖΩ α φ

ι ε ρ ώ

Ο. ντε Μπαλζάκ No 40* Δ. Γληνός No 61* Τ. Τζόυς No 62* Κ. Χατζηαργύρης No 63 Ζ. Ζενέ No 66 Νέοι λογοτέχνες No 69 Αριστοφάνης No 72 Ζ. Πρεβέρ No 73 Μ. ντε Σαντ No 77 Κ.Π. Καβάφης No 78 Χ.Λ. Μπόρχες No 79 Μ. Κούντερα No 80* Μ. Γιουρσενάρ No 81 Α. Κοραής No 82 Κ. Μαρξ No 83* Μ. Βίαν No 85 Νέοι Λογοτέχνες No 87 Κ. Βάρναλης No 88* Τ. Μαν No 90 Φ. Νίτσε No 91 Κ. Θεοτόκης No 92 Ρ. Μπαρτ No 93 Ν. Λαπαθιώτης No 95 Ε. Ροίδης No 96 Ε. Ζολά No 97 Σταντάλ No 98 Μακρυγιάννης No 101 Λουκιανός No 102 Ντιντερό No 103 Τ. Αγρας No 104 I. Βερν No 105 Θ. Καίρης No 106 Παραμυθάδες No 108 Ε. Έ σσε No 109 Α. Καμύ No 110 Β. Ουγκό No 111 Ε. Αλαν Πόε No 112 Φ. Κόντογλου No 113 Σ. Μπέκετ No 115 Κ. Πολίτης No 116 Α. Πάλλης No 118 Β. Μαγιακόφσκι No 121 Ε. Ιονέσκο No 122 Μ. Φουκώ No 125 Ζ. Λακάν No 126

μ

α τ α

σ ε

Ζ. Πωλ Σαρτρ No 127 Φ. Ντοστογιέφσκι No 131 Ν. X. Λώρενς No 132 Γ.Σ. Έλιοτ No 133 Μ. Ντυράς No 134 Αριστοτέλης No 135 Σ. ντε Μπωβουάρ No 136 Γ. Θεοτοκάς No 137 Φ. Σ. Φιτζέραλντ No 138 Τ. Ουίλιαμς No 139 Α. Κάλβος No 140 Γ. Σεφέρης No 142 Γ. Φλωμπέρ No 143 Ο. Έκο No 145 Α. Δουμάς No 147 Α. Κρίστι No 149 Σ. Φρόυντ No 150 Α. Αρτώ No 151 Ο. Ουάιλντ No 152 Β. Γουλφ No 153 Γ.Β. Γκαίτε No 154 Κ. Καρυωτάκης No 157 Κ. Λεβί-Στρως No 158 Ε. Χέμινγουεϊ No 159 Ζ. Κοκτώ No 160 Μ. Χάιντεγκερ No 161 Β. Ναμπόκοφ No 162 Α. Παπαδιαμάντης No 165 Π. Λεκατσάς No 166 Αίσωπος No 167 Λ. Αραγκόν No 168 Α. Τσέχωφ No 169 Σ. Τσίρκας No 171 Τ. Στάινμπεκ No 173 Ό μηρος No 174 Μ. ντε Θερβάντες No 176 Βολταίρος No 177 Ε. Πάουντ No 178 Μολιέρος No 179 Δ. Χατζής No 180 Ε. Ίψεν No 181 Ν. Χάμμετ No 182 Π. Βαλερί No 183 Ζ. Μπατάιγ No 187 Ν. Καζαντζάκης No 190

Θουκυδίδης No 191 Φ.Γ. Λόρκα No 192 Ρ. Τσάντλερ No 193 Ρ. Ράιχ No 197 Ρ. Μούζιλ No 199 Λ. Τολστόι No 200 Π. Ελυάρ No 201 Ζ. Σιμενόν No 202 Γ. ντε Μωπασάν No 204 Γ. Ρίτσος No 205 Α. Ζιντ No 206 Α. Μπρετόν No 207 Μ. Μπρεχτ No 211 Α. Αλεξάνδρου No 212 Δ. Σολωμός No 213 Α. Λουπέν No 218 Φ. Πετράρχης No 218 Τζ. Ό ργουελ No 226 Τ. Λειβαδίτης No 228 Κ. Ντίκενς No 229 Δάντης No 230 Γκ. Γκ. Μάρκες No 223 Γκ. Απολλιναίρ No 231 Ρ. Βελεστινλής No 235 Σοφοκλής No 243 Κέρουακ No 249 Μαρκ Τουαίν No 252 Γιούκιο Μισίμα No 253 Μοράβια No 256 Μαριβό No 257 Μ. Καραγάτσης No 258 Άρθουρ Μίλλερ No 259 Χένρυ Τζαίημς No 260 Γ. Ξενόπουλος No 265 Γκράχαμ Γκρην No 267 Γ. Σκαρίμπας No 269 Χένρυ Μίλλερ No 273 Ράινερ Μαρία Ρίλκε No 274 I. Καποδίστριας No 275 Γ. Βιζυηνός No 278 Ζαχαρίας Παπαντωνίου No 285 Νόρμαν Μαίηλερ No 286 Μισέλ Τουρνιέ No 287

ΕΚΔΟΣΕΙΣ i ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ 19 9 2

Ζ ω οδόχου Π η γ ή ς 3, 106 78 Α θήνα, τηλ. 360.32.34 - 360.13.31

ΝΕΑΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ Ε Π ΙΛ Ε Γ Μ Ε Ν Α

Β ΙΒ Λ ΙΑ

ΠΑ ΠΑΙΔΙΑΑΠΟ 12ΕΤΩΝΚΑΙ ΑΝΩ Οσκαρ Ουάιλντ Το φάντασμα ίου Κάντερβιλ Βίκτωρ Ουγκιό Απ’ όσα έχω δει Οι Αθλιοι, Φανιίνα Οι Αθλιοι, Τιιίκα Οι Άθλιοι, Μάριος Οι Άθλιοι, Γαβριάς Οι Άθλιοι, Γιάννης Αγιάννης

Γ ΙΑ Π Α ΙΔ ΙΑ Β Ι Β Λ Ι Α ΑΠΟ

10

ΚΑΙ ΝΕΟΥΣ

ΓΙΑ Ε Τ ΩΝ

Π Α Ι Δ Ι Α ΚΑΙ

Ιούλιος Βερν Οι πειρατές του Αιγαίου 0 πύργος των Καρπαθίων Γιώργος Βοικλης Τα ξεχασμένα μονοπάτια

Αλεξάντερ Πούσκιν Ντάμα Πίκα

ΝικολάιΒορόνοβ Το κυνήγι των περιστερών

Χάρης Σακελλαρίου Ιστορίες και ανέκδοτα από τον αρχαίο κόσμο

Τατιάνα Γκρίτση-Μιλλιέξ Φεγγάρι στην Ακρόπολη

Μ.Ε. Σαληκόβ-Στσέντριν Πατέρας και γιος Τζακ Σέφερ Σέιν, ο άνθρωπος της χαμένης κοιλάδας Κίρα Σίνου Ελένη Αποστολοπούλου-Χουκ Το χέρι στο βυθό Κίρα Σίνου Συνάντηση στους Δελφούς Αίμε Σόμερφελτ Το χαμένο όνειρο Νίτσα Τζώρτζογλου ΣΟΣ-Κίνδυνος Λέων Τολστόι Ιστορίες

Ά λκη Γουλιμή Η αόρατη σελίδα Ντίνος Δημόπουλος 0 μαστρο-Πολύξερος κι η παλιοπαρέα του 3Μ Αν όλα τα πιτσιρίκια του κόσμου Τα δελφινάκια του Αμβρακικού Αλέξανδρος Αουμάς Η μαύρη τουλίπα Τιερύ Ζονκέ Καταδίωξη στο μετρά Ι.Α. Ιωαννίδης Τα τρία παιδιά Το άσπρο άλογο Το παράξενο δώρο Η ιστορία με το γαλάζιο μολύβι 0 γύρος του κόσμου χωρίς λεφτά

Ιβάν Τουργκένιεφ Οι αφηγήσεις ενός κυνηγού

Τρούμαν Καπότε 0 καλεσμένος

Σοφία Φίλντιση Ορέστης

Μαίρη Κιτσικοπούλου Ιστορίες των δερβισάδων

Μινι Τζ. Φόκνερ Μούνφλπ

Μανόλης Κορνήλιος Πολύ ωραίο τ’ όνομά σου, Ελευθερία!

(Το μυστήριο του θρυλικού διαμαντιού) Τάκης Χατξηαναγνώστου Η μαγεία του κόσμου

(Από τα ταξίδια του Μάρκο Πόλο) Έρνεστ Χέμινγουεϊ 0 γέρος και η θάλασσα Λίτσα Ψαραύιη Στα βήματα του Σαμοθήριου

ΑΝ

Ελλη Αλεξίου Ρωτώ και μαθαίνω

Σέλμα Λάγκερλεφ Τα χριστουγεννιάτικα τριαντάφυλλα

|

Φούλα Λαμπελέ Η λαίδη κι ο κροκόδειλος Το μαθάκι Το βατραχάκι 0 μαύρος βασιλιάς Η γλάστρα με την μπιγκόνια Το κλεμμένο γκαρσόνι

Εκδόσεις Κ αςτανιωτη Η σύγχρονη εκδοτική παρουσία στα ελληνικά γράμματα

ΝΕΑΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΕΠΙΛΕΓΜ ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΑΠΟ 8 ΕΤΩΝ ΚΑΙ ΑΝΩ 'Ελλη Αλεξίου Μύθοι ιου Αισώπου Ιφιγένεια Αλμπανοπούλου Χόπϊΐι-Χοπ Χανς Κρίσηαν Άντερσεν Διαλεχτά παραμύθια Αδελφοί Γκριμ Διαλεχτά παραμύθια Αλέξανδρος Δουμάς Ιστορία ενός καρυοθραύστη Νίνα θεοχαρίδου Ο ασημένιος ελέφαντας Ι.Δ. Ιωαννίδης ϊ Έ να καράβι στη βιτρίνα

Γ Ι Α Π Α Ι Λ Ι Α Κ ΑΙ Ν Ε Ο Υ Σ Λάμπρος Πέτσινης Ρωσικά λαϊκά παραμύθια Ό τφριντ Πρόιολερ Ο Νερουλίνος, τό πνεύμα της λίμνης Χάρης Σακελλαρίου Ο Σπιθοβολάκης -Διηγήματα Χριστουγέννων, Πρωτοχρονιάςκαι Φώτων Ζωρζ Σαντ Ιστορία ενός αγαθούλη Κάδριν Στορ Το αγόρι και ο κύκνος Σώτη Χριστογτάννη Μύθοι καί θρύλοι της Νορβηγίας

Γιάννης Καλατξόπουλος Τα ρούχα του βασιλιά

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΑΠΟ 12 ΕΤΩΝ ΚΑΙ ΑΝΩ

Ράντγιαρνχ Κίπλινγκ Απίθανες ιστορίες

Ανατόλι Αλέξιν Η τρελή Ευδοκία Τηλεφωνήοτε κι ελάτε '

Μόνος Κοντολέων Ο Εέ από τ’ άστρα Φώντας Λάδης Άλκης ο μεύτης.Ό γάιδαρος που νίκησε το,οκυλόμαρο και άλλες ιστορίες Σοφία Μαυροειδή-Παπαδάκη Μύθοι και θρύλοι της Ρώμης Α.Α. Μιλν Το σπίρ στη γωνιά τόϋ Πουφ Μαρία Μιχαήλ-Δέδε Ινδιάνικοι θρύλοι Θρύλοι των ιθαγενών της Αυστραλίας *

Χέντρικ Βαν Λουν Η ιστορία της ανθρωπότητας Ά ννα Γκρέτα Βίνμπεργκ Μια Πέμπτη του Οκτώβρη

'

Νικολάι Βορόνοβ Μάσα, ένα σύγχρονο κορίτσι Κατερίνα Γλυκοφρύδη Μελήσιππος Ι.Δ. Ιωαννίδης Καβάλα στο Χρονοδιαβήτη

Σοφία Μιχαλοπούλου Ο Μήτσης και η Μίτση

Ράντγιαρντ Κίπλινγκ Δαίμονες των κυμάτων Το ωραιότερο διήγημα του κόσμου Η εταιρεία Στάλκι & ΣΙΑ

Κριστίνε Νόστλινγκερ f Λόλλιποπ

Μάνος Κοντολέων Το ταξίδι που σκοτώνει

Κάρολος Ντίκενς Χριστουγεννιάτικη ιστορία

Άλμπερτ Λιχάνοφ Η έκλεπ/η του ήλιου

Αλφόνς Ντωντέ Ο Ταρταρέν της Ταρασκόν

Τζακ Λόντον Ο Αοπροδόντης Πειρατικές ιστορίες Αγάπη για τη ζωή Μια Οδύσσεια στο Βορρά Το κάλεσμα της άγριας φύσης

Όσκαρ Ουάιλντ Ο εγωιστής γίγαντας Ο ευτυχισμένος πρίγκιπας Αδηνά Παπαδάκη Παλιές ιστορίες του κόσμου (Ευρώπη) Παλιές ιστορίες του κόσμο- (Αοία)

>

Γιάννης Μπάρτζης 66 φράσεις δυόμισι χιλιάδων χρόνων

Εκδόσεις Καςτανιωτη Η σύγχρονη εκδοτική παρουσία στα ελληνικά γράμματα

Ν Ε Α

Β Ι Β Λ Ι Α

1 9 9 2

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Π Ε Ζ Ο Γ ΡΑ Φ ΙΑ

Γιώργος Σκαμπαρδώνης

Γιώργος Αριστηνός

Η Στενωπός των Υφασμάτων (Διηγήματα) Μάτι φώσφορο, κουμάντο γερό (Διηγήματα)

Η Κατάβαση

(Αφήγημα)

Χριστίνα Γιαχζόγλου

0 μικρός Κλαύδιος

(Αφήγημα)

Βασίλης Γκουρογιάννης

Το ασημόχορτο ανθίζει

(Μυθιστόρημα)

Απόστολος Δοξιάδης

Οδηγός μαγειρικής (Μυθιστόρημα) Αχιλλέας Θεοφίλου

Μεθυσμένη ορχήστρα (Μυθιστόρημα) Γιώργος Λεονάρδος

Το κόκκινο σαλόνι της γιαγιάς (Μυθιστόρημα)

Πρόδρομος X. Μάρκογλου

Σταθερή απώλεια

(Διηγήματα)

Παύλος Μάχεσις

Ύλη δάοους (Διηγήματα) Βασίλης Μπούτος

Γυναίκες στα πάρκα

(Διηγήματα)

Δημήιρης Νόλλας

Ο τύμβος κοντά στη θάλασσα

Ανιώνης Σουρούνης

Υπ’ όμιν της Λίτσας Κρίσχη Σχασινοπούλου

Επτά φορές στην Αμοργό (Διηγήματα) Περικλής Σφυρίδης

Χαράμι (Διηγήματα) Διονύσης Χαριχόπουλος

Από εδώ πέρασε ο Κιλρόι Α.Κ. Χριστοδούλου

Το αγκάθι ή Ο Παντελής Βλαστός (Νουβέλα) Π Ο Ι Η Σ Η

Σωκράτης Κ. Ζερβός

Το κρίνο του τρόμου Ανχρεας Καρανχώνης

Δεκατετράστιχα Ματθαίος Μουντές

(Μυθιστόρημα)

Νηπιοβαπτισμός

Κυριάκος Ντελόπουλος

Αθηνά Παπαδάκη

Οδός Αρχαίων Ελλήνων (Μυθιστόρημα)

Λέαινα της βιτρίνας

Μαρλένα Πολιιοπούλου

Γ.Α. Σιδεράς

Ο ήχος της σαύρας

(Αφήγημα)

Δημήιρης Ποιαμιάνος

Χωρικά ύδατα

(Μυθιστόρημα)

Τάσος Ρούσσος

Αγγελόπετρα

(Νουβέλα)

Το χαμαί Γιάννης Τζανετάκης

Με φώτα ερήμου Θανάσης Χατζόπουλος

Από καταβολής δρόσου

Ε κ δ ό σ ε ις Κ α ς τ α ν ιω τ η Η σύγχρονη εκδοτική παρουσία στα ελληνικά γράμματα

Z [I]

Ε Α

Β Ι Β Λ Ι Α

1 9 9 2

ΕΝΗ Π Ε Ζ Ο Γ Ρ Α Φ ΙΑ - Π Ο Ι Η Σ Η Π έδρο Γκαρδία Μ ονχάλβο

ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ

Μια ιστορία από τη Μαδρίτη (Μυθιστόρημα)

Ριουνοσούκε Ακουταγκάουα

Κόπα (Μυθιστόρημα) Ρασομόν και άλλες ιστορίες

Έ λσα Μ οράνχε

Αραδέλι (Μυθιστόρημα)

9 Ναντίν Γκόρντιμερ

Ο νορέ ντε Μ παλζάκ

Η ιστορία του γιου μου (Μυθιστόρημα)

Ο μπαρμπα-Γκοριό (Μυθιστόρημα)

Σιουσακού Έ ντο

Σ τέφανο Μ πένι

Σιωπή (Μυθιστόρημα)

Ο μάγος Μπάολ Μ ια ήσυχη νύχτα της δικτατορίας (Μυθιστόρημα)

Μ πάνιο Κ ίρχοφ

Ινφάντα ; (Μυθιστόρημα)

Μ πέρτολντ Μ πρεχτ

Διόρδωση παλιών μυδων και άλλες ιστορίες

&

Ε ρανουέλ Κρεστ

Ράντου ή Ο ι φυσητές γυαλιού του Λιπσανί (Μυθιστόρημα) 9

Κέιτ Σ οπέν

Η αφύπνιση και άλλες ιστορίες

Κ αμάρα Λάι

9

Το μαύρο αγόρι I (Μυθιστόρημα)

Τζουνίτσιρο Τανιζάκι

Το πορτρέτο της Σούνκιν (Διηγήματα)

Σπάικ Μ ίλιγκαν Τζων Κ ένεντυ Τ ουλ

Μουρλό Μ ια ιρλανδέζικη φαντασία (Μυθιστόρημα)

Συνασπισμός ηλιδίων (Μυθιστόρημα)

9

ΠΟΙΗΣΗ

Γιούκιο Μ ισίμα Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΗΣ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ

Τ.Σ. Έλιοτ

Ανοιξιάτικο χιόνι (Μυθιστόρημα) Εκ

δ ό σ ε ις

Τέσσερα κουαρτέτα Κ

α ς τ α ν ιω τ η

Η σύγχρονη εκδοτική παρουσία στα ελληνικά γράμματα

ΓΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΟ ΚΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ

ΒΙΒΛΙΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΒΙΒΛΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΔΙΑΚΟΠΕΣ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΤΕΛΕΙΩΣΕΙ ΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ • Π α ιχνίδ ια γ ια έ ξ υ π ν α Σ νό ρ κ ε λ • Π αρατηρώ και χρω ματίζω • Π αίζω μ ε τα χρώ ματα • Σ υ γκ ρ ίνω και σ χ εδ ιά ζω • Π αίζω μ ε τα σ χήματα • Το βιβ λίο των δ ιακ ο πώ ν μ ου (Π αίζω και μαδαίνω )

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΤΕΛΕΙΩΣΕΙ ΤΗΝ Α ' ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ • Π α ιχνίδ ια μ ε μυστήριο • Π α ιχνίδ ια μ ε τελίτ σες • Το Βιβλίο τω ν δ ιακ ο πώ ν μ ου (Π αίζω και μαθαίνω )

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΤΕΛΕΙΩΣΕΙ ΤΗ Β' ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ • Π α ιχ νίδ ια στο α υ τοκ ίνητο • Π α ιχνίδ ια μ ε χρώ ματα • Το βιβ λίο τω ν δ ιακ ο πώ ν μ ου (Παίζω και μαθαίνω )

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΤΕΛΕΙΩΣΕΙ ΤΗΝ Γ' ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ • Α ξ έ χ α σ τ ες δ ια κ ο π ές • Το βιβλίο τω ν δ ιακ ο πώ ν μ ο υ (Π αίζω και μαθαίνω )

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΤΕΛΕΙΩΣΕΙ ΤΗΝ Δ ' ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ • Μ εγ ά λ α π α ιχ νίδ ια • Το βιβ λίο τω ν δια κ ο πώ ν μ ου (Π αίζω και μαθαίνω )

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΤΕΛΕΙΩΣΕΙ ΤΗΝ Ε' ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ • Π α ιχνίδ ια στο ταξίδι • Π α ιχνίδ ια σ τον α έ ρ α • Το βιβ λίο τω ν δια κ ο πώ ν μ ου (Π αίζω και μαθαίνω )

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΤΕΛΕΙΩΣΕΙ ΤΗΝ ΣΤ' ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ • Ε πιστημ ονικά και μ α γικ ά τρικ • Ε πιστημ ονικά π α ρ ά δ ο ξα • Το βιβ λίο των δ ιακ ο πώ ν μ ου (Π αίζω και μαθαίνω )

Εκδόσεις Κ αςτανιωτη Η σύγχρονη εκδοτική παρουσία στα ελληνικά γράμματα

ΝΕΑΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΕΠΙΛΕΓΜ ΕΝΑ Β Ι Β Λ Ι Α

Γ Ι Α

ΒΙΒΛΙΑ Π Α Ι Δ Ι Α

Άστριντ Λίντγκρεν Ο αρχιντέτεκτιβ Μπλόμκβιστ Αδελφοί Λεοντόκαρδοι Ειρήνη Μάρρα Μια ιστορία για δύο : Σοφία Μαυροειδή-Παπαδάκη Ο μικρός περιηγητής (Τόμος A ') Ο μικρός περιηγητής (Τόμος Β ) Ο μικρός περιηγητής (Τόμος Τ') 'Αλκηστη

ΓΙΑ Π ΑΙΑΙΑ ΚΑΙ ΝΕ Ο Υ Σ Α Π Ο

10

Ε Τ Ω Ν

Προσπέρ Μεριμέ Κολόμπα

Τζων Μπιούκαν Τα 39 σκαλοπάτια Πιερ Μπουαλώ - Τομή Ναροεζάκ Ο άντρας με το στιλέτο Το άλο γο-φάντασμα Ο αόρατος δολοφόνος Τα πιστόλια

Α Ν Ω

Χάρης Σακελλαρίου Η φωτιά που δε σβήνει Ομήρου Βατραχομυομαχία Ελένη Σαραντίτη-Παναγιώτου Ο κήπος με τ’ αγάλματα Ιόλη, η Τη νύχτα που ξεχείλισε το ποτάμι Ά ννα Σίγουελ Μαύρη Καλλονή

Γκούνχρουν Μεμπς Το παιδί της Κυριακής

Γιάννης Μπάρτζης Αργείος εσπερινός U FO στα Διγελιώτικα

Κ A I

Μαρία Πυλιώτου Τα δέντρα που τρέχουν |

Κίρα Σίνου Ο τελευταίος βασιλιάς της Ατλαντίδας

‘

Τζων Στάινμπεκ Το κόκκινο αλογάκι

Ρόμπερι Αούις Σιήβενοον Το νησί των θησαυρών Ευγένκίς Σύι Κερνόκ, ο πειρατής

Λέοναρντο Νια Βίντοι Μύθοι και ιστορίες

Νίτοα Τζώρτζογλου Το τσίρκο της Ίρμας Ο χρυσός δαρεικός Τα τρία Σίγμα Περπατώντας στους αιώνες Ο Καράμπαλος ο Απεργίας

Λεονάρ Ντε Βρις Το πρώτο βιβλίο των πειραμάτων Το δεύτερο βιβλίο ίων πειραμάτων Το τρίτο βιβλίο των πειραμάτων

Μ αρκΤουέιν Οι περιπέτειες του Τομ Σόγιερ Οι περιπέτειες του Χακ Φιν Ο πρίγκιπας και ο φτωχός

Νονιάρ Ντουμπάντξε Εγώ, η γιαγιά, ο Ιλίκο και ο Ιλαρίων

A w Τουέιι Επιχείρηση «Κόκκινη Άμμος»

Ευγενία Παλαιολόγου-Πετρώνδα Στη χώρα των Φαραώ Γιολάνια Πατεράκη Ο Ι Α ΤΡΟ Μ Η ΤΟΙ Μια συμμορία που ίο λέει η μυχή της Ποιος εξαφάνισε ία μυστηριώδη σημειώματα; Το μυστικό των τεσσάρων Το κομπιούτερ ντετέκτιβ Οι ατρόμητοι, ή Καλλιτέχνες του γλυκού γερού , λ . Οι ατρόμητοι «σε καινούρια δράση» Ελένη Πριοβόλου Ο δρόμος του μπλε φεγγαριού

Ά νιον Ταέχωφ Αστείες ιστορίες Σοφία Φίλντιση Το Ρηνάκι και άλλα διηγήματα Γιώτα Φωτιάδου-Μηαλαφούιη Ποτέ ξανά Λούκας Χάριραν Άννα-άννΑ' Φιλίσα Χαιζιυώο'να Η Νιινιόν, ο Παβελάκης μου κι εγώ Πέτερ Χέρτλινγκ Ο Μπεν αγαπάει την Άννα

Εκδόσεις Καςτανιωτη Η σύγχρονη εκδοτική παρουσία στα ελληνικά γράμματα

ΕΚΔΟΣΕΙΣ β ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ 19 9 2

Ζ ω οδόχου Π η γ ή ς 3, 106 78 Α θή να , τηλ. 360.32.34 - 360.13.31

τ α β ιβ λ ία τ η ς « γ ν ώ σ η ς »

/Β 3 ρ Ρ ^ $ :

i

& $c* % Μ *ψ <s>

|j %

Φ

i 'd&

$

& '© : <s>

gj>|

i Γ Κ Ο Υ Ε Ρ Ρ ΙΝ Ο Τ ΖΟ Ρ Τ ΖΕΤ Τ Ι Α Ν Θ ΡΩ Π Ο Ι ΚΑΙ ΑΛ Λ Α Ζ Ω Α

8 X 0 0 0 8 1 C 'πποκράτους 31,106 80 Αθήνα Τηλ.: 3620 941 - 3621 194 , ^ Για τους Βιβλιοπώλες: Αποκλειστική διάθεση Δ Α Ν Α Ο Σ Α.Ε.

5Q i

«γνώση

»

Μαυρομιχάλη 64, 106 80 Αθήνα, Τηλ.: 3604 1ο 1, 3631 975, 3611 054

&> $

Μ <S>

τα βιβλία της «γνώσης» Για σας που απαιτείτε, για σ α ς που αγα πάτε το κ α λό β ιβ λίο,το μεστό κείμενο, την έγκυρη μετάφραση

Μ λΜ ΞΜ Μ Μ Από τις απαρχές των κλασικών γραμμάτων ως τη σύγχρονη ελληνική και ξένη λογοτεχνία

&

&

ΟΙ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Α Ρ Χ Α Ι Ο Ι ♦ Σ Υ Γ Γ Ρ Α Φ Ε Ι Σ ΔΙΟ ΓΕ Ν Η Λ Α Ε ΡΤ ΙΟ Υ : «ΔΙΟ ΓΕΝ Η Σ Ο ΚΥΝΙΚΟΣ» ΣΟΥΗΤΩΝΙΟΥ: «ΝΕΡΩΝΑΣ» ΘΕΟΦΡΑΣΤΟΥ: «ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ» ΗΡΟΔΟΤΟΥ: «Η ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΣΚΥΘΩΝ» Κ Λ Α Σ Ι Κ Ο Ι ♦ Σ Υ Γ Γ Ρ Α Φ Ε Ι Σ ΓΚΑΜΠΡΙΙ Λί: NT' ΑΝΝΟΥΝΤΣΙΟ: ..ΛΥΟ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΕΣΚΑΡΑ» ΝΑΘΑΝΙΕΛ ΧΩΘΟΡΝ:,.ο ΝΕΑΡΟΣ ΑΓΑΟΟΣ ΜΠΡΑΟΥΝΚΑΙ ΑΛΛΑ ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ» Σ Υ Γ Χ Ρ Ο Ν Ο Ι ♦ Σ Υ Γ Γ Ρ Α Φ Ε Ι Σ Τ Ο Ν Ν Υ Β Ο Σ -Ν Τ Α Μ Ε Ν Φ Ο Ν Μ Π Ο Υ Κ Χ Ο Λ Ζ : «Η Α Υ ΤΟ Κ ΡΑ ΤΟ ΡΙΑ ΤΩΝ ΤΕΣΣΑ ΡΩ Ν ΑΝΕΜΩΝ» ΜΑΡΤΣΕΛΟ NT' ΟΡΤΑ: «ΕΓΩ ΕΛΠΙΖΩ ΝΑ ΤΗ ΒΟΛΕΨΩ» ΕΝΤΣΟ ΡΟΥΣΣΟ: «Η ΣΥΜΜΟΡΙΑ ΚΑΠΑΡΟΥΤΣΙ»

^

8 Χ 0 0 θ Β 1C ,πποκΡά τουζ 31, 106 80 Αθήνα Τηλ.: 3620 941

sQ t « Y V C O O T | ^ 7

S t

- 3621 194 ^ Για τ ου ς Βιβλιοπώλες: Αποκλειστική διάθεση Δ Α Ν Α Ο Σ Α.Ε.

»

Μαυρομιχάλη 64,106 80 Αθήνα, Τηλ.: 3604 161,3631 975, 3611 054

ί <

4

Κ Υ Κ Λ Ο Φ Ο Ρ Ε Ι

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΗΣ

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΠΟΥ ΣΙΓΟΥΡΑ ΘΑ ΣΥΖΗΤΗΘΕΙ Κυκλοφορεί σε όλα τα βιβλιοπωλεία

0 0 0 0 0 ίΥ^ΗΪΜΓιήΑΚΗ .

0

ίνα φάντασμα

Ευτ. Μπιτσάκη Ένα φάντασμα πλανιέται

0 D 0

Η 0 ΗΗ Η Η

• Γιατί και πώς κατέρρευσε ο «υπαρκτός σοσιαλισμός»; • Ποιες οι αιτίες της κρίσης του Κ Κ Ε και της ελληνικής Αριστεράς; • Πού πηγαίνει η ανθρωπότητα στην εποχή της «αμερικανικής ειρήνης»;

ήχος · εικόνα · κείμενο # βιβλία και κασετες κυκλοφορούν σε όλα τα βιβλιοπωλεία

Ε κ δ ό σ εις* * * * — J

Πέντε παραμύθια του Σ Ω Τ Η Ρ Η Χ Α Τ Ζ Α Κ Η Τοι ζ ω γ ρ ά φ ισ ε η Ε Ρ Σ Η Α Ρ ΙΝ Η Τοι δ ια β ά ζ ο υ ν η ΟΑ Γ Α Σ Τ Α Υ Ρ Α Κ Α κα ι ο σ υγγρα φ έα ς

9

I g

§

1

I S

ι 3 i

§

1

fo < y

Ε Ξ Α Ν Τ Α Σ

.£ ( m

ΧΟΡΧΕ ΣΕΜΠΡΟΥΝ Η επιστροφή του Νετσάγιεφ Α π’ όλα τα μ έλη της αριστερίσηκης ο ρ γά νω σ η ς «Προλεταριακή πρωτοπορία» ο Ελί Σίλμπερμπεργκ είναι ο μ ό ν ο ς που δ ε ν πέτυχε κ ο ινω νικ ά Οι υπόλοιποι κα τάφεραν τελικά να ε πιβλ η θο ύ ν σ ’ αυτή την κοινω νία πο υ αρχικά ή θε λ α ν ν α κατα­ στρέφουν. Έ δ ω σ α ν τη μ ά χη αυτή μ ε π ά θ ο ς ισό­ τιμο μ ’ εκείνο που ε ίχ α ν επιδείξει είκοσι χρό νια νω ρίτερα επιδιώ κοντας την α λλαγή. Α πέκτησαν εξουσία και χρήμα. Α π’ ό λ ο υ ς αυτούς λ ο ιπ ό ν ο Ε λί Σ ίλμ περμ περγκ είναι ο λιγότερο επιφανής· για την α κρίβεια είναι ο λιγότερο επιφ α νή ς α πό τους τέσσερις που έ χο υ ν α πομείνει. Γιατί ο πέμ ­ πτος της ορ γά νω σ η ς έχει πεθάνει. Τ ο ν έλεγα ν Ντανιέλ Λ ορ ενσ όν και το παρατσούκλι του ήταν «Νετσάγιεφ». Τ ο ν σκότωσαν οι φ ίλο ι του πριν α π ό είκοσι χρόνια. Για να επιζήσ ουν εκείνοι.

ΓΙΑΝΑ ΤΣΕΡΝΑ Η ζω ή της Μ ίλ εν α Τ ο ό νο μ α της Μ ίλενα Γεσένσκα δ εν έπα ψ ε στιγμ ή να α πα σ χ ο λ εί την κοινή γν ώ μ η μετά το θ ά ν α ­ τό της το 1 940. Στην Τ σ εχο σ λ ο β α κία θεω ρείται p e rso n a n o n g rata εξαιτίας τω ν αντισταλινικών της θέσ εω ν, πο υ η ίδια εξέφραζε στις ε φ η μ ερ ίδες της επο χή ς. Στις γε ρ μ α ν ό φ ω ν ες χώ ρες, η δ η μ ο ­ σίευση τω ν Γραμμάτων στη Μίλενα του Κ άφκα ρ ίχνει φ ω ς στην ιδιωτική της ζωή. Η Γιάνα Τ σ έρ να σκια γρ α φ εί τη ζω ή της μητέρας της βασιζόμενη τόσο ση ς προσω πικές της α να ­ μ νή σεις ό σ ο και σε μαρτυρίες πο υ συγκέντρω σε α π ό φ ίλ ο υ ς και εχ θ ρ ο ύ ς της Μ ίλενα, α π ό την α λ λη λ ο γρ α φ ία της ίδια ς ή α π ό ά ρ θρ α της. Μ ας α ποκαλύπτει το γοητευτικό πρ ό σ ω πο μιας γ υ να ί­ κας ασυνήθιστης και τολμηρής, πο υ δ ε ν έπα ψ ε ούτε σπ γμ ή να αγω νίζεται ώστε η ζω ή ν α α π ο ­ κτήσει κά ποιο νό η μ α , κάποια αυθενπκότητα.

Διδότου 59 - 106 81 - ΑΘΗΝΑ - Τηλ. 3604885, 3622064 - Fax 3613065

ΕΝΤΓΚΑΡ ΧΙΛΖΕΝΡΑΤ Το παραμύθι της τελ ευ τα ία ς σ κ έψ η ς Έ να

ΕΝΤΓΚΑΡ ΧΙΛΖΕΝΡΑΤ Το παραμύθι της τελευταίας σκέψης

βιβλίο για τον Γολγοθά ενός

λαού, που είναι ταυτόχρονα το 6ι6λίο της Ανάστασης, ένα σκληρό βιβλίο που παρ’ όλα αυτά μιλάει για την α­ γάπη, την πίστη, το θαύμα. Η υπόθεση του μυθιστορήματος, που διαβάζεται σα ν ανατολίτικο παραμύθι, φτάνει μέχρι τα βάθη της αρμενικής ιστορίας και εντυπωσιάζει με το πλή­ θ ο ς των εικόνων από την καθημερινή ζωή των Αρμενίων, από τους μύθους και τις παραδόσεις εν ό ς αρχαίου χρι­ στιανικού έθνους. Τ ο παραμύθι της τε­ λευταίας σκέψης είναι ένα έπος για ένα ξεχασμένο έγκλημα του αιώνα μας. Ο Έντγκαρ Χίλζενρατ το αφηγείται εκφράζοντας το κατηγορώ των θυ ­ μάτων όλω ν των γενοκτονιώ ν όλω ν των εποχών.

-ΞΕΞΑΝΤΑΣ

4 Εκδόσεις Κέδρος Γ. Γενναδίου 3 - Τηλ. 36.09.712

ΓΙΩΡΓΟΣ

ΜΑΝΙΩΤΗΣ

μόλις κυκλοφόρησε

Αλλα βιβλία του Γιώργου Μανιώτη

ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΑΝΙΩΤΗΣ Ορίστε τα ρόδα, μαμά! Διηγήματα Τ α δ ιηγήματα αυτού του βιβλίου είναι διηγήματα μυστηρίου, ονείρου και έρωτα. Στον καλόπιστο αναγνώστη θα δοθεί η δυνατότητα να ξεναγηθεί σε όλα τα τοπ ία των ερωτικών αισ θημάτων και πράξεων που ευδοκιμούν γύρω μας με την αρωγή του ονείρου κ α ι τη μαγεία κάποιου μυστηρίου.

• Η φ οβερά προστα σία Μυθιστόρημα. 4η έκδοση • Τ α μ α ύρ α πα ρ α μ ύ θια 2η έκδοση • Ο ρίστε τα ρό δα , μαμά! Διηγήματα. Μόλις κυκλοφόρησε Θ ΕΑ ΤΡΙΚ Α • Δ ια κ ο π ές στην Ο υρανούπολη • Κ οινή λογική. 2η έκδοση • Ο λάκκος τη ς α μ α ρ τία ς ή η μ α γε ία τω ν αισ θήσεω ν 2η έκδοση • Π α θή μ α τα . 2η έκδοση • Τ α πα ρ ά σ ιτα . Έ ξ ι ρ α δ ιο δ ρ ά μ α τα . Τ όμος Α ' • Τ ά ξις κ α ι α τα ξία • Τ ο μ α τς. 3η έκδοση

4 Εκδόσεις Κέδρος Γ. Γενναδίου 3 - Τηλ. 36.09.712

ΠΕΤΡΟΣ

ΑΜ Π Α ΤΖΟ Γ ΛΟΥ

μόλις κυκλοφόρησε

Ά λλα βιβλία του Πέτρου Αμπατξόγλου

ΠΕΤΡΟΣ ΑΜΠΑΤΖΟΓΛΟΥ Μια συνηθισμένη μέρα Προηγήθηκε η ιστορία μιας δυναμικής κ α ι πα θ ια ­ σμένης γυναίκας, ακολούθησε ένα μυθιστόρημα για τη ζήλια. Τώ ρα, ο Π έτρος Α μπατζόγλου κλεί­ νει τον κύκλο της τριλογίας του «Α νθρώπινες σχέ­ σεις» μ’ ένα μυθιστόρημα για τη μοναξιά. Το Μ ια συνηθισμένη μέρα περιγράφει την απόλυτη μονα­ ξιά του ανθρώ που μέθα σε μια μεγάλη αλλά α δ ιά ­ φορη πόλη. Τη μοναξιά μέσα στο πλήθος.

• Η α υ το κ ρ α το ρ ία τη ς β ρ ο χίτσα ς. Παιδικό • Η γέννη ση του σ ούπερμ αν. Μυθιστόρημα. 3η έκδοση • θ ά ν α τ ο ς μισ θω τού. Μυθιστόρημα. 3η έκδοση • Ισ ο ρ ρ ο πία του τρόμ ου. Μυθιστόρημα. 3η έκδοση • Π ρο σω π ικ ή α πο κ ά λυ ψ η . Διηγήματα. 3η έκδοση • Σ η μ ε ία κ α ι τέρ α τα . Μυθιστόρημα • Τ ι θέλ ει η κυ ρ ία Φ ρ ίμ α ν. Μυθιστόρημα. 3η έκδοση • Π α ύλος κ α ι Ε λένη. Μυθιστόρημα. 6η έκδοση • Μ ια συνηθισμένη μ έρα . Μυθιστόρημα.

4 ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΕΔΡΟΣ Γ. Γενναδίου 3 - Τηλ. 36.09.712, 36.02.007

ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΛΑΛΑ-ΚΡΙΣΤ Νόστος

ΝΟ ΣΤΟ Σ η εικονογραφημένη οδύσσεια της γυναικείας εμ­ πειρίας και η εμβάθυνση στα ά δυτα της ψυχής της. Η Μ αριώ, η ηρωίδα του έρ­ γου, αποδέχεται την εντολή της γριά ς μάνας της, να τα ξι­ δέψει πίσω στο χρόνο να της φέρει το μυστικό. Το μέγα μυ­ στικό της ζωής της. «Τι ήταν αυτό που έζησα; 'Ο νειρο ή­ ταν ή εφιάλτης ενός λεπτού μονάχα;»

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΣΜΥΡΛΗ Η επιστροφή του Αγαπήνορα Το καλοκαίρι του ’88 ο Αριστείδης-Α γαπήνορας φθάνει στην Π ά ­ φο ύστερα από τριάντα χρόνια α ­ πουσίας. Η επιστροφή του όμως στο χώρο των νεανικών του α να ­ μνήσεων γίνεται αφορμή ν ’ α ναβιώ ­ σει μέσα του η ταραγμένη τριακον­ ταετία. Το ίδιο θα συμβεί κα ι στους παλιούς φίλους κα ι συναγωνιστές του. Α πό διαφορετικές οπτικές γωνίες ο αναγνώστης θα παρακολουθήσει σ’ έναν εσωτερικό μονόλογο πρ ο ­ σωπικά τους βιώ ματα κα ι πα ρά λ­ ληλα τα γεγονότα που σημάδεψαν την περίοδο αυτή κι οδήγησαν στα σημερινά τραγικά αδιέξοδα.

ΕΡΣΗ ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΥ Χοιροκάμηλος Διηγήματα «Η περιοχή μέσα στήν οποία κινείται η Έ ρσ η Σωτηροπούλου σ’ αυτή τη συλλογή διηγη­ μάτων είναι η αστική ορμή μιας ζω ής εξωθημένης προς την ανατροπή. Ό π ω ς όταν πέφτει η τάση του ηλεκτρικού κα ι μια αγω νία μουδιάζει την ατμ ό­ σφαιρα, έτσι κα ι τα διηγήματα της Χοιροκαμήλου αδειάζουν α πό πάνω μας τον ουρανό κα ­ θώς η τρυφερότητα συγχωνεύε­ τα ι με τη σκληρότητα παγιδεύοντας ένα ρευστό κόσμο...»

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΑΚΤΟΣ - ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ 57 - ΤΗΛ. 3241200,3241958 - Fax 3241790 CACTUS EDITIONS - 57, PANEPISTIMIOU AV, - TEL. 3241200,3241958 - Fax 3241790 - ATHENS

ΙΣΤΟΡΙΑ TOY EAAHNIKOY ΕΘΝΟΥΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ TOY EAAHNIKOY ΕΘΝΟΥΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ TOY EAAHNIKOY ΕΘΝΟΥΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ TOY EAAHNIKOY ΕΘΝΟΥΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ TOY EAAHNIKOY έθνους

ΙΣΤΟΡΙΑ TOY EAAHNIKOY ΕΘΝΟΥΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ TOY EAAHNIKOY ΕΘΝΟΥΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ TOY EAAHNIKOY ΕΘΝΟΥΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ TOY EAAHNIKOY ΕΘΝΟΥΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ TOY EAAHNIKOY ΕΘΝΟΥΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ TOY EAAHNIKOY ΕΘΝΟΥΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ TOY EAAHNIKOY ΕΘΝΟΥΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ TOY EAAHNIKOY ΕΘΝΟΥΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ TOY EAAHNIKOY ΕΘΝΟΥΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ TOY EAAHNIKOY ΕΘΝΟΥΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ TOY EAAHNIKOY έθνους

^ T O P 'A

ΙΣΤΟΡΙΑ TOY ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ ΣΕ 18 ΤΟ Μ ΟΥ Σ ΣΤΗ Σ Η Μ Ε ΡΙΝ Η ΓΛΩΣΣΑ

ΚΥΚΛΟΦΟΡΟΥΝ ΟΙ ΠΡΩΤΟΙ 8 ΤΟΜΟΙ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΑΚΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ 52, 3628446 - 3629157 FAX 3241790

ΔΙΑΒΑΖΩ Α. Μεταξά 26, Αθήνα - 106 81 Σύνταξη: 33.01.239 Λογιστήριο: 33.01.241 Διαφημίσεις: 33.01.313 Συνδρομές: 33.01.315

Τεύχος 292 22 Ιουλίου 1992 Τιμή: Λ ρχ. 600

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α

Η ΑΓΟΡΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

22

ΑΦΙΕΡΩΜΑ Πεζογραφία Ποίηση Μελέτες Δοκίμιο Ιστορία Φιλοσοφία Γλώσσα-Κοινωνιολογία Ανθρωπολογία Πολιτική-Οικολογία Ταξίδια Λαογραφία-Βιογραφία Κινηματογράφος Θέατρο Επιστήμες Λεξικό-Χιούμορ Τέχνες Π αιδικά

s

e

w στο επόμενο «Διαβάζω»

αφιέρωμα στο Χρονογράφημα

24 60 65 77 80 87 91 92 93 94 96 103 105 109 115 116 123

ffffS η ΑΓΟΡΑ

του

r

ΒΙΒΛΙΟΥ α π ό 21 Ιο υνίο υ έ ω ς 4 Ιο υλ ίο υ 1992

Αριστοτέλης-ΑΘ., Βαγιονάκης-ΑΘ., Γκο6όστης-ΑΘ., Γκρίτσης-Γεωργιάδης-Καλλιθέα, ΕλευθερουδάκηςΑθ., Ενδοχώρα-ΑΘ., Εξαρχόπουλος-ΑΘ., Εστία-ΑΘ., Ιανός-Θεσσ., Καραβίας-Ρουσσόπουλος-ΑΘ., Κατώι του Βιβλίου-Θεσσ., Λέσχη του Βιβλίου-ΑΘ., LibroΑθ., Μεθενίτης-Πάτρα, Νέστωρ-Κατερίνη, ΌμηροςΒόλος, Πρίσμα-Πειραιάς, Ραγιάς-Θεσσ., Ρόμβος-ΑΘ., Φιλιττπότης-ΑΘ. Ο πίνακας παρουσιάζει τα εμπορικότερα βιβλία ενός δεκαπενθημέρου, σύμφωνα με τα στοιχεία που μας παραχώρη­ σαν 20 βιβλιοπώλες απ’ όλη την Ελλάδα, δηλώνοντας ο κάθενας τους τέσσερα βιβλία που είχαν τις περισσότερες που­ λήσεις ατο βιβλιοπωλείο του κατά το διάστημα αυτό. Έτσι κάθε βιβλιοπωλείο δίνει τέσσερις βαθμούς στο βιβλίο που είχε τις περισσότερες πωλήσεις, τρεις βαθμούς στο αμέσους επόμενο, δύο βαθμούς οτο τρίτο κατά σειρά βιβλίο, ενώ ένα βαθμό παίρνει το τέταρτο.

| Γ Ε Ρ Μ Α Ν Ο Σ Φ Ρ .: Γ υ να ίκ α α π ό β ελ ο ύ δο | Κ Ο Υ Ν Τ Ε Ρ Α Μ .: Η α θα να σ ία

ΚΑΚΤΟΣ

Ε Σ Τ ΙΑ

| Β Α Μ Β Ο Υ Ν Α Κ Η Μ .: Τ α ν γκ ό μ ες σ το ν κα θ ρέφ τη

Φ Ι Λ ΙΠ Π Ο Τ Η Σ

I Ρ Α Π Τ Ο Π Ο Υ Λ Ο Σ Β .: Η α υ το κ ρ α το ρ ικ ή μνήμη του α ίμ α το ς | Π ΙΛ Τ Σ Ε Ρ Ρ .: Σ επ τέμ β ρ η ς

ΚΕΔΡΟΣ

Ω Κ Ε Α Ν ΙΔ Α

| Λ Υ Γ Ε Ρ Ο Σ Σ .: Σ κ ό π ια , το α γκ ά θ ι τ η ς Β α λ κ α ν ικ ή ς Μ Π ΙΟ Υ Μ Π Ι Φ .: Σ χ έ σ ε ις ο ρ γ ή ς

Ν . ΣΥ Ν Ο ΡΑ

ΕΞΑΝΤΑΣ

Ν Ο Λ Λ Α Σ Δ .: Ο τύ μ β ο ς κ ο ντ ά στη θά λ α σ σ α | Μ Π ΙΤ Σ Α Κ Η Σ Ε .: Έ ν α φ ά ντα σ μ α π λ α ν ιέτ α ι

Κ Α Σ Τ Α Ν ΙΩ Τ Η Σ ΣΤΑΧΥ

| Β Α Φ Ε Ι Α Δ Η Σ Μ .: Α πο μ νη μ ο νεύμ α τα . 5 ο ς τό μ ο ς | Μ Ο Υ Ρ Σ Ε Λ Α Σ Κ .: Β αμ μ ένα κ ό κ κ ιν α μ α λ λιά

ΠΑ ΠΑ ΖΗ ΣΗ

ΚΕΔΡΟΣ

Μ Π Ο Υ Σ Κ Α Λ ΙΑ Λ .: Ν α ζε ις , ν ’ α γ α π ά ς , να μ α θα ίνεις Μ Π Α Μ Π ΙΝ ΙΩ Τ Η Σ Γ .: Η γ λ ώ σ σ α τη ς Μ α κ ε δ ο ν ία ς

ΓΛΑΡΟΣ ΟΛΚΟΣ

Παρουσιάσεις 300 βιβλίων από 70 εκδοτικούς οίκους

Τριακόσια (300) βιβλία από την παραγωγή του 1992 - εβδομήντα τριών (73), για την ακρίβεια, εκδοτικών οίκων - επιλέχθηκαν να παρουσιαστούν σ ’ αυτό το ειδικό διπλό τεύχος του περιοδικού. Έμπειροι δημοσιογράφοι οι περισσότε­ ροι, των οποίων η σχέση με το βιβλίο είναι επαγγελματική, ανέλαβαν τις βιβλιοΙφέροντα. παρουσιάσεις με γνώμονα τα είναι: α) ο αναγνώστηςΣτόχος αυτής της · ,ογων βιβλίων, όλων βιβλιόφιλος να αποκι βιβλιοπωλείων και των κατηγοριών, τα ο: ■λστις αυγουστιάτιβ) να επιλέξει εκείνα κες διακοπές*~~ Τρινίσεις: Απαραίτητε ς1 Τα περισσότερα 1. Μερικά )2. Ελάχιστες εία π ’ αυτά, Δ εκ έμ β ο β του ’91 και περιναι οι περιπι με μόνο περιοριλαμβάνονται rfa t^ p pnnnialouF.va Όύντερα ή το «Μόμπι χρονολογία έ κ δ ο σ η ς , η « σμό τη χρονολι Ντικ» του X. A συντακτική επιτροπή, 2. Η επιλογή λέξεις, κανόνα που τη3. Η έκταση ρήσαμε απαρέγκ'ι ογές μας.

4. Το καλό ητικών.

5. Οι παροι .η τβυ δημοσιογράφου και Τέλος, τούτο] ιφνίδια έφυγε για πάντα συνεργάτη τού που είχε αναλάβει να στις 24 Ιουνίου, παρουσιάσει σ ’ αυτΛ το αφιέρωμα ιση, Τιτίκα Αημητρούλια, Τις βιβλιοπαρουι rελική Κώττη, Αναστασία ΑαΜ αμή Θεοδοσοπού, ’Μ ιχαλοπονλον, Χρίστος Παπαγεωρμπρία, Νίνος Φενέκγίου, Θοδωρής Πέρσης, Μισέλ Φάις και Γιώργος Γαλάντης, Κατερίνα Γρυπονησιώτου, Ηρακλής Παπαλέξης. Επιμέλεια αφιερώματος: Η ρακλής Π απαλέξης

24/πεζογραφια

πεζογραφία Μυθιστορηματικό τρίπτυχο ΠΕΤΡΟΥ ΑΜΠΑΤΖΟΓΛΟΥ: Μια συνηθισμένη μέρα. Αθήνα, Κ έ ­ δ ρ ο ς, 1992. Σελ. 218. Δρχ. 1600. Τ ο τρίτο και τελευταίο μ έρ ο ς της μυθιστορηματικής τρ ιλο γία ς «Α νθρώ πινες σχέσεις» του Π έτρου Α μπατζόγλου, μετά το «Τί θέλει η κυρία Φ ρίμαν» και το «Π αύλος και Ελένη», καταπιάνεται και πάλι με τις κα θ ημ ερ ινές δ ια νθ ρ ώ π ινες σχέσεις, κα θ ώ ς επίσ ης με τη μοναξιά και την ανω νυμία μέσα στην πόλη-τέρας που κατοικούμε. Η κριτική δέχτηκε το πα ρ ό ν μυθιστόρημα διατακτικά, αλλά όχι αρνητικά, με την έ ννοια ότι η γρ α φ ή του Π έτρου Α μπατζόγλου δ εν ανανεώ ­ νεται σε σύγκριση με πρ ο η γο ύμ ενα έργα, το αναγνωστικό κοινό όμ ω ς το α γά ­ πησε, πρά γμα που δείχνουν οι σχετικοί πίνα κες πωλήσεω ν. Ό π ω ς και να ’χει, ο σ υγγρα φ έα ς Π έτρο ς Α μπατζόγλου, που α σχο λή θη κ ε σχεδόν α ποκλειστικά ε­ πί μια πενταετία για να ο λοκλη ρώ σει την τριλογία του, α σφαλώ ς και δ εν θα σταματήσσει εδώ . Ο χρ ό ν ο ς θ α δείξει, α κόμ α κι αν το κα λύτερο β ιβλίο του, σύμφωνα με τον γράφοντα, το «Σημεία και Τ έρατα» έμεινε σε μία και μοναδική έκδοση . Τ ο εξώ φυλλο του β ιβ λίου κοσμείται α π ό έναν θα υ μ ά σιο πίνακα του ζω γράφου Βασίλη Σπεράντζα. Χ.Π.

Κατάβαση στον έρωτα Γ ΙΩ Ρ Γ Ο Υ Α Ρ ΙΣ Τ Η Ν Ο Υ : Η κατάβαση. Α θ ή ν α , Κ α σ τ α ν ι ώ τ η ς , 1 9 9 2 . Σελ. 1 5 2 . Δ ρ χ . 1 5 0 0 . Ο έρω τας στα ακρότατα ό ρ ιά του. Αυτή είναι η κόκκινη κλωστή στο ανοιχτό μυθιστόρημα του Γιώργου Αριστηνού. Ανοιχτό και με την έννοια ότι προσφ έρεται για πο λ λ α πλ ές αναγνώσεις Kat με την κλασική έννοια του ξετυλίγματος της αφήγησης. Η πλοκή είναι ω ς εκ τούτου χαλα ρ ή και το μεγαλύτερο β ά ρ ο ς πρ έπει να το σηκώ σει - και το σηκώνει - η δύναμη του λόγου. Έ ρω τας-θάνατος. Μ’ αυτές τις δ υ ο συνιστώσες ασχόλείται ο συγγραφέας, ο ­ δηγώ ντας τον αναγνώστη στα μονοπάτια εκείνα που κάνουν τον ά νθρ ω πο να λέει: «σε πίνω, σε διμώ και σε δέομαι» (Γιάννης Ρίτσος). Αντίθετα όμ ω ς α πό τον ποιητή, η επόμ ενη φρά ση του σ υγγραφέα δ εν είναι «κρύμου». Ο Α ριστηνός επιζητά να φ α νερω θεί το γυμνό πρ ό σ ω π ο και να φτάσει ω ς τα απώτατα ό ρ ια η περιπέτεια του σώματος. Α.Κ.

Τι σημαίνει επιτυχία; ΜΑΡΩΣ ΒΑΜΒΟΥΝΑΚΗ: Τανγκό μες τον καθρέφτη. Αθήνα, Φι λιπ π ό τ η ς, 1992 Σελ. 239. Δρχ. 2300. Ό τα ν εμφανίζεται κ ά π ο ιο ς ή κά π ο ια σ υγγρα φέα ς που αφήνει πτυχές του έρ ­ γου το υ /τη ς τέτοιες ώστε α ργότερα να γίνει γνωστός ή γνωστή, συμβαίνουν τρία πράγματα: Πρώτον, η συνέχεια είναι πραγματικά ποιοτική, αλλά η εμπορική επιτυχία ανύπαρκτη. Δεύτερον, η συνέχεια είναι το ίδιο καλή και ταυτόχρονα

πεζογραφια/25 υπάρχει και αναγνωσπκή ανταπόκριση. Και τρίτον, η συνέχεια είναι ακραιφνώς θαλερή, και η εμπορική πλευρά σαφώς με το μέρο ς της. Σ’ αυτή την τρίτη και τελευταία περίπτωση εντάσσεται και η μέχρι σήμερα δημιουργία της Μάρως Βαμβουνάκη, η οποία πέρασε στην ελληνική πεζογραφία ένα συγκινησιακό μελοδραματισμό και, πάνω απ’ όλα, ό,τι είχε απορρίμει το αναγνωστικό Kotvo τις π ροηγούμενες δεκαετίες. Το π αρόν μυθιστόρημα συνεχίζει την ίδια τροχιά διάλυσης των πραγματικών συναισθημάτων που προκαλεί η λογοτεχνία. Χ.Π.

Έ ρω ς και θάνατος ΒΑΣΙΛΗ ΒΑΣΙΛΙΚΟΥ: Ο ασβός ή οι περιπέτειες μιας δύσκολης α­ νάρρωσης. Αθήνα, Γνώση, 1992. Σελ. 241. Δρχ. 1600. Το τελευταίο μυθιστόρημα του Β. Βασιλικού αποτελεί μια συλλογή διαφ ο­ ρετικών μελωδιών πάνω στο ίδιο βάσιμο: ταυτότητα κι ετερότητα του έρωτος και του θανάτου. Πρόκειται για την κυβιστική αντιμετώπιση μιας ερωτικής ιστορίας, για τους αντικατοπτρισμούς ενός έρωτα που προσπαθεί να νικήσει το θ ά ­ νατο στον καθρέφτη της απουσίας. Το τελικό αποτέλεσμα είναι ότι παριστάμεθα ως θεατές στο σχηματισμό του ειδώλου του απελπισμένου κι αισθησιακότα­ του αυτού έρωτα στο κρύσταλλο, μαζί με τις φιγούρες των δυο ηρώων που α πο­ κτούν ταυτότητα. Αντιστικτικά π ρ ος το σύνολο των ιστοριών λειτουργεί μια μό ­ ν ο ξεχωριστή κι ενιαία όμω ς ιστορία, στην ο ποία ο έρωτας της Φ λόρενς με τον Αλί αναδεικνύει την τυφλή, θανατηφόρα εκδοχή του έρωτα. ο Β. Βασιλικός παίζει με δεξιότητα ταχυδακτυλουργού με τα πρόσω πα του βιβλίου του, πραγματοποιώντας μια δύσκολη κατάβαση στα βάθη της ερωτι­ κής εμπειρίας, εκεί που η ζωή με το θάνατο βρίσκονται πολύ κοντά και πολύ μακριά συνάμα. Το κείμενο αναδίνει μια γνήσια αίσθηση πάθους, οδύνης Kat υπαρξιακής απορίας, παγιδεύοντας τον αναγνώστη απ’ την αρχή ως το τέλος Τ.Δ.

Έ να ς του αισθητισμού Ν. ΕΠΙΣΚΟΠΟΠΟΥΛΟΥ: Τα διηγήματα του δειλινού και Ασμα Α ­ σμάτων. Αθήνα, Β ιβ λ ιο π ω λ ε ίο υ της Εστίας, 1992. Σελ: 176. Δρχ.

1300. Ζωηρές αισθησιακές περιγραφές, περιστρεφόμενες γύρω από τον έρωτα και το θάνατο από το ατομικό μέχρι το κοσμικό επίπεδο, είναι στις καλύτερες εκ­ φάνσεις τους τα οκτώ διηγήματα του δειλινού του Ν. Επισκοπόπουλου, γραμ­ μένα ως επί το πλείστον σε μία υποβλητική και ωραιολόγο καθαρεύουσα. Π ι­ θανόν, το εντυπωσιακότερο αφήγημα, αλλά και το πλέον χαρακτηριστικό για τον υπερχειλίζοντα αισθησιασμό του συγγραφέα, είναι «Το φιλί του ήλιου» που περιγράφει τις θωπείες των ακτινών σε μία κοιμισμένη κόρη και την πρώτη α­ φύπνιση. Ακόμη, φρικιασπκές διηγήσεις με ασθενή πλοκή που στηρίζονται στους χρωματισμούς των αισθημάτων. Το βιβλίο συμπληρώνεται με το λυρικό και εκτενέστερο «Ά σμ α Ασμάτων», ένα ορμητικό πεζοτράγουδο που αποτελεί δοξαστικό στον έρωτα. Ζακυνθινός λογογράφ ος, ο συγγραφέας λάμπει στην τελευταία δεκαετία του περασμένου αιώνα ως δ ιόπ ω ν αστήρ στον ορίζοντα των φιλολογικών Α θηνών της εποχής· από τους πρώτους που έφεραν στην Ελλάδα το ρεύμα του αισθητισμού. Μ.Θ.

26/πεζογραφια

Μαρτυρία αγάπης ΛΙΛΗΣ ΖΩΓΡΑΦΟΥ: Πού έδυ μου το κάλλος. Με τρεις πίνακες του Γιάννη Τζερμιά. Αθήνα, Γ α β ρ ιη λ ίδ η ς , 1992. Σελ. 36. Δρχ. 1200. Μια εικοσάχρονη κοπέλα αγαπά παράφορα ένα Γερμανό αξιωματικό την περίοδο της κατοχής. Εκείνος μετατίθεται στη σκληρή Σιβηρία κάι η νέα πα­ ντρεύεται τον αντάρτη, που οι δικοί της έχουν κλεισμένο στο κελάρι. Τα χρόνια περνάνε, «ζω», γράφει ο Φρανς, «έρχομαι». Η Μαρία αδυνατεί να δεχτεί αυτή την πρόταση, ο χρόνος έχει αφήσει πάνω της τα ανεξίτηλα σημάδια του. Μπρο­ στά στο φέρετρο του αντάρτη αδάκρυτη, καταλαβαίνει πως όλη της η ζωή ήταν μια μαρτυρία αγάπης. Το ποιητικότατο κείμενο της Λιλής Ζωγράφου παραλληλισμένο με την ακο­ λουθία της Μεγάλης Παρασκευής, όπου θρηνούνται, τόσο η αγάπη όσο και ο πραγματικός θάνατος, είναι μια συγκινητική νουβέλα, ίσως προσωπικής ε­ μπειρίας κι αν όχι τουλάχιστον βιωμένης από κάποιον δικό της. Οι τρεις πίνα­ κες του Γιάννη Τζερμιά κοσμούν με τον καλύτερο τρόπο μια εξομολογητική ερωτική και συνάμα φθίνουσα ιστορία. Χ.Π.

Ερωτική ιστορία ΦΩΤΗ ΚΑΓΓΕΛΑΡΗ: Το βάρος του σώματος. Αθήνα, Η ρ ιδ α νό ς , 1991. Σελ. 140. Δρχ. 1400.

, Α)χξανδρος ΚστζΟς ΤΑ ΑΘΗΝΑΪΚΑ ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ

Το μυθιστόρημα του Φώτη Καγγελάρη είναι ασφαλώς μια πρόσμιξη βιωμά­ των και φαντασίας, ακόμη και στην περίπτωση που η ιστορία του είναι πραγμα­ τική. Το αφαιρετικό ύφος, η σαν αστραπή περνώντας από μπροστά μας δια­ στρωμάτωση των γεγονότων και η σαφώς σύγχρονη γλώσσα είναι στοιχεία, που προσδίδουν στο έργο τόσο λογοτεχνικές αρετές όσο και αναγνωστικό ενδιαφέ­ ρον. Οι αντι-ήρωες του βιβλίου δεν αναλύονται επαρκώς και ίσως γΓ αυτό απο­ ποιούνται το ρόλο του πρωταγωνιστή- είναι άνθρωποι οικείοι, καθημερινοί και πάνω απ’ όλα δοσμένοι στην ύπαρξή τους. Η αστυνομική πλευρά του κειμένου σαφέστατα ελκυστική και ρεαλιστική θα μπορούσε να το χαρακτηρίζει κάπως έτσι, το βάθος όμως είναι ερωτικό και σαν ερωτικό διαβάζεται. Και μια παρα­ τήρηση: η όλη εκδοτική εικόνα του βιβλίου παρουσιάζεται μάλλον άκαιρη. Χ.Π.

Διηγήματα του Παπαδιαμάυτη

2

ΑΑΕΞΑΝΔΡΟΥ ΚΟΤΖΙΑ: Τα Αθηναϊκά Διηγήματα, και δύο δοκίμια για το χρόνο. Αθήνα, Ν εφ έλη , 1992. Σελ. 96. Δρχ. 1.000. Τα «αθηναϊκά» διηγήματα του Παπαδιαμάντη θεωρούνται γενικώς υποδεέ­ στερα από τα «σκιαθίτικα», στερημένα από την ατμόσφαιρα της μαγείας που περιβάλλει τα κείμενά του, όταν ιστορεί τον κόσμο του νησιού του. Την εντύπω-

πεζογραφια/27 ση αυτή ενισχύει Kat η ρητά εκφρασμένη αποστροφή του για την Αθήνα, την «νέαν Βαβυλώνα». Εντούτοις και ο κόσμος των «αθηναϊκών» διηγημάτων, που η συνολική τους έκταση δεν είναι καθόλου αμελητέα, έχει απεικονισθείtεξίσου παπαδιαμανπκά. Ο Αλέξανδρος Κοτζιάς, θερμός θαυμαστής αλλά και διεισδυτικός ανιχνευ­ τής των παπαδιαμανπκών κειμένων, στα δοκίμια του βιβλίου αυτού, καθιστά απολύτως εναργή αυτή την ισοτιμία. Αντάξιος συνεχιστής της μελέτης του Τ. Αγρα, ο Κοτζιάς δε διστάζει ν’ αποφανθεί ότι ο Παπαδιαμάντης είναι ο σημα­ ντικότερος αθηναιογράφος της εποχής του. Θ.Π.

Η αίσθηση της μοναξιάς ΜΑΡΙΑΣ ΑΑΜΠΑΔΑΡΙΔΟΥ-ΠΟΘΟΥ: Λυκόφως της μοναξιάς. Αθή­ να, Κ α λέντη ς, 1991. Σελ. 122. Δρχ. 1200. Το τελευταίο βιβλίο διηγημάτων της σημαντικής Ελληνίδας πεζογράφου Μαρίας Λαμπαδαρίδου-Πόθου, έχω την εντύπωση ότι δρομολογεί μια πορεία προς το ανεξερεύνητο μοναχικό τοπίο, δηλ. είναι μια πολύ καλά δουλεμένη άπομη της μοναξιάς, που επανέρχεται με την πάροδο του χρόνου, ο οποίος α­ μείλικτα αφήνει τα ίχνη του, τόσο στο σώμα, όσο και στην μυχή. Η Μ.Λ-Π, με μια νεανικότατη γραφή, που θα τη ζήλευαν πολλοί από τους νεότερους πεζογράφους μας, παραδίνει τις δεκατέσσερις ανθρώπινες και κυριευμένες από πόνο ιστορίες της έτσι, ώστε η καθεμιά να είναι η ποιητική αποδέσμευση της άλλης, με άλλα λόγια η λογοτεχνική συνύπαρξη να παίρνει στα μάτια μας όχι απλώς μια ενστικτώδικη γεύση, αλλά τουνανη'ον μια μεστή από εικόνες, ιδέες, συναισθήματα Kat λύπες προσωπική άλωση. Η έξοχη τυπογραφική εμφάνιση του βιβλίου απ’ τις εκδόσεις «Καλέντης» είναι ένα ακόμη στοιχείο, που συμ­ βάλλει στην ολοκλήρωση μιας προσπάθειας πάνω απ’ όλα φιλόδοξης, όχι με την κακή έννοια του όρου. Χ.Π.

Σαν θέατρο και σαν διήγημα ΓΙΩΡΓΟΥ ΜΑΝΙΩΤΗ: Ορίστε τα ρόδα, μαμά! Αθήνα, Κ έδ ρ ο ς , 1992. Σελ. 358. Δρχ. 2500. Ο Γιώργος Μανιώτης είναι πάνω και πρώτ’ απ’ όλα θεατρικός συγγραφέας. Έχω την αίσθηση ότι τα ογκωδέστερα μυθιστορήματα και ot συλλογές διηγη­ μάτων σε πολλά σημεία τους κατασκευάζουν μιαν ατμόσφαιρα που, χωρίς την παραμικρή αλλαγή, θα μπορούσαν να λειτουργήσουν σαν απλά θεατρικά μο­ νόπρακτα. Παρ’ όλ’ αυτά υπάρχουν και κομμάτια που κομίζουν ένα νέο πρόσω­ πο στην ελληνική διηγηματογραφία, όχι τόσο θεματολογικά, μια και ο Μανιώ­ της όπως πλήθος άλλοι συγγραφείς καταπιάνεται με καθημερινά θέματα, όσο, και το κυριότερο, λόγω του ύφους που πλανάται ανάμεσα σε θέατρο και πεζο­ γραφία. Στη συγκεκριμένη συλλογή, που αποτελείται από δεκατέσσερα διηγή­ ματα, τρία από τα οποία δημοσιευμένα στο παρελθόν, ακολουθείται μια τακτι­ κή γραφής που κυριότερο μέλημά της έχει μια μέθοδο που πάει να συμπαρασύρει οτιδήποτε λέγεται για αντρική και γυναικεία λογοτεχνία στα ελληνικά πλαίσια. Και σίγουρα ο πολύ καλός συγγραφέας Γιώργος Μανιώτης καταφέρ­ νει να εκφραστεί όπως ακριβώς το επιθυμεί, με αρκετά μεγάλη επιτυχία. Χ.Π.

28/πεζογραφια

Ατμόσφαιρα μετα-υπερρεαλισμού ΠΑΥΛΟΥΜΑΤΕΣΙ: Ύλη δάσους. Διηγήματα. Αθήνα, Κ αστανιώ τη, 1992. Σελ. 80. Δρχ. 1000. Τ α δέκα διηγήματα του τομ ιδίου κινούνται στην α τμόσφαιρα του μεταύπερρεαλτσμού, ατμ όσφαιρα γνώ ριμη α π ό τα θεατρικά κείμενα του Μάτεσι και απομ α κρυσμ ένη α π ό το π ο λ υ δια β α σμ ένο μυθιστόρημ ά του «Η μητέρα του σκύλου». Εδώ, με χαλα ρ ή πλοκή και ιδιαίτερη εμμονή στις εικόνες, ο σ υγγρα φ έα ς ε­ ξερευνά ό μ εις του υποσυνείδητου. Ο ι ή ρ ω ές του θυμίζουν πρωταγω νιστές ονεί­ ρ ου, οι χώ ρ ο ι δ ρ ά σ η ς τα ακατοίκητα τοπία που ε ίδ α μ ε να μ ο ρφοποιούντα ι επί σκηνής στον «Π εριποιητή φυτών» του Μάτεσι. Έ να ς ένο ικ ο ς αγνώστων δ ω μ α ­ τίων, έγα ς δ ο λο φ ό νο ς, ένα ς « α ρ μ ό διο ς ετοιμοθάνατος», τρία σκυλιά, ένα ς άν­ θ ρ ω π ο ς που εκτίθεται σε βιτρίνα πα λα ιοπω λείου κινούνται στο ά χρονο, εξε­ ρ ευνούν τα ό ρ ια της πραγματικότητας και του ονείρου. Α.Μ.

Προσωπική κατάθεση ΚΩΣΤΟΥΛΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ: Δυο εποχές. Αθήνα, Γ κοβ όστης, 1991. Σελ. 126. Δρχ. 1100. Είναι τόσα πολλά και κολακευτικά τα σχόλια και οι κρίσεις για το πολύτιμο έρ γο της αξιολογότατης συγγρα φέω ς Κ ωστούλας Μ η τροπούλου, που ό,τι κι να προσθέσω , θα είναι λ ίγο στο συγκεκριμένο χώρο. Στο π α ρ ό ν β ιβλίο, που π ρ α γ­ ματοποιεί τη δεύτερη έκδοσή του, η Κ ωστούλα Μ η τροπούλου παίζει με δυο εποχές: εκείνη της εφ η βεία ς της, όταν πρω τάρχιζε το γράμιμο, που θα γινόταν για την ίδια στάση ζω ής και σ’ εκείνη της α νθρ ώ πινη ςς μοίρας, α π’ την ο ποία κανείς μ α κανείς δ εν πρόκειται να ξεφύγει. Η γνήσια έκφρα ση του ανπμυθιστορ ήματος στο έ ρ γο της Κ.Μ. δίνει στα διηγήματα του βιβλίου «Δυο εποχές» όλα τα χ αρακτηριστικά του, ό πω ς αφα ίρεση , υπαινιγμός, διαλεκτική ανάλυση κ.ο.κ. έτσι, ώστε το γνώ ριμ ο ύ φ ο ς της, γ ια μια ακόμη φορά, νά δ ια π λέκει τα δρώμενα, αφήνοντας ένα τεράστιο ερωτηματικό και μια μεγάλη α πο ρ ία για ή ρ ω ες που, χ ω ρ ίς ίσως καν να το καταλάβουν, β ρ έθ ηκ α ν να βιώ νουν τη βούλη σή τους με πο λ λ ές αναστολές. Χ.Π.

Μέσα από τόσα πρίσματα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ ΝΙΚΟΑΑΪΔΗ: Κάτω από τόσα βλέφαρα. Διαδοχικές ιστορίες. Αθήνα, Κ έδ ρ ο ς , 1992. Σελ. 386. Δρχ. 2800. Ο Α ριστοτέλης Ν ικ ο λα ΐδης στις Διαδοχικές ιστορίες του ανιχνεύει τον ερ ω ­ τισμό. Ψ η λ α φ εί την ά βυσσο της επιθυμ ία ς, των διαστροφ ικώ ν της εκφάνσεων, των τρυφερώ ν της παρενθέσεω ν. Στήνει δ ια λ ό γο υ ς β γα λμ ένους κατευθείαν α ­ πό το πα ρ ά λ ο γο και σκηνικά σουρρεαλιστικά της δεκαετίας του ’20. Τριάντα ιστορίες, τριάντα βλέμματα, τριάντα λόγοι, τριάντα αφα σικές σ ιω π ές για το σ η ­ μ είο έκρ η ξη ς της πραγματικότητας. Ο ι χώ ροι όχι α πλώ ς εναλλάσσονται, χο-

πεζογραφια/29 ρεύουν, στην κυριολεξία ζωντανεμένοι και απαστράπτοντες από τα ξενοδοχείαμπορντέλα στη χλιδή των νεοϋορκέζικων Χίλτον και πίσω στα καφέ του Πα­ ρισιού. Τα πρόσωπα παραμένουν ερμητικά κλεισμένα, απροσπέλαστα, ανοιχτά μό­ νο στο πάδος Kat όχι στην ερμηνεία του. Η λέξη σχοινοβατεί στο μεσοδιάστη­ μα του εκφρασμένου Kat του ανέκφραστου, του συνειδητού και του ασυνείδη­ του, των απωδημένων, των φαντασιώσεων και των προβολών τους. Ο αναγνώ­ στης μετεωρίζεται μ’ ένα αίσδημα απορίας, περιέργειας και ικανοποίησης μα­ ζί, αναζητώντας μια κάδαρση - η οποία εξ ορισμού όμως κι εκ των πραγμά­ των — είναι αδύνατη. Λαγνεία, λεξιλαγνεία και μια πραγματικότητα δυευρυμένη και διευρυνόμενη κατά βούλησιν. Τ.Δ.

Η ρευστότητα της αφήγησης ΔΗΜΗΤΡΗ ΝΟΛΛΑ: Ο τύμβος κοντά στη θάλασσα. Μυθιστόρημα. Αθήνα, Κ αστανιώ τη, 1992. Σελ. 136. Δρχ. 1500. Είναι η πρώτη φορά που ο Νόλλας αποκαλεί ένα κείμενό του μυδιστόρημα. Μολονότι ευσύνοπτο, το πεζογράφημα δικαιούται τον τίτλο. Έχει πλοκή - και μάλιστα ιδιαζόντως πολύπλοκη — χαρακτήρες (τον Άγγλο αξιωματικό, τον α­ ναρχικό Πολωνογερμανό, μια γυναίκα — μήλον της έριδος που ακούει στο ό­ νομα Γλυκερία). Βεβαίως, όπως συμβαίνει πάντοτε στα κείμενα του Νόλλα, δεν συναντούμε μια αφήγηση με προσδιορισμένη αρχή, μέση, τέλος. Λεπτομέρειες φωτίζονται, συμπαρασύρουν τη διήγηση, αλλάζουν τις ισορροπίες. Φροντίζει, όμως, ο συγ­ γραφέας να μας προειδοποιήσει για τις προτιμήσεις του σπς πρώτες κιόλας γραμμές του βιβλίου: «Όταν μια ιστορία ξεκινάει με όλα τα σημάδια της ανα­ πότρεπτης καταστροφής, πού αλλού μπορεί να καταλήξει παρά εκεί απ’ όπου είχε ξεκινήσει». Α.Μ.

"Τα σκόρπια χαρτιά της Π ηνελόπης” ΓΙΑΝΝΗ ΠΟΑΪΤΗ: Η χαμένη Πηνελόπη της αγάπης. Αθήνα, Ε ξά ­ ντας, 1992. Σελ. 68. Δανείζομαι τον τίτλο της εξαίρετης ποιητικής συλλογής της Κατερίνας Αγγελάκη-Ρουκ, ακριβώς για να δυμίσω πως υπάρχει μια άλλη και δεσπέσια διαπραγμάτευση του δέματος. Ό χι για να κατηγορήσω τον συγγραφέα αυτού του βιβλίου για υποκλοπή — άλλωστε η διαπραγμάτευση είναι εντελώς διαφο-' ρετική - , αλλά για να δυμίσω πως μπορεί να είναι κανείς αιρετικός με τους μύδους, αρκεί να έχει υλικό που να υποστηρίζει την αιρετικότητά του. Το βιβλίο αυτό είναι καλό ως σύλλημη. Το δέμα του - έρως Kat δάνατος κι εδώ - έχει γονατίσει κατά πολύ εμπειρότερους. Καλές στιγμές, σωστή αίσδηση της γλώσσας, αλλά και εκτροχιασμοί και υπερβολές. Και επιτέλους, το σύνδρομο του ποιητή μπορεί να λειτουργήσει και όταν πρόκειται για πεζό, αλ­ λά χρειάζεται φειδώς. Α.Κ.

30/πεζογραφια

Μυθιστορία σε αμεγάδιαστη γλώσσα

ΠΑΝΤΕΛΗ ΠΡΕΒΕΑΑΚΗ: Ο θάνατος τον Μέδικου. Αθήνα, Μ ο ρ ­ φω τικό Ίδρυμα Ε θ νική ς Τ ραπ έζη ς, 1992. Σελ. 64. Δρχ. 5000. Η μυθιστορία που εκδόθηκε με την επιμέλεια του Ε.Χ. Κάσδαγλη περιγρά­ φει τον άκαρπο έρωτα του Τζουλιάνο του Μέδικου για τη Σιμονέτα Βεσπούτσι. Το έργο παρέμεινε περίπου άγνωστο, αφού κυκλοφόρησε σε μια σχεδόν ιδιω­ τική έκδοση τον Ιανουάριο του 1941. Η συγκυρία όμως δεν εμπόδισε τη βρά­ βευσή του από την Εταιρεία των Φιλοτέχνων ως το αισθητικά καλύτερο βιβλίο της χρονιάς. Πράγματι το βιβλίο κοσμήθηκε — όπως και στην τωρινή έκδοση — με ξυλογραφίες και ωραία αρχιγράμματα του Κεφαλληνού που εξασφάλι­ σαν την υμηλή τεχνική του αισθητικού μέρους. Η αμεγάδιαστη, ρέουσα γλώσσα του Πρεβελάκη μεταμορφώνει την ιστορία του Τζουλιάνο - που έτσι κι αλλιώς απομακρύνεται από τα ιστορικά δεδομέ­ να για χάρη της μυθοπλαστικής^ αναγκαιότητας — σε εξαιρετικής ποιότητας κείμενο. Στις λιγοστές, αλλά τόσο πυκνές σελίδες της μυθιστορίας, ο έρωτας εφευρίσκει τη δική του λυρική γλώσσα, καθώς ο Πρεβελάκης αναζητεί τις αντι­ στοιχίες ανάμεσα στον τραγικό θάνατο ενός άρχοντα της Αναγέννησης και τα περιστατικά της προσωπικής του ζωής. Α.Μ.

Έ ρ γο κλασικό ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ Ρ. ΡΑΓΚΑΒΗ: Ο Συμβολαιογράφος. Αθήνα, Ν ε φ έ ­ λη , 1991. Σελ. 161. Δρχ. 1200. «Ο Συμβολαιογράφος» του Α.Ρ. Ραγκαβή, έργο γνωστό, οικείο και αγαπητό στο ευρύ κοινό, πριν μερικά χρόνια έγινε και best seller χάρη στην τηλεοπτική του μεταφορά. Έργο ευχάριστο, ζωντανό και, γιατί όχι, κλασικό. Ίντριγκες, ρομάντσα, φόνοι, καλοί και κακοί, αριστοκράτες και αστοί, στο τέ­ λος όμως πρυτανεύει η δικαιοσύνη. Σήμερα όμως το σημαντικότερο είναι η γλώσσα του έργου. Ο Ραγκαβής αν και γράφει αρχαΐζουσα, δίνει ένα λόγο με­ στό, κοφτό, γοργό, καθαρό, σπάνιο για τα μίζερα ελληνικά των 90’ς. Οι Επτανήσιοι ήρωές του, το ντόπιο ιδίωμα, ελληνικά, καθομιλουμένη, και ιταλικά. Μια γλώσσα όλο μουσική, τραγουδιστή, απρόσμενη, ευήκοη. Η έκδοση συμπληρώνεται από σημαντικά κείμενα-αναλύσεις για τον Ραγκα­ βή και το έργο του, των Κ. Παλαμά και Ν. Σπανδωνή. Θ.Π.

Εξομολογητική μαρτυρία ΒΑΓΓΕΛΗ ΡΑΠΤΟΠΟΥΛΟΥ: Η αυτοκρατορική μνήμη του αίματος. Ποιος είναι και από πού ξεκίνησαν όλα. Αθήνα, Κ έδ ρ ο ς , 1992. Σελ.

414. Δρχ. 3000. Η καινούρια λογοτεχνική δουλειά του Β.Ρ., η οποία απ’ ό,τι μαθαίνω θα ολο­ κληρωθεί σε τρεις τόμους, είναι μια εξομολογητική μαρτυρία που αρχίζει χρο­ νικά από το 1974. Ο νεαρός συγγραφέας, που μέχρι τώρα μας είχε συνηθίσει σε ολιγοσέλιδα κείμενα, στο καινούριο τού βιβλίο εμφανίζει μια πληθωρικότη-

πεζογραφια/31 τα που τον ισορροπεί Kat τον βοηθά, αφού πρόκειται για καταγραφή προσωπι­ κών εμπειριών, καταστάσεων και ιδιωπκών ή δημόσιων γεγονότων. Ό λες οι χρονικές περίοδοι μετά τη μεταπολίτευση, οι αλλαγές στο πολιτικό σκηνικό, στη γνώση, στη μόρφωση, στην παιδεία, στις διανθρώπινες σχέσεις, στις συν­ θήκες ζωής και περιβάλλοντος δρομολογούνται από ένα θέμα αρκετά πρωτό­ τυπο μια και η ιστορία αρχίζει από τότε που ο αφηγητής-συγγραφέας ήταν δε­ καπέντε χρονών. Ένα βιβλίο που φιλοδοξεί, με την καλή έννοια, να γίνει σταθ­ μός στα ελληνικά γράμματα. Ένα έργο που, όταν ολοκληρωθεί, έχω την αίσθη­ ση ότι θα γίνει σημείο εκτεταμένης αναφοράς από κριτικούς Kat επαρκείς αναγώστες. Χ.Π.

Σε αναζήτηση της γνώ σης και της αλήθειας ΤΑΣΟΥ ΡΟΥΣΣΟΥ. Αγγελόπορτα. Αθήνα, Κ όσ ταν,ώ τη ς, 1992. Σελ. 178. Δρχ. 1500. Ένας σημερινός ζωντανός κι εξωστρεφής νέος, με αφορμή μια παράξενη, ιερή, αρχαία, μυστηριακή εβραϊκή πέτρα μεταστρέφεται σ’ έναν κλειστό, από­ μακρο και μοναχικό άνθρωπο που επιζητεί τη γνώση και επιδιώκει την αλή­ θεια μέσα από τη φαντασίωση, το όνειρο, τη μεταφυσική, την ουτοπία, τον παραλογισμό. Οι καθημερινές συνήθειες Kat διαδρομές δεν αλλάζουν σημαντικά, οι αιφνί­ διες ερωτικές εκρήξεις και μανίες φέρνουν όμως μιαν υπερδιέγερση, την ενερ­ γοποίηση, ευαισθητοποίηση και υπερλειτουργία των πέντε αισθήσεων. Οι έμ­ μονες ιδέες και φαντασίες μέσα από παροξυσμικές καταστάσεις επιφέρουν τη μεταμόρφωση, τη μετουσίωση, την μεταλλαγή της ύλης και του χρόνου. Πο­ ρείες επώδυνες και παράλληλες, ερωτήματα υπαρξιακά, απαντήσεις προσωπι­ κές, αφορμές για αναζήτηση, θεώρηση, απόρριμη και αναθεώρηση. Προσφι­ λής θεματογραφία και ρέων λογοτεχνικός καθημερινός λόγος για τον συγ­ γραφέα. Θ.Π.

Το ασήμαντο και το ουσιώδες ΓΙΑΝΝΗ ΣΚΑΜΠΑΡΔΩΝΗ: Η στενωπός των υφασμάτων. Διηγήμα­ τα. Αθήνα, Κ αστανιώ της, 1992. Σελ. 120. Δρχ. 1500. Τα δεκαοχτώ ευσύνοπτα αφηγήματα του Θεσσαλονικιώτη δημοσιογράφου και συγγραφέα οδηγούν τον αναγνώστη στη Θεσσαλονίκη, σε τοπωνύμια γνω­ στά και φορτισμένα εδώ από τις σκέμεις Kat τις πράξεις των ηρώων. Οι συνειρ­ μοί μιας επικίνδυνης στροφής για τον Στέλιο Αμίλητο, το μυστικό του Χριστό­ φορου Θειάφη, το προσωπικό δράμα ενός ρητινοσυλλέκτη από τον Μαρμαρά, η ποιητική ευφυΐα του φαρμακοποιού Μαρίνου Βαρλέτα περιγράφονται με ευαισθησία και μια υπομία κυνισμού. Η γλώσσα του Σκαμπαρδώνη είναι ιδιαίτερα ποιητική, συχνά χρησιμοποιεί απρόσμενα τις λέξεις. Η ποιητικότατα, όμως, δεν αποβαίνει εις βάρος της αφή­ γησης και της πλοκής. Ο Σκαμπαρδώνης φωτίζει μόνο μερικές όμεις της αλή­ θειας, δίνει στις αφηγήσεις του τις απαραίτητες φωτοσκιάσεις ζυγίζοντας προ­ σεκτικά το ασήμαντο και το ουσιώδες. Ο αιφνιδιασμός του τέλους στα περισ­ σότερα αφηγήματα επαυξάνει το αίσθημα της αναμονής, ενισχύει την αίσθηση της συνενοχής ανάμεσα στον συγγραφέα και τον αναγνώστη. Α.Μ.

32/πεζογραφια Κύπρον, ου μ’ εθέσπισεν ΑΓΓΕΛΙΚΗΣ ΣΜΥΡΛΗ: Η επιστροφή του Αγαπήνορα. Αθήνα, Κ έ ­ δ ρ ο ς, 1992. Σελ. 205. Δρχ. 1600. Υπάρχουν πάντα οι άνθρωποι που εξακολουθούν να γοητεύονται με όσα νέ­ οι αγάπησαν, υπάρχουν και οι άλλοι που τα χρησιμοποιούν ως άλλοθι. Kat οι δυο βρίσκονται στο μυθιστόρημα αυτό. Και πιο πολύ ακόμα, η ταραγμένη Κύ­ προς, την οποία έχουμε ξεχάσει ή σχεδόν συνηθίσαμε και η οποία σχηματίζει ακόμα το καινούριο της πρόσωπο. Η συγραφέας δεν εθελοτυφλεί, βλέπει γύρω της το μικροαστικό όνειρο να απλώνεται — όμως εκείνη είναι με τη μεριά του Ονείρου. Σ’ έναν ταραγμένο εσωτερικό μονόλογο θα σημαδέμει τους αίπους και τα αίτια που οδηγούν στα σημερινά αδιέξοδα, θα πονέσει, θα κλάμει, αλλά και θα οραματιστεί. Και στο τέλος θα ονειρευτεί τη γαλήνη. Με όποιο τίμημα. Α.Κ.

Εγώ 8α είμαι πολύ μακριά ΒΑΣΑΣ ΣΟΛΩΜΟΥ-ΞΑΝΘΑΚΗ: Το γράμμα. Αθήνα, Χ ατζη νικολή , 1992. Σελ. 97. Δ ρχ 1250. Η Γιουρσενάρ μίλησε για τον ομοφυλόφιλο Αλέξανδρο και τη δική του πλευρά. Η Βάσα Σολωμού-Ξανθάκη μιλά για την πλευρά της γυναίκας που ζει μ’ έναν ομοφυλόφιλο. Επιλέγει τον τρόπο ενός γράμματος το οποίο βρίσκει μια γυναίκα σ’ ένα δυστύχημα, χωρίς να γνωρίζει ή να μπορεί να βρει τους πρωταγωνιστές του. Βιβλίο σκληρό, αλλά ταυτόχρονα και αληθινό, «Το γράμμα» θέτει επί τάπητος ένα πραγματικό πρόβλημα: των κοινωνικών συμβάσεων που οδηγούν σε προσωπικές συμβάσεις και αιχμαλωτίζουν ανθρώπους κάτω από μια στείρα λογική, άρνηση, υποταγή και τελικά εξόντωση. Εδώ το θύμα είναι η γυναίκα, η οποία και πρέπει να κρατήσει το βάρος στους ώμους της, αλλά και δεν μπο­ ρεί να κρατήσει τίποτα δικό της, να αποκτήσει κάτι για κείνην, έστω και μια χαραμάδα στο όνειρο. Α.Κ.

Ο εφιάλτης ως σκηνικό ΕΡΣΗΣ ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΥ: Χοιροκάμηλος. Αθήνα, Κ έδ ρ ο ς , 1992. Σελ. 82. Δρχ. 850. Πέντε διηγήματα για την απουσία. Ό σο κι αν φαίνεται συμπέρασμα απόλυ­ της σκέμης, αυτή είναι η αίσθηση, ή οποία κατακάθεται, μετά την ανάγνωση αυτής της συλλογής διηγημάτων της Έρσης Σωτηροπούλου. Η συγγραφέας σε πεζογραφικούς δρόμους περισσότερο «κλασικούς», όσον αφορά στον τρόπο με τον οποίο χειρίζεται το γλωσσικό της υλικό, ανοίγει την πέρα τών αισθήσεων θύρα. Προς στιγμήν, δίνει την εντύπωση, ότι οι ιστορίες της έχουν τις αφορμές τους στην πραγματικότητα, σε ορισμένα σημεία, αδιόρατα πλην δραστικά, εισβάλ­ λει ο εφιάλτης και ανατρέπει το υπάρχον σκηνικό.

πεζογραφια/33 Το ανεκπλήρωτο, το φευγαλέο, το ονειρικό, το αδύνατο συγκροτούν το δικό της «τσίρκο παραισθήσεων». Οι ήρωές της είναι οι θαυματοποιοί. Εμείς οι «πελάτες». Β.Κ. Μ Η ΚΥΠΤΕΤΕ ΕΞ2

Το τρένο σαν ουτοπία ΝΙΚΟΥ ΦΑΡΟΥΠΟΥ: Μη κύπτετε έξω. Αθήνα, A q u a riu s, 1992. Σελ. 269. Δρχ. 1600. Σεναριογράφος στην τηλεόραση και τον κινηματογράφο ο Ν.Φ. παρουσιάζει το πρώτο του μυθιστόρημα βγαλμένο από προσωπικές εμπειρίες και, το Kuptoτερο, χαρακτηρισμένο απ’ ό,τι το νεότατο συναντά κανείς στη σύγχρονη ελληνι­ κή πεζογραφία. Ο μύθος του βιβλίου είναι σαφέστατα κοινότυπος, έτσι που μό­ νον το τροχάδην της αφήγησης να του προσδίδει ενδιαφέρον, κάτω μάλιστα από συνθήκες παραπλανητικές και συνάμα αδέξια ξοδεμένες. Ο Ν.Φ. με την πρόσμιξη στοιχείων ντόπιων αλλά και ευρωπαϊκών, κατασκευάζει ένα μυθιστό­ ρημα με πολύ διάλογο — λόγω φυσικά του επαγγέλματος —. και με ελάχιστη έως καθόλου μυχική ενδοσκόπηση, έτσι ώστε το έργο να υποπίπτει στην ανα­ γνωστική αντίλημη σαν κάτι που ρέει χωρίς ιδιαίτερη προσπάθεια πρόσλημης. Έτσι διερωτώμαστε αν πρόκειται για ένα εύκολο βιβλίο, ή, αν οι νεότεροι συγ­ γραφείς μιμούνται κάποιους άλλους Έλληνες ή ξένους, κι εκείνοι με τη σειρά τους κάποιους προηγούμενους. Χ.Π.

Α ν υπάρχει θεός... ΔΙΟΝΥΣΗ ΧΑΡΙΤΟΠΟΥΑΟΥ: Από εδώ πέρασε ο Κίλροϊ. Αθήνα, Κ αστα νιώ της, 1992. Σελ. 48. Δρχ. 1000. «Αν υπάρχει θεός, την πουτσίσαμε», λέει ο τελευταίος ήρωας (ή αντι-ήρωας;) του Διονύση Χαριτόπουλου. Γιατί αυτή τη φορά δεν πιστεύει σε κανέναν και σε τίποτα. Καμικάζι της ζωής, τρέχει να ξεφύγει από την ανελέητη καθημερινό­ τητα, από το όνειρο του μικροαστού, την πλήξη καί τη βαρεμάρα. Δυστυχώς, όμως, ξέρει πως αν ξαναγυρίσει, στα ίδια ακριβώς θα πέσει. Αν δεν επιστρέμει, δεν είναι βέβαια καλύτερα. Τουλάχιστον όμως ξέρει από τί γλιτώνει. «Δεν έχετ πλοίο πια για σε, δεν έχει οδό», μοιάζει να λέει ο συγγραφέας. Που αυτή τη φορά φορτσάρει, δίνει όλες τις δυνάμεις του. Με γραφή περισσό­ τερο ελλειπτική παρά ποτέ, προσπαθεί να πει τα πράγματα με το όνομά τους, μη κατονομάζοντας τίποτα. Επιχειρώντας μονάχα να φτάσει στο κόκαλο, στη μέσα αρχή. Ένα βιβλίο σκληρό, για όσους έχουν απωλέσει κάθε ελπίδα. Α.Κ.

Σόφια, Β όρεια Ελλάδα ΧΡΗΣΤΟΥ ΧΑΡΤΟΜΑΤΣΙΔΗ: Το παλιό κτίριο. Αθήνα, Ν εφ έλη , 1992. Σελ. 98. Δ ρχ 800. Βουλγαρία. Σόφια της δεκαετίας του ’50. Έλληνες πολιτικοί πρόσφυγες και ντόπιοι κομματικοί συστεγάζουν τα όνειρα, τις ελπίδες, τις αγωνίες και τους α­ γώνες τους. Μέσα από προσωπικές ιστορίες καταγράφεται ένας κόσμος αγνός, ηθικά κομματικά πλασμένος. Άτρωτος από τις πετριές των νοσταλγών του πα­ ρελθόντος. Τα στηρίγματα του καθεστώτος σε σοσιαλιστικά ρεφραίν με happy

k

m

34/πεζογραφια end. Κι από την άλλη, Βόρεια Ελλάδα στα τέλη της δεκαετίας του ’80. Με το ίδιο αδρές πινελιές, η αβεβαιότητα, τα αδιέξοδα, η διαφθορά, ot συναλλαγές, η έκκληση ηβών, η σαπίλα της σύγχρονης ελληνικής κοινωνίας. Δύο εποχές, δύο κόσμοι, δύο φίλοι (όσο το επιτρέπουν ηγεσίες και σκοπι­ μότητες) γειτονικοί λαοί. Λάθη, υπερβολές, αλήθειες, υπερεκτιμήσεις, πικρές διαπιστώσεις, αμφισβητήσεις, διαμεύσεις. Η ίδια η ζωή που τρέχει, προσπερ­ νά, ανατρέπει κι αφήνει πίσω της... Θ.Π.

Μια αισθησιακή νουβέλα ΓΚΑΜΠΡΙΕΛΕ N T ΑΝΝΟΥΝΤΣΙΟ: Η γυναικαδέλφη. Μετάφραση: Πέτρος Πικρός. Αθήνα, G u ten b erg , 1991. Σελ. 72. Δρχ. 800. Ο αμφιλεγόμενος Ιταλός συγγραφέας Γκαμπριέλε Ντ’ Αννούντσιο στην πα­ ρούσα νουβέλα καταπιάνεται για μια ακόμη φορά με τον έρωτα και τις συνέπειές του, καθώς μια ηλικιωμένη κατάκοιτη γυναίκα βρίσκεται κοντά στην αι­ σθησιακή δίνη δύο νέων ανθρώπων. Ο έρωτας και η φύση, θέματα που έκαναν το συγγραφέα διάσημο, παρά την υποστήριξη της φασιστικής εξάπλωσης στην Ιταλία επί Μουσολίνι και την από μέρους του όχι απλώς αποδοχή αλλά πολιτι­ κή και στρατιωτική συνεισφορά, στη «γυναικαδέλφη», που μεταφράστηκε θαυ­ μάσια από τον Πέτρο Πικρό, αναζητά όλο το μεγαλείο της ερωτικής συνεύρε­ σης καταρχήν και στη συνέχεια την αδιαφιλονίκητη γοητεία που ασκούν πάνω στον άνθρωπο οι εποχές του χρόνου και κύρια η Άνοιξη. Οι εκδόσεις Gutenberg στη σειρά «Λογοτεχνία για νέους» προσφέρουν άλ­ λο ένα βιβλίο γεμάτο από αισθησιακή κι ερωτική παραζάλη, που τόσο επίμονα βιώνουν πρωταρχικά και μοναδικά οι έφηβοι. Χ.Π.

Το άρωμα του μέλλοντος ΓΕΒΓΚΕΝΙΓΕΦΤΟΥΣΕΝΚΟ: Τα βατόμουρα της Σιβηρίας. Μετάφρα­ ση: Ανατόλιος Μυτιληναίος. Αθήνα, Ν έα Σ ύ ν ο ρ α /Α .Α . Α ιβ ά νη , 1992. Σελ. 340. Δρχ. 3000. Ο μεγαλύτερος ίσως ποιητής της - πρώην - Σοβιετικής Ένωσης, ένας καλλιτέχνης εφόλης της ύλης στα χνάρια του ειδώλου του, του ΜαγιαΚόφσκι, αγωνιστής, κινηματογραφιστής, ο Γεβγκένι Γεφτουσένκο κάνει με τα Βατόμου­ ρ α της Σιβηρίας τη θριαμβευτική του είσοδο και στο χώρο του μυθιστορήμα­ τος. Μια που, όπως ο ίδιος δέχεται, το μυθιστόρημα είναι μέσο ανάγνωσης και γνώσης της πραγματικότητας, ας σταθούμε καταρχήν στο θησαυρό παραστάσε­ ων που χαρίζει ο Γεφτουσένκο στους πολίτες απανταχού γης για τον έρωτα, τη μοναξιά, την τραγική ειρωνεία, την τόσο συχνή στην ανθρώπινη φύση, τα πάθη· κι έπειτα, για τη χώρα του, τις αχανείς εκτάσεις της Σιβηρίας και τις πολιηκές αντιπαραθέσεις, τη νοοτροπία του λαού και τη δυναμική του μέλλοντος. Επί σκηνής παρελαύνουν πραγματικά και φανταστικά πρόσωπα, διαλεγόμενα με τα βάθη της ύπαρξής τους και το σύμπαν, με τα πολλαπλά προσωπεία τους και την ιστορία. Χαρακτήρες στέρεοι και άλλοι στερεοτυπικοί, γήινη και κοσμική διάσταση, μεταφυσική αγωνία και πάνω απ’ όλα ποίησή, αυτά είναι τα στοιχεία του ρωσικού αυτού μυθιστορήματος, του παγκόσμιου και διαχρονι­ κού ποιηηκού μυθιστορήματος του Γεφτουσένκο. Τ.Δ.

πεζογραφια/35

Ο φιλάργυρος γιος ΓΚΟΥΣΤΑΒ ΓΚΕΪΓΕΡΣΤΑΜ: Το αγόρι της κυρα-Λένης. Μετάφραση: Αέων Κουκούλας. Αθήνα, G u ten b erg , 1991. Σελ. 88. Δρχ. 800. Ένα μυχολογικό αφήγημα του Σουηδού συγγραφέα Γκουστάβ Γκέιγερσταμ, μεταφρασμένο άμογα από τον Λ. Κουκούλα, στα 1919. Εδώ, μια ζητιάνα προ­ σπαθεί να πείσει το γιο της να αποκτήσει μεγαλώνοντας όσο το δυνατόν περισ­ σότερα χρήματα και, το μόνο που καταφέρνει, είναι να κάνει το παιδί της φιλο­ χρήματο και παραδόπιστο. Η διαχρονικότητα είναι σαφώς παρούσα, παρά το γεγονός ότι ο συγγραφέας δεν είχε φτάσει ακόμα στην πλήρη του ωριμότητα κι αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι πέθανε πολύ νέος, γύρω στα πενήντα του χρόνια. Παρ’ όλα αυτά, στο «αγόρι» παρατηρούμε την μυχογραφική ένταση στα παράλια χωριά της Σουηδίας του περασμένου αιώνα, καταγραμμένη με τη νατουραλιστική έπαρση ενός συγγραφέα, που βίωσε τη φτώχεια και την κοινωνι­ κή ένδεια τόσο στην ύπαιθρο, όσο και στα αστικά κέντρα. Η τρίτη έκδοση του αφηγήματος ασφαλώς προσφέρει στους νέους σημαντικές αισθητικές ε­ μπειρίες. Χ.Π.

Ο «ποιητής του σπιτιού» ΓΚΟΥΣΤΑΒ ΓΚΕΪΓΕΡΣΤΑΜ: Ο Πέτρος με το ένα μάτι. Μετάφραση: Λέων Κουκούλας. Αθήνα, G u ten b erg , 1991. Σελ. 80. Δρχ. 800. Ο Σουηδός νατουραλιστής συγγραφέας επηρεασμένος από το σημαντικότε­ ρο εκπρόσωπο των γραμμάτων στη χώρα του, Στρίντμπεργκ, μας παρουσιάζει ένα σχεδόν άγνωστο, παρότι κυκλοφορεί σε δεύτερη έκδοση, έργο, όπου ο νε­ αρός ήρωας στις φτωχογειτονιές της επαρχίας στη Σουηδία από «αστείος του χωριού» μετατρέπεται σε νοικοκύρη Kat παντρεύεται μάλιστα την πιο όμορφη του τόπου. Ο Γ.Γ., με την καταπληκτική του πένα, συμβολικά μας μεταφέρει σ’ έναν κόσμο, όπου εκείνο που έχει αξία δεν είναι ό,τι βλέπουμε, αλλά από n o ta γωνία το βλέπουμε. Έτσι, κι αφού ο Πέτρος διαθέτει και τα δυο του μάτια, είναι μάλλον φυσικό να αξιοποιήσει τις δυνατότητές του και να δώσει άλλο χρώμα στη ζωή του, που στο αφήγημα αφήνεται να διαγράφει με την κοινωνική κατα­ ξίωση. Ο Λέων Κουκούλας μεταφράζει από το 1920 δίνοντας όλη του τη δύνα­ μη στη γνωριμία αή’ το ελληνικό κοινό του θαυμάσιου Σουηδού συγγραφέα. Χ.Π.

Από τη φαντασία στην πραγματικότητα ΑΓΚΟΥΣΤΙΝ ΓΚΟΜΕΖ ΑΡΚΟΣ: Το τυφλοηούλι. Μετάφραση: Πόλυ Μηλιώρη. Αθήνα, Ο δ υ σ σ έα ς, 1992. Σελ. 276. Δρχ. 1900. «Πιστεύω ότι έπλυνα όλα τα πιάτα που μπορεί να πλύνει κανείς στο Παρίσι», έλεγε αυτοσαρκασηκά ο Ισπανός συγγραφέας για να περιγράμει τη δύσκολη καθημερινή του ζωή. Παρά τις αντιξοότητες, όμως, κατόρθωσε να σπουδάσει, αγάπησε παράφορα το θέατρο, έγραμε και σκηνοθέτησε θεατρικά έργα και α­ πέσπασε το βραβείο Λόπε ντε Βέγκα. Για «Το τυφλοπούλι» τιμήθηκε με το Grand Prix du Levant 1990. Στο μυθιστόρημά του περιγράφει την αγωνιώδη προσπάθεια ενός μικρού μαροκινού να εξοικονομήσει χρήματα για μια λεπτή εγχείρηση στο μάτι, το

36/πεζογραφια διαβατήριό του για να περάσει από τον κόσμο της φαντασίας στον αληθινό κό­ σμο. Ωστόσο κι ο ίδιος ο συγγραφέας αντιμετωπίζει με περίσκεμη το πέρασμα από τη φαντασία στην πραγματικότητα. Ό πως λέει έΥας ήρωάς του, «τα όνειρα είναι που μας επιτρέπουν να ζούμε με κάποια αξιοπρέπεια». Α.Μ.

Η σύγκρουση δυο κόσμων στην Αφρική ΝΑΝΤΙΝ ΓΚΟΡΝΤΙΜΕΡ: Ο συντηρητής - Ουτοπίες ενός ρεαλιστή. Μετάφραση: Γιάννα Μυράτ. Αδήνα, Ν εφ έλη , 1992. Σελ. 320. Δρχ.

2600. Ο λευκός, ο κυρίαρχος, ο πλουτοκράτης. Ο δούλος, ο εξαθλιωμένος, ο μαύ­ ρος. Δυο κόσμοι χωριστά· που συνεργάζονται, μοχθούν, συμβιώνουν μέσα σε προκαθορισμένα όρια, ρόλους και σχέσεις. Το κυνηγητό, το ξεγύμνωμα μυχών και συνειδήσεων. Ένα άγριο σαφάρι κά­ τω από τον ήχο των τυμπάνων. Των τυμπάνων της χαράς, της γιορτής, της κραυ­ γής, της μάχης. Η σύγκρουση που είναι κοντά, θα ’ρθει. Η φωτιά που θα καταστρέμει και θα εξανεμίσει. Η πλημμύρα που θα προκαλέσει τη σήμη και την αποσύνθεση. Πραγματικότητα σκληρή, αλληγορία πικρή, παραληρηματικοί εσωτερικοί μονόλογοι, σιωπές, ενοχές, φόβοι, στιγμές, βλέμματα, προσεγγίσεις, απωΗ συντριβή, η εναλλαγή των ρόλων, το μέτρο, η αρμονία, η σοφία της φύσης. Ο κατακόκκινος ορίζοντας πριν το μεγάλο σεισμό. Θ.Π.

Η ποίηση της προσμονής ΖΥΑΙΕΝ ΓΚΡΑΚ: Η ακτή των Σύρτεων. Μετάφραση: Κώστας Κριτσίνης. Αδήνα^Σ. I. Ζ α χ α ρ ό π ο υ λ ο ς, 1992. Σελ. 385. Δρχ. 1800. ' Ενα ποιητικό μυθιστόρημα, γραμμένο πριν 40 χρόνια, με τη διάκριση ενός βραβείου Γκονκούρ που ο συγγραφέας του ποτέ δεν αποδέχτηκε. Σε έναν τόπο με υπαρκτό όνομα αλλά φανταστικά χαρακτηριστικά και σε α­ προσδιόριστο χρόνο, δύο χώρες, η μία διατηρώντας τη μνήμη του παλαιού της μεγαλείου και η άλλη βάρβαρη και πολεμοχαρής, ζουν για 300 χρόνια αντιμέ­ τωπες σε μια χαυνωτική εκεχειρία. Ο ήρωας, παραλλαγή της τραγικής Ηλέκτρας, προκαλεί, σχεδόν υπακούοντας στο συλλογικό υποσυνείδητο, την ανα­ μέτρηση· η καταστροφή θα φέρει την εξιλέωση και μακροχρόνια τη σωτηρία του πολιτισμένου κόσμου. Αλληγορία που αντλεί από τον γοτθικό ρομαντισμό για να απλωθεί σε μια ατμόσφαιρα εξωπραγματικού. Ο Ζ. Γκρακ, «κρυφός και δύσκολος συγγραφέ­ ας», με πλούσια και ακριβολόγο αφήγηση, αλλά ταυτόχρονα ερμητική, επα­ νέρχεται και σε αυτό το βιβλίο του, στο θέμα της προσμονής σε νυκτερινά και υγρά τοπία με τη γυναικεία παρουσία, υδροχαρή και μυστήρια. Μόνο, για υπομιασμένους αναγνώστες. Μ.Θ.

Ιστορικό μυθιστόρημα MICHEL DE GRECE: Ο τελευταίος Σουλτάνος. Μετάφραση από τα γαλλικά: Αγγελος Φιλιππάτος. Αδήνα, Ν έα Σ ύνορα/Α .Α . Λιβάνη, 1992. Σελ. 334. Δρχ. 2200.

πεζογραφια/37 Το ιστορικό μυθιστόρημα τόσο στη χώρα μας όσο και στο εξωτερικό είναι ένα είδος του πεζού λόγου που ενέπνευσε πολλούς συγγραφείς. Στον «Τελευ­ ταίο Σουλτάνο» παρακολουθούμε ολάκερη την ιδιόμορφη εξάπλωση της Οθω-, μανικής αυτοκρατορίας με τη φωνή του Αμπντούλ Χαμίντ και στη συνέχεια το τέλος της, που ταυτόχρονα σήμαινε την αρχή του νέου τουρκικού κράτους. Στα ιστορικά μυθιστορήματα το μεγαλύτερο κομμάτι ενδιαφέροντος είναι εκείνο που χωρίς την παραμικρή υπερβολή αναπαριστά τις πράξεις, τα έργα, τις ιδέες και ακόμα τη διασκέδαση και την μυχαγωγία των ανθρώπων που διαμορφώ­ νουν τα γεγονότα, τονίζοντας το ιδιωτικό καν το δημόσιο που δένεται ανεξίτηλα μ’ αυτά. Έτσι που ο τελευταίος σουλτάνος να περνά στην Ιστορία με χίλια δυο πρόσωπα όπως «ο μεγάλος σφαγέας», «Αμπντούλ ο καταραμένος» και «Ο κόκ­ κινος σουλτάνος». Μυθιστόρημα, κάτι παραπάνω από ενδιαφέρον για τους α­ ναγνώστες αυτού του είδους Του γραπτού λόγου.

χ.π. Αμερικανικός Νότος ELJDORA WELTY: Η κόρη του αισιόδοξου δικαστή Μ ακΚέλβα. Μυ­ θιστόρημα. Αθήνα, Α λ ε ξ ά ν δ ρ ε ια , 1992. Σελ. 206. Δρχ. 1500. «Καθώς ανακαλύπτουμε, θυμόμαστε. Καθώς θυμόμαστε, ανακαλύπτουμε». Πιθανότατα όλο το έργο της συγγραφέως του αμερικανικού νότου να στήθηκε πάνω σ’ αυτόν τον αφορισμό. Η Γουέλτι δεν αρνήθηκε ποτέ το ρόλο που έπαι­ ξε η αυτοβιογραφία στα βιβλία της, δεν κινήθηκε ποτέ σε χώρους και καταστά­ σεις που δεν έζησε. Ό πως υπενθυμίζει στον πρόλογο της έκδοσης η Γιούλη Θεοδοσιάδου, λέκτορας στον τομέα αμερικανικής λογοτεχνίας του Αγγλικού Τμήματος του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, «η Γουέλτι υποστηρίζει ότι η μυ­ θιστοριογραφία είναι η ιστορία των εμπειριών της ζωής του συγγραφέα». Εδώ, η Λώρελ Χαντ επιστρέφει στο πατρικό της, σε μια επαρχιακή κωμόπο­ λη του Μισισιπί για την κηδεία του πατέρα της και για την αναμέτρησή της με το παρελθόν. Στο τέλος της επώδυνης αυτής εσωτερικής διαδρομής ανακαλύ­ πτει πως η απώλεια αγαπημένων προσώπων θεραπεύεται με την αυτογνωσία. Α.Μ.

Έ να ς παπαδιαμαντικός Ρασκόνλικωφ Θ. ΔΟΣΤΟΔΙΕΦΣΚΗ: Το έγκλημα και η τιμωρία. Μετάφραση: Αλέ­ ξανδρου Παηαδιαμάντη. Πρόλογος: Εμμανουήλ Ροΐδη. Αθήνα, Ι δ ε ό ­ γραμ μ α, 1992. Σελ. 512.

Τ

Θ. ΔΟΣΤΟΓΕΦΣΚΗ ι Αν και ο Βαλέτας μιλάει για 185 .συνολικά τίτλους που αποδίδονται στη με ταφραστική ενασχόληση του Σκιαθίτη πεζογράφου (είναι γνωστό ότι ο Παπα διαμάντης υπήρξε ένας χαλκέντερος μεταφραστής: επί μια 25ετία τουλάχιστον μετέφραζε οτιδήποτε για τον επιούσιο), ο σύγχρονος αναγνώστης έχει δυστυ­ χώς μόνο τρεις «αρτιμελείς» ευκαιρίες — με την παρούσα — να γνωρίσει και το μεταφραστικό τάλαντο του κυρ-Αλέξανδρου. Η κατά Παηαδιαμάντη εκδοχή του αριστουργήματος του Ρώσου συγγραφέα πρωτοδημοσιεύτηκε το 1899 στο ημερήσιο φύλλο «Η εφημερίς» σε 106 συνέ­ χειες, από τη γαλλική έκδοση του 1844. Δεν είναι υπερβολή να πει κάποιος ότι ο Παπαδιαμάντης κυριολεκτικά εγκολπούται τούτο το βιβλίο, μεταφέροντας τον μύθο του Ρασκόνλικωφ στον δικό του γλωσσικό και υφολογικό βιότο­ πο. Αυτό το γεγονός ανακτά περαιτέρω σημασία αν αναλογιστούμε την ήδη γνωστή και επισημασμένη «ιδεολογική» συγγένεια (τουλάχιστον στη «Φόνισσα») του πατέρα της ελληνικής διηγηματογραφίας και του μεγάλου Ρώσου μυθιστοριογράφου. Μ.Φ.

Τ Ο ΕΓ ΚΛΗΜ Α ΚΑΙ

Η ΤΙΜΩΡΙΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΙΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΡΟΪΔΗ

38/πεζογραφια Φαντασία μέσα στη φαντασία ΣΤΗΒ ΕΡΙΚΣΟΝ: Η απέναντι όχθη τον Ρουβίκωνα. Μετάφραση: Στέ­ φανος Σαμάκης. Αθήνα, A q u a riu s, 1992. Σελ 298. Δρχ. 1800. Ο άγνωστος, στην Ελλάδα, Αμερικανός συγγραφέας Στηβ Έρικσον εκδίδει το παραπάνω βιβλίο το 1986 και εδώ μεταφράζεται έξι χρόνια αργότερα. Η ποιητική δομή του μυθιστορήματος και π διαστρωμάτωση, με την οποία αναι­ ρεί κάθε ρεαλιστική Kat πραγματιστική εμπειρία, αφήνει σαφώς την υπόνοια ότι το έργο είναι φανταστικό, ή καλύτερα ότι η φαντασία κινείται μέσα στη φα­ ντασία. Ασφαλώς ένα εγχείρημα, που πέρα απ’ τις όποιες δυσκολίες παρουσιά­ ζει στην εκτέλεσή του, δίνει ξεκάθαρα κα τις μεγάλες πεζογραφικές διαστάσεις που ο συγγραφέας διαθέτει. Η μετάφραση ακολουθεί αυτή την παράξενη για τα ελληνικά και ευρωπαϊκά δεδομένα έκφραση, δίνοντας μιαν αίσθηση όχι σαφώς πεζού λόγου, αλλά ταυ­ τόχρονα μια μαγεία που εκπέμπουν μορφές τέχνης διάφορες, άλλοτε σαν ερωπκό θέμα και άλλοτε σαν υπερρεαλιστικό συμβάν. Χ.Π.

Κριτική του ολοκληρωτισμού ΡΕΝΕ ΖΙΡΑΡ: Η αρχαία οδός τών ασεβών. Μετάφραση: Λουκάς Θεο δωρακόπουλος. Αθήνα, Εξάντας, 1992. Σελ. 224. Δρχ. 2000.

GIRARD

Η καταπληκπκή σειρά των εκδόσεων Εξάντας «Σύγχρονη κλασική βιβλιοθή­ κη», στην οποία παρουσιάστηκαν βιβλία μεγάλου λογοτεχνικού ενδιαφέρο­ ντος, εμπλουτίζεται με το έργο του Ρενέ Ζιράρ «Η αρχαία οδός των ασεβών». Το αρχαίο βιβλίο του Ιώβ δίνει στον συγγραφέα τη δυνατότητα να δοκιμάσει μια κριτική των ολοκληρωτικών καθεστώτων, καθώς τα καθεστώτα αυτά κατη­ γορούσαν, nptv λίγα χρόνια, τους πολίτες για πράγματα μάλλον ασαφή, χωρίς την παραμικρή δικαιολογία παρά μόνον τις ιδέες, με δυο λόγια περιφρονώντας ακατάσχετα την αλήθεια, έστω με τη διαλεκτική της έννοια και βάζοντάς τους συνεχώς το δίλημμα της ασέβειας. Το βιβλίο, μεταφρασμένο θαυμάσια από το Λουκά Θεοδωρακόπουλο, πετυχαίνει να αναδιπλώσει και να ξεσκεπά­ σει ολόκληρο το μηχανισμό που για πολλά χρόνια ταλαιπώρησε λαούς και αν­ θρώπους, τα πραγματικά θύματα, όπως ο Ιώβ της Βίβλου.

Η ΑΡΧΑΙΑ ΟΔΟΣ ΤΩΝ ΑΣΕΒΩΝ

Χ.Π.

Με τα μάτια ε ν ό ς παιδιού ΠΑΤΡΙΚ ΖΙΣΚΙΝΤ: Το καλοκαίρι του κ. Ζόμερ. Μετάφραση: Μαρία Αγγελίδου. Εικον.: Ζ.Ζ. Σαμπέ. Αθήνα, Ψ υχο γιό ς, 1992. Σελ. 112. Δρχ. 1000. Μπαστούνι, σακίδιο, βήμα ταχύ, καλή διάθεση κι ο μυστηριώδης κ. Ζόμερ βρισκόταν διαρκώς στους δρόμους. Πού πηγαίνει; Από πού έρχεται; Ποιος εί­ ναι ο κ. Ζόμερ; Από τι πάσχει ο κ. Ζόμερ; Ο συγγραφέας προσπαθεί ν’ απαντήσει, σκιτσάροντας την ιστορία του κ. Ζό­ μερ. Μια ιστορία που ξετυλίγεται ανάμεσα από τις αναμνήσεις των παιδικών

πεζογραφια/39 και των εφηβικών χρόνων. Τότε που σκαρφάλωνε στα δέντρα κι επιχειρούσε να πετάξει για να νιώσει ελεύθερος και να ξεφύγει από τα προβλήματα που του δημιουργούσε ο περίγυρός του. Χιούμορ, τρυφερότητα, νοσταλγία και συγκίνηση για το ταξίδι πίσω στα παλιά. Και τελικά, λίγο μας αφορούν οι ιδιορρυθμίες του κ. Ζόμερ. Σημασία έχει να μπορέσουμε, ν’ αντικρίσουμε με την ίδια αθωότητα και καθαρότητα, με δυο μάτια παιδικά, τον κόσμο που απλώνεται μπροστά μας. Θ.Π.

Αξίες εντός και εκτός χρηματιστηρίου ΕΜΙΛ ΖΟΛΑ: Το χρήμα. Μετάφραση: Ντορέτα Πέππα. Αδήνα, Σ ύ γ ­ χ ρ ο ν η Ε ποχή, 1991. Σελ. 552. Δρχ. 3500. Ανάμεσα στα «απαγορευμένα» θέματα που ο Εμίλ Ζολά προσέγγισε λόγω και με τη νατουραλιστική οπτική και θεωρία του στους Ρ ουγκ όν Μακάρ ήταν και το χρήμα. Το χρήμα, όμως, όχι στη διάσταση που του δίνει η θυμοσοφική αντιμετώπιση, το χρήμα καταστρέφει ή τουλάχιστον όχι μόνο. Στο μυθιστόρημά του ο Ζολά μελετά τη λειτουργία του χρήματος στην εκκολαπτόμενη καπιταλι­ στική κοινωνία, αλλά στην οικονομικοπολιτική του διάσταση· όπως επίσης με­ λετά και το ρόλο του στην κρίση των αξιών, σε μια κοινωνία που εγγενώς νοσεί. Με τον σθεναρό του λόγο ο Ζολά περιγράφει ένα οικονομικό σκάνδαλο και μέσ' απ’ αυτό μια εποχή κι ένα σύστημα. Ένα από τα πιο γοητευτικά στοιχεία του βιβλίου, ο πρωτόγονος μαρξισμός του Σιγισμόνδ και τα ποιητικότατα οράματά του. Βιβλίο κλασικό και διαχρονικό και ως εκ τούτου με σύγχρονες αντη­ χήσεις.

Εμϋ Ζοίβ

Το Χ ρήμα ί^ * 4 -

Τ.Δ.

Ο ερωτισμός μιας γυναίκας και μιας εποχής ΓΟΥΪΑΑ ΚΑΘΕΡ: Μια χαμένη κυρία. Μετάφραση: Τζένη Γαβαλάκη. Αδήνα, Α στάρτη, 1991. Σελ. 162. Δρχ. 1100. Γ0Υ1ΛΑ ΚΑΘΕΡ

Ο παραλληλισμός μιας χώρας με γυναίκα, ο ερωτισμός των θρύλων και τόυ παρελθόντος - η απόσταση, η ασάφεια αλλά και η ηθελημένη άγνοια της ατο­ μικής και συλλογικής μνήμης γοητεύει — είναι σχήματα που η Γουίλα Κάθερ χρησιμοποιεί στη Χ αμένη Κ υρία της χωρίς να διεκδικεί δάφνες πρωτοτυπίας. Εμμένοντας όμως στο στέρεο υφάδι του ρομάντξου, που αναδεικνύει την παρ’ ολίγο τραγική ηρωίδα της, μέσα από την αφήγηση ενός εφήβου. Χτίζει στέρε­ ους - αν και στερεοτυπικούς σε κάποια σημεία χαρακτήρες - κάνει ευαίσθη­ τες αναλύσεις και περιγραφές τόσο των ανθρώπων όσο και της εποχής. Η Μάριον Φόρεστερ περνώντας από τη μυθική αίγλη στην πτώση και πάλι μετά στη δύναμη, παραπέμπει στην ίδια την Αμερική, με τους θρύλους της ήρε­ μης κατακτητικής δύναμης κι αξιοπρέπειας, που όμως ζει τη βασιλεία των νεό­ πλουτων πληβείων τυχοδιωκτών για να μπορέσει να επιβιώσει και να βρει fn δύναμή της. Ατμόσφαιρα ερωτική, γλυκόπικρη, εφηβική, γραφή γυναικεία, ένα ανάλαφρο βιβλίο για την ταυτότητα μιας γυναίκας και μιας χώρας. Τ.Δ.

Μια χαμένη κυρία

40/πεζογραφια

Περιπέτεια της μνήμης ΙΤΑΛΟ ΚΑΛΒΙΝΟ: Ο δρόμος του Σαν Τζοβάνι. Μετάφραση: Αγγελι­ κή Ξύδη. Αδήνα, Κ ριτική , 1992. Σελ. 141. Δρχ. 1500.

itaio Calvino 0 ΛΡ9Μ0Σ τον ΣΑΝ ΤΖΟΒΑΝΙ

Ο Ίταλο Καλβίνο δεν είναι μόνο ο σημαντικός συγγραφέας των «Αοράτων Πόλεων».

- Είχε και τις άλλες στιγμές του, κατά τις οποίες οι ημερολογιακές σημειώσεις του ήταν ένα είδος άσκησης και κατάθεσης μνήμης στο «περιθώριο» του κυ­ ρίου σώματος του έργου του. Αν θέλουμε να δώσουμε έναν ορισμό σ’ αυτά τα απολαυστικά «πάρεργα», θα τα ονομάζαμε κείμενα μνήμης. Εδώ δεν θα συναντήσουμε τον συγγραφέα, ο οποίος αναξητά το «αδύνατον» των καθημερινών σχέσεων. Ο λόγος του είναι απλός και εύληπτος με αναγνωρίσιμη την πρόθεση να διηγηθεί ένα παραμύθι εσωτερικής περιπέτειας, το οποίο έχει τις αρχές του στα παιδικά του χρόνια. Και θα ήταν ίσως ανιαρό ως βιβλίο αναμνήσεων. Εδώ η μνήμη πονά σε όλα τα σημεία, είναι το μέσον κατανόησης των τεκταινομένων, ανοίγει δρόμους για το μέλλον. Ένα 6ιβλίο-«διαθήκη» αυτογνωσίας για τον συγγραφέα και πραγ­ ματογνωσίας για τον κόσμο. Β.Κ.

Χιούμορ και προφητεία ΑΑΕΞΑΝΤΡ ΚΑΜΠΑΚΟΦ: Χωρίς επιστροφή. Μετάφραση από τα γαλλικά: Σταύρος Κουρεμένος. Αδήνα, Κ ριτική , 1992. Σελ. 106. Δρχ.

900. Ο Αλεξάντρ Καμπάκοφ είναι ένας από τους κύριους εκφραστές της ύστερης περεστρόικα: Μ’ αυτή του τη νουβέλα, σατιρικής στόχευσης, μεταφέρει τον α­

πεζογραφια/41 ναγνώστη σε μια «φανταστική» Μόσχα, η οποία τελεί υπό στρατιωτικό κα­ θεστώς. Η πρωτεύουσα των πρώην Σοβιετικών Δημοκρατιών έχει μετατραπεί σε μια πόλη-φάντασμα, η οποία έχει παραδοθεί στην πείνα, στη βία, στα μπλόκα της μυστικής αστυνομίας. Ο εμφύλιος πόλεμος είναι ο παρών-απών φασματικός εχθρός, ο οποίος εί­ ναι ο συνδετικός ιστός της μελλοντολογικής αυτής αφήγησης. Αν διαλέγει να διηγηθεί την ιστορία του με χιουμοριστικό τρόπο, δεν πρέπει να κατηγορηθεί για ελαφρότητα: είναι ένας πλάγιος τρόπος άμυνας, για να αντισταθεί στην «πραγματικότητα» του πάλαι ποτέ σοβιετικού καθεστώτος. Ε­ ξάλλου οι ινστρούχτορες και οι λογοκριτές του Κόμματος καραδοκούν. Ο συγγραφέας, όπως αναφέρεται στον πρόλογο, οραματίζεται έναν κόσμο δημοκρατίας και σταθερότητας με «εγγυητή» τον Μιχαήλ Γκορμπατσόφ. Αλλά πού να ήξερε, ότι η νουβέλα του θα ήταν προφητική και επίκαιρη. Β.Κ.

Πρωτεργάτης του νέου αμερικανικού διηγήματος ΡΕΙΜΟΝΤ ΚΑΡΒΕΡ: Ο καθεδρικός ναός. Μετάφραση: Βασίλης Δερμών. Αθήνα, Ο δ υσ σ έα ς, 1992. Σελ. 284. Δρχ. 2000. Πατέρας του σύγχρονου αμερικανικού διηγήματος, ο Κάρβερ (1939-1988) οικοδομεί με νέα υλικά την καθημερινότητα. Αναδεικνύει το ασήμαντο, αφηγείται το δευτερεύον με τη σπάνια ικανότητα να μεταμορφώνει το καθημερινό σε εξέχον. Στις σύντομες ιστορίες του «Καθεδρικού ναού» περιγράφει με θαυ­ μαστή οικονομία τη ζωή στις εργατικές γειτονιές των βορειοδυτικών πολπειών της Αμερικής. Στα διηγήματα του Κάρβερ ζευγάρια χωρίζουν, άνεργοι πίνουν για να ξεχάσουν, άνθρωποι διηγούνται φαινομενικά ασήμαντα περιστατικά. Η .διήγηση δεν καταλήγει θεαματικά. Κάποια στιγμή χαμηλώνουν οι τόνοι και η αφήγηση σχεδόν «σβήνει» καθώς εντάσσεται στη ζωή. Δημιουργείται έτσι η παραπειστι­ κή εντύπωση πως οι ήρωες του αμερικανού διηγηματογράφου εξακολουθούν να βιώνουν την άτονη μετριότητα ακόμη κι όταν η αφήγηση έχει τελειώσει. Α.Μ.

Κάπου στον ιταλικό νότο ΛΑΡΑ ΚΑΡΝΤΕΛΑΑ: Γύρω από τη Λάουρα. Μετάφραση: Γιώργος Κασαπίδης. Αθήνα, Γνώση, 1992. Σελ. 128. Δρχ. 800. Μόλις 23 ετών, η Σικελή Λ. Καρντέλλα είναι ήδη γνωστή από το πρώτο της μυθιστόρημα, «Ήθελα να φορέσω παντελόνια», που εξεικόνιζε, μέσα από την εφηβική αυθορμησία, τη γυναικεία καταπίεση. Το δεύτερο βιβλίο της αποτυπώνει τις αντίπαλες σχέσεις ανάμεσα στα δύο φύλα, αλλά και τους ανασταλτικούς δεσμούς παλαιότερων και νεότερων, κά­ που στον ιταλικό νότο. Πάντα, από την οπτική μιας νεαρής γυναίκας που θέλει να είναι χειραφετημένη, αλλά οι αντιστάσεις της πνίγονται σε ένα θλιβερό ε­ παρχιακό περιβάλλον. Η μορφή του βιβλίου θυμίζει θεατρικό έργο· σύντομη παρουσίαση των προσώπων και στη συνέχεια καθημερινές στιχομυθίες, όπου κατά διαστήματα παρατίθενται σκέμεις, απορίες και δισταγμοί της ηρωίδας. Μία ακόμη ιστορία που αναδεικνύει τη μακρόχρονη παράδοση που θέλει να διατηρήσει αδύναμο και υποταγμένο το «ασθενές φύλο».

42/πεζογραφια Η μιζέρια της βίας ΑΝΤΟΛΦΟ ΜΠΙΟΫ ΚΑΣΑΡΕΣ: Ημερολόγιο τον πολέμου των χοί­ ρων. Μετάφραση: Κατερίνα Ρούφου. Αθήνα, Α γρ ω σ τις, 1992. Σελ.

224. Δρχ. 1800. Συγγραφέας, κυρίως, του φανταστικού της λατινοαμερικανικής λογοτεχνίας, ο Α. Μπιόυ Κασάρες, σε αυτό το βιβλίο, γραμμένο το 1969, αφηγείται τις περι­ πέτειες μιας παρέας ηλικιωμένων συνταξιούχων στο Μπουένος Άιρες, όπως καταδιώκονται από άγριες ομάδες νεαρών που βιαιοπραγούν ενσπείροντας τον τρόμο. Ένα μυχογραφικό μυθιστόρημα, όπου τα συμβάντα περιβάλλονται από μία ατμόσφαιρα απροσδιόριστα μυστηριώδη και αλλόκοτη που εντείνεται από τη διάχυτη ειρωνική διάθεση του συγγραφέα. Κι εδώ, το προσφιλές θέμα του Κα­ σάρες, στο οποίο συχνά επανέρχεται- τα γηρατιά, μια ηλικία αδυναμίας, με την απόγνωση που προκαλούν. Κι όμως, στο τέλος, πάντα υπάρχουν οι σωτήριες λύσεις που επινοούνται ως ύστατη διαφυγή. Ακόμη ένα βιβλίο «εκλογικευμένης φαντασίας», όπως αποκαλούσε τα μυθι­ στορήματα του Κασάρες ο φίλος του Μπόρχες, που όμως προσεγγίζει σε από­ σταση αναπνοής την πραγματικότητα ή τις μελλοντικές της προεκτάσεις. Μ.Θ.

Η «Βρεταννίς παρθένος» RAYMOND QUENEAU: Φταίμε εμείς που είμαστε καλοί με τις γυ­ ναίκες. Μετάφραση: Αχιλλέας Κυριακίδης. Αθήνα, O pera, 1992. Σελ. 200. Δρχ. 1800. Ο τίτλος του μυθιστορήματος είναι οι τελευταίες, πικρές λέξεις του Ιρλανδού Δημοκράτη Κίλχερ μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα. Διηγούνται με τον πιο λακωνικό τρόπο την ιστορία της κυνικής Γκέρτι που μιλάει αθυρόστομα για τον βασιλιά της Αγγλίας και αλλάζει με εξαιρετική ευκολία ανδρικές αγκα­ λιές. Η «Βρεταννίς παρθένος» προκαλεί αναστάτωση στο Δουβλίνο και ο Ρεϊμόν Κενό εξερευνά μέσω τής ηρωίδας του, με ήπιο αυτή τη φορά τρόπο, τις αποστάσεις μεταξύ γραπτού και προφορικού λόγου. Ο ιδιοφυής συγγραφέας των «Ασκήσεων Ύφους» που άφησε τον υπερρεα­ λισμό για να ασχοληθεί επισταμένως με τη γλώσσα-ανπκείμενο, εξέδωσε για πρώτη φορά αυτό το μυθιστόρημα εν έτει 1947 ως έργο της Ιρλανδής συγγραφέως Sally Mara, μεταφρασμένο από κάποιον Michel Presle. Πίσω από τα απα­ νωτά μευδώνυμα κρυβόταν, βεβαίως, ο Κενό. Η δύσκολη γλώσσα του Γάλλου μυθιστοριογράφου και ποιητή, τα συνεχή λογοπαίγνια, μεταφέρονται με αξιο­ θαύμαστο τρόπο στα ελληνικά από τον Αχιλλέα Κυριακίδη. Α.Μ.

Ερωτική λογοτεχνία FRANCOIS COLIN: Έμμα. Αθήνα, Το Κ λ ε ιδ ί, 1992. Σελ. 267. Δρχ.

1900. Το γαλλικό ερωτικό μυθιστόρημα έχει στις μέρες μας μια τεράστια άνθηση, γι’ αυτό και πολλοί Έλληνες εκδότες καταφεύγουν στη μετάφρασή του ακόμα κι αν πρόκειται για όχι τόσο γνωστό/ή συγγραφέα. Η «Έμμα» βρίσκει νόημα

77εζογραφια/43 στη ζωή μετά το δεσμό της με τον Μαρτένς, ο οποίος όμως σαν αφηγητής κατα­ σκευάζει μια νέα «Έμμα» σκοτεινό αντικείμενο του πόθου. Οι δυο γυναίκες εί­ ναι εξίσου σημανηκές για τον αφηγητή, ο οποίος όμως διαχωρίζει τη ζωή απ’ το θάνατο και γενικά προσδίδει τόσο στην πραγματική όσο και στη φανταστική γυναίκα ιδιότητες, που ενώ στη σφαίρα του νου μοιάζουν πολύ στην πραγματι­ κότητα ή μία είναι το άκρο αντίθετο της άλλης. Σοβαρή παράλειμη στην κατά τα άλλα προσεγμένη έκδοση, η μη παρουσίαση βιογραφικού ή άλλου επεξη­ γηματικού σημειώματος, που ουσιαστικά δυσκολεύει τον αναγνώστη. Χ.Π.

Στον αστερισμό της δροσιάς Π AM ΚΟΝΡΑΝΤ: Έμελιν. Μετάφρασή: Βούλα Μάστορα. Αθήνα, Ψ υ­ χ ο γ ιό ς , 1992. Σελ. 166. Δρχ. 1200. Μπορεί ο άνθρωπος να ενστερνιστεί εύκολα μια κουλτούρα που δεν είναι η δίκιά του; Στο ερώτημα αυτό φαίνεται πως επιχειρεί να απαντήσει η Γίαμ Κόνραντ. Και η απάντησή της είναι: εξαρτάται. Μπορεί να συμβεί όταν η δια­ φορετική κουλτούρα του ατόμου είναι χαμηλότερη από αυτή την οποία πάει να προσεγγίσει. Στην αντίθετη περίπτωση είναι δύσκολο. Η συγγραφέας θα φτάσει το θέμα της ως τα ακρότατα όριά του, το θάνατο. Οπωσδήποτε έχει ενδιαφέρον η ματιά της προς την εφηβική καρδιά που πρω­ ταγωνιστεί στο βιβλίο και η οποία μαγεύεται ανακαλύπτοντας τήν ομορφιά και την ποίηση, περισσότερο απ’ όσο έχει μαγευτεί όταν ανακάλυπτε τη φύση. Ό ­ μως, η νουβέλα αυτή απέχει πολύ απ’ το να μεταγγίζει στον αναγνώστη τη μέθε­ ξη της τέχνης. Διακρίνεται για τη δροσιά και την αθωότητά της, αλλά ως εκεί. Α.Κ.

Σαρκάζοντας την αιωνιότητα ΜΙΑΑΝ ΚΟΥΝΤΕΡΑ: Αθανασία. Μετάφραση: Κατερίνα Δασκαλάκη. Αθήνα, Εστία, 1991. Σελ. 416. Δρχ. 3000. Στο τελευταίο μυθιστόρημά του ο Τσέχος συγγραφέας επικεντρώνει το διαβρωτικό του χιούμορ στην αγωνία του εσαεί ανθρώπου για αιωνιότητα. Ωστόσο πίσω απ’ αυτό το άγχος τής μετά θάνατον μνήμης, ο Κούντερα υποδεικνύει έ­ ναν άλλο φόβο: τον φόβο της ανωνυμίας. Έτσι, πίσω από την «αποστειρωμένη» ζωή της κεντρικής ηρωίδας του (Ανιές), αλλά και του «θυελλώδους» μυχισμού της φορτικής μούσας του Γκαίτε (Μπετίνας), ο συγγραφέας σκιαγραφεί ένα φόβο-παρωδία· ένα φόβο που σαρκάζει, κατά μία έννοια, τον «ιερό» φόβο του θανάτου. Ο αναγνώστης παρακολουθεί τον παντογνώστη αφηγητή να αντιμετωπίζει την Ευρωπαϊκή πολιτική και πολιτιστική ιστορία των δύο τελευταίων αιώνων, όχι σαν τη γνωστή περιπέτεια των μεγάλων ιδεών αλλά σαν ένα μικρόκοσμο ανθρώπινων παθών. Τέλος, η στοχαστική υποστήριξη της πλοκής δεν εκφυλί­ ζεται ούτε σε ακράτεια αυτονόητων αληθειών, ούτε σε στόμωμα της δραμαηκής εξέλιξης — κάτι που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως το Aids του σύγ­ χρονου μυθιστορήματος. Μ.Φ.

Jp!fe*ee sas* k \ ** :j£ :V f

f- !-*i

s -S -4 Η

44/πεζογραφια Έ ρ ω ς ανίκατε μάχαν ΠΕΡ ΛΑΓΚΕΡΚΒΙΣΤ: Χορός μεταμφιεσμένων. Μετάφραση: Μαρίνα Λώμη. Αθήνα, Α στάρτη, 1992. Σελ. 151. Δρχ. 1100. Η ιστορία της απόλυτης αγάπης, του απόλυτου πάθους και, τελικά, αυτού που ονομάζουμε σμίξιμο του έρωτα και του θανάτου είναι οι πρωταγωνιστές αυτού του εξαιρετικού έργου του Σουηδού συγγραφέα. Ο Λάγκερκβιστ γνωρί­ ζει πολύ καλά να στήνει το χορό των μεταμφιεσμένων, να φορά τις προσωππίδες και τα προσωπεία του, να μιλά για το πρόσωπο του Έρωτα, του Θανάτου, του Απόλυτου, της Σιωπής και του Θεού. Στα χέρια ενός μέτριου συγγραφέα η όχι και τόσο αβανταδόρικη ιδέα θα μπορούσε να είχε γίνει ένα φοβερό μελό. Ο Λάγκερκβιστ, όμως, διαποτίζει με τη δύναμή του κάθε σκηνή του μυθιστορήματος αυτού, κινεί μπροστά στα μά­ τια μας τις φιγούρες του σαν να είναι ζωντανές, στο πιο φρικτό και ταυτόχρονα εξαίσιο παιχνίδι με όλα μέσα. Αλλού η ευδαιμονία κι αλλού ο εφιάλτης, η από­ λυτη ευτυχία και η φρίκη, μέρη του ίδιου παιχνιδιού, συναρπάζουν τον αναγνώ­ στη σ’ αυτό το γυμνό έργο, το τόσο απέριττο όσο και θαυμαστό. Α.Κ.

Α ρχέγονα ερωτήματα ΠΕΡ ΑΑΓΚΕΡΚΒΙΣΤ: Το αιώνιο χαμόγελο. Μετάφραση: Αήδα Παλλαντίου. Αθήνα, Ρ ο ές , 1992. Σελ. 164. Δρχ. 1000. Το αιώνιο χαμόγελο είναι μια σειρά φιλοσοφικών στοχασμών του νομπελί­ στα Σουηδού συγγραφέα που ενεργοποιούνται με το πρόσχημα της διήγησης. Η αφηγηματική σύμβαση θέλει τους νεκρούς να φλυαρούν σ’ έναν πιθανότατα ανύπαρκτο τόπρ «για να περάσει η αιωνιότητα». Οι νεκροί μιλούν για τους ζω­ ντανούς, τα «μικρά κενόδοξα έντομα», θυμούνται το θάνατό τους, πλέκουν το εγκώμιο της ζωής, διαπιστώνουν πως «κάθε μοίρα είναι καταπιεστική, επειδή η ζωή μας δίνει μονάχα μία». Στον ίδιο τόμο περιλαμβάνονται έντεκα μικρά διηγήματα που φανερώνουν την κλίση του Λάγκερκβιστ προς την παραβολική αφήγηση. Η συνάντηση ενός μικρού παιδιού με τους φόβους του, η ιστορία ενός ανθρώπου που εισπράττει πεντακόσιες χιλιάδες κορώνες για να σκοτωθεί, ο πόλεμος των νεκρών, η απο­ θέωση των πειραμάτων σε βάρος της ζωής, η παραβολή του κακού αγγέλου Kat το παραμύθι του ερωτευμένου πρίγκιπα δίνουν στον Λάγκερκβιστ την ευ­ καιρία να επαναπροσδιορίσει αρχέγονα ερωτήματα. Α.Μ.

Ανθρωπιστικό όραμα ΑΜΙΝ ΜΑΑΛΟΥΦ: Κήποι από φως. Μυθιστόρημα. Αθήνα, Ω κεανίδα, 1992. Σελ. 326. Δρχ. 2100. Αυτός ο μάστορας, ο οποίος μας έρχεται από την Ανατολή, κουβαλάει όλον τον μυστικισμό και την κρυφή γοητεία ενός κόσμου, πάντα απρόσιτου για τη σκέμη του Ευρωπαίου αναγνώστη. Εξάλλου, η επιτυχία του στη γηραιό ήπειρο δεν είναι τυχαία. Μετά τις νεότε­ ρες προσεγγίσεις όριοθέτησης της έννοιας του λογοτεχνήματος και τον μο­ ντερνισμό, ο αναγνώστης αναζητά τη φρεσκάδα των μύθων: γιατί έχουν τη σο­ φία και την απλότητα ως σκευή τους.

π εζογραφια/45 Ο Αμίν Μααλούφ έχει κατακτήσει αυτή την αρετή. Οι «Κήποι από φως» είναι ένα μυθιστόρημα για τον Μάνη, ο οποίος έζησε στη Μεσοποταμία τον τρίτο μεταχρισπανικό αιώνα. Το βαθιά ανθρωπιστικό όραμα του ήρωά του, ο ίδιος ο βίος του συμπορεύεται με τα λεγόμενό του, είναι ένα «είδος» ανθρώπου προς αναζήτηση: το αίτημα της καθαρότητας και της νήπιας σκέμης, αυτό συ­ μπυκνώνεται στο πρόσωπό του. Όταν ο Μααλούφ αγωνιά: η Ευρώπη του απα­ ντά με χιλιάδες πωλήσεις.

Μακάβρια πρόταση ERIC McCORMACK: Μοτέλ Παράδεισος. Μετάφραση: Γιάννης Ανδρέου-Γιώργος Μηαρουξής. Αθήνα, A qu ariu s , 1992. Σελ. 212. Δρχ. 1400. Το πρώτο βιβλίο του Σκοτσέζου συγγραφέα, που μετακόμισε στον Καναδά για να διδάξει Ιστορία της Λογοτεχνίας, είναι μια μακάβρια πρόταση που αλη­ θινά δεν αφήνει ασυγκίνητο τον αναγνώστη ακόμα και στην περίπτωση που η εξοικείωσή του μ’ αυτήν αποτελεί τρόπο και στάση ζωής. Ο δημιουργός, με μια γλώσσα πρωτοποριακή και παρορμητική, σε πολλές περιπτώσεις γεμάτη από σεξουαλικά, υπονοούμενα που φτάνουν μέχρι του σημείου του ερωτικού κορε­ σμού, επιτυγχάνει ένα αποτέλεσμα καθόλου ευκαταφρόνητο και, θα έλεγα, αρ­ κετά ηχηρό. Βέβαια, σήμερα, σ’ ολόκληρο τον πολιτισμένο κόσμο κάθε συνάρ­ τηση του σεξ με αμφίβολες καταστάσεις και εμπειρίες σε καμιά περίπτωση δεν προκαλούν το αναγνωστικό κοινό- αντίθετα τόσο ο κινηματογράφος όσο και η τηλεόραση έχουν κυριολεκτικά ανοίξει τις πόρτες τους στην ιδιορρυθμία της προσωπικής, αλλά και της κοινωνικής, ερωτικής άπομης. Χ.Π.

Την εποχή των Βυζαντινών αυτοκρατόρων ΛΟΥΙΤΖΙ ΜΑΑΕΡΜΠΑ: Το υγρό πυρ. Μετάφραση: Αένα Ταχματζίδου. Αθήνα, Ν εφ έλη , 1991. Σελ. 308. Δρχ. 1800. Μυθιστόρημα με αρετές ιστορικού χρονικού, το έργο του Μαλέρμπα, μας μεταφέρει στην αμφιλεγόμενη, ένδοξη αλλά και σκοτεινή εποχή των Βυζαντι­ νών αυτοκρατόρων, Θεοφανώς, Νικηφόρου Φωκά και Ιωάννη Τσιμισκή. Το υγρό πυρ, το τρομερό όπλο που κατέστησε πανίσχυρους τους Βυζαντι­ νούς, και μάλιστα η περγαμηνή με τον καταγραμμένο χημικό του τύπο, είναι η αφορμή για να στηθεί και να λειτουργήσει ο μηχανισμός στο ανελέητο κυνή­ γι της δύναμης, της εξουσίας, της διαδοχής. Πάθη, άγριοι φόνοι, οργανωμένα συμφέροντα, δολοπλοκίες, έρωτες, συ­ γκρούσεις, συνωμοσίες με φόντο το Ιερό Παλάτι. Το ταραγμένο παρασκήνιο και η ζοφερή πραγματικότητα σε μια κρίσιμη εποχή της Αγίας Βυζαντινής Αυ­ τοκρατορίας. Θ.Π.

Με το πρόσχημα του εξωτισμού ΧΕΡΜΑΝ ΜΕΑΒΙΛ: Μόμπυ Ντικ ή η φάλαινα. Μετάφραση: Α.Κ. Χρι­ στοδούλου. Αθήνα, G u ten b erg , 1991. Σελ. 912. Δρχ. 4000. Λέγεται ότι ο Μέλβιλ (1819-1891) τεκμηρίωνε με επιστημονική σχεδόν εν-

46/πεζογραφια δελέχεια τα πραγματολογικά στοιχεία της μυθοπλασίας του. Αυτό δε σημαίνει φυσικά ότι υπήρξε ο άκρως βιογραφικός συγγραφέας, που απλώς διηγήθηκε με αφηγηματική δύναμη όσα γνώρισε στα ολιγόχρονα έτσι Kt αλλιώς ναυτικά του ταξίδια. Θα μπορούσε κάποιος να πει ότι σ’ αυτό το μεγαλόπνοο βιβλίο δεν πρωτα­ γωνιστεί ούτε ο «βιβλικός» αφηγητής Ισμαήλ, ούτε ο «παγανιστής» καμακιστής Κουικουέγκ, ούτε ο «καταραμένος» καπετάν-Αχαάβ, αλλά το μυθικό λευκό κή­ τος που απουσιάζει σχεδόν ολοσχερώς από τη φαινομενική δράση. Αλλά στον «Μόμπυ Ντικ» έχουμε και μια άλλη δεξιοτεχνική αντιστροφή. Ο συγγραφέας παρασύρει τον αναγνώστη σε μια υποπθέμενη εξωτική περιπέτεια για να του θέσει βαθμιαία μια σειρά από οντολογικά ερωτήματα. Μ.Φ.

Ν έο ισπανικό μυθιστόρημα ΧΟΥΑΝ ΧΟΣΕ ΜΙΓΙΑΣ: Μια χασμωδία το όνομά σου. Μετάφραση: Ελένη Χαρατσή. Αθήνα, Φ όρμα, 1992. Σελ. 176. Δρχ. 1600. Ένα σύγχρονο μυθιστόρημα, που καταγράφει με γλώσσα σφριγηλή και ύ­ φος που χαρακτηρίζει τους μεταπολεμικούς Ισπανούς πεζογράφους μετά τη λαίλαπα του εμφυλίου πολέμου, έρχεται να προστεθεί στη μεγάλη σοδειά έρ­ γων, που καταπιάνονται με προβλήματα εμπνευσμένα απ' τη βιωματική δια­ στρωμάτωση της κοινωνίας, τόσο σαν θέμα όσο και σαν ερέθισμα. Ο Χουάν Χοσέ Μιγιάς μιλάει τη γλώσσα των πόλεων, αναλύει κοινωνιολογι­ κά τις καταστάσεις που τον προκαλούν σαν άτομο και συγγραφέα και συνάμα προσφέρει ένα πλούσιο δείγμα για τη ζωή στα μετεμφυλιακά χρόνια στη χώρα του. Στο «Μια χασμωδία το όνομά σου», πρωτοποριακό έργο του που εκδόθηκε το 1988, παρατηρούμε τη διάλυση μιας οικογένειας και άλλα στοιχεία κοι­ νωνικής δομής· όλα αυτά αποτρέπουν κάθε προγραμματισμένη δράση και στη συνέχεια δίνουν μια νέα ώθηση που χαρακτηρίζει, όχι πάντα, αλλά πολύ συχνά και άλλους Ευρωπαίους συγγραφείς.

χ.π. Ταξίδι στο χρόνο ΕΑΣΑΣ ΜΟΡΑΝΤΕ: Αραδέλι. Μετάφραση: Α. Ράικου. Αθήνα, Καστανιώτης, 1992. Σελ. 477. Δρχ. 3000. Επηρεασμένη από την Γκράτσια Ντελέντα σχεδόν όσο και η Νατάλια Γκίνσμπουργκ (η δεύτερη ακόμα περισσότερο), η Έλσα Μοράντε, μια μεγάλη κυ­ ρία των ιταλικών Γραμμάτων, αναλαμβάνει κι εκείνη με τη σειρά της να πει την ιστορία μιας οικογένειας. Άλλη συγγραφέας, άλλη εξιστόρηση, άλλος μύθος, άλλη δυναμική. Ωστόσο, το αποτέλεσμα είναι το ίδιο. Ένα κλασικό μυθιστόρη­ μα με αρχή, μέση και τέλος και με πολλά προσόντα. Το «Αραθέλι» δεν είναι παρά ένα ταξίδι στο χώρο και στο χρόνο και μαζί στα εσώτερα της μυχός. Ψάχνοντας τη μητέρα του, όπως ήταν στην παιδική και νεανική της ηλικία, ο πρωταγωνιστής ανακαλύπτει στο τέλος τον εαυτό του, τα συναισθήματά του. Ωστόσο, η μοναξιά είναι πανταχού παρούσα και κάνει τα πράγματα ακόμα πιο πικρά. Κι όμως, κάποτε υπήρξαν άνθρωποι ευτυχισμένοι, μοιάζει να λέει η Έλσα Μοράντε. Ή 'μήπως έτσι νόμιζαν;

Το ανδρόγυνο ον

Α.Κ.

ΟΝΟΡΕ ΝΤΕ ΜΠΑΛΖΑΚ: Σεραφίτα. Μετάφραση: Ελένη Αστεριού. Αθήνα, Π εμ π τουσ ία , 1992. Σελ. 224. Δρχ. 1.800.

ττεζογραφια/47 Σ’ αυτό το μυθιστόρημα, το οποίο μεταφράζεται για πρώτη φορά στα ελληνι­ κά, ο αναγνώστης δεν θα συναντήσει τα γνώριμα θέματα του Μπαλζάκ, ούτε τον αναγνωρίσιμο τρόπο χτισίματος των ηρώων του. Δεν τον απασχολεί πρωτίστως η μυχογράφηση των προσώπων και η μελέτη των ηθών του καιρού του. Είναι ένα βιβλίο «αλλόκοτο», όχι με την έννοια που έχουμε συνηθίσει να το ερμηνεύουμε: Η ηρωίδα δεν υπερβαίνει το πραγματικό, για να «περάσει» σ’ έ­ ναν κόσμο φανταστικό και τερατογένεσης. Η Σεραφίτα είναι ένα πλάσμα τέλειο και με καθαρή καρδιά, το οποίο αγα­ πιέται παράφορα από έναν άντρα και μία γυναίκα. Αυτό το ανδρόγυνο ον, το οποίο δεν ανήκει στους ανθρώπους, αλλά στο Θεό, δίνει την αφορμή στον Μπαλζάκ να ασκήσει κριτική στην επιστήμη και στη φιλοσοφία και να εκθέσει την περιπέτεια του ανθρώπινου πνεύματος, από τον κόσμο των ενστίκτων στη σφαίρα της πίστης, της προσευχής και του διαλογισμού. Β.Κ.

Ο Νώ ε δεν ήταν ναυτικός της προκοπής ΤΖΟΥΛΙΑΝ ΜΠΑΡΝΣ: Ιστορία του κόσμου σε 101/ 2 κεφάλαια. Μυ­ θιστόρημα. Μετάφραση: Δημοσθένης Κούρτοβικ Αθήνα, Ψ υχογιός, 1992. Σελ. 385. Δρχ. 2200. Ο Βρετανός συγγραφέας, ένας από τους χαρακτηριστικούς εκπροσώπους της νεότερης αγγλικής λογοτεχνίας, επινοεί εδώ τη δική του ιστορία για την ε­ ξέλιξη του ανθρώπινου γένους, ξεκινώντας τη διήγησή του από το «μακρύ κι επικίνδυνο ταξίδι» που έγινε με την κιβωτό του Νώε. Ένας λαθρεπιβάτης διη­ γείται τη δική του εκδοχή για τα γεγονότα, εκδοχή που απομυθοποιεί το ειρηνι­ κό ταξίδι για να διευκρινιστεί πως στην κιβωτό «υπήρχαν επίσης ποινές και κε­ λιά απομόνωσης» ή πως «ο Νώε, με φουρτούνα ή με μπουνάτσα, δεν ήταν ναυ­ τικός της προκοπής». Πέραν του χιούμορ και της σαρκαστικής διάθεσης, το εύρημα του ταξιδιού, τα υπαρξιακά ερωτήματα που τίθενται στη διάρκειά του, δημιουργούν ένα μυθιστόρημα-τοιχογραφία στο οποίο εμπλέκεται η τέχνη, ο έρωτας, ο πόλεμος, το αενάως επαναλαμβανόμενο θεματολόγιο της ανθρώπινης ζωής. Αξιοπρόσε­ κτα καλή η μετάφραση. Α.Μ.

Αστυνομική παράνοια ΤΖΩΝ ΦΡΑΝΚΑΙΝ ΜΠΑΡΝΤΙΝ: Το άλογο, το ξωτικό και ο θάνατος. Μετάφραση:Καλλιόπη Δ. Πατέρα. Αθήνα, Α λ ε ξ ά ν δ ρ ε ια , 1992. Σελ.

224. Δρχ. 1600. Στο αμερικανικό αστυνομικό μυθιστόρημα δεν έλειμαν, το αντίθετο μάλιστα, παρουσιάστηκαν εκτενώς, τόσο η μυχολογική παράνοια όσο επίσης και η κάθε άλλο παρά λογική συμπεριφορά θυτών και θυμάτων. Ο Τζων Φράνκλιν Μπάρνπν, έχοντας την οδυνηρή εμπειρία της μυχικής αρρώστιας της μητέρας του και φανερά επηρεασμένος απ’ αυτήν, έγραφε από πολύ νωρίς, έγινε όμως γνωστός σχεδόν στο τέλος της ζωής του. Στο παρόν αστυνομικό μυθιστόρημα οι πρωταγωνιστές έχουν χάσει κάθε λο­ γική επαφή με την εύθραυστη πραγματικότητα, μπαίνοντας σε καλούπια απ’ τα οποία είναι σχεδόν βέβαιο πως δεν πρόκειται να ξεφύγουν ποτέ, έτσι που, σύμ­ φωνα με τον δημιουργό, κάθε απόπειρα απόδρασης να βαίνει προς το μοι­ ραίο. Χωρίς το συγκεκριμένο θρίλερ να ξεπερνά ό,τι κυρίως η τηλεόραση πα­ ρουσιάζει, στηριγμένη σε λογοτεχνικά έργα και με σημάδια βαθύτερης από­ γνωσης, αποτελεί μιαν αδιάμευστη μαρτυρία. Χ.Π.

48/πεζογραφια Το χιούμορ της παραφροσύνης ΖΑΝ-ΛΥΚ ΜΠΕΝΟΖΙΛΙΟ. Προσωπογραφίες μιας πρώην. Μετάφρα­ ση: Μαργαρίτα Κουλενηανού, Αθήνα, Α γρ ω σ τις , 1991. Σελ. 319. Δρχ. 2400. Οι προσωπογραφίες μιας πρώην αποτελούν στιγμιότυπα μυχολογίας και συμπέρκροράς μιας πρώην αγαπημένης του ήρωα, φωτογραφίες κι αρνητικά μαζί, θραύσματα παρουσίας κι απουσίας. Μέσα από μια ερωτική ιστορία που περιέχει εξαρχής τα σπέρματα της αποτυχίας της, ο Ζαν-Λυκ Μπενοζιλιό στο­ χάζεται με πικρό χιούμορ πάνω στις αδύνατες σχέσεις, στη δύσκολη αυτογνω­ σία. Παρατηρεί την επανάσταση που άλλαξε πριν προλάβουν τα παιδιά της να ετοιμαστούν κι έτσι την κουβάλησαν στα επιφαινόμενα της καθημερινότητάς τους, τη νεύρωση του ανθρώπου που χάνεται στο λαβύρινθο των αισθήσεων και των παραισθήσεων, προσκολλώμενος σε οποιεσδήποτε, σε έστω και τριμ­ μένες, σταθερές. Το μεγάλο συν του βιβλίου είναι ο γλαφυρός λόγος και η διεισδυτική ανάλυ­ ση. Το μείον του, τα τελικά συμπεράσματά του και η μονομέρειά τους εν πολλοίς, πράγμα που ισχύει και για την εικόνα της Ελλάδας στο βιβλίο, μιας Ελλά­ δας επίγειας κόλασης· μια εικόνα που χωρίς να είναι απολύτως μευδής, είναι, απλώς, μονόπλευρη. Τ.Δ.

Πάλη για τη ζωή ΑΝΡΙ-ΦΡΕΝΤΕΡΙΚ ΜΠΛΑΝ: Τ’ αγρίμια παλεύουν στο λυκόφως. Με­ τάφραση: Μαρία Καραβίτη. Αθήνα, Γνώση, 1992. Σελ. 144. Δρχ.

1100. Ένας αετονύχης, πανέξυπνος κι επιτυχημένος διαφημιστής κλείνεται στο α­ σανσέρ και γίνεται έρμαιο των ενοίκων της πολυκατοικίας, κάτι που τον ανα­ γκάζει να δώσει πραγματική μάχη για τη σωτηρία της ζωής του. Ιδέα γραφική και συμβολική από ένα νεότατο Γάλλο συγγραφέα, που κυριολεκτικά βρίσκει όπως πολλοί του συνάδελφοι, στόχους για γράμ ιμο στις πιο καθημερινές στιγ­ μές των μεγαλουπόλεων της Ευρώπης. Το βιβλίο, κατάθεση της ανέκφραστης άπομης και θέσης, στην οποία έχουν περιέλθει οι κάτοικοι των μεγάλων πόλεων αλλά και του πραγματικού ωχαδελφισμού που κυριαρχεί στις μέρες μας, ιδίως στις πιο ανεπτυγμένες απ’ αυτές, δίνει με πικρόχολη γεύση ένα συμβάν που σε άλλες εποχές θα περνούσε απα­ ρατήρητο. Ot νεότεροι Γάλλοι συγγραφείς, που φυσικά δεν είναι όλοι ταλα­ ντούχοι, τραβούν τις καταστάσεις μέχρι τα άκρα, ποντάροντας στην επίσης α­ κραία επιθυμία των αναγνωστών για θάματα που έχουν γίνει πλέον κτήμα τους. Τ ’ΑΓΡΙΜΙΑ ΠΑΛΕΐΟϊΝ ΣΤΟ ΑΤΚΟΦΩΣ Ε1Ϊ^

.Γ, ϋ£Η.

Χ.Π.

Η απόλυτη περιπλάνηση της ΐ|υχής ΠΩΛ ΜΠΟΟΥΛΣ: Τσάι στη Σαχάρα. Μετάφραση: Λουκάς Θεοδωρακόπουλος. Αθήνα, Α π ό π ειρ α , 1992. Σελ. 343. Δρχ. 2500. Το «Ο προστατευτικός ουρανός» (πρωτότυπος τίτλος), είναι το πρώτο βιβλίο του 82χρονου Αμερικανού συγγραφέα και συνθέτη Πωλ Μπόοουλς και κυκλο­ φόρησε το 1949. Το βιβλίο αρθρώνεται σε* τρία μέρη και αφορά την περιπλά­ νηση τριών Νεοϋορκέζων στη Βόρειο Αφρική τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια.

ττεζογραφια/49 Ο συγγραφέας υποσκάπτει αργά και μεθοδικά τα βαθύτερα κίνητρα των πρωταγωνιστών του. Έτσι, ο Πορτ οδηγείται στο θάνατο, η Κιτ στον αρχέγονο ερωτισμό και στην τρέλα, κι ο Τάνερ στον κυνισμό της απλής επιβίωσης. Γιατί αυτό το αυτοκαταστροφικό-μυητικό ταξίδι συντελείται σε δύο επίπεδα: αφενός στο χώρο (διασχίζοντας την αχανή Σαχάρα) και αφετέρου στο χρόνο (καθώς οι ήρωες ενδοσκοπούνται διαρκώς και ανακαλούν το παρελθόν τους). Η γραφή του Μπόουλς υπνωτίζει τον αναγνώστη. Η φαντασμαγορία του Α­ ραβικού πολιτισμού βαθμιαία υποχωρεί, λειτουργεί σαν υπόκρουση και τη θέ­ ση του καταλαμβάνει όλη η κλιμάκωση της διάλυσης του δυτικού ανθρώπου. Μ.Φ.

Θ έλετε να χορ έμομε, Μαρία; ΜΕΛΒΙΝ ΜΠΡΑΓΚ: Ωρα για χορό. Μετάφραση: Γιώργος Τσοπάνης. Αθήνα, Ο δ υ σ σ έα ς, 1992. Σελ. 255. Δρχ. 2000. Ο έρωτας δεν γνωρίζει σύνορα και η ηδονή συγγενεύει με την οδύνη, μοιά­ ζει να λέει ο Μέλβιν Μπραγκ στο βιβλίο αυτό που θα πρέπει να αναστάτωσε αρκετά τη συντηρητική βρετανική κοινωνία. Θέμα του ο έρωτας ενός πενηντατετράχρονου παντρεμένου για μια δεκαοχτάρα. Γύρω από τον κεντρικό αυτό κορμό διαπλέκονται μια σειρά δεύτερα φαινόμενα της κοινωνίας: η προκατάλημη προς τους ανθρώπους που προέρχονται από οικογένειες χωρίς καθαρό ποινικό μητρώο, για παράδειγμα. j Η εξομολόγηση γίνεται σε πρώτο πρόσωπο, χωρίς να λείπουν ενδιάμεσες παρενθέσεις με διαλόγους και αλλαγή του στυλ. Η βιαιότητα διαδέχεται την τρυφερότητα, το πάθος την απόγνωση. Ισορροπημένο γενικά βιβλίο, με κά­ ποιες στιγμές «ξεχειλώματος» ωστόσο, γεμάτο πάντως από τη χαρά της ζωής, όπως αυτή προσωποπο!είται και στους δυο πρωταγωνιστές. Α.Κ.

Η αλχημεία του έρωτα ΑΝΤΡΕ ΜΠΡΙΝΚ: Ο πρεσβευτής. Μετάφραση: Α. Βαχλιώτη - I. Χατζηνικολή. Αθήνα, Χ α τζη ν ικ ο λή , 1992. Σελ. 280. Δρχ. 2400. Το πρώτο βιβλίο του νοτιοαφρικανού Α. Μπρινκ, γραμμένο πριν 30 χρόνια, όταν εικοσαπενταετής φοιτητής, χωρίς ακόμη ιδεολογικές αποσκευές, περιφερόταν στο Παρίσι. Ο νεαρός τότε συγγραφέας, έντονα επηρεασμένος από το «Αλεξανδρινό Κουαρτέτο» που μόλις είχε κυκλοφορήσει, διηγείται την ιστορία του με τους αφηγηματικούς τρόπους του Λ. Ντάρελ και ουσιαστικά εντρυφεί σε μία δική του φράση, που παρατίθεται και ως μότο του βιβλίου, «...ο έρωτας είναι μια μορφή μεταφυσικής». Ό λα συμβαίνουν στη νοτιοαφρικανική πρεσβεία στο Παρίσι, την εποχή της σφαγής του Σάρπβιλ στη Ν. Αφρική' ο πρεσβευτής και ο νεαρός τρίτος γραμ­ ματέας σχεδόν ανακαλύπτουν την αρσενική τους ταυτότητα, μέσα από την ερω­ τική επαφή, με μια αισθησιακή και χειραφετημένη γυναίκα. Αργότερα, ο Α. Μπρινκ θα εγκατασταθεί στην πατρίδα του και θα εκδώσει άλλα δέκα βιβλία, στο ίδιο αντί ρατσιστικό κλίμα με τα μυθιστορήματα της Ν. Γκόρντιμερ και πολλών άλλων. Ωστόσο, κανένα δεν θα διαθέτει το χιούμορ και την ποιητική διάθεση του παρθενικού του βιβλίου. Μ.Θ.

50/πεζογραφια Η αυτογνωσία μέσα στην αγριότητα ΑΝΡΥ ΜΠΩΣΩ: Η Διοτίμα και τα λιοντάρια. Αφήγημα. Μετάφραση: Έφη Κορόμηλά. Αθήνα, Ν εφ έλη , 1992. Σελ. 74. Δρχ. 900. «Η Διοτίμα και τα λιοντάρια» (1991) έχει τη σαγήνη, την καθαρότητα και τη σοφία των μύθων του Αισώπου. Διαβάζεται μονορούφι· διαβάζεται όπως όλα τα καλά και κατασταλαγμένα κείμενα, με κέφι. Εδώ δεν θα βρούμε εύκολα σύμβολα, τα οποία λειτουργούν δίκην ενός μεγαλόστομου ρητορισμού. Ο Ανρύ Μπωσώ θέλει να αφηγηθεί σαν γερο-Ευρωπαίος που είναι — εβδο­ μήντα εννέα ετών σήμερα - ένα παραμύθι για μικρούς Kat μεγάλους και τα καταφέρνει, προς δόξα του αναγνώστη. Η Διοτίμα είναι ένα κορίτσι γεμάτο ζωή, το οποίο δεν θα συμφιλιωθεί ποτέ με τις οικιακές εργασίες, αλλά θα βγει στην έρημο — συμβολικά σημαίνει το χώρο πέραν του αρχιτεκτονημένου πεδίου, αλλιώτικα πέραν του «πολιτισμού» — και θα γίνει εθελουσίως μάρτυρας μιας τελετουργικής μάχης με τα λιοντάρια. Μέσα-στην αγριότητα της σφαγής και της μυρωδιάς του αίματος θα συνειδη­ τοποιήσει τον εαυτό της, θα ανακαλύμει τη βιαιότητα και τον έρωτα. Αν η ουσία των πραγμάτων εξακολουθεί και σήμερα να είναι χώρος απροσπέλαστος, αλλά και αναζητήσιμος — εφόσον οι λέξεις δεν έχουν χάσει ακόμη τη σημασία τους - , τότε το αφήγημα αυτό έχει βρει την καταξίωσή του. Β.Κ.

Ο οξαποδός ΓΚΥ ΝΤΕ ΜΩΠΑΣΑΝ: Ο Οξαποδός και άλλες ιστορίες τρόμου και τρέλλας. Ελληνική απόδοση: Στρατής Πασχάλης. Αθήνα, Ικαρος, 1992. Σελ. 304. Δρχ. 2.300. Παρά την προσκόλλησή του στον ρεαλισμό, ο Μωπασάν καλλιέργησε τη ρο­ πή του προς το φανταστικό και το αλλόκοτο με τέτοιου είδους διηγήσεις. Στα 17 αφηγήματα του τόμου, το φανταστικό στοιχείο συμπλέκεται με την αίσθηση του τρόμου. Αντίθετα από τους ρομαντικούς Αγγλοσάξωνες, αλλά και από τους Γάλλους ομότεχνούς του, ο Μωπασάν αφήνει να διαφανεί πίσω από το φαντα­ στικό ένα αυστηρά πραγματιστικό βάθρο. Όπω ς εύστοχα επισημαίνει στην ε­ κτεταμένη εισαγωγή του ο μεταφραστής, «το μυστήριο δεν είναι ποτέ στον Μω­ πασάν γνώρισμα της πραγματικότητας, αλλά προβολή ενός νευρασθενικού ε­ γώ πάνω στα πράγματα». «Δεν είναι ο λογοτέχνης της καλλιέργειας και της εκζήτησης, αλλά του ενστί­ κτου, σημειώνει ο Στρατής Πασχάλης για τον Γάλλο ρεαλιστή. Τη λογοτεχνία δεν τη βλέπει σαν το ναό όπου θα πρέπει να γίνει ο ιερέας, αλλά σαν ένα ορυ­ χείο που, απ’ τη στιγμή που το ανακάλυμε, θα μπορούσε να το εκμεταλλευτεί». Α.Μ.

Υπεράσπιση αισθητικής ΒΛ. ΝΑΜΠΟΚΟΦ: Η απόγνωση. Μετάφραση: Γιώργος-Ίκαρος Μπαμηασάκης. Αθήνα, Δ ε λ φ ίν ι, 1992. Σελ. 258. Δρχ. 2000. Η «Απόγνωση» έχει γραφτεί στα ρωσικά αρχικά, αλλά ο Ναμπόκοφ μετα­ φράζει το μυθιστόρημά του στα αγγλικά το 1936. Ωστόσο, οι επιφυλάξεις του για τη μεταφραστική διαδικασία δεν υποχωρούν. Όπω ς ομολογεί ο Ρώσος

πεζογραφια/51 συγγραφέας «... η "Απόγνωση”, που είναι κάτι περισσότερο από μια έκθεση πά­ νω στην μυχολογία του εγκλήματος, καταλήγει ένα ανόητο δρίλερ - ακόμα και όταν τη μεταφράζω ο ίδιος». Στην ίδια εκείνη αγγλική μετάφραση ο Ναμπόκοφ απαντά εκ προοιμίου σε όσους συνδέουν το έργο του με τον γερμανικό εξπρεσιονισμό. «Δεν ξέρω γερ­ μανικά - γράφει - και δεν έχω διαβάσει ποτέ τους ιμπρεσιονιστές». Πράγμα­ τι, η ιστορία του Χέρμαν που σκοτώνει τον Φέλιξ στις σελίδες του μυθιστορή­ ματος για να πάρει τη θέση του και την καλλιτεχνική του ευφυΐα, μόνο θεματικά θα μπορούσε να παραπέμπει στον εξπρεσιονισμό. Ο φόνος εδώ είναι μόνο η αφορμή για να υπερασπιστεί ο Ναμπόκοφ τα αισθητικά του επιχειρήματα. Α.Μ.

Ερωτικές φαντασιώσεις ενό ς μεσήλικα ΒΛΑΝΤΙΜΙΡ ΝΑΜΠΟΚΟΦ: Ο γητευτής. Νουβέλα. Μετάφραση: Τασία Χατζή. Αθήνα, Ν εφ έλη , 1992. Σελ. 99. Δρχ. 1000. Ο λόγος του Ρώσου εμιγκρέ έχει πέσει σαν σπόρος στην «αναγνωστική βου­ λιμία» του Έλληνα, ο οποίος φαίνεται ότι έλκεται από τον ακραίο και τολμηρό ερωτισμό. «Ο γητευτής», αυτό το πρώιμο έργο του - είχε «ξεχαστεί» και από τον ίδιο τον Ναμπόκοφ. Νουβέλα-«μανιφέστο», η οποία προαναγγέλλει, κατά κάποιο τρόπο, την ύστερη ώριμη γραφή του Ρώσου με την αμερικανική ταυτό­ τητα και με το Εθνικό Αμερικανικό Μετάλλιο της Λογοτεχνίας. Αν έχετε διαβάσει τη «Λολίτα» και έχετε κρατήσει, έστω και αμυδρά, το μύθο της, τότε θα θυμάστε αυτό το νήπιο-πρόκληση, αυτό το «ανώριμο» σύμβολο του ερωτισμού. Εδώ θα συναντήσουμε τις ερωτικές εμμονές ενός μεσήλικα - ο Ναμπόκοφ χρησιμοποιεί το τρίτο πρόσωπο για να αφηγηθεί την ιστορία του (το τρίτο πρό­ σωπο, συνήθως, δηλώνει τον ίδιο το συγγραφέα), οι οποίες βρίσκουν την έκ­ φρασή τους στο πρόσωπο ενός κοριτσιού, αντικείμενο πόθου σκοτεινού και σκέμεων ανομολόγητων. Η περιπέτεια έχει τέλος. Η λύτρωση θα έρθει όταν ο μεσήλικας παντρευτεί την άρρωστη χήρα μητέρα. Όταν η τελευταία πεθαίνει, θα γίνει και «τελετουρ­ γικά» κηδεμόνας της μικρής ερωμένης του. Αν διαβαστεί η νουβέλα ως παρα­ μύθι του αιώνα μας, τότε ο λύκος είναι παρών, όπως και η Κοκκινοσκουφίτσα. Β.Κ

Από την πραγματικότητα στον κόσμο των ονείρω ν ΖΕΡΑΡ ΝΤΕ ΝΕΡΒΑΑ: Τα κορίτσια της Φωτιάς. Νουβέλες. Μετά­ φραση: Βάσω Μέντζου. Αθήνα, Ο λκ ός, 1991. Σελ. 240. Δρχ. 1500. Ο τόμος περιλαμβάνει τρεις από τις επτά νουβέλες που πρωτοδημοσιεύτηκαν συσσωματωμένες τον Ιανουάριο του 1854 από τογ ίδιο το συγγραφέα, μαζί με την ποιητική του συλλογή «Χίμαιρες» — «όπου ανθίζει η ομορφιά» σύμφω­ να με τον Λαμαρτίνο - και έναν πρόλογο στον Αλέξανδρο Δουμά. Από τις τέσσερις νουβέλες που δεν περιλήφθηκαν στην έκδοση οι δύο αποτελούν με­ ταφράσεις γερμανικών πρωτοτύπων, μια άλλη φανερώνει απροκάλυπτα τις δη­ μοσιογραφικές ενασχολήσεις του Νερβάλ και μια τρίτη ξεφεύγει, λόγω της θε­ ατρικής της μορφής, από τον τύπο της νουβέλας. Στον πρόλογό της, η μεταφράστρια τονίζει πως οι νουβέλες που έχουν για τίτλους ονόματα γυναικών «ακροβατούν από το απλό στο σύνθετο, από το σα­ φές στο ερμητικό και το δυσνόητο». Η άπομη ισχύει λίγο-πολύ για το σύνολο

52/πεζογραφια του έργου του Νερβάλ που γράφει με το μυαλό μοιρασμένο στην πραγματικό­ τητα και στον χαοτικό κόσμο των ονείρων. Α.Μ.

Αρωμα ξεραμένω ν γιασεμιών ΓΚΡΑΤΣΙΑ ΝΤΕΛΕΝΤΑ: Ο κισσός. Μετάφραση: Βασίλης Τριαντά­ φυλλου. Αθήνα, Δ ελ φ ίν ι, 1992. Σελ. 223. Δρχ. 2000. Ο κισσός. Το φυτό που τυλίγεται γύρω απ’ τα δέντρα, τα σφίγγει απελπιστικά. Έτσι όπως η μοίρα τυλίγεται γύρω απ' τον άνθρωπο. Το βιβλίο αυτό της Γκράτσια Ντελέντα μιλά για την Ειμαρμένη. Η Ιταλίδα συγγραφέας, που τιμήθηκε με Νόμπελ στα 1926, επιλέγει μια οικογένεια σε παρακμή. Όλα 9’ αρχίσουν με ένα όμορφο πανηγύρι και θα τελειώσουν μ’ έναν πικρό γάμο. Στο ενδιάμεσο η συγγραφέας θα αποδείξει πως ένας γερός μύθος είναι υπε­ ραρκετός για να χτιστεί ένα μυθιστόρημα, όταν συνεπικουρείται από μια φα­ ντασία γόνιμη. Η λύπη, η μελαγχολία αλλά και η νοσταλγία — όχι εκείνη που καταντά ύποπτη - τυλίγουν σαν κισσός την ατμόσφαιρα του βιβλίου. Πρόκει­ ται για ένα μυθιστόρημα με πλήθος εσωτερικών συγκρούσεων, με κρίσεις και πάθη, γραμμένο ωστόσο σε εξαιρετικά χαμηλούς τόνους. Α.Κ.

Από την αγωνία της πλοκής στην αγωνία της ύπαρξης ΠΩΑ ΟΣΤΕΡ: Γυάλινη πόλη - Φαντάσματα - Το κλειδωμένο δω­ μάτιο. Μετάφραση:Σάρα Μπενβενίστε. Αθήνα, Σ.Ι. Ζ α χ α ρ ό π ο υ λ ο ς, 1992. Σελ. 190-93-164. Δρχ. 800. Και στα τρία βιβλία του (συγκροτούν την «Τριλογία της Νέας Υόρκης»), ο Όστερ μετέρχεται προσχηματικά τους τρόπους του αστυνομικού μυθιστορήμα­ τος. Δανείζεται την ατμόσφαιρα της αστυνομικής φιλολογίας για να παγιδέμει τον αναγνώστη μέσω μιας συναρπαστικής πλοκής. Στη συνέχεια, μετατοπίζει βαθμιαία το ενδιαφέρον του αναγνώστη από την αγωνία της πλοκής στην αγω­ νία της ύπαρξης. Οδηγεί τους ήρωές του στα τοιχώματα του εαυτού τους. Μέσα από ένα παιχνίδι αντικατοπτρισμών δημιουργεί ένα ζοφερό αφηγηματικό σύμπαν. Εκεί συνυπάρχει «κάτι» από την ασφυξία του Κάφκα, την απογύμνωση του Μπέκετ, το παράδοξο του Χώθορν — κάτι, με την έννοια ότι ο Όστερ δα­ νείζεται περισσότερο τη στρατηγική παρά τη μεταφυσική αυτών των συγ-, γραφέων. Μ.Φ.

Το χρώμα της μοναξιάς ΤΣΕΖΑΡΕ ΠΑΒΕΖΕ: «Πριν αλέκτορα φωνήσαι». Μετάφραση: Βασί­ λης Τριαντάφυλλου. Αθήνα, Σ ύγχ ρ ο ν η Ε ποχή. 1992. Σελ. 352. Δρχ.

2500. Η απλή, αντιστικτική γραμμή του Παβέζε, που μεταφέρει αδιόρατα το βάρος των αισθημάτων και των αισθήσεων βρίσκεται στις δύο αυτές ιστορίες στο από­ γειό της. Οι ήρωές του στέκονται στην κόμη του ξυραφιού μεταξύ επικοινωνίας και μοναξιάς, συμμετοχής και απομόνωσης. Ο λόγος του Παβέζε περιγράφει αυτήν την κόμη με μια ηρεμία και μια λιτότητα που αναδεικνύει την υφή των βιωμάτων. Οι δύο άντρες ακροβατούν στα όρια των αγνώστων πεδίων της ύ­ παρξής τους, με του έρωτα να διαγράφει κύκλους γύρω τους, την ιστορία να

πεζογραφία!53 προσπαθεί να τους περιγράμει, «τους άλλους» — που κάποιες φορές είναι η κόλαση, —να προσπαθούν να τους ερμηνεύσουν. Ενώ ο Τζέσαρε Παβέζε τους αιχμαλωτίζει στις οριακές τους στιγμές, κατά τη συνομιλία με τον εαυτό τους, που αρνείται πεισματικά ν’ αποκαλύμει το βάθος των μυστικών του. Άλλο ένα αριστούργημα από έναν μοναχικό επαναστάτη, που έφυγε υπερ­ βολικά νωρίς από κοντά μας. Τ.Δ.

Έ να ς μήνας γεμάτος ζωή ΡΟΖΑΜΟΝ ΠΙΛΤΣΕΡ: Σεπτέμβρης. Μετάφραση:ΓιάννηςΣπανδωνής Αθήνα, Ω κ εα νίδ α , 1992. Σελ. 548. Δρχ. 3000. Δέκα πρόσωπα, πέντε μήνες και ένας εορτασμός (ενηλικίωση μιας εικοσά­ χρονης κοπέλας) αποτελούν το βασικό υλικό με το οποίο είναι χτισμένο το μυ­ θιστόρημα της Πίλτσερ. Σε μια περιοχή της Σκοτίας άτομα διαφορετικής ηλι­ κίας, φύλου Kat ενδιαφερόντων ετοιμάζονται, ο καθένας με τον τρόπο του, να εορτάσουν ένα γεγονός που θα γίνει τογ Σεπτέμβρη. Ό πω ς δηλώνεται από τους ήρωες, η ζωή αλλάζει ρυθμούς και ο κόσμος χαίρεται με διασκεδάσεις και ξεφαντώματα τον καλύτερο κλιματολογικό μήνα της Σκοτίας. Η συγγραφέ- ' ας σκιαγραφεί αριστοτεχνικά τους βασικούς χαρακτήρες Kat δημιουργεί με ι­ διαίτερη προσοχή τους χώρους που κινούνται. Κατορθώνει, επίσης, με μεγάλη επιτυχία να συνθέσει τα πρόσωπα, με αφορμή ένα γεγονός, σε μια ενιαία ατμό­ σφαιρα που τη χαρακτηρίζει η ζωντάνια και η αγάπη για τη ζωή. Γ.Γ.

Οι διαλογισμοί του κ. Συλλογίδη ROBERT PINGET: Ο κύριος Σνλλογίδης. Μετάφραση: Γιώργος Σπα- I νός. Αθήνα, O pera, 1992. Σελ. 130. Δρχ. 1400. Πώς απεγκλωβίζεται κανείς από την καθημερινότητα; Αυτό το ερώτημα επι­ χειρεί να θέσει στις σελίδες του βιβλίου ο κύριος Συλλογίδης, κεντρικός ήρωας του Ελβετού συγγραφέα που τα τελευταία 26 χρόνια ζει και εργάζεται στην Τουρέν. Ο αντικοινωνικός κύριος Συλλογίδης «έχει εγκαταλείμει τις μνήμες του εδώ και αρκετά χρόνια». Εκ των πραγμάτων ζει με συντροφιά την κοι­ νοτοπία. Το διαβρωτικό χιούμορ του Πινζέ, οι ελλειπτικές σαρκαστικές του φράσεις δημιουργούν ένα δεύτερο επίπεδο ανάγνωσης των μικρών, ανώδυνων διηγήσεσων. Ιδιος όταν ο κύριος Συλλογίδης εκφράζει τις σκέμεις του για τη γλώσσα και «ανακαλύπτει με πίκρα ότι μπορεί κανείς να χρησιμοποιεί απεριορίστως τις ίδιες διατυπώσεις σε διαφορετικές καταστάσεις. Και αυτό είναι σαν να λέμε ότι η γλώσσα είναι ένα όργανο ικανό να τις αναγάγει όλες σε έναν μόνο τύπο, ότι είναι άρα εχθρός του πραγματικού». Α.Μ.

Έ να ς ντέτεκτιβ στο Μ εσαίωνα ΕΑΙΣΠΙΤΕΡΣ: Φέρετρο από πάγο. Μετάφραση: Ελένη Μπονάτσου. Α ­ θήνα, Α γρ ω σ τις , 1992. Σελ. 320. Δρχ. 1600. Μια αστυνομική ιστορία σε οποιαδήποτε χώρα και εποχή κι αν τοποθετηθεί, βρίσκει ένα αφοσιωμένο αναγνωστικό κοινό. Πιθανόν με αυτό το σκεπτικό, η πολυγράφος Αγγλίδα μυθιστοριογράφος Ε. Πάργκετερ διαλέγει, nptv από 15 Xpovta, ένα μευδώνυμο και προχωρά ακάθεκτη στη συγγραφή αστυνομικών ι­ στοριών.

-° J κύριος -- I Συλλογίδης

54/πεζογραφια Προτιμά τους μεσαιωνικούς χρόνους, όταν στο θρόνο της Αγγλίας βρίσκεται ο βασιλιάς Στέφανος. Και βέβαια, ο ιδανικός ντέτεκπβ για κείνες τις σκοτεινές εποχές είναι ένας βενεδικτίνος μοναχός που εδρεύει στην πόλη του Σρούσμπερι της κομητείας Σροπ και μάλιστα στην εκεί μονή και το κάστρο. Σε αυτό το γεμάτο μυστήριο πλαίσιο, γράφονται «Τα χρονικά του αδελφού Κάνπρελ»· ήδη είκοσι ιστορίες μεσαιωνικού μυστηρίου, συχνά με θέματα πραγ­ ματικά ιστορικά επεισόδια. Το «Φέρετρο από πάγο», ελληνική απόδοση του υποβλητικότερου «Η παρθένος στον πάγο», είναι η έκτη ιστορία και μάλλον η πρώτη που καλείται να απολαύσει ο Έλληνας αναγνώστης. Μ.Θ.

Φυγή προς το αύριο ΦΡΑΝΣΟΥΑΖ ΣΑΓΚΑΝ: Φυγή χωρίς επιστροφή. Μετάφραση: Ελένη Κεκροπούλου. Αθήνα, Ν έα Σ ύνορ α , 1992. Σελ. 218. Δρχ. 1800. Έχουμε οριστικά αποχαιρετίσει τη Σαγκάν του «Καλημέρα θλίμη», ωστόσο το λογοτεχνικό της ταλέντο είναι γνήσιο και πάντα υπάρχουν καλές στιγμές της συγγραφέως. Ανάμεσα σ’ αυτές και το μυθιστόρημα αυτό, που προβάλλει τη διαφορά χωριού-πόλης, χειρωνακτικής-διανοητικής εργασίας, χωρίς μηχανι­ στικούς διαχωρισμούς και σοφιστείες! Η Σαγκάν μάχνει πάντα για τις αληθινές στιγμές στη ζωή και συχνά ανακαλύπτει τη δική της αλήθεια. Έργο με ρέουσα αφήγηση, χωρίς περιττές σκηνές και στολίδια, φανερώνει τους προβληματισμούς της Σαγκάν για δραπέτευση από έναν κόσμο ο οποίος μοιάζει να μη την ενδιαφέρει. Ταυτοχρόνως αποδεικνύει, για μια ακόμη φορά, πως η συγγραφέας και διαθέτει χιούμορ και ξέρει να σαρκάζει. Α.Κ.

Τα ταξίδια του Μπλαιζ Σαντράρ ΜΠΑΑΙΖ ΣΑΝΤΡΑΡ: Περιπλανήσεις. Μετάφραση: Τ. Τσιάτσικα. Επι­ μέλεια: 77. Παπαδόπουλος. Αθήνα, Ρ οές, 1992. Σελ. 466. Δρχ. 3000. Τα ταξίδια του Μπλανζ Σαντράρ (1887-1961) ανά τον κόσμο και η συνακό­ λουθη ανάζήτηση εμπειρίας τροφοδότησαν με πρώτης τάξεως υλικό πς «Περι­ πλανήσεις». Στους σταθμούς του στα λιμάνια της Αμβέρσας, του Ρότερνταμ, της Γένοβα, ο Γάλλος συγγραφέας θυμάται και παρατηρεί εκ νέου τις πόλεις και τους ανθρώπους. Αβίαστα συνδυάζει τα είδη, το ταξιδιωτικό κείμενο με την ιστορία, το ρεαλισμό των διαλόγων με τη συχνά απρόσμενη ποιητικότητα. Ήρωας του βιβλίου είναι ο ίδιος ο Σαντράρ και ot περιπέτειές του από λιμά­ νι σε λιμάνι. Μίγμα αυτοβιογραφίας και επινόησης, το ογκώδες έργο μπορεί να διαβαστεί είτε σαν ταξιδιωτικό, είτε σαν μυθιστόρημα. Ιδιαίτερη μνεία θα πρέπει να γίνει στην καλοδουλεμένη μετάφραση του βιβλίου από τα γαλλικά. Α.Μ.

Πολωνική λογοτεχνία ANDRZEISZCZYPIORSKI: Η ωραία κυρία Ζάιντενμαν. Μετάφραση: Μαρία Γεωργοσοπούλου, Αθήνα, A q u a riu s, 1992. Σελ. 259. Δρχ.

1800. Ο πολυγραφότατος Πολωνός συγγραφέας μεταφράζεται στην Ελλάδα από τις εκδόσεις «Aquarius» μ’ ένα βιβλίο σοκ, τόσο για τη θεματολογία του όσο επίσης και για τη βαθιά γνώση της λογοτεχνίας που τον διακρίνει σε σχέση με

π εζογραφια/55 πολλά έργα της εποχής μας. Βρισκόμαστε στην περίοδο της Χιτλερικής κατο­ χής και της τελικής εξόντωσης των Εβραίων, πράγμα που ο συγγραφέας καταδείχνει με τρόπο αποκαλυπτικό και συνάμα ρεαλιστικό μέσα από έναν κυκεώ­ να ηρώων και πρωταγωνιστών, άλλοτε δετικών και άλλοτε αρνητικών, μπολια­ σμένων όμως απ’ την αίσθηση της θυσίας για απελευθέρωση. Η πλοκή του μυ­ θιστορήματος δεν αφήνει περιθώρια απογοήτευσης ή μελαγχολίας, παρά ίσως το ποιητικό ύφος που τό συνοδεύει, αλλά μάλλον εξαίρετοι συχνά η αγωνιστι­ κότητα των θυμάτων του πολέμου. Η προοδευτικότητα του συγγραφέα, που διώχτηκε και φυλακίστηκε για τις ιδέες του απ’ το ολοκληρωτικό καθεστώς, το αποδεικγύει.

χ.π. Σ ύγχρονος αριβισμός ΜΠΑΝΤ ΣΟΥΑΜΠΕΡΓΚ: Τί κυνηγάει ο Σάμι. Μετάφραση: Τάκης Κιρκής. Αδήνα, Χ α τζη νικ ολή , 1992. Σελ. 345. Δρχ. 3150. Το βιβλίο του Σούλμπεργκ είναι μια καθαρή απεικόνιση, έστω κι αν γράφτη­ κε πενήντα χρόνια πριν, της νέας αμερικανικής κοινωνίας, όπου αριβίστες και φαντασμένοι, παρουσιάζοντας κάθε έννοια δικαίου και πατώντας επί πτωμά­ των, κατορθώνουν να αναρριχηθούν οικονομικά και κοινωνικά. Το αμερικανι­ κό όνειρο, που γίνεται πράξη μόνο για επιτήδειους κι ανθρώπους χωρίς ηθι­ κούς και άλλους φραγμούς, μεταλλάσσεται σε πραγματικότητα για τους από κάθε άπομη αμφιλεγόμενους τρωγλοδύτες που δε διστάζουν μπροστά σε τίποτα. Το έργο, γραμμένο με μια γλώσσα νευρωτική και αγχώδη, δείχνει το μέγε­ θος μιας μέθεξης συνεχιζόμενης ως το τελευταίο εξουσιαστικό σκαλοπάτι. Η μετάφραση του Τάκη Κιρκή καταφέρνει να δώσει, χωρίς υπερβολές, την ατμό­ σφαιρα του βιβλίου, που σίγομρα δεν είναι ξένο και στον αμερικανικό κινημα­ τογράφο. Ό σο για την έκδοση, πραγματικά προσεγμένη για μια ακόμη φορά από τις εκδόσεις «Χατζηνικολή», συμβάλλει στην καλύτερη απόλαυση του κειμένου. Χ.Π.

Τολμηρές μυθιστορίες ΓΕΡΤΡΟΥΔΗΣ ΣΤΑΙΝ: Τρεις ζωές. Μετάφραση: Έλλη Έμκε. Αδήνα, Ε ρ μ εία ς-Γ υνα ίκ ες, 1992. Σελ. 250. Δρχ. 2000. Στις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα, η Αμερικανίδα συγγραφέας Γ. Στάϊν, στην κάπως ελευθεριάζουσα παρισινή ατμόσφαιρα, τολμά μυθιστορίες που α­ κόμη .σήμερα θα έκαναν τους περισσότερους να δειλιάζουν. Το πρώτο της μυθιστόρημα, «Τρεις ζωές», εξιστορεί, σε αυτοτελή κεφάλαια, το βίο και τα πάθη τριών γυναικών: μιας υπηρέτριας, μιας μιγάδας και μίας πα­ ρακόρης. Ένας πανόπτης, ελαφρά σαρκασηκός αφηγητής παρακολουθεί τον κόσμο των γυναικών, όπου ανθίζουν ρομαντικές σχέσεις, από αυτές που μόνο δύο ομόφυλοι μπορούν να πλέξουν. Η συγγραφέας υιοθετεί έναν λόγο μάλλον αόριστο και υπαινικπκό, για να διηγηθεί πράγματα που, αν πάρουν συγκεκριμένη μορφή, μολύνονται. Έτσι, το ερωτικό μένει υποδόριο, συχνά ανικανοποίητο μεταμορφώνεται σε εμμονή, αποφώλι του πάθους τραβά μέχρι το θάνατο. Με μικρές προτάσεις, επαναλήμεις και αφθονία επιθέτων, αποδίδονται αδροί αλλά ζωντανοί χαρακτήρες. Ήδη, αυτό το πρώτο βιβλίο της Γ. Στάϊν δείχνει πως δεν είναι απλά ένας ση­ μαντικός πρόδρομος του μεταγενέστερου αμερικανικού μυθιστορήματος, αλ­ λά και μία ιδιότυπη παρουσία ανάμεσα στους νεοτεριστές. Μ.Θ.

ΓΕΡΤΡΟΥΔΗ ΣΤΑΙΝ

Τρεις Μ

□

56/πεζογραφια Ανθρωπιά, περιπλάνηση και φιλία ΤΖΩΝ ΣΤΑΪΝΜΠΕΚ: Άνθρωποι και ποντίκια. Μετάφραση: Κοσμάς Πολίτης. Αθήνα, Ν εφ έλη , 1991. Σελ. 150. Δρχ. 1000. ΤΖΩΝ ΣΤΑΪΝΜΠΕΚ Άνθρωποι και ποντίκια

'Enfet; !fejj&)

Κλασικό μυθιστόρημα, δοκιμασμένο στο χρόνο και καταξιωμένο, γνωστό ε­ πίσης στη θεατρική και κινηματογραφική του μεταφορά. Είναι το οδοιπορικό δύο απλοϊκών εποχιακών εργατών στα απέραντα αγρο­ κτήματα της Αμερικής. Το δίδυμο, ο αγαθός-αλαφροΐσκιωτος γίγαντας και ο συνετός-προστατευτικός «Δαβίδ». Οι περιπλανήσεις, οι συγκρούσεις, τα όνει­ ρά τους, ένα μικρό κομμάτι γης δικό τους, η ειλικρίνεια, η απλότητα, η μεγαλο­ σύνη της φιλίας τους. Η ευαισθησία και η τρυφερότητα των μυρμηγκιών. Σκηνι­ κό πλαίσιο: η πικρή γη, οι εργάτες, ιδιόρρυθμοι, καβγατζήδες, προκλητικοί, παραιτημένοι και στο βάθος της εικόνας οι φυλετικές διακρίσεις. Κι όλα αυτά για τρεις μέρες. Τρεις μέρες αρκούν για να γκρεμιστούν, να χαθούν όλα, να τελειώσουν με μια σφαίρα πίσω στο κεφάλι σαν το γέρικο, κουτσό, τυφλό Αριστούργημα ανθρωπιάς, αφηγηματικής τελειότητας και μαγευτικής ατμό­ σφαιρας. Αρετές που αναδεικνύει η θαυμάσια μετάφραση του Κ. Πολίτη, χρε­ ώνεται όμως σήμερα κάποιες λεκτικές επιλογές-αποδόσεις, δίκην ιδιωμα­ τισμού. Θ.Π.

Τα ιδεώδη της Α ναγέννησης ΣΤΑΝΤΑΛ: Η Ηγουμένη του Κάστρο. Μυθιστόρημα. Μετάφραση: Βούλα Λούβρου. Αθήνα, Ο λκ ός, 1992. Σελ. 184. Δρχ. 1800. «Η Ηγουμένη του Κάστρο — παρατηρεί στον πρόλογο του βιβλίου ο Τίτος Πατρίκιος - καθώς τυλίγεται σαν κισσός γύρω από το "Μοναστήρι της Πάρμας”, καθώς ταυτόχρονα οδηγεί σ’ αυτό και βλασταίνει απ’ αυτό, αποχτάει μια διπλή σημασία: αποτελεί ένα απολαυστικό αυτόνομο αφήγημα και μαζί ένα σκαλοπάτι που μας φέρνει ως την πόρτα του αριστουργήματος εκείνου που εί­ ναι το Μοναστήρι». Πράγματι, το μυθιστόρημα, που πρωτοδημοσιεύτηκε από τον Σταντάλ με το μευδώνυμο F. de Lagenevais στην «Επιθεώρηση των Δύο Κόσμων», διαθέτει τις αφηγηματικές αρετές των ώριμων έργων του. Εδώ, η Ελένη ντε Καμπιρεάλι, όταν διαπιστώνει ότι δεν ευδοκιμεί ο έρωτάς της για τον γενναίο άρχοντα Ιού­ λιο Μπαντσιφόρτε αποσύρεται στον μοναχικό βίο «για να εκδικηθεί», όπως ε­ ξομολογείται στο τελευταίο γράμμα προς τον αγαπημένο της. Με το θάνατό της ενσαρκώνει τα ιδεώδη της Ιταλικής Αναγέννησης, το αυθεντικό πάθος που ο­ δηγεί αναπόδραστα στο δράμα. Α.Μ.

Οκτώ γυναίκες, οκτώ ιστορίες ΕΪΜΙ ΤΑΝ: Η λέσχη της χαράς και της τύχης. Μετάφραση: Έφη Καλαφατίδη. Αθήνα, Ψ υ χο γιό ς, 1992. Σελ. 340. Δρχ. 2200. Οκτώ γυναίκες. Τέσσερις μητέρες, Κινέζες κυνηγημένες πρόσφυγες στην Α­ μερική. Τέσσερις θυγατέρες Αμερικανοκινέζες ή Κινέζες δεύτερης γενιάς. Οι ιστορίες τους, οι πόθοι, οι ελπίδες, τα όνειρα, οι πίκρες, οι αλήθειες, τα βάσανα, η χαρά και η τύχη της ζωής τους. Οκτώ ιστορίες, οκτώ κύκλοι, ανά δύο ομόκεντροι. Κύκλοι μικροί και μεγάλοι, κλειστοί, ολοκληρωμένοι, κύκλοι σε

πεζογραφια/57 εξέλιξη, επαναλαμβανόμενοι, εφαπτόμενοι. Δεκαέξι κεφάλαια από τη ζωή των γυναικών αυτών. Παιδικά χρόνια, ευτυχισμένα ή δυστυχισμένα, φτώχεια και μιζέρια, πλούτος και χλιδή, στην πατρίδα. Ύστερα ο πόλεμος, οι σφαγές, οι διώξεις, οι θάνατοι, οι αποχωρισμοί. Η μάνα που διώχνει κι αρνιέται τα παιδιά της. Κι ύστερα η Αμερική. Πλούσια, υπερδύναμη, με ευκαιρίες, δημοκρατική. Κι ύστερα η Αμε­ ρική των προδομένων ονείρων, του σκληρού ανταγωνισμού, του αδυσώπητου αγώνα για την επιβίωση των γκέτο. Η πάλη ανάμεσα στις δύο πατρίδες, τις δια­ φορετικές νοοτροπίες, το ανήσυχο οδοιπορικό μέχρι τη συμφιλίωση. Ένας ολόκληρος κόσμος, ζωντανός, γοητευτικός, μυστηριώδης, εξωτικός, δημιουργικός, με τη σοφία και τη χάρη της Ανατολής. Οι μυρωδιές κι οι γεύ­ σεις της κινέζικης κουζίνας, τα ήθη και οι παραδόσεις ανταγωνίζονται τον νέο τρόπο ζωής, τη νέα τάξη πραγμάτων. Ένας κόσμος πολύχρωμος που έμαθε να γιορτάζει τη χαρά, να πολεμά και να προκαλεί την τύχη του. Θ.Π.

"Έβαλα τα μικρά πόδια της Ζιλιέτ στα ίχνη των βημάτων μου”* ΕΛΣΑ ΤΡΙΟΛΕ: Οι εραστές της Αβινιόν. Μετάφραση: Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ. Αθήνα, Ε ρμ εία ς, 1992. Σελ. 94 + φωτογραφικό υλι­ κό. Δρχ. 1200. Τους Εραστές της Α β ινιό ν η Έλσα Τριολέ τους έγραμε στις αρχές του 1943 στη Λυόν και τους έδωσε για πρώτη φ ορά στις εκδόσεις ντε Μινουί, τον Οκτώ­ βριο του ίδιου χρόνου, με το μευδώνυμο Λοράν Ντανιέλ - παραπέμποντας στους φίλους και συντρόφους της Λοράν και Ντανιέλ Καζανοβά. Ό πω ς σ’ όλα της τα έργα η Τριολέ, έχει βάλει σ’ αυτή της την ιστορία ένα κομμάτι απ’ τη ζωή της, τη θεώρησή της του κόσμου, των ονείρων και των οραμάτων της. Μια φράση της γίνεται σύνθημα του ΓΚΚ μετά την απελευθέρωση: Οργανω θείτε στο «κόμμα των εκτελεσμένων». Οι πραγματικοί εραστές του φρουρίου, οι ο­ ποίοι είχαν χαράξει τα γκράφιτι,έμαξαν να τη βρουν - άλλο αν η ίδια δε Θέλη­ σε να τους γνωρίσει, φοβούμενη μια απογοήτευση. Ο ι Εραστές της Α β ινιό ν συμπεριελήφθησαν στη συνέχεια στη συλλογή διηγημάτων L e p rem ier accroc coCite deu x ontsfranes, και πήρε ως εκ τούτου το βραβείο Γκονκούρ, το 1945. Αν πρέπει να πούμε κάτι για τη γραφή της Τριολέ, είναι η μαγευτική ικανότητά της να παραμένει προσκολλημένη στην πιο τετριμμένη καθημερινότητα και να τη μετουσιώνει την ίδια ώρα σε έργο τέχνης, να κάνει λέξεις την πραγματικότη­ τα Kt αυτές οι λέξεις να ορίζουν νέους δρόμους προσπέλασής της. Αξιόν απορίας σχετικά με την έκδοση του κειμένου, το οποίο έχει αποδώσει πολύ ζωνταντά η Κ. Αγγελάκη-Ρουκ, γιατί αντί του κατατοπιστικότατου κειμέ­ νου της ίδιας για το έργο, προτίθεται ένας κατοπινός πρόλογος του Αραγκόν για τη συλλογή διηγημάτων Mille Regrets. Επίσης, σημειωτέα η αβλεμία στο συντομότατο βιογραφικό σημείωμα που κάνει τα "Διασταυρωμένα μυθιστορηματικά έργα" Αραγκόν-Τριολέ "Διασταυ­ ρούμ ενα ηρωικά έ ρ γ α ”.

Τ.Δ. * 'Ελοα Τριολέ: «Πρόλογος omv παρανομία», Ιούνιος 1964.

Η συντομία είναι αδελφή του ταλέντου ANTON ΤΣΕΧΩΦ: Να κοιμηθώ και άλλα διηγήματα. Μετάφραση: Βασίλης Ντινόηουλος. Αθήνα, Εστία, 1992. Σελ. 150. Δρχ. 1300.

58/πεζογραφια

ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ ΦΛΩΜΠΕΡ ΤΟ ΛΕΞΙΚΟ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝ ΤΟΠΩΝ Εισαγωγή- Μπάφραση: ΤατιάναΤοαλίχη-Μηλιώνη

«Η συντομία είναι αδερφή του ταλέντου», έλεγε ο Τσέχωφ και τα δέκα άγνω­ στα — και μεταφρασμένα από το πρωτότυπο, ρωσικό κείμενο — διηγήματα του επιβεβαιώνουν την άπομή του για τη λακωνική διήγηση που επικεντρώνεται στα ουσιώδη. «Ο Πούσκιν της πρόζας», όπως τον αποκαλούσε ο Τολστόι, συμπυκνώνει στις μικρές και μεγαλύτερες αφηγήσεις του τις δοκιμασίες μιας σκληρής, βα­ σανισμένης ζωής. Στη διήγηση του μεγάλου Ρώσου συγγραφέα βρίσκουν τη θέση τους - συγκεκαλυμμένες — οι προσωπικές του εμπειρίες. Τα δύσκολα παιδικά χρόνια, οι ξυλοδαρμοί και οι βαναυσότητες που υπέστη στο πατρικό του («Να κοιμηθώ», «Ο Βάνκα»), οι σπουδές του στην ιατρική σχολή και η εξά­ σκηση του επαγγέλματος («Η αλλοπρόσαλλη», «Ιόνιτς»). Δεν λείπει, ωστόσο, ο κοινωνικός σχολιασμός («Ο παχύς και ο αδύνατος»), το εκλεπτυσμένο χιού­ μορ («Στο εξοχικό»), οι λεπτές φωτοσκιάσεις που αναβιβάζουν ένα ασήμαντο γεγονός σε διηγήσιμη εμπειρία. Α.Μ.

Η αγανάκτηση του Φλωμπέρ ΓΟΥΣΤΑΥΟΥ ΦΛΩΜΠΕΡ: Το λεξικό των κοινών τόπων. ΕισαγωγήΜετάφραση: Τατιάνα Τσαλίκη-Μηλιώνη. Δίγλωσση έκδοση. Αθήνα, Σ οκ όλη ς, 1992. Σελ. 195. Δρχ. 1700.

ΤΖΠΝ ΦΩΟΥΛΣ

Ε Β Ε Ν ΙΝ Ο Σ Π Υ ΡΓΟ Σ

«Ονομάζω αστό όποιον σκέφτεται πρόστυχα. Τίποτε δεν είναι πιο ταπεινωτικό από το να βλέπεις τους ανόητους να πετυχαίνουν». Η δικαιολογημένη αγανά­ κτηση του Γουσταύου Φλωμπέρ για τους ανθρώπους της εποχής του, τους ο­ ποίους χαρακτηρίζει η ομοιόμορφη συμπεριφορά σε όποια κοινωνική τάξη κι αν ανήκουν, βρήκε την καλύτερη επιτομή της στο «Λεξικό των κοινών τόπων». Τι θησαυρίζει όμως ετούτο το λεξικό της «ανθρώπινης βλακείας»; Ορι­ σμούς, έννοιες, φράσεις, σκέμεις σκόρπιες για τον άνθρωπο και την κοινωνία που άκουγε ο Φλωμπέρ, κυρίως στον περίγυρο της επαρχιακής πόλης που έμε­ νε, της Ρουέν, και σαν καλός παρατηρητής που ήταν, κατέγραφε με επιμονή και με κάποια χαιρεκακία σ' ένα τετράδιο. Μέσα από τις σελίδες αυτού του «παράδοξου» και «αναρχούμενουκ,λεξικού παρελαύνουν σαν καρικατούρες, η ρηχότητα, η βλακεία, η ανοησία, η κενότητα της ανθρώπινης συμπεριφοράς του καιρού του. Ως γνήσιος απόγονος του πνεύματος του Ραμπελαί, είρωνας και σαρκαστικός, δεν αφήνει τίποτα ασχολίαστο: Οι αστοί και οι κατώτερες τά­ ξεις είναι παραδομένοι στην μακαριότητά τους και εγκλωβισμένοι στην τυπο­ λατρεία των καθημερινών σχέσεων. Διαλέγει να μιλήσει για αυτούς μ’ ένα ύφος αποδοκιμαστικό, τολμηρό, υβριστικό, απροκάλυπτα αιχμηρό. Εν ολίγοις είναι το βιβλίο ενός «αιρετικού» και ενός σκεπτικιστή, ο οποίος βλέποντας να τελειώνει ο περασμένος αιώνας μέσα στην ασφάλεια της ηθικής •·>υ συμφέροντος, καταδεικνύει την ηλιθιότητα, όπου κι αν συναντάται: στις διαθέσεις, στις καθημερινές καταστάσεις, στις εργασιακές σχέσεις, στα δημό­ σια πρόσωπα, στους χώρους διασκέδασης, στις γυναίκες. Β.Κ.

Με αισθησιακή διάθεση ΤΖΩΝ ΦΩΟΥΛΣ: Εβένινος πύργος. Μετάφραση: Φαίδων Ταμβακάκης. Αθήνα, Εστία, 1992. Σελ. 128. Δρχ. 1200. Σημαντικός, σύγχρονος συγγραφέας ο Τζ. Φώουλς παντρεύει στις κπορίες του το μύθο με τον υπαρξιακό στοχασμό, διαβρώνοντας την ευχάριστη μευδαίσθηση του ρεαλισμού, καθώς αμφισβητεί τους δεσμούς μυθοπλασίας και πραγματικότητας. Η νουβέλα του, ο «Εβένινος πύργος», γραμμένη το 1974 θυ­ μίζει, με την αργή ανέλιξη και τη συγκρατημένη αισθησιακή διάθεση, το πα-

πεζογραφια/59 λαιότερο μυθιστόρημά του, «Η γυναίκα του Γάλλου υπολοχαγού». Στα ειδυλλιακά τοπία της Βρετάνης, δύο διαφορετικές εποχές και νοοτρο­ πίες έρχονται ανημέτωπες. Στο κέντρο του μύθου, η αλληγορία του εβένινου πύργου· μαύρος, σκληρός, αλλά κενός, αντιπροσωπεύει την αφαίρεση στη σύγ­ χρονη ζωγραφική, σε αντίθεση με τον «χρυσελεφάντινο πύργο του πνεύματος» παλαιότερων εποχών. Συμβολισμός που προεκτείνεται από τη δημιουργική καλλιτεχνική προδιάθεση στην ερωτική ζωηκότητα· πάντα, κάποιοι θα α­ γκαλιάζουν τη ζωή, ενώ άλλοι άτολμα θα αποχωρούν. Στην αφήγηση αποτυπώνονται, όπως σε ζωγραφικό πίνακα, οι ερωτικές περι­ πτύξεις χωρίς ποτέ να πραγματώνονται- έμφοβη χρωματίζεται η ανδρική φαντα­ σίωση, καθώς ερεθίζεται από τις υποσχέσεις της γυναικείας γυμνότητας. Μ.Θ.

Κοσμοπολίτικη περιπέτεια FREDERIQUE HEBRARD: Η Λεοπάρδαλη. Μετάφραση από τα γαλ­ λικά: Γεώργιος Εμμ. Φασουλάκης. Αθήνα, Ν έα Σ ύνορ α/Α .Α . Λιβάνη, 1992. Σελ. 559. Δρχ. 2.300 Ένα περιπετειώδες αισθηματικό μυθιστόρημα, που μας μεταφέρει στα nto κοσμοπολίτικα μέρη της Ευρώπης, της Λατινικής Αμερικής και της Μέσης Α­ νατολής, φυσικά με ερωτική ατμόσφαιρα καθώς η «Λεοπάρδαλη» ερωτεύεται παθιασμένα κατά τη διάρκεια της διπλωματικής της καριέρας, ως πρεσβευτής της Γαλλίας στο εξωτερικό. Ιστορία λίγο πολύ γνωστή για τους Γάλλους συγ­ γραφείς, αυτούς που αναζητούν στη μεγαλομανία των ιδεών τους τα συγκεκρι­ μένα πρότυπα ηρώων που, ακόμα κι αν δεν είναι φανταστικά, δεν υπάρχει περί­ πτωση να είναι άνθρωποι σαν κι αυτούς που συναντάμε καθημερινά στο δρό­ μο. Το μυθιστόρημα παρουσιάζει αρκετό ενδιαφέρον, καθώς ο αναγνώστης παρακολουθεί κάθε κίνηση των ηρώων, ωστόσο για μια ακόμα φορά αποδεικνύεται ότι πολλά γαλλικά μυθιστορήματα αδυνατούν να πλησιάσουν, όσο φυ­ σικά γίνεται, τους απλούς ανθρώπους. Χ.Π.

Ό ,τ ι και να γίνει 8α ναι ο ίδιος ΕΥΑΣ ΧΕΑΕΡ: Ο επόμενος άντρας. Μετάφραση: Στέλλα Τζψούδη. Αθήνα, Ψ υχο γιό ς, 1992. Σελ. 392. Δρχ. 2500. Αν Kat το απαραίτητο υπόβαθρο υπάρχει, αν και υπάρχει και το ταλέντο, η Εύα Χέλερ προτιμά να θυμίζει «Άρλεκιν» ένα βιβλίο που θα μπορούσε να μην είναι. Γιατί η συγγραφέας έχει και κρίση και παρατηρηπκότητα και χιούμορ και πλούσιο υλικό. Ωστόσο, το καίει γιατί δεν το φιλτράρει, αλλά και γιατί προ­ τιμά την πεπατημένη του χάπι εντ. Η αιώνια ιστορία του άντρα και της γυναίκας, του απατημένου και του μετα­ νοημένου, αναπτύσσεται με πολύ καλές στιγμές. Η Χέλερ προσπαθεί αγωνιωδώς να μιλήσει για το χωρισμό, την έλλειμη επικοινωνίας Kat το «δήθεν». Ενώ όμως έχει πολύ καλές σελίδες, σε γενική άπομη φαίνεται πως το υλικό της υπε­ ρισχύει απέναντι της, με αποτέλεσμα να τη ρίχνει έξω. ^ ^

Προϊστορικοί μύδοι TENT ΧΙΟΥΖ: Μύθοι τον πρώιμου κόσμου. Μετάφραση: Αιμιλία Μανούση. Αθήνα, Γνώση, 1992. Σελ. 164. Δρχ. 1000. Η αξιοσημείωτη «Μικρή σειρά» των εκδόσεων «Γνώση» αποτελεί ένα αρκε-

60/πεζογραφια - ποίηση τά σημαντικό βήμα για τη γνωριμία από τους Έλληνες αναγνώστες της σύγχρο­ νης αλλά και παλιότερης Ευρωπαϊκής κι Αμερικανικής λογοτεχνίας, αφού το κάθε βιβλίο περιέχει θέματα που ξεφεύγουν της συνηθισμένης στάσης μας α­ πέναντι στη ζωή. Έτσι το σχεδόν οικολογικού ενδιαφέροντος έργο, του Ά γ­ γλου συγγραφέα Τεντ Χιουζ, «Μύθοι του πρώιμου κόσμου», μας μεταφέρει σ’ ένα χωρόχρονο παντελώς άγνωστο ακόμα και για την πεζογραφία, όπου τα πάντα κυριαρχούνται από μια απόλυτη αρμονία, μια οικολογική ισορροπία και τέλος από μια αφύσικη αγάπη για τον κόσμο που μας περιβάλλει. Ο συγγραφέ­ ας δρομολογεί ένα μυθιστόρημα με ήρωες μεταβλητούς λόγω της φθοράς, πολλές φορές όμως αποκαλύπτοντας ότι τα θρησκευτικά δόγματα αποκαλούν Θεό και όχι Φύση κάτι που κυριολεκτικά βρίσκεται έξω από τη λογική της δη­ μιουργίας. Χ.Π.

π ο ίη σ η Η νοσταλγία των νοημάτων Η ΝΟΣΤΑΛΓΙΑ ΤΩΝ ΟΪΡΑΝΩΝ

ΧΑΡΗ ΒΛΑΒΙΑΝΟΥ: Η νοσταλγία των ουρανών. Ποίηση. Αθήνα, Ν εφ έλη , 1992. Σελ. 64. Δρχ. 1300.

Κ

Το βιβλίο περιλαμβάνεται στη νέα σειρά των εκδόσεων «Σύγχρονη Ελληνι­ κή Ποίηση». Στην πέμπτη ποιητική του συλλογή, ο Βλαβιανός απομακρύνεται συνειδητά, για μια ακόμη φορά, από την εικονολαγνεία της σύγχρονης ελληνι­ κής ποίησης. Συμπαραστάτες του η φιλοσοφία, η ιστορία, η λογοτεχνία, μια συ­ νείδηση ανοιχτή που ελέγχει τα δεδομένα - τις λέξεις και τα νοήματα. Τις πε­ ρισσότερες φορές η ευρυμάθεια του ποιητή μεταπλάθεται ποιητικά. Δεν κατα­ φέρνει, ωστόσο,, να λειτουργήσει έτσι τις λιγοστές στιγμές που ο Βλαβιανός πε­ ριχαρακώνεται στην αυτοαναφερόμενη, στοχαστική ποίηση αποκλείοντας τη συγκίνηση («Η ποίηση είναι το μαρτύριο του στεγνού ματιού»). Άλλοτε πάλι, σχεδόν αιφνίδια, η ποίησή του αυτοπροστατεύεται από τον δοκιμιακό της χαρακτήρα, αναζητώντας και βρίσκοντας το αντίρροπο της στο λυ­ ρισμό. Είναι ίσως οι καλύτερες στιγμές, καθώς ο ποιητής ανακαλύπτει πως «μονάχα η ποιότητα της συγκίνησης θα μείνει».

ΑΛΦΑΒΗΤΑΡΙ

Τα γράμματα της αλφαβήτου

Α.Μ.

§

ΔΗΜΗΤΡΗ ΔΑΣΚΑΛΟΠΟΥΛΟΥ: Αλφαβητάρι. Αθήνα, Δ ι άττων, 1992. Σελ. 40. Δρχ. 800. Στους στίχους του Δημήτρη Δασκαλόπουλου συναντούμε εναγώνια ερωτή­ ματα που εκφράζονται με τη γλώσσα του συμβολισμού. Εμμένει ο ποιητής στα αντίθετα αφού «μια φωνή ανεξαγόραστη τόσους αιώνες» κάνει πιο αισθητές κάποιες «ζώνες φαρδιές της σιωπής». Αλλού «η ομίχλη σέρνεται/σαν φίδι» κι αλλού το κορμί εκτίθεται «στη δικαιοδοσία της άνοιξης». Αλλού «εκδικείσαι τη φθορά» κι αλλού «η πολιτεία σκάλωσε στον ύφαλο της μοίρας». Στο Αλφαβητάρι κάθε ποίημα ξεκινάει με ένα γράμμ'α του αλφαβήτου. Όταν ολοκληρώνονται τα γράμματα και φθάνει η ώρα του Ωμέγα, ο ποιητής ανακοι­

ποιηση/61 νώνει: «Ώρα λοιπόν να πηγαίνω». Έχει ήδη εξαντλήσει το μνημονικό του με επικλήσεις («Θυμήσου, έλεγε, θυμήσου») και καταλήγει σε μάλλον απαισιόδο­ ξα συμπεράσματα: «Η μνήμη στάθηκε αναλφάβητη». Πράγματι η μνήμη είναι ίσως η μόνη που δεν υπόκειται σπς ταξινομήσεις, τις οποίες επιβάλλει η αυ­ στηρή δόμηση με βάση το αλφάβητο. Α.Μ.

Ποίηση αξιώσεων ΑΝΤΩΝΗ ΔΕΚΑΒΑΛΛΕ: Α ν μας πληγώσει ο ήλιος. Αθήνα, Δ ιή τ ­ των, 1992. Σελ. 77. Δρχ. 1000. Άλλο ένα ποιητικό βιβλίο, δουλεμένο στο χέρι με μεράκι απ' τις εκδόσεις «Διάττών», έρχεται να προστεθεί στο μεγάλο ποιητικό και δοκιμιακό έργο που χαρακτηρίζει τον ποιητή. Τα ποιήματα είναι μακροσκελή με έντονο θεματικό χαρακτήρα, δρομολογώντας μια σκέμη που θέλει να συμβάλει στην αντιμετώ­ πιση της απώλειας της γλώσσας, αλλά και στη σύνδεσή της με το άρτιο πνεύμα. Ενδεικτικό είναι το ποίημα απ’ την ενότητα «Πνοές». Μονάχο του δουλεύει Μονάχο του δουλεύει το τεφτέρι μου. Φεύγα μου λέει κι άφησ’ με και φεύγω και το αφήνω. Πώς αλλιώς; Δίχτυ γλιστράει σε βύ9η διάχυτα από έρεβος γλαυκό μιλήματα να πιάσει σπάρταρα μες στων μαριών τα στόματα να μου τα φέρει μίθυρο τα αινίγματα να ξεδιαλύνω.

(1985)

Χ.Π.

Γήινη εσωτερικότητα ΓΙΑΝΝΗ ΖΕΡΒΑ: Τοιχογραφία. Αθήνα, Α γρ α , 1992. Σελ. 52. Δρχ.

600. Η ποίηση του Γ.Ζ. εκφράξει μια γήινη εσωτερικότητα, μια μορφή λόγου, δη­ λαδή που έχει, και στο παρελθόν, απασχολήσει τους ποιητές μας, -πολλοί στί­ χοι των οποίων, μακριά από γενιές και άλλα παρόμοια, συμπεριλαμβάνονται στην παρούσα έκδοση σαν αλυσίδα ύφους και νοημάτων που φτάνουν μέχρι τον ποιητή. Η έξοχη τυπογραφική εμφάνιση του βιβλίου απ’ τις εκδόσεις «Ά­ γρα» συντείνει στο να διαβαστεί μια ποίηση χαμηλών τόνων και με μεγάλη δυ­ ναμική, που σχεδόν ακτινοβολεί σε ουδέτερους χρωματισμούς. Παραθέτουμε ένα ποίημα από το τρίτο κεφάλαιο που επιγράφεται «Εικόνα».1 Σαν τίποτα Σαν χρώ μα Τ έμπλο και βάλσαμ ο Τ υφ λοί ιριδισ μ οί στα κραταιά του κόσμου Η νύχτα - καληνύχτα Το καλοκαίρι - στο επα νιδείν Κι έρχονται ακόμα

„ „

6 2 /η ο ιη σ η

'Σαν έτοιμος από καιρό’ Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗ: Τα Ποιήματα. Αθήνα, Ίκαρος, 1992. Τόμοι 2. Σελ.

350. Δρχ. 2500. Πρόκειται για νέα (και οριστική καδώς λέει ο καθηγητής Γ.Π. Σαββίδης, ο οποίος την επιμελήθηκε — τι φτωχή λέξη για να μιλήσει κανείς για μια μεγάλη συνεισφορά) των απάντων του μεγάλου Αλεξανδρινού. Του ποιητή που προ­ σφέρει παραμυθία όσο κανείς άλλος, και για του οποίου το έργο τα λόγια είναι περιττά: έχει ήδη μιλήσει η Ιστορία. Όμως, καθώς τα πομπώδη δεν ταιριάζουν σ’ αυτόν τον χαμηλόφωνο, ας δούμε καλύτερα τα τεχνικά στοιχεία. Στους δυο αυτούς τόμους, λοιπόν, παρουσιάζονται αντιστοίχως τα ποιήματα 1897-1918 και 1919-1933. Υπάρχει πίνακας για τη χρονολογική σειρά δημο­ σίευσής τους, καθώς και ευρετήρια πρώτων στίχων και τίτλων. Κάθε τόμος συ­ νοδεύεται από σημειώσεις του Γ.Π. Σαββίδη αναθεωρημένες και επαυξημένες, καθώς και από αυτοσχόλια του ίδιου του ποιητή, που προκύπτουν από δικά του κείμενα ή από δημοσιεύματα φίλων του. Α.Κ.

Ασδμαίνουσα ποίηση ΒΑΣΙΛΗ ΚΟΥΓΕΑ: Ολο και πιο λίγες. Αθήνα, Κ έδ ρ ο ς , 1992. Σελ 52. Δρχ. 850. Η ποίηση του Βασίλη Κουγέα έχει το πραγματικά θαυμαστό προτέρημα να θέτει τα αντανακλασηκά τού αναγνώστη σε διαρκή εγρήγορση, καθώς τόσο ο κοφτός στίχος όσο Kat η αναπάντεχη θεματολογία, σίγουρα δίνουν τον συγκε­ κριμένο τόνο σε ό,τι παραπάνω υπαινιχθήκαμε. Κάνοντας θετικά βήματα από την προηγούμενη ποιηπκή συλλογή «Ύπνος, γενική δοκιμή», 1985, ο Βασίλης Κουγέας θα κατακτήσει νέους αναγνώστες της ποίησής του, πάντα κάτω απ’ τό πρίσμα του κουβεντιαστού τρόπου έκφρασης που δεν απαιτεί — καλώς ή κα­ κώς — εντονότερη εμβάθυνση και ενδοσκόπηση, αφού όλα λέγονται με το ό­ νομά τους. Το ποίημα «Μόνος» είναι ενδεικτικό. Μόνος Μ όνος όπως χω ρίς πατέρα π αιδ ί λάσπη στους δ ρόμ ους και κρύβεται ο θ εό ς

Χ.Π.

Το πέρασμα στην ωριμότητα ΠΑΝΤΕΛΗΜΠΟΥΚΑΛΑ:ΣήματαΛυγρά. Αθήνα, Α γρ α , 1992. Σελ.

56. Δρχ. 600. Τα λυγρά σήματα — ο έρωτας και τα συνώνυμό του — προετοιμάζουν το πέρασμα στην ωριμότητα. Ωστόσο η απώλεια, το τίμημα κάθε κατάκτησης, πρέπει πρώτα να επικυρωθεί και να ξορκιστεί με τις λέξεις: «Δεν έχουμε / πα­ ρά ό,τι κάθε μέρα χάνουμε» ή «Πρώτη και μόνη σιγουριά / αυτό που πάντα διαφεύγει» ή «Να μην υπάρχει γυρισμός / Αλλιώς, ποιό το ταξίδι;»

ποιηση/63 Είναι αυτονόητο πως το ταξίδι του ποιητή γίνεται πάντα με τις λέξεις. «Λη­ στής εικόνων/φθόγγων θηρευτής», ο ποιητής καθησυχάζει την ποίηση με λο­ γοπαίγνια («Ναι στο μηδέν-εύκολο αυτό, / μη και δεν», «για να διαβείς στο φάος / απ' το χάος»), αλλά δεν αμελεί να δοξάσει την εμπειρία, την πρώτη ύλη των ποιημάτων της συλλογής: «Με κυβερνάει καημός κρυφός, / πώς να τον ι­ στορήσω / Αν έβγει κάποτε στο φως / δεν θα 'χω τί να ζήσω». Α.Μ.

Ράβοντας λέξεις ΑΘΗΝΑΣ ΠΑΠΑΔΑΚΗ: Λέαινα της βιτρίνας. Αθήνα, Κ αστανιώτη, 1992. Σελ. 56. Δρχ. 600. Η φθορά καυτό πάθος κυριαρχούν γι’ άλλη μια φορά στην ποίηση της Αθηνάς Παπαδάκη. Μια ωδή γράφεται «στ’ απατηλά ανεξάγγελτα / που διαρκώς πληθαίνουν», με επάρκεια εξερευνάται το άρρητο. Η ποιήτρια επιστρατεύει τη συμβατική γλώσσα των οικοκυρικών εργασιών για να εκθέσει σε φως τον εσω­ τερικό της κόσμο («γίνεται ο κάθε πόντος του πλεκτού παρελθόν», «ξηλώθηκα απ’ τα μέσα», «Πήρα βελόνι και κλωστή, / δεν έφτιαξα παρά το μελανό χιτώνα των ανθρώπων». Ράβοντας λέξεις («Η ραπτομηχανή μου / σε τελετή βελόνας και κλωστής / σπέρνει γαζί / τρέφει τη λήθη»), η Αθηνά Παπαδάκη υμνεί το ακατόρθωτο, το στιγμιαίο. Προσαρμόζοντας τους αφορισμούς στις δικές της ανησυχίες, γρά­ φει: «διασαλεύω την τάξη, άρα ζω». Ιδιαίτερα αισθητοί γίνονται ot «γυναικείοι» ρόλοι (βάμιμο χειλιών, προίκα, γάμος, τοκετός), μεταμορφωμένοι εδώ ώστε να υπηρετούν την εσωτερική αλληλουχία. Η ποιήτρια αναγνωρίζει πως «η ανθο­ φορία θέτει όρους νίκης πάντα». Μολαταύτα, περιφρονεί την υστεροφημία. «Ο­ σο ζήσουν οι στίχοι μου. / Αρκεί που εγώ επέζησα χάρη σ’ αυτούς». Α.Μ.

Ο βαθμός μηδέν της ύπαρξης ΑΑΕΞΗ ΤΡΑΪΑΝΟΥ: Φύλακας ερειπίων. Τα ποιήματα. Επιμέλεια: Αλέξης Ζήρας-Στέφανος Μπεκατώρος. Αθήνα, Π λέθ ρ ο ν, 1992. Σελ.

334. Δρχ. 2500. Ο παρόν τόμος συγκεντρώνει το άπαν της ποιητικής παραγωγής του Τραϊανού (1944-1979). Η έκδ. ίση συμπληρώνεται με ένα επιλογικό κριτικό κείμενο, απάνθισμα κριτικών κείμενων, εργοβιογραφία χρονολογημένη και αναλυτική βιβλιογραφία. Ένας από τους τους ισχυρότερους αποδέκτες των κωδίκων της Beat generation (μαζί με τον Πούλιο), ο ποιητής -εξαργύρωσε στο ακέραιο το αντίτι­ μο των ποιημάτων του. Το ποιητικό υποκείμενο του Τραϊανού κυριολεκτικά συνθλίβεται, θα μπορούσε να πει κάποιος, ανάμεσα σε μια αποκρουστική πραγματικότητα και σε μια πανικόβλητη συνείδηση. Αλλά το στοίχημα του Τραϊανού με το χρόνο διαμείβεται στη δραματική πυ­ κνότητα της εικόνας του- στον πυρετό των ομόκεντρων εμμονών του και στη στενογραφική απεικόνιση της πραγματικότητας- στη βαθιά ανυπολημία του για τις λέξεις και στη μουσική εκφορά της γλώσσας του — κι όχι φυσικά, στην εκκωφαντική καταγγελία της μαζικής κοινωνίας ή στην αποσαρθρωμένη φόρμα Μ.Φ.

Το κρύφιο των λέξεων ΘΑΝΑΣΗ ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΥ: Από καταβολής δρόσον. Ποιήματα. Α ­ θήνα, Κ αστανιώ της, 1991. Σελ. 71. Δρχ. 600. Ο Θανάσης Χατζόπουλος, μετά από δύο χρόνια, δίνει ξανά την προσωπική του κατάθεση — κατάθεση ποιητικής φωνής — με την, τέταρτη κατά σειρά, ποιητική συλλογή. Ο ποιητής ουσιαστικά δεν έχει απομακρυνθεί από τον τρόπο έκφρασης της προηγούμενης συλλογής. Οι κατακτήσεις του είναι και εδώ άμεσα αναγνωρίσι­ μες: Συγκρατημένο ποιητικό αίσθημα και ανάλογη λυρική θεμελίωση. Θέτει πλέον, καθαρά, ως αίτημα, την αναξήτηση της κρύφιας σημασίας των λέξεων και των πραγμάτων. Ο Θανάσης Χατζόπουλος έχει στό θεματικό του οπλοστάσιο «σκηνές» από τον φυσικό κόσμο και τις φυσικές λειτουργίες του ανθρώπου. Ως καλός «γεωμέτρης» γνωρίζει να περιχαρακώνει και γλωσσικά τον κόσμο του. Παρόντες σ’ αυτή την τελετουργική φαντασιοσκοπία οι ζώντες και οι τεθνεώτες. Αν φθάνει «από καταβολής δρόσου» στις αρχές της αίσθησης και εννοημάτωσης του κόσμου, αυτό τον βαρύνει με πρόσθετη ευθύνη: Ο δρόμος, τον ο­ ποίο θα βαδίσει, θα είναι μακρύς και οι αναγνώστες του απαιτητικοί. Β.Κ.

Η φωνή των πραγμάτων ΑΡΓΥΡΗΧΙΟΝΗ:Εσωτικά τοπία. Ποιήματα. Αθήνα, Ν εφ έλη , 1992. Σελ. 95. Σε 450 αριθμημένα αντίτυπα. Δρχ. 1500. Ο Αργύρης Χιόνης με την έβδομη ποιητική του συλλογή έρχεται να προσθέ­ σει ακόμη ένα «λιθαράκι» αισθαντικότητας στην ήδη γόνιμη, και διακριτική πα­ ρουσία του στα γράμματα. Ο ποιητής έχοντας κερδίσει την εκφραστική ωριμότητα στη γραφή του, μετά από πολλές αναγνώσεις ποιητικών τρόπων και ύφους, καταθέτει στους αναγνώ­ στες του θέματα, τα οποία έχουγ τις αφορμές τους στην καθημερινότητα, χωρίς όμως να δίνουν την αίσθηση ότι δεν είναι καταξιωμένα στην περιοχή της ποίησης. Κι αν τελικά το κέρδος είναι με το μέρος του ποιητή, αυτό οφείλεται στην τόλμη, με την οποία επιλέγει τα υλικά του, για να προσεγγίσει τα αντικείμενα. Που πάει να πει: τα αποδεσμεύει από τις συνηθισμένες χρήσεις και λειτουρ­ γίες τους. Β.Κ.

Έ να ς λυρικός στη σουρρεαλιστική του περίοδο RENE CHAR: Το αδέσποτο σφυρί. Εισαγ.-μετ.: Σωκράτης Κ. Ζερβός. Αθήνα, Εστία, 1992. Σελ. 126. Δρχ. 1200. Ο Ρενέ Σαρ είναι περισσότερο γνωστός στην Ελλάδα για τη σύντομη σχετικά θητεία του στο σουρρεαλισμό, παρά για την κατοπινή μοναχική, λυρική του πο­ ρεία. Το αδέσποτο σ φ υρί αποτελεί συγκεντρωτική έκδοση των πρώτων ποιητι­ κών συλλογών του Ρενέ Σαρ, οι οποίες κινούνται στο πλαίσιο του σουρρεαλισμού κρατώντας όμως ήδη τις αποστάσεις τους από την ισοπεδωτική πρακτική

ποιηση-μελετες/65 της αυτόματης γραφής. Η καδολικότητα κι η έκρηξη της λέξης ακόμα και σ’ αυτές τις συλλογές, προαναγγέλλει του ώριμο λυρισμό του μετέπεττα έργου του, ένα λυρισμό κλασικό κι ανανεωμένο μαξί, στον οποίο ο Ρ. Σαρ δίνει μια νέα, ηδική, διάσταση. Το πιο σημαντικό είναι ότι η έκδοση της Εστίας αποτελεί μόνο την αρχή της παρουσίασης του έργου του Ρ. Σαρ στα ελληνικά. Δεδομέ­ νης δε της δύσκολης μεστότητας του ποιητή, τόσο σε λεκτικό όσο και σε φιλο­ σοφικό επίπεδο, η απόδοσή του στα ελληνικά από τον Σ.Κ. Ζερβό, αποτελεί απόκτημα για το ελληνικό αναγνωστικό κοινό. ΤΑ

μελετες Η λανδάνουσα ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας ΒΕΝΕΤΙΑΣ ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΟΥ: Ο Κωστής Παλαμάς ιστορικός της νε­ οελληνικής λογοτεχνίας. Αθήνα, Θ εμ έλ ιο , 1992. Σελ. 470. Δρχ.

3640. Α ν και ο Παλαμάς δεν συνέγραμε ποτέ μια ιστορία της νεοελληνικής λογο­ τεχνίας με τρόπο συστηματικό, το ογκώδες κριτικό έργο του επιβεβαιώνει εμ­ μέσως την αγάπη του για την ιστορία. Η Β. Αποστολίδου εντοπίζει στη διδακτο­ ρική της διατριβή τη λανδάνουσα ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας που προκύπτει αν μελετηδούυ εμβριδώς τα κριτικά κείμενα του ποιητή. «Ακριβώς επειδή δεν είναι μια ιστορία επεξεργασμένη από τον ίδιο το συγγραφέα της — σημειώνει στον πρόλογό της η ερευυήτρια — μας αποκαλύπτει ευκρινέστε­ ρα τους αρμούς της, τις ιδεολογικές της συνιστώσες, του τρόπο δηλαδή που κατασκευάζεται μια ιστορία της λογοτεχνίας και πού τα "τελειωμένα” έργα απο­ σιωπούν». Τελειοδήρας ο Παλαμάς δεν έγραμε ποτέ την ιστορία που εκμαιεύεται μέσα από το κριτικό του έργο. Ήταν ταγμένος στην ποίηση και η ενασχόλησή του με αυτήν δεν άφηνε περιδώρια για άλλα μακρόπνοα σχέδια.

Α.Μ.

Αναντικατάστατες ynφ ίδες ΓΙΩΡΓΟΥ ΒΕΛΟΥΔΗ: Ψηφίδες - για μια θεωρία της λογοτεχνίας. Αθήνα, Γνώση, 1992. Σελ. 120. Δρχ. 1000. Αν σκεφτεί κανείς ότι στη χώρα μας κυριαρχεί - όπως σε όλα τα επίπεδα - και στη δεωρία της λογοτεχνίας ο ερασιτεχνισμός, δα κατανοήσει απόλυτα τον τίτλο του κειμένου. Το βιβλίο αυτό του καδηγητή Γ. Βελουδή, που περιέχει άρδρα και μελέτες, είναι γραμμένο με τόση επιστημοσύνη και σαφήνεια, ώστε να μπορεί να δεωρηδεί ένα σημαντικό βήμα προς μια ολοκληρωμένη δεωρία της λογοτεχνίας. Κάτι που άλλωστε υπόσχεται ο ίδιος πως δα ακολουδήσει. Επιστημοσύνη και σαφήνεια δεν σημαίνει ωστόσο πως το βιβλίο είναι εύκο-

66/μελετες λα προσεγγίσιμο. Χρειάζεται ο αναγνώστης του να έχει το δικό του επίπεδο κουλτούρας, να γνωρίζει έννοιες και αντικείμενα. Δεν χρειάζεται ν’ ανήκει στη χορεία των σχολαστικών φιλολόγων και είναι απαραίτητο εκτός από τη γνώση να διαθέτει και φαντασία. Γιατί δεν μιλάμε για αφυδατωμένα κείμενα, αλλά για κείμενα σοβαρά, που ξεχωρίζουν ταυτοχρόνως και για την ευαισθησία και τη νηφαλιότητά τους. Α.Κ.

Πολύτιμα βοηθήματα για την προσέγγιση ίου Αριστοτέλη Κ.Δ. ΓΕΩΡΓΟΥΛΗ: 1. Αριστοτέλονς: Φυσική Ακρόασις (Τα φυσι­ κά). Αθήνα, Π α π αδή μ ας, 1992. Σελ. 304. Δρχ. 2000.

2. Αριστοτέλους: Πρώτη Φιλοσοφία (Τα μετά τα Φυσικά). Αθήνα, Π απ αδή μ ας, 1992. Σελ. 405. Δρχ. 2500. Από τις εκδόσεις Παπαδήμα πάλι, έχουμε την επανέκδοση δύο μεταφράσε­ ων σημαντικών για την προσπέλαση της σκέμης του Αριστοτέλη. Τα Φυσικά και Τα μετά τα Φυσικά, έργα μείζονος σημασίας του Σταγειρίτη, αποδίδονται με σχολαστικότητα, συνέπεια και ύμιστη επιστημονική υπευθυνότητα, χωρίς να διεκδικούν, βέβαια, από την άλλη, λογοτεχνικές δάφνες. Η πρώτη μετάφραση, ως μεταθανάτια έκδοση, δεν συνοδεύεται από κανενός είδους σχόλια, πέραν μιας σύντομης εισαγωγής στο περιεχόμενο του κάθε βι­ βλίου. Πολύ πληρέστερη ανηθέτως είναι η έκδοση της Πρώτης Φιλοσοφίας, με εκτενή έισαγωγή, πίνακες και σχόλια. Πρόκειται και στις δύο περιπτώσεις για έργο σημαντικό, για βοηθήματα πολύτιμα - ειδικά για τον μη γνωρίζοντα την αρχαία ελληνική — για την προσέγγιση του Σταγειρίτη. Τ.Δ.

Ο Κ.Θ. Δημαράς για τον Καβάφη Κ. Η. .1,ι,,αρά;

ΣΥ Μ Μ I Κ ΤΑ. Γ

πηΰ κ«|ΐ<·,„

Κ.Θ. ΔΗΜΑΡΑ: Σύμμικτα Γ'. Περί Καβάφη. Φιλολογική επιμέλεια: Γ.Π. Σαββίδης. Αθήνα, Γνώση, 1992. Σελ. 248. Δρχ. 2800. Ο τόμος που συσσωματώνει τα γνωστά κείμενα του καθηγητή για τον Καβά­ φη — καθώς και τρία ακόμη που παρέμειναν εν όλω ή εν μέρει ανέκδοτα — παρέχει στον αναγνώστη την ευκαιρία να παρακολουθήσει την «ανθεκτική, δια­ χρονικήν εξέλιξη της συνθετικής κριτικής στάσης του Κωνσταντίνου Δημαρά απέναντι σε κεντρικά θέματα της καβαφικής ποίησης, καθώς αυτά, βαθμηδόν, εμπλουτίζονται φιλολογικώς από νεότερα ερευνητικά δεδομένα». Τα νέα αυτά δεδομένα, όπως φροντίζει να μας ενημερώσει ο Δημαράς στον πρόλογό του, είναι οι μονήρεις απολαύσεις του Αλεξανδρινού ποιητή και η θεωρία του, σύμ­ φωνα με την οποία ο Σεγκόπουλος ήταν γιος του Καβάφη. «Τί έγινε η ποίηση του Καβάφη, αναρωτιέται ο Κ.Θ. Δημαράς, από την στιγ­ μή όπου εξεκίνησε, ορφανεμένη από τη δυνατή του προσωπικότητα, τον δρόμο της προς την αιωνιότητα;» Αναζητά την απάντηση κρατώντας τις θεωρήσεις του για το καβαφικό έργο μακριά «από την καταχνιά των αυθαιρέτων ή των αφελών ερμηνειών». Α.Μ.

μελ ετες/6 7

Η "άλλη άπομη” για την Τουρκοκρατία ΕΙΣΑΒΕΤ Α. ΖΑΧΑΡΙΑΔΟΫ: Ιστορία και θρύλοι των παλαιών σουλ­ τάνων (1300-1400). Αθήνα, Μ ορφ ω τικό Ί δρυμ α Ε θ νικ ή ς Τραπ έζη ς, 1992. Σελ. 240. Δρχ. 1400. Η συγγραφέας, καθηγήτρια Τουρκολογίας στη Φιλοσοφική Σχολή του Πα­ νεπιστημίου Κρήτης, μεταφράζει και σχολιάζει αναλυτικά το παλαιότερο οθω­ μανικό χρονικό εξετάζοντας την «άλλη άπομη» για την Τουρκοκρατία. Το χρο­ νικό του Γιαχσή-Φακίχ γράφτηκε στα τέλη του 14ου αιώνα και έφτασε ως εμάς ενσωματωμένο στο χρονικό του Ασήκ-Πασάζαντε (τέλη 15ου αιώνα). Η ερευνήτρια εξετάζει το ιστορικό πλαίσιο της εποχής, δεν παραλείπει να αναφερθεί στα τουρκικά χρονικά του 14ου αιώνα και να δώσει διευκρινίσεις για τη μετάφραση του χρονικού. Ο αναγνώστης δεν θα συναντήσει ?δώ τις στο­ χαστικές απόμεις και το κομμό ύφος των βυζαντινών ιστορικών και χρονογρά­ φων. Ένας Τούρκος με περιορισμένη μόρφωση περιγράφει την πορεία της κατάκτησης, με μοναδικό όπλο την αμεσότητα του βιώματος και τον αυθορμητι­ σμό του. Α.Μ.

Για το χρυσάφι μιας ποίησης ΑΝΤΡΕΑ ΚΑΡΑΝΤΩΝΗ: Για τον Οδυσσέα Ελύτη. Αθήνα, Π απ αδή μας, 1992. Γ' έκδοση. Σελ. 274. Δρχ. 2000. Τα παλιότερα έργα πάντα πρέπει να τοποθετούνται στο πλαίσιο της εποχής τους. Η εποχή, ή μάλλον οι εποχές που γράφτηκαν τα κείμενα του παρόντος τόμου ήταν μια εποχή που η κριτική δεν άνθιζε ιδιαίτερα. Ό χι τόσο άσχημη όσο η σημερινή, οπωσδήποτε, πάντως μαραζωμένη απ’ αυτή την άπομη. Με την έννοια πως περισσότερη σημασία δινόταν στο τί λέει ο συγγραφέας - να μη ξεχνάμε τους ομηρικούς καυγάδες γύρω από κάποια έργα — παρά στο πώς το λέει. Ό μως ο Αντρέας Καραντώνης λειτουργούσε πάντα με καθαρά αισθητικά κριτήρια. Παρότι θα μπορούσε κανείς να του καταμαρτυρήσει ως και εμπά­ θειες, δεν μπορεί να μη μιλήσει για την οξυδέρκειά του, η οποία ξεδιπλώνεται σε όλο της το μεγαλείο στο, βιβλίο αυτό, και καταδεικνύει πώς ο κριτικός είχε από πολύ νωρίς φτάσει στα χρυσοφόρα κοιτάσματα της ποίησης του Ελύτη. Μιας ποίησης που διακρίνεται - και ο Καραντώνης το σημειώνει αυτό με τον τρόπο του — για το ότι το πρωτογενές υλικό της υπήρξε πάντα το χρυσάφι Kat όχι τα μάγματά του. Α.Κ.

Μια υποδειγματική μονογραφία ΕΥΑΓΓΕΑΟΥ ΡΟΥΣΣΟΥ. Ηράκλειτος (Περί φύσεως). Αθήνα, Π a π αδή μ α ς, 1992. Σελ. 211. Δρχ. 1900. Ο Ευάγγ. Ρούσσος δεν ασχολείται για πρώτη φορά στην παρούσα μελέτη με τον Ηράκλειτο. Από φοιτητής ακόμα έχει προσεγγίσει πολύ συστηματικά και πολύ γόνιμα τη σκέμη του «Σκοτεινού». Η εργασία του όμως Η ρά κλειτος (Π ερί φύσεως), η οποία επανεκδίδεται από τις εκδόσεις Παπαδήμα στην άμογα επι-

68/μελετες μελημένη σειρά Αρχαίοι Έλληνες Φιλόσοφοι, αποτελεί την πιο ολοκληρωμέ­ νη δουλειά του επί του δέματος. Το κείμενο παρατίθεται βάσει της τελευταίας κριτικής έκδοσης του Μ. Marcovich και μεταφράζεται σε ωραία, ποιητικά πολ­ λές φορές νέα ελληνικά. Η ιστορική εισαγωγή είναι εύληπτη και πλούσια ταυ­ τόχρονα, περιέχει τόσα στοιχεία όσα είναι απαραίτητα για να εντάξουμε τη σκέyn του Ηράκλειτου οτον οντολογικό προβληματισμό των Ιώνων, αλλά και γενι­ κά για να προσδιορίσουμε την εμβέλειά του, ενώ παράλληλα δίνει στοιχεία για μια αμιγώς επιστημονική προσέγγιση των ηρακλείτειων σπαραγμάτων. Οι ερ­ μηνευτικές σημειώσεις απευθύνονται εξίσου στον ειδικό αλλά και στον φιλο­ περίεργο αναγνώστη, ενώ οι αρχαίες μαρτυρίες και το λεξιλόγιο είναι πολύτι­ μοι αρωγοί στην έρευνα γύρω από τη σκέμη του φιλοσόφου. Ο Ευάγγ. Ρούσσος, εν ολίγοις, χαρίζει στους επιστήμονες, φοιτητές αλλά και στο αναγνωστικό κοινό μια χρηστική, υποδειγματική μελέτη. Τ.Δ.

Ο Πολιτικός Καρυωτάκης ΓΙΑΝΝΗ ΠΑΠΑΚΩΣΤΑ: Ο πολιτικός Καρυωτάκης. Αθήνα, Εστία, 1992. Σελ. 148. Δρχ. 1200. Τέσσερα ποιητικά κείμενα, ένα πεΓό κι ένα συνδικαλιστικό άρδρο του Καρυωτάκη φανερώνουν τους κοινωνικούς προσανατολισμούς του έργου του. Ο στρατός, τα έκτροπα της πολιτικής εξουσίας, η αναφορά σε συγκεκριμένα ιστο­ ρικά γεγονότα αποδεικνύουν πως ο ποιητής που τέλειωσε τη ζωή του αυτοβούλως είχε έντονη κοινωνική συνείδηση. Επιπροσδέτως, είχε να παρουσιάσει έ­ ντονη συνδικαλιστική δράση, που όμως, ανακόπηκε μαζί με τη συνακόλουθη διάθεση ανάμιξης στα δημόσια πράγματα, όταν ο ποιητής μετατέθηκε στην Πάτρα και στην Πρέβεζα. Ο Γιάννης Παπακώστας υπενθυμίζει στον πρόλογό του πως «ο Καρυωτάκης δεν παρέμεινε μόνο σε επισημάνσεις των κοινωνικών θεμάτων της εποχής του, όπως αυτές εκφράζονται στην ποίησή του, αλλά προχώρησε και σε συγκεκρι­ μένες δραστηριότητες, πράγμα που τον έφερε σε σύγκρουση με τη διοίκηση, από την οποία μάλιστα δοκίμασε διωγμούς και απογοητεύσεις». Α.Μ.

Πολιτισμός και ετερότητα JEAN-PIERRE VERNANT: Το βλέμμα του θανάτου. Μ ορφές της ε ­ τερότητας στην αρχαία Ελλάδα. Μετάφραση: Γιάννης Παππάς. Αθή­ να, Α λ ε ξ ά ν δ ρ εια , 1992 Σελ. 112. Δρχ. 1.200. Η Γοργώ (η γοργόνα Μέδουσα), ο Διόνυσος και η Δρομάς των δασών, η Άρτεμις, ωθούν τον Βερνάν να μελετήσει αυτό που, «ελλείμει καλύτερου ό­ ρου» όπως παραδέχεται ο ίδιος, ονομάζει ετερότητα. Τρεις θεότητες που λα­ τρεύονται ή απεικονίζονται με χρήση προσωπείου επιτρέπουν στον μελετητή να ορίσει Kat να εξερευνήσει τη σχέση των αρχαίων Ελλήνων με το Έτερον. Με ό,π είναι Έτερον «σε σχέση με το έμμυχο ον, τον άνθρωπον, τον πολιτισμέ­ νο, τον άνδρα, τον Έλληνα, τον πολίτη». Η Γοργώ, ο Διόνυσος και η Άρτεμις παραπέμπουν αντίστοιχα στον τρόμο, την κατάργηση της απαγόρευσης, στην αγριότητα. Αυτή ακριβώς η απόκλιση από τα δεδομένα του πολιτισμού ενισχύει την άπομη τού Βερνάν, ότι «η ιδέα

μελετες/69 του πολιτισμού είναι συνυφασμένη με μια πολιτική, ηθική και ιδιαίτερα πνευ­ ματική στάση, που ονομάζεται ανοχή». Ιδιαίτερη μνεία 8α πρέπει να γίνει για ' την προσεκτική μετάφραση του κειμένου στην ελληνική γλώσσα. Α.Μ.

Σαμάνος, ο αινιγματικός NEVILL DRURY: Σαμανισμός το δέντρο της ζωής. Μετάφραση: Ει­ ρήνη Βρης. Αθήνα, Ο δ ό ς Π ανός, 1992. Σελ. 133. Δρχ. 1400. Αν ο σαμανισμός μπορούσε να βιωδεί στις δυτικές, λογοκρατούμενες κοι­ νωνίες μας, 8α είχε πολλά κοινά με τη σχιζοφρένεια. Γιατί είναι μια συγκεκρι­ μένη τελεστική πρακτική, η οποία έχει ως επίκεντρο την επικοινωνία της συνεί­ δησης με τον κόσμο των πνευμάτων. Η εικόνα, την οποία έχει ο μελετητής για τον σαμάνο, είναι αυτή: του μυστη­ ριώδη και αινιγματικού δεραπευτή ή μάγου (όπως σε όλες τις δρησκείες ο ιε­ ρέας της φυλής είναι και ιατρός), ο οποίος πέφτει σε έκσταση, γιατί μ’ αυτόν τον τρόπο η ι/υχή ταξιδεύει και επιστρέφει στο γήινο περιβάλλον της. Το βιβλίο παρουσιάζει ενδιαφέρον — και πλουτίζει την ελληνική βιβλιο­ γραφία —, γιατί πραγματεύεται τα δέματα με επιστημονική μεθοδολογία και απέχει μακράν της παραφιλολογίας του είδους που βρίσκουμε πολλάκις στα βιβλιοπωλεία. Τα θέματά του; Ανιμισμός και Υπερπέραν, Πού βρίσκουμε τον Σαμανισμό, Σαμανιστικές Κοσμολογίες, Οι Τελετουργίες και ο Εσωτερικός Κόσμος, Ιερά Φυτά, Μιλούν οι Σαμάνοι, Ο Σαμανισμός στη Δύση. Β.Κ.

Η Δημοκρατία στο σκαμνί JAQUEL1NE DE: ROMILLY Προβλήματα της Αρχαίας Ελληνικής Δημοκρατίας. Μετάφραση: Νίκος Αγκαθανάκης. Αθήνα, Κ α ρ δα μ ίτσα, 1992. Σελ. 280. Δρχ. 3000. Κάδε καινούριο βιβλίο της Jaqueline de Romilly είναι σημαντικό εκδοτικό γεγονός για το ελληνικό αναγνωστικό κοινό, μια και η συγγραφέας ασχολείται συστηματικά με τον Αρχαίο μας Πολιτισμό! Σ’ αυτό το βιβλίο η Romilly ανα­ πτύσσει την άπομη ότι η κριτική που ασκήθηκε στη νεογέννητη τότε Δημοκρα­ τία εξακολουθεί να ισχύει σε μεγάλο βαθμό και για τις σημερινές της εφαρμο­ γές. Στο βιβλίο, μετά από ένα χρονολογικό πίνακα και μια εμπεριστατωμένη εισαγωγή, δημοσιεύονται τα τρία βασικά κεφάλαια του έργου: «Η Λαϊκή Τύ­ φλωση», «Η Δημοκρατική Αναρχία», «Το Κόμμα και η Πατρίδα». Η μελέτη ο­ λοκληρώνεται με ένα άρθρο «Συμπέρασμα», στο οποίο η συγγραφέας καλ­ λιεργεί πλούσιο και πολυεπίπεδο προβληματισμό. Στο μέρος αυτό της έκδο­ σης τονίζεται η αναγκαιότητα της σωστής παιδείας στη Δημοκρατία, αλλά και η αποτελεσμάτικότητα της παράλληλης εξέλιξής τους. Το να διδάξουμε ότι η ελευθ ερία επιβ άλλει το σεβασμ ό των νόμω ν είναι το μό νο μέσο για να πετύχ ο υ μ ε να διαρκέσει η ελευθερία.

Γ.Γ.

Καβάφης ο Ευρωπαίος FILIPPO MARIA ΡΟΝΤΑΝΙ: Επτά δοκίμια και μελετήματα για τον Καβάφη (1936-1974). Αθήνα, Μ ορφ ω τικό Ίδρυμα Ε θνική ς Τ ραπέζης, 1992. Σελ. 275. Δρχ. 2000 Κανείς δεν μπορεί να καταλάβει ακριβώς την ευρωπαϊκή διάσταση που παίρ-

I

70/μελετες νει το έργο ενός Έλληνα ποιητή και την απήχηση που έχει σε αλλόγλωσσους, αν δεν διαβάσει μελέτες και κριτικές απόμεις για το έργο αυτό. Πολλοί σύγ­ χρονοι ποιητές της γηραιός ηπείρου λένε πως ο Καβάφης τους επηρέασε πάρα πολύ. Με τη μετάφραση των μελετημάτων του Ποντάνι, ανακαλύπτουμε και το Ο μελετητής είχε σκύμει πάνω στο έργο του Έλληνα ποιητή με μεγάλη προ­ σοχή και αγάπη - ο θαυμασμός, ο οποίος είναι ευδιάκριτος, δεν είναι Kat κα­ τακριτέος όταν δηλώνονται τα κριτήριά. Κι εδώ και δηλώνονται και αναλύο­ νται. Ο Ιταλός ελληνιστής φτάνει με σεβασμό ως τις πηγές του έργου και αναδεικνύει τα, κατά τη γνώμη του, βασικά χαρακτηριστικά της ποίησης του Καβάφη. Είναι από τα μελετήματα εκείνα που μπορούν νά θεωρηθούν και κλασικά και που πάντως προάγουν. Α.Κ.

Έ ξυπνη γραφή ΤΖΟΖΕΦ ΧΕΛΛΕΡ: Για φαντάσου. Μετάφραση: Ελένη Καλλιγά — Φί­ λιππος Κάραμποτ. Αδήνα, Γκοβ όσ τη ς, 1992. Σελ. 432. Δρχ. 4.500. Ο συγγραφέας Τζόζεφ Χέλλερ πραγματώνει στο ογκωδέστατο βιβλίο του «Για φαντάσου» μια πανέξυπνη, όσο και πρωτοποριακή ιδέα· δηλ. να συνδέσει την Ελλάδα του Ομήρου και του Αριστοτέλη με την εποχή του μεγάλου Ολλαν­ δού ζωγράφοου Ρέμπραντ και επιπλέον με τη σημερινή. Το εγχείρημα δικαιώ­ νεται απολύτως, καθώς ο Χέλλερ δε σταματά εκεί, αλλά προχωρώντας ακόμη περισσότερο βρίσκει ομοιομορφίες της αρχαίας Αθήνας και της Σπάρτης με τις σύγχρονες υπερδυνάμεις, και ό,τι απ’ αυτό συνεπάγεται για τη ζωή στις πό­ λεις του παρελθόντος και στα κράτη μαμούθ, που σήμερα συγκλονίζονται από αναταραχές και κοινωνικές συγκρούσεις. Εκείνο όμως που έχει τη μεγαλύτερη σημασία είναι το γεγονός, ότι τα πάντα διακωμωδούνται μ’ ένα ύφος αρκετά διασκεδαστικό και σατιρικό, με δυο λόγια έξυπνα παραποιημένο κάτω από έ­ να τρόπο γραφής καθαρά σκωπτικό. Χ.Π.

Η λόγια κοσμική γραμματεία των Βυζαντινών

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

HERBERT HUNGER: Βυζαντινή Λογοτεχνία. Η λόγια κοσμική γραμματεία των Βυζαντινών. Τόμος A '. Μετάφραση των Λ.Γ. Μπενάκη, Ι.Β. Αναστασίου, Γ.Χ. Μακρή. Αδήνα, Μ ορφ ω τικό Ίδρυμα Εδ νικ ή ς Τ ραπ έζη ς, 1992, Σελ. 448. Δρχ. 3200. Βιβλίο αναφοράς για, τον βυζανπνολόγο, το έργο δεν απορρίπτει την ενσω■μάτωση ειδικών επιστημονικών κλάδων στην ιστορία της λογοτεχνίας. «Η έν­ νοια της λογοτεχνίας, μας πληροφορεί στον πρόλογό του ο ερευνητής, λαμβάνεται εδώ με την ευρύτερη σημασία της και αυτό όχι μόνο για να ακολουθηθεί η παράδοση της Σειράς στην οποία ανήκει το έργο, αλλά και για τον καθαρά I πρακτικό λόγο της κατά το δυνατόν περιεκτικής πληροφόρησής, ώστε να δοθεί | η θέση που πρέπει στην ειδική επιστημονική γραμματεία του Βυζαντίου». Έτσι, στον πρώτο τόμο του έργου προτάσσεται η Φιλοσοφία και ακολουθεί [ η Ρητορική, «με την έκθεση των κανόνων πού έχουν καθολική ισχύ σε όλη τη I λόγια βυζαντινή λογοτεχνία». Χωριστά εξετάζεται η Επιστολογραφία και ο τό­ μος ολοκληρώνεται με τη γεωγραφία και με ζητήματα χαρτογραφίας και γεω' γραφικής γραμματείας.

Γ.ΜΠΑΜΠΙΝΙΩΤΗΣ

Η γλώσσα της Μακεδονίας Η αρχαία Μακεδονική και η ψευδώνυμη γλώσσα των Σκοπιών

Γ. Χατζιδάκης

Ν.Π. Ανδριώτης

Μ. Σακελλαρίου

I. Καλλερης

Α.Ι. Θαβώρης

Γ. Ντελόπουλος

Α. Παναγιώτου

ολκός

2.5 3.1 72 W ΒΟ ΥΚΟ ΥΡΕΣΤΙΟΥ 3 - 105 64 Α Θ Η Ν Α ΤΗΛ..: 32.5 4.5 38 - 3 32.5

Η

Οι Έντεκα ΧιλιάδεςΒέργες Οοηοδάροί)

Λ

LOUIS PERGAUD L J Ο

πόλεμος

τω ν

κ ο υ μ π ιώ ν

DASHIELL HAMMETT O

otStivoc^ro<?

'

A

ά .νη τρ « < ς

GUILLAUME APOLLINAIRE

Ί

ΕΚΔΟΣΕΙΣ

.ν Τ Γ Τ τ » Λ

Λ Τ ) Ι Ζ ΓΓ ί W

_

Ν έες ’Ε κδόσεις ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΝ ΤΗΣ «ΕΣΤΙΑΣ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ / ΘΕΑΤΡΟ / ΠΟΙΗΣΗ ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΑ Τ Τ Α Ν Ο Σ , Τό τελευταίο πέρασμα ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΔΡΑ ΚΟ Ν ΤΑ ΕΙΔΗΣ, Ή πρόσοψη ΝΙΚΟΣ Ε Π ΙΣ Κ Ο Π Ο Π Ο ΐΛ Ο Σ, "Ασμα άσμάτων καί διηγήματα τοϋ δειλινού ΤΑΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ, Νύχτες στήν ’Αρκαδία ( Β ' έκδοση) ΝΑΣΟΣ ΘΕΟΦΙΛΟΥ, 'Ιστορίες τοϋ Καζαμία (Β ' έκδοση) ΙΣΜΗΝΗ ΚΑΠΑΝΤΑΗ, Ή ιστορία τής ’Ιόλης ΓΙΩ ΡΓΟ Σ Κ Α ΡΤΕΡΗ Σ, 'Τπό σκιάν ΚΩΣΤΑΣ Κ Τ ΡΙΑ ΖΗ Σ, Βάλτερ ντέ Μπριέν, Τό τέλος τοϋ φράγκικου Δουκάτου τής ’Αθήνας ΔΗ Μ Η Τ ΡΗ Σ ΡΙΚ Α ΚΗ Σ, ’Επίτομο Εγκυκλοπαιδικό Προσωπικό Λεξικό Α Ν ΔΡΕΑ Σ Σ Τ Α Τ Κ Ο Σ , Τό μικρό δαχτυλάκι τής Όλυμπιάδος

ΞΕΝΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΧΕΡΜΑΝ ΜΕΛΒΙΛ, Μπίλλυ Μπάντ καί άλλα διηγήματα, μτφ. Νινίλα Παπαγιάννη ΡΟ Μ Π ΕΡ ΝΤΕΣΝΟΣ, Ποιήματα, μτφ. Βερονίκη Δαλακούρα ΡΕΝ Ε ΣΑ Ρ, Τό αδέσποτο σφυρί, μτφ. Σωκράτης Ζερβός ΜΑΙΡΗ Σ ΕΛ Λ ΕΎ ', Φρανκεστάιν, μτφ. ’Ερρίκος Μ πελιές ANTON ΤΣΕΧΩΦ, Νά κοιμηθώ καί άλλα διηγήματα, μτφ. Βασ. Ντινόπουλος

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ / ΜΕΛΕΤΕΣ / ΚΡΙΤΙΚΗ ΚΩΣΤΑΣ Α 3 Ε Λ 0 Σ , ’Από τό εργαστήρι τής σκέψης ΚΩΣΤΑΣ ΑΞΕΛΟΣ, Γιά μιά προβληματική ήθική, μτφ. Φραγκίσκη Ά μπατζοπούλου (Β ' έκδοση) Α ΓΓΕΛΟ Σ ΒΛΑΧΟΣ, Παρατηρήσεις στόν Θουκυδίδη. Ξυγγραφής Α-Θ. Τόμος πρώτος. Βιβλία Α-Δ ΒΑΣΟΣ ΚΑΠΑΝΤΑΗΣ, 'Η ειρηνική παλιννόστηση τοϋ έλληνισμοΰ στή Μικρασία ΕΡΑ ΤΟ ΣΘ ΕΝ Η Σ ΚΑΨΩΜΕΝΟΣ, «Καλή ’ν’ ή μαύρη πέτρα σου...». Ερμηνευτικά κλειδιά στόν Σολωμό ΔΗ Μ Η ΤΡΗ Σ ΚΤΡΤΑ ΤΑΣ, Έπίκρισις, Ή κοινωνική δομή τών χριστιανικών κοινοτήτων άπό τόν πρώτο εως τόν τρίτο αιώνα, μτφ. Γιάννης Κρητικός Μ Ω ΡΙΣ Μ ΕΡΛΩ-ΠΟΝΤΤ, Ή πρόζα τοϋ κόσμου, μτφ. Φώτης Καλλίας κα ί Μ αρία Καλλία

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ / ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΙΧΝΗ, Κείμενα Ελλήνων καί Γάλλων ψυχαναλυτών (έπιμ. Α . Άλεξανδρίδης, Ε. Ζαχαρακοπούλου) ΦΡΑΝΣΟΤΑΖ ΝΤΟΛΤΟ, Ό τα ν οί γονείς χωρίζουν, μτφ. X. Πέπελη ΦΡΑΝΣΟΤΑΖ ΝΤΟΛΤΟ, Σεμινάριο ψυχανάλυσης παιδιών, Β ’ τόμος, μτφ. ’Ε λισάβετ Κούκη

ηηηηηηηββηβηη^ ηρμμηηηηηβηηβηηηηηηι ΤΑ ΣΟ Σ Α Θ ΑΝΑΣΙΑΔΗΣ, Ελεγειακό οδοιπορικό: Τό χρονικό τοϋ ταξιδιοΰ στή γενέτειρά μου Π. Μ. Μ ΙΧΑΗΛΙΔΗΣ, Άγαθουπόλεως 7: Μικρές ιστορίες άπό τήν μεγάλη Κατοχή ΠΑΝΤΕΛΗΣ Π ΡΙΝ ΙΩ ΤΑΚ ΙΣ, ’Ατομικόν ήμερολόγιον. Μικρά ’Ασία 1919-1922 ΖΑΝ ΦΗΛΝΤΙΝΓΚ, Τό κρυφτό: Ή μάχη τής Κρήτης, μτφ. Αλεξάνδρα Φιάδα ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΠΟΤΛΟΣ, Περιμένοντας τόν «’Αττίλα»

ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΝ ΤΗΣ «ΕΣΤΙΑΣ» Σ ό λ ω ν ο ς 6 0 · ΑΘΗΝΑ · τ η λ . 3 6 1 5 0 7 7

Εκδόσεις Χατζηνικολή

ΑΛΕΞΕ1Ν Μ Ο Ι ΤΗΝ ΛΕΞΙΝ

CHRISTOPHER HOPE Ζ. Πηγής 8 Αθήνα. Τηλ. 36.29.923

Εκδόσεις Χατζηνικολή MirkoD. Grmek

Z. Πηγής 8 Αθήνα. Τηλ. 36.29.923

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΔΩΡΙΚΟΣ Ιπποχράτους 72 Τηλ. 3629675

Η α φ ή γη σ η τη ς Π η ­ ν ελ ό π η ς Δ έ λ τ α α­ π λ ή , ζω ντα ν ή χ ω ρ ίς ε π ιτή δ ε υ σ η , απο ­ π ν έει μ ια τρ υ φ ε ρ ή α γ ά π η κ α ι φ ω τίζ ε ι το δρόμο πο υ ο δ η γε ί σ τη ν π ρ α γμ ά τω σ η υ ψ η λ ώ ν ιδανικώ ν.

ΟΛΟ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΠΗΝΕΛΟΠΗΣ ΔΕΛ ΤΑ

Κεντρική Διάθεση «ΔΑΝΑΟΣ» Μαυρομιχάλη 64 Τηλ. 3604161

δοκιμιο/77

δ ο κ ί μ ι ο ----------------Στο y e 06og των Λ έξεω ν ΓΙΩΡΓΟΥ ΒΕΛΤΣΟΥ: Το βέλτιστο επιχείρημα. Αδήνα, Π λ έδ ρ ο ν , 1992. Σελ. 137. Δρχ. 1500. Στην απατηλή γλώσσα της επικαιρότητας γράφτηκαν αυτά τα κείμενα του κα­ θηγητή Γιώργου Βέλτσου (ένα ανήσυχο πνεύμα, το οποίο σαν τη Θάλασσα ποτέ δεν ησυχάζει) και είδαν το φως της δημοσιότητας στη δίστηλη επιφυλλίδα του, η οποία φιλοξενείται κάθε Σάββατο στα «Νέα». Κείμενα πολεμικής, οχυρωμένα πίσω από το μεύδος των λέξεων, κείμενα α­ νοιχτά και προκλητικά, τα οποία ποτέ δε χαϊδεύουν την αναγνωστική βουλιμία του αναγνώστη. Κείμενα, σαν κάλεσμα σε μονομαχία. Τίτλος μευδής και ειρωνειστί βαλμένος: το επιχείρημα του Βέλτσου είναι βέλτιστον, γιατί είναι δικό του, είναι «βέλτσιστον». Και ot αναγνώστες του αδύναμοι και ανοχύρωτοι, κα­ λούνται να οχυρώσουν το ελάχιστο τραύμα της μυχής τους, να υπερασπίσουν τον «ρήτορα» που τους καλεί σε λογομαχία. Ένα παιχνίδι δίκην αριστοκρατικής ευθύνης: στη μια άκρη η πλάνη και στην άλλη η αλήθεια. Αν ο θάνατος δεν» υπάρχει στη γλώσσα, αφού ποτέ δεν τον βιώνουμε ως σώματα, γιατί ο λόγος να είναι κατ’ ανάγκην αποδεικτικός, όταν τα μόνα κορμιά που πέφτουν είναι οι λέξεις; Ο Γιώργος Βέλτσος έχει φτιάξει το ναό του με λέξεις. Εκεί προσφεύγει και προσεύχεται. Είναι ο ιεροφάντης, ο τιμωρός, ο θεραπευτής, το σφάγιο και το ξόανο.

Αποφθέγματα και γνωμικά ΓΚΑΙΤΕ: Επιλογή από τα Maximen und Reflexionen. Στοχασμοί - 1 . Μετάφραση: Ν.Μ. Σκουτερόπουλος-ΚλάουςΜπέτσεν. Αδήνα, Σ τιγμή, 1992. Σελ. 110. Δρχ. 1400. Αν σπς μέρες μας το απόφθεγμα, η παροιμία και το γνωμικά όλο και λιγότε­ ρο μας αφορούν και μας αγγίζουν, δεν συνέβαινε το ίδιο την εποχή της Γερμα­ νίας του Γκαίτε. Ο Γκαίτε όμως, ίσως, θα μας έβλεπε με καχυπομία Kat με το δίκιο του. Δεν νοούνταν μέσα στον 18ο αιώνα ο συγγραφέας-φιλόσοφος γα εί­ ναι άμοιρος των ευθυνών απέναντι στην κοινωνία. Γιατί ο τόμος, τον οποίο κρατάμε στα χέρια μας, αποτελεί ένα είδος δείκτη-«οδηγού» για την ανθρώπι­ νη συμπεριφορά. Ο λόγος του είναι άλλοτε αφορισπκός, άλλοτε φιλοσοφικός: σχολιάζει, κρίνει και υπογραμμίζει τα παράξενα και τα παράδοξα της ανθρώπι­ νης συμπεριφοράς και τα οξύμωρά της όταν μετέχει στα κοινά. Η ισχυρή προσωπικότητα του Γκαίτε θέτει τη σφραγίδα της στους αφορισμούς και στα αποφθέγματα. Πρέπει να διαβαστούν ως προσωπική περιπέτεια ενός ιδιοφυούς «αναλυτή» της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Μη ζητήσουμε α­ ντικειμενικότητα και επιστημονική θεμελίωση. Σ’ αυτή την περίπτωση θα ήταν κείμενα αποστεωμένα και ανιαρά. Ο Γκαίτε ως γνήσιος «μύστης» αποκρυπτογραφεί και συλλαμβάνει τα πράγ­ ματα στην καθαρότητά τους. Ανακαλύπτει την αέναη και άρρηκτη σχέση του ανθρώπου με τον κόσμο. Ετούτα τα γραφτά είναι ένα είδος «διαμεσολάβησης» και «ερμηνείας» στη «γλώσσα» της ύπαρξης. Β.Κ.

78/δοκιμιο

Η αισθητική στους σκοτεινούς αιώ νες ΟΥΜΠΕΡΤΟ ΕΚΟ: Τέχνη και Κάλλος στην Αισθητική του Μεσαίω­ να. Μετάφραση: Έφη Καλλιφατίδη. Αθήνα, Γνώση, 1992. Σελ. 260. Δρχ. 2.800. ΟΥΜΠΕΡΤΟ ΕΚΟ

Μία επιτομή της ιστορίας των αισθητικών θεωριών που μελετήθηκαν κατά τον λατινικό Μεσαίωνα, ορίζει το βιβλίο του ο Ο. Έκο. Δέκα αιώνες, στη διάρ­ κεια των οποίων οι τέχνες και η εκτίμηση του ωραίου αφμισβητούνται από τον Χριστιανισμό, αφού κάθε καλλιτεχνική δραστηριότητα εκφράζει εγκόσμια εν­ διαφέροντα κι επιπλέον συνδέεται με τον αρχαιοελληνικό πολιτισμό, στηριγμένον σε μία νόθα θρησκεία που πρέπει να εκτοπιστεί. Οι Πατέρες της Εκκλη­ σίας διχάζονται ανάμεσα στο ωραίο ως υπερβατικό στοιχείο κι ένα αμιγώς τε­ χνικό κατηγόρημα. Ο Ιταλός σημειολόγος ιχνηλατεί τη μεσαιωνική αισθητική ακόμη, όπως ανα­ πτύσσεται μέσα σε έναν κόσμο πλήρη συμβόλων και αλληγοριών που φθάνει μέχρι τους τελευταίους σχολασηκούς. Ένας στοχασμός καθόλου μονολιθικός, συνεχώς διαφοροποιούμενος που καταλήγει στην αισθητική της Αναγέννησης. Μόνο που ο Ο. Έκο αφηγείται τη μισή ιστορία, αυτήν που αφορά τον λατινι­ κό Μεσαίωνα. Καμία μνεία για το άλλο μισό του μεσαιωνικού κόσμου, τη βυ­ ζαντινή επικράτεια. Μ.Θ.

Μια έρευνα που λέει πολλά ΑΛΕΞΑΝΔΡΑΣ ΚΟΡΩΝΑΙΟΥ: Νέοι και μέσα μαζικής επικοινωνίας. Αθήνα, Ο δ υ σ σ έα ς, 1992. Σελ. 208. Δρχ. 1800. Δυστυχώς στη χώρα μας λείπουν γενικά τα στοιχεία. Όποτε, λοιπόν, προκύ­ πτει κάτι από μια έρευνα, έστω και εμπειρική όπως αυτή στην οποία αναφερό­ μαστε, προστίθενται πολλές παράμετροι. Στη συγκεκριμένη περίπτωση πολύημες, καθώς η έρευνα αφορούσε τους νέους και τη συμπεριφορά τους απέναντι στα μέσα μαζικής επικοινωνίας. Η συγγραφέας ερευνά την επαφή των νέων με τα κόμικς, τον κινηματογράφο, τη φωτογραφία, τις αφίσες, την τηλεόραση, το βίντεο. Αποδεικνύεται από την έρευνα αυτή πως η εικόνα αποτελεί πια κομμάτι αναπόσπαστο της καθημερι­ νής μας ζωής. Από δω και πέρα αρχίζουν ot συλλογισμοί της, που και πλούσιοι είναι και πρωτότυποι και καταλήγουν σε τολμηρές προτάσεις. Α.Κ.

Περί βαναυσότητας ΚΩΣΤΗ ΠΑΠΑΓΙΩΡΓΗ: Η κόκκινη αλεπού. Οι ξυλοδαρμοί. Δοκί­ μια. Αθήνα, Κ αστανιώ της, 1992. Σελ. 296. Δρχ. 2500. Το νέο κείμενο του βιβλίου «Η κόκκινη αλεπού», δοκίμιο μισανθρωπίας, έ­ χει επανεκδοθεί - εξαντλεί την τυπολογία των ξυλοδαρμών πόύ «δεν είναι μό­ νον ήθη των ανθρώπων του υποκόσμου, καμώματα του περιθωρίου». Γονιμοποιώντας τις ακαδημαϊκές του μνήμες με βιωματικό υλικό ο Παπαγιώργης λέει για μια ακόμη φορά με διαφορετικά λόγια πως ο homo sapiens είναι «επιθετι-

δοκιμιο/79 κός, ευάλωτος, βάναυσος, δειλός, μνησίκακος, μικρόμυχος, ευτελής ακόμη και σπς γενναιοδωρίες του». Ο συγγραφέας των «Ξυλοδαρμών» γνωρίζει τον μυχισμό του δαρμένου («υ­ ποφέρει από απροσδιόριστες καθιζήσεις του εσωτερικού του κόσμου») αλλά και του χειροδικούντος («ο αντίπαλος έπρεπε πρώτα να νικηθεί στον μυχολογικό τομέα. Να τρομοκρατηθεί από δύο μάτια που ατενίζουν χωρίς να σκαρδαμύσσουν»). Το υβρεολόγιο, οι συμμορίες, η δύναμη και η αδυναμία κοσκινί­ ζονται, εξερευνώνται σε όλο το νοημαπκό τους εύρος, παραπέμπουν σε σκέμεις που ακόμη κί όταν δεν αρθρώνονται, καταχωνιάζονται σε ανυπομίαστα βάθη μέσα μας. Α.Μ.

Ανισότητα: η αρχή και το τέλος των ανθρωπίνων συμφορών ΖΑΝ-ΖΑΚ ΡΟΥΣΟ: Πραγματεία περί της καταγωγής και των θεμε­ λίων της ανισότητας ανάμεσα στους ανθρώπους. Μετάφραση: Μέλ­ πω Αλεξίου-Καναγκίνη. Αθήνα, Σ ύ γχ ρ ο ν η Ε ποχή , 1992. Σελ. 199. Δρχ. 1700. Ο Ζαν-Ζακ Ρουσό συνέγραμε δύο πραγματείες για την Ακαδημία της Νηζόν: η μία, Π ραγματεία π ερ ί των Τεχνών και των Επιστημών, το 1749, βραβεύτηκε· η δεύτερη, Π ραγματεία π ερ ί της καταγωγής της ανισότητας ανάμεσα στους αν­ θρώ πους, το 1753, τρομοκράτησε τους ακαδημαϊκούς, αλλά έκανε το συγγρα­ φέα γνωστό στο πλατύ κοινό. Σταθερός στην πολιτική του αντίλημη, που οργανώνεται γύρω από τις δύο λέξεις-κλειδιά «ισότητα-φύση», ο Ρουσό, στη δεύτερη πραγματεία του υπερ­ βαίνει το επίπεδο της απλής περιγραφής των γεγονότων σχετικά με π ς συμφο­ ρές των ανθρώπων, και ανατρέχει σιην πηγή του κακού. Διαβάζοντας ξανά, μ’ έναν καινούριο τρόπο την ιστορία του ανθρώπου, καταλήγει ότι η αρχή και το τέλος των ανθρωπίνων συμφορών βρίσκονται στην ανισότητα στην οποία δια­ κρίνει τρία στάδια: το στάδιο της ατομικής ιδιοκτησίας, την οποία επικυρώνουν οι πλούσιοι με τους νόμους της πολιτικής κοινωνίας, το στάδιο της εκλογής αρ­ χόντων που θα εξασφαλίσουν το σεβασμό απέναντι arsons νόμους, κι έτσι έχου­ με την ανισότητα στην κοινωνική ιεραρχία· τη μετατροιιή, τέλος, της νόμιμης εξουσίας σε αυθαίρετη, την αυτοαναγόρευση, δηλαδή, των εκλεγμένων αρχό­ ντων σε κληρονομικούς δεσπότες. Μέσα απ’ το μύθο της ευτυχίας του πρωτόγονου, ο Ρουσό αναπτύσσει με ενάργεια αλλά και γλαφυρότητα μια πολιτική σκέμη πάντα ενδιαφέρουσα. Πο­ λύ κατατοπιστική Kat προσεγμένη η έκδοση της «Σύγχρονης Εποχής» και πολύ αξιόλογη η μετάφραση του — αρκετά δύσβατου — κειμένου. Τ.Δ.

Η σημασία της επικοινωνίας JOHN FISKE: Εισαγωγή στην επικοινωνία. Αθήνα, Ε π ικ οινω νία και Κ ο υ λτο ύ ρ α , 1992. Σελ. 198. Ό σ ο σημαντικοί είναι οι «κλασικοί» ενός είδους, όπως ο Μακλούαν στην επικοινωνία, ας πούμε, και οι αιρετικοί, άλλο τόσο σχεδόν σημαντικοί είναι κι εκείνοι που χωρίς εξάρσεις αλλά με επιστημοσύνη και σαφήνεια περιγράφουν το αντικείμενο της μελέτης τους. Ο Φίσκε αναλύει εδώ πολλές θεωρίες για την επικοινωνία, το μέσον, το μήνυμα, αναφέρεται σε κώδικες, στις σημειωτικές με­ θόδους ανάλυσης κ.ά. Ό λα αυτά χωρίς να του ξεφεύγει το βασικό, η περιγρα-

80/δοκφιο-ιστορια φή του όρου επικοινωνία δηλαδή, με όσα μια τέτοια περιγραφή συνεπάγεται: τουτέστιν, ολοκληρωμένη άπομη, υπόβαθρο θεωρητικά και δυνατότητα σύνθεσης. Το βιβλίο είναι το πρώτο εγχειρίδιο που κυκλοφορεί στη χώρα μας Yta την επικοινωνία ως επιστημολογική κατηγορία και απευθύνεται σε ειδικούς και μη. Έχει ενδιαφέρον και αναλύει με σαφήνεια, χωρίς να υπεραπλουστεύει. Α.Κ. ΦΡΕΝΤΥ ΓΕΡΜΑΝΟΣ

ισ τ ο ρ ία Έ να ς ιστορικός έρωτας ΦΡΕΝΤΥ ΓΕΡΜΑΝΟΥ: Γυναίκα από Βελούδο. Αθήνα, Κ άκτος, 1992. Σελ. 317. Δρχ. 2.500. Το πλούσιο φωτογραφικό υλικό, που συνοδεύει τον μεγάλο έρωτα της Σο­ φίας Τρικούπη με τον πολιτικό αντίπαλο του αδελφού της, Θόδωρο Δεληγιάννη, ασφαλώς και μας μεταφέρει, νοερά έστω, στη συγκεκριμένη περίοδο της Ιστορίας που υπήρξε καθοριστική για τον Ελληνισμό γενικότερα. Τα πολλά ε­ ρωτηματικά, του γνωστού ύφους συγγραφέα παρόμοιων βιβλίων Φρέντυ Γερ­ μανού, αν έβρισκαν όλα απάντηση, σίγουρα η πορεία του κράτους όσο και του λαού 8α ήταν διαφορετική απ’ αυτή που σήμερα είναι. Ένας ιστορικός έρωτας, λοιπόν, καθώς η φύση παίζει τα παιχνίδια της στους ανθρώπους, χωρίς να ενδιαφέρεται για τίποτε άλλο εκτός απ’ τη μεγάλη ευτυχία που νιώθουν οι ερω­ τευμένοι. Ιδίως μάλιστα όταν η Σοφία μεγαλώνει κάτω απ’ την επήρεια της βα­ σίλισσας Βικτωρίας και γνωρίζει όλους τους μεγάλους πολιτικούς της εποχής. Σίγουρα ένα ενδιαφέρον βιβλίο που πέρα απ’ τη γνωστή ακτινοβολία του λό­ γου του συγγραφέα, αφομοιώνει ιδιωτικές στιγμές των επώνυμων με τον πιο γλαφυρό τρόπο. Χ.Π.

Η ελληνικότητα του Κολόμβου ΧΡΗΣΤΟΥ Δ. ΛΑΖΟΥ: Χριστόφορος Κολόμβος, ένα ελληνικό πρό­ βλημα. Αθήνα, Α ίο λ ο ς , 1992. Σελ. 158. Δρχ. Μια απρόσμενη όσο και ασυνήθιστη μελέτη του Χρήστου Δ. Λάζου, προσπα­ θεί να αποδείξει ότι ο Χριστόφορος Κολόμβος αφενός έφτασε δεύτερος στον Νέο Κόσμο, αφού ο χιώτης ναυτικός Ανδρέας Κεφαλάς έκανε πρώτος, χωρίς να το γνωρίζει, το υπερπόντιο ταξίδι, αφετέρου όπ η ελληνικότητά του είναι πάντα σύμφωνα με τον συγγραφέα - σχεδόν αδιαφιλονίκητη, μια και κατάγε­ ται από Βυζαντινούς Ευπατρίδες. Το βιβλίο χωρίζεται σε πέντε κεφάλαια: 1) Ποιος ανακάλυμε τελικά την Αμερική; 2) Στοιχεία και ενδείξεις για την ελληνι­ κή καταγωγή του X. Κολόμβου. 3) Ο Κολόμβος και η επιρροή του από την αρ­ χαία ελληνική γνώση. 4) Ο Κολόμβος και η Χίος: Το νησί «Κλειδί» στην έρευνά του και 5) Πρόσθετες μαρτυρίες: Ο Πίρι Ρέις κάι όι χάρτες του. Το παρόν

ιστορία!81 βιβλίο εντάσσεται στη σειρά Ταξίδια-Ανακαλύψεις των εκδόσεων «Αίολος», στην οποία συμπεριλαμβάνονται και άλλα ταξιδιωτικά κείμενα για τον Μάρκο Πόλο, τον Βαρθολομαίο ντε λας Κάζας και τον Τζέιμς Κουκ. Χ.Π.

Το δέμα της Μ ακεδονίας Ι.Κ. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ-ΑΙΝΙΑΝ: Το μακεδονικό ζήτημα. Τρίγλωσση έκ­ δοση. Αθήνα, Δω δώ νη, 1992. Σελ. 73. Δρχ. 2.200. Η Θαυμάσια τρίγλωσση έκδοση, συμπληρωμένη από έξι χάρτες, του βιβλίου του Ι.Κ. Μαζαράκη-Αινιάν κυκλοφορεί σε μια περίοδο άκρως επικίνδυνη για τα ελληνικά εξωτερικά ζητήματα και ταυτόχρονα καθιστά και τους ξένους γνώ­ στες του θέματος της Μακεδονίας. Στο πρώτο μέρος εξετάζεται η κατανομή του Χριστιανικού πληθυσμού της Μακεδονίας, η ανάπτυξη του βουλγαρικού εθνι­ κισμού και η κατάληξη στο Σχίσμα. Στο δεύτερο μέρος αναλύεται η κατάσταση μετά τον Β' Παγκόσμιο πόλεμο, καθώς επίσης η κατοχή και η απελευθέρωση της Μακεδονίας. Παράλληλα, γίνεται λόγος για Βούλγαρους και Γιουγκοσλά­ βους, οι οποίοι επιθυμούν να κατέλθουν στη Θεσσαλονίκη και το Αιγαίο. Το συγκεκριμένο, λοιπόν, βιβλίο είναι ένα εγχειρίδιο για κάθε Έλληνα ή ξένο που επιθυμεί να γίνει γνώστης κάθε λεπτομέρειας του Μακεδονικού ζητήματος, α­ πό την εκκίνηση και τις πηγές του μέχρι τη σημερινή του απεικόνιση. Χ.Π.

Εκδοτικό γεγ ονός ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΟΥ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗ: Εισαγωγές-Λεξιλόγια. Α ­ ντίστροφοι Πίνακες Λέξεων - Πίνακες Συχνότητας Λέξεων Συμφραστικοί Πίνακες λέξεων. Γενική επιμέλεια: Ν.Ι. Κυριαζίδης. Γλωσσική επεξεργασία: Ι.Ν. Καζάζης. Προγράμματα κομπιούτερ: J. Brehie. Αθήνα, Π απαζήση. 7 τόμοι. Σελ. 3.400. Δρχ. 21000. Αυτή η πολύτομη έκδοση αποκτά διαστάσεις εκδοτικού γεγονότος αν αναλογιστούμε μερικές παραμέτρους. Πρώτον, όπ στη νεότερη ιστορία μας ο Μακρυγιάννης αποτελεί έναν από τους θεμέλιους λίθους· (ο Σεφέρης, που μας τον «αποκάλυμε», τον τοποθετεί πλάι στον Σολωμό και τον Παπαδιαμάντη). Δεύτε­ ρον, τα «Απομνημονεύματα» και τα «Οράματα και Θάματα» αποτελούν ανό­ θευτα τεκμήρια της γλώσσας των Ελλήνων του 1821 («έγραφε ως ελάλει», ση­ μειώνει στον πρόλογο της πρώτης έκδοσης των «Απομνημονευμάτων» ο Βλα χογιάννης). Τρίτον, η περιρρέουσα γλωσσική ένδεια του σημερινού Έλληνα κάνει συχνά επιτακτική την παλινδρόμηση σε κορυφαίες στιγμές της γλωσσι κής μας κληρονομιάς· (η παρούσα μελέτη επεξεργάζεται περί τις 6000 λέξεις, όταν είναι γνωστό ότι ο μέσος Έλληνας χρησιμοποιείται από 1000 έως 2000 λέξεις καθημερινά). Μέσα λοιπόν από αυτή τη λεξικογραφική, γλωσσολογική και φιλολογική οργάνωση της «απελέκητης» γραφής του Στρατηγού, ο σύγχρονος αναγνώστης εισπράττει κυρίως — πέρα από το φρέσκο γλωσσικό ήθος αλλά και τη σπάνια αφηγηματική δύναμη - την αγωνία μιας διαχρονικής ιστορικής συνείδησης. Μ.Φ.

82/ιστορια

Ιστορία του «Μακεδονικού» ΜΙΧΑΛΗ ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ: Η Μακεδονία μετά τον Μακε­ δονικό Αγώνα. Αθήνα, Ε ρ μ εία ς, 1992. Σελ. 125. Δρχ. 1500.

Η ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟ ΑΓΩΝΑ

Η φιλολογία περί του ανακύμαντος μευδο-μακεδονικού ζητήματος δεν έχει τέλος. Αφού έγινε η αρχή — το 8έμα πήρε κάποια δετική τροπή για τα ελληνι­ κά συμφέροντα - , τα βιβλία για τη Μακεδονία γέμισαν ξαφνικά τις προθήκες των βιβλιοπωλείων: με την ίδια ταχύτητα δα εξαφανιστούν, όταν δα κοπάσουν οι συζητήσεις. Ο υπουργός Μιχάλης Παπακωνσταντίνου εξετάζει την ιστορική πορεία της Μακεδονίας από τα χρόνια του Μεγάλου Αλεξάνδρου μέχρι σήμερα και επι­ κεντρώνει το ενδιαφέρον του στο ζήτημα, όπως το τοποθετούν οι Σκοπιανοί και δίνει κατά κάποιο τρόπο την ελληνική απάντηση στις μευδο-διεκδικήσεις τους. Εκτενής αναφορά γίνεται στον Μακεδονικό Αγώνα και στους Μακεδονομά­ χους, καθώς και στην προπαγάνδα των Σκοπιών. Γιατί, όπως τονίζει ο Μιχάλης Παπακωνσταντίνου: «Μόνο η διαφώτιση της παγκόσμιας κοινής γνώμης — που μονομερώς και κατά τρόπο διαστρεβλωμένο με διάφορους τρόπους και μεθόδους και κατά πλαστογραφία της ιστορίας ασκείται από τα Σκόπια - εί­ ναι το κυριώτερο όπλο μας για την αντιμετώπιση του "Μακεδονικού Ζητήμα­ τος”. Δεν αρκεί να έχεις δίκιο, πρέπει και να ξέρεις και να μπορείς να το βρεις».

Η yuxii της αθηναϊκής δημοκρατίας CHESTER G. STARR: Εκκλησία κατά τον Καρδαμίτσα-Ψυχογιού. Αθήνα, Κ α ρ δα μ ίτσ α ,

Η γέννηση της αθηναϊκής δημοκρατίας. Η πέμπτο αιώνα π.Χ. Μετάφραση: Μίνα Εηιμέλεια-πρόλογος: Εμμ. Μικρογιαννάκης.

1991. Σελ. 130. Δρχ. 1200

Η Εκκλησία του Δήμου ήταν ο Κεντρικός θεσμός της εδραιωμένης πλέον α­ θηναϊκής δημοκρατίας. Πολλές φορές υποβαθμίστηκε: τη θέση της πήρε η αυ­ θαιρεσία της αριστοκρατίας και οι δικομανείς πολεμοκάπηλοι του Πελοποννησιακού πολέμου. Για τους άλλους θεσμούς (Βουλή των Πεντακοσίων, το Σώμα των Δέκα Στρα­ τηγών κ.ά.) έχουν γραφεί πολλές επιστημονικές μονογραφίες. Το θέμα, το ο­ ποίο πραγματεύεται ο καθηγητής, όπως υποστηρίζει και στον πρόλογό του, υ­ στερεί. Καλύπτει αυτό το κενό μ’ ένα μικρό σε όγκο σελίδων, πλην ουσιαστικό σε εμβάθυνση, εγχειρίδιο. Μελετά τις απαρχές γέννησης της Εκκλησίας (πριν θε­ σμοθετηθεί), την εδραίωσή της, την ανάπτυξή της, τις κατακτήσεις της. Το βιβλίο απαντά εύληπτα και ευσύνοπτα στα ερωτήματα-θέματα: ποιοι ήταν οι μηφοφόροι στην Εκκλησία του Δήμου, ποιες ήταν οι αρμοδιότητές της, πότε γίνονταν οι συνεδριάσεις της. Ένα πόνημα-αναφορά για τα πολύτιμα του πολιτεύματος της αθηναϊκής δη­ μοκρατίας, για τη θεμελίωση της αρχαίας μορφής της δημοκρατίας. Β.Κ.

R aym ond Q ueneau

Φταίμε εμείς πον είμαστε καλοί με τις γυναίκες

opera Πέντέλης 32,153 43 Αγία Παρασκευή, τηλ. 6527 516

m m m ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΟΛΛΑΤΟΣ

Καπετάν-Αντώνης Ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

Ο Καπετάν-Αντώνης είναι το ωραιότερο συνθετικό διήγημα, παρμένο από τα ήθη της κλεφτουριάς. Αδρή εικόνα, έντονο σκάψιμο χαρακτήρων, λεβεντιά και ανθρωπιά, μέσα σ’ ένα περίγυρο αντιφατικών κοινωνικών δυνάμεων. Σ’ αυτό το κείμενο κλείστηκαν συνθετικά τόσοι κόσμοι. Στάθης I. Λ ρ ομά ζο ς Καθημερινή

στου

γκοβόστη

Ζωοδόχου Πηγής 21 - Τηλ. 36.15.433

ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΙ Η ΤΡΙΤΗ ΕΚΔΟΣΗ

— Tt χρώμα έχει η λύπη; ρώτησε το αστέρι την κερασιά και παραπάτησε στο ξέφτι κάποιου σύννεφου που περνούσε βιαστικά. Δεν άκουσες; Σε ρώτησα, τι χρώμα έχει η λύπη; — Έ χει το χρώμα που παίρνει η θάλασσα την ώρα που γέρνει ο ήλιος στην αγκαλιά της. Ένα βαθύ άγριο μπλε.

— Τι χρώμα έχουν τα όνειρα; — Τα όνειρα;. Τα όνειρα έχουν το χρώμα του δειλινού.

— Τι χρώμα έχει η χαρά; — Το χρώμα του μεσημεριού, αστεράκι μου.

— Και η μοναξιά; — Η μοναξιά έχει χρώμα μενεξελί.

— Τι όμορφα που είναι τα χρώματα! Θα σου χα­ ρίσω ένα ουράνιο τόξο, να το ρίχνεις επάνω σου όταν κυώνεις. Το αστέρι έκλεισε τα μάτια του κι ακούμπησε στο φράχτη. Έμεινε κάμποσο εκεί και ξεκουρά­ στηκε.

— Και η αγάπη; ξέχασα να σε ρωτήσω, τι χρώμα έχει η αγάπη; — ... Το χρώμα που έχουν τα μάτια του Θεού, απάντησε το δέντρο.

— Τι χρώμα έχει ο έρωτας; — Ο έρωτας έχει το χρώμα του φεγγαριού, όταν είναι πανσέληνος.

—Έτσι, ε; Ο έρωτας έχει το χρώμα του φεγγα­ ριού, είπε τ ’ αστέρι... Κοίταξε μακριά στο κενό... Και δάκρυσε...

Εγώ δεν ξέρω πολλά γράμματα. Μα όπως κάθο­ μαι τις νύχτες στην αυλή μου και κοιτάζω τ ’ αστέρια, σκέφτομαι και μερικά πράγματα. Σκέ­ φτομαι λοιπό, τι διαφορά υπάρχει να’σαι μέσα στους ανθρώπους ή μέσα στα θερία. Και λέω πως με τα θερία, είναι καλύτερα. Στο κάτω κάτω, αυτά τα ξέρεις. Είναι θεριά, λες. Και φυλάγεσαι. Τους ανθρώπους όμως; Μέχρι να πάρεις είδηση τι, θε­ ριό έχεις δίπλα σου, σε Κατασπάραξε. Πάει. Τους ανθρώπους εγώ τρέμω. Τους όμοιούς μου. Που μιλούνε, που χαϊδεύουνε, που χιχιρίζουνε, που χαιρετούνε. Αλίμονο απ' αυτούς. Χριστέ μου. Αλίμονο και τρισαλίμονο.

ΕΚΔΟΣΕΙΣ Κ Α Λ Ε Ν Τ Η Σ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗ 5, 10679 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ. 3623553

ΚΥΚΛΟΦΟΡΟΥΝ

Τα βιβλία της Έλις Πίτερς στις Εκδόσεις Αγρωστις

Εκδόσεις Αγρωστις: Ζ. Πηγής 3, τηλ. 36.14.026, 36.11.902 Κεντρική Διάθεση: Βιβλιοπωλείο Αριάδνη, Ζ. Πηγής 2-4, 106 78 Αθήνα, τηλ. 36.23.113, 36.05.097

Εκδόσεις Αγρωστις: Ζ. Πηγής 3, τηλ. 36.14.026, 36.11.902 Κεντρική Διάθεση: Βιβλιοπωλείο Αριάδνη, Ζ. Πηγής 2-4, 106 78 Αθήνα, τηλ. 36.23.113, 36.05.097

φιλοσοφια/87

φ ιλ ο σ ο φ ία Με οδηγό τη θρησκεία Α Χ ΙΛ Λ Ε Α Ξ Ε Ν Α Κ Η : Και ο άνθρωπος αναζήτησε το Θεό του. (Ψ ή γ­ μ α τα α π ό την φ ιλ ο σ ο φ ία των αιώ νω ν). Α θ ή ν α , Ό μ β ρ ο ς , 1 9 9 2 . Σ ελ.

6 5 6 (A ' + Β ' τόμος). Δ ρ χ . 4 8 0 0 .

Χαρακτηριστικός ο τίτλος αυτού του βιβλίου σηματοδοτεί όχι μόνο την α­ νάγκη του ανθρώπου να υπηρετεί ένα θεό, αλλά και τους τρόπους που χρησι­ μοποιεί για να τον πλησιάσει. Η μελέτη καταγράφει τα λατρευτικά εκείνα συ­ στήματα που ακολούθησε το ανθρώπινο γένος από το 2600 π.Χ. μέχρι τις νεό­ τερες θρησκευτικές εκφράσεις. Ο συγγραφέας με μια θεοσοφική οπτική περιδιαβαίνει την ιστορία του ανθρώπινου πνεύματος, τα μεγάλα φιλοσοφικά ή θρησκευτικά συστήματα, αλλά και παρουσιάζει τους ισχυρότερους εκπροσώ­ πους κάθε εποχής. Έτσι πληροφορούμαστε στο δίτομο έργο του για τις 12 Με­ γάλες Θρησκείες του κόσμου, τους 8 μεγαλύτερους ιδρυτές θρησκειών, τους 545 ηγέτες, τις 45 Φιλοσοφικές Σχολές και τα 20 Μυσταγωγικά Κέντρα. Το βιβλίο, που υποστηρίζεται από μια εκτενή βιβλιογραφία, μπορεί να αποτελέσει ένα ιστορικοθρησκευτικό ντοκουμέντο για τον σύγχρονο αναγνώστη, αλλά και οδηγό για να γνωρίσει, μέσω των θρησκειών, τις παράλληλες εκδη­ λώσεις του ανθρώπου. Γ.Γ.

Κινέζικη OT^yn: η γνωστή άγνωστη Μ Α Ρ Σ Ε Λ Γ Κ Ρ Α Ν Ε : Η κινέζικη σκέμη. Μ ετά φ ρ α σ η : Π ω λ ίν α Α ά μ μ α . Α θ ή να , Γνώ ση , 1 9 9 2 . Σ ελ . 6 4 5 . Δ ρ χ . 6 5 0 0 .

Δυο κόσμοι. Ο κόσμος της σοφίας της Ανατολής, από τη μια πλευρά. Από την άλλη, ο ορθολογισμός της δυτικής σκέμης. Η Κινέζικη σκέμη δεν επηρεά­ στηκε από τη δυτική, ενώ σε αντίθεση η τελευταία βρήκε πλούσιες πηγές στον κινέζικο στοχασμό. Ο Μαρσέλ Γκρανέ στον πρόλογο του σημαντικού αυτού βι­ βλίου διασαφηνίζει τι ήθελε να μελετήσει: «...δεν θα αναλάμβανα την υποχρέ­ ωση να συγγράμω ένα εγχειρίδιο κινεζικής λογοτεχνίας ή φιλοσοφίας». Εδώ δε θα βρούμε χρονολογίες και ονόματα. Ο συγγραφέας γνώστης βαθύς της κινεζικής σκέμης, προσπαθεί να φθάσει στο μεδούλι του ρυθμού της και να αναδείξει τις διαφορές της με τη δυτική. Κάτω από αυτή την οπτική,\ παρου­ σιάζει τις ιδέες των Κινέζων για την πολιτική, τον τρόπο του σκέπτεσθαι, τις θε­ ωρίες τους για τον κόσμο και το σύμπαν, τον άνθρωπο, την ορθή διακυ­ βέρνηση. Τα κεφάλαια μας εισάγουν σταδιακά στην κινέζικη σκέμη. Πώς εκφράζονται γλωσσικά οι Κινέζοι; Ποια είναι η θεωρία τους για το χώρο και το χρόνο; Πώς είναι διαμορφωμένο το σύστημα του κόσμου; Ποιες είναι οι αιρέσεις και ot σχολές για τη διακυβέρνηση και για το γενικό καλό; Ποιοι είναι ot δρόμοι για τον μυστικισμό και την αγιότητα; Ποιες είναι οι αρχές της κομφόυκιανής ορθο­ δοξίας; Β.Κ.

4 Εκδόσεις Κέδρος Γ. Γενναδίου 3. Τηλ. 36.02.007 - 36.09.712

ΣΕΙΡΑ ΚΑΤΩΦΛΙ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

γιαπαιδιάπουαρχίζουνναδιαβάζουν 1. Ένο Ράουντ: Η ιστορία με τους ιπτάμενους δίσκους 2. Όλγα Πιερόφσκαγια: Η Ντιάνα και ο Τομ 3. Ειρήνη Μάρρα: Η τριλογία του δίφραγκου 4. Ελένη Βαλαβάνη: Σαν τον άνεμο 5. Κίρα Σίνου: Στη χώρα των μαμούθ 6. Κίρα Σίνου: Τα διαμάντια της μαϊμούς 7. Βούλα Μάστορη: Ένα γεμάτο μέλια χεράκι 8. Μαντλέν Ζιλάρ: Το κρυφό μονοπάτι 9. Σπύρος Τσίρος: Η αυλή με τα γεράνια 10. Σπύρος Τσίρος: Το Αρμενάκι της ελπίδας 11. Αλκή Ζέη: Ο μεγάλος περίπατος του Πέτρου· 12. Αννα Γκέρτσου-Σαρρή: Σπίτι δίχως αυλή 13. Le chevalier Leon: Ο ιππότης 16. Αλκή Ζέη: Κοντά στις ράγιες 17. Παντελής Καλιότσος: Τα ξύλινα σπαθιά 18. Αντρέας Κέδρος: Το νησί με τα ζωντανά απολιθώματα 19. Αντρέας Κέδρος: Η παγίδα 20. Νίτσα Τζώρτζογλου: Εδώ Σελήνη 21. Νίτσα Τζώρτζογλου: Εδώ Κρόνος 22. Νίτσα Τζώρτζογλου: Εδώ Ουρανός 24. Κίρα Σίνου: Το αίνιγμα του πύργου 25. Κίρα Σίνου: Το συμβόλαιο του πύργου 26. Μιγκέλ Θερβάντες: Ο δον Κιχώτης 27. Πέτρος Αμπατζόγλου: Η αυτοκρατορία της Βροχίτσας 28. Αλκή Ζέη: Το καπλάνι της βιτρίνας 29. Ευγενία Φακίνου: Μια καλοκαιρινή ιστορία 32. Βάσα Σολωμού-Ξανθάκη: Ιερός Λόχος 33. Κίρα Σίνου: Το μεγάλο πείραμα 34. Κίρα Σίνου: Το τέλος των τεράτων 35. Χάρης Σακελλαρίου: Τρία παιδιά χαμένα στο διάστημα 36. Χάρης Σακελλαρίου: Αντιστασιακά παιδικά διηγήματα 37. Νίτσα Τζώρτζογλου: Οι θησαυροί της Τροίας 38. Νίτσα Τζώρτζογλου: Όταν οργίζεται η γη 39. Μαρούλα Κλιάφα: Ένα δέντρο στην αυλή μας 40. Μαρούλα Κλιάφα: Οι πελαργοί θα ξανάρθουν 41. I. Δ. Ιωαννίδης: Χωρίς κοτσάνι 42. Γιεβγκένι Βέλτιστοβ: Ο Ελεκτρόνικ 43. I. Δ. Ιωαννίδης: Το χρυσαφένιο τόξο 44. Χοσέ Μάριο ντε Βασκονσέλος: Όμορφη πορτοκαλιά μου

45.

46.

47.

48.

49.

Γιάνους Κόρτσακ: Ο βασιλιάς Ματίας Τομίκο Ινούι: Το γαλάζιο κύπελλο Αζίζ Νεσίν: Η νοημοσύνη των ζώων Κολέτ Βιβιέ: Το σπιτικό μας Λίτσα Ψαραύτη: Ανάσες και ψίθυροι του δάσους 50. Λίτσα Ψαραύτη: Ένα καλοκαίρι στη σκιά του Βούδα 51. Τσέζαρ Πετρέσκου: Φραμ, η πολική αρκούδα 52. Γιούρι Ολέσα: Οι τρεις χοντροί 53. Μήτσος Κασόλας: Μια σοφή μαϊμού κι ένας τρελός χρυσοθήρας 54. Ελένη Βαλαβάνη: Ένας Θεός ξεπετιέται 55. Αννα Σαφιλίου: Το μυστικό του Σίμου 56. Μαρία Γκρίπε: Ο νυχτερινός μπαμπάς 57. Πιερ Γρυπάρης: Ο γίγαντας με τις κόκκινες κάλτσες 58. Πιερ Γρυπάρης: Το παμπόνηρο γουρουνάκι 59. Μ. Ιλύιν: Ο ήλιος στο τραπέζι 60. Μαρσέλα Παζ: Παπελούτσο 61. Μωρίς Ντρυόν: Τιστού ο πρασινοδάχτυλος 62. Ότφριντ Πρόυσλερ: Η μικρή μάγισσα 63. Αντρέ-Πωλ Φουρνιέ: Το κοτσύφι μου κι εγώ 64. Σπύρος Τσίρος: Το χαμόγελο της Κυριακής 65. Σπύρος Τσίρος: Γλάροι στη στεριά 66. Σπύρος Τσίρος: Ο Γρηγόρης της βροχής 67. Σπύρος Τσίρος: Τα χάρτινα καράβια 68. Σπύρος Τσίρος: Ο ήλιος με τα κρόσια 69. Σπύρος Τσίρος: Οι πήλινες μούσες 70. Παντελής Καλιότσος: Η μύγα 71. Ζακ Πρεβέρ: Μύθοι για άτακτα παιδιά 72. Ανδρέας Αγγελάκης: Love story στο Αγκίστρι 73. Κίρα Σίνου: Ο αιχμάλωτος του πύργου 74. Χάρης Σακελλαρίου: Ο θυμός του Ποσειδώνα 75. Μίχαελ Έντε: Ο Τζιμ Κνοπφ και ο μηχανοδηγός Λουκάς 76. Μίχαελ Έντε: Ο Τζιμ Κνοπφ και το «Άγριο 13» 77. Κίρα Σίνου: Η μηχανή στο υπόγειο 78. Πιέρ Γρυπάρης: Τα παραμύθια της Φολί Μερικούρ 79. Έντουαρντ Φέντον: Το πρωινό των θεών 80. Άννα Γκέρτσου-Σαρρή: Απ’ το ένα ως το δέκα 81. Πέπη Δαράκη: Η αλεπού έχασε την ουρά της

4 ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΕΔΡΟΣ Γ. Γενναδίου 3 - Τηλ. 36.02.007, 36.09.7X2

ΣΕΙΡΑ: ΠΑΡΑΘΥΡΟ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ 1. Άννα Γκέρτσου-Σαρρή: Το λέγαν Ξάστερο 2. Ά ννα Γκέρτσου-Σαρρή: Το κόκκινο της Ανατολής 3. Αργυρώ Κοκορέλη: Η ζωή με τον πατέρα 4. Μ. Λαμπαδαρίδου-Πόθου: Η Μαρούλα της Λήμνου 5. Μ. Λαμπαδαρίδου-Πόθου: Δοξανιώ 6. Λ. Μαυροκεφάλου: Το άλλο 7. Κίρα Σίνου: Μια χαραμάδα φως 8. Διδώ Σωτηρίου: Μέσα στις φλόγες 9. Ν. Τζώρτζογλου: Αργυρώ 10. Ανρί Τρουαγιά: Βιού 11. Διδώ Σωτηρίου: Οι επισκέπτες 12. Μπέρναρντ Άσλεϊ: Ο Τέρι στο φράχτη 13. Χανς Μπάουμαν: Φτερά για τον Ίκαρο 14. Γκούντρουν Πάουζεβανγκ: Τα τελευταία παιδιά του Σέβενμπορν 15. Ν. Τζώρτζογλου: Οι στρατιώτες της χαράς 16. Ειρήνη Μάρρα: Η Γιαλσΰσα 17. Άλκη Ζέη: Αρβυλάκια και γόβες 18. Ανρί Τρουαγιά: Αύριο πάλι 19. Μαρία Λαμπαδαρίδου-Πόθου: Νικηφόρος Φωκάς 20. Άντονυ Χόουπ Χώκινς: Ο αιχμάλωτος της Ζέντα 21. Νίτσα Τζώρτζογλου: Κλειστά φάκελα

ΑΙΟΛΟΣ ΤΖΑΚ ΚΕΡΟΥΑΚ

ΑΙΟΛΟΣ

Οι αλήιες ιου Νιάρμα Μπιγκ Σερ Τα όνειρα □

“ Ο συγγραφέας πρέπει ν ’ αφήνει απ’ ιο βάθος ιου μυαλού να εκφράζονται τ’ ανείπωτα όνειρα του ατόμου.” Σόλωνος 114,106 81 Αθήνα s 363.02.14

- ΑΙΟΛΟΣ -

Ο Μπράιαν Άλντις, με το αριστουργηματικό του έργο, Φρανκεν­ στάιν Λυόμενος, (1973) ξαναγυρνά με εμμονή στην έννοια του χρόνου. Αφετηρία του είναι το κλασικό έργο της Μέρί Σέλεϊ, αλλά ο διορατικός Άλντις μας φέρνει αντιμέτωπους με αλήθειες αιώνιες, χρησιμοποιώ­ ντας γι’ αυτό τον ήρωα του έργου του, που ανήκει στον 21ο αιώνα, ε­ ποχή που ο χρόνος πλέον έχει καταργηθεί από την ανθρώπινη αυθαι­ ρεσία. Η επιστήμη, δημιουργός και αφανιστής, είναι το υφάδι που σ’ αυτό πλέκει το μύθο του. 'Οπως λέει ο συγγραφέας διά στόματος του ήρωά του, «ο Φρανκενστάιν αποτελεί το πρότυπο του επιστήμονα, που η έρευνά του, αφιερωμένη στην ιερότητα της επαύξησης των γνώσεων, προσλαμβάνει δική της οντότητα και προξενεί ανείπωτη αθλιότητα αν δεν τεθεί κάτω από έλεγχο». Μήπως και σήμερα, που στον πλανήτη συσσωρεύονται τόσα δεινά με κίνδυνο αφανισμού, οι ανέλεγκτοι Φρανκενστάιν περίσσεψαν; Μ άνης 5, 10681 Αθήνα, τηλ. 364.31.47

ΑΙΟΛΟΣ X. Φ. ΛΑΒΚΡΑΦΤ

ΪΥΡΑΝΟ,ΝΤΕ ΜΠΕΡΖΕΙΆΚ Τοξίδι στή Σελήνη Σήμερα, δεν υπάρχει αναγνώστης της γαλλικής λογοτεχνίας που να μην λατρεύει διπλά τον Συρανό ντε Μπερζεράκ: από τη μια το πραγματικό του πρό­ σωπο και από την άλλη το... αντικαθρέφτισμά του, δηλαδή όπως τον έπλασε ο Ροστάν. Το Ταξίδι στη σελήνη δεν είναι μόνο ένα θαυμά­ σιο, υπερτολμηρό έργο, είναι το έργο που άνοιξε το δρόμο στον Φοντενέλ για να γράψει τους Κόσμους του, στον Βολταίρο την ιδέα του Μικρός μέγας, στον Σουίφτ την ιδέα του Γκιούλιβερ και στον Βερν το

Από τη γη στη σελήνη. Μ ά ν η ς 5, 10681 Α θ ή ν α , τη λ . 364.31.47

Ο τρόμος του Ντάνγουιτς Ο ναός του τρόμου □

Η ονειρική αναζήτηση της άγνωστης Καντάθ Η περίπτωση του Τσαρλς Ντέξτερ Γουόρντ □ Ο τύμβος και άλλα διηγήματα Σόλωτος 114,106 81 Λθύτα * 363.02.14

γλ ωσσα-κοι νω νιολ ο για/91

γλωσσά Επιλογή κειμένω ν για τη Μ ακεδονία Η γλώσσα της Μακεδονίας: Η αρχαία Μακδονική και y e υδώνυμη γλώσσα των Σκοπιών. Επιστημονική επιστασία και εισαγωγή: Γ. Μπαμπινιώτης. Κείμενα: Γ.Ν. Χατζηδάκης, Ν.Π. Ανδριώτης, Μ. Σακελ- | λαρίου, I. Καλλέργης, Γ. Μπαμπινιώτης, Κ. Ντελόπουλος, Α. Παναγιώ- ψ του. Αθήνα, Ο λκ ός, 1992. Σελ. 304. Δρχ. 3800. Και αίφνης εγερθήκαμε από τη λήθη μας. Ως γνήσιοι Έλληνες, οι οποίοι αφυπνίζονται, όταν ο «εχθρός» είναι πλέον ορατός και μας κρούει τη θύρα, προσφάτως ανακαλύμαμε την Μακεδονία. Λες και ως σήμερα ήταν μια άγνω­ στη περιοχή, την οποία έπρεπε να εξερευνήσουμε. Τέλος πάντων και ας μου συγχωρεδεί ο υμηλός τόνος. Έστω και καθυστερημένα, ας είναι καλά οι Σκοπιανοί και ο πρόεδρός τους κ. Γκλιγκόροφ, «πέσαμε με τα μούτρα» σε βιβλία ιστορίας, τα οποία αναφέρονται στο βόρειο ακριτικό μας σύνορο. Είδαμε τα σκονισμένα ράφια με τη βι­ βλιογραφία περί Μακεδονίας ν’ αδειάζουν (ούτε πόλεμο να είχαμε), είδαμε αρκετοί εκδότες να επωφελούνται της συγκυρίας και να «ρίχνουν» στην αγορά βιβλία, ουκ ολίγες φορές, αμφιβόλου ποιότητας και επιστημονικής θεμελίωσης. Η έκδοση όμως που κρατάμε στα χέρια μας ξεφεύγει — ευτυχώς — από την προχειρότητα. Ο πανεπιστημιακός καθηγητής συνέλεξε κείμενα παλαιότερων και νεότερων συγγραφέων, οι οποίοι έχουν προσσεγγίσει μ’ ευαισθησία και μ’ εμβρίθεια τη γλώσσα της Μακεδονίας. Ο τόμος, ο οποίος έχει αρετές και μόνο αυτές - αν και ειδικού ενδιαφέρο­ ντος — εξετάζει στο πρώτο μέρος την αρχαία μακεδονική, της οποίας η ελληνι­ κότητα κατά καιρούς αμφισβητήθηκε, όσον αφορά στο χρόνο δημιουργίας της, στην έκταση χρήσης της, στις επικρίσεις που δέχτηκε. Το δεύτερο μέρος επικεντρώνεται γύρω από την μευδώνυμη «μακεδονική γλώσσα» των Σκοπιών. Τα κείμενα διαφωτίζουν τον αναγνώστη, ο οποίος κατα­ νοεί ότι οι ρίζες της υποπθέμενης «μακεδονικής γλώσσας» που υπερασπίζεται η προπαγάνδα των Σκοπιών, δεν είναι τίποτε άλλο από ένα βουλγαροσερβικό ιδίωμα. Β.Κ.

κοινωνιολογια------------Τώρα που τα τείχη έπεσαν ΚΥΡΚΟΥ ΔΟΞΙΑΔΗ: Υποκειμενικότητα και εξουσία: Για τη θεωρία της ιδεολογίας. Αθήνα, Π λ έθ ρ ο ν , 1992. Σελ. 210. Δρχ. 2000. Μετά την κατάρρευση των καθεστώτων ίου υπαρκτού σοσιαλισμού, πώς επα­ ναπροσδιορίζεται ο όρος «ιδεολογία», ο οποίος τόσο πολύ χρησιμοποιήθηκε από τους μαρξιστές και αναθεωρητές του μαρξισμού; Ο προβληματισμός του συγγραφέα είναι σύγχρονος και επίκαιρος, με την

Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

921κοι νω νι ο λ ο για-ανθρωπολ ογια έννοια ότι προσπαθεί να δώσει ερμηνείες, στη μορφή που αποκτά η ιδεολογία στο πεδίο της κοινωνικής και πολιτικής θεωρίας. Έχοντας στο θεωρητικό και επιστημολογικό του οπλοστάσιο τη θεμελίωση του νέου-μαρξισμού, όπως αυτός εκφράζεται μέσα στο έργο του Λουί Αλτουσέρ, και έχοντας στις «αποσκευές» του τους επιστημονικούς και κατά ομολογία ανανεωτικούς προσανατολισμούς του Μισέλ Φουκώ και του Ζακ Λακάν, μελε­ τά την κύρια αντίφαση της θεωρίας της ιδεολογίας: από εργαλείο κατανόησης των δεινών του πνεύματος του καπιταλισμού — απόπειρα ορθολογικής κριτι­ κής —, έχει συνδεθεί περισσότερο με την αντι-ορθολογική πλευρά του υπαρ­ κτού σοσιαλισμού. Τώρα που τα τείχη έπεσαν, ο λόγος στην επιστήμη. Αυτό όμως το ζωντανό ρεύμα της κοινωνικής αλλαγής, ποιος θα μπορέσει να το συλλάβει, πέραν των ιδεολογικών ερμηνειών; Β.Κ.

Το τέλος μιας εποχής ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΚΟΝΔ ΥΑΗ: Η παρακμή του Αστικού Πολιτισμού. Από τη μοντέρνα στη μεταμοντέρνα εποχή και από τον φιλελευθερισμό στη μαζική δημοκρατία. Αθήνα, Θ εμ έλιο , 1991. Σελ. 334. Δρχ.

2500. Αναμφίβολα τούτη η μελέτη θα πικράνει πολλούς. Από τους τεθλιμμένους συγγενείς (με ορθόδοξα ή αιρετικά αισθήματα) του έκπτωτου πλέον κομμουνι­ σμού, ως τους εκάστοτε ενθουσιώδεις υποστηρικτές των αβαν-γκαρντ στο χώρο του πολιτισμού. Και τούτο γιατί ο γερμανοτραφής Κονδύλης αποκαθηλώνει νη­ φάλια, σφαιρικά και συστηματικά, τους μύθους και τα ιδεολογήματα του σύγ­ χρονου ανθρώπου. Τι μας λέει αδρά τούτο το βιβλίο; Ότι η μετάβαση από τον κλασικό φιλελευ­ θερισμό στη μαζική δημοκρατία — εν ολίγοις: από τον μοντερνισμό στον μεταμοντερνισμό — αντανακλάται ανάγλυφα στον κατακερματισμό της ολιστικής κοσμοεικόνας του πολιτικού, του εμπόρου, του φιλοσόφου και του καλλιτέχνη. Ιδιαίτερης βαρύτητας για τον Έλληνα αναγνώστη είναι ο εκτενής πρόλογος του στοχαστή. Ο Κονδύλης, χωρίς περιστροφές, μας ωθεί να αντιμετωπίσουμε με σκεπτικισμό την αέναη εθνική ομφαλοσκόπηση που μας διακρίνει.

ανθρωπολογία-----------Από τη συντροφικότητα στην κυριαρχία ΡΙΑΝ ΑΪΣΛΕΡ: Η κύλιξ και το ξίφος. Η ιστορία μας, το μέλλον μας. Μετάφραση: Κορίνα Λήμμα. Πρόλογος: Μαργαρίτα Παπανδρέου. Επι­ στημονική θεώρηση και επιμέλεια: Σωσώ Λογιάδου-Πλάτωνος. Αθή­ να, Γ λ ά ρ ο ς, 1992. Σελ. 395. Δρχ. 2800. Το βιβλίο της Ριάν Άισλερ αξίζει να μελετηθεί, όχι τόσο γιατί «δίνει λύσεις» στα σημερινά κοινωνικά προβλήματα, όσο για το λόγο ότι δύναται να προκαλέσει τον αναγνώστη να σκεφτεί και να του θέσει ερωτήματα του τύπου: Είναι ο άνθρωπος επαρκώς προετοιμασμένος ν’ ανοιχθεί σε μια νέα εποχή, ,η οποία θα έχει' ως γνώμονα τη συντροφικότητα;

ανθρω no λ ο για-πολ /τικη-οικολ ο για 193 Το εργαλείο επιστημονικής κατανόησης αυτού του αιτήματος, το οποίο έχει πολλές εκδοχές, κοινωνικές, πολιτικές, οικονομικές, εκπαιδευτικές, είναι η θε­ ωρία του πολιτικού μετασχηματισμού. Δηλαδή; Η Άισλερ προσεγγίζει το φαινόμενο του πολιτισμού από τη γέννη­ σή του (προϊστορία) και κατεβαίνει χρονολογικά την κλίμακα της ιστορίας, ώ­ στε μέσα από τους διαδοχικούς πολιτιστικούς μετασχηματισμούς να καταδείξει, ότι η πρώιμη εποχή, κατά την οποία η συντροφικότητα ήταν αυτονόητη, έ­ χει αντικατασταθεί από το πρότυπο της κυριαρχίας που συμβολίζεται από το ξίφος. Πώς, λοιπόν, ο σημερινός άνθρωπος θα επανακτήσει τον «χαμένο παράδει­ σο»; Πώς η χαρά και η κατάφαση ζωής θα τεθεί πάλι ως προορισμός του βίου του; Το μήνυμά της, κατά κάποιο τρόπο, θα μπορούσε να θεωρηθεί «φεμινιστι­ κό», αφού ούτε λίγο ούτε πολύ θεωρεί ότι η ανδροκρατία είναι η γενεσιουργός αιτία πολλών δεινών για τον σύγχρονο άνθρωπο. Και θα το υποστηρίξει σ’ ένα σημείο του βιβλίου της: «... η συντροφική κοινωνία που συμβολίζεται από την Κύλικα, η οποία στηρίζει και εξυμώνει τη ζωή, αντί του φονικού ξίφους, μας προσφέρει μια βιώσιμη εναλλακτική λύση». Β.Κ. .

πολίτικη Ανατομία των Ανατολικών κρατών ΕΥΤΥΧΗ ΜΠΙΤΣΑΚΗ: Ένα φάντασμα πλανιέται. Υπό έκδοση. Αθή­ να, Στάχυ. Σελ. 481. Δρχ. 4000 Στο παρόν βιβλίο ο γνωστός θεωρητικός Ευτύχης I. Μπιτσάκης κάνει μια συ­ στηματικότατη ανάλυση των πρώην σοσιαλιστικών κρατών, με μια μέθοδο α­ παλλαγμένη από κάθε είδους κομματική εξάρτηση. Στο πρώτο κεφάλαιο εξε­ τάζεται διεξοδικά το είδος και η μορφή του συστήματος των Ανατολικών χω­ ρών. Στο δεύτερο γίνεται διαλεκτική παρουσίαση της Οκτωβριανής επανάστα­ σης, ενώ στο τρίτο περιγράφει τη διάλυση της Σοβιετικής ένωσης. Στη συνέ­ χεια, ο συγγραφέας κριτικάρει τα δικά μας πολιτικά ζητήματα και κυρίως τις απόμε!ς του χώρου του ΚΚΕ, χώρο με τον οποίο συμπορεύτηκε ο συγγραφέας στην πολιτική και συγγραφική του κάριέρα. Ένα βιβλίο που πρέπει να διαβα­ στεί σαν εγχειρίδιο πολιτικού προβληματισμού και μελέτης. Χ.Π.

οικολογία----------------Αγώνας για την Οικολογία BROWN M1CHAEL-MAY JOHN: Η Ιστορία της Greenpeace. Αθή­ να, Κ αστανιώ της, 1992. Σελ. 194. Δρχ. 4000 Η Greenpeace, η διεθνής αυτή οικολογική και περιβαλλοντική οργάνωση έκλεισε ήδη είκοσι χρόνια ζωής και αγώνων. Αγώνων για την προστασία τής Φύσης και εντέλει του Ανθρώπου από τον Άνθρωπο. Είναι η πορεία των μελών της Greenpeace, οι κινητοποιήσεις, οι εμπειρίες, οι επιτυχίες, οι ήττες. Χωρίς εξωραϊσμούς κι εξιδανικεύσεις, μιλούν απευθείας

94/οικολ ο για-ταξίδια οι πρωταγωνιστές της εικοσάχρονης αυτής προσπάθειας. Φωτογραφίες, στοι­ χεία, πληροφορίες, στατιστικές, σχέδια τίθενται στη διάθεση του αναγνώστη με σκοπό μοναδικό την ευαισθητοποίησή του στα θέματα του περιβάλλοντος, μια και φυσικά δεν έχει τίποτα ακόμη κερδηθεί. Ο κόσμος ξυπνάει αργά, μαθαίνει αργά, συνειδητοποιεί δύσκολα αλλά όπως σημειώνει η Greenpeace: «Η αισιο­ δοξία της πράξης είναι καλύτερη από την απαισιοδοξία της σκέμης». Η έκδο­ ση αυτή εκτός από τη γνωριμία και την ευαισθητοποίηση, σκοπό έχει να πλαι­ σιώσει την ίδρυση και λειτουργία του Ελληνικού γραφείου της Greenpeace, παραθέτοντας στοιχεία και πληροφορίες για τα προγράμματα και τη δράση της οργάνωσης στη χώρα μας. Θ.Π.

τ α ξ ί δ ι α ----------------------------Έ να ς περίπλους σε μυθικούς χώ ρους Αννωνος Βασιλέως Καρχηδονίων. Περίπλους. ΕισαγωγήΜετάφραση-Σχόλία: Κ. Μεγαλομμάτης. Αθήνα, Σ τοχαστής, 1992. Σελ. 112. Δρχ. 900. Ένα βιβλίο που σχολιάζει την κοσμοαντίλημη των αρχαίων λαών, σωρεύοντας ιστορικά στοιχεία. Μέσα από ποια μυθικά στρώματα και διάσπαρτες γνώ­ σεις, παρουσιαζόταν στους παλαιότερους ο γήινος χώρος και ολόκληρο το στερέωμα- αρματωσιά και πυξίδα στις περιπλανήσεις τους σε ξηρά και θάλασσα. Ερέθισμα και κεντρικό θέμα, το αρχαιότερο σωζόμενο κείμενο εξερεύνη­ σης: Η μαρτυρία του περίπλου των ατλαντικών ακτών της Αφρικής που επιχεί­ ρησε τον 5ο π.Χ. αιώνα ο ηγεμόνας των Καρχηδονίων, Άννωνας. Διασώθηκε μόνο η αρχαιοελληνική του απόδοση, κατά ένα-δύο αιώνες μεταγενέστερη, που μόλις φθάνει τις 652 λέξεις και δίνεται στο πρωτότυπο με παράλληλη μεταγλώτηση. Πέρα από το ιστορικό ενδιαφέρον του ίδιου του κειμένου, συναρπαστική εί­ ναι και η λεπτομερής περιγραφή της εποχής, που αποπειράται ο Κ. Μεγαλομ­ μάτης, ιχνηλατώντας τους διαδοχικούς κατοίκους της Δ. Μεσογείου και Β. Α­ φρικής, με σημείο εκκίνησης τους Φοίνικες.

Σε εξωτικά μέρη χω ρίς εξωτισμό ΠΩΑ ΓΚΩΓΚΕΝ: Νόα Νόα - Ταξίδι στις Νότιες θάλασσες. Μετά­ φραση: Ιωσήφ Κασσεσιάν. Αθήνα, Στοχαστής, 1992. Σελ. 102. Δρχ.

1200. Πρώτα πρέπει να διαβάσει κανείς το κείμενο και μετά να ανατρέξει στους περίφημους πίνακες του ζωγράφου με τους οποίους κοσμείται η έκδοση. Έτσι, για να έχει την αίσθηση του γραπτού του λόγου που είναι σαγηνευτικός για την απλότητά του. Μια αδιόρατη θλίμη Kat μια μελαγχολία, τα πάθη μιας μυχής ταραγμένης, περιμένουν τον αναγνώστη να τα διαβάσει και να τα κατανοήσει. Το βαθύ μυστήριο που έκρυβε η Ταϊτή ήταν εκείνο που τον παρακινούσε για επανειλημμένα ταξίδια. Όμως ο Γκωγκέν δεν ήταν τουρίστας για να δει την πλευρά του γραφικού εξωτισμού. Ήταν ένας ταξιδιώτης σε μιαν άλλη κουλτού­ ρα, την οποία σεβάστηκε. Εξ ου και το αποτέλεσμα: γλυκύτατα κείμενα και υπέ­ ροχοι πίνακες. Που ξεκουράζουν την μυχή και παρακινούν το νου σε σκέμη.

ταξιδια/95 Τον 18ο αιώνα στον Αμαζόνιο ΣΑΡΛ-ΜΑΡΙ ΝΤΕ ΛΑ ΚΟΝΤΑΜΙΝ: Ταξίδι στον Αμαζόνιο. Μετάφρα­ ση: Ντορέτα Πέππα. Αθήνα, Α ίο λ ο ς , 1992. Σελ. 154. Δρχ. 1700. Η ατμόσφαιρα του βιβλίου 8α το κατέτασσε μάλλον στα ταξιδιωτικά μυθι­ στορήματα, παρά στις μαρτυρίες. Μία ημερολογιακή καταγραφή, μάλιστα ενός επιστήμονα και επιπλέον μαθηματικού, θα προετοίμαζε τον αναγνώστη για μια ξερή και ακριβολόγο αφήγηση. Ό μως οι δυόμισι σχεδόν αιώνες που μας χω­ ρίζουν από την εποχή του Γάλλου Λα Κονταμίν, μεταμορφώνουν την περιγρα­ φή, προσφέροντας την αίγλη του παράξενου και μυθικού. Στην εντύπωση, συμβάλλει και ο χώρος· η ζούγκλα του Αμαζόνιου, όσο κι αν ο επιστήμονας περιορίζεται στη χαρτογράφηση του ποταμού, είναι μια ά­ γρια περιοχή που επιφυλάσσει πολλά απρόοπτα συναπαντήματα. Άλλωστε την αλλοτινή πραγματικότητα πλουτίζουν οι δοξασίες των Ινδιάνων για τις πολεμο­ χαρείς Αμαζόνες και τη μυθική γη του Ελντοράντο. Το ένθετο με γκραβούρες του 18ου αιώνα, αλλά και ολόκληρη η αφήγηση, δείχνουν πως από τότε ο Ευρωπαίος εκπολιτιστής διακατεχόταν από διάθεση ωφελιμισμού και αδιαφορίας προς τον φυσικό χώρο, όμοια με το σημερινό α­ πόγονό του. Μ.Θ.

Π εριπέτειες στη Γ η της Χαναάν Οι περιπέτειες του Ουεναμούν. Εισαγωγή-Μετάφραση-Σχόλια: Κ. Μεγαλομμάτης. Αθήνα, Στοχαστής, 1992. Σελ. 160. Δρχ. 1600. Βυθίζονται μέσα στο χρόνο οι περιπέτειες του ιερέα Ουεναμούν, σε έναν ό­ μως εγγύ και γνώριμο χώρο, στα εδάφη του σημερινού Λιβάνου και στη Θά­ λασσα της Ανατολικής Μεσογείου. Ένας ιερατικός πάπυρος του 11ου π.Χ. αιώνα, από τον οποίο σώζονται μόνο δύο σελίδες, μόλις 142 αράδες· τμήμα της αναφοράς προς τον Μεγάλο Αρχιερέα του Άμμωνα, ενός τολμηρού κι αφοσιωμένου ιερέα. Σύντομη αλλά περιεκτική, η αφήγηση ενός ταξιδιού στη Βίβλο της Φοινίκης με τον υμηλό σκοπό, την προμήθεια πολύτιμου ξύλου για το Μεγάλο Ιερό Πλε­ ούμενο του Θεού που κυριαρχεί στο Καρνάκ, το Θρησκευτικό κέντρο της Αιγύπτου των Φαραώ. Δίνει σαφή εικόνα της κατάστασης μετά τη βαρβαρική λαίλα­ πα, καθώς η παλαιά τάξη πραγμάτων προσπαθεί να υπάρξει. Τις περιπέτειες του Ουεναμούν αποδίδει στα ελληνικά ο Κ. Μεγαλομμάτης. Ένα ευρύ κοινό θα απολαύσει τη διήγηση, ενώ οι περισσότερο ειδικοί θα μπο­ ρέσουν να εκτιμήσουν τη μεταγλώττιση και τα σχόλια που καταλαμβάνουν σχε­ δόν το ήμισυ του βιβλίου. Μ.Θ.

Στα ίχνη του τολμηρού εξερευνητή ΧΕΝΡΥ Μ. ΣΤΑΝΑΕΫ: Αναζητώντας τον Δρ Λίβινγκστον στην Α ­ φρική. Α' και Β' τόμος. Εισαγωγή -Μετάφραση -Σχόλια: Θάνος Σακκέτας. Αθήνα, Στοχαστής, 1992. Σελ. 668. Δρχ. (Α) 3000, (Β) 1900. Σχεδόν μυθικό πρόσωπο, ο Δρ Λίβινγκστον άνθρωπος με σιδερένια θέλη­ ση και πίστη, κυρίως με περιέργεια και επιμονή, που περιπλανήθηκε για τριά-

96/ταξίδια-λαογραφια-βιογραφια ντα ολόκληρα χρόνια στην Κεντρική Αφρική. Μία αχανής χώρα, «ένα λευκό, άγραφο κενό» στους ευρωπαϊκούς χάρτες, που έμεινε ανέγγιχτο από τις ημέρες του Ηροδότου. Ο θρύλος του Δρα Λίβινγκστον τυλίγει στη γοητεία του και τον νεότερο εξερευνητή, Χ.Μ. Στάνλεϋ· ένα ριμοκίνδυνο, Αμερικανό δημοσιογρά­ φο που ξεκίνησε να τον βρει, όταν για επτά ολόκληρα χρόνια είχαν χαθεί τα ίχνη του. Σε δύο τόμους, χωρίς συντομεύσεις, εκτυλίσσεται το οδοιπορικό του Χ.Μ. Στάνλεϋ, σύμφωνα με τις ημερολογιακές του καταγραφές. Με «ρωμαλέο και ά­ μεσο» ύφος, διανθίζει τις εντυπώσεις του με πληροφορίες για την κατάσταση της Αφρικής στα μέσα του 19ου αιώνα, όταν οι ιεραπόστολοι άνοιγαν δρόμο και τα ευρωπαϊκά συμφέροντα καιροφυλακτούσαν. Ανεξαρτήτου ηλικίας, οι περιπέτειες του τολμηρού εξερευνητή παραμένουν ένα ενδιαφέρον ανάγνωσμα. Μ.Θ.

λαογραφία---------------... με μεράκι ΘΩΜΑ ΚΟΡΟΒΙΝΗ: Οι Ασίκηδες. Αθήνα, Ε ξάντας, 1992. Σελ. 273. Δρχ. 2500 Κάπου, ανάμεσα στους ομηρικούς ραμωδούς, τους μεσαιωνικούς τροβα­ δούρους και τους Κρητικούς λυράρηδες, φαίνεται πως πρέπει να τοποθετήσου­ με τους περιπλανώμενους οργανοπαίχτες σαζιού, που ερμηνεύουν παραδοσια­ κά άσματα ή συνθέτουν καινούρια διατηρώντας παλαιούς μουσικούς δρόμους. Αυτούς τους παθιασμένους, με τη ζωή και τον έρωτα, καλλιτέχνες που πρωτοεμφανίζονται γύρω στον 13ο αιώνα, στα βάθη της Τουρκίας και της Περσίας, ο λαός ονόμασε ασίκηδες, στα τούρκικα εραστής. (Στη γλώσσα των ρεμπέτηδων, ο λεβέντης). Ανάμεσά τους, γνωστοί Δερβίσηδες και περίφημοι Γε­ νίτσαροι. Ο Θ. Κοροβίνης, φιλόλογος που υπηρετεί την τελευταία πενταετία στο Ζάππειο Παρθεναγωγείο Κωνσταντινούπολης, ανατρέχει στην ιστορία των ασίκηδων, στα θέματα των τραγουδιών τους, ακόμη στα όργανα που χρησιμοποιούν, παραθέτοντας και τα ονόματα αυθεντικών λαϊκών ποιητών με σύντομα βιογραφικά. Κυρίως όμως, ανθολογεί την τουρκική λαϊκή ποίηση από τον 13ο αιώνα μέχρι σήμερα. Πέρα από γνώστης του Θέματος, αποδεικνύεται ταλαντούχος στην απόδοση στα ελληνικά των ποιημάτων. Ένα βιβλίο φτιαγμένο με μεράκι. Μ.Θ.

βιογραφία Μουσική σειρά ΓΙΩΡΓΟΥ Ν. ΔΡΟΣΟΥ: Λ.Β. Μπετόβεν. Η ζωή, το έργο, η εποχή του. Μετάφραση: Αλεξάνδρα Κάμπουροπούλου. Αθήνα, Σ.Ι. Ζαχαρ ό π ο υ λ ο ς , 1992. Σελ. 554. Δρχ. 1500. Το έργο-βιογραφικό Kat συγχρόνως εποχιακό πορτρέτο του μεγαλύτερου ί-

βιογραφια/97 σως μουσουργού όλων των εποχών, του Λ.Β. Μπετόβεν, δεν υπάρχει αμφιβο­ λία πως συγκινεί μεγάλο ποσοστό του αναγνωστικού κοινού, που το συνδέει με τα μουσικά του έργα για να αντιλπφθεί καλύτερα την ακουστική και εκφρα­ στική δύναμη που εκπέμπει. Οι εκδόσεις «Σ.Ι. Ζαχαρόπουλος» σε πραγματικά εντυπωσιακές εμφανίσεις, πλούσιο φωτογραφικό υλικό, που αποσπάται απ’ ό,τι μας έχουν αφήσει σαν παρακαταθήκη οι περασμένοι αιώνες, πληροφορίες κάθε λογής, καθώς επίσης δίγλωσση παρουσίαση του έργου του Μπετόβεν «Φιντέλιο» έχουν, δικαίώς, την αίσθηση ότι προσφέρουν εκδοτικά ένα σπάνιο όσο και καλαίσθητο βιβλίο, που βοηθά όσους ασχολούνται με τη μουσική αλ­ λά και τους ερευνητές. Τέλος, πρέπει να σημειωθεί ότι πριν την παρούσα έκδο­ ση προηγήθηκαν εκείνες του Βέρνη, του Πουτσίυι και του Μότσαρτ, πάλι με εργοβιογραφική και μεταφραστική δίγλωσση επιμέλεια. Χ.Π.

Η αυτοβιογραφία ως μεταμέλεια ΑΝΤΡΕ ΖΙΝΤ: Α ν ο σπόρος δεν πεθάνει... Μετάφραση: Δ. Ζορμπαλάς. Αθήνα, Ρ οές, 1992. Σελ. 370. Δρχ. 2500. Θα γράμω τις αναμνήσεις μου όπως ακριβώς μου έρχονται, χωρίς να προ­ σπαθήσω να τις βάλω σε κάποια τάξη» (σελ. ■28). Στο σημείο αυτό ο Ζιντ (1869-1951) θίγει έμμεσα ένα λογοτεχνικό, αλλά και ευρύτερα πνευματικό αί­ τημα των καιρών: την πρόταξη της πυκνότητας και της έντασης της εμπειρίας, αδιαφορώντας αφενός για την ενότητα της δράσης, αφετέρου για παρατακτική ανέλιξη της αφήγησης. Ας μην ξεχνάμε ότι βρισκόμαστε στην αυγή του Ευρωπαϊκού Μοντερνισμού (η παρούσα αυτοβιογραφία κυκλοφορεί σε 13 μόλις αντίτυπα το 1920), όπου το μοντέλο του ευδαίμονα δημιουργού αριστουργημάτων, παραχωρεί πανηγυ­ ρικά τη θέση του στον συγγραφέα που αναξητά με κάθε τίμημα την απόλυτη λογοτεχνική εμπειρία. Αλλά ο δημιουργός του «Ανηθικολόγου» καίγεται και από μια άλλη χρόνια εμμονή του: την ανάγκη του για απόλυτη ειλικρίνεια. Έτσι στο δεύτερο μέρος ο Ζιντ, αφού κοινοποιεί στον αναγνώστη τον αποκλίνοντα ερωτισμό του, ανα­ ρωτιέται ποιο από τα δύο προσωπεία — του μυθκποριογράφου ή του αυτοβιογράφου - θα του οδηγήσει πλησιέστερα στην απογυμνωμένη μεταμέλεια.

Τραγουδώντας, αλλά όχι μελόδραμα ΧΟΣΕ ΚΑΡΡΕΡΑΣ: Τραγουδώντας με την μυχή. Μετάφραση: Έρση Αάγκε. Αθήνα, Γκοβ όσ τη ς, 1992. Σελ. 222. Δρχ. 2000. Ο Χοσέ Καρρέρας, ένας πασίγνωστος καλλιτέχνης, ένας από τους θαρραλέ­ ους εκείνους ανθρώπους που στάθηκαν τυχεροί: πάλεμαν την αρρώστια και τη νίκησαν. Όλα αυτά μπορεί να δώσουν υλικό για πολλά πράγματα. Ακόμα και για ένα βιβλίο. Και το βιβλίο μπορεί να είναι μια ρομαντική και ωραιοποιημέ­ νη εξιστόρηση. Ή ένα υπόδειγμα σοβαρότητας. Ό πως μας έχει συνηθίσει και στην καριέρα του, ο Καρρέρας υπήρξε σοβα­ ρός. Η περιπέτειά του άλλωστε τον ωρίμασε εξαιρετικά. Το βιβλίο είναι απλό, συγκινητικό, αλλά καθόλου μεύτικο. Λέει μια αληθινή ιστορία σεμνά Kat χωρίς υπερβολές — ούτε και λογοτεχνικές αξιώσεις — και μιλά στον αναγνώστη με

98/βιογραφια την αξιοπρέπεια και την ευγένεια μυχής του συγγραφέα του. Που αφήνει να φα­ νεί ποιος είναι, πόσο συγκινείται, πόσο χαίρεται, αλλά όχι και πόσο υπέφερε. Ό χι για να μην τον πουν λιπόμυχό, αλλά γιατί υπήρξε αληθινά γενναίος. Α.Κ.

Το χρονικό της ρωσικής διασποράς

BERBEROVA

Αυτά τα γράμματα είναι δικά μου

NINA BERBEROVA: Αυτά τα γράμματα είναι δικά μου. Μετάφραση: Αγγέλα Βερυκοκάκη-Αρτέμη. Αθήνα, Ν έα Σ ύνορ α , 1992. Σελ. 477. Δρχ. 2300. Αν και η 90χρονη πια συγγραφέας της νουβέλας «Η πιανίστα-συνοδός» (ένα από τα δέκα αριστουργήματα της ρωσικής λογοτεχνίας κατά το «Lire») μιλάει για την προσωπική της εξορία, έμμεσα σκιαγραφεί τη συλλογική περιπέτεια της ρωσικής εμιγκράτσιας του αιώνα μας. Στην ογκώδη αυτοβιογραφία της η Μπερμπέροβα ξεδιπλώνει την πολυκύ­ μαντη ζωή της χωρίς μιζέριες· εκθέτει τα εσωτερικά της βιώματα με αυθορμησία και χιούμορ: από τα ανέμελα παιδικά χρόνια, στην προεπαναστατική Πε­ τρούπολη, ως τη δύσκολη εγκατάστασή της στις ΗΠΑ — αν και το μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου καλύπτουν τα ενδεή αλλά τρυφερά χρόνια του μεσοπολεμικού Παρισιού. Έτσι, ο Γκόρκι, ο Μπούνιν, ο Μπουλγκάκοφ, η Αχμάτοβα, ο Μπάμπελ, ο Ναμπόκοφ, αλλά και ο Κερένσκι κ.ά., αποτελούν τους «ήρωές» της. Ενδιαφέ­ ρον, επίσης, παρουσιάζει το γεγονός ότι η κοινωνική κριτική και ο ιστορικός σχολιασμός διαθλώνται στα πιο μύχια βιώματα της αυτοβιογραφούμενης. Μ.Φ.

Π άθος για ζωή ΙΡΒΙΝΓΚ ΣΤΟΟΥΝ: Βαν Γκογκ. Πάθος για ζωή. Μετάφραση: Δ.Π. Κωστελένος. Αθήνα, Γ κοβ όσ τη ς, χ.χ. Σελ. 450. Δρχ. 5500. Ο Ίρβινγκ Στόουν έχοντας ως βασική πηγή τους τρεις τόμους επιστολών του Βικέντιου Βαν Γκογκ προς τον αδελφό του Τεό, έγραμε μια συναρπαστική μυ­ θιστορηματική βιογραφία του μεγάλου Ολλανδού ζωγράφου. Ο συγγραφέας στην προσπάθειά του να δώσει πνοή στη «μυθοπλασία», επεμβαίνει επινοώ­ ντας κάποια ασήμαντα επεισόδια, τα οποία όμως θα μπορούσαν να ήταν και αληθινά, έστω κι αν δεν υπήρχαν ουσιαστικές αποδείξεις. Παράδειγμα, η σύ­ ντομη συνάντηση του Βαν Γκογκ με τον Σεζάν στο Παρίσι. Βέβαια εκτός από τις τεχνικής υφής ελευθερίες του συγγραφέα, ολόκληρο το βιβλίο είναι αληθινό και διαβάζεται ευχάριστα. Ό σο για την έκδοση πρέπει να τονίσουμε την άμογη εκτύπωση σε πολυτελές χαρτί. Οι 45 περίπου έγχρω­ μες και ασπρόμαυρες φωτογραφίες πινάκων του μεγάλου ζωγράφου πλαισιώ­ νουν παραστατικά το κείμενο. Η.Π.

ΞΕΝΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ιστορία μιας νέας ευγενούς καταγω γής, στην Ι­ ταλία της Α ναγέννησης. Στο πρόσωπο της ηρωίδας του, ο Σταντάλ δημιουργεί μια από τις συναρπαστικές εκείνες γυναι­ κείες φιγούρες που τόσο μας γοητεύουν στα μεγάλα μυθιστο­ ρήματα του.

Η

Ηγουμένη του Κάστρο του Σ τα ντά λ Π ρόλογος: Τ. Πατρίκιος Μετάφραση: Β. Λούβρου

ι σημαντικές νουβέλες του Γάλλου συγγρα­ φέα που αποτέλεσαν αντικείμενο έντονης κριτ ικής ανάλυσης.

Ο

Η

Γυναίκα στα Τριάντα ιστορία μιας γυναίκας ώριμης, γοητευτικής και επικίνδυνης που όμως υπήρξε θύμα της κοινωνίας εξαιτίας του γάμου της, και θύμα των ανδρών εξαιτίας του έρωτά της.

Η

του Ο νορέ ντε Μ π α λ ζά κ Μετάφραση: Βούλα Λούβρου

Ά γγλο ς συγγραφέας με χιούμορ και αποκαλυπτικό τρόπο περιγράφει τη νοοτρο­ πία, τις αδυναμίες κα ι τις ματαιοδοξίες των Σνομπ της επο­ χής του, αλλά και κάθε εποχής.

Ο

^

ΕΚΔΟΣΕΙΣ

p

OAXOC Βο υ κο υ ρ εσ τίο υ 3- 105 64 Α θήνα Τηλ. 32.54.538 ■ 32.53.172

τα βιβλία της «γνώσης» Τα αρκουδοβιβλία με τα πολύχρωμα παζλ: αριθμοί, χρώματα, σχήματα, σ τη ν ε ξ ο χ ή

Τα βιβλία με τις μαγικές εικόνες: μ ά ν τε ψ ε τί, μ ά ν τε ψ ε πώς, μ ά ν τε ψ ε πού, μ ά ν τε ψ ε π ο ιο ς

Μάντεψε ποιος; στο ζω ολ ογικ ό κήπο,στο σπίτι, στο αγρ όκτη μα, στο δ ά σ ο ς Δ ']

£ X ^ 0 ( J £ t C Ιπποκράτους 31,106 80 Αθήνα Τηλ.: 3620 941 - 3621 194 , ~ Για τους Βιβλιοπώλες: Αποκλειστική διάθεση ΔΑΝΑΟΣ Α.Ε. <3> Μαυρομιχάλη 64, 106 80 Αθήνα, Τηλ.: 3604 161, 3631 975, 3611 054 2^7

ϊ '0 ί « γ ν ώ σ η »

τα βιβλία ιης «γνώσης»

β Ε Ρ *® ^ *

ΟΥΜΠΕΡΤΟ ΕΚΟ

Η Β Ο Μ Β Α UI 0 Σ Τ Ρ Α Τ Η Γ Ο Σ

J 17

ΙΣΤΟΡΙΕΣ

|£ εκδόσεις |™

01 ΤΡΕΙΣ ΑΣΤΡΟΝΑΥΤΕΣ

■■«ν^^Μ·χ·

01 ΝΑΝΟΙ ΙΟΥ ΓΚΝΟΪ

1

8

ς 31,106 80 Αθήνα Τηλ.: 3620 941 - 3621 194

« γ ν ώ σ η » Μαυρομιχάλη 64, 106 80 Αθήνα, Τηλ.: 3604 161, 3631 975, 361

εκδόσεις

ΣΥΓΧΡΟ ΝΗ ΕΠΟΧΗ το ΠΡΟΟΛΕΥΤΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗ ΤΡΙΤΗ

•ΠΟΛΙΤΙΚΗ •ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ •ΞΕΝΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ •Π Α ΙΛ ΙΚ Η ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ «ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΟΧΗ» Σόλωνος 130, 106 81 Αθήνα, Τηλ. 3 6 2 0 8 3 5 , fax: 3 6 1 3 3 5 4

κι νήμα τογραφος/103

κ ιν η μ α τ ο γ ρ ά φ ο ς Λαϊκισμός και Κινηματογράφος Γ. ΑΡΑΜΠΑΤΖΗ: Λαϊκισμός και κινηματογράφος. Αθήνα, Ρ οές, 1991. Σελ. 77. Δρχ. 800. Η εξέλιξη του ελληνικού λαϊκισμού και η σχέση του με τον ελληνικό κινημα­ τογράφο της δεκαετίας του '60 είναι το 9έμα της μελέτης αυτής του συγγραφέα, προσαρμογή της διπλωματικής εργασίας του στη Σχολή Ανωτέρων Σπουδών στις Κοινωνικές Επιστήμες (E.H.E.S.S.) στο Παρίσι. Άξονας της μελέτης η α­ νάλυση της μελοδραματικής ταινίας «Περιφρόνα με γλυκεία μου» (1965) του Απόστολου Τεγόπουλου, με το Νίκο Ξανθόπουλο, εκπρόσωπο ενός «λαϊκού παιδιού που συγκεντρώνει μόνος του όλες τις αρετές της λαϊκής μυχής» - α­ νάλυση που εξετάζει τις κοινωνικοπολιτικές νοηματοδοτήσεις και τις σχέσεις της ταινίας με την εισαγωγή στη χώρα μας του διαφημιστικού λόγου, καθώς και την κίνηση του εκσυγχρονισμού που χαρακτηρίζει τη μεταπολεμική Ελλάδα. Μελέτη, όμως, που δεν αναφέρεται στα άλλα «λαϊκά» κινηματογραφικά είδη της εποχής, όπως η κωμωδία και οι ταινίες φουστανέλας, που σίγουρα αποκα­ λύπτουν άλλες πτυχές του λαϊκισμού. ,

Ν.Φ.Μ.

Δηλώνω ερασιτέχνης και... καθαρίζω ΝΙΚΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΑΟΥ: Επάγγελμα: ερασιτέχνης σκηνοθέ­ της. Αθήνα, Α ιγό κ ερ ω ς, 1992. Σελ. 176. Δρχ. 1200. Κείμενα και συνεντεύξεις του Έλληνα σκηνοθέτη (γιατί, όμως, η έλλειμη πε­ ριεχομένων;) που καλύπτουν την περίοδο 1973-1988 (από «Τα χρώματα της ίριδος» μέχρι το «Η γυναίκα που έβλεπε τα όνειρα») και που δίνουν μια γενική εικόνα των απόμεων του σκηνοθέτη πάνω στην τέχνη του («δεν μ’ ενδιαφέρει η επαγγελματική πλευρά του κινηματογράφου... ίσως στο βάθος θα ήθελα να είμαι ένας πολύ καλός επαγγελματίας και ξέρω ότι δεν μπορώ... ίσως γι’ αυτό δηλώνω ερασιτέχνης και... καθαρίζω!») αλλά και τον ελληνικό κινηματογράφο (τον παλιό και τον καινούριο), τον τρόπο δουλειάς του, τους συναδέλφους του, το φεστιβάλ Θεσσαλονίκης («δεν μου αρέσουν ot διαγωνισμοί, τα βραβεία, ο πρωταθλητισμός μεταξύ, υποτίθεται, καλλιτεχνών», «Δεν μου αρέσει η μυχολογία των μελών της Κριτικής επιτροπής που θέλοντας να αποδείξουν την ανωτερότητά τους απέναντι στις ταινίες στραγγαλίζουν και το ελάχιστο ίχνος φυσικού νούστου που διαθέτουν...»), κ.ά. Ανάμεσα στα ενδιαφέροντα κείμενα και τα αποσπάσματα ημερολογίου του σκηνοθέτη γύρω από την προετοιμασία του γυρίσματος της ταινίας «Ot τεμπέ­ ληδες της εύφορης κοιλάδας» και το αναφερόμενο στην άρνηση του Κέντρου Κινηματογράφου και ιδιωτών παραγωγών να τη χρηματοδοτήσουν, με αποτέλε­ σμα να ακυρωθεί η συμμετοχή σ’ αυτήν των ηθοποιών Χάριετ Άντερσον και Πιέρ Κλεμαντί. Ν.Φ.Μ.

104/ κινηματογράφος

Η γήινη πλευρά του Ταρκόφσκι ANTOINE DE BAECQUE: Αντρέι Ταρκόφσκι. Μετάφραση: Δώρα Δημητρούλια. Αθήνα, Γ κοβ όσ τη ς, 1992. Σελ. 192. Δρχ. 3300. Πολύτιμο δοκίμιο πάνω στο έργο του Ρώσου σκηνοθέτη, που πρωτοκυκλοφόρησε το 1989 στα γαλλικά, από τις εκδόσεις Editions de l’etoile/Cahiers du cinema. Μελέτη για το Ρώσο κινηματογραφιστή που «ενστάλαξε την ιδέα του κινδύνου στην καρδιά της δημιουργίας του» και που, στην πραγματοποίηση μιας ταινίας, εγκαινίασε «μιαν υπευθυνότητα σχεδόν ποινική». Τοποθετώντας τον Ταρκόφσκι στην εποχή του (καλλιτέχνης του 19ου αιώνα που αρνιόταν τη «σοβιετική τέχνη», προτιμώντας να χαράξει ένα καθαρά «ρώσικο δρόμο»), ο συγγραφέας εξετάζει τη «γήινη» πλευρά του έργου του Ταρκόφσκι (όπου το νε­ ρό και η βροχή παίζουν σημαντικό ρόλο), τη μοναχικότητα του δημιουργού τό­ σο στην ίδια τη ζωή του όσο και στο έργο του, αφιερώνοντας λεπτομερείς και εξειδικευμένες αναλύσεις πάνω στο έργο του, με θέματα όπως «Πορτρέτα εύ­ θραυστων υπάρξεων» (στις ταινίες «Τα παιδικά χρόνια του Ιβάν», «Νοσταλγία» και «Η Θυσία»), «Οι δομές τ,ης συγκίνησης» (γύρω από το ρόλο της μνήμης και του ονείρου), «Ο τρελός του Θεού« (με τις βιβλικές αναφορές του «Αντρέι Ρουμπλιόφ») κ.ά. Ν.Φ.Μ.

Επιλογή κειμένων για τον κινηματογράφο Κινηματογράφος, Ντανταϊσμός, Σουρεαλισμός. Επιλογή κειμένων, εισαγωγές, επιμέλεια και σημειώσεις: Γιάννης Σολδάτος. Αθήνα, Α ι γόκερω ς, 1992. Σελ. 158. Δρχ. 1200. Μια ενδιαφέρουσα, αν και χωρίς κεντρικό άξονα, επιλογή κειμένων και σε­ ναρίων (ή αποσπασμάτων τους) για τον κινηματογράφο, γραμμένα από τα μέλη της νταντάίστικής και σουρεαλιστικής ομάδας των δεκαετιών του 1920 και ’30: από τον Λουίς Μπουνιουέλ (μαζί και το μη ντεκουπαρισμένο σενάριο του «Ανδαλουσιανού σκύλου»), του Μπενζαμέν Περέ (μαζί και το σενάριό του «Η Πουλχερία θέλει αυτοκίνητο», που δεν γυρίστηκε ποτέ), των Ρενέ ΚλερΦρανσίς Πικαμπία (μαζί με το πλήρες σενάριο της ταινίας «Διάλειμμα» του Κλερ) και μικρότερα κείμενα των Αντρέ Μπρετόν, Ζακ Ριγκό, Ρενέ Κρεβέλ, Ζακ Βασέ, Αουί Αραγκόν, Πολ Ελυάρ, Ρομπέρ Ντενός, Φιλίπ Σουπό, Ροζέ Βιτράκ και Σαλβατόρ Νταλί. Το βιβλίο περιλαμβάνει και κείμενα των Ελλήνων σουρεαλιστών: Ανδρέα Εμπειρικού (το ποίημά του «Κινηματογράφος ή cinema ή movies), Νικήτα Ράντου (κείμενο που δημοσιεύτηκε το 1932 στο περιοδικό «Κύκλος» με την υπογραφή Μ. Σπιέρος), Οδυσσέα Ελύτη (με το κείμενό του «Η ποίηση του κι­ νηματογράφου και ο Walt Disney», γραμμένο το 1938), καθώς και δύο ποιή­ ματα για τον κινηματογράφο του Μίλτου Σαχτούρη. Ν.Φ.Μ.

Κείμενα για τον κινηματογράφο ΜΑΡΓΚΕΡΙΤ ΝΤΙΡΑΣ: Τα πράσινα μάτια. Μετάφραση: Μαρία Αγγελίδου. Αθήνα, Α ιγό κ ερ ω ς, 1992. Σελ. 207. Δρχ. 1200. Μετάφραση της τελευταίας (1986) γαλλικής έκδοσης του βιβλίου, που περί-

κινηματογραφοςθεατρο/105 λάμβανε το σύνολο από τα κείμενα της συγγραφέως, δημοσιευμένα στο Cahiers du cinem a (Ιούνιος 1980), μαζί με τα συμπληρωματικά κείμενα που γράφτηκαν στην περίοδο 1980-85. Κείμενα γενικά, όπως «Το γράμμα», «Η πο­ λιτική απώλεια», «Η μοναξιά», «20 Μάη 1968» («του Μάη», όπως έπρεπε να είναι στην ελληνική, ικανοποιητική, βασικά, μετάφραση), που δίνουν ένα δείγ­ μα της πολύπλευρης γραφής της Ντιράς, συνεντεύξεις της για τον κινηματογρά­ φο αλλά και άλλα δέματα και, βέβαια, τα ενδιαφέροντα κείμενά της πάνω στον κινηματογράφο: από σχόλιά της πάνω στις δικές της ταινίες (μαζί και προβλή­ ματα κινηματογραφικής διασκευής ενός βιβλίου) μέχρι σχόλια πάνω σε άλ­ λους σκηνοθέτες (Γκοντάρ, Γούντι Άλεν, Ρενουάρ, Μπρεσόν, Τσάπλιν, Κοκτό, Τατί), μια εκτενή συνομιλία της με τον Ηλία Καζάν («Ο τρεμάμενος άνθρω­ πος») και ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον άρθρο της για την ανεπανάληπτη ταινία του Τσαρλς Λότον «Η νύχτα του κυνηγού» με τη δική της συναρπαστική ερμη­ νεία του τέλους της ταινίας που, κατά τη γνώμη της, εξηγεί και την εμπορική αποτυχία της. Ν.Φ.Μ.

θ έ α τ ρ ο -----------------------------Χωρίς συστάσεις ΑΙΣΧΥΛΟΥ: Προμηθέας Δεσμώτης, Πέρσαι, Ικέτιδες, Αγαμέμνων, Χηοφόροι, Ευμενίδες, Επτά επί Θήβας. Μετάφραση: Τάσος Ρούσσος. Αθήνα, Κ άκτος, 1991-92. Δρχ. 900 (το καθένα) Με την έκδοση των σωζομένων τραγωδιών του Αισχύλου στη δόκιμη μετά­ φραση του Τάσου Ρούσσου, ο «Κάκτος» προσπαθεί να καταστήσει, σταδιακά, τους αρχαίους κλασικούς, ανάγνωσμα του ευρύτερου αναγνωστικού κοινού. Γι’ αυτό και δεν συνοδεύεται το κείμενο ούτε από εκτενείς εισαγωγές ούτε από ει­ δικά σχόλια. Ο αναγνώστης καλείται να απολαύσει τον αισχύλειο λόγο — από το πρωτότυπο ή από τη μετάφραση —, να γευτεί την αδρότητα της λέξης, την πυκνότητα των νοημάτων, την τραγικότητα θείων και ανθρωπίνων συμβεβηκότων και να δει στη συνέχεια, ποια απ’ όλ’ αυτά έχουν θέση στη ζωή του. Γιατί ο πανανθρώπινος, ά-χρονος ως διαχρονικός προβληματισμός του Αισχύλου, με το βάρος του μεγαλείου του, πάντα έχει πολλά να δώσει στον καθένα και στη συλλογική πορεία, του ανθρώπου. Τ.Δ.

Πορτρέτα του σύγχρονου ελληνικού Θεάτρου ΚΩΣΤΑ ΓΕΩΡΓΟΥΣΟΠΟΥΛΟΥ: Προσωπολατρεία. Σκίτσα της Έλ­ λης Σολωμονίδου-Μπαλάνου. Αθήνα, Έ κτυπο, 1992. Σελ. 109. Δεκάξι πορτρέτα για πρόσωπα του σύγχρονου ελληνικού θεάτρου, «κείμενα λατρείας κι ευγνωμοσύνης» που σημάδεμαν τη ζωή του συγγραφέα, όπου για το καθένα βρίσκει κάτι το ιδιαίτερο να πει: τα υγρά, διεισδυτικά μάτια και την περήφανη αξιοπρέπεια της Μαίρης Αρώνη, την τραγική νότα στη φωνή και την ερωτική υποκριτική φύση της Αντιγόνης Βαλάκου, την «πολυτέλεια του ονεί­ ρου» της Αλίκης Βουγιουκλάκη, που αναπτύχθηκε παράλληλα «με την καριέρα του Καραμανλή» για να μετατραπεί σε αερόστατο που γέμιζε τις λαχτάρες και τους καημούς του απλού λαού, το πεισματικά δαγκωμένο χείλι αλλά και τη συμπεριφορά των χεριών της Τζένης Καρέζη, το εκθαμβωτικό φως που εκ-

MAPPKBOT ■

MSPYPflL

Λ

Λ

106/θεατρο πέμπει η Κατερίνα, το περήφανο στήθος και τα διάφορα μέλη του κορμιού που χρησιμοποιούσε με τέτοια δύναμη ο Μάνος Κατράκης, την εικόνα της ίδιας της μυχής του που έμαχνε στα έργα που ανέβαζε ο Κάρολος Κουν, το υλικό του ονείρου από το οποίο είναι πλασμένη η Έλλη Λαμπέτη, την ποιητική ιδιοσυ­ γκρασία και το ένστικτο της Βάσως Μανωλίδου, τη φωτιά που έχει μέσα της η Μελίνα Μερκούρη, τον πλήρη έλεγχο στα κίνητρα και τους σκοπούς του «μα­ νικού» Αλέξη Μινωτή, την εντύπωση που προκαλούσε στο συγγραφέα-παιδί η Μέριλιν Μόνρόε, τη μουσική ιδιοσυγκρασία της Κατίνας Παξινού, την ανορθοδοξία του δασκάλου και ιστορικού του θεάτρου Γιάννη Σιδέρη, την απρόσιτη ύπαρξη της Ελένης Χατζηαργύρη, τη «γέννηση του ρόλου» που δημιουργεί μπαίνοντας στη σκηνή ο Δημήτρης Χορν. Ν.Φ.Μ.

Π ρόδρομοι της «Αυλής των Θαυμάτων» ΠΑΝΤΕΛΗ ΧΟΡΝ: Το φυντανάκι. Εισαγωγή: Έφη Βαφειάδη. Αθήνα, Δ ω δώ νη, 1992. Σελ. 141. Δρχ. 1800. Από τα πιο δημοφιλή θεατρικά έργα του προπολεμικού ιδιαίτερα νεοελλη­ νικού ρεπερτορίου, η ηθογραφία αυτή του Παντελή Χορν (πρωτοανεβάστηκε τον Σεπτέμβρη του 1921) που διαδραματίζεται σε μια αθηναϊκή αυλή (πρό­ δρομος της «Αυλής των θαυμάτων» του Καμπανέλλη) παρουσιάζει - με ζω­ ντάνια και ειρωνεία και μέσα από ολοκληρωμένους και αυθεντικούς χαρακτή­ ρες, δοσμένους μ’ ένα νατουραλισμό, από τον οποίο δε λείπουν οι κοινωνικές προεκτάσεις —, την ιστορία μιας φτωχής και τίμιας κοπέλας που έχοντας προδοθεί στον έρωτα αλλά και πιεσμένη από οικονομική ανάγκη οδηγείται στην πορνεία. Χρησιμοποιώντας μια γνωστή θεματική του 19ου αιώνα, ο Χορν κα­ ταφέρνει να απογυμνώσει τη γραφικότητα της πλακιώτικης αυλής και να μας παρουσιάσει, μέσα από ένα έργο που λειτουργεί διαχρονικά, τη μιζέρια και την εξαθλίωση ενός μικροαστικού κόσμου που βλέπει τις αξίες του να γκρεμίζο­ νται ή και να γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης. Ν.Φ.Μ.

Η Στέλλα, ο Δ ρ όμος κι ο Επικήδειος ΙΑΚΩΒΟΥ ΚΑΜΠΑΝΕΛΛΗ: θέατρο (τόμος Ε'). Αθήνα, Κ έδ ρ ο ς , 1991. Σελ. 220. Δρχ. 1800. Ο πέμπτος τόμος των θεατρικών έργων του Καμπανέλλη, που συμπληρώνει την εικόνα της σημαντικής προσφοράς του στο μεταπολεμικό, νεοελληνικό θέ­ ατρο, περιλαμβάνει τα έργα «Η Στέλλα με τα κόκκινα γάντια», «Ο δρόμος περ­ νά από μέσα» και «Ο επικήδειος». Ένα παλιότερο και δυο πρόσφατα έργα του συγγραφέα, το πρώτο (που το κείμενό του για χρόνια ο Καμπανέλλης θεωρού­ σε «χαμένο»), έργο γραμμένο ειδικά για τη Μελίνα Μερκούρη, για να το παίξει στη σκηνή, αλλά που τελικά έγινε ταινία από τον Μιχάλη Κακογιάννη, το δεύτε­ ρο έργο που παρουσιάζει τη σύγκρουση της παλιάς, μεγαλοασηκής τάξης μ’ εκείνη μιας αυτοδημιούργητης νεοπλουτιστικής τάξης και που ανέβασε, το 1990, ο ίδιος ο συγγραφέας στο Πειραματικό θέατρο της Πόλης και το τρίτο, ο σπαραχτικός μαζί και ειρωνικός μονόλογος (άπαικτος, γραμμένος την άνοι­ ξη του 1990) ενός μοναχικού συγγραφέα 63 χρόνων που συνομιλεί από το τη­ λέφωνο μ’ ένα φίλο και συνάδελφό του. Ν.Φ.Μ.

θεατρο/107 Θέατρο ιδεών ΓΙΑΝΝΗ ΚΑΜΠΥΣΗ: Οι Κούρδοι και Το δαχτνλίδι της μάνας. Εισα­ γωγή: Θόδωρος Γράμματός. Αθήνα, Δω δώ νη. Σελ. 178. Δρχ. 1800. Τρίπρακτο κοινωνικό δράμα, είδος θεάτρου ιδεών επηρεασμένο τόσο από την ελληνική θεατρική παράδοση όσο κι από την ευρωπαϊκή πρωτοπορία της εποχής, «Οι Κούρδοι» (λέξη που ξεκινά από ένα γεγονός της εποχής, τη σφαγή των Αρμενίων από τους Κούρδους, και χρησιμοποιείται μεταφορικά για να χα­ ρακτηρίσει τους οικονομικά ισχυρούς της εποχής) γράφτηκαν, το 1896, από έναν «ασυμβίβαστο», επηρεασμένο από τον Ψυχάρη, δημοτικιστή συγγραφέα που πέθανε μόλις 30 χρονών (πριν ακόμη προλάβει να δώσει ώριμο έργο). Βασικός ήρωας ένας ιδεαλιστής με σοσιαλισπκές ιδέες, νέος, που αγωνίζε­ ται ενάντια στο σύστημα αν και τελικά η αναποφασισπκότητά του θα τον οδη­ γήσει στο συμβιβασμό. Η έκδοση συμπεριλαμβάνει και το μονόπρακτο «Το δαχτυλίδι της μάνας» (δημοσ. 1898), βασισμένο στη ζωή και το θάνατο του ποιητή Κώστα Κρυστάλλη «ποιηηκή σύζευξη ονειρικών καταστάσεων με παραμυθιακά μοτίβα σε συμβολιστική αισθηηκή».

Κωμωδία σε τρεις πράξεις και δυο μονόπρακτα ΗΛΙΑ ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗ: Ο Γενικός Γραμματεύς, Η βεγγέρα και Το γεύμα του Παπή. Εισαγωγή: Πλάτων Μαυρομούστακος. Αθήνα, Δ ω ­ δώ νη, 1992. Σελ. 212. Δρχ. 2000. Τρία έργα (με τα δύο πρώτα να παρουσιάζονται τακτικά στην ελληνική σκη νή), γραμμένα σε μιαν από τις πιο σημανηκές στιγμές στην ιστορία του νεοελ­ ληνικού θεάτρου, από ένα συγγραφέα που καυτηριάζει καλύτερα από οποιονδήποτε άλλο την πολιηκή και κοινωνική κατάσταση της ελληνικής κοινωνίας της εποχής του: «Γενικός Γραμματεύς» (1893), τρίπρακτη κωμωδία εμπνευσμέ­ νη από τη θλιβερή εμπειρία του Καπετανάκη ως υπουργικού γραμματέα, που σατιρίζει ης συνθήκες που κυριαρχούν ,στα δημόσια αξιώματα, καταγγέλλο­ ντας τη μικροπολιηκή, τη μίμηση του ξενικού, την ακατάσχετη πολτπκολογία του Έλληνα αλλά και τα επιβεβλημένα από ξένα πρότυπα αθηναϊκά έθιμα. «Η βεγγέρα» (1894) Kat «Το γεύμα του Παπή» (1901) δυο μονόπρακτα που καυ­ τηριάζουν το καθημερινό περιβάλλον, αντιπαραθέτοντας τα ήθη και τα έθιμα της επαρχίας μ’ εκείνα της Αθήνας, μέσα από τους ήρωες που είναι υποχρεω­ μένοι να συμπεριφέρονται σύμφωνα με τους όρους που τους επιβάλλουν οι πε­ ριστάσεις. Ν.Φ.Μ.

Διακωμώδηση των ηθών ΔΗΜΟΣΘΕΝΗ ΜΙΣΙΤΖΗ: Ο Φιάκας και Ο Δονξ της Βλακείας. Επιμέλεια-εισαγωγή: Αννα Ταμπάκη. Αθήνα, Δ ω δώ νη, 1992. Σελ.

143. Δρχ. 1800. Από ης πιο σημαντικές κωμωδίες ηθών του ελληνικού θεάτρου του 19ου αιώνα, όπως επιβεβαίωσε και το ανέβασμά του, το 1981, από το «Αμφιθέατρο» του Σπύρου Ευαγγελάτου, «Ο Φιάκας» του Δημοσθένη Μισιτζή (γράφτηκε το

108/θεατρο 1870 κι ανέβηκε για πρώτη φορά την επόμενη χρονιά στην Κωνσταντινούπολη, όπου ζούσε ο Σαμκότης συγγραφέας του), καταφέρνει - αντλώντας από την ελληνική πραγματικότητα της εποχής του — να διακωμωδήσει τα ήδη και τη συμπεριφορά μιας συγκεκριμένης κοινωνίας του 1870. Ο εύκολος πλουτισμός, η ξενομανία και οι μόδες της εποχής σατιρίζονται με έξυπνο διάλογο, ευρημαπκότητα και με εξαιρετική άνεση στο ρυθμό στοιχεία που δεν έχουν χάσει τη ζωντάνια τους ακόμη και σήμερα. Μαζί με το «Φιάκα» δημοσιεύεται και η μονόπρακτη φαρσοκωμωδία «Ο Δουξ της Βλα­ κείας», προορισμένη βασικά για σχολικές παραστάσεις από την οποία όμως δε λείπουν το χιούμορ αλλά και η ειρωνική ματιά του συγγραφέα. ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΘΕΑΤΡΟ 115 ΕΥΓΕΝΙΟΥ ΙΟΝΕΣΚΟ

'Ν.Φ.Μ.

Ενάντια στον κομφορμισμό

Ο Ρ ΙΝ Ο Κ Ε Ρ Ο Σ

ΕΥΓΕΝΙΟΥ ΙΟΝΕΣΚΟ: Ο Ρινόκερως. Εισαγωγή-μετάφραση: Γιώργος Πρωτοπαπάς. Αθήνα, Δ ω δώ νη, 1992. Σελ. 198. Δρχ. 2000. Από τα καλύτερα έργα ενός από τους βασικούς εκπροσώπους του «Θεάτρου του παραλόγου», ο «Ρινόκερως» (πρωτοπαρουσιάστηκε, το 1959, από το ρα­ διόφωνο του BBC), γράφτηκε αρχικά σαν απάντηση στο ναζισμό (ο Ιονέσκο το εμπνεύστηκε από την αντίδραση ενός Γάλλου συγγραφέα μπροστά σε μια ναζιστική εκδήλωση στη Νυρεμβέργη το 1938) κυρίως όμως είναι, όπως το πε­ ριγράφει ο ίδιος ο συγγραφέας του, «ένα έργο που αντιτίθεται σε κάθε μαζική υστερία, σε κάθε επιδημία που κρύβεται κάτω από την καλύπτρα της λογικής και των ιδεών, αλλά που δεν παύει να είναι κοινώνική αρρώσπα, της οποίας οι ιδεολογίες, στην πραγματικότητα, είναι το "άλλοθι”». Όμως, πέρα από αυτή την κάπως απλή εξήγηση, το έργο είναι ταυτόχρονα, όπως τονίζει ο Μάρπν Έσλιν, μια μπροσούρα ενάντια στον κομφορμισμό και την αναισθησία, που ξεπερνάει την οποιαδήποτε προπαγάνδα για να μετατρα­ πεί σε ένα είδος κατάθεσης πάνω στον ίδιο παραλογισμό της ανθρώπινης κα­ τάστασης. Ν.Φ.Μ. ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΘΕΑΤΡΟ

103

Θ έατρο του λόγου

ΠΙΕΡ ΙΙΑΟΛΟ ΠΑΖΟΛΙΝΙ ΚΑΛΝΤΕΡΟΝ

φ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ «ΔΩΔΩΝΗ» ΑΘΗΝΑ

ΠΙΕΡ ΠΑΟΛΟ ΠΑΖΟΛΙΝΙ: Καλντερόν και Μανιφέστο για ένα νέο θέατρο. Μετάφραση: Βαγγέλης Β. Ηλιόπουλος. Αθήνα, Δω δώ νη, 1992. Σελ. 117. Δρχ. 1200. Αναφορά στο έργο του Καλντερόν «Η ζωή είναι όνειρο» κάνει με αυτό το θεατρικό του έργο ο Παζολίνι, μέσα από τις τρεις ζωές-όνειρα της ηρωίδας του, Ροζάουρα (νεαρή κοπέλα αριστοκρατικής καταγωγής, φτωχή πόρνη και μεσόκοπη γυναίκα), σε τρεις διαφορετικές εποχές που ο βασιλιάς Μπαζίλιο, εκπρόσωπος της Εξουσίας, χρησιμοποιεί για να κατοχυρώσει τη δική του θέ­ ση, καταλήγοντας (προφητικά;) στο συμπέρασμα πως το «τελευταίο όνειρο» της Ροζάουρα με τους εξεγερμένους κομμουνιστές εργάτες, δεν είναι παρά ένα όνειρο. Έργο ποιητικό, βασισμένο στο μανιφέστο του Παζολίνι για το «νέο θέ­ ατρο», που συμπεριλαμβάνεται στην έκδοση αυτή και που διακηρύσσει πως «το παραδοσιακό θέατρο δεν υπάρχει πια» και πως «η εποχή του Μπρεχτ τε­ λείωσε για πάντα» προπαγανδίζοντας το «θέατρο του λόγου». Θέατρο που αναζητά το «θεατρικό του χώρο», «όχι μέσα στο περιβάλλον αλλά μέσα στο κεφάλι μας», με αποδέκτες του θεάτρου αυτού άτομα από πς προωθημένες ομάδες της αστικής τάξης, εντελώς ισότιμα με το συγγραφέα των κειμένων. Ν.Φ.Μ.

θεατρο-επιστημες/109

Ά νθ ρ ω π ος κι ανθρωπιά ΑΛΕΞ. ΠΟΥΣΚΙΝ. Μικρές τραγωδίες. Μετάφραση: Μήτσος Αλεξανδρόπουλος. Αθήνα, Σ ύγχ ρ ο νη Ε ποχή, 1991. Σελ. 110. Δρχ. 1200. Η πρώτη ανάγνωση των τεσσάρων αυτών έργων του Α. Πούσκιν: Ο Φ ιλάργυ­ ρ ο ς Ιππότης, Μότσαρτ και Σαλιέρι, Ο Π έτρινος καλεσμένος, Γλέντι τον καιρό της πανούκλας, που είθισται να ονομάζονται με τον συλλογικό τίτλο Μ ικρές τραγωδίες, είναι ίσως εύγλωττα ηθική. Πέραν της τέρμης του λόγου, παρακο­ λουθούμε την αγάπη του χρήματος, το σαράκι του φθόνου, την παραφορά του έρωτα αλλά κι ένα μεσαιωνικό γλέντι, στις διαστάσεις που δίνουν στην ανθρώ­ πινη ζωή. Κάτω όμως από την πρώτη αυτή ανίχνευση της σκέμης του Πούσκιν, βρί­ σκουμε τον πραγματικό, υπαρξιακό πυρήνα του προβληματισμού του: τα όρια της ανθρώπινης φύσης και των ανθρωπίνων αισθημάτων η ύβρις ως χαρακτη­ ριστικό της ανθρώπινης ύπαρξης· η τραγική άγνοια του ανθρώπου για τον εσω­ τερικό του άλλά και τον εξωτερικό κόσμο, και για τη θέση του στο σύμπαν. Ο λόγος του Πούσκιν είναι απλός, βαρύς, καίριος κι η μετάφραση του Μά­ τσου Αλεξανδρόπουλου αποδίδει πολύ καλά τόσο το πνεύμα όσο και το γράμ­ μα των μικρών αυτών αριστουργημάτων. Τ.Δ.

επιστήμες Η κατανόηση της γνώσης ΟΥ. ΜΑΤΟΥΡΑΝΑ - ΦΡ. ΒΑΡΕΛΑ: Το δέντρο της γνώσης. Εισαγωγή-μετάφραση:Σ. Μανουσέλης. Αθήνα, Κ άτοπ τρο, 1992. Σελ.

280. Δρχ. 3.900. Πράγματι, οι δύο νευροεπιστήμονες αρχίζουν από το σωστό σημείο·, αφαιρούν από τον αναγνώστη το σταθερό, αρχιμήδειο σύστημα επόπτευσης και α­ ναφοράς. Πα να προσεγγισθεί το πρόβλημα της νόησης στα έμβια όντα, πρέ­ πει να εγκαταλειφθεί ο προνομιούχος παρατηρητής της κλασικής φυσικής, ό­ πως και το απόλυτο της ανθρώπινης αντιληπτικότητας· οι ανατρεπτικές ανακαλύμεις της κβαντομηχανικής είναι απαραίτητο να υιοθετηθούν στο επίπεδο της βιολογίας. Με αυτήν την οπτική, το βιβλίο μας ξεναγεί στον κόσμο των αυτόνομων έμ­ βιων συστημάτων, ανοικτών στους ερεθισμούς του περιβάλλοντος χώρου, που αλληλοεπιδρούν κυκλικά. Μέσα από την ιστορική προοπτική, εξετάζονται οι συμπεριφορές των έμβιων, το νευρικό σύστημα και κατ’ επέκταση η βιολογική δομή της γνώσης. Τα κοινωνικά φαινόμενα, η γλώσσα και η συνειδητότητα δεν είναι παρά αποτέλεσμα της σύζευξης πολυπλοκότερων αυτόνομων συ­ στημάτων. Απλό το κείμενο, προϋποθέτει κυρίως ευρύτητα αντίλημης και μόνο σχετική ευρυμάθεια. Ορθή νοηματικά η ελληνική απόδοση, με εύστοχες ως επί το πλείστον επιλογές στην ορολογία. Μ.Θ.

110/επιστημες

Η χαραυγή των αισθήσεων Η χαραυγή των αισθήσεων.

Σ υ λ λ ο γ ικ ή ε ρ γ α σ ία υ π ό την δ ιε ύ θ υ ν σ η των: E T IE N N E H E R B IN E T , M A R IE -C L A IR E B U S N E L . Α θ ή ν α , Ρ ά π π α , 1 9 9 2 . Σ ελ . 4 3 2 . Δ ρ χ . 3 .5 0 0

Η συλλογή των μελετών που συνθέτουν αυτό το βιβλίο καλύπτουν με διαφορεηκή οπτική το ίδιο ενδιαφέρον θέμα «Τις αισθητηριακές ανηλήμεις του εμ­ βρύου και του νεογέννητου», άπομη που υποστηρίζει ότι το παιδί πολύ πριν γεννηθεί αντιλαμβάνεται τον κόσμο που το περιβάλλει. Τα περισσότερα από τα οκτώ κεφάλαια του βιβλίου αποτελούνται από δύο ή τρεις επιστημονικές με­ λέτες αλλά Kat από μια «Αντίστιξη» όπως χαρακτηρίζεται, ένα κείμενο που δη­ μοσιεύεται στο τέλος κάθε κεφαλαίου και που μεταφέρει εμπειρίες, πρακπκές, ήθη που εμπλουτίζοϋν την άπομη των κυρίως άρθρων. Η χρήσιμη για τον επι­ στήμονα συλλογή εργασιών γίνεται έτσι αρκετά διαφωτιστική και για τον μη ε­ ξοικειωμένο με το θέμα αναγνώστη. Στην ενημερωτική εισαγωγή των επιμελη­ τών της έκδοσης πρέπει να προσθέσουμε την πολύ καλή μετάφρασημεταγραφή της Ιφιγένειας Λιναρδάκη-Παπαχρυσάδου, στοιχεία που βοηθούν στην κατανόηση του θίγόμενου από το βιβλίο θέματος. Γ.Γ.

Στα ίχνη του Δημιουργού ΤΖ. Χ Ω Κ Ε Λ Α Ν Τ : Τεχνητή νοημοσύνη. Μ ετά φ ρ α σ η : Σ. Ζ α χ α ρ ίο υ . Επιμ. Σ. Μ α ν ο υ σ έ λ η ς — Π . Μ π ο υ κ ά λ α ς . Α θ ή ν α , Κ ά τ ο π τ ρ ο . 1 9 9 2 . Σ ελ .

378. Δρχ. 3900.

Στα τέλη του 20ού αιώνα, η επιστημονική εξέλιξη, κυρίως στους τομείς που εμπλέκουν τον άνθρωπο, μπορεί ανεπιφύλακτα να χαρακτηριστεί συναρπαστι­ κή. Αδιάκοπα προσεγγίζονται θέματα, που παλαιότερα γίνονταν δεκτά μόνο ως μυθιστορίες επιστημονικής φαντασίας. Ωστόσο, η δημιουργία σκεπτόμενων εγκεφάλων παραμένει ο κατ’ εξοχήν στόχος. Η επινόηση ευφυών μηχανών που μπορούν να υπολογίζουν και, σε ένα στοι­ χειώδες επίπεδο, να σκέπτονται, αποτελεί σημανηκό πρώτο βήμα. Από τη στιγ­ μή που η πρόκληση γίνεται αποδεκτή, ο επιστήμονας προχωρά συστηματικά, ανατέμνοντας το μοντέλο της ανθρώπινης ύπαρξης που επιζητά να προσεγγί­ σει. Το βιβλίο αφηγείται το «έπος του σύγχρονου πνεύματος» που οδήγησε την τεχνητή νοημοσύνη και τους Η.Υ. των διαδοχικών γενεών. Τέλος, το σημερινό μηχανικό αποτέλεσμα συγκρίνεται με το πρωτότυπο· μετά τον τρόπο σκέμης, έρχεται η ανάλυση σε στοιχειώδεις μονάδες της φαντασίας και του συναι­ σθήματος. Καθηγητής φιλοσοφίας, ο συγγραφέας φαίνεται ο καταλληλότερος να εντρυφήσει πολύπλευρα στο θέμα. Απλοποιεί έννοιες χωρίς να ισοπεδώνει, με μια διατύπωση που ευτύχησε μεταφραστικά. Ευκρινής και ακριβολόγος. Μ.Θ.

Ρόμπερτ Μοΰζιλ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ χωρίς

ιδιότητες Μετάφραση: Τούλα Σιεχή

«Αυτό το λαμπρό βιβλίο, που βρίσκεται" σε σοφή ισορροπία ανάμεσα στο δοκίμιο και την κω­ μωδία, δεν είναι, δόξα τω Θεώ, μυθιστόρημα. Δεν είναι μυθιστόρημα με την έννοια που ο Γκαίτε είπε πως όλα τα τέλεια στο είδος τους πράγματα π ρέπει να βγαίνουν έξω από το είδος τους και να γίνονται κάτι το ασύγκριτο.» ΤΟΜΑΣ MAN «Ο ά νθρω π ος χω ρίς ιδ ιότητες εμφανίζει το πνευματικό και στοχαστικό πλαίσιο μιας ολόκληρης

εποχής. Το βιβλίο καταφέρνει να αποδώσει τη λαμπρή συνέχεια της ποίησης πάνω στο παιχνίδι των ιδεών.»

PIETRO CITATI,

«Αν υπάρχουν έργα και συγγραφείς που αποτελούν το άλας της γης, ο Μούζιλ και το μυθιστό­ ρημά του ανήκουν σ’ αυτήν ακριβώς την κατηγορία.»

GIULIANO GRAMIGNA

«Εδώ και πολλά χρόνια δεν είχαμε διαβάσει ένα συγγραφέα τόσο ολοκληρωμένο, τόσο τέ­ λειο.»

MARIO LUZI

« Έ ν α πνεύμα εξαιρετικής ευφυΐας κι ένας συγγραφέας ύψιστης ικανότητας που κυριαρχεί με σιγουριά πάνω στο υλικό του μυθιστορήματος του. Περισσότερο από ποτέ σύγχρονος στη ση­ μερινή εποχή, προσελκύει τον αναγνώστη με τη γοητεία του σύνθετου, εξαιρετικά ενδιαφέρο­ ντος και απελπισμένου προβληματισμού του.»

LADISLAO MEITNER

Ε Κ Δ Ο Σ Ε ΙΣ

ΟΔΥΣΣΕΑΣ

Ιέ «Κι ό Θεός έπλασε μεγάλες φάλαινες». Γ ε ν ε ς ις J «Κι άκόμα οτιδήποτε κι άν μπαίνει στό χάος τοΰ στόματος αύτοΰ τοΰ τέρατος, έστω κι αν είναι ζώο, βάρκα ή πέτρα, κατεβαίνει άμέσως σέ αυτό τον άκάθαρτο τεράστιο οίσοφάγο του καί χάνεται στην άπατη άβυσσο τής κοιλιάς του». Τ α Η θ ικ ά τ ο υ Π λ ο υ τ ά ρ χ ο υ α π ο τ ο Χ ο λ α ν τ J «Κι ένώολα τά άλλα πράγματα, ζώα ή πλοία, πού μπαίνουν μες στην τρομερή άβυσσο τοΰ στόματος αύτοΰ τοΰ τέρατος {τής φάλαινας}, άμέ­ σως χάνονται καί καταβροχθίζονται, ό μαΰρος γωβιός άποσύρεται μέ μεγάλη σιγουριά αύτοΰ-μέσα, δπου καί κοιμάται». Μ ο ν τ α ι ν ι ο ς , Α π ο λ ο γ ία γ ια το Ρε μ ο ν Σ ε μ π ο ν j «Τεράστιες σά φά­ λαινες, πού ή κίνηση τών κολοσσιαίων κορμιών τους μπορεί, σέ ώρα ειρηνικής νηνεμίας,· νά ταρά­ ξει τόν ωκεανό ώσπου νά βράσει». Σ ε ρ - Γ ο υ ι λ ια μ Ν τ α β ε ν α ν τ , Π ρ ο λ ο γ ο ς σ τ ο ν Γ κ ο ν τ ι ΜΠΕΡ J «Αύτότό θαλασσινό ζώο, / ό Λεβιάθαν, πού ό Θεός άπό όλα τά πλάσματά του / τό έπλασε πιο μεγάλο γιά νά κολυμπάει στον ώκεανό». ΧΑΜΕΝΟΣ ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΣ J «Οί μεγάλες φάλαινες πού κολυμπούν σέ μιά θάλασσα άπό νερό κι έχουν μιά θάλασσα άπό λάδι πού κολυμπάει μέσα τους». Β έ β η λ ο κ α ι Ι ερό Κ ρ ά τ ο ς τ ο υ Φ ο υ λ ε ρ j «Ά ν τύχει καί γράψεις ένα παραμύθι γιά μικρά ψάρια, νά τά κάνεις νά μιλούν σά μεγάλες φάλαινες». Ο ΓΚΟΛΝΤΣΜΙΘ ΣΤΟΝ ΤΖΟΝΣΟΝ J «Τά πληρώματα ρίχνονται γοργά στό παιχνίδι τοΰ θανάτου: / ό άλάθευτος Ρόντμοντ κρεμάει πάνω άπό τό κεφάλι του / τό άκιδωτό άτσάλι καί προσέχει συνέχεια». Τ ο ΝΑΥΑΓΙΟ ΤΟΥ ΦΟΛΚΕΝΕΡ J «Έχτισα μιά καλύβα γιά τη Σούζαν καί μένα κι έφτιαξα μιά πόρτα σέ μορφή Γοτθικής Καμάρας, συναρμολογώντας κόκαλα άπό τά σαγόνια μιάς φάλαινας». Δ ιπ λ ο ε ιπ ω μ ε ν ε ς ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΟΥ Χ ο θ ο ρ ν J «Ή Φάλαινα έπεσε άμέσως πάνω του κι ώς φαίνεται τόν σκότωσε στή στιγμή». Η ΦΑΛΑΙΝΑ ΚΑΙ ο ι Α ιχ μ α λ ω τ ις τ ε ς τ η ς [...]. Α ι δ . Χ ε ν ρ ι Τ. Τ ς ι β ε ρ J «Είναι πασίγνωστο πώς, εκτός άπό τά πληρώματα τών {άμερικάνικων} Φαλαινοθηρικών, έλάχιστοι ξαναγυρίζουν ποτέ στά πλοία άπό όπου έφυγαν». ΠΕΡΙΟΔΟΥΣ ΜΕ ΜΙΑ ΦΑΛΑΙΝΟΘΗΡΙΚΗ ΒΑΡΚΑ J «Ασφαλώς καί καμακίζεται ή Φάλαινα· σκέψου όπως πώς θά δάμαζες ένα δυνατό, άγριο πουλάρι, χρησιμο­ ποιώντας μόνο ένα σκοινί δεμένο στή ρίζα τής ούράς του». Ε ν α Κ ε φ α λ α ί ο γ ι α τ η Φ α λ α ιν ο ­ θ η ρ ί α σ τ ο Β ιβ λ ί ο Π ό σ τε ς Κα ι Π ο μ ο λ α j «“Σία όλοι τά κουπιά!” κραύγασε ό υποπλοίαρχος μόλις είδε, στρίβοντας τό κεφάλι του, τά άνοιγμένα σαγόνια μιας μεγάλης σπερμοφάλαινας, κοντά στην πλώρη τής βάρκας, νά τήν άπειλοΰν μέ άμεση καταστροφή. “Σία ρλοι τά κουπιά, αν θέτε τη ζωή σας!”». Χ ο υ ο ρ τ ο ν , ο Φ ο ν ιά ς τ ω ν Φα λ α ι ν ώ ν J ΜΟΜΠΙ-ΝΤΙΚ. GUTENBERG 1

ΜΕΓΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ! Σε ό λ ε ς τις δ έσ μ ες και στις φ ετεινές εξετά σ εις στα Α Ε Ι TQN ΕΚΘΕΣΕΩΝ, ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΑΑΗΝΙΚΩΝ και ΑΑΤΙΝΙΚΩΝ, Τ σουρέα α π ό τις Ε κδόσεις ΠΑΠΑΔΗΜΑ ΕΚΘΕΣΗ Α,Β,Γ, ΔΕΣΜΩΝ Θέμα: «Στην κοινωνία μας υπάρχουν ή προβάλλονται διάφορα πρότυπα. Οι ση­ μερινοί νέοι έχουν ανάγκη α π ’ αυτά και ποιά ανταποκρίνονται στα ιδανικά τους;» Α ναπτύσσεται Στον Α' τόμο: «Θέματα σύγχρονου προβληματισμού Δοκίμια», Εκδ. 1991. Θέμα βιβλίου 36ον σελίδα 234-238. Στον Α' τόμο: «Έκφραση - Έκθεση Προβλημαησμοί Δοκίμια», Εκδ. 1990. Θέμα βιβλίου 6ον σελίδα 102-106.

ΕΚΘΕΣΗ Δ ' ΔΕΣΜΗΣ Θέμα: «Η παραγωγικότητα και η υπευθυνότητα προβάλλεται ως επιτακτικό αίτη­ μα της εποχής μας για την πρόοδο ατόμων και κοινωνιών. Να αναπτύξετε τεκμη­ ριωμένα τις απόψεις σας». Α ναπτύσσεται Στον Β' τόμο: «Θέματα σύγχρονου προβληματισμού, Δοκίμια», Εκδ. 1992 Θέμα βιβλίου 20° σελ. 248-260. Στον Γ τόμο: «θέματα σύγχρονου προβληματισμού, Δοκίμια», Εκδ. 1992. Θέμα βιβλίου 43° σελ. 242-249.

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Από το βιβλίο Γ' Λυκείου τομ. Β', Εκδ. 1991 δόθηκε το κεφ. 39 του Επιταφίου του Θουκυδίδη (οι απαντήσεις στις παρατηρήσεις είναι στις σελίδες 18, 71-78).

ΛΑΤΙΝΙΚΑ Από το βιβλίο Λατινικά για το Λύκειο τομ. Α' Εκδ. 1992 δόθηκε το μάθημα 23 (οι απαντήσεις είναι στις σελίδες 248-260).

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΔΗΜ. Ν. ΠΑΠΑΔΗΜΑ ΙΠΠΟΚΡΑΤΟΥΣ - 8 ΑΘΗΝΑ (106 79) -ΤΗΛ. 362.73.18 - 364.26.92 FAX (01)3610271

ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΙ

ΧΗ Μ ΕΙΑ Σ ΣΕ ΚΟΜΙΚΣ

C. Ghigliano και L. Novelli Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΣΕ ΚΟΜΙΚΣ Τόμοι Α και Β: Από την αρχαία Αίγυπτο έως τα τέλη του 20ού αιώνα.

Έ να βιβλίο με μεγάλη αφηγηματική δύναμη και τρυφερή εικονογράφηση, που περιγράφει την περιπέτεια της χημείας, και συγχρόνως την ιστορία της ανθρωπότητας, όπως γράφτηκε τόσο στα διάφορα ερευνητικά κέντρα όσο και μέσα από την καθημερινή ζωή των ανθρώπων.

• «Είμαι ευτυχής για την έκδοση του βιβλίου και στα γαλλικά... Έ να ωραίο εισαγωγικό βιβλίο, που είναι αδύνατο να μην προκαλέσουν ευνοϊκά σχόλια οι τόσες καινοτομίες του».

FranQois Dagognet Καθηγητής ιστορίας των φυσικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Λυών Σελ. κάθε τόμου: 64, 21 * 29 εκ., Εγχρ., 2000 δρχ. κάθε τόμος

ε κ δ ό σ ε ις

κάτοπτρο

Ισαύρων 10 και Δαφνομήλη, 114 71 Αθήνα Τηλ. 364.32.72, Fax. 364.18.64

λεξικο-χιουμορ/115

λεξικό-------------Ό λ ε ς οι γνω στές θρησκείες ELIADE/COULIANO: Λεξικό των θρησκειών. Μετάφραση: Ευάγγε­ λος Γαζής. Αθήνα, Χ α τζη νικ ολή , 1992. Σελ. 336. Δρχ. 3950. Ο Μιρσέα Ελιάντε υπήρξε ο πνευματικός πατέρας αυτού του εύχρηστου βι­ βλίου αναφοράς. Μετά το θάνατό του (1986) τη συγγραφή των λημμάτων ανέ­ λαβε ο Ιοάν Κουλιάνο, ακολουθώντας ωστόσο τις συστάσεις του εμπνευστή του έργου και καθηγητή της ιστορίας των θρησκειών στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο, Ο τόμος περιλαμβάνει με αλφαβητική σειρά ουσιώδη και εμπεριστατωμένα λήμματα για όλες τις γνωστές θρησκείες. Συνδυάζει την ιδέα του λεξικού με την επίτομη ιστορία των θρησκειών. Προσφέρει, παράλληλα, χρήσιμο γενικό ευρετήριο. Ο τρόπος γραφής των λημμάτων, η διαδοχή τους, ο ευχάριστος τό­ νος της διήγησης δημιουργούν την αίσθηση ενός «μυθιστορήματος της ιστο­ ρίας των θρησκειών», το είδος των κειμένων που οραματιζόταν εξαρχής ο Ελιάντε. Χωρίς αυτό να σημαίνει πως το λεξικό θυσιάζει τή συστηματικότητα, την οποία επικαλείται — και πρέπει να επικαλείται — μια τεκμηριωμένη Α.Μ.

χιούμορ Ξαναδιαβάζοντας την καθημερινότητα ΛΑΚΗ ΛΑΖΟΠΟΥΛΟΥ-ΒΑΣΙΛΗ ΚΑΒΒΑΘΑ. Αλφαβητάριο - Λα Λα, Λόλα. Αθήνα, Κ αστανιώ της, 1991. Σελ. 256. Δρχ. 3000. Το βιβλίο των Αάκη Λαζόπουλου-Βασίλη Καββαθά, αποτελεί συνδυασμό συνέντευξης, χάπενινγκ και κωμωδίας ηθών. Η θεατρική και η δημοσιογραφι­ κή πρακηκή συγχωνεύονται για ν’ αποδώσουν με λόγο οξύ τα κακώς, παραδόξως, χυδαίως και εν πολλοίς γελοίως κείμενα της καθημερινής μας ζωής. Από τις δίαιτες στους τρομοκράτες κι από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας στην υπερ-μητέρα, οι συγγραφείς περιηγούνται την έρημο της εθελοτυφλίας μας με οδυνηρό χιούμορ. Το αλφαβητάρι — Λ α Λ α, Λ ό λα, με τη γλυκιά εικονογράφηση της παιδικής μας ηλικίας, παράγει γέλιο αλλά και αυτογνωσία, είναι απολαυστικό και παι­ δευτικό - όπως ανέκαθεν υπήρξε το ποιοτικό χιούμορ. Υπακούοντας στην προτροπή των συγγραφέων του, απομνημονεύουμε κι αντιγράφουμε από τη σ.

24: «Μαύρο φείδου που σας (μας) έφαγε» — εάν δεν μάθουμε εξαρχής να συλλαβίζουμε σωστά τη ζωή μας. Τ.Δ.

116/τεχνες

τεχνες Το προπύργιο της Ο ρθοδοξίας ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ: Από τη σειρά ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΑΡΧΙΤΕ­ ΚΤΟΝΙΚΗ. Αθήνα, Μ έλισ σ α , 1991. Σελ. 72. Δρχ. 2400. Η εξαιρετική σημασία του Αγίου Ό ρους έγκειται στο γεγονός ότι διέσωσε μια συνεχή σχεδόν καταγραφή της ανθρώπινης δραστηριότητας από τον 10ο αιώνα και μετά. Οι αρχιτέκτονες Πλούταρχος Θεοχαρίδης, Παντελής Φούντάς και Στέργιος Στεφάνου σ’ αυτή τη μελέτη εξετάζουν τα αγιορείτικα κτίρια κατοι­ κίας και βοηθητικών χρήσεων, τα ιδρύματα δηλ. που από την άπομη της καθη­ μερινής ζωής κάλυπταν τις λειτουργίες που έχει ένα παραδοσιακό σπίτι (ύ­ πνος, διημέρευση, διατροφή, αποθήκευση, οικοτεχνία). Τα είκοσι μεγάλα συ­ γκροτήματα, αλλά και άλλα μικρότερα, που σώζονται, αποκτούν ιδιαίτερη ση­ μασία καθώς το Άγιον Ό ρ ος αποτελεί ένα εξαιρετικό πνευματικό κέντρο, ι­ διαιτέρα μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης.

- Ό ΐ 130 περίπου έγχρωμες και ασπρόμαυρες φωτογραφίες και σχέδια και η αναλυτική βιβλιογραφία καθιστούν το τεύχος του Αγίου Όρους, όπως και όλη ή σειρά της Ελληνικής Παραδοσιακής Αρχιτεκτονικής, απαραίτητα βοηθήμα­ τα για όσούς ενδιαφέρονται για την πλούσια πολιτιστική μας κληρονομιά. Η.Π.

Το δ έ ο ς της Α ποκάλι^ης ΜΙΧΑΗΛ ΕΝΕΦ: Η Αποκάλυι/η σε Τοιχογραφίες, Αθήνα, Π α ρ α τη ­ ρητής, 1992. Σελ. 198. Δρχ. 8500. Αν κάποτε «Η Αποκάλυμη του Ιωάννη» ήταν το κατ’ εξοχήν κείμενο που γέ­ μιζε δέος τους πιστούς με τις φοβερές υπερκόσμιες απειλές του κι αργότερα η τρομερή εξιστόρηση που ενέπνεε ποιητές και καλλιτέχνες, τα τελευταία χρό­ νια στα καθ’ ημάς φαίνεται να αποτελεί προνομιούχο χώρο για δαπανηρά εκ­ δοτικά εγχειρήματα. Πέρυσι, η Αποκάλυμη κατά εκδοχή Ο. Έκο, εφέτος μέσα από τις τοιχογραφίες που βρίσκονται κατάσπαρτες σε μοναστήρια της Ορθο­ δοξίας. Ο Μιχαήλ Ενέφ αναζητά στο Άγιον Ό ρ ος και τις μονές της Βουλγαρίας τις νωπογραφίες εκείνων των αλλοτινών μαστόρων που εμπνεύστηκαν από το προ­ φητικό κείμενο. Το βιβλίο περιλαμβάνει αυτούσιο το κείμενο της Αποκάλυμης και νεοελληνική απόδοση του Θ. Ιωαννίδη, ως βοήθημα στις τοιχογραφίες που — πλην του ζωγράφου, καθώς και του τόπου και χρόνου εκπόνησής τους — αναφέρουν και το εδάφιον που εξεικονίζουν. Ένα βιβλίο καλλιτεχνίας που ευφραίνει, σλλά και ωθεί σε περισυλλογή για τα εγκόσμια. Μ.Θ.

Πρ. Μεριμέ ΝΟΥΒΕΑΕΣ Βιλλιέ Νχ' Ιλ Ανχάμ ΣΚΛΗΡΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ Ενχ. Α. Άμιχοχ ΕΠΙΠΕΔΟΣ ΚΟΣΜΟΣ Γιοβάννα Το Π αραο υρο Σ τον Α ααο Τοίχο Κ. Κωνσχανχέλλος Το Π άρκο Τ ου Φ εγγαριού

Γκ. Ντελέντα Ο ΚΙΣΣΟΣ Ουίλ. Φόκνερ ΤΟ ΧΩΡΙΟΥΑΑΚΙ Νχ. X. Λόρενς Ο ΠΑΡΑΒΑΤΗΣ Βλ. Ναμπόκοφ ΑΠΟΓΝΩΣΗ X. Τ ζέιμ ςΤ ί ΗΞΕΡΕΗΜ ε ϊ ΖΙ

Α. Γιαλούρη Μ ύθοι των Α ρχαίων Ε λαη νω ν για τους

ΑΣΤΕΡΙΣΜΟΥΣ

Για παιδιά Αγγ. Βαρελλά Το Φ εγγάρι Π α ιζ ε ι ...Σ κακ Τ Μ. Βερέχχας η Α γνωστη Μ υθολογία ΒιβλίοI Ε Ρ Ω Σ ΚΑ Ι Ψ Υ Χ Η

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΔΕΛΦΙΝΙ

Θεμισχοκλέους 23-25 Αθήνα χηλ. 3630955 fax 6450764

Καλοκαιρινές προσφορές Ε κ δ ό σ ε ις « Δ ω δ ώ νη » Βιβλιοπωλεία «Δωδώνη»

Γ ιορτάζουμε Τα 3 0 χ ρ ό ν ια σ τ η ν Α θ ή ν α , Α σ κ λ η π ιο ύ 3 (Έτος ιδρύσεως 1962)

Τα 11 χ ρ ό ν ια σ τ α Γ ιά ν ν ιν α , Μ ιχ . Α γ γ έ λ ο υ 27 (Έτος ιδρύσεως 1981)

Και σας καλούμε να γιορτάσετε μαζί μας διαλέγοντας, στους τρεις ορόφους των δύο Βιβλιοπωλείων μας βιβλία όλων των Εκδοτών σε πολύ μεγάλες προσφορές

Ε Κ Δ Ο Σ Ε Ι Σ ΠΛΕΘΡΟΝ ΜΙΚΡΗ ΣΕΙΡΑ Κ Υ Κ Λ Ο Φ Ο Ρ ΕΙ

W ALTER BENJAMIN Γιά τό χασίς Β ιβλιοπω λείο - ’Ε κ δόσ εις: Μ ασ σ α λίας 20α, 106 80 ’Α θ ή να , ιη λ .: 36.41.260, fax: 36.45.057

Μ ΙΙΜ ΙΙΜ Μ ίΙ ΑΝΟΙ Ξ Η

1992

Είναι παραμύθια, είναι μύ­ θοι, θρύλοι, διηγήματα, εί­ ναι μυθιστορήματα - είναι μια καινούργια σειρά βιβλί­ ων (ταξινομημένων κατά η­ λικίες) του Gutenberg, που θα κάνειτα παιδιάν’αγαπή­ σουν

Γ

Λ Ο Γ Ο Τ Ε Χ Ν Ι Α I Α Π A I Δ I

έψΛ* n ApiiKu

A

A ιtρχιστε τις διακοπές σας στου γκοβόστη!!!... Και οι τιμές!!!.

ΛΙΑ ΜΕΓΑΛΟΥΣΕΦΕΡΙΑΔΗ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΕΙΝΑΙ Η ΧΑΡΑ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ

Μέσα στη δίνη της μικρασιατικής καταστροφής ένα βρέφος φυγαδεύεται, για να βρει καινούργια πατρίδα και οικογένεια σ’ ένα νησί του Αιγαίου. Αυτή είναι η Ελένη, μιά αγράμματη νησιώτισσα, που κατέχει τη δυσκολότερη απ’ όλες τις τέχνες: την τέχνη της ζωής. Το «ιαματικό» αυτό βιβλίο εξιστορεί το βίο της, βίο παράλληλο με εκείνον της νεότερης Ελλάδας.

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΚΟΤΖΙΑΣ: Ο ΠΥΓΜΑΧΟΣ Η τρίτη νουβέλα της σειράς ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΚΡΟΝΟΥ που άρχισε ο συγγραφέας με τον Ιαγουάρο και συνέχισε με τη Μηχανή. «Αν έχεις τύχη διάβαινε και ριζικό περπάτει» πιστεύει ο Ελληνικός λαός καί ο κλητήρας που αφηγείται τον Πυγμάχο. «Κι έτσι που όλα στη ζωή μου έρχονται ανάποδα δεν απομένει για ν’ ανταπεξέλθουμε παρά ο προσωπικός μου δυναμισμός - η πυγμαχία - » σε τούτο έχει καταλήξει ο κακότυχος αφηγητής έπειτα από τίς «διδαχές» ενός δυναμικού δημοσιογράφου στην εφημερίδα όπου κι οι δυό εργάζονται. Και καθώς τις δικές του αναποδιές και αντιξοότητες αφηγείται ο νεαρός απόκληρος της τύχης, στην πραγματικότητα ξετυλίγει, χωρίς να τη λέει και χωρίς να τη γνωρίζει, την κατά πολύ συναρπαστικότερη ιστορία του «διδάχου» του, ενός αυθεντικού Πυγμάχου.

Ν. Δ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΠΟΥΛΟΣ: ΜΕ ΤΟΝ ΤΡΟΠΟ ΤΟΥ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ Φέτος, που συμπληρώνονται 80 χρόνια από το θάνατο του μεγάλου Σκιαθίτη πεζογρόφου μας, ο ΚΕΔΡΟΣ παρουσιάζει, με την επιμέλεια του Ν.Δ. Τριανταφυλλόπουλου, την Ανθολογία «Με τον τρόπο του Παπαδιαμόντη». Τα χαριτωμένα αφηγήματα της Ανθολογίας, γραμμένα από παλαιότερους (Βόρναλη, Καραγότση, Λαπαθιώτη) και νεώτερους με το ύφος του Παπαδιαμόντη, αντανακλούν τη μαγεία του κόσμου του και της γραφής του.

παιδικα/123

παιδικα Ερωτική αλληγορία ΑΝΝΑΣ ΑΔΡΙΑΝΟΥ. Τα μαγικά δάκρυα του έρωτα. Εικόνες: Αννα Αδριανού. Αθήνα, Αω τός, 1992. Σελ. 43. Δρχ. 800. Η ιστορία της Άννας Αδριανού για το μάγο Φοβερό και την Άμαθη κόρη είναι μια αλληγορία, που μάλλον περισσότερο απευθύνεται σε μεγάλους, πα­ ρά σε παιδιά. Μέσα σε μια ατμόσφαιρα ελάχιστα μαγική και περισσότερο σουρρεαλιστική, η Α. Αδριανού περιγράφει τον έρωτα μιας Αμαθής κοπέλας για ένα Φοβερό και τρομερό μάγο, που της μαθαίνει, αρνούμενος τον έρωτά της, την οδύνη. Της χαρίζει το δάκρυ κι αυτή σε μια δεδομένη στιγμή τού το χαρίζει πίσω και σώζει αυτόν και τους ανθρώπους. Ηθικοφιλοσοφικές κατηγο­ ρίες όπως η ταπείνωση, η μοναξιά, η υπομονή, το πάθος, η προσφορά, όροι και όρια για την αγάπη, εξωτερικά και εσωτερικά, η δυσκολία της επικοινω­ νίας, που προσκρούει στις ανασφάλειες, τον εγωισμό του καθενός, στον αντα­ γωνισμό που καλλιεργείται στις σχέσεις. Μέσα σε 43 μόλις σελίδες, η Α. Αδριανού συμπυκνώνει την ουσία των αν­ θρώπινων σχέσεων αγάπης, καταρρίπτοντας το μύθο της αιώνιας, ανέφελης ευ­ τυχίας και αναδεικνύοντας τη διαρκή πορεία π ρο ς τον άλλον. Τ.Δ.

Πανδαισία λέξεω ν και εικόνω ν ΖΩΗΣ ΒΑΛΑΣΗ: Σχολείο παιχνιδιών. Εικονογρ.: Ζωή Βαλάση, Κωστής, Διονύσης Βαλάσης. Αθήνα, Α ω τός, 1992. Σελ. 70. Δρχ. 1600. Το καινούριο έργο της Ζωής Βαλάση σπς εκδόσεις «Αωτός» έχει όλα τα χα­ ρακτηριστικά ενός κοσμήματος αξίας: λεπτοδουλειά φτιαγμένη με μεράκι στο χέρι, φινέτσα, πρωτοτυπία στο συνδυασμό των πολύτιμων λίθων. Τρυφερή η ιστορία της ξανθούλας που δυσκολεύεται στην απομνημόνευση, μαγευτική η παρέλαση των παιχνιδιών, παιδιάστικη η αμηχανία και η πανδαι­ σία των λέξεων συνάμα, εκπαιδευτική πρόταση για τον τρόπο προσφοράς της γνώσης στα παιδιά ολοκληρωμένη. Η Ζωή Βαλάση και πείρα διαθέτει και ευαισθησία περισσή, κι έτσι μας δίνει γι' άλλη μια φορά ένα απολαυστικό βι­ βλίο για παιδιά, που μπορεί να γίνει και το καλύτερο δώρο για έναν μεγάλο. Να σταθούμε στην υπέροχη, λεπτεπίλεπτη και δυσκολότατη στην κατασκευή της εικονογράφηση: μακέτα-φωτογραφία, που πλαισιώνει με τόνους νοσταλγικούς και γλυκούς το ζωηρό κείμενο. Ένα βιβλίο που μπορεί να διδαχτεί, να διδάξει και να χαρίσει πολλά χα­ μόγελα. Τ.Δ.

Ασπρόμαυρο; Πολύχρωμο! ΑΓΓΕΛΙΚΗΣ ΒΑΡΕΑΑΑ: Το φεγγάρι παίζει... σκάκι. Εικονογρ.: Τα­ τιάνα Ραΐση-Βολανάκη. Αθήνα, Δ ε λ φ ίν ι, 1992. Σελ. 32. Δρχ. 1.500 Το άσπρο και μαύρο περιβάλλον του Ζατρικίου, δεν είναι βέβαια ολόκληρη

124/παιδικα η ζωή. Αυτή παρεμβάλλει ανάμεσα στο άσπρο και στο μαύρο δεκάδες χρώμα­ τα, εκατοντάδες αποχρώσεις, χιλιάδες προ (ο) κλήσεις για τη βασίλισσα και το βασιλιά που βαρέθηκαν πια να κινούνται μπρος-πίσω και διαγώνια. Το βιβλίο, παρακινεί τα παιδιά να ταξιδέμουν στη χώρα της φαντασίας και του ονείρου, τα διδάσκει - χωρίς κανένα διδακτισμό και «πρέπει» - αξίες μεγάλες όπως η αγάπη, η γενναιότητα, η τρυφερότητα, η αφοσίωση, η ομορ­ φιά. Και η θυσία. «Γιατί η θυσία είναι ό,τι πιο όμορφο υπάρχει σ’ αυτό το παι­ χνίδι. Και στη ζωή...» Α.Κ.

Οι Βάτραχοι του Αριστοφάνη για παιδιά *>

ΜΑΡΙΟΥ ΒΕΡΕΤΤΑ: Οι Βάτραχοι του Αριστοφάνη. Εικον.: Τέτη Σώτου. Αθήνα, Π ατάκης, 1992. Σελ. 32. Δρχ. 870. Ο Αριστοφάνης έχει γίνει, τα τελευταία χρόνια, ανεξάντλητη πηγή διασκευών παιδικών βιβλίων. Πολλές κωμωδίες του έχουν αναπλαστεί, απλουστευτεί και συντομευτεί με σκοπό να προσαρμοστούν στην παιδική αντιληπτικότητα. Η διασκευή σε παραμύθι είναι ένας δοκιμασμένος τρόπος κι έτσι οι Βάτραχοι, εδώ, παρουσιάζονται ως εικονογραφημένο ανάγνωσμα. Ο μύθος των Βατράχων αποδίδεται απλά, λιτά, με τρόπο που να τον κατανο­ εί εύκολα το παιδί. Βέβαια σε μια διασκευή yta παιδιά, οι αφαιρέσεις, οι πα­ ραλλαγές, οι εκτροπές σε σύγκριση με το αυθεντικό κείμενο είναι απαραίτητες. Αλλά η ουσία του μηνύματος των Βατράχων παραμένει αναλλοίωτη. «Η πόλη, η κοινωνία, προκειμένου να ζήσει ανθρώπινα έχει ανάγκη από την ποίηση, την τέχνη, τον Πολιτισμό». Στο τελικό αποτέλεσμα έχει συμβάλει και η όμορφη ει­ κονογράφηση της Τέτης Σώτου. Κ.Γ.

Ταξίδι με το παραμύθι ΜΑΝΟΥ ΚΟΝΤΟΑΕΩΝ: Δομήνικος. Αθήνα, Π ατάκης, 1992. Σελ.

136. Δρχ. 900. Το γνωστό στα παραμύθια σχήμα, εκείνο στο οποίο οι ήρωες αναζητώντας ένα επιθυμητό στοιχείο περιπλανώνται σε άγνωστους χώρους και συναντούν παράξενα πλάσματα, χρησιμοποιεί ο Κοντολέων σ’ αυτό του το βιβλίο. Ο Δομήνικος ξεκινάει το ταξίδι του για να βρει το γιατρικό που θα θεραπεύ­ σει τον άρρωστο πατέρα του. Στους σταθμούς της περιπλάνησής του θα εντυ­ πωσιαστεί από πρόσωπα και καταστάσεις που θα του διδάξουν αθάνατες αξίες της ζωής, αλλά και τις ανεξερεύνητες ομορφιές της φύσης. Το ταξίδι αυτό δεν θα σκοτώσει την ευαισθησία του ήρωα, αντίθετα, θα τον ωριμάσει, θα τον πλουτίσει κι έτσι στην επιστροφή του από τη μαγική διαδρομή θα προσγειωθεί ευτυχισμένος στην πραγματικότητα. Ο γυρισμός Kat το τέλος της ιστορίας δίνεται με συγκίνηση και απλότητα και παρ’ όλο ότι αναφέρεται στην πραγματικότητα, έχει τον άπιαστο χαρακτήρα του ονείρου. Ο συγγραφέας μετά από κάποια ταξίδια στη συγγραφή βιβλίων που θίγουν προβλήματα των εφήβων και που είναι διατυπωμένα με τη ρεαλιστική γραφή της μαρτυρίας, επιστρέφει σε μυθιστορηματικούς χώρους όπου του επιστρέφονται παιχνίδια με τη φαντασία και στο μύθο και στην ανάπτυξή του. Παιχνί­ δια, που όπως φαίνεται και από αυτό το βιβλίο του, ξέρει να τα παίζει καλά. Γ.Γ.

παιδικα/125 Η ειρήνη μας 8έλει όλους ΧΡΗΣΤΟΥ ΜΠΟΥΛΩΤΗ. Το στρατιωτάκι που ήθ ελε να γίνει αρχι­ τέκτονας και ποιητής. Εικονογρ.: Τζώρτζης Παρμενίδης. Αθήνα, Λ ω τός, 1992. Σελ. 84. Δρχ. 1000. Το παραμύθι του Χρήστου Μπουλώτη για το Στρατό, το λαβωμένο στρατιω­ τάκι που δεν ήθελε να είναι στρατιωτάκι αλλά δημιουργός, αρχιτέκτονας ή ποι­ ητής, αντηχεί από φωνές των παιδικών μας χρόνων, μας παραπέμπει στο μολυβένιο στρατιώτη, στις νεράιδες και στα ξωτικά. Μόνο που εδώ, η tcrropia του Στράτου που η Μαρία αποφασίζει να σώσει, έχει έκδηλο κοινωνικό μήνυμα. Το όμορφο παραμύθι απευθύνεται σε παιδιά με ήδη σημαντική συνείδηση του περιβάλλοντος τους, και δη όχι μόνο του άμεσου, αφού κέντρο του είναι οι ι­ δέες της ανθρωπιάς, της αλληλοβοήθειας, της συλλογικότητας και πάνω απ' όλα της ειρήνης. Μεταφερμένα στον κόσμο των παιδιών, κόσμο του παιχνιδιού αλλά και της γνώσης, τα κεντρικά προβλήματα της εποχής μας αποκτούν άλλη διάσταση, πιο εύληπτη αλλά και πιο επιτακτική όσον αφορά την αντιμετώπισή τους. Ένα βιβλίο καλογραμμένο για παιδάκια ώριμα και παιδάκια που θέλουμε να ωριμάσουν — χωρίς δόγματα και φιλολογίες. Τ.Δ.

Μύθοι για μεγάλους-και παιδιά (;) Κ.Ν. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗ: 100 μύθοι του Λαφοντέν μ ε ζώα του βουνού και του κάμπου. Τόμ. Α + Β . Αθήνα, G u ten b erg , 1992. Σελ. (Α:) 175, (Β:) 190. Δρχ. 1000, 1000. Η πεζή απόδοση των μύθων του Λαφοντέν από τον Κ.Ν. Νικολαΐδη, πολύ επιτυχημένη, επιτρέπει στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό να χαρεί τη λαϊκή σο­ φία των ιστοριών του· μια σοφία ελάχιστα διδακτική ως προς το καλό Kat το κακό και τα μάλα ωφέλιμη για μια ρεαλιστική αντιμετώπιση της ζωής. Τοιχο­ γραφία ηθών και χαρακτήρων, οι μύθοι του Λαφοντέν, διαφοροποιούνται από εκείνους του Αισώπου, του Φαιδρού και των λοιπών πηγών του ως προς τις φι­ λοσοφικές και λογοτεχνικές τους φιλοδοξίες. Αποτελούν σπουδή μέτρου, αυ­ τογνωσίας, στοχασμού αλλά και ποιητικά διαμάντια — ο Λαφοντέν παίζει με το στίχο και τις συλλαβές του, την ομοιοκαταληξία, τη μίξη του λεξιλογίου και το νεολογισμό, που βέβαια δεν αποδίδονται στον πεζό λόγο. Ένα μέρος της τλλειμης καλύπτεται από τις έμμετρες μεταφράσεις των Σημηριώτη και Γεροντάκου, που συμπληρώνουν την έκδοση. Να υπενθυμίσουμε όμως μια διένεξη που χρονολογείται από την εποχή του Ρουσό: είναι οι μύθοι αυτοί, που είναι εξάλλου αφιερωμένοι κατά ένα μεγάλο μέρος στον νεαρό πρίγκιπα, κατάλλη­ λοι για παιδιά, όσον αφορά την ηθική τους; Εμείς απαντάμε: κατά την κρίση και τη χρήση των ενηλίκων. Ένα πολύ καλό βιβλίο για — μυαλωμένους — με­ γάλους και τα παιδιά τους. Τ.Δ.

Η Αθήνα με λόγια και σκίτσα ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΝΤΕΛΟΠΟΥΛΟΥ: Περπατώντας στην Ελλάδα, ανακα­ λύπτεις την Αθήνα. Εικον.: Αντα Γανώση. Αθήνα. Π ατάκης, 1992. Σελ. 42. Δρχ 830. Ένας επαρχιώτης, ο Ηρακλής, επισκέπτεται το φίλο του, τον Βρασίδα, στην

126/παιδικα πρωτεύουσα. Χάνει όμως τη διεύθυνσή του και περιπλανιέται μέσα στην πόλη, την Αθήνα, συντροφιά με ένα γλαστράκι κι ένα βαλιτσάκι. Με τον ηλεκτρικό πάει στη Λαχαναγορά, στην Ακρόπολη, στον Εθνικό Κήπο... Ένα μικρόμέγάλο ταξίδι μέσα σε μια μεγάλη πόλη, με πολλούς ανθρώπους, πολλά αυτο­ κίνητα, πολλή φασαρία. Μια πόλη όμως με πολλές ομορφιές. Ένα πρωτότυπο και καλαίσθητο βιβλίο του Κ. Ντελόπουλου με πανέμορφες ζωγραφικές απεικονίσεις των nto όμορφων περιοχών της Αθήνας. Οι θαυμά­ σιες έγχρωμες ναΐφ εικόνες και τα εκφραστικά, χιουμορισηκά σκιτσάκια της Άντας Γανώση συνοδεύουν και επεξηγούν το κείμενο. Κ.Γ.

Μια αξέχαστη εκδρομή ΝΙΚΟΥ ΣΚΙΑΔΑ: Δέκα μικροί ταξιδιώτες. Εικον.: Ακης Παράσογλου. Αθήνα, G u te n b e rg , 1992. Σελ. 152. Δρχ. 800. Δέκα παιδιά, με έναν πατέρα για σύντροφο, ξεκινάνε να κάνουν μια εκδρομή που θα τους μείνει αξέχαστη. Η εκδρομή τους γίνεται στο Μόριά - Κόρινθος, Βυτίνα, Ολυμπία — με επισκέμεις σε Μουσεία και σε χώρους της αρχαίας και νεότερης ιστορίας, αλλά και της σύγχρονης Τεχνολογίας. Η ομαδική ζωή, το γειτόνεμα με τη φύση, οι εντυπώσεις του ταξιδιού, τα ανα­ ρίθμητα καινούρια πράγματα που συναντούν, πλουτίζουν την μυχή και τις γνώ­ σεις τους, πλουτίζουν την εμπειρία Kat τη φαντασία τους. «Ο διαβασμένος σταμάτησε ν’ ακούσει τον ταξιδεμένο», λέει σε κάποια στιγ­ μή ο πατέρας της συντροφιάς. Ζ.Β.

Το έπ ο ς του Ομήρου ΜΕΝΕΛΑΟΥ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗ: Ελληνική Μυθολογία. Σειρά: Ήρωες/Ο δύσσεια. Εικον.: Γιάννης Στεφανίδης. Αθήνα, Σ ίγμ α , 1992. Σελ. 128. Δρχ. 2000. Το κοσμαγάπητο έπος του Ομήρου, με τις παραμυθένιες περιπέτειες και τις εξωτικές περιπλανήσεις, δίνεται εδώ σε πεζό, αλλά με όχι λιγότερη ποιητική πνοή. Πολλές φορές οι εκφράσεις και οι διάλογοι μοιάζουν αντηχήσεις του αρχαίου λόγου και η συντόμευση του μεγαλειώδους έργου δεν συρρικνώνει τη δραμαηκότητα των στιγμών, την ένταση και τηγ αγωνία της πλοκής ή τη φιλο­ σοφική διάθεση του ποιητή. Ο τόμος κοσμείται από ολοσέλιδες εικόνες που ζωντανεύουν ορισμένες σκηνές της διήγησης με το χαρακτηριστικό ύφος και την ευγενική γραμμή της εικονογράφησης όλων των σειρών. Η ΟΔΥΣΣΕΙΑ είναι το δεύτερο βιβλίο των ίδιων δημιουργών, αφιερωμένο στον Όμηρο, μετά την ΙΛΙΑΔΑ που κυκλοφόρησε στα τέλη του ’91 Kat που α­ ποτελεί έναν πραγματικό άθλο λογοτεχνικής απόδοσης του συγκλονιστικού αυτού ποιήματος που, ιστορώντας τον πόλεμο, υμνεί την ειρήνη! Ζ.Β.

Ύ π ν ο ς που ξυπνάει ΕΥΓΕΝΙΟΥ ΤΡΙΒΙΖΑ: Τα μαγικά μαξιλάρια. Εικον.: Βαγγέλης Παυλί­ δης. Αθήνα, Π ατάκης, 1992. Σελ. 64. Δρχ. 590 Ο σύγχρονος παραμυθάς Ευγένιος Τριβιζάς σ’ αυτό του το βιβλίο ανακαλύ-

τταιδικα/127 πιει μαγικά μαξιλάρια και ξεσηκώνει τους κατοίκους μιας χώρας από τη ρουτί­ να και τους εφιάλτες μέσα στους οπ ο ίο υς ζουν. Ο βασιλιάς της χώρας με σκο­ πό να κάνει τους υπηκόους του αποδοτικότερους, αλλά παράλληλα και για να αυξήσει τις α πολαβές του, φτιάχνει μαξιλάρια πάνω στα οποία ό π ο ιο ς κοιμά­ ται, παύει να ονειρεύεται και βλέπει μόνο εφιάλτες. Η αντίδραση 8α ’ρ8ει από δύο τολμηρά παιδιά που με τη βοήδεια του δασκάλου τους φτιάχνουν μαξιλά­ ρια που τα γεμίζουν μ’ όλα εκείνα τα στοιχεία που συνθέτουν τη μαγεία και το παραμύθι. Με όνειρα οι άνθρωποι ξεσηκώνονται και με οράματα δημιουρ­ γ ο ύ ν κι έτσι οι κάτοικοι αυτής της χώρας αποτινάζουν α πό πάνω τους τους ε­ φιάλτες αλλά κι αυτούς που τους προκάλεσαν. Με την αλληγορική γλώσσα του παραμυθιού 0 συγγραφέας επιχειρεί να θίξει κοινωνικοπολιτικές καταστάσεις, βγάζει μέσα από το σάκκο του, σαν άλλος ταχυδακτυλουργός, ξεκαρδιστικά πρόσω πα και καταστάσεις, ενώ αφήνει να διαφαίνεται μια νοσταλγία κι αγάπη για τα όσ α μαγικά πιστέμαμε από τα παραμύθια. Γ.Γ.

Μεθυσμένα φαντάσματα ΕΥΓΕΝΙΟΥ ΤΡΙΒΙΖΑ: Οι πειρατές της καμινάδας. Παιδικό μυθιστό­ ρημα. Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου. Αθήνα, Ψ υχο γιό ς, 1992. Σελ. 250. Δρχ. 1400. Ό π ω ς μας υπενθυμίζει στο προλογικό του σημείωμα ο συγγραφέας, «Οι πειρατές της καμινάδας» είναι το πρώτο του παιδικό μυθιστόρημα. Πρωτοδημοσιεύτηκε στη «Διάπλαση των Παίδων» σε είκοσι οχτώ συνέχειες και πήρε τώ­ ρα τη μορφή βιβλίου. Π αραμονές πρωτοχρονιάς γράφτηκε το βιβλίο, παραμονές πρωτοχρονιάς ε ­ κτυλίσσεται Kat η δράση του. Ο Γάτος Πις-Φις, βο η θ ό ς του Αι-Βασίλη και οι υπόλοιποι ήρω ες με τα παράξενα ονόματα, ο Φουσκομπαλονότης, ο Πατσούπε-Πε, ο Δρ Λοξιμάρ, το Ροζουζούν, η Βεζουατρίκη κινούνται στον μα­ γικό κόσμο που συνθέτει ο Ευγένιος Τριβιζάς. Έ ναν κόσμο όπ ου η τάξη δια­ σαλεύεται και η φαντασία — τόσο στη γλώσσα, ό σ ο και στη μυθοπλασία — κυριαρχεί. Οι μικροί αναγνώστες θα συναντήσουν σης σ ελίδες του βιβλίου κομμωτήριο για μέδουσες, μπαλέτο τραπουλόχαρτων, μεθυσμένα φαντάσματα, συνδυασμούς λέξεω ν και εικόνων που μάλλον δεν ξεχνιούνται εύκολα. Α.Μ.

Τρυφερή ιστορία αγάπης ΣΩΤΗΡΗΧΑΤΖΑΚΗ: Ο πόντικας ο Φούριας. Εικον.: Έρση Δρι'νη. Α ­ θήνα, Στάχυ, 1992. Σελ. 34. Δρχ. 1400. Ο πόντικας ο Φούριας, είναι ένας καλοπερασάκιας και λαίμαργος ποντικός. Ερωτεύεται τη Λαμπερή, την ηλιαχπ'δα, και αποφασίζει να την αρραβωνιαστεί. Βρίσκει αντίθετο όμω ς τον πατέρα της νύφης, τον Ή λιο, που απειλεί και τρο­ μάζει τον ερωτευμένο πονηκό. Μια τρυφερή tcrropia αγάπης γραμμένη α πό τον Σωτήρη Χατζάκη, με ό μ ο ρ ­ φ ες χρωματιστές εικόνες. Το βιβλίο κυκλοφορεί επίσης και σε κασέτα. Οι ιστο­ ρίες διαβάζονται α πό την ηθοπ οιό Ό λ γα Σταύρακα και τον συγγραφέα. Η μου­ σική υπόκρουση είναι α πό επιλεγμένα κομμάηα κλασικής και παραδοσιακής μουσικής διαφόρων χωρών της Ευρώπης και της Αμερικής. Κ.Γ.

128/παιδικα

Η καθημερινή ζωή στην Πομπηία ΠΙΕΡΟ ΒΕΝΤΟΥΡΑ - ΤΖΙΑΝ ΠΑΟΛΟ ΤΣΕΖΕΡΑΝΙ: Πομπηία. Με­ τάφραση: Ξένη Γούργια. Σειρά «Αναζητώντας τους Χαμένους Πολιτι­ σμούς». Αδήνα, Α μ μ ο ς , 1992. Σελ. 54. Δρχ. 1600.

Π ο μ π η ία

Ένα συναρπαστικό κεφάλαιο της ιστορίας μεταβάλλεται σε εξίσου συναρ­ παστικό ανάγνωσμα για παιδιά α πό 10 έω ς 13 ετών: η ακρίβεια στις ιστορικές και γεωγραφικές π ληροφ ορίες, η προσοχή στις λεπτομέρειες που χαρακτηρί­ ζουν και ανασυνδέτουν την καθημερινή ζωή και η πλούσια και στρωτή γλώσσα που χ ρησιμοποιούν στην αφήγησή τους οι δ υο συγγραφείς, καταλήγουν σε ένα θαυμάσιο αποτέλεσμα που διαβάζεται με ευχαρίστηση και από ενήλικες ανα­ γνώστες. Κ είμενο και εικονογράφηση εναρμονίζονται ώστε τα παιδιά αυτομά­ τως να τοποθετούν ιστορικά και γεωγραφικά την Π ομπηία, να γνω ρίζουν τις ο ­ δ ο ύς και τα λουτρά, να γεύονται τα φαγητά και να μοιράζονται τις συνήθειες. Η έκρηξη του Β εζούβιου και η τραγωδία που ακολούθησε δίνονται με παρα­ στατικό, αλλά χωρίς καμιά υπερβολή για χάρη εντυπωσιασμού, τρόπο και προσφέρεται ως αφορμή για ένα π λή θος πληροφ οριώ ν που άπτονται της αρχαιο­ λογίας: π.χ. μαθαίνουν για την τεχνική των γύμινών εκμαγείων. Α.Λ.

Οι Έλληνες στις θάλασσες των θρύλων ΙΟΥΛΙΟΥ ΒΕΡΝ: Οι πειρατές του Αιγαίου. Μετάφραση: Χάρης Μικόγλου. Εικον.: Α. Μπενέ. Αδήνα, Σ.Ι. Ζ α χ α ρ ό π ο υ λ ο ς , 1992. Σελ. 320. Δρχ. 1000.

ο ι π ε ιρ α τ έ ς το υ α ιγ α ιο υ

Μια ρομανηκή ιστορία έρωτα, καταδιώξεων, αποχωρισμών, π ρ ο δο σ ία ς κα! πμω ρίας, με καλό τέλος βέβαια, σ’ ένα φόντο που θα μπ ορ ού σε να συγκινήσει και τον Έ λληνα αναγνώστη αν έλειπαν οι ιστορικές ανακρίβειες των προκαταρ­ κτικών σελίδων... Ή , τουλάχιστον, αν αυτές είχαν σχολιαστεί επιδέξια από το μεταφραστή ή τον εκδότη ώστε να μην ενοχλούν ένα κοινό που έχει δει επανειλημμένω ς την εθνική του υπόσταση, ταυτότητα και ιστορία να γίνονται αντικεί­ μενα, είτε κακοπροαίρετων είτε ερασιτεχνικών αμφισβητήσεων. ' Σ' αυτό το μυθιστόρημα, που το γνω ρίζουμε οι περισσότεροι ως «Το Αιγαίο ανάστατο», ο Β ερν εξαιρεί με ανυπόκριτο θ αυμασμό τους ηρω ισμούς και το μεγαλείο του ελληνικού αγώνα εναντίον των Τούρκων, υπερεγκωμιάζει τη συμ­ βολή των Φιλελλήνων, και, σαν φ ρ όνιμ ος Δυτικός της επ οχής του Ρομαντι­ σμού, καταλαβαίνει με έναν ορ ισμένο τρόπο την πραγματικότητα — πάντα κά­ τω από το πρίσμα της γραφικότητας. Ζ.Β.

# Ε ,» Χ Λ —

Εμπνευσμένο από τους μύθους του Αισώπου ΓΚΑΙΤΕ: Το παραμύθι της αλεπούς. Ράινεκε Φοξ. ΜετάφρασηΠρόλογος: Γιάννης Γρυπάρης. Εικον.: Βίλελμ φονΚάουλμπαχ. Αδήνα, Ύ μ ιλ ο ν -Α ερ ό σ τ α τ ο , 1992. Σελ. 186. Δρχ. 1000. Τ ο «Παραμύθι της Α λεπούς» είναι ένα κλασικό έρ γο της λαϊκής λογοτεχνίας του δυτικού Μεσαίωνα σ ε στίχους, εμ πνευσμένο α πό τους μύθους και το ύφος

παιδικα/129 του Αισώπου. Κεντρικό δέμα γύρω από το ο π οίο διακλαδίζεται η πλοκή, είναι οι αλλεπάλληλες δίκες της αλεπούς Ράινεκε ύστερα από ένα πλή θος κατηγο­ ριών απάτης, βιασμών K a t φόνων, που διατυπώνονται εναντίον της από όλα σχεδόν τα ζώα. Π α ρόλο που οι απεχθείς πανουργίες του Ράινεκε αποκαλύπτονται με αδιά­ σειστα στοιχεία, αυτός ο αδίστακτος καταφέρνει πάντα, εμπαίζοντας όλο ν τον κόσμο, εκμεταλλευόμενος τις αδυναμίες του καθενός, όχι μόνο να γλιτώνει α ­ πό κάδε τιμωρία αλλά και να βγαίνει από κάθε δίκη ισχυρότερος, ενώ τα θύμα­ τά του αυτί να βρουν το δίκαιο τους, χάνουν την τιμή και τη ζωή τους. Το έργο — σε πεζό λόγ ο στα ελληνικά — είναι ίσως διασκεδαστικό για τους μεγάλους που έχουν την υπομονή να παρακολουθήσουν τη φιλολογική και μπαρόκ φλυαρία των διαλόγων και αντιλαμβάνονται με την κρίση του ενήλικου την κοινωνική διάσταση των επιχειρημάτων του Ράινεκε, είναι όμω ς ολότελα αταίριαστο για τους νέους που πιστεύουν — και έχουν ανάγκη να πιστεύουν — σε μια σίγουρη πάντα νίκη του καλού πάνω στο κακό και στο άδικο. Ζ.Β.

Αμαζόνιος, ο πνεύμονας της γης ΑΑΕΝ ΓΚΕΜΠΡΑΝ: Αμαζόνιος, ένας πληγωμένος γίγαντας. Μετά­ φραση: Δ. Δημητρούλια. Αθήνα, Δ ελ η θ α ν ά σ η , 1992. Σελ. 192. Δρχ.

2800. «Το να εισχωρήσεις βιαστικά σε ptav άγνωστη χώρα αποτελεί για τον εξε­ ρευνητή μια φυγή προ του εχθρού». Αποστολή που καταλήγει σε μυθική εξερεύνηση ή και τραγική καταστροφή του τόπου, οι περιοχές γύρω από τον Α μαζόνιο είναι και σήμερα συνώνυμες της περιπέτειας και των ονείρων. Δ εν απευθύνεται μόνο σ ε ανήλικους αναγνώ­ στες το βιβλίο, το οπ οίο γράφτηκε από ένα ποιητή-κινηματογραφιστή που πέ­ ρ ασε πολλά χρόνια της ζωής του διευθύνοντας αποστολές π ρος τον Α μαζόνιο. Συγκεντρώνει ό λες τις μαρτυρίες και τα ντουκουμέντα εξερευνητών από το 1 840 μέχρι σήμερα, που καταγράφουν με τη δίμα του ανθρώπου που θεωρεί τη μόνιμη εγκατάσταση θάνατο, τόπους, ανθρώπους και συνήθειες ζωής. Μι­ κρού σχήματος εκδόσεις, ζωηρή και πλούσια εικονογράφηση από κάθε δυνα­ τή πηγή, θαυμάσια εκτύπωση σε καλό χαρτί. Α.Λ.

Δεκαεπτά παραμύθια ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ ΤΩΝ ΑΔΕΛΦΩΝ ΓΚΡΙΜ. Μετάφραση: Μαρίζα Ντεκάστρο. Αθήνα, Μ ύ θ ο ς-Α ιβ ά νη 1992. Σελ. 158. Δρχ. 1300. Δεκαεφτά παραμύθια από τη συλλογή των αδελφών Γκριμ, κοσμημένα με δεκαέξι διασκεδαστικές εικόνες. Μερικά από τα παραμύθια είναι πολύ γνω­ στά, με στοιχεία κοινά στα λαϊκά παραμύθια, όπως «ο Δ ιά βολος και οι τρεις χρυσές τρίχες», ή «το Ν ερό της Ζωής», ενώ άλλα θυμίζουν αντίστοιχα ελληνικά, όπως «τα Εφτά Κοράκια» (βλ. Ελληνικά Παραμύθια, συλλ. Γ.Α. Μέγα), ή, «Έ­ νας που κίνησε να μάθει τι θα πει φ όβος» (βλ. Παραμύθια της Θεσσαλίας, συλλ. Μ αρούλας Κλιάφα) κ.ά. Ορισμένα μάλιστα παραπέμπουν κατευθείαν σε παμπάλαιους ελληνικούς θρύλους και μύθους, όπως για παράδειγμα τα μαγικά φυλλαράκια με τα οποία το φίδι της γερμανικής συλλογής ανασταίγει το ταίρι του (Τα τρία φύλλα του

Αμαζόνιος ένας πληγωμένος γίγαντας

130/παιδικα φιδιού) που επαναλαμβάνουν τη λαϊκή δοξασία για το μαγικό βοτάνι και, την ακόμη παλαιότερη, μυθολογική ιστορία του Δαιδάλου που ξανάφερε στη ζωή τον πνιγμένο γιο του Μίνωα, χάρη σ’ ένα μαγικό χορτάρι που είδε να χρησιμο­ ποιεί ένα φίδι για τον σύντροφό του! Ζ.Β.

Γουάιλντ και Ζβέργκερ ΟΣΚΑΡ ΓΟΥΑΙΛΝΤ: Το φάντασμα του Κάντερβιλ. Μετάφραση: Γ. Σημηριώτης. Αθήνα, Σ.Ι. Ζ α χ α ρ ό π ο υ λ ο ς, 1992. Σελ. 144. Δρχ. 700. Οι μελαγχολικές υδατογραφίες της έξοχης και γνωστής στην Ελλάδα εδώ Kat χρόνια Λ ίσμπεθ Ζβέργκερ είναι δυστυχώς το μ όνο που διασώζεται στην έκ­ δοση. Α ς αρχίσουμε από τα ήσ σονος σημασίας για να προχωρήσουμε στα κε­ φαλαιώδη: ένα βιβλίο που απευθύνεται σε οκτάχρονα παιδιά δεν επιτρέπεται να μην έχει σελιδαρίθμηση, από τη σπγμή μάλιστα που το κείμενο έχει τον πρώτο λό γο στο βιβλίο. Κανένα παιδικό στόμα ποτέ δεν έχει και δ εν πρόκειται να προφέρει τη λέξη «μυστηριώδικα» και κανένα «πάτωμα δ εν είναι καθάριο». Επίσης πάνε χρόνια από τότε που προσθέταμε ένα «Γ» στο επίθετο του Ό σκα ρ Ουάιλντ: μπορούν αυτά τα μεταφραστικά ολισθήματα να ανατινάξουν μια ολόκληρη μετάφραση; Κατά την άπομή μας, βεβαίως και vat! Α.Λ.

Οικολογική συνείδηση ΑΝΤΖΕΑΑ ΓΟΫΪΛΞ: Ένας οδηγός για την προστασία του περιβάλ­ λοντος. Μετάφραση: Τώνη Κουντούρη. Αθήνα, Μ αρ γα ρίτα , 1992. Σελ. 48. Δρχ. 2400. Οι κίνδυνοι που απειλούν τον πλανήτη μας είναι υπόθεση όλω ν μας. Έ χου­ με όλοι ευθύνη για τη δημιουργία των προβλημάτων του περιβάλλοντος και έχουμε όλοι τη δυνατότητα να βοηθήσουμε τη λύση τους. Τ ο ωραιότατο, μ εθο­ δικό και κατατοπιστικό αυτό βιβλίο προσπαθεί να βοηθήσει τα παιδιά να δουν, να καταλάβουν και κυρίως να δραστηριοποιηθούν στην υπόθεση της Οι­ κολογίας. Τους δείχνει με ωραίες παρασταηκές φωτογραφίες τις σ υνέπειες της ρύπανσης, την καταστροφή και την αλλοίωση του φυσικού κόσμου και τους προτείνει τα μέσα για να το ερευνήσουν και τα ίδια, με πειράματα απλά, αλλά εξαιρεπκά θεαματικά. Α ν Kat ορισμένες υποδείξεις δεν έχουν δυνατότητα ε­ φαρμογής στην Ελλάδα, όμως γενικά, τα παιδιά προσκαλούνται να σχηματί­ σουν οικολογική συνείδηση και να π ροσαρμόσουν τη συμπεριφορά τους σε ένα πιο υγιεινό και ορθολογιστικό πρότυπο διαβίωσης. Ζ.Β.

Έκο και Κάρμι ΟΥΜΠΕΡΤΟ ΕΚΟ - ΕΥΓΕΝΙΟΥ ΚΑΡΜΙ: Οι νάνοι του Γκνου. Μετά­ φραση: Νέαρχος Θαλάσσης. Αθήνα, Γνώση, 1992. Σελ. 40. Δρχ.

1600. Ένα διάλειμμα στις σημειολογικές και ά λλες παρεμφερείς ενασχολήσεις

ιταιδικα/131 του Έκο είναι αυτό το παραμύθι που δανείζεται ό λο το ζοφ ερό υλικό του από την πραγμαηκότητα: η παραμόρφωση και καταστροφή της γης, η κακή χρήση των λεγάμενων πολιτιστικών αγαθών και ταυτοχρόνως η ανθρώπινη μανία να μεταδίδει ό λες αυτές τις όμεις του πολιτισμού του. Έ νας γαλαξιακός εξερευνη­ τής αναζητά καινούριους τόπους για τον αυτοκρότορά του, ανακαλύπτει τη χώ­ ρα των Νάνων του Γκνου, αλλά εκείνοι με κανένα τρόπο δεν θέλουν τον πολιτι­ σμό της γης, όταν μέσα από το μεγατηλεσκόπιο βλέπουν π όλεις και ανθρώ­ πους να ασφυκτιούν από τη μόλυνση, νοσοκομεία γεμάτα αρρώστους, ακινητοποιημένα αυτοκίνητα σης λεω φ όρους και νεκρούς στα ρείθρα. Οι νάνοι π ρο­ τείνουν οι ίδιοι να έρ θουν και να ξαναμάθουν στους γήινους να περιποιούνται τα άνθη και να φροντίζουν τη θάλασσα, αλλά ο Έκο δ ε μας φέρνει έξωθεν σωτήρες, παρακινεί τους αναγνώστες του να μάθουν οι ίδιοι πώς μπορούν ν’ αλ­ λάξουν τη ζωή τους. Εύστοχη αλλά και αρκούντως ελλειπτική η εικονογράφη­ ση του Κάρμι απευθύνεται σε εξοικειωμένους με τη σύγχρονη εικασηκή έκ­ φραση αναγνώστες. Α.Λ.

Ένα λαϊκό παραμύθι Μ. ΕΜΙΝΕΣΚΟΥ: Ο Δακρυγέννητος. Μετάφραση: Γ. Αναγνωστόπουλος. Αθήνα, G u ten b erg , 1992. Σελ. 86. Δρχ. 600. Το παλικάρι που γεννήθηκε α πό τα δάκρυα είναι ένας τυπικός λαϊκός ήρωας που σώζει πεντάμορφες, ημωρεί κακούς Kat, θυσιάζοντας τον εαυτό του, κερδίζει την πραγματική ευτυχία. Εδώ, το λαϊκό παραμύθι μάς παρουσιάζεται ξαναδιηγημένο α πό τον Ρουμά­ νο ποιητή (που μας είχε γνωρίσει πριν από κάμποσο χρόνια με τις ωραίες με­ ταφράσεις της η Ρίτα Μπούμη-Π απά). Η αφήγηση έχει κρατήσει τα επεισόδια και το γορ γό ρυθμό της εξέλιξης, αλ­ λά όχι την αυστηρή λιτότητα του λαϊκού λόγου. Ο Εμινέσκου διηγείται και πε­ ριγράφει σαν ποιητής, με τη γλώσσα του να δονείται από εικόνες, πλούσια, ε­ ξωτική, μεγαλόπρεπη, όπως βέβαια μαντεύει κανείς από το ελληνικό κείμενο που έχει μεγάλη ευαισθησία αλλά και κάποιες μικρές αδεξιότητες.

* - -

Ζ.Β.

Ασιατικά παραμύθια Ένα βουνό από πετράδια. Ασιατικά παραμύθια. Απόδοση: Έφη Α ­ θανασίου. Λογ. επιμ.: Δημήτρης Ραβάνης — Ρεντής. Εικον.: Ελένη Γκλουσένκο. Αθήνα, Σ ύ γχ ρ ο ν η Ε ποχή, 1992. Σελ. 113. Δρχ. 1500. Εξαιρεηκή συλλογή από δώδεκα παραμύθια της Α σίας που έχουν κοινό γνώρισμα ένα παμπάλαιο και πολύτιμο μήνυμα των παραμυθιών. 'Οτι ο ταπει­ νός, ο φτωχός, ο γέρος, ο αδικημένος, μπορεί, με την εξυπνάδα και την ανθρω­ πιά του, να νικήσει τους ισχυρούς, ό,π κι αν είναι αυτοί, δράκοι, βασιλιάδες, αρχιερείς και δικαστές... Και μια συμβουλή στους ανθρώπους, μαγική φυσικά. Κάθε μέρα να καταλαβαίνετε περισσότερα. Κάθε μέρα να μαθαίνετε κάτι πα­ ραπάνω! Στην ίδια σειρά είναι και οι τίτλοι: ΤΟ ΚΟΡΙΤΣΙ ΠΟΥ ΑΓΑΠΗΣΕ ΤΟ ΔΕΝΤΡΟ. ΓΙΑΠΩΝΕΖΙΚΑ ΠΑΡΑΜΥ­ ΘΙΑ. Απόδοση: Κατερίνα Ζωιτοπούλου-Μαυροκεφαλίδου.

«

_ .« « « » .» «

I

132/παιδικα Η ΧΡΥΣΗ ΜΗΛΙΑ. ΛΕΥΚΟΡΩΣΙΚΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ. Μετάφραση: Καίτη Μαύρακα. Ο ΕΞΥΠΝΟΣ ΣΑΧΗΣ. ΠΕΡΣΙΚΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ. Μετάφραση-Διασκευή: Κατερίνα Ζωιτοπούλου-Μ αυροκεφαλίδου. Ζ.Β.

Πρωτότυπη ανθολογία 18 Ιστορίες που ξεχωρίζουν. Επιμέλεια: Κυριάκος Ντελόπουλος. Ζω­ γραφιές: Σοφία Φόρτωμα. Αθήνα, Γνώση, 1992. Σελ. 170. Δρχ 3.000. Οι εκδόσεις «Γνώση», συνεχίζοντας μια προσπάθεια ανίχνευσης, απ’ το νεα ­ νικό αναγνωστικό κοινό του σύγχρονου αφηγήματος, απευθύνεται σε γνωστούς ανθρώπους του λόγου, οι οποίοι καταθέτουν τα κείμενά τους σε μια πρωτότυ­ πη, ό σ ο και παράξενη ανθολογία. Οι συγγραφείς που συνεργάζονται με διεισ­ δυτική ματιά στη νεότατη κι εφηβική μυχή είναι: Ζωή Βαλάση, Ν ικηφόρος Βρεττάκος, Κώστας Γεω ργουσόπουλος, Πέπη Δαράκη, Ν ίκος Δήμου, Κατερί­ να Ζαρόκωστα, Νανά Ησαΐα, Βικτωρία Θεοδώρου, Κατερίνα Χεκίμογλου, Ν ί­ κος Κάσδαγλης, Τζένη Μαστοράκη, Κλίας Ματθαίου, Κώστας-Παύλος Παναγιωτόπουλος, Αννίτα Παναρέτου, Μιχ. Δ. Στασινόπουλος, Φαίδων Ταμβακάκης, Ιωάννα Τσάτσου και Δημήτρης Χριστοδούλου. Το πλέον παρά δοξο στην παρούσα ανθολογία είναι το γεγονός ότι οι περισσότεροι συγγραφείς δεν έ­ χουν στο παρελθόν ασχοληθεί μ’ αυτό το είδος του πεζού λόγου, έτσι ώστε η συνεισφορά τους να έχει διπλό λογοτεχνικό χαρακτήρα και ενδιαφέρον. Εξαιρετικής καλαισθησίας οι ζωγραφιές της Σοφίας Φόρτωμα, οι οπ οίες δί­ νουν ονειρικές διαστάσεις στα κείμενα. Χ.Π.

Μια φορά κι ένα καιρό ΚΑΡΛΟ ΚΟΑΛΟΝΤΙ. Οι περιπέτειες του Πινάκιο. Μετάφραση: Μα­ ρία Γοαμματικού. Εικον.: Ε. Mazzanti. Αθήνα, Π ατάκής, 1992. Σελ.

210. Δρχ. 870. Μια φορά κι ένα καιρό ήταν ένα κούτσουρο που μιλούσε. Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα παραμύθι χαρισματικό, γοητευτικό, που έγινε διάσημο, που έγινε ταινία κινηματογραφική, τηλεοπτική, θεατρικό έργο και κρατάει ακόμη. Ο Πινάκιο. Το κούτσουρο, η μαριονέττα με την ανθρώπινη φωνή και τη με­ γάλη μύτη. Οι κατεργαριές, οι πονηριές, ot σκανταλιές, τα παθήματα και το πώς γίνονται μαθήματα. Το τίμημα της γνώσης αλλά και η ομορφιά, η ωριμότη­ τά της/ Παρ’ ό λο τον κάποιο διδακτισμό του, γραμμένο στα 1883, το κλασικό παρα­ μύθι του Πινάκιο ζει και βασιλεύει, συγκινεί, γοητεύει και μυχαγωγεί. Η εικονογράφηση στο εσωτερικό του βιβλίου ανήκει στον Ε. Mazzanti και είναι αυτή της πρώτης ιταλικής έκδοσης - Φλωρεντία 1883. Θ.Π.

παιδικα/133

Η ζωή των αιλουροειδών ΤΖΟΥΛΙΕΤ ΚΑΑΤΤΟΝ-ΜΠΡΟΚ: Η γάτα και τα άλλα αιλουροειδή. Σειρά: Τα μάτια της ανακάλυμης. Μετάφραση: Άρτεμη Θεοδωρίδου. Αθήνα, Δ ελ η θ α ν ά σ η ς , 1992. Σελ. 63. Δρχ. 2800 (το καθένα). Χ άρμα οφθαλμών, αλλά και πλούσια πηγή πληροφοριών, το βιβλίο, μεγά­ λου σχήματος, βασίζεται κυρίως σε δύο μεγάλα πλεονεκτήματα: τις ολοζώντα­ νες και προσεκτικά επιλεγμένες φωτογραφίες και τη συλλογή κάθε ε ίδους πλη­ ροφ ορίας που θα εξοικειώσει τον μικρό αναγνώστη με τη ζωή των αιλουροει­ δών. Ό χι μ όνο πλη ροφ ορίες για τις συνήθειες, τη διατροφή και τον τρόπο ζω­ ής των πιο χαδιάρικων γατιών, αλλά και των τζάγκουαρ, αλλά και ό λες τις δ ο ­ ξασίες και τις προλήμεις που τα περιβάλλουν καθώς και τη θέση τους στη λ ο ­ γοτεχνία, τα εικαστικά και τη γλυπτική. Α.Λ.

Γνώσεις σε πολυτελείς συσκευασίες ΑΑΟΥΡΑ ΚΡΕΜΑ: Τα μυστικά της θάλασσας. Εικον.: Αάουρα Κρέ­ μα. Μετάφραση: Τώνη Κουντούρη, Αθήνα, Μ α ρ γα ρίτα , 1992. Σελ.

16. Δρχ. 1900. Εντυπωσιακό βιβλίο από γερό γυαλιστερό χαρτόνι, με ανοίγματα Kat παιχνί­ δια σχημάτων στις σελίδες του, ανάμεσα στις φαντασμαγορικές εικόνες του πιο συναρπαστικού κόσμου: Του κόσμου της θάλασσας που, κρυμμένος κάτω από τη γαλάζια επιφάνεια, μας περιμένει να τον ανακαλύμουμε. Οι γνώσεις που προσφέρονται με αυτό το βιβλίο, πότε «διδακτικά», πότε ποιητικά, είναι καλός καπετάνιος για ένα φανταστικό βαθυσκάφος... «Π οιος είναι ο θ ησ α υρός των θαλασσών; Το χρυ σ ά φ ι των πειρατών; Β υθισμ ένα π λοία μ ε πετράδια και λα μ π ερά μαργαριτάρια; Ο θ ησ α υρός είναι οι φ ίλ οι μας, τα μόρια, ό λ α τα πλάσματα, μεγά λα και μικρά, π ου κολυμ π ούν στα γαλανά νερά και από μα ς ζητάνε προστασία, αγάπη κι όχι αδιαφορία». Ζ.Β.

Η τηλεόραση από μέσα ΤΖΙΟΥΖΙ ΚΟΥΑΡΕΝΓΚΙ: Η τηλεόραση. Εικον: Φεντερίκο Ματζιόνι. Μετάφραση: Τώνη Κουντούρη. Αθήνα, Μ α ρ γα ρίτα , 1992. Σελ. 16. Δρχ. 1900. «Η Τηλεόραση είναι ένας π αράξενος σύντροφος. Κατοικεί μαζί μας, μας διασκεδάζει στις ελεύθερες ώρες μας... Μήπως θα πρεπε να τη γνω ρίσουμε α πό πιο κοντά;» Για την ακρίβεια, αυτό το πολυτελές βιβλίο μάς τη γνωρίζει απ ό μέσα. Πως γίνεται η λήμη, πώς ολοκληρώνεται μια εκπομπή, τί χρειάζεται για να φτιαχτεί ένα τηλεοπτικό πρόγραμμα, πώς λειτουργεί η τηλεόραση, π ό σο χρήσιμη είναι...

134/παιδικα Είναι ένα βιβλίο που φ ιλοδοξεί να α πομυθοποιήσει, κατά κάποιον τρόπο, το μαγικό κουτί ώστε να κάνει τη σχέση μας μαζί του πιο λογική κάι πιο α πο­ δοτική.

Εξερευνητές και εφευρέσεις ΡΟΥΠΕΡ ΜΑΘΙΟΥΣ: Οι εξερευνητές. Μετάφραση: Κατερίνα Σαλμά. ΛΑΪΟΝΕΛ ΜΠΕΝΤΕΡ: Εφευρέσεις. Μετάφραση: Αρτεμη Θεοδωρίδου. Σειρά «Τα μάτια της ανακάλυμης». Αδήνα, Δ ελ η δ α ν ά σ η ς , 1992. Σελ. 64 (κάδε τόμος). Δρχ. 2000. Οι δεκάχρονοι μέλλοντες επιστήμονες και εκκολαπτόμενοι θαλασ σοπ όροι θα ενθουσιαστούν με τα βιβλία της σειράς, η οπ οία δ εν περιλαμβάνει μόνο έ­ να π λή θος πληροφ οριώ ν για το πώς κατασκευάστηκε το πρώτο ρολόι και πώς γίνονταν οι εγχειρίσεις τον 1 9 ο αιώνα, αλλά με μια ευρηματική σελιδοποίηση κατορθώνει και συγκεντρώνει σ ε ένα δισέλιδο την παρουσίαση κάθε θέματος. Τα βιβλία έγιναν σε συνεργασία του ελληνικού εκδοτικού οίκου με το Ναυτικό Μ ουσείο και το Μ ουσείο Επιστημών του Λ ονδίνου, που προφανώς προσέφεραν κάθε έκθεμά τους για τη φωτογράφηση και εικονογράφησή του. Το αποτέ­ λεσμα είναι εντυπωσιακό: κινέζικοι άβακες μέχρι τις πρώτες σύριγγες, μηχανές μηνυμάτων και πρώτες πένες (στο βιβλίο των Εφευρέσεων), τα ταξίδια των πρώτων βοτανολόγω ν και η ζωή των ναυτών που ταξίδευαν το 1 8 ο αιώνα ώς τις τροφ ές αυτών που πάτησαν στη Σελήνη στη δεκαετία του ’60. Α:Λ.

Χρώματα και σχήματα για μικρά παιδιά ΝΙΚΟΑΑ ΜΠΕΪΛΙ: Α ν αντί για γάτα ήμουνα... ελέφαντας. Εικον.: Νίκολα Μπέιλι. Μετάφραση: Ζωή Μπέλλα. Αδήνα, Δ ιά γρ α μ μ α , 1992. Σελ. 20. Δρχ. 700 (το καδένα). Η γάτα της μικρής αυτής ιστορίας βρίσκει υπέροχο το να μπ ορ ού σε να ήταν μεγάλη και δυνατή όπω ς ο ελέφαντας... Ν α μπ ορ ού σε να έκανε ό,τι κι εκείνος... ως τη στιγμή όμω ς που ανακαλύπτει ότι ορισμένες σ υνήθειες του ελέφαντα δ εν είναι καθόλου διασκεδαστικές για μια γάτα! Στην ίδια σειρά μικρών κομμών βιβλίων με έξυπνο κείμενο και πλούσια, ζωντανή, διαυγή και ευρηματική εικονογράφηση. ΑΝ ΑΝΤΙ ΓΙΑ ΓΑΤΑ ΗΜΟΥΝΑ... Α Ρ ΑΧ Ν Η ΑΝ ΑΝΤΙ ΓΙΑ ΓΑΤΑ ΗΜΟΥΝΑ... ΠΟΛΙΚΗ Α ΡΚΟΥΔΑ ΑΝ ΑΝΤΙ ΓΙΑ ΓΑΤΑ ΗΜΟΥΝΑ... ΠΑΠΑΓΑΛΟΣ Α Ν ΑΝΤΙ ΓΙΑ ΓΑΤΑ ΗΜΟΥΝΑ... ΚΑΒΟΥΡΑΣ Ζ.Β.

Εξερευνήσεις και εφευρέσεις ΕΜΑΝΟΥΕΛΑ ΜΠΟΥΣΟΑΑΤΙ: Ανδρωποι και φύση - Εφευρέσεις. Μετάφραση: Αγγελική Ξύδη. Εικον.: ΣαμπρίναΟρλάντο. Αδήνα Πατάκης, 1992. Σελ. 64. Δρχ. 1850.

παιδικα/135 Ο δεύτερος τόμος της σειράς εγκυκλοπαιδικών βιβλίων, που απευθύνεται σε παιδιά ηλικίας από 8 ετών. Με απλά και περιεκτικά κείμενα, αλλά και παρα­ στατικότατες εικόνες, προσφ έρει χρήσιμες πλη ροφ ορίες yta το τί κέρδισαν οι άνθρωποι από τη σχέση τους με τη φύση, για το αλάτι, το γάλα, τη ζάχαρη, το μέλι, το μωμί, το χαρτί, το ξύλο, τη σοκολάτα, την προτοκαλάδα, το γυαλί, το σαπούνι κ.λπ. Ιστορίες που μιλάνε για μεγάλα ταξίδια, για τολμηρούς εξερευ­ νητές, για εφευρέτες, βασιλιάδες και βασίλισσες. Κείμενο α πλό και ευχάριστο, οργανω μένο σ ε μικρά κεφάλαια,έτσι που π ρ ο ­ σφέρει ζωντάνια και αμεσότητα. Οι μικρές εικόνες που παρεμβάλλονται βο η ­ θ ούν τον μικρό αναγνώστη να προσεγγίσει τη λεπτομέρεια. Τα σχέδια είναι κα­ θαρά, με χρωματικούς τόνους α παλούς και ευχάριστους. Ειδικά τετράπτυχα που ανοίγουν σε σχήμα διπλάσιο α πό το σχήμα του βιβλίου, ώστε να περιλαμ­ βάνουν μεγαλύτερες ενότητες σ ε μορφή χαρτών ή μεγάλων εικόνων, συμβάλ­ λουν στην άριστη παρουσίαση των θεμάτων. Κ.Γ.

Οι μεγάλοι κατανοούν τα παιδιά; ΖΕΝΕΒΙΕΒ ΜΠΡΙΖΑΚ\ Ολγα. Μετάφραση: Μαρία-Χριστίνα Αναστασιάδου. Εικον.: Μισέλ Γκάυ. Αθήνα, Π ατάκης, 1992. Σελ. 58. Δρχ. 530. Σύγχρονες πόλεις, σημερινά παιδιά. Πού και πώς α ναπνέουν στις πολυκα­ τοικίες; Οι περιορισμοί και οι απαγορεύσεις που επιβάλλουν ot μεγαλύτεροι π ό σο μετρούν και πώς στον παιδικό μυχισμό; Πώς ρυθμίζονται οι σχέσεις τους με το π εριβάλλον τους; Πού και πώς διοχετεύουν την ενεργητικότητα και τη φαντασία τους; Π όσ ο παρατηρούν, μιμούνται, αντιγράφουν τους μεγάλους; Kat οι μεγάλοι, αλήθεια, π ό σο κατανοούν, π ό σο ασχολούνται, τί φαντάζο­ νται για τα μικρά παιδιά. Σε τελική ανάλυση πόσα θυμούνται και πόσα δ εν θ έ­ λουν να θυμούνται. Αυτά και πολλά άλλα ερωτήματα, αναπάντητα, προβλήματα καθημερινά, άλυτα. Η συγγραφέας φιλοδοξεί να κεντρίσει π ολλά α πό τα προβλήματαερωτήματα μέσα από την προσωπικότητα της επτάχρονης Ό λ γα ς και τις σελί­ δες του ημερολογίου της. Θ.Π.

Ιστορία εφηβικής αγωνίας ΚΡΙΣΤΙΝΕ ΝΕΣΤΛΙΝΓΚΕΡ: Μ ε φωνάζουν ορνιθόρυγχο. Μετάφραση: Λέλα Μπαλέφου. Αθήνα, Τ εκ μ ή ριο, 1991. Σελ. 152. Δρχ. 1000. Μια ευαίσθητη ιστορία' εφηβικής αγωνίας. Το πρόβλημα της μικρής ηρωίδ ας είναι από τα πιο σοβαρά, α πό εκείνα που φαίνονται καθοριστικά της μελ­ λοντικής επιτυχίας ενός ατόμου στη ζωή... Η μύτη! Το μέγεθος και το σχήμα της... Πώς να τα βγάλει κανείς πέρα όταν ντρέπεται να κοιτάξει τον εαυτό του στον καθρέφτη; Ευτυχώς, υπάρχουν Kat άλλοι που έχουν... μεγάλα αυτιά! Και είναι ωστόσο αξιαγάπητοι! Το μυθιστόρημα έχει γραφή γοργή και μοντέρνα, γλώσσα καθημερινή, ήρωες καλοσχεδιασμένους και πλοκή φυσική κι ενδιαφέρουσα. Ζ.Β.

136/παιδικα

Η χαμηλόφωνη μουσική της καθημερινότητας ΚΡΙΣΤΙΝΕ ΝΕΣΤΛΙΝΓΚΕΡ: Ω! Τι κόλαση! Μετάφραση: Μαρία Κάσση. Αθήνα, Τ εκ μ ή ριο, 1991. Σελ. 168. Δρχ. 1000. Υπάρχει κάτι πιο συναρπαοτικό από ένα εφηβικό ημερολόγιο; Π όσοι μεγά­ λοι όμω ς μπορούν να πετύχουν αυτή τη γραφή που η γοητεία της στηρίζεται στη χαριτωμένη ισορροπία ανάμεσα στην αφέλεια της παιδικότητας και τη σ ο ­ φή απλότητα της ωριμότητας; Η Κ. Νέστλινγκερ το αποτολμάει με πολύ κέφι. Η α λλοπρόσαλλη ζωή στο σπίτι, η βαρετή ή επεισοδιακή ζωή στο σχολείο, τα πρώτα δειλά ερωτικά σκιρτήματα και οι πληκτικές παρέες, οι σκανδαλιές, οι ζήλειες και ot μελοδραματικές απογοητεύσεις της μιας μέρας, περιγράφονται ζωηρά και απέριττα, αφήνοντας να διαφανεί ένα μέρος από το παράφορο, το τρελό και το υ πέροχο αυτής της ηλικίας. Ζ.Β.

Η λεηλασία της παιδικότητας ΓΙΟΝΑ ΟΜΠΕΡΣΚΙ: Παιδικά χρόνια. Μετάφραση: Μαριέπα Ιωαννίδου. Αθήνα, Δ ω ρ ικ ός, 1992. Σελ. 128. Δρχ. 1000. Η παιδική ηλικία, η πιο ευτυχισμένη εποχή του ανθρώπου, ο φ ωτεινός παρά­ δεισος που α ναπολούμε ως τα τέλη της ζωής μας κι απ’ όπου αντλούμε συνε­ χώς τρυφερότητα, ποίηση, πρωτοτυπία, δημιουργικότητα, εμπνέει πολύ συχνά τους συγγραφείς και μαγνητίζει σ χεδόν πάντα τους αναγνώστες. Αυτό εδώ ό ­ μως το βιβλίο, περιγράφει κάποια παιδικά χρόνια ζοφερά, χρόνια δυστυχίας και θανάτου, παιδικά χρόνια πίσω α πό τα συρματοπλέγματα στα γερμανικά στρατόπεδα συγκέντρωσης. Το μικρό Εβραιόπουλο, μεγαλωμένο μέσα στην αγάπη και την τρυφερή φροντίδα των γονιών του, έρχεται ξαφνικά κι αναπάντεχα αντιμέτωπο με τους ακατανόητους νόμους της μισαλλοδοξίας και του πολέμου. Κι ωστόσο, στην απέριττη αυτή διήγηση, δ εν υπάρχει απόγνωση, δ εν υπάρχει άγχος, δ εν υπάρ­ χει τίποτα που να μπορεί να μαράνει την τρυφερή μυχή του αναγνώστη. Είναι ένα α πό τα σπάνια βιβλία που γνωρίζουν στο παιδί τη δυστυχία και το κακό, χωρίς να το πληγώνουν. Ζ.Β.

Καλοκαιριάτικες μέρες ΚΟΣΤΑΝΤΙΝ ΠΑΟΥΣΤΟΦΣΚΙ: Καλοκαιριάτικες μέρες. Μετάφραση: Σοφία Κεφάλα. Εικον.: Κ. Κουζνέτσοβα. Αθήνα, G u ten b erg , 1992. Σελ. 75. Δρχ. 500. Δ υ ο φίλοι, συγγραφείς και y αράδες, δηλαδή από το είδ ος των ανθρώπων που διαθέτουν ανεξάντλητη φαντασία, διηγούνται τις επιτυχίες και τα παθήματά τους στο μάρεμα και στους περιπάτους τους στη φύση. Η πανέμορφη εξοχή με τα χίλια μυστικά που φανερώνει σε όπ οιον ξέρει να την παρατηρεί, τα συναπαντήματα με τους ανθρώπους του χωριού, με τα ζώα της αυλής και του δάσ ους - ή με τα συκοφαντημένα ξωτικά - εναλλάσσονται ευχάριστα με νότες μελαγχολικές και αναπολήσεις νοσταλγικές, όπως εκείνα τα ξεχασμένα τραγούδια του παλιού οργανέτου στη σοφίτα...

παιδικα/137 Π α ρόλο που δ εν υπάρχει πλοκή, η ιστορία είναι ευχάριστη, χάρη στην ευγέ­ νεια και το σεβασμό προς τη φύση που αποπνέει κάδε της σελίδα — αν και η κάπως ιδιωματική γλώσσα της μετάφρασης δυσκολεύει τη ροή. Ζ.Β.

Τα μυστικά της ζωής των ζώων και των πτηνών Η ζωή των ζώων. Σειρά: Μικρή Εγκυκλοπαίδεια. Αθήνα, Δ ελη θ α ν ά σης, 1992. Σελ. 76. Δρχ. 2800 (το καθένα). Συλλογικό έργο περισσοτέρων α πό 12 συγγραφέων και 17 καλλιτεχνών, που επιμελήδηκαν το μέρος της εικονογράφησης, η έκδοση φανερώνει με τρόπο εύληπτο και άκρως παραστατικό, όλα τα μυστικά και τα παράδοξα της ζωής των ζώων και των πτηνών. Α πό τους προϊστορικούς πλησιόσαυρους, στους ο ­ ποίους πιδανόν να ανήκει και το τέρας του Λ οχ Νες, ως τα πουλιά πόδαγρος που την ημέρα στέκονται όρδια για να μοιάζουν με ξύλα. Κάδε σελίδα έχει και διαφορετικό δέμα βοηδώντας τους αναγνώστες να κατανοούν σε συνδυασμό και να εντάσσουν τη ζωή και τις συνήδειες κάδε ζώου στο ευρύτερο σ ύνολο της φύσης. Α.Λ.

Περιπλανήσεις και περιπέτειες ΕΜΙΛΙΑΝ ΣΤΑΝΕΦ: Η Τραμπακούλα και ο Γοργοπόδης. Μετάφρα­ ση: Σοφία Κεφάλα. Εικον.: Αλεσάνδρο Ντένκοφ. Αθήνα, G u ten berg, 1992. Σελ. 111. Δρχ. 550. Η τρυφερή αυτή ιστορία έχει δέμα της τις περιπλανήσεις και τις περιπέτειες δυο αχώριστων φίλων. Του σκαντζόχερα Γ οργοπόδη και της χελώ νας Τραμπακούλας. Τα βάσανά τους άρχισαν όταν ο ζευγάς αποφάσισε μια μέρα να οργώσει το χωράφι που είχανε οι δυο φίλοι για λημέρι. Έτσι, αυτοί οι καημένοι αναγκά­ στηκαν να αναζητήσουν ά λλον τόπο... Ό μω ς, όπου και να πήγαιναν, συναντού­ σαν εχδρούς, κινδύνους και παγίδες και δα είχανε ολότελα απογοητευτεί αν, συγχρόνως, δε γνώριζαν και φίλους και δε μάδαιναν την αξία της αλληλοβοήδειας και της συνεργασίας στη ζωή. Τελικά, το ταξίδι αυτό γίνεται, yta τα δυο μικρά ζώα, ένα ταξίδι από την ξε­ νοιασιά στην υπευδυνότητα, από την εγωιστική ανεμελιά στην κοινωνικότητα. Ζ.Β.

Τα παραμύθια του κόσμου Τα Ταμ-Ταμ. Αφρικανικά παραμύθια. Επιλογή-Μετάφραση-Δια-. σκευή: Κατερίνα Ζωιτοπούλου-Μαυροκεφαλίδου. Αθήνα, Σ ύγχ ρονη Ε ποχή, 1992. Σελ. 77. Δρχ. 1200. Πανέμορφα παραμύδια για χαριτωμένες κοπέλες που αναζητούν την αληδινή αγάπη, για παλικάρια που δοκιμάζουν και πετυχαίνουν το ακατόρδωτο, για δίκαιους α ρχηγούς και Yta άδλιους προδότες... Για παράξενα φιδοκόριτσα, για τον εγωισμό και την έπαρση που γεννά κάποτε κάποτε η πολυγνωσία και για

138/παιδικα την αιώνια αξία της λαϊκής σοφίας. Παραμύθια που μιλάνε για το μυστικό που κάνει να γεννιούνται τα τραγούδια... Τα τραγούδια που έχουν μυχή, που είναι αληθινά και ζουν για πάντα. Τα δέκα παραμύθια συνοδεύουν φωτογραφίες από αφρικανικά λαϊκά έργα, μάσκες, στολές, αγαλματάκια. Ζ.Β.

Εντυπωσιακά και ουσιώδη «Το αυγό», «Το κάστρο». Σειρά «Οι πρώτες ανακαλύψεις μου». Αθήνα, Δ ελη δ α νά σ η ς , 1992. Σελ. 34, 36. Δρχ. 1800. Δυο ακόμη, τα πιο πρόσφατα, βιβλία από τη μικρού σχήματος σειρά που εί­ ναι χωρίς αμφιβολία η πιο εντυπωσιακή, αλλά και ουσιώδης για τα παιδιά από 3 ως 6 ετών. Γαλλική η ιδέα (του Γκαλλιμάρ), στην Ιταλία τυπώθηκε, και εδώ κυκλοφορεί σε μετάφραση, παρουσιάζοντας τις όμεις κάθε θέματος με τη βο ή ­ θεια των πιο σύνθετων τυπογραφικών δυνατοτήτων: οι διαφανείς σελίδες, που γυρνώντας τες προσθέτουν σχέδια και χρώματα σ πς επόμενες, αποκαλύπτουν λεπτομέρειες, εσωτερικές όμεις, αλλάζουν άρδην τις εικόνες, φανερώνοντας α­ πό το εσωτερικό του μεσαιωνικού πύργου και τη διάταξη των δωματίων μέχρι, στο άλλο βιβλίο, πώς αναπτύσσεται το αυγό στην κοιλιά της κότας. Θαυμάσια η εικονογράφηση σε ολόκληρη τη σειρά («Το χρώμα», «Η γάτα» «Το μήλο», «Η λαμπρίτσα» συνολικά 10 τίτλοι) με πιστότητα αλλά και με ιδιαί­ τερη καλαισθησία. Α.Λ.

Τα ζώα του κόσμου ΒΑΛΕΡΙ ΤΡΑΚΙ, ΝΤΟΜΙΝΙΚ και ΣΕΡΖ ΣΙΜΟΝ: Η πανίδα μπροστά στο φακό (σειρά 12 βιβλίων). Επιμέλεια: Βικτωρία Μπατζόγλου. Φωτ.: Π. Σταροστά, Μ. και Ντενίς-Υό, Ζ.Φ. Φρανκό, Τ. Μποννάρ, Ν και Σ. Σι­ μόν. Αδήνα, Π ατάκης, 1992. Σελ. 12. Δρχ. 250 (το καδένα). «Τα ζώα του κήπου, τα ζώα σε κίνηση, τα πουλιά της Ευρώπης, τα ζώα και τα μικρά τους, τα ζώα της ερήμου, τα θηλαστικά της Αφρικής...» είναι μερικοί από τους τίτλους των 12 μικρών καλαίσθητων βιβλίων. Η σειρά δημιουργήθηκε από ένα επιτελείο διάσημων Γάλλων φωτογράφων, οι οποίοι αποθανάτισαν σε φωτογραφίες όμορφες, αστείες και τρυφερές 120 ζώα στο φυσικό τους περιβάλλον, συνοδευμένες από απλές επεξηγηματικές φράσεις. Κ.Γ.

Η σοφία και η ομορφιά της λαϊκής φαντασίας ΧΙΛΙΕΣ & ΜΙΑ ΝΥΧΤΕΣ. Το μαγικό λυχνάρι του Αλαντίν. Μετάφρα­ ση: Κώστας Τρικογλίδης. Αδήνα, Ύ ψ ιλο ν/Α ερ ό σ τ α το , 1992. Σελ.

145. Δρχ. 800. Το πιο γοητευτικό παραμύθι από τον παραδεισένιο κήπο της Σεχραζάτ, δ ο ­ σμένο από τον μεγάλο γνώστη της αραβικής λογοτεχνίας με όλη του τη λάμμη και τη χλιδή, με όλη την ιεροτελεστία των διαλόγων, της πλοκής και των περι­ γραφών που ως τώρα αφαιρούνταν συστηματικά από τις «παιδικές» εκδόσεις

παιδικα/139 Μ όνο διαβάζοντας τις εξαίσιες αυτές σελίδες των περιπετειών Kat των διαμεύσεων, των ραδιουργιών και του έρωτα, με τέτοια ισορροπία λόγου και δρά ­ σης, νιώθει κανείς τη σοφία και την ομορφιά της λαϊκής φαντασίας... Και συγ­ χρόνως θαυμάζει την περιπλάνηση των πανάρχαιων παραμυθικών μοτίβων που, από τα ομηρικά μέγαρα βρίσκονται στα κιόσκια από ίασπι και αμέθυστο, αγέραστα πάντα και λυτρωτικά. Ζ.Β.

Για παιδιά από 2 μέχρι 4 ετών Χρώματα, Σχήματα, Αντίθετα. Σειρά «Τα πρώτα βήματα». Αθήνα, Α μ μ ο ς , 1992. Δρχ. 1000. Σε μικρά παιδιά από 2 μέχρι 4 ετών απευθύνονται αυτά τα βρετανικής προελεύσεως βιβλία, τα οποία κατορθώνουν να εισάγουν στα σύνθετα και τα πολύ­ πλοκα χρησιμοποιώντας τα απλούστερα, και γνωστά στους αναγνώστες τους, υλικά. Το κεφάλι μιας γάτας έτσι όπως φαίνεται σκαρφαλωμένη σ’ ένα τοίχο δεν αποτελείται παρά από ένα ημικύκλιο, τα αυτιά της α πό τρίγωνα, τα μουστά­ κια της από ευθείες γραμμές κ.ο.κ. Ωραία ευκρινέστατα σχέδια, ζωηρά καλοσυνδυασμένα χρώματα για τους μικρούς, που κοιτώντας κάθε εικόνα γύρω τους, ζητούν αυτομάτως να την αναλύσουν και να κατανοήσουν. Α.Λ.

Η γοητεία του θρύλου ΥΒ ΚΟΑ: Βίκινγκς, οι βασιλιάδες των θαλασσών. Μετάφραση: Δ. Δημητρούλια. Σειρά «Ανακαλύμεις». Αθήνα, Δ ελ η θ α ν ά σ η , 1992. Σελ. 176. Δρχ. 2800. Εδικευμένος στη θαλάσσια Ανθρω πολογία ο συγγραφέας του βιβλίου βρί­ σκει τον τρόπο να βυθίσει τους αναγνώστες του βαθιά μέσα στη γοητεία (άλλο­ τε τρομερή άλλοτε λαμπερή) του θρύλου. Οι Βίκινγκς, άγριοι πολεμιστές του Βορρά, κατακτούν τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα πριν βγουν α πό την Ιστο­ ρία, χαθούν για πάντα από αυτήν και π εριβληθούν πλέον τα χρώματα και τους θρύλους του μύθου. Χ ρονολογικοί πίνακες, εικονογράφηση από χειρόγραφα του 11ου αιώνα, εικαστικά έργα και ταπισερί, σχέδια πλοίων και κάθε είδους άλλη μαρτυρία επιστρατεύονται για να ζωντανέμουν ένα παθιασμένο, πολεμ ο­ χαρή και γεμάτο πίστη στους δ αίμονες και τα πνεύματα, πολιτισμό.

Διακοπές Τα γραφεία του περιοδικού ΔΙΑΒΑΖΩ θα παραμείνουν κλειστά τον ΑΥΓΟΥΣΤΟ.

'id

^ r a a S ic i

κΧ ρή π ό/ J^JTov^uovrvb J j Jiapajim, afclm i τοιτ apofioir kol znsjtetrKas. J f *έεμί?η~ Xuvwel to Vtqos.

0

J C v p io i

s ^ v f w - νράώ τ·

to cftfKXZLifftdm που y&tpt va £ iyu_affiiziaiDvos χα, ησιταήϊ. *7

r *3ζ

tc u m

*

P όραση.

Zo m ^ oaKL JK xu. εκΖρομη.

Ζζ,χορ UO rnCU*VL<iul>V. JlvYCL · ό δ ί μ ί ^ η . - J^M piD Z/Jotf

'Tsvos Q io n .

J io p a a t'T L

& pw n

J tf c u n ip o ir

yvcl.

5 .

Z jo V

τον κόσμον evd

\ J

Z .a y ii'n fio ir

J ^ V flO S

T astas

m lr fy n a y o ir

r

τταιώ -

mmB p j S L

L a .

z o ir tf r f ta .

sJ I odi'ycl ^urcnoonM m r

Zjjatc^iuJtmS J\. o&cifjoj

J C u o yo p u x .

σιωττή$

V

Εκ3&οβ»

A S T O i - T.

TfcVVOL&oir 6 -Jlfoiya. -

vry, 3& Ι5Ϊ85.

Οι εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ Προτείνουν

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗ 1 ΤΗΛ :3602535 - 3618654

ΓΙΑ Α Ν Α Γ Ν Ω Σ Τ Ε Σ Μ Ε Α Π Α ΙΤ Η Σ Ε ΙΣ

ΚΥΚΛΟΣ ΞΕΝΗΣ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑΣ HANIEL LONG: Η θαυμαστή Περιπέτεια του Καμπέθα ντε Βάκα Πρόλογος: Χ ένρυ Μ ίλλερ Μετάφραση: Μ αρίνα Ανακαόνα BOTHO STRAUSS: Η Αφιέρωση Μετάφραση: Δήμος Β αρθολομαίος FERNANDO PESSOA: Το Βιβλίο της Ανησυχίας Πρόλογος, μετάφραση: ΆννυΣπιιράκου KAREN BLIXEN: Ανέκδοτα του Πεπρωμένου Μετάφραση: Μ ατούλα Σερέφα - Μ ανώλης Πολέντας Β. TRAVEN: Το Αευκό Ρόδο Πρόλογος, επιμέλεια: Λεύτερης Αναγνώστου ΝΑΓΑΪ ΚΑΦΟΥ: Σιγανή Βροχή Εισαγωγή, σχόλια, μετάφραση: Π αναγιώτης Ευαγγελίόης ΕΣΑ ΝΤΕ ΚΕΪΡΟΣ: Ένας Αυρικός Ποιητής Τρία διηγήματα, μια νουβέλα και μία επιστολή Πρόλογος, μετάφραση: Ά ννυ Σπυράκου BOTHO STRAUSS: Κανένας Αλλος Πρόλογος, μετάφραση: Λεντέρης Αναγνιόστου ΦΕΑΙΠΕ ΑΛΦΑΟΥ: Το Καφενείο των Τρελλών Επίμετρο: Mary Me Carthy Μετάφραση: Ρονλα Κυριακίδου ΑΩΡΕΝΣ ΝΤΑΡΡΕΛ: Το Μαύρο Βιβλίο Μετάφραση: Μ ιχάλης Κοκολάκης ΚΑΡΕΝ ΜΠΛΙΞΕΝ: Τελευταίες Ιστορίες Μετάφραση: Ευαγγελία Κ ιζήλου ΤΖΩΝ ΦΡΑΝΚΛΙΝ ΜΠΑΡΝΤΙΝ: Το Αλογο, το Ξωτικό κι ο θάνατος. Μετάφραση: Καλλιόπη Δ. Πατέρα EUDOR A W ELTY : Η Κόρη του Αισιόδοξου Δικαστή Μακ Κέλβα Εισαγωγή: Γιούλη θεοδοσιάδου Μετάφραση: Ανδρέας Α ποοτολίόης ΤΖΟ Υ ΝΑ ΜΠΑΡΝΣ: Το Δάσος της Νύχτας Πρόλογος: Τ.Σ. Έλιοτ Μετάφραση, επίμετρο: Παναγιώτης I. Χατζηόάκης Επιμέλεια: Μ ιχάλης Κοκολάκης Μ ΑΣΑΝΤΟΥ ΝΤΕ ΑΣΣΙΣ: Ο Φρενίατρος Μετάφραση: Ά ννυ Σπυράκου Επίμετρο: Δημήτρης Π λουμπίδης ΟΡΑΤΙΟΣ ΚΙΡΟΓΑ: Ανακόντα Μετάφραση: Ενα Τσούρου

Ε Κ ΔΟ Σ Ε ΙΣ Α Λ Ε Ξ Α Ν Δ Ρ Ε ΙΑ Σόλωνο; 133, Τηλ. 3606 305, Fax. 3638 173

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ «ΑΣΤΑΡΤΗ» ΤΖΟΒΑΝΙΓΚΟΥΑΡΕΣΚΙ: Το πεπρωμένο ες έργο, με πρωταγωνιστή τον έρωτα.

ονομάζεται Κλοτίλδη:

Ενα ξεκαρδιστικό και γεμάτο περιπέτει­

❖ Φ· Φ ΝΑΘΑΝΑΕΛ ΓΟΥΕΣΤ: Ένα σπαρταριστό εκατομμύριο: Μια άγρια καταλυτική σάτιρα του αμερικάνικου ονείρου. Ενα βιβλίο όπου, συνεχώς, το γέλιο εναλλάσσεται με το δάκρυ. ❖ ΦΦ ΙΤΑΛΟ ΚΑΛΒΙΝΟ: Οι δύσκολοι έρωτες: Ενας υπάλληλος, μια παντρεμένη, ένας μύωπας, μια κολυμβήτρια, ένας κακοποιός... αναζητούν λίγη ανθρώπινη επαφή, προσπαθούν να ζήσουν ένα «μοναδικό» έρωτα ή απλώς ένα ερωτικό χάδι. Φ ΦΦ ΙΤΑΛΟ ΚΑΛΒΙΝΟ: Αν μια νύχτα του χειμώνα ένας ταξιδιώτης: Οι ήρωες του έργου είστε σεις ανα­ γνώστη και αναγνώστρια, που ζείτε την ερωτική περιπέτεια της ανάγνωσης και τη μυθιστορηματική περιπέτεια του έρωτά σας. ❖ Φ Φ ΙΤΑΛΟ ΚΑΛΒΙΝΟ: Πάλομαρ: Ο Πάλομαρ -ο Καλβίνο- είναι ολόκληρος ένα βλέμμα που ανακαλύπτει κι αποκαλύ­ πτει τη φύση, την Πόλη και τη... Σιωπή. ❖ ΦΦ ΙΤΑΛΟ ΚΑΛΒΙΝΟ: Τα κοσμοκωμικά: Ο Κφβφκ, που έχει την ηλικία του σύμπαντος, αναπολώντας τα παιδικά του χρόνια, μας μιλάει για τη δημιουργία των γαλαξιών, την εξαφάνιση των δεινοσαύρων. Ενας εκπληκτικός συν­ δυασμός επιστημονικής φαντασίας και υψηλής λογοτεχνίας· τρυφερού χιούμορ και βαθιάς φιλοσοφίας. ΑΝΡΙ ΚΑΛΕ: Τα χρόνια τα αλάνικα: Μια σκληρή ελεγεία για το λούμπεν προλεταριάτο: τον κόσμο της φτώ­ χειας, της αθλιότητας, των βρομερών ερώτων, της παρανομίας: για το αλαναριό. ❖ Φ Φ ΑΚΙΛΕ ΚΑΜΠΑΝΙΛΕ: Μα τι πράγμα είναι αυτός ο έρωτας: Πολλές πολλές περιπέτειες, πολύ πολύ χιούμορ, πολύς πολύς έρωτας. ΑΚΙΛΕ ΚΑΜΠΑΝΙΛΕ: Αύγουστο μήνα γυναίκα μου δε σε ξέρω: Ερωτες και ερωτοτροπίες... Ενα ξεκαρδιστικό «ανπμυθιστόρημα» που διαβάζεται με απόλαυση από κάθε τύπου αναγνώστη. ΨΦΦ ΑΚΙΛΕ ΚΑΜΠΑΝΙΛΕ: Αν το φεγγάρι μου φέρει τύχη: Η θλιβερή ιστορία ενός ανθρώπινου σαράβαλου, ενός ντροπαλού ερωτευμένου, ενός άπιστου συζύγου και μιας επίορκης συζύγου. ❖ ΨΦ ΑΚΙΛΕ ΚΑΜΠΑΝΙΛΕ: Γαμήλιο ταξίδι με πολλούς: Και μόνο από τον τίτλο, καταλαβαίνει κανείς πως πρό­ κειται για μια ξεκαρδιστική ιστορία με πολλά μπερδέματα. ΑΚΙΛΕ ΚΑΜΠΑΝΙΛΕ: Νεαροί μου, ας μην υπερβάλλουμε: Το πάθος για το ποδόσφαιρο σε εξωφρενι­ κές διαστάσεις. Απρόσμενες καταλήξεις, απίστευτα ευρήματα, όπου παρωδούνται οι πάντες και τα πάντα. ❖ ❖ ❖ ΜΕΡΙ ΡΕΝΟ: Παράξενες φιλίες: Η άβγαλτη Ελσι, ο φιλόδοξος γιατρός Πήτερ, η Λίο με την τόσο έντονα αγορίστικη εμφάνιση, η γοητευτική Ελεν και ο ευαίσθητος συγγραφεάς Τζο, μπλεγμένοι σε ένα ασυνήθιστο ερωτικό γαϊτανάκι. ❖ ΦΦ ΑΛΜΠΕΡΤΟ ΣΑΒΙΝΙΟ: Ανθρωποι δΐηγηθείτε την ιστορία σας: Υπέροχες μυθιστορηματικές βιογραφίες, Ελευθέριος Βενιζέλος, Λορέντζος Μαβίλης, Ισιδώρα Ντάνκαν, Νοστράδαμος... μερικά από τα πορτρέτα που δεν θα τα ξαναβρείτε πουθενά αλλού έξω από τις σελίδες του αριστουργήματος του Σαβίνιο. ντο μ ιν ικ φ ερ ν αν τεζ : Εγώ ο Πιέρ πάολο στα χέρια του αγγέλου: Η ζωή και τα πάθη του Π.Π. Παζολίνι, ποιητή, κινηματογραφιστή, εξεγερμένου, ομοφυλόφιλου και κομμουνιστή. Μια μυθιστορηματική βιογραφία που θα σας μαγέψει. ΦΦ Φ ΝΤΟΜΙΝΙΚ ΦΕΡΝΑΝΤΕΖ: Η δόξα του παρία: Ενα εκπληκτικό μυθιστόρημα με θέμα το έιτζ, πού σοκάρισε κριτι­ κούς και κοινό.

Βιβλία που θα τα αγαπήσετε πολύ και θα τα προτείνετε μετά μανίας στους φίλους σας.

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΣΤΑΡΤΗ Κωλέττη 9 - Τηλ.: 36.29.829 - 36.06.597 / Fax: 36.12.100

Αστέρης Δεληδανάσης

εκ δό τη ς

η π ρ ω τοπ ορ ία στο β ιβ λ ίο

Η νέα σειρά μας ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΔΕΛΗΘΑΝΑΣΗ εγκαινιάζει ένα νέου τύπου βιβλίο για την Ελλάδα. Η Ιστορία και η Αρχαιολογία, οι Τέχνες και η Λογοτεχνία, οι Θρησκείες και η Φιλοσοφία, οι εφευρέσεις και οι εξερευνήσεις, οι αρχαίοι λαοί και οι κατακτήσεις του αιώνα μας. Τα μεγάλα γεγονότα του Κόσμου και οι πολιτισμοί από το 4000 π.Χ. έως τις μέρες μας. Κείμενα γλαφυρά γεμάτα γνώσεις. Μαρτυρίες και ντοκουμέντα. Φανταστική εικονογράφηση. Τώρα ευρωπαϊκά βιβλία και στην Ελλάδα. __________ ΚΥΚΛΟΦΟΡΟΥΝ: __________ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΑΑΑΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΗ ΜΕΓΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ

BAN ΓΚΟΓΚ ΜΕ ΤΟΝ ΗΛΙΟ ΜΠΡΟΣΤΑ

Η εποποιία θα διαρκέσει πάνω από δέκα χρόνια. Μέχρι το 323 π.Χ. που ο Αλέξανδρος πεθαίνει στο απόγειο της δόξας του στη Βαβυλώνα.

Αυτός που ζωγράφιζε τον ήλιο ασταμάτητα και έδωσε σαν τέλος στη ζωή του, τον μαύρο ήλιο του θανάτου που ο ίδιος επέλεξε.

ΒΙΚΙΝΓΚΣ ΟΙ ΒΑΣΙΛΙΑΔΕΣ ΤΩΝ ΘΑΛΑΣΣΩΝ

ΑΜΑΖΟΝΙΟΣ ΕΝΑΣ ΠΛΗΓΩΜΕΝΟΣ ΓΙΓΑΝΤΑΣ

Ένας από τους μυθικούς λαούς της νεότερης ιστορίας. Οι Βίκινγκς διασχίζουν τις θάλασσες, ανακαλύπτουν τη Γροιλανδία, φτάνουν ως την Αμερική. Κάνουν αποικία τους την Ιρλανδία, ρίχνουν τη Γαλλία στη φωτιά και στο αίμα.

Συμβαίνει κάτι πιο μυθικό, η συνάντηση των Αμαζόνων και η ανακάλυψη του μεγαλύτερου ποταμού του κόσμου, που οι Ισπανοί του δίνουν το όνομα των άγριων πολεμιστρών. Έτσι η Αμαζονία γίνεται, λοιπόν, χώρα των ονείρων και των μύθων, χώρα περιπετειών. Και σε λίγο ζητήστε: ΜΟΤΣΑΡΤ · ΓΡΑΦΗ · ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ

Αστέρης Δεληδανάσης εκδότης Χ αριλάου Τρικούπη 1 0 6 και Σμολένσκι, 1 1 4 72, Αθήνα Κεντρική διάθεση: Ζω οδόχου Πηγής 34, 1 0 6 8 1 , Αθήνα Τηλ. 3 6 4 2 3 25, 3 6 3 9 0 62, Fax 3 6 4 2 3 2 5

Αλεξάντρ Καμπάκοφ ΧΩΡΙΣ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ

Italo Calvino Ο ΔΡΟΜΟΣ TOY ΣΑΝ TZOBANI

Πέντε διηγήματα του μεγάλου συγγραφέα, δημοσιευμένα μετά το θάνατό του, μιλούν για το βασανιστικό διαχωρισμό ανάμεσα στην καθημερινή πραγματικότητα που πρέπει να ζήσουμε και στον κόσμο του πνεύματος, όπου άθελά μας ταξιδεύουμε.

Arno Schmidt ΑΠΟ ΤΗ ΖΩΗ ΕΝΟΣ ΦΑΥΝΟΥ

Τόπος: Μόσχα, Χρόνος 1992 Εμφύλιος πόλεμος - πείνα, βία, ερείπια. Γραμμένη το 1988 η νουβέλα αυτή μας τα­ ξιδεύει στο μέλλον, όταν η Σ. Ένωση έχει εκραγεί, αφήνοντας πίσω της ανεξάρτητα Αυτό το σύντομο, αλλά συναρπαστικό, διήγημα έχει κερδίσει μια επίλεκτη θέση στην ανθολογία της φανταστικής λογοτε­ χνίας.

Alfonso Rojo ΗΜΕΡΕΣ ΠΟΑΕΜΟΥ

Alfonso Rojo

ΗΜ ΕΡΕΣ ΠΟΛΕΜΟΥ

Πρώτη φορά μεταφράζεται στα ελληνικά έργο του μεγαλύτερου πρωτοποριακού γερμανού συγγραφέα. Το βιβλίο εξιστορεί 13 μέρες από τη ζωή ενός δημοσίου υπαλ­ λήλου, πριν και μετά τον πόλεμο, ασκώ­ ντας κριτική στον γερμανικό μικροαστι-

Ο ι 55 δραματικές μέρες του Πολέμου του Κόλπου όπω ς τις έζησε ό ισπανός πολεμι­ κός ανταποκριτής Αλφόνσο Ρόχο.

Ε Κ Δ Ο ΣΕ ΙΣ ΚΡΙΤΙΚΗ Πατούσα 3 Τηλ. 3639434

, f O *

0

>

0*

'

* t* >

* y t * ^ 5 ',OC

x V ff^ A f < e0 * '

-.« ■ *

0 fc “ y P » ® e io < rt

+&&&&*

-C f-°^ a '^ t l M & e · * 5 ,0 < o

P°°

< & % » -# ■

Μ ΙΧ Α Λ Η Σ

ΓΚΑΝΑΣ

y t a ^ epV ' , a

4 Εκδόσεις Κέδρος Γ. Γενναδίου 3 - Τηλ. 36.02.007

Αλλα βιβλία τον Αλέξη Πανσέληνου • Η μεγάλη πομπή Μυθιστόρημα. 5η έκδοση • Ιστορίες με σκύλους Διηγήματα. 4η έκδοση

. σύγχρονη Ελλάδα. Ηαδυναμία τωννεότερωνγενιών να συν- ί δέσουν τα σημερινά προβλήματά το την προϊστορία του τόπου στις δεκαετίες1, \ που πέρασαν, αποτελεί το κύριοθέματο’ βιβλίου.

ρ α φ τ ε ίτ ε σ υ ν δ ρ ο μ η τ έ ς Συνδρομές εσωτερικού και Κύπρου Ετήσια 12.000 - Σπουδαστική 11.000 δρχ. Εξάμηνη 6.500 - Σπουδαστική 5.500 δρχ. Οργανισμών, Τραπεζών, Ιδρυμάτων 14.000 δρχ. Συνδρομές εξωτερικού Ετήσια 90 δολ. (ΗΠΑ) Σπουδαστική Ετήσια 85 δολ. Ιδρυμάτων, Βιβλιοθηκών 105 δολ. Τα παλιά μηνιαία τεύχη κοστίζουν 1000 δρ χ., τα δεκαπενθήμερα 600 δρχ. και τα διπλά 1000 δρχ. Εμβάσματα στη διεύθυνση: Κατερίνα Γρυπονησιώτου Α. Μεταξά 26, Αθήνα - 106 81

αφιερώματα O' επί'ίον0'η ηχνϊς NO 67

5S

S

5. - A

.* "

S i " « t Ν° „ Μ « , ο μ « Ν0 ” Ν ο 75 ΛογοτεΧν,α

<νίο Νο 76

Νο 84

V w U AOC o v ^ Γ ρ ό μ π ο « YXP0V^

Λ ογοτεχνία Ν ο 86

v n » » jS * « o T P o W ·" Νοo94* ! ^οελληβ"η°κίό £ iW “ H «

ια Νο 100

s c f e s ^ r 1" s % sr° SB*.»1· Βυζάντιο N o

2®. 0l No 130

^

Ελλην"^0 [J“JL n o 141 φουτουρ»αμος ΓΧωσσοΚογΌ fjo -\46 Β φ Κ ίο QK0K0ipl No 1 B'PW“ Y‘ ροφ ίο No 155

Μουσική και ^ Εξουσία N o Λιανοουμενο Τεχνολογιες Nl m

^

« ° 194

e; r S c « = «

Ψυχ,αΤ„ θέατροΡ κθΐ και παιδί NO 214

σε ΰεματα ΤΟυ κοινού

s^S S S rS —Νέοι κο ΕΧληνικη ^

ωνίο και Ρ κ είμ ενο Ν

234 6

Ν” « '„wy ° ' « v ' ° i .

E, r f w °

NO 2

48 εκδοτ ε^ οςΡ Ν ο 244

θ μ ο ψ ο λοφ \δ>οΐτ'ΚΠ Ε* Ν ο 248 ^ όσ '^ ? Ε .κ ο ν ο ν Ρ « ^ σ η Ν ο,βΚ Β'Ρ νίοκαι „ υ 6 ς Ν_1ολ2, 550 0 4990 ,ύγεν' το Χ ρι°ΤΟ<

N « °% c^r^ e,

5S

t

?

S

N° 276

Με00ϊ ί και NO 284 No Μονοξιο κ Λ°ν°τε^ ν ρ αφ εω “ ν w>

S g S ^ 0 l » ο ^ * « Φ « »2W Μεσαίωνας • e^ovt49Pfcvo

ΜΟΛΙΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΗΣΕ

Ζωοδόχου Πηγής 21 - τηλ. 3615433

ΠΕΤΡΟΣ ΚΥΠΡΙΩΤΕΛΗΣ Τα Καρταλέικα (αφ ηγήματα )

Μιά σελίδα του βιβλίου: Φ ίλοι Γάλλοι α ν α γ ν ώ σ τ ε ς , δ εν είναι τ υ χ α ίο ό τι ο Β α σ ίλ η ς Βασιλικός, ο γ ν ω σ τ ό ς σ α ς Έ λ λ η ν α ς σ υ γ γ ρ α φ έ α ς το υ "Ζ ", σ τις α ρ χ ές τ η ς δ εκ α ε τία ς το υ ’50, μόλις δ εκ α ο χ τ ώ χρ ονώ ν, ξ εκ ίν η ­ σ ε την ο δ ο ιπ ο ρ ία το υ α π ό το β ο υ νό τω ν Κέντα υ ρ ω ν, γ ρ ά φ ο ­ ν τ α ς τη "Διήγηση το υ Ιά σ ο ν α ", π ο υ χ α ιρ ε τίσ τη κ ε μ ε ν θ ο υ σ ια ­ σ μό α π ό τ ο υ ς κριτικούς τ η ς επ ο χ ή ς, π ο υ σ τ ο π ρ ω τό λ ε ιο το υ μ α θ η τ ή -λ ο γ ο τ έ χ ν η είδ α ν έν α ν ά ξιο σ υ ν ε χ ισ τή τ η ς τ έ χ ν η ς και τ η ς φ ιλ ο σ ο φ ία ς το υ A ndre Gide π ο υ σ υν ο ψ ίζο ν τα ι σ ε τ ο ύ τ η τη "θ έσ η ": σ τ ο π έ ρ α σ μ ά σ ου ν α ρ ίχν εις π ά ν τ ο τ ε σ π ό ρ ο υ ς , π ο τ έ ρίζες. Η εξέλ ιξη δ ικαίω σε τ ο υ ς ο ξυ δ ερ κ είς κριτικούς. Ο Β α σ ιλι­ κός π ο ρ εύ τη κ ε χ ω ρ ίς ν α π ιά σ ε ι π ο υ θ ε ν ά ρίζες. Λ α μ π ρ ά κ η δ ες , σ υ γ κ ρ ό τη μ α Λ α μ π ρ ά κ η , εξ ερ ευ ν η τή ς τω ν Η Π Α , Ε κ τό ς τω ν τει­ χώ ν (χούντα), Ε ν τό ς τω ν τειχώ ν ("Υ π ο θ ή κ ε ς Π α π α δ ό π ο υ λ ο υ Π α ττ α κ ο ύ ", α ν δ εν το ξέρ ετ ε το κόκκινο Βιβλιαράκι, με λ ό γ ο υ ς τω ν π α ρ α φ ρ ό ν ω ν δ ικτατόρω ν, π ο υ λ ή θ η κ ε τόσο, όχι σ α ν ψωμί ή σ α ν π α ν τ ε σ π ά ν ι, ώ σ τ ε α π ό τα έσ ο δ α τω ν π ω λ ή σ ε ώ ν το υ θ α μ π ο ρ ο ύ σ α ν ν α δ ια τρ έφ ο ν τα ι και ν α σ υ ν τη ρ ο ύ ν τα ι, σ τ ις φ υ λ α ­ κές Κ ο ρ υ δ α λλο ύ , μέχρι σήμερα, οι η γ έ τε ς το υ Π ρ α ξικ ο π ή μ α το ς, νομίζω π ω ς α υ τό θ α ή τα ν π ιό σ ω σ τό, έρ γ ο δικό τ ο υ ς ή τα ν και δ εν κ α τ α λ α β α ίν ω γ ια τ ί να κ α ρ π ω θ ε ί τ ό σ α ο φ έλ η ο α ν θ ο λ ό ­ γος, εκ τ ό ς α ν τ ο υ ς δίνει π ο σ ο σ τ ά , τ ίπ ο τ α δ εν γ ρ ά φ τη κ ε σ χ ε τ ι­ κά, π α ρ α μ έν ε ι έν α φ ιλ ολ ογικό μυστήριο, κ α ν έν α ς δ εν α σ χ ο λ ή ­ θηκε μ αυτό), Bella Italia, Φ όκο ν τ αμόρε, α μό ρ ε ντι P A S O K , σ τ α θ μ ο ί μιας π ο ρ ε ία ς υ π ο δ ειγ μ α τ ικ ή ς σ τα θ ε ρ ό τ η τ α ς , φ ύ λ λ α κι α γ γ ε λ ιά σ μ α τ α και π η γ ά δ ια βαθ ιά και ά π α τ α , φ ω τ ο γ ρ α φ ίε ς π ο υ ξεθ ω ρ ιά ζο υ ν και σβήνουν, χά ν ο ν τα ι, η σ υ λ λο γ ικ ή μνήμη τω ν Ε λ­ λή νω ν δ εν φ α ίν ετα ι ν α εν ο χ λ ε ίτ α ι με α ν ά λ ο γ ε ς π ο ρ είες.

Στα κεντρικά βιβλιοπωλεία Εκδόσεις ΠΥΛΗ Άγρας 39, 116 35 Αθήνα, τηλ. 7223840

J

ΔΙΑΒΑ

f

ZQ

ΔΕΚΑΠΕΝΘΗΜΕΡΗ ΕΠΙΘΕΏΡΗΣΗ TOY ΒΙΒΛΙΟΥ

%

Παρακαταθήκη

X

παλαιών τευχών Β ΙΒ Λ ΙΟ Π Ω Λ Ε ΙΟ ♦ M S V Σ Ο Λ Ω Ν Ο Σ 116 - Α Θ Η Ν Α 106 81 - ΤΗΛ.: 36.10.366, FAX: 36.28.938

Θέσεις ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ - ΚΡΙΤΙΚΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΛΗΣ ΤΩΝ ΤΑΞΕΩΝ

Μαρξιστικές επεξεργασίες για τον πόλεμο_____________________ Της Σύνταξης: Δέκα χρόνια Θέσεις. Της Σύνταξης: Η πολιτική στον αστερισμό του φόβου Σ. Βαβδινός:Μερικά από τα αδιέξοδα της μακεδονικής πολιτικής της Ελλάδας Δ. Δημούλης και Χρ. Γιαννούλη: Έθνη, τά­ ξεις, πολιτική. Αναφορά στις μαρξι­ στικές επεξεργασίες για τον πόλεμο (Μέρος Γ’). Α. Χρύσης: Ηγεμονία και πολιτική συμμαχιών: Σκέψεις και σχόλια στο φως της γκραμσιανής διάκρισης πολιτικής κοι­ νωνίας και κοινωνίας των πολιτών Τ. Κυπριανίδης: Επιστημολογικές προεκτά­ σεις της «Διαλεκτικής της Φύσης» του Ένγκελς Λ. Μαρούδας: Αίτια και προοπτικές του απεργιακού κινήματος στην ΕΣΣΔ, 1989-1991. (Η εργατική αντίσταση στα «εκσυγχρονιστικά» οράματα της περε­ στρόικα)___________ _____________

ί» 9 Κάθε τεύχος κι αφι έ ρωμα

Α. Μ ε τα ξά 26 10681 - Αθ ήνα Τηλ.: 36.40.488-36.40.487

Λ Ο Γ Ο Τ Ε Χ Ν Ι Α ΓΙ Α Ν Ε Ο Υ Σ ι. D. Η. Lawrence, Ο Ά νθρω π ος π ο υ α γα πο ύ σε τα Ν ησιά Απόδοση Σπόρος Ηλιόπουλος 2. Honore de Balzac, Η Γρεναδιέρο (Το Σπίτι μ ε τις Ροδιές) Μετάφραση Έφη Κορόμηλά 3. Herman Bang, Οι Τέσσεροι Διάβολοι Μετάφραση Κώστας Χατζόπουλος

]

4. James Joyce, Η Π ανσιόν και Ά λλα Διηγήματα Μετάφραση Κοσμάς Πολίτης 5. G iovanni Verga, Περιπλάνηση Μετάφραση Ελένη Ροντογιόννη 7. Herman Melville, Η Ιστορία το υ Τάουν-Χο Μετάφραση A. Κ. Χριστοδούλου 9. Lafcadio Hearn,JO teg o o c κ α ι,Ά λ λα Διηγήματα Μετάφραση Πέτρος Π. ϋΚαλσνάρος ίο. G abriele D ’A nnunzio , Ε π ίσκοπο & Σ fa ιι. Heinrich B6 li^ Ι σ τ ο & ε Λ ε Τσιγάρα Μετάφραση'Γιώργος Κεντρωτής is. G abriele D’A nnunzio, Η Γυναικαδέλφη Μετάφραση Πέτρος Πικρός 16. G ustaf G eijerstam, Το Α γόρι της Κ υρά-Άένης Μετάφραση Λέων Κουκούλας is. Voltaire, Ζαντίγκ, ή Το Π επρω μένο Μετάφραση Μανόλης Γιαλουράκης 19. Robert Musil, Εικόνες Μετάφραση Γιώργος Κεντρωτής 20. C harles Baudelaire, Ο Μ ικρός Γητευτής Μετάφραση Κ. X. Σύρρος 21. Jan Neruda, Ιστορίες απ ό τη Μ άλα-Στράνα Μετάφραση Sofia Dortiakova-Στάμου 23. G ustaf G eijerstam, Ο Π έτρος μ ε το Ένα Μάτι Μετάφραση Λέων Κουκούλας

κΥλΤ7 G U

T

7*4 E

N

B

E

R

£ G

4 Εκδόσεις Κέδρος Γ. Γενναδίου 3 - Τηλ. 36.09.712

ΑΡΙΣΤΟ ΤΕΛΗΣ

Ν IΚΟΛΑΪΔ.ΗΣ

μόλις κυκλοφόρησε

Άλλα βιβλία του Αριστοτέλη Νικολάίδη • Η εξαφάνιση Μ υθιστόρημα. 4η έκδοση

• Ο ιερός μαστός

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ Κάτω από τόσα βλέφαρα Δ ιαδο χικές ιστορίες Κ άτω από τόσα β λέφα ρα είναι ο τίτλος που έρχε­ τα ι κα τ’ ευθείαν από έναν ύστατο στίχο του R. Μ.

Rilke. Περιλαμβάνει μια σειρά α πό διαδοχικές κα ι αντιστικτικές ιστορίες που δ ια β ά ζο ντα ι όπω ς τις επιλέξει ο αναγνώστης, τόσο διαφορετικές, αλλά συνδεδεμένες όλες μαζί με τις μυστικές τους οδεύσεις σ ’ έναν κόσμο α γω νίας, έρωτος κα ι περι­ πλάνησης που μόνο η σύγκρουση μες στην παλλόμενη πραγματικότητα μπορεί να εκφράσει.

Μ υθιστόρημα. 2η έκδοση

• Ο κόσμος είναι άλλος Δ ιη γή μ α τα και αφηγήσεις. 2η έκδοση

• Οι συνυπάρχοντες Μ υθιστόρημα. 7η έκδοση

• Εξορκίζοντας θάνατο. Μ υθιστόρημα. 2η έκδοση ΠΟΙΗΣΗ • Η πείρα και η πυρά. Ποιήματα 1937-1977. Κ αι άλλα κείμενα για την ποίηση και τη γλώσσα

• Προσωπική σημειολογία • Ερωφάντα