Τεύχος 433

ΤΕΥΧΟΣ 433 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2002 7 34 ΕΥΡΩ

ΠΟΙΗΣΗΣ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑΤΟΣ

*

ΔΟΚΙΜΙΟΥ-ΜΕΛΕΤΗΣ ΔΙΗΓΗΜΑΤΟΣ ΠΡΩΤΟΕΜΦΑΝΙΖΟΜΕΝΟΥ ΠΕΖΟΓΡΑΦΟΥ

ΕΦΗΒΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ

ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ

Η σύγχρονη εκδοτική παρουσία στα ελληνικά γράμματα

ΠΑΥΛΟΣ ΜΑΤΕΣΙΣ

Σκοτεινός 'Οδηγός

Μέσα από την ιστορία του Φ ρανκ, φοιτητή κλα­ σικών σπουδών στο Πρίνστον, παρακολουθού­ με τη ν επιρ ρ ο ή μιας μα γικής εφ εύρεσ ης στον ανθρώπινο νου. Η εφεύρεση τον σ υγκλονίζει, ανατρέπει τη ζωή του και τις σχέσεις του με τον κόσμο. Μ ε τα πειράματα του όμως, ο ανυποψία­ στος Φρανκ βγάζει στο παζάρι της παγκόσμιας αγοράς ό,τι πιο ακριβό έχει η ανθρώπινη συνεί­ δηση. Μ ε χιούμορ, σασπένς και πολλές λοξές ματιές στην ανθρώπινη ύπαρξη, ο συγγραφέας ξετυλί­ γει με ευρηματικό τρόπο ένα συναρπαστικό και ιδιαίτερο μυθιστόρημα.

ΓΡΑΦΕΙΑ: Ζαλόγγου 11, 106 78 ΑΘΗΝΑ w w w . k a s t a n io t is . c o m

Η Μ υρτάλη (ψ ευδώ νυμο) στα δεκαπέντε της, με ολιγόμηνη θ ητεία στο π ορνείο της μαντάμ Πανδαισίας και με δύο φόνους που δεν άφησαν απάνω της κανένα αποτύπωμα, κατάλαβε πολ­ λά, κα ι νωρίς, από τον κόσμο, γ ι’ αυτό διάλεξε να πλάσει δική της πραγματικότητα. Κατέβηκε κ αι στον Ά δη, αλλά δεν το κατάλαβε. Επιστρέφοντας, κατάλαβε πως πιο καλά να μη συνεχί­ σει ως πρόσωπο υπαρκτό, αλλά να γίνει πλάσμα μ υθισ τορήμα τος κ α ι φ αντασίας. Γ ια τί έτσ ι θ ’ αποφύγει δύο ενοχλητικά προβλήματα: τον θά­ νατο και τη ζωή. Ο Σκοτεινός Οδηγός ακολου­ θ εί την απολύτως προσωπική του πραγματικό­ τητα. Όπως κάνει και κάθε άνθρωπος.

ΤΗΛ.: 010-330.12.08 - FAX: 010-382.25.30 e - m a il: in f o @ k a s t a n io t is . c o m

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ε Π ΙΚ Α ΙΡ ΙΚ Α

ΜΗΝΙΑΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ No 433, ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ2002 ISSN 1106-1383 Σύνταξη: 010-33.01.313 Λογιατήριο: 010-33.01.241 Διαφημίοεις: 010-33.01.313 Συνδρομές: 010-33.01.315,010-33.01.241 Fax:010-33.01.315 Ιδρυτής: Περικλής Αθαναοόπουλος Διευθυντής: Ηρακλής Παπαλίξης Σύνταξη: Γιώργος Τολύπης Κατερίνα Γρυπονηοιώτου, Βαοίλης Καλαμαράς Λάμπρος Κουλελής Ηρακλής Παπαλίξης Βάοω Σπάθή

7

Best Seller

8

Βραχυγραφίες

14

Βιβλία από το μέλλον Γράφει ο Πόνος Φιλιππακόπουλος

16

Παρεμβατικό Τρομοκράτες, τρομολάγνοι και διανοούμενοι. Συμπεράσματα από μια ιλαροτραγωδία. Γράφει ο Αλέξης Ζήρας

19

ΞΕΝΟΙ Σ ΥΓΓΡ Α Φ Ε ΙΣ Κ Α Ι Β ΙΒ Λ ΙΑ 22

Ξένο Βιβλίο Επιμέλεια Ηλίας Μαγκλίνης

24

Πορτρέτα ξένων συγγραφέων Τζουνιτοίρο Τανιζόκι (1886-1965)

26

Σύγχρονοι ξένοι συγγραφείς Γιόκο Ογκάουα ( 19 6 2 -)

Γράφει η Χρύοα Σπυροπούλου

Υπεύθυνη οικονομικών: Βάαω Σπάθή Συνδρομές: Αθαναοία Σπάθή Διαφημίσεις: Ηρακλής Παπαλίξης Επιμέλεια - Διόρθωση: Λένια Μαξαράκη, Δέαποτνα Ράμμου Σελιδοποίηση - Διαχωρισμοί: Μαρία Ιαχαριουδάκη, τηλ. και fax: 010-38.21.700 Παραγωγή: Λ. Πρίφτης & Υιοί ΟΕ, Σωνιέρου 6, τηλ.: 010-5232323 Διανομή: Πρακτορείο διανομής τόπου ΕυρώπηΑΕ, Αμφιαράου 15-17, τηλ.: 010-5199900

Ευκαιρίας δοθείοης Αναζητώπας την παρθένα φύοη Γράφει ο Βαγγέλης Πανταζής

Γράφει η Χρύοα Σπυροπούλου

ΤΟ Θ Ε Μ Α ΤΟ Υ Μ Η Ν Α : Λ ο γ ε τεχ ν ικ ά Β ραβεία 2 0 0 2 29

Εισαγωγικά οημείωμα

41

ΒΡΑΒΕΙΟ ΠΟΙΗΣΗΣ

55

ΒΡΑΒΕΙΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑΤΟΣ

65

ΒΡΑΒΕΙΟ ΔΟΚΙΜΙΟΥ-ΜΕΛΕΤΗΣ

Z?

ΒΡΑΒΕΙΟ ΔΙΗΓΗΜΑΤΟΣ

Ιδιοκτησία: Τιώργος Γαβαλάς & ΣΙΑ Ε.Ε Εκδότης: Τιώργος Ταβαλάς

8?

ΒΡΑΒΕΙΟ ΠΡΟΤΟΕΜΦΑΝΙΖΟΜΕΝΟΥ ΠΕΖΟΓΡΑΦΟΥ

Κεντρική διάθεση: Αθήνα: tδιαβάζω», Α. Μεταξά 26, Αθήνα 10681, θεοοαλονίκπ: Βιβλιοπωλείο ιΚέπρο του βιβλίου», Λααοάνη 9, τηλ. 010-237.463

99

ΒΡΑΒΕΙΟ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

109

ΒΡΑΒΕΙΟ ΕΦΗΒΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

Καλλιτεχνική επιμέλεια Σύνθεση εξωφύλλου: Μαρία Ιαχαριουδάκη

ΔΕΛ ΤΙΑ 1 1 8 Β ιβ λ ιο γ ρ α φ ικ ό

Το διαβάζω στον κυβερνοχώρο: http:mw.lranslalio.gr

1 2 8 Κ ρ ιτικο γ ρ α φ ία

φ

ΣΥΓΧΡΟ Ν Η ΕΠΟΧΗ

ΜΑΚΡΟΝΗΣΟΣ . . ηηβρικΑς τάκος

ΜΑΚΡΟΝΗΣΟΣ ιστορικός τόπος τόμος Α'

ΑΡ. Β. ΘΕΟΧΑΡΗΣ ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ Στη Στερεά Ελλάδα με το 1941-1945 Αημοκρατικό Στρατό, 1945-1949 Κατοχή - Αεκεμβριανά

Δ. ΠΑΠΑΒΑΣ1ΛΕΙΟΥ Δ. ΚΑΛΤΣΩΝΗΣ Το ΚΚΕ. Στα εργαστήρια Το δικαστήριο από την πρωτό- ΕΠΙΣΗΜΑ ΚΕΙΜΕΝΑ κατασκευής πολέμων γονή κοινωνία στην αταξική Τόμος 9ος, 1961-1967

Θ. ΠΟΛΓΓΟΠΟΥΛΟΣ Το τελευταίο σιωπητήριο Σελίδες του αγώνα

Λ. ΚΑΝΕΛΛΗΣ Ο Δον Κιχώτης σε νέες περιπέτειες

Δ. ΜΟΛΛΑΣ Ο Καραγκιόζης μας ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΚΙΩΝ

I. ΕΡΕΝΜΠΟΥΡΓΚ Το χρονικό της αντρειοσύνης

Α. ΧΑΡΙΣΗΣ θρησκεία και πολιτική στην Ελλάδα

Τ. ΖΟΜΠΟΛΑΣ «Εξ οικείου σφάλματος»

Σ Υ Γ Χ Ρ Ο Ν Η Ε Π Ο Χ Η Ε Κ Δ Ο Τ ΙΚ Η Α Ε Β Ε Σόλωνος 130,106 81 Αθήνα, Τηλ.: 0103820835,0103823649, Fax: 0103813354, http:/www.sep.gr, e-mail: info@sep.gr Κεντρική διάθεση: Μαυροκορδάτου 3, Τηλ.: 0103829835,0103808132, Fax: 0103829814 Βιβλιοπωλεία: 1. Αθήνα, Μαυροκορδάτου 3, Τηλ.: 0103829835,0103808132 2. Θεσσαλονίκη, Μπακατσέλου 3 & Εγνατία 65, Τηλ.: 0310283810. 3. Γιάννενα, 28ης Οκτωβρίου 19, Τηλ.: 0651038090

ΧΩΡΟΣ

για o u u

χωράει ιυ

βιβλίο

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΣ

JAMES Ν. FREY ΠΩΣ

ΝΑ ΓΡΑΨΕΤΕ ΕΝΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΚΑΛΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ

«Επιτέλους! Ένα πραγματικά καλό βι­ βλίο για το πώς να γράψεις ένα μυθι­

JAMES Ν. FREY

στόρημα. Πρακτικό, απλό, με χιούμορ και γνώση. Αυτό το βιβλίο είναι η δική

Πώε να γράψετε

μου επιλογή όταν αναζητώ κάποια συμβουλή».

ένα πΡαγματι κσ

Irma Ruth Walker, συγγραφέας

«Δύο βιβλία έχω δίπλα στον υπολογι­ στή μου όταν γράφω: το λεξικό μου

καΛόμυθιστόρημα

και αυτό το Βιβλίο του James Ν. Frey. Αν έπρεπε να επιλέξω ένα από τα δύο, θα διάλεγα το «Πώς να γράψετε

ένα πραγματικά καλό μυθιστόρημα».

J. Τ. Morrow, συγγραφέας

που γράφετε με πρακτικές συμβουλές, οδηγίες

παραδείγματα

«Υπέροχο! Το βιβλίο που κάθε συγ­

ι

γραφέας πρέπει να έχει δίπλα στη γραφομηχανή του. Γραμμένο με χιού­

~

?

~~

μορ, δεν είναι μόνο πολύ χρήσιμο αλ­ λά και ευχάριστο στην ανάγνωση».

Alla Crone, συγγραφέας

f

Π ερ ιο δ ικ ό κα ι εκ δό σ εις

ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΣ

ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΣ

Αποστολοπούλου 64, 152 31 Χαλάνδρι, Τπλ.: 010.6775.147, e-mail: aptl2@ath.forthnet.gr

~~^ψΊ

Το μικρό ΜΟΝΑΣΤΗΡΑΚΙ Αυτές είναι ΒΙΒΛΙΟΠΡΟΣΤΟΡΕΣ! Στην καρδιά της Αθήνας σ' ένα χώρο 3 0 0 τ.μ. Τ ο μ ικ ρ ό Μ ΟΝΑΣΤΗΡΑΚΙ", σας προσφέρει ΧΙΛΙΑΔΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΑ ΒΙΒΛΙΑ με 0,30, με 0,60, με 1,50 Ευρώ Ε δώ θα βρείτε:

• • • • •

ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΑ ΒΙΒΛΙΑ σε τιμές εκποίησης ΠΑΛΙΑ ΒΙΒΛΙΑ σε τιμές αφάνταστα χαμηλές ΠΑΙΔΙΚΑ ΒΙΒΛΙΑ με εκπτώσεις 50-80% ΣΕΙΡΕΣ ΒΙΒΛΙΩΝ σε τιμές κόστους ΣΠΑΝΙΑ ΒΙΒΛΙΑ σε προσιτές τιμές

ΒΙΒΛΙΑ για δώρα, για τη ΒιΒλιοΒήκη σας, για όλες τις ηλικίες Ζητείστε μας δωρεάν κατάλογο βιβλιοπροσφορών

ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ Τ ο μ ικ ρ ά Μ Ο Ν Α ΣΤΗ ΡΑ Κ Ι" ΓΡΑΒΙΑΣ 15 & ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΕΟΥΣ · Τηλ. 3303637, Fax 3804 246 Ωρες: Δευτέρα - Παρασκευή, 9 π.μ. - 9 μ.μ. · Σάββατο 9 π.μ. - 3 μ.μ. ΑΓΟΡΑΖΟΥΜΕ ΒΙΒΛΙΑ ΚΑΙ ΟΛΟΚΛΗΡΕΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ

Ε

Κ

Δ

Ο

Σ Ε Ι Ρ Α :

Σ

Ε

Ι

Σ

Σ Τ Ο Χ Α Σ Τ Ε Σ

Π A Τ A Κ Η Τ Ο Τ

2 0 (

Α Ι Ω Ν Α

T.G . M e r a u io r

E d m u n d Leach

Β

LEVISTRAUSS ·*

''Jy |

|

·.

ι |^Η FOUCAULT CJ£§ • .

LEVI-STRAUSS Εισαγωγή, κριτικά σχόλια, βιβλιογραφικές προτάσεις James Laidlaw

Μετάφραση Δημήτρης Μέλλος

Οι θεωρίες του Κλοντ Λεβί-Στρος στοχεύουν σε μια συνολική κατανόηση του ανθρώπινου πνεύ­ ματος. Συνδυάζουν, όπως γράφει και ο συγγρα­ φέας αυτού του βιβλίου, τη «δυσνόητη πολυπλοκότητα» με την «εκπληκτική ευρυμάθεια». Διαλευκαίνοντας αυτή την πολυπλόκότητα, ο Edmund Leach συνδυάζει στην κλασική μ ελ έ­ τη του μια οξεία κριτική προσέγγιση με μια γενναιόδωρη αναγνώριση της σπουδαιότητας του Λ εβί-Στρος ως πατέρα της σύγχρονης Στρουκτουραλιστικής Ανθρωπολογίας.

Το βιβλίο του J.G. Merquior αποτελεί ένα αμερό­ ληπτο κριτικό δοκίμιο πάνω στο έργο του Φουκό ως «ιστορικού του παρόντος». 0 συγγραφέας, λαμβάνοντας υπόψη του όλα τα δημοσιευμένα έρ­ γα του Φουκό, καθώς και ένα μεγάλο αριθμό δευ­ τερογενών κειμένων που έχουν γραφτεί γι’ αυτόν, αποτιμά το φουκοϊκό φιλοσοφικο-ιστορικό εγχεί­ ρημα, διερευνά τις σχέσεις του με το έργο παλαιότερων διανοητών, όπως του Bachelard και του Kuhn, και σκιαγραφεί την περίπλοκη σχέση του με το γαλλικό δομισμό. Παρουσιάζει, τέλος, ένα ιδε­ ολογικό προφίλ του Φουκό, χαρακτηρίζοντάς τον ως ένα νιτσεϊκό νεο-αναρχικό, και θέτει σημαντι­ κά ερωτήματα σχετικά με την πραγματική αξία της φιλοσοφικής ρητορικής αυτού του τύπου και το ρό­ λο του σύγχρονου διανοουμένου. Καθώς ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι ζητούν να καταλάβουν τη σκέψη του Φουκό, η διεισδυτική αυτή εισαγω­ γή στο έργο του θα αποδειχθεί πολύτιμη.

I

ΒΙΒ ΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΠΑΤΑΚΗ: ΑΚΑΔΗΜ ΙΑ Σ 65 , 106 7 ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ: ΕΜΜ. ΜΠΕΝΑΚΗ 16, 106 7 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ: Ν. Μ ΟΝΑΣΤΗΡΙΟΥ 122, ΤΗΛ. 0

15/ 1/2002 14/ 9/2002 Το εμπορικότερα βιβλία του δψήνου, σύμφωνα με

L Μ. ΜΕΙΜΑΡΙΔΗ

ΓΙΑΛΟΜ Ό ταν έκλαψε ο Νίτσε

3. I.

Κ0ΥΛ0ΓΛ0Υ

τα στοιχεία που ματ, παρα­ χώρησαν 30 βιβλιοπώλες, απ' όλη την Ελλάδα, δη­

4.

Α.ΚΑΚΟΥΡΗ

5.

Λ.ΑΙΒΑΝΗ

λώνοντας ο καθένας τους

6.

Ενικός αριθμός

πατακης

Ν. ΘΕΜΕΛΗΣ

9.

Ζ. ΧΑΤΖΗΦΟΤΙΟΥ Ν. ΘΕΜΕΛΗΣ

ωκεανιδα

εστία

Η βαρκάρισσα της χίμαιρας

8.

ΤΟ.

καςτανιωτης

Οι πύλες της φ ω τιάς

L Μ. ΚΟΥΝΤΕΡΑ Το αστείο

ωκεανιδα

εστία

Ρ. ΠΙΛΤΣΕΡ Το τέλο ς του καλοκαιριού

Α. ΠΑΠΑΔΑΚΗ

καιτανιπτης

αγρα

Μ η ν πας n o n μόνος στο ταχυδρομείο

Ο χαρταετός

Σ.ΠΡΕΣΦΙΛΝΤ

τεσοερα βιβλία που είχαν τις περισσότερες πωλήοεις.

Οι μάγιοσες της Σμύρνης

2 . I.

Η ανατροπή

καλεντης

κέδρος

Νεόπλουτοι νεόπτωχοι

βιβλιοδεςμως

Η αναζήτηση ΚΕΔΡΟΣ

Κ. ΚΑΡΑΚΑΣΗ Αθηνύ. Ευτυχώς που δεν γεννήθηκα όμορφη Μ. ΚΟΥΜΑΝΤΑΡΕΑΣ

1 1 . I. Μ.

12.

Δυο φορες'Ε λληνας

ΓΙΟΥΑΝ Εξιλέωση

νεφελη

Κ. ΚΑΡΑΤΖΑ Το μέλι έγινε κεντρί

μοντέρνοι καιροί

ΤΖ. ΚΟΟΥ Οι νάνοι του θανάτου

πόλις

Κ.ΜΙΓΙΕ Η σεξουαλική ζωή της Κατρίν Μ.

κέδρος

A. NT. ΜΠΟΤΟΝ Πώς ο Προυστ μπορεί ν ' αλλάξει τη ζωή οου 13.

ψυχογιός

κέδρος

Ε. ΑΚΡΙΤΑ Γεννήθηκα ξανθιά

πατακης

καςτανιοτης

Τα στοιχεία παραχώρησαν τα βιβλιοπωλεία: Αλε(ανίρήφλλιΟεα, Αριοτοτεληξ-Αθήνα, Αρκτούροζ-Ιπάρτη, Βαγιονάκης-Αθήνα, Τονιού-Λαύριο, Αιάλογος-Βόλος, Αιάμετροξ-Χαλκίόα, Ελευθερουίάκηξ-ABijva, Ενίοχώρα-Αθήνα, ΕοτίαΑΒήνα, Ειιριπίΐηξ οτη Ιτοά-Χαλάνλρι, Ζαφειρίου-Νέα A im , Ζηρκί&ης-θεοοαλονίκη, θεωρία-Ζάκιινθος, Ιανόξ-θεοοαλονίκη, Κεντρί-θεο οαλονίκη, Κίχλη-Ηράκλειο, Κρομμιίλαφι Λιιχνάρι-Αράμα, Μοοχονάι,-Αγρίνιο, Μπακάλης-Λημνος Νεοτωρ-Κατερίνη, Παράμετροξ-Χολαργόξ, Πατάκηξ-ΑΒήνα, Πολιτεία-Αθήνα.

7

ΧΑΡΟΛΝΤ ΠΙΝΤΕΡ-ΚΑΡΚΙΝΟΣ: ΣΗΜΕΙΩΣΑΤΕ 1 Ο κορυφαίος εν ζωή θεατρικός συγγραφέας Χάρολντ Πίντερ προσβλήθηκε από καρκίνο, πέρασε τη μεγάλη περιπέτεια της εγχείρησης και της χημειοθε­ ραπείας, και φαίνεται πως βγαίνει νικητής από αυτή την (άνιση) μάχη. 0 ίδιος αισθάνεται αναγεννημένος, ότι έφυγε κι επέστρεψε στη ζωή. Μάλιστα, ενώ νοσηλευόταν έγραψε κι ένα ποίημα με τίτλο «Καρκινικά κύτταρα». Σε μια άκρως ενδιαφέρουσα συνέντευξή του στην Guardian, που αναδημοσίευσε η κυριακάτικη Καθημερινή (8.9.2002), μαζί με το ποίημα, ο Βρετανός συγγρα­ φέας δήλωσε μεταξύ άλλων: 'Εγραψα το ποίημα όταν έκανα χημειοθεραπεία - και κ α τά τη διάρκεια της χ η ­ μειοθεραπείας κάθεσ αι κ αι η νοσοκόμα οου βάζει έναν ορρό με τα φάρμακα που πρέπει να πάρεις. Η συγκεκριμένη νοσοκόμα μου είπε: «τα καρ κινικά κ ύ τ ­ ταρα είναι αυτά που έχ ουν ξεχάοει πώς να πεθαίνουν». Επηρεάστηκα τόαο πο­ λ ύ από α υτά τα λόγια, που ό τα ν έφυγα, έγραψ α το ποίημα. Δ εν ήξερα αν θα πεθάνω ή όχι, και νομίζω πως αυτό το ποίημα μιλάει για ό,τι ένιω θα εκείνη τη στιγμή. Δ εν είχα ιδέα για το τι επ ρόκειτο να ουμβεί -β έ β α ια έχει περάσει σχε­ δόν ένας χρόνος από τ ό τ ε - αλ λά πρέπει να πω αυτό που λέ ε ι και εκείνη η μι­ κρή οτρ οφ ή του ποιήματος: «έχω ανάγκη να δω τον όγκο μου νεκρό, αυτόν τον όγκο που ξεχνάει να πεθάνει, αλ λά σχεδιάζει να δολοφονήσει εμένα». Εί­ μαι πολύ χαρούμενος που είδα το ν όγκο μου νεκρό. Ο X. Πίντερ είπε ακόμα ότι πολλά έχουν αλλάξει μέσα του ύστερα απ' αυτό το γεγονός. Δεν είναι εκείνος ο «οργισμένος νέος» που ήταν πριν αρρωστήσεΐ: 'Εχω μ εγαλύτερη επίγνωση του θανάτου, ίια πάρα πολλά χρόνια ήμουν πολι­ τικ ά οτρατευμένος κ αι μάλιστα με πολύ πάθος. Α υτό δ εν έχει μειωθεί, όμως πιστεύω ότι η εμπειρία που έζησα με κάνει να βλέπω τα γεγονότα από μεγαλύ­ τερη απόοταοη. Α ντικρίζω τον κόομο με μ εγαλύτερη αντικειμενικότητα. Μ πο­ ρ ε ί φ υσ ικά να είμαι μέρος του, αλ λά είμαι κ αι απέξω. Μ πορώ να λειτουρ γ ώ ως μ άρτυρας διαφ όρ ω ν πραγμάτω ν που παραμένουν το ίδιο σημαντικά, και είναι διαφ ορ ετικό να είμαι μάρτυρας από το να βρίσκομαι οτο κ έντρ ο της με­ γάλης δίνης. Παρ' όλα αυτά, ο X. Πίντερ δεν ξεχνάει εύκολα τις παλιές του συνήθειες και καλά κάνει. Σε ερώτηση της δημοσιογράφου Ραμόνα Κοβάλ σχετικά με την κακοποίηση της γλώσσας από τα «γεράκια» του αμερικανικού Πενταγώ­ νου κυρίως, αλλά και από τα ενδότερα της οδού Ντάουνινγκ 10, ο δημιουρ­ γός του Γυριομού δήλωσε:

θ

Η αγαπημένη μου απ ' όλες αυτές τις φράσεις είναι «οι άνθρωποι που αγαπούν τη ν ελευθερία» (free do m -loving people). Ό ταν άκουσα τον Μπους να λέ ε ι «εκ μέρους ό λω ν τω ν ανθρώπων που αγαπούν τη ν ελευθερία, θα ουνεχίοουμε να πολεμάμε τη ν τρομοκρατία», αναρ ω τήθηκα πώς μοιάζει ένας άνθρωπος που μ ιοεί τ η ν ελευθερία. Δ εν έχω σ υναπ ήο ει π οτέ κάποιον κ αι ού τε το ν έχω φανταατεί. Μ ε άλ λα λόγια, λέ ε ι ανοησίες. Α υτό είναι το είδος της ρ ητορείας στο οποίο αναφέρεοτε, και η αλήθεια είναι ότι σ υνηθίζεται οε αυτό που αποκαλούμε δ υτικό κόομο. [ . . . ] Νομίζω ό τι έχουμε να κάνουμε με μια εκπ ληκτική, τε­ ρ άστια υποκρισία κ αι με μια δ ιαοτρέβλω οη της γλώσσας, η οποία είναι ο λ έ­ θρια. ίια τ ί η γλώ οοα μάς οδηγεί. Μ ας ο δ η γεί π ολιτικά, οε π ολλούς τομείς. Α υ­ τό που βρίσκω επικίνδυνο κ αι αηδιαστικό είναι το είδος της γλώοοας που ακούμε τον τελευ ταίο καιρό, όπως «ανθρωπιστική παρέμβαση», για να μ ην ξεχάοουμε επίσης τη ν «ελευθερία» κ α ι τη «δημοκρατία» κ αι όλα τα υπόλοιπα, που ο τη ν π ραγμ ατικότητα απλώς δ ικαιο λογο ύν ενέργειες οι οποίες αποοκοπούν οτο ν έλεγχο κ αι τη διατήρηση της εζουοίας.

ΓΛΩΣΣΑ ΛΑΘΡΟΜΕΤΑΝΑΣΤΗΣ Το γεγονός έγινε πρόσφατα είδηοη στις σελίδες του βιβλίου και δε θα μπορούσε να μείνει α­ σχολίαστο από το διαβάζω·, ο έμπειρος μεταφραστής Πόνος Σταθόγιαννης (μεταφράζει από τα βουλγαρικά στα ελληνικά) ανέλαβε τη μετάφραση ενός βιβλίου από τα αλβανικά. Ο Έλλη­ νας εκδότης όμως του πρόσφερε τη μισή τιμή ανά δεκαεξασέλιδο από τις «τιμές της πιά­ τσας». Όταν ο άνθρωπος παραπονέθηκε, έλαβε την εξής απάντηση: «Έλα, μωρέ, από τ' αλ­ βανικά θα μεταφράσεις». Το περιστατικό ανέφερε στο διεθνές συνέδριο που έγινε στη Ρόδο με συγγραφείς από τις χώρες των Βαλκανίων ο ίδιος ο μεταφραστής, προσθέτοντας: «Μια γλώσσα αντιμετωπίζεται ως λαθρομετανάστης, με ντε φάκτο μειωμένα δικαιώματα». Εύστοχο το σχόλιο του Π. Σταθόγιαννη. Το γεγονός αυτό δείχνει, αν μη τι άλλο, μια πλευρά του ρατσισμού εν Ελλάδι, έτσι όπως έχει αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας: χωρίς λιντσαρίσματα και ακρότητες (αν εξαι­ ρέσουμε την τραγική περίπτωση του δολοφόνου Κοζάκου), αλλά με αρκετή προκατάληψη και άγνοια για βασικά, στοιχειώδη ζητήματα ανθρωπισμού μέσα στην καθημερινή μας συνανα­ στροφή. Πόσο μάλλον όταν το σχόλιο προέρχεται από έναν εκδότη (ποιον, άραγε;). Επιχειρη­ ματίες είναι οι εκδότες, δεν τίθεται θέμα, αλλά χωρίς να το αναλύσουμε και πολύ, η καλή ε­ μπορία βιβλίων υποθέτουμε ότι προϋποθέτει στοιχειώδη καλλιέργεια, πνευματική και ηθική. Αλλά μάλλον είμαστε αφελείς. Ως συνήθως, δηλαδή.

9

«ΜΑ Π Ο ΙΟ Ι Μ Π Ο Ρ Ε Ι ΝΑ Κ Λ Ε Ψ Ε Ι Β Ι Β Λ Ι Α ; » Συνέβη πριν από λίγο καιρό σε ένα υποκατάστημα των ΕΛΤΑ στο Παγκράτι: απευθυνθή­ καμε για να παραλάβουμε ένα δέμα με βιβλία από το ηλεκτρονικό βιβλιοπωλείο Amazon (είχε προηγηθείτο σχετικό ειδοποιητήριο του ταχυδρομείου). Ωστόσο, το δέμα είχε γίνει άφαντο. Οι ώρες περνούσαν και τα (προπληρωμένα με πιστωτική κάρτα) βι­ βλία δε βρίσκονταν πουθενά. Χάνοντας την ψυχραιμία μας φωνάξαμε: «θέλετε να μας πείτε ότι τα βιβλία έχουν κλαπεί;» Η απάντηση από την ευγενική και εξυπηρετική -κατά τα άλλα- υπάλληλο των ΕΛΤΑ ή­ ταν αφοπλιστική: «Ποιος να τα κλέψει, κύριε, και γιατί; Βιβλία είναι».

Λ Ε Υ Κ Ω Μ Α ΓΙΑ ΤΟΝ ΦΠΤΗ Ζ Α Χ Α Ρ Ι Ο Υ Ένα καλαίσθητο λεύκωμα κυκλοφόρησε πρόσφατα από την «Αγιορείτικη Πινακοθήκη» με τίτλο: «Φώτης Ζαχαρίου. Άθως: αποτυπώσεις και μνήμες». Πρόκειται για μια προσεγμένη έκδοση που φέρει τη φροντίδα του ιστορικού τέχνης και διδάκτορος του Πανεπιστημίου Αθηνών, Δημήτρη Παυλόπουλου, ο οποίος υπογράφει και τη βιοεργογραφία του ε­ ξαιρετικού αγιογράφου Φώτη Ζαχαρίου. Δύο ακόμα σύντομες μελέτες για το έργο και την προσωπικότητα του ζωγράφου υπογράφουν ο Νί­ κος Ζίας, καθηγητής Ιστορίας της Τέχνης στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, και η Μυρτάλη Αχειμάστου-Ποταμιάνου, επίτιμη διευθύντρια του Βυζαντι­ νού Μουσείου Αθηνών. Ο Φ. Ζαχαρίου (1909-2001) υπήρξε πολυσύνθετη φυσιογνωμία. Όπως σημειώνει ο Δ. Παυλόπουλος, «δούλεψε την κοσμική και διακόνησε, πολλές δεκαετίες, τη θρησκευτική ζωγραφική, θεράπευσε τη συντή­ ρηση αρχαίων και βυζαντινών μνημείων σε ολόκληρη την Ελλάδα -με ιδιαίτερη έφεση και πανθομολογούμενη επιτυχία στο Πρωτάτο του Αγίου Όρους, στην Παρηγορήτισσα της Αρτας, στη Ροτόντα της Θεσσαλονίκης, στη Μονή θεολόγου της Πάτμου, στους βα­ σιλικούς τάφους της Βεργίνας-, επιδόθηκε με ιερό ζήλο στη φωτογράφηση των μνημεί­ ων αυτών σε μοναδικές, πολύτιμες σήμερα, λήψεις». Ο ανά χείρας τόμος αναδεικνύει το πολύπλευρο ταλέντο του Φ. Ζαχαρίου, τόσο στην α­ γιογραφία (ξεχωρίζουμε, ανάμεσα στα άλλα, τα έξοχα ψηφιδωτά του) όσο και στην κο­ σμική ζωγραφική (όπως εξαιρετικές εικόνες της ψαραγοράς της Σαλαμίνας, του λιμανιού της Ικαρίας, της Ύδρας και της Αίγινας). Σπάνια έκδοση που συμπληρώνει ένα κενό στη βιβλιογραφία γύρω από τη βυζαντινή ζω­ γραφική.

10

Κανονικά τα σχόλια περιττεύουν. Τα είπε όλα η ανυποψίαστη υπάλληλος των ΕΛΤΑ. Τη στιγμή που γράφονται τούτες οι γραμμές, τα βιβλία έχουν βρεθεί. Πέραν αυτού όμως τώρα πια ξέρουμε ότι ουδείς «θα βάλει» χέρι σε βιβλίο. «Ζούνε» σε κάποιο άλλο σύμπαν τα βιβλία, σε κάποια άλλη εποχή, όπως παλαιότερα, όταν ουδείς κλείδωνε το σπίτι του διότι δεν κινδύνευε από κλέφτες. Και μαζί με τα βιβλία σε άλλο σύμπαν ζούμε όλοι ε­ μείς που αγαπάμε τα βιβλία; Όλοι όσοι γράφουν ή διαβάζουν απλώς κριτικές, βιβλιοπαρουσιάσεις, επιφυλλίδες, άρθρα, όλοι όσοι σχεδιάζουν αφιερώματα ή παίρνουν συνε­ ντεύξεις από συγγραφείς, όλοι όσοι μπαίνουν σε διενέξεις λογοτεχνικού περιεχομένου (π.χ., ρεαλισμός εναντίον μοντερνισμού, ποιοτική λογοτεχνία εναντίον ευπωλήτων κ.ο.κ.); Όλοι εμείς, δηλαδή, οι λίγοι, ζούμε στο δικό μας κόσμο; Σχεδόν δεν υπάρχουμε; Κανείς δεν πρόκειται να «μας κλέψει», κανείς δε μας έχει ανάγκη και κανείς δε θα μπει στον πειρασμό να παρανομήσει εν ονόματι του βιβλίου; Θυμόμαστε τον αείμνηστο Μίνω Βολανάκη που έλεγε: «Αν δεν μπορείς να αγοράσεις έ­ να βιβλίο, να το δανειστείς. Κι αν δεν μπορείς να το δανειστείς, να το κλέψεις!»

Η Μ. ΚΡΑΝΑΚΗ ΚΑΙ ΤΑ «ΕΝΔΟΞΑ ΠΑΡΙ ΣΙ Α» Με ιδιαίτερο ενδιαφέρον διαβάσαμε τη συνέντευξη της συγγραφέως Μιμίκας Κρανάκη στη Μικέλα Χαρτουλάρη, στο ένθετο περιοδικό Ταχυδρό­ μος (7.9.2002) των Νέων. Μέσα από τη συνέντευξη περνούν πενήντα και πλέον χρόνια από τη ζωή της Μιμίκας Κρανάκη στο Παρίσι, μαζί με τον Κώστα Αξελό, τον Κορνήλιο Καστοριάδη, τον Μιχάλη Ράπτη, τον Νίκο Πουλαντζά, τον Ιόνη Ξενάκη και πολλούς άλλους ακόμα που έζησαν το Παρίσι στη χρυσή του εποχή, και αργότερα, στον ταραγμένο Μάη του '68. Πολύ ενδιαφέρουσες και οι αναφορές στο πολύ σημαντικό μυθιστόρημα Οι φιλέλλη νες τ ης Μ. Κρανάκη (που περιλαμβάνει πολλές σελίδες της ζωής της όλη αυτή την περίοδο), ή στη συνάντησή της με τον Ανδρέα Παπανδρέου το 1962. Ωστόσο, για να θυμηθούμε το πνεύμα των ημερών που διανύουμε, η Μ. Κρανάκη δεν έχει τίποτα απολύτως να πει για τον Αλέξανδρο Γιωτόπουλο, το φερόμενο ως ηγετική φυσιογνωμία της «17 Ν». Μάλιστα, τ' όνομά του δεν της θυμίζει απολύτως τίποτα. Όμως: το δικό του όνομα φιγουράρει στον τίτλο της συνέντευξης: «Μιμικά Κρανάκη: Στο Παρίσι του Καστοριάδη, του Σαρτρ και του... Γιωτόπουλου». Μάλι­ στα, μετά τη λέξη Παρίσι, το όνομα του Γιωτόπουλου είναι γραμμένο με τους μεγαλύτε­ ρους χαρακτήρες. Μόνο στο προλογικό σημείωμα αναφέρεται ό τι«... στο σπίτι της κατα­ στρώνονταν σχέδια αντίστασης στη δικτατορία, αλλά το όνομα Τιωτόηουλος" ή "Οικονό­ μου" δεν της θυμίζει τίποτα». Και αναρωτιόμαστε: για ποιο «Παρίσι του Γιωτόπουλου» μιλάμε, όταν στο «Παρίσι της Μ. Κρανάκη» δεν υπήρξε κανένας Τιωτόηουλος; Η φωτογραφία πάντως με τη Μ. Κρανάκη, τον Κ. Καστοριάδη, τον Δ. Δούκαρη κ,ά. αποκλείε­ ται να είναι του 1975. Είναι προφανές ότι ο δαίμονας του τυπογραφείου έβαλε το χέρι του.

11

Ο Τ Α Ν Ι Ο Υ Κ Λ Ε Β Ο Υ Ν ΤΗ Z Q H Ένα μυθιστόρημα ήθελε να γράψει η καθηγήτρια νέας ελληνικής φιλο­ λογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Σωτηρία Σταυρακοπούλου, και βρήκε τον μπελά της. Ούτε λίγο ούτε πολύ, κάποιος κύ­ ριος Λεωνίδας Σαββίδης (ετών 65) κατέθεσε αίτηση ασφαλιστικών μέ­ τρων εναντίον της με την αιτιολογία ότι το βιβλίο με τίτλο Οι δεξιώσεις (δεύτερη απόπειρα στον τομέα του μυθιστορήματος από τη Σ. Σταυρακοπούλου) προσβάλλει τη ζωή του. Ο Λ. Σαββίδης ισχυρίζεται ότι είναι η δική του ζωή που περιγράφεται, παραποιημένη όμως σε ορισμένα σημεία. Επιπλέον, δεν αναφέρεται στο όνομά του (όπως θα ήθελε ο κύριος αυτός) κι ούτε... στο ποιητικό έργο του (!). Επίσης, υποστηρίζει ότι η Σ. Σταυρακοπούλου βασίζει την ιστορία της σε δικές του διηγήσεις τις οποίες μαγνητοφώνησε έπειτα από συνεννόηση που έκαναν για να γράψει τη βιογραφία του.

I . Σταυρακοπούλου Το αστείο τώρα είναι ότι ο ήρωας του βιβλίου είναι ένας παραλογοτέχνης, από τους γνωστούς σε όλο το φιλολογικό σινάφι παρίες που δίνουν το παρών σε όλες τις λογοτεχνικές βραδιές, βάζοντας στο μάτι τον μπουφέ (αν υπάρχει). Η συγ­ γραφέας φυσικά αρνείται ότι ισχύουν όλα όσα λέει ο Λ. Σαββίδης, βρίσκει παράλογη τη στάση του κι ακόμα πιο παράλογο βρίσκει τον ισχυρισμό του ότι είχαν συμφωνήσει να γράψει τη βιογραφία του. Επίσης, η Σ. Σταυρακοπούλου διατείνεται ότι ο ήρωάς της είναι φανταστικό πρόσωπο, βασισμένο όμως σε χαρακτήρες της Θεσσαλονίκης, ανθρώπους με οικονομική άνεση, φιλολόγους, που έχουν συνηθίσει να ζούνε έτσι ό­ πως περιγράφει στις Δεξιώσεις. Τι είναι αλήθεια και τι ψέματα ενδεχομένως να αποδειχθεί στο δικαστήριο. Μέχρι την ώρα που γράφονται τούτες οι γραμμές πάντως δεν έχει εκδοθεί απόφαση. Η περί­ πτωση αυτή όμως παρουσιάζει ιδιοτυπίες, και κυρίως το ότι η συγγραφέας δεν κατηγορείται ότι έχει κάνει λογοκλοπή, ότι έχει κάνει κλοπή πνευματικών δικαιωμάτων, αλ­ λά κλοπή... ζωής. Αναρωτιέται κανείς, αν η ιστορία αυτή έχει συνέχεια, πόσο θα κινδυνεύουν στο μέλλον οι συγγραφείς από τους αναγνώστες που ταυτίζονται με τους ήρωες των έργων τους. Αναμένουμε την απόφαση του δικαστηρίου με ενδιαφέρον.

ΜΙΚΡΕΣ ΑΓΓΕΛΙΕΣ Πωλείται πλήρης σειρά βιβλιοδετημένη του περιοδικού Εποχές καθώς και το περιοδικό Καινούρια Εποχή (Γ. Γουδέλη) 1956-1965, επίσης βιβλιοδετημένο. Πληροφορίες: τηλ. 010-7011145,8-11 π.μ. Ενενήντα πέντε τόμοι της σειράς «100 Αθάνατα Έργα» και εβδομήντα τόμοι των εκδόσεων «Γαλα­ ξίας» πωλούνται μόνο όλοι μαζί. Πληροφορίες: τηλ. 010-7011145,8-11 π.μ.

12

το μεγαλύτερο βιβλιοπωλείο στο κέντρο της πόλης Β Ι Β Λ Ι Ο Π Ω Λ Ε Ι Ο ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ 6 5 ,

Π Α Τ Α Κ Η

106 78 ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ.: 38.1 1 .8 5 0

100.000 ΐίΐήοΐ 1.000

όιΐων των εκδοτών

τετραγωνικά μέτρα

αφιερωμένα στο βιβήίο

παιδικό τμήμα ❖ σχοήικό τμήμα τμήμα CD-ROM τμήμα χαρτικών, εκπαιδευτικά παιχνίδια, μουσικά CD και ποήήά άιϊιϊα

Cafe 65

με internet και θέα

Παρουσιάσει βιβήίων με του$ πιο αγαπημένου$ΈήίΙηνε$ και §ένου$ συγγραφεί5

Κάρτα μ ε ή θ ΙΙ5

♦ τμήμα προσφορών

Αποστοήή δωρεάν σε 24 ώρε5 για παραγγείΙίε5 Αθήνα5 από 5.000 δρχ. /14,67 € Ταχυδρομικέ 5 παραγγείΙίε 5 με αντικαταβολή σεόήο τον κόσμο Τηήεφωνικέ 5 παραγγεήίε$ στο 3811850

Ά τ0Κ65 δ ά σ ε ΐ$ (με πιστωτικέ5 κάρτε$) 6 άτοκε* δόσεις από 10.000 δρχ. / 29,34 € 30.000 δρχ./88,04 € 12 άτοκε* δόσεις για αγορές πάνω από 30.000 δρχ./88,04 €

γράφει ο Π Α Ν Ο Σ Φ Ι Λ Ι Π Π Α Κ Ο Π Ο Υ Λ Ο Σ

Τα ελληνικά μυθιστορήματα επιστημονικής φαντασίας έχουν συχνά υπερβο­ λικά ελληνοκεντρικό χαρακτήρα, που αναιρεί την «πανανθρώπινη» λογική της. Σ' ένα απλό μυθιστόρημα από Έλληνα συγγραφέα είναι απόλυτα φυ­ σιολογικό να υπάρχουν Έλληνες κεντρικοί ήρωες και η υπόθεση να εκτυλίσ­ σεται στην Ελλάδα, αφού η λογοτεχνία της κάθε χώρας αποτελεί σε μεγά­ λο βαθμό και τον καθρέφτη της κοινωνίας της. Σ' ένα λογοτεχνικό είδος, ό­ μως, που όχι μόνο φεύγει συνήθως πέρα από τη λογική των κρατών, των ε­ θνικών κοινωνιών και των συνόρων, αλλά συχνά ξεπερνάει και τα στενά ό­ Επιλογή-Επψίλιιβ: Διονυαης Καλαμβρέζος Μόσχα - Νέα Υόρκη

ρια του πλανήτη μας για ν' αναπτύξει τη μυθοπλασία του, αποτελεί ίσως μια μορφή «επαρχιωτισμού» να περιορίζεις το χώρο και τους ήρωές σου απο­ κλειστικά σ' αυτή τη μικρή γωνιά της Γης.

Ο αντεστραμμένος

0 Διονύσης Καλαμβρέζος δεν έπεσε σ' αυτή την παγίδα και γι' αυτό το βι­ βλίο του διαβάζεται (και κρίνεται) χωρίς το στενάχωρο στρίμωγμα στην «ελ­

κόσμος

ληνική πραγματικότητα», ως ένα βιβλίο που θα μπορούσε να έχει γραφτεί α­

Αθήνα, A. Α. Λιβάνη,

2002

πό συγγραφέα οποιοσδήποτε εθνικότητας. Και αυτό είναι ήδη μια επιτυχία, με δεδομένο τον αυτοπεριορισμό στον οποίο καταφεύγει συχνά η ελληνική επιστημονική φαντασία. Η αλήθεια είναι ότι ο συγκεκριμένος συγγραφέας έ­ χει και το ανάλογο υπόβαθρο για μια πιο «κοσμοπολίτικη» συγγραφική δρα­ στηριότητα, καθώς υπηρετεί στη μόνιμη αντιπροσωπεία της Ελλάδας στον ΟΗΕ κι έχει υπηρετήσει και στην πρεσβεία της Ελλάδας στη Μόσχα. Αυτές οι καταβολές προφανώς τον οδήγησαν και στην επιλογή της ιστορίας, όπου αφήνεται να εννοηθεί πως εκτυλίσσεται σ' ένα μέλλον πολύ κοντινό και αναπτύσσεται μια πιθανή εξέλιξη των σχέσεων των δύο μεγαλύτερων δυνάμεων του πλανήτη. Για να επισημάνει ότι στον κόσμο που ζούμε τίποτα δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένο όσον αφορά τη γεωπολιτική πραγματι­ κότητα. Χρησιμοποιώντας (μερικές φορές υπερβολικά) στοιχεία που θυμίζουν κυβερνοπάνκ, τα οποία αποτελούν σημαντικό μεν αλλά όχι το κυρίαρχο στοι­

S ο

1 C 3

χείο του, το μυθιστόρημα κινείται κυρίως στο χώρο της «πολιτικής» επιστη­ μονικής φαντασίας και γι' αυτό μπορεί να διαβαστεί απ' οποιονδήποτε, ακό­ μα και από εκείνους που δεν είναι φανατικοί φίλοι του είδους. Η προσωπική γνώση της πραγματικότητας και των τοποθεσιών στην Αμερική και τη Ρωσία βοηθάει το συγγραφέα να γίνεται πιο αληθοφανής και πιο «άμεσος» στην α­ φήγησή του, κάτι που συγκαταλέγεται στα θετικά στοιχεία του βιβλίου. Η μεγάλη έκτασή του μπορεί να θεωρηθεί μειονέκτημα, όχι επειδή από μόνη της σημαίνει τίποτα, αλλά επειδή είναι προφανές ότι η αφήγηση θα μπο­ ρούσε να είναι πιο σύντομη, χωρίς να μειωθεί η αξία της. Η τελική επιλογή μιας τόσο εκτεταμένης αφήγησης οδηγεί μερικές φορές σε πλατειασμούς και υπερβολικά πολλά ονόματα δευτερεύοντων ηρώων, που ίσως είναι δύ­ σκολο να συγκροτήσει μέχρι το τέλος ο αναγνώστης, κάτι που μπορεί να μειώσει το ενδιαφέρον του. Γεγονός, πάντως, είναι ότι το ενδιαφέρον υπάρ­ χει, η περιέργεια για το «τι θα συμβεί παρακάτω» αναπτύσσεται και διατηρεί­ ται και η συνολική τελική εικόνα είναι θετική.

14

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΡΜΟΣ

H k i

ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΥ 7, 106 78 ΑΘΗΝΑ, τηλ. 33 04 196 - 38 30 604, fax: 38 19 439 Λ Ι Τ Σ Α Κ Α Ρ Α Μ Π ΙΝ Η

Γ Ε Ν Η Μ Μ Ε Ν Η ΞΑΝ Α Ή ’Ό λγα πού είναι σήμερα μιά τριανταπεντάχρονη δασκάλα, στά δέκα τρία της χρόνια έμαθε πώς είναι υιοθετημένη. ’Από τότε, στην προσπάθεια της νά συνθέσει την προσωπική της ταυτότητα, κατέφευγε συχνά στόν κόσμο τής φαντασίας της, όπου έκεΐ έμαθε νά έφευρίσκει τήν ευτυχία της μέσα από τήν πλασματική αποτίμηση τοΰ αύθεντικοΰ. 'Ό μω ς ένα Σαββατοκύριακο στήν ’Άνδρο, άνατρέπεται ξαφνικά ό ονειρικός, σακάτης κόσμος της’ Γνωρίζει τόν Φραγκίσκο πού φλερτάρει, ονειρο­ πολεί καί κάνει έρωτα μέ πάθος... Σ τό σπίτι τής θείας όλη ή οικογένεια ήταν έκεΐ. Ή θεία Φλώρα, πού θέλει νά τή συμπεριλάβει στή διαθήκη της, αλλά υπό έναν απαράβατο όρο... Ή ’Ασπασία πού τής τσιτώνει έπικίνδυνα τά νεύρα... Τά πιτσιρίκια πού τήν αντιπαθούν... Ό Μένιος πού χαλβαδιάζει... Ό ’Ιορδάνης, εύθραυστος, μειλίχιος καί μονίμως στόν κόσμο του... Κ ι εκείνη πνίγεται, έγκλωβισμένη σέ μιά ’ιδιότυπη όμηρία, μέχρι πού έπεμβαίνει ή μοίρα γιά νά ανασύρει ψιθύρους καί κραυγές, μέσα από παλιές ξεχασμένες σιωπές.

ΜΑΤΘΑΙΟΥ Μ ΟΥΝΤΕ

Μ ΙΣ Ο Τ Ε Λ Ε ΙΩ Μ Ε Ν Η Α Φ Η ΓΗ ΣΗ Ευτύχησα νά γεννηθώ σ’ έναν τόπο μαρτυρικό καί εύλογημένο, στό νησί τής Χ ίου. Τήν εποχή έκείνη, πού μεγαλώνοντας καταλάβαινα τόν κόσμο, ήταν ακόμη πολύ ζωντανή καί ανάγλυφη ή ατμόσφαιρα τού Παπαδιαμάντη πού άργότερα θά μέ έπαιρνε στή δίνη της, θά μέ μεθούσε καί θά μέ δικαίω νε, θά μέ κάλυπτε κάι θά μέ τροφοδοτούσε. Ή οίκογένειά μου ήταν εύσεβής οικογένεια. Τόν πατέρα μου έλάχιστα τόν γνώρισα. ’’Ηταν στήν ’Α μ ε­ ρική, «Ά μερικάνος» πού λέει καί ό Ά γιος γέροντάς μας. ’Έ φυγε αφού παντρεύτηκε τήν μητέρα μου καί αφού γεννήθηκα κι εγώ τό 1 935...

από τ ο ν Α Α Ε Ξ Η Ζ Η Ρ Α

Τρομοκράτες, τρομολάγνοι και δ ι α ν ο ο ύ μ ε ν ο ι Σ ΥΜΠ ΕΡΑΣ ΜΑ ΤΑ ΑΠΟ ΜΙ Α Ι ΛΑΡΟΤΡΑΓΩΔΙ Α Οι τρομοκράτϊς (δις) κα ι τα «παπαγαλάκια» Ενδεχομένως αυτός ο Σεπτέμβριος μας βρήκε φτωχότερους σε ένοπλους τρομοκράτες, συνταξιοδοτημένους ή ενεργούς, αλλά οπωσδήποτε πλούτισε αρκετά την πινακοθήκη μιας άλλης κατηγορίας μόνιμων «τρομοκρατών»: εννοώ αυτούς που, χρησιμοποιώντας το απυρόβλητο του θεσμικού του ρόλου -βουλευτική ασυλία, δημοσιογραφικό απόρρητο-, προγράφουν και δικάζουν χωρίς έλεγχο. Από την πλευρά αυτή θα έλεγα ότι το υπερθέαμα της 17 Νοέμβρη πέρα από τα επιτεύγματα των διωκτικών αρχών -αυτή την περίεργη επι­ χείρηση σκούπα που σάρωνε τους εκτελεστές εν ώρα περιπάτου- μάλλον υπογράμμισε τις παγίως φαύλες όψεις της δημόσιας ζωής μας. Μετά λοιπόν τις πρώτες μέρες έκπληξης θαυμασμού και ενθουσιασμού πολλών αφελών -λες και η τρομοκρατία είναι ένα τυχαίο φαινόμενο που εξαλείφεται άπαξ διά παντός με το εντομοκτόνο της προσαγωγής στην ασφάλεια- τα πράγματα ακολούθησαν τη «φυσική» τους ροή. Όπως και τα περισσότερα γεγονότα που εξάπτουν τη φαντασία του κράτους των τηλεθεατών, έτσι και η σύλληψη των καθοδηγητών, των πιστολάδων και των τσιλιαδόρων της οργάνωσης πραγματοποιή­ θηκε σε αγαστή σύμπνοια των υπηρεσιών ασφάλειας με τα γνωστά «παπαγαλάκια» του αστυνομικού ρεπορτάζ των καναλιών αλλά και ενός μεγάλου μέρους των σχολιαστών του καθημερινού Τύπου. Αστραπιαία τα δελτία ειδήσεων εκτόπισαν τα πάντα, οι γνωστοί ιππό­ τες της «δημοκρατίας των τηλεπαραθύρων» άρχισαν να περιφέρονται με δαιμονιώδη ταχύτητα από δίαυλο σε δίαυλο, και όλοι μαζί επανήλθαν στην άσκηση του γνωστού, δοκι­ μασμένου και αγαπημένου αθλήματος της μικρορουφιανιάς, της προτροπής σε κατάδοση και του κυνηγιού των μαγισσών1.

17 Νοέμβρη ή συμμορία Νταβέλη; Αν πάντως τα πράγματα με τη 17 Νοέμβρη ακολουθήσουν την ήδη γνωστή τροχιά των αποκαλύψεων, επιβεβαιώνεται για μια φορά ακόμα η διαπίστωση ότι οι μύθοι καταρρέουν έκτων έσω. Όλη η φιλολογία περί τρομοκρατίας στην Ελλάδα αποδείχθηκε ένας σωρός ασκήσεων επί χάρτου. Όλο το μυστήριο που περιέβαλε την εκτελεστική δεινότητα και τη συνωμοτική μαεστρία μιας οργάνωσης με υδραργυρική ικανότητα να χτυπά και να φεύγει χωρίς να αφήνει ίχνη συρρικνώθηκε σε μια παρωδία πολιτικής γκρούπας που περισσότερο

έμοιαζε με συνάθροιση ατάιαων ιης συμμορίας Νταβέλη και που με τον πρώτο αιφνι­ διασμό της «αποναρκωμένης» αστυνομίας το 'βαλαν στα πόδια προτροπάδην - όπως θα έλεγε ειρωνικά ο αμίμητος Νίκος Καχτίτσης. Για να πω την αλήθεια, έμεινα εμβρόντητος! Άραγε ήμασταν ή ήθελαν να είμαστε τόσο αφελείς; Άραγε ήταν τόσο ή ήθελαν κάποιοι να είναι αδρανείς οι διωκτικές αρχές; Ίσως λοιπόν τα πιο καίρια ερωτήματα να αρχίσουν να τίθενται από τη στιγμή που όλα θα δείξουν -τουλάχιστον φαινομενικά- ότι έχουν απαντηθεί. Αλλά όπως είναι επίσης γνωστό εκ πείρας και όπως επιβεβαιώθηκε στους δύο αυτούς περιφλεγείς μήνες που πέρασαν, τα καίρια ερωτήματα δεν ενδιαφέρουν αυτούς που πρωτίστως έπρεπε να ενδιαφέρουν. Ας πούμε, κανείς κοινοβουλευτικός δεν αναρωτήθηκε γιατί ένα σημαντικό μέρος εκείνων που θα έπρεπε να έχουν κανονικά περάσει από την κρεατομηχανή των media εξακολουθούσε ως πρόσφατα να θεωρεί τη βίαιη δράση δικαιολογημένη. Και κανείς, από τους επιτελείς της εθελοτυφλούσας κυβερνητικής καθοδήγησης ως τις ηγεσίες της Αριστερός, δεν είχε τη γενναιότητα να παραδεχθεί ότι η 17 Νοέμβρη εν μέρει τράφηκε και συντηρήθηκε από το έλλειμμα δημοκρατίας που όχι μόνο δε μειώνεται αλλά διευρύνεται με τη συνεχή επίδειξη αυταρχισμού και αλαζονικής συμπεριφοράς. Το πολιτικό παρελθόν 6c διαγράφιται Μια από τις πιο χαρακτηριστικές όψεις αυτής της αλαζονείας εκδηλώθηκε πολύ καθαρά με αφορμή τη 17 Νοέμβρη και με σύμπτωμά της την ενδιαφέρουσα σύγκλιση των δύο κομμάτων εξουσίας σε ό,τι θεωρούν πολιτικά ορθό ή λάθος. Παρά τις φαινομενικές δια­ φορές τους, ο εντοπισμός και η σύλληψη των μελών της οργάνωσης, όπως και η συστηματική ανάδειξη της εγκληματικής της δράσης, λειτούργησαν πολύ ανακουφιστι­ κά για ένα πολιτικό σύστημα το οποίο εδώ και μερικά χρόνια θέλει, έναντι παντός τιμή­ ματος, να διαγράψει το παρελθόν του. Απέναντι σε ένα κομμάτι της Αριστερός που βλακωδώς, κατά τη γνώμη μου, φοβάται ότι κάποιοι θα την εγκαλέσουν ως τροφό της τρο­ μοκρατίας, έχει ήδη υψωθεί ένας ιδεολογικός μηχανισμός που διαχειρίζεται σήμερα την κρατούσα πολιτική κατάσταση και που όχι μόνο στηρίζει αλλά και προβάλλει, ως το μόνο δυνατό να επιβιώσει, ένα μοντέλο ομογενοποιημένης, πειθήνιας στα άνωθεν κελεύσματα κοινωνικής οργάνωσης. Και αν με τους βομβαρδισμούς της γειτονικής Σερ­ βίας ο μηχανισμός αυτός ήδη κινητοποιήθηκε, υπογραμμίζοντας το μάταιο κάθε ενα­ ντίωσης κάτω από ένα καθεστώς παγκόσμιας μονοκρατορίας, σήμερα, με κίνητρο την εξάρθρωση της 17 Νοέμβρη, μια ολόκληρη χορωδία «διατεταγμένων φερεφώνων» -δημοσιογράφων, πολιτικών σχολιαστών, πανεπιστημιακών και βέβαια πολιτικών καριέρας- έχει αναλάβει να μας πείσει ότι πρέπει να αποσυνδέσουμε το έγκλημα από τα κίνη­ τρά του, αφού είναι αναγκαία η επιβολή του εξομοιωτικά ορθού. Μια ορισμένη Ελλάδα, έγραψε πρόσφατα στην Καθημερινή ο Νίκος Γ. Ξυδάκης, δεν

θέλει να θυμάται, δεν θέλει καν να γνωρίζει το παρελθόν της βίας, του εμφυλίου, του αίματος. Δεν θέλει να έχει τέτοιο παρελθόν· εν ανάγκη, ας μην έχει καθόλου παρελθόν, ας σβήσουν όλα κι ας ξαναρχίσουν από το μηδέν. Η υπερφώτιση του φαντάσματος «17 Νοέμβρη», η λαίμαργη μυθοπλασία, η δαιμονοποίηση κάθε πτυχής του παρελθόντος που την αγγίζει, ξεπλένουν και ανακουφίζουν μια ορισμένη κοινωνία που ακουμπά μόνο στο ολισθηρό παρόν τη ς 2. Έχουν ρόλο οι Siavooupcvoi; Και οι διανοούμενοι; Τι γίνεται με τους διανοούμενους και την απουσία τους που τόσο υποκριτικά ή ειρωνικά επισημαίνουν όλοι εκείνοι που θέλουν να ακυρώσουν οποιαδήπο­ τε αντίθετη με τη δική τους γνώμη; Ε, οι διανοούμενοι νομίζω ότι δε χρειάζονται, έτσι κι

αλλιώς, εκεί όπου ο φόβος και η παθητικότητα τρέφουν το μίσος εναντίον του διαφορε­ τικού. Και αυτό το μίσος που ορέγεται την καταστροφή κάθε απόκλισης αναμφίβολα δεν είναι προνόμιο των ποικίλων αναρριχητικών της πολιτικής εξουσίας5· εξίσου είναι συνο­ δευτικό της ιδεολογικής τυφλότητας των οργανώσεων τύπου 17 Νοέμβρη. Γιατί, αν τα πράγματα ήταν αλλιώς, θα ήταν αδύνατο να υπάρχει -αν τελικά υπάρχει ή υπήρξε- μια ομάδα «σοφών του κακού» -έστω σύμφωνα με την τηλεοπτική παραμυθολόγια- που εκφράζεται ιδεολογικά από αυτή την παρέα των ταλαίπωρων σενσιμονιστών, αυτών των λαδοποντικών που ο ένας άρχισε να καρφώνει τον άλλο μέσα στον πανικό τους. Αν τα πράγματα ήταν αλλιώς, θα έπρεπε να έχουν αντιληφθεί ότι μια πολιτική οργάνωση δεν μπορεί να συνεχίζει να εκτελεί φόνους αγνοώντας τη διαμόρφωση της κοινωνίας: τα όρια, τις συνθήκες, τις δυνατότητες και τα αδιέξοδά της. Και από αυτή την πλευρά το τέλος της ιλαροτραγωδίας, με την παράδοση του φερόμενου ως αρχιεκτελεστή, μας δείχνει τουλάχιστον το βαθύτατο παραλογισμό ο οποίος μπορεί να προκύψει όταν το ιδεολογικό μίσος παρατείνεται αφύσικα, εγκλωβισμένο σε μια -πολύ περίεργη, πράγμα­ τι- κατάσταση υπέρβασης της πραγματικότητας και πεισματικής κώφωσης. □

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 1 Βλ. την εξαιρετικά ενδιαφέρουσα ανάλυση της Χριστίνας Αγριαντώνη και του Δημήτρη Δημητρόπουλου, «Περί καταδόσεων αντίλογος», Η Κυριακάτικη Αυγή, 25 Αυγούστου 2002, σ. 50.

2. «Διαπλέοντας το αχανές παρόν», Η Καθημερινή της Κυριακής, 25 Αυγούστου 2002.

5. Βλ. το κάπως επιγραμματικό αλλά άξιο προσοχής άρθρο του Φαίδωνα Μαλιγκούδη (Ελευθεροτυπία, 29 Αυγούστου 2002, σ. 10), όπου αναλύει, κυρίως ιστορικά, το φαινόμενο των διανοούμενων-αποστατών.

Κείμινα που γράφονται

γράφει ο Β Α Γ Γ Ε Λ Η Σ Π Α Ν Τ Α Ζ Η Σ

μτ αφορμή ίνα βιβλίο

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΑΡΘΕΝΑ ΦΥΙΗ Μ ι τελευταίες θεομηνίες στην Ευρώπη, που συνέπεσαν με την παγκόσμια διάσκεψη I I του Γιοχάνεσμπουργκ, μας θύμισαν πως, εκτός από την τρομοκρατία, την 11η του I I Σεπτέμβρη και τη 17η του Νοέμβρη, τη ζωή μας την απειλεί πλέον σοβαρά, ίσως U ακόμη σοβαρότερα, και η τραυματισμένη, η κυριολεκτικά βιασμένη φύση. Έχουμε δίκιο να μιλάμε για οργή των φυσικών στοιχείων, και ασφαλώς έχουν δίκιο τα φυσικά στοιχεία να είναι οργισμένα μαζί μας. Στο γνωστό μυθολογικό επεισόδιο της Οδύσσειας, οι σύντροφοι του ήρωα παρασύρονται από τους φυλακισμένους στον ασκό του Αιόλου ανέμους, τη στιγμή που από περιέργεια και άγνοια τους απελευθερώνουν. Οι θύελλες, που σήμερα σαρώνουν τη Γη, σίγουρα δεν απελευθερώθηκαν από περιέργεια. Αποτελούν παρενέργεια βάναυσης επέμβασης στη φύση και σπατάλης των δυνάμεών της. Ανάμεσα στα δύο επεισόδια, το αρχαίο μυθικό και το σύγχρονο πραγματικό, υπάρχει μία βασική διαφορά: παλιότερα η φύση και τα στοιχεία της θεωρούνταν ζωντανά υπεράνθρωπα στοιχεία που έπρεπε να αντιμετωπιστούν με σε­ βασμό. Από την εποχή της Βιομηχανικής Επανάστασης και δώθε αντιμετωπίζονται σαν ά­ ψυχες ποσότητες, παθητικά παραδομένες στην κυρίαρχη ανθρώπινη πρωτοβουλία. Οι Ινδιάνοι έτρεφαν τόσο σεβασμό για τα βουβάλια και τα δέντρα του τόπου τους, ώστε να προβαίνουν σε εξιλεωτικές τελετουργίες κάθε φορά που ήταν υποχρεωμένοι να δοκιμά­ σουν το τσεκούρι τους σε ένα από αυτά. Το δέος απέναντι στη φύση και τις κρυφές ζω­ ντανές της δυνάμεις ήταν σωτήριο γι' αυτήν και για τους ανθρώπους που ζούσαν ειρηνι­ κά μαζί της. Με την επέλαση στην «Άγρια Δύση», τα βουβάλια χάθηκαν μαζί με τους Ινδιά­ νους. Όσο για τα δέντρα, στην αρχή περιορίστηκαν στις φόρμες και στη συνέχεια άρχισαν

Ε

να πέφτουν θύματα των εργοστασίων. Οι ρομαντικοί της βιομηχανικής εποχής (βλ. Ρουσό) θρήνησαν το θάνατο του «ευγενούς αγρίου» - ο οποίος δεν υπήρξε ίσως ποτέ όπως τον φαντάστηκαν. Και αναζήτησαν ξανά την παρθενία της φύσης - η οποία ίσως ποτέ δεν υπήρξε παρά μόνο στη φαντασία τους. Τι εννοούμε μ' αυτό; Οι πρωτόγονοι άνθρωποι άλλων εποχών και γενικά οι λαοί της Ανατολής είχαν μια ολιστι­ κή αντίληψη του κόσμου που περιόριζε τις βίαιες επεμβάσεις σ' αυτόν. Τον θεωρούσαν έμψυχο ον, του οποίου τα μέλη βρίσκονται σε αλληλεπίδραση και ισορροπία. Η αντίληψη αυτή προφανώς δεν οφειλόταν σε κάποια μυστική βαθιά γνώση, όπως τείνουμε να πι­ στεύουμε, αλλά σε μια μάλλον πηγαία ψυχολογική στάση. Αντίθετα, ο επεμβατικός και ε­ πεκτατικός νεότερος δυτικός πολιτισμός είναι ξένος προς τις ολιστικές αυτές κοσμοθεωρήσεις. Αναμφίβολα η πίστη στην ατομικότητα -που αποτελεί το θεμέλιο της ταυτόχρονα

19

με τη βιομηχανία και το εμπόριο αναπτυγμένης αστικής ε­ λευθερίας- είχε τις αντανακλάσεις της στον τρόπο που έ­ βλεπε το φυσικό περίγυρο: ένα άψυχο, αδιάφορο και ασύν­ δετο σύνολο, που μπορούσες άφοβα να το τεμαχίσεις σε

συμβολικά πριν προχωρήσει, δειλά στην αρχή, πιο αποφα­ σιστικά με το χρόνο, στον πραγματικό βιασμό της. Αλλά, βέβαια, δεν επιτρέπεται να εξομοιώνουμε τις δύο φάσεις. Γιατί στην πρώτη και πιο μακραίωνη από τις δύο υ­

όποιο σημείο βόλευε. Σίγουρα η δυτική αυτή κοσμοθεώρη­ ση επέτρεψε ταχύτατες και ριζικές επεμβάσεις στο φυσικό περιβάλλον. Η επιτυχία του μοντέλου από τη μια και η μη ύπαρξη -ή μήπως η άγνοια της ύπαρξης;- επιπτώσεων από την άλλη έδειχναν να δικαιώνουν απόλυτα αυτή τη στάση. Μέχρις ότου η τραυματισμένη φύση άρχισε να κλοτσά και να βρυχάται, θυμίζοντας πως ολόκληρη η Γη αποτελεί έναν υπεροργανισμό, ένα βιοτικό υπερσύστημα που τραυματίζε­ ται βαρύτατα όταν καταστραφεί ένα μέλος του. Εντούτοις θα ήταν λάθος -και είναι ένα λάθος του συρμούνα αποδίδουμε όλες τις ευθύνες στον α­ δίστακτο και ανισόρροπο Δυτικό Βιομηχα­ νικό Άνθρωπο. Στη στάση απέναντι στο φυσικό περιβάλλον συμμετείχαν πάντα όλοι οι άνθρωποι όλων των εποχών, α­ πλώς κάποιοι πολιτισμοί ήταν περισσότε­ ρο επεμβατικοί από τους άλλους. Από την εμφάνισή του το ανθρώπινο είδος υ­ πήρξε διαρκώς -και ολοένα εντονότεραπαράγοντας ανισορροπίας του οικοσυ­ στήματος. Διαρκώς επεκτείνει το «ζωτικό του χώρο» εξαρθρώνοντας ή υποτάσσο­ ντας σ' αυτόν το ζωτικό χώρο των άλλων ειδών. Ακόμη και στη μυθική «ανάμνηση» της παιδικής εισόδου του στον κόσμο εί­ ναι φανερό το στοιχείο της έπαρσης: ο Αδάμ τοποθετείται στον παράδεισο όχι ως ένας ακόμη απλός ένοικος, που θα συνυπάρχει και θα συντρώγει ισότιμα με τους άλλους. Το­ ποθετείται ως κυρίαρχος και επιστάτης «εργάζεσθαι και φυλάττειν αυτόν». Κάτι φαινομενικά πιο αθώο και πιο συμβολι­

πήρχε ένα ισχυρό στοιχείο συστολής. Η φύση δεν ήταν α­ πλώς το αντικείμενο του πόθου, ήταν επίσης το αντικείμε­ νο του φόβου. Είτε έτσι όμως είτε αλλιώς, ποτέ για τον άν­ θρωπο δεν υπήρξε μία «ακατέργαστη φύση». Πριν το αν­ θρώπινο χέρι επέμβει πάνω της, το ανθρώπινο μάτι είχε ε­ πενδύσει, είχε υπερκαλύψει τα πάντα με νοήματα. Ο μύθος του «ευγενούς αγρίου», που ζει «ελεύθερα» και αδιαμεσολάβητα μέσα σε μία «παρθένα φύση», δεν είχε πο­ τέ σχέση ούτε με τον άνθρωπο ούτε με τη φύση. Για τον «πρωτόγονο» η φύση ποτέ δεν ήταν απλώς ένα αντικειμενι­ κό στοιχείο. Ήταν πάντα φορτωμένη νοή­ ματα. Ένας άνθρωπος της πόλης που ζει μέσα σε ένα δάσος απαγορευτικών ή επι­ τακτικών πινακίδων της τροχαίας τρέφει φυσιολογικά μια νοσταλγία για το χαμένο παράδεισο της φύσης. Όποιοι έχουν ζήσει όμως τα παιδικά τους χρόνια πριν από μερικές δεκαετίες στην ύπαιθρο, ξέρουν πως αυτό απέχει πολύ από την αλήθεια: η εξοχή ήταν γεμάτη από αόρατες πινακί­ δες που περιόριζαν ασφυκτικά τις κινή­ σεις τους. Παντού υπήρχαν τόποι ιεροί και τόποι μολυσμένοι. Τους δεύτερους έ­ πρεπε πάντα να τους αποφεύγεις, τους

κό, καλείται να δώσει ονόματα σε όλα τα πλάσματα του κόσμου. Η ονοματοθεσία όμως είναι η πρώτη πράξη επιβο­ λής και όχι τυχαία βρίσκεται σχεδόν σε όλες τις κοσμογο­ νίες, με πρωταγωνιστή πάντα τον άνθρωπο: ό,τι ονοματί­ ζουμε, το «κατέχουμε» (μεταφορικά και κυριολεκτικά). Η ο­ νοματοθεσία των Νέων Χωρών από τον Κολόμβο και τους επιγόνους του σηματοδότησε την εξουσία τους όχι μόνο πάνω στις χώρες αυτές, αλλά και σε ό,τι ζωντανό περιεί­ χαν, ακόμη και στους «ευγενείς -ή μη- αγρίους» τους. Η συμβολική αυτή εναρκτήρια πράξη μάς οδηγεί πιο πέρα.

0 άνθρωπος «συλλαμβάνει» κυριολεκτικά τον κόσμο, τον «κατέχει» (με τις δύο έννοιες του όρου), με το δίχτυ των -λεκτικών ή άλλων- συμβόλων του. Και μ' αυτή την έννοια για τον άνθρωπο δεν υπήρξε ποτέ η πολυθρυλούμενη Παρθένα Φύση. Το κατακτητικό ανθρώπινο βλέμμα την α­ πογύμνωσε από την πρώτη στιγμή, τη βίασε οπτικά και

20

πρώτους να τους επισκέπτεσαι σε αυστη­ ρά καθορισμένους χρόνους με εντελώς καθορισμένο τρό­ πο. Την τάδε ώρα δεν πρέπει να κάνεις τούτο γιατί θα σου τύχει κακό, την τάδε ώρα να κάνεις το άλλο αν θέλεις να σε βρει το καλό. Να αποφεύγεις αυτές τις κινήσεις, να κά­ νεις οπωσδήποτε τις άλλες. Το κάθε ζώο (κι όχι μόνο η μαύρη γάτα) ήταν φορέας ενός διφορούμενου μηνύματος, που καλό θα ήταν να το προσέξεις. Δύο παραδείγματα από δύο πολύ μακρινές μεταξύ τους εποχές είναι χαρακτηριστι­ κά: «να μην κατουράς όρθιος αγνάντια στον ήλιο», συμβού­ λευε τον αδελφό του ο Ησίοδος. «Να! και μακριά από τις εκκλησιές!» έλεγε η μακαρίτισσα η μάνα μου όταν -και δεν ήταν λίγες οι φορές- οι ζαβολιές μας την ανάγκαζαν να χρησιμοποιήσει τη μούντζα της. Ο φόβος ότι η χειρονομία θα πάει σε λάθος παραλήπτη δεν ήταν και τόσο αστείος. Την ιδέα ότι η Γη είναι ένα οργανικό όλο, που πρέπει να το αντιμετωπίζουμε με το σεβασμό που απαιτεί ένα υπερατο­ μικό ον, αρχίζουμε να την αποκτάμε ξανά με οδυνηρό τρό­ πο. Αν το πετύχουμε αυτό έγκαιρα, ενδέχεται να βρούμε έ­ να επίπεδο νοηματικής και βιωματικής (διαρκώς ρευστής και επισφαλούς βεβαίως) συνύπαρξης με τη φύση ανώτερο από εκείνα του χαμένου παρελθόντος. □

■ €Λ€ΥΘ€ΡΟΥΑΑΚΗΣ ΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ

- ΕΚΔΟΣΕΙΣ

Τα βιβλιοπωλεία Ελευθερουδάκη

IP Π Ρ Ο Σ Φ Ο Ρ Α

20%

ΣΤΑ ΞΕΝΟΓΛΩΣΣΑ ΕΙΣΑΓΟΜΕΝΑ ΣΧΟ ΛΙΚΑ Ι Σ Χ Υ Ε Ι

Μ Ε Χ Ρ Ι

2 0

Ο Κ Τ Ω Β Ρ Ι Ο Υ

επιμέλεια: Η Μ Α Σ Μ Α Γ Κ Α Ι Ν Η Σ

Ο αντιπολεμικός Τζον ντος Πάοος Αμερική μπήκε στον A' Παγκόσμιο Πόλεμο το 1917 (χρονιά που

JOHN DOS PASSOS

Three Soldiers

ITπήρε μέρος στον πόλεμο και η Ελλάδα). Μερικοί από τους -με-

H

τέπειτα διάσημους- πολεμιστές των ΗΠΑ ήταν ο κατοπινός πρό­ εδρος Τρούμαν καθώς και συγγραφείς όπως ο Έρνεστ Χέμινγουεϊ (περιγράφει τις εμπειρίες του στο κλασικό Αποχαιρετισμός οτα όπλα και, εν μέρει, στο συγκλονιστικό Χιόνια του Κιλιμάντζαρο ) και ο Τζον ντος Πόσος (John Dos Passos).

0 πορτογαλικής καταγωγής ντος Πάσος γεννήθηκε στο Σικάγο το 1896 και σπούδασε στο Χάρβαρντ απ' όπου αποφοίτησε το 1916. Κα­ τά τη διάρκεια του Α' Παγκόσμιου Πολέμου υπηρέτησε στο Υγειονο­ μικό Σώμα ως οδηγός νοσοκομειακού. Εργάστηκε ως ανταποκριτής στην Ισπανία και τη Μέση Ανατολή, πριν εγκαταλείψει τη δημοσιο­ γραφία και αφοσιωθεί στη λογοτεχνία. Το 1925 εξέδωσε το πειραμα­ τικό (για την εποχή) μυθιστόρημα M anhattan Transfer, στο οποίο συνδύασε την καθαρή μυθοπλασία με τη χρήση ντοκουμέντων. Συ­ νέχισε στο ίδιο μήκος κύματος με το USA, την επική τριλογία του για την Αμερική των πρώτων δεκαετιών του εικοστού αιώνα. Κατά τη διάρκεια του Β' Παγκόσμιου Πολέμου, ο ντος Πάσος εργάστηκε ως πολεμικός ανταποκριτής στην κόλαση του Νότιου Ειρηνικού, για λο­ γαριασμό του περιοδικού Life. Εξέδωσε άλλη μία τριλογία με τίτλο District o f Columbia, στην οποία συνεχίζει, κατά κάποιο τρόπο, την προη­ γούμενη τριλογία του Μανχάταν, αυτή τη φορά με φόντο τις δεκαετίες του 1930 και του 1940. Μετά το 1945 ο ντος Πάσος έγραφε πολλές ιστορικές μελέτες για την Αμε­ ρική, κυρίως για τα πρώτα χρόνια της ανεξαρτησίας της. Έζησε το μεγαλύ­ τερο μέρος της ζωής του στη φάρμα του πατέρα του στην Βιρτζίνια, όπου και πέθανετο 1970. Το ελάχιστα γνωστό μυθιστόρημά του Τρεις σ τρ α τιώ τες (Three Soldiers, «Penguin», σ. 384) είναι ουσιαστικά η μετάπλαση των προσωπικών του ε­ μπειριών από το Δυτικό Μέτωπο του 1917-18. Ήρωές του είναι τρεις νέοι ά­ ντρες που στέλνονται να υπηρετήσουν στην πρώτη γραμμή. Οι τρεις κεντρι­ κοί χαρακτήρες του τίτλου είναι ο Άντριους, ο νεαρός συνθέτης με το καλ­ λιτεχνικό ταμπεραμέντο, ο οποίος αντιδρά βίαια στο σφαγείο του πολέμου, ο Κρίσφιλντ, ένα αγροτόπαιδο από την Ιντιάνα, και ο Φουσέλι, παιδί της πό­ λης, πρώην κλητήρας. Κατά την προσφιλή τακτική του ντος Πάσος, ο καθέ­

I 22

I

I

νας δείχνει να αντιπροσωπεύει και ένα διαφορετικό πρόσωπο της Αμερικής εκείνης της εποχής. Όλοι όμως στέκονται με τρόμο απέναντι στην πρωτο­ φανή μαζική σφαγή που ήταν ο Μεγάλος Πόλεμος του 1914-18. Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα δυναμικό, αντιπολεμικό έργο, στην παράδοση που χάρα­ ξαν άλλοι συγγραφείς της γενιάς του ντος Πάσος, όπως οι πασίγνωστοι Ρεμάρκ, Γκρέιβς και Μπαρμπίς. □

Ποταμός Σομ: Η βρετανική εκατόμβη ίναι μάλλον γνωστό ότι οι Βρετανοί, ακόμα και σήμερα, θυμούνται με πόνο τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, παρά το Δεύτερο που ακολού­ θησε, κυρίως εξαιτίας του ότι στα χαρακώματα του Δυτικού Μετώ­ που χάθηκε μια ολόκληρη γενιά νέων αντρών, μερικοί από τους οποί­ ους, αν ζούσαν, πιθανότατα να έκαναν σπουδαία πράγματα στη συνέ­ χεια (όπως ο ποιητής Ουίλφρεντ Όουεν, που σκοτώθηκε μία βδομάδα πριν από την υπογραφή της ανακωχής). Ένας άλλος λόγος ήταν ότι ό­ σοι επέστρεψαν έφεραν μαζί τους τα φαντάσματα και τις οδυνηρές μνήμες του μετώπου, με έναν τρόπο που δεν είχε ξανασυμβεί (κάτι α­ νάλογο θα συνέβαινε με τους Αμερικανούς βετεράνους απ' το Βιετ­ νάμ). Τέλος, ο Α' Παγκόσμιος Πόλεμος σήμανε τεράστιες αλλαγές στην ίδια την κοινώνία της Μεγάλης Βρετανίας, αφού άνθρωποι από τελείως THE διαφορετικές κοινωνικές τάξεις (οι έφεδροι αξιωματικοί και οι απλοί ο­ M IS S IN G Ο Ι Γ Η Τ S O M M F πλίτες) πολέμησαν πλάι πλάι, μειώνοντας σημαντικά τις διάφορες κοι­ νωνικές προκαταλήψεις και τα χάσματα που υπήρχαν μεταξύ τους. Μία από τις πλέον αιματοβαμμένες μάχες εκείνου του πολέμου ήταν η μάχη στον ποταμό Σομ, όταν στην πρώτη μισή ώρα της εφόδου του l i r r r i ι βρετανικού πεζικού είχαν εξοντωθεί πέριπου είκοσι χιλιάδες άντρες. Συνολικά, μέσα σε μία μέρα οι Βρετανοί απώλεσαν (νεκρούς και τραυ­ ματίες) περίπου εξήντα χιλιάδες μαχητές. Με το βιβλίο του Οι χαμένοι του Σομ (The Missing o f the Somme, «Penguin», σ. 162), ο Τζεφ Ντάιερ (Geoff Dyer), ορμώμενος από αυτή τη μάχη-ορόσημο, καταθέτει ένα πολυπρισματικό κείμενο που ακροβατεί ανάμεσα στο φιλοσο­ φικό δοκίμιο, στη μαρτυρία, στην ιστορική μελέτη με κεντρικό θέμα τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο συγγραφέας Τζ. Ντάιερ, γεννημένος το 1958, έχει τι­ μηθεί με το Βραβείο Σόμεστετ Μομ και αρθρογραφεί στις εφημερίδες in d e p e n d e n t και Guardian, ενώ συνεργάζεται τακτικά με το περιοδικό

[

Esquire. Το ακριβές θέμα του Ντάιερ είναι οι μορφές μνήμης και αναπαράστασης του πολέμου, τα μνημεία, οι φωτογραφίες, τα αγάλματα, τα ποιήματα και οι τε­ λετές που έχουν κατά καιρούς στηθεί με θέμα τον πόλεμο αυτό. Προφανώς, ο Ντάιερ είναι ένας ακόμα Άγγλος που μπορεί να γεννήθηκε πολλά χρόνια μετά τα γεγονότα, να μην έχει προσωπική ανάμνηση αυτών, αλλά μέσα από διηγήσεις οικείων προσώπων (όπως συμβαίνει στην Ελλάδα με την εκστρα­ τεία του 1922 και όπως φαίνεται πως θα συμβεί και με τον Εμφύλιο) και τις αλλεπάλληλες εκδόσεις και τα ντοκουμέντα που κυκλοφόρησαν κατά και­ ρούς μοιάζει στοιχειωμένος από τις οδυνηρές συλλογικές μνήμες της εποχής

Το «Ιίνο Βιβ\ίο» οιιντάοοιται μι την

εκείνης. Ένα εξαιρετικό βιβλίο, με έντονα λυρικό, αλλά ουσιαστικό, ύφος γραφής που αφορά οποιονδήποτε ασχολείται με τη σύγχρονη ιστορία και με τον ανθρώπι­

πολύτιμη ουνφγαοία

νο πόνο σε όλες του τις διαστάσεις. □

«Ιλιυθφοιιδάκης»

23

C l Τανιζάκι είναι ένας από τους σημαντικότερους Ιάπωνες συγγραφείς, ο οI I ποιος στο έργο του συνδύασε την παράδοση της πατρίδας του με τα I I δυτικά πρότυπα - κάτι που διαφαίνεται στα πρώτα του διηγήματα. Οι συγγραφείς Έντγκαρ Άλαν Πόε, Μποντλέρ και Όσκαρ Ουάιλντ τον επηρέα­ σαν στα πρώτα του βήματα, και μάλιστα η επίδραση του Πόε είναι εμφανής στο διήγημα Ο τυμπανοκρούστης (1910). Όταν αργότερα εγκαταστάθηκε στην περιοχή της Οζάκα, εκεί όπου οι ιαπωνικές παραδόσεις συντηρούνταν περισσότερο, αφοσιώθηκε στις αξίες της κλασικής ιαπωνικής λογοτεχνίας και το ύφος του έγινε πιο γαλήνιο και απλό. Μάλιστα, το 1952 άρχισε να με­ ταγράφει στη σύγχρονη ιαπωνική γλώσσα το τεράστιο σε έκταση και σημα­ σία έργο της Μουρασάκι Σικίμπου, Ο Θρύλος του Τζένγι (Genji Monogatari, 1010 μ.Χ.). Σε λιτή ημερολογιακή μορφή απέδωσε ο Τανιζάκι δύο από τα τελευταία του μυθιστορήματα, Το κλειδ ί (1956) και Το ημ ερολόγιο ενός τρ ελ ο ύ γέρου (1962). Στο πρώτο, ένα παντρεμένο ζευγάρι καταφεύγει σ' ένα τέχνασμα για να διασκεδάσει την πλήξη και την κόπωση από τη μακρά συμβίωση: ο καθέ­ νας κρατά ημερολόγιο στο οποίο καταγράφονται οι ερωτικές του φαντασιώ­ σεις. Προσδοκία τους είναι να διαβάσει κρυφά ο ένας το ημερολόγιο του άλ­

24

λου για να προκληθεί πόνος στον ένα και ηδονή στον άλλο. Αιχμηρές παρα­ τηρήσεις, τολμηρές σκέψεις και εικόνες συνθέτουν τον επιφανειακά ήρεμο κόσμο των δύο ηρώων. Ακόμα και η πιο προσβλητική άποψη διατυπώνεται με φυσικότητα, χωρίς ίχνος εντυπωσιακής επιθετικότητας. Στο δεύτερο από αυτά που αναφέρθηκαν πιο πάνω, αλλά και το τελευταίο της συγγραφικής του καριέρας μυθιοτόρημα, ο Τανιζάκι αποκαλύπτει το ε­ ρωτικό πάθος ενός ηλικιωμένου άντρα για την ίδια του τη νύφη. Στο ημερόλογιό του καταγράφει τις φαντασιώσεις του, ενώ φαίνεται ότι η επιθυμία του για ζωή και ηδονές τον οδηγούν σταδιακά σε ακραίες και γελοίες κατα­ στάσεις. 0 φόβος του θανάτου -δίδεται υπαινικτικά ή και λανθάνει στις δια­ βεβαιώσεις του τύπου: 0 θάνατος δε με φοβίζει καθόλου...- αντισταθμίζε­ ται από τις ερωτικές εμμονές. Το μάταιο -στην ηλικία της βιολογικής παρακ­ μής- κυνήγι της ηδονής προκαλεί πόνο και ο μαζοχισμός αποτελεί τον προ­ θάλαμο στην παράνοια και την ταπείνωση. Πάντως, δεν είναι λίγες οι στιγ­ μές κατά τις οποίες η απελπισία και η οδύνη -ίσως και η συνειδητοποίηση της τραγικής κατάστασης- ξυπνούν τις αναμνήσεις από την παιδική ηλικία του ήρωα. Κι έτσι, ο γρύλος γίνεται η γέφυρα ανάμεσα στο σκληρό παρόν του άντρα και το ιδανικό παρελθόν του: «Ακόμα και τώρα, στα εβδομήντα ε­ πτά μου χρόνια, όταν θυμάμαι το πρωινό πχίου πχίου της φωνής του γρύ­ λου, είναι αρκετό για να ξαναζωντανέψει εκείνη η αίσθηση της οσμής της κόλλας, τα λόγια που μου έλεγε η τροφός μου και το τραχύ θρόισμα του νυχτικού πάνω στο σώμα μου...»

Εργα: Το κλειδί, (μτφρ. Παναγιώτης Ευαγγελίδης, 1995) όπως και Το εγκώμιο της σκιάς κυκλοφορούν από τις εκδόσεις «Άγρα». Το ημερολόγιο ενός τρελού γέρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Καστανιώτη» (μτφρ. Παναγιώτης Ευαγγελίδης, 2001).

25

γράφει η Χ Ρ Υ Σ Α Σ Π Υ Ρ Ο Π Ο Υ Λ Ο Υ

ΓΙΟΚΟ 0ΓΚΑΟΥΑ

ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ

ΙΑΠΩΝΙΑ (1 9 6 2 - )

26

I

n Γιόκο Ογκάουα τη γνώρισε το ελληνικό αναγνωστικό κοινό χάρη στις εκδό­

σεις «Άγρα», από τις οποίες κυκλοφόρησε το 2000 το αφήγημά της Ο παρά­ μεσος, ενώ πρόσφατα εκδόθηκε από τον ίδιο εκδοτικό οίκο συλλογή η οποία περιλαμβάνει τρεις νουβέλες (Η πισίνα των καταδύσεων, Ο κοιτώνας, Ημερολό­ γιο εγκυμοσύνης). Ο κόσμος της συγγραφέως είναι κλειστοφοβικός, ατμοσφαιρι­

κός και ενώ τα στοιχεία του αντιστοιχούν στην πραγματικότητα, ωστόσο η δια­ πραγμάτευσή τους γίνεται με όρους του παράδοξου και του απρόβλεπτου ως αυτός να προέρχεται από τα όνειρα και την παραίσθηση. Όπως, λοιπόν, σε όλες τις φανταστικές ιστορίες, που σημασία δεν έχει το θέμα και η πλοκή της υπόθε­ σης αλλά η αναδίπλωση και η χρήση των πραγματικών δεδομένων που δημι­ ουργούν αλλόκοτες καταστάσεις, αντανακλάσεις πιθανόν του ασυνείδητου, έτσι και στα έργα της Ογκάουα το βάρος πέφτει στο παράδοξο και αντιφατικό ενώ οι εικόνες οδηγούν σε σκιώδη περιστατικά, στον κόσμο που βρίσκεται στο μεταίχ­ μιο ζωής και θανάτου. Το σκοτεινό και αδιαφανές δημιουργούν μαγεία και αναδεικνύουν καθετί ρευστό και ονειρικό. Οι εμμονές, οι φαντασιώσεις των ηρώων συνθέτουν εκ του μηδενός ή από τα στοιχειώδη της πραγματικότητας ένα και­ νούριο σύμπαν, στο οποίο ο αναγνώστης βρίσκεται διαρκώς προ εκπλήξεων. Η

πυκνότητα των εικόνων και των λεπτομερών πε­ ριγραφών των τοπίων, καθώς και η γρήγορη με­ τάβαση από το παρόν στο παρελθόν και αντι­ στρόφων ως να μην υπάρχουν χρονικές διαφο­ ρές, δεν αφήνουν περιθώρια για κοιλιές και πλή­ ξη. Τα αφηγήματα διαβάζονται με κομμένη την ανάσα και σε ορισμένες περιπτώσεις η αγωνία -όπως συμβαίνει στα ψυχοθρίλερ- κορυφώνεται. Η Γιόκο Ογκάουα σπούδασε στο Πανεπιστήμιο του Τόκιο λογοτεχνία και τέχνες. Τιμήθηκε με το βραβείο Καιέν για τη νουβέλα της Όταν σπάζει η

πεταλούδα, ενώ για το Ημερολόγιο εγκυμοσύ­ νης κέρδισε το βραβείο Ακουταγκάουα.

Εργα: Περιθωριακή αγάπη, Sugar Time, Αντζελίνα, Μυστική κρυστάλλωσα, Η μνήμη της Άννας Φρανκ, Το κορίτσι που κεντούσε, Ευγενική παράκληση, Παγωμένη μυρω­ διά, Ξενοδοχείον Ίρις, Σιωπηλό κορμί, Απρεπής κηδεία, 0 κοιτώνας.

ΕΚΔΟΣΕΙΣ

SCRIPTA

ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ · ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ · ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ

ΓΚΟΡ ΒΙΝΤΑΛ

Η ΧΡΥΣΗ ΕΠΟΧΗ Μετάφραση:

PENA ΧΑΤΧΟΥΤ

Ο μεγαλύτερος εν ζωή ιστορικός μνθιστοριογράφος ANTONI ΜΠΕΡΤΖΕΣ Υπεροχο ΓΚΑΜΠΙΕΛ ΓΚΑΡΣΙΑ ΜΑΡΚΕΣ Ο Βιντάλ είναι μαίτρ ΙΤΑΛΟ ΚΑΛΒΙΝΟ

ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ 10 · ΑΘΗΝΑ 10680 · Τ Η / FAX: 010 3616 529 · email: scripta@hellasnet

27

κυκλοφορεί

ΠΛΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΕΙΣ. ΣΗΜΕΙΩΜΑ-ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ-ΕΡΜ. ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Ν .Μ . Σ Κ Ο ΪΤ Π Ρ Ο Π Ο Υ Δ Ο Σ

Ο Πλάτων γνωρίζει ότι ή κατάσταση πού διαμορφώνεται σέ ένα κράτος είναι συνάρτηση του ήθους: τής αρετής καί τής δικαιοσύ­ νης πρωτίστως των αρχόντων (άφοϋ τελικά μόνον ατομικά προσ­ διορισμένοι άνθρωποι άρχουν κι δχι «οί νόμοι» ή «οί ιδέες» ή «ό λαός») αλλά καί τής ηθικής ουσίας πού θά υπάρχει στούς άρχομένους. Ύπό αυτούς τούς δρους ή παιδεία προβάλλει ως μιά ρεα­ λιστική δυνατότητα, ίσως ή μόνη ρεαλιστική δυνατότητα· καί ό Πλάτων στηρίζει τά πάντα σ’ αυτήν, στή διάπλαση τής ηθικής καί πνευματικής προσωπικότητας (τής μόνης πραγματικής διαλε­ κτικής σύνθεσης στή ζωή) έχοντας τήν τραγική επίγνωση δτι αυτό πού δλο κι δλο μπορούμε νά άντιτάξουμε σάν άνάχωμα στήν πλημμυρίδα τού κακού είναι ή γνώση, ή άρετή, ή ομορφιά.

Ν.Μ.Σ.

εκδόσεις

ΠΟΛΙΣ

Ο Μ Η ΡΟ Υ 3 2 , ΤΗ Λ .: 0 1 0 3 6 4 3 3 8 2 , F A X : 0 1 0 3 6 3 6 5 0 1

e-mail: polis@ath.forthnet.gr

λογοτεχνικά βραβεία

2002 ΠΟΙΗΣΗΣ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑΤΟΣ

ΔΟΚΙΜΙΟΥ - ΜΕΛΕΤΗΣ ΔΙΗΓΗΜΑΤΟΣ ΠΡΩΤΟΕΜΦΑΝΙΖΟΜΕΝΟΥ ΠΕΖΟΓΡΑΦΟΥ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΦΗΒΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ I *

^

β

I

ι

1

\

(

CM

Επτά χρόνια μετά 1 9 9 6 -2 0 0 2 : Επτά χρόνια Λογοτεχνικά Βραβεία. Επτά ουνεχή χρόνια το διαβάζω με τις βραβεύσεις καταξιώνει στη συνείδηση ενός ευρύτατου αναγνωστικού κοινού τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία κάθε χρονιάς

CM

στην Ποίηση, στην Πεζογραφία [Μυθιστόρημα, Διήγημα, Πρωτοεμφανιζόμενος Πεζογράφος (από το 1997 )], στο Παιδικό και Εφηβικό Βιβλίο (από το 1 9 9 9 ) . Επίσης, φέτος, το 200 2 , για πρώτη φορά, απονέμεται ένα νέο βραβείο, όπως ήδη είχαμε πέρσι αναγγείλει, που συμπληρώνει τα ήδη καθιερωμένα βραβεία. Πρόκειται για το Βραβείο Νεοελληνικού Δοκιμίου - Μελέτης. Στα σχέδια του περιοδικού είναι η θέσπιση και άλ­ λων βραβείων, στο άμεσο μέλλον. Στα επτά αυτά χρόνια έγιναν αλλαγές. Από την πενταμελή αρχικά Επι­ τροπή Κριτικών τον επόμενο χρόνο τρία μέλη της αντικαταστάθηκαν. Το 1 9 9 9 η Επιτροπή Κριτικών έγινε επταμελής. Διευρύνθηκε με δύο νέα μέλη ώστε οι βραβεύσεις να είναι πιο αντιπροσωπευτικές. Την ίδια χρονιά συστάθηκε μια νέα πενταμελής Επιτροπή Κριτικών με σκοπό την απονομή δύο νέων βραβείων: Παιδικού και Εφηβικού Βιβλίου. Φέτος δυο μέλη της Επιτροπής Παιδικού και Εφηβικού βιβλίου ανηκαταστάθηκαν από δυο άλλους κριτικούς.

(εκδοτική παραγωγή του 2001)

Πάγια τακτική και των δύο Επιτροπών είναι να βραβεύει βιβλία με ποι­

30

οτικά και μόνο κριτήρια. Απόδειξη είναι ότι πολλές φορές δεν απονεμήθηκαν βραβεία σε κάποιες κατηγορίες: το 1 997 δεν απονεμήθηκε Βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου Πεζογράφου· το 1998 δεν απονεμήθηκε Βραβείο Διηγήματος και, τέλος, το 2 0 0 1 δεν απονεμήθηκε Βραβείο Εφηβικού Βιβλίου. Πάγια επίσης τακτική, για να εξασφαλιστεί με τον ασφαλέστερο τρόπο η διαφάνεια, είναι οι Επιτροπές Κριτικών να μη συνέρχονται ως σώμα, αλλά κάθε μέλος της ξεχωριστά να καταθέτει τις προτάσεις του στο διαβάζω. Το περιοδικό με τη σειρά του τις επεξεργάζεται και έτσι προ­ κύπτει κάθε βραβείο. Φέτος για πρώτη φορά, στα επτά χρόνια λειτουργίας του θεσμού, η μία εκ των δύο Επιτροπών αρμόδια για τα Βραβεία Ποίησης, Μυθιστορή­ ματος, Διηγήματος, Δοκιμίου - Μελέτης και Πρωτοεμφανιζόμενου Πεζογράφου χρειάστηκε να συνεδριάσει. Διότι από τις προτάσεις των με­ λών της Επιτροπής δεν προέκυπταν σε κάποιες κατηγορίες οι απαραί­ τητες πλειοψηφίες για βραβεύσεις βιβλίων της περσινής παραγωγής.

Και ενώ η εκδήλωση της απονομής είχε προγραμματιστεί για τις αρχές Ιουλίου, μετατέθηκε για τις 3 Οκτωβρίου. Σ' αυτό το διάστημα η Επι­ τροπή συνεδρίασε άπαξ και αντάλλαξε απόψεις, καταλήγοντας στις βραβεύσεις που ακολουθούν. Σε αυτή τη συνάντηση της Επιτροπής Κριτικών ειδική μνεία έγινε σε ένα σημαντικό έργο που κυκλοφόρησε το 2 0 0 1 : την Ιστορ ία της νεοελληνι­ κής λογοτεχνίας του κριτικού της λογοτεχνίας Αλέξανδρου Αργυρίου. Το έργο αυτό, με τη σύμφωνη γνώμη όλων των μελών της Επιτροπής, δε συμπεριλήφθηκε στις προτάσεις τους για δυο λόγους: Πρώτον διότι είναι ένα έργο εν εξελίξει και δεύτερον και σημαντικότερο διότι υπερ­ βαίνει τα όρια του νέου Βραβείου Δοκιμίου - Μελέτης. Οι τελικές αιτιολογημένες προτάσεις των δύο Επιτροπών δημοσιεύονται

31

όπως πάντα στο περιοδικό, έτσι ώστε οι αναγνώστες να διαμορφώσουν πλήρη εικόνα των βιβλίων που έχουν ξεχω ρίσει ως τα καλύτερα του

2001. Στα επτά χρόνια που το διαβάζω με αξιοπιστία, διαφάνεια και συνέπεια βραβεύει τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία, έχουμε στο πλευρό μας τις εφημερίδες, την τηλεόραση, το ραδιόφωνο και τα π εριοδικά, που με ευνοϊκά σχόλια υποδέχονται και προβάλλουν τις βραβεύσεις με τον κα­ λύτερο δυνατό τρόπο, και το αναγνωστικό κοινό που δηλώνει με θέρμη το ενδιαφέρον του για τα βραβευμένα βιβλία. Από την άλλη, πολύτιμοι φίλοι με τις χορηγίες τους δείχνουν έμπρακτα την εμπιστοσύνη τους στο θεσμό των βραβεύσεων του διαβάζω. Κάθε χρόνο όλο και περισσότεροι μας συμπαραστέκονται. Απόδειξη οι «υιοθεσίες» των βραβείων [1 .46 7 Ευρώ για κάθε βραβευμένο από χορηγούς όπως το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου ( ΕΚΕΒΙ) , το Ελληνικό Φεστιβάλ, το Διεθνές Κέντρο Κώστας Κυριαζής, ηΈνωσις Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών (Ε Σ Η Ε Α ), ηΈ νω σις Συντακτώ ν Π ερ ιοδικού δ Η λεκτρονικού Τύπου (Ε Σ Π Η Τ ), η Πανελλήνια Ομοσπονδία Εκδοτώ ν Βιβλιοχαρτοπω λώ ν (ΠΟ Ε Β), ο Σύλλογος Εκδοτών Βιβλιοπωλών Αθηνών (Σ ΕΒ Α ), ο Σύνδε­ σμος Εκδοτών Βιβλίου (ΣΕΚΒ) και τα κρασιά ΚΑΤΟΠ-ΣΤΡΟΦΙΛΙΑ]. Επίσης, χορηγοί επικοινωνίας των ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΝ ΒΡΑΒΕΙΩΝ 2 0 0 2 είναι: ο τηλεοπτικός σταθμός ALPHA, η εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ και το ένθετο ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ και οι ραδιοφω νικοί σταθμοί ΠΟΛΙΣ 8 8 ,6 FM, ΑΘΗΝΑ 9 .8 4 FM, ΣΤΑΘΜΟΣ 1 0 1 .3 FM. Ευχαριστούμε επίσης τους εκδοτικούς οίκους: ΑΓΚΥΡΑ, ΑΛΚΥΟ Ν, ΑΡΜ Ο Σ, GUTENBERG , Δ ΙΑ Μ Ε ΤΡ Ο Σ , Δ ΙΗ ΓΗ Σ Η , ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΕΞΑΝΤΑΣ, ΕΣΤΙΑ, ΙΑΝΟ Σ, ΚΑΛΕΙΔΟΣΚΟΠΙΟ, ΚΑΛΕΝΤΗΣ, ΚΑΣΤΑΝΙΟΤΗΣ, ΚΑΣΤΟΡ, ΚΕΔΡΟΣ, ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗ, ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ, ΜΙΚΡΗ ΜΙΛΗΤΟΣ, ΜΙΝΟΑΣ, ΝΕΦΕΛΗ, ΝΗΣΙΔΕΣ, ΠΑΠΑΔΗΜΑΣ, ΠΑΤΑΚΗΣ, ΠΕΡΙΠΛΟΥΣ, ΠΟΛΙΣ, ΤΟ ΡΟΔΑΚΙΟ, ΤΎΠΩΘΗΤΩ, ΡΟΕΣ, SCRIPTA, ΣΠΟΥΔΗ, ΨΥΧΟΠΟΣ, ΟΚΕΑΝΙΔΑ Και τα βιβλιοπωλεία: ΕΛΕΥΘΕΡΟΥΔΑΚΗΣ, ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ, ΚΟΡΑΗΣ, ΜΥΛΩΝΑΣ, ΟΙΩΝΟΣ, ΠΑΤΑΚΗΣ, ΤΟ ΜΙΚΡΟ ΜΟΝΑΣΤΗΡΑΚΙ, ΤΣΑΜΑΝΤΑΚΗΣ Τους ευχαριστούμε όλους θερμά. Ευχαριστούμε επίσης θερμά το φίλο Παύλο Τσίμα, που για τέταρτη συ­ νεχή χρονιά παρουσίασε τα βραβεία του διαβάζω.

32

68 βιβλία που πρέπει νο διαβάσετε Ε ξή ν τα ο κ τ ώ τ ί τ λ ο ι β ιβ λ ίω ν ε π ιλ έ χ θ η κ α ν σ υ ν ο λ ικ ά α π ό τ ι ς π ρ ο τά σ ε ις κ α ι τ ω ν δ ύ ο Ε π ιτρ ο ­ π ώ ν Κ ρ ιτ ι κ ώ ν τ ο υ διαβάζω: οι δ έ κ α π ο ιη τ ικ έ ς σ υ λ λ ο γ έ ς , τ α έ ν τ ε κ α μ υ θ ι σ τ ο ρ ή μ α τ α , οι ο ­ κ τ ώ σ υ λ λ ο γ έ ς δ ι η γ η μ ά τ ω ν , τ α δ ε κ α τ ρ ία δ ο κ ίμ ι α κ α ι μ ε λ έ τ ε ς , τ α έ ξ ι β ιβ λ ία π ρ ω τ ο ε μ φ α ν ιζ ό μ ε ν ω ν π ε ζ ο γ ρ ά φ ω ν , τ α δ ε κ α π έ ν τ ε π α ιδ ικ ά κ α ι τ α π έ ν τ ε ε φ η β ι κ ά β ιβ λ ία α π ο τ ε λ ο ύ ν έ ν α ν α δ ια μ φ ισ β ή τ η τ ο κ α τ ά λ ο γ ο τ ω ν κ α λ ύ τ ε ρ ω ν λ ο γ ο τ ε χ ν ι κ ώ ν β ιβ λ ίω ν , α ν ε ξ α ρ τ ή τ ω ς β ρ α β ε ύ ­ σ εω ν , που κ υ κ λ ο φ ό ρ η σ α ν τ ο 2 0 0 1 . Α π ό τ ο σ ύ ν ο λ ο τ ω ν π ρ ο τ ά σ ε ω ν κ α ι τ ω ν δ ύ ο Ε π ιτ ρ ο π ώ ν Κ ρ ιτ ι κ ώ ν π ρ έπ ει ν α ε π ιο η μ ά ν ο υ μ ε γ ια κ ά θ ε κ α τ η γ ο ρ ία β ρ α β ε ύ σ ε ω ν ξε χ ω ρ ισ τ ά τ α ε ξ ή ς : Π Ο Ι Η Σ Η : Γ ε ν ικ ή δ ια π ίσ τω σ η ε ίν α ι ό τ ι σ τα ε π τά χ ρ ό ν ια π ο υ τ ο διαβάζω α π ο ν έ μ ε ι τ α λ ο γ ο ­ τ ε χ ν ικ ά β ρ α β ε ία , η π ο ιη τ ικ ή π α ρ α γ ω γ ή ε ίν α ι υ ψ η λ ο ύ ε π ιπ έ δ ο υ . Τ ο γ ε γ ο ν ό ς ό τ ι τ ο Β ρ α β είο Π ο ίη σ η ς κ ά θ ε χ ρ ό ν ο π ρ ο κ ύ π τ ε ι μ ε ά ν ε τ ε ς π λ ε ιο ψ η φ ί ε ς - ό π ω ς κ α ι φ έ τ ο ς ο τ ο ν Γ ιά ν ν η Βαρ β έ ρ η : Σ τα ξ έ ν α - δ ε ίχ ν ε ι π ε ρ ίτρ α ν α ό τ ι η π ο ίη ο η « κ α λ ά κ α ι σ τα θ ε ρ ά κ ρ α τ ε ί» . Μ Υ Θ Ι Σ Τ Ο Ρ Η Μ Α : Το ίδ ιο δ ε ν μ π ο ρ ο ύ μ ε ν α ισ χ υ ρ ισ τ ο ύ μ ε γ ια τ ο μ υ θ ισ τ ό ρ η μ α . Φ έ τ ο ς , ε ν ώ π ρ ο τ ά θ η κ α ν έ ν τ ε κ α μ υ θ ι σ τ ο ρ ή μ α τ α α π ό τ η ν Ε π ιτ ρ ο π ή Κ ρ ι τ ι κ ώ ν , κ α ν έ ν α α π ' α υ τ ά δ ε ν π λ ε ιο ψ ή φ η σ ε μ ε α π ο τ έ λ ε σ μ α ν α μ η δ ο θ ε ί Β ρ α β ε ίο Μ υ θ ισ τ ο ρ ή μ α τ ο ς , σ ε α ν τ ίθ ε σ η μ ε τ η ν π ε ρ σ ιν ή χ ρ ο ν ιά π ο υ β ρ α β ε ύ τ η κ α ν δ ύ ο μ υ θ ισ τ ο ρ ή μ α τ α ισ α ξίω ς . Δ Ο Κ ΙΜ Ι Ο - Μ Ε Λ Ε Τ Η : Τ ο Β ρ α β ε ίο Μ ε λ έ τ η ς - Δ ο κ ιμ ί ο υ δ ίν ε τ α ι γ ια π ρ ώ τ η φ ο ρ ά φ έ τ ο ς . Η Επι­ τ ρ ο π ή Κ ρ ιτ ι κ ώ ν , α π ό τ η ν π α ν θ ο μ ο λ ο γ ο ύ μ ε ν η α ξ ιό λ ο γ η π α ρ α γ ω γ ή τ ο υ 2 0 0 1 , ε π έ λ ε ξ ε ν α β ρ α β ε ύ σ ε ι τ η σ υ λ λ ο γ ή δ ο κ ιμ ί ω ν τ ο υ Γ ιώ ρ γ ο υ Α ρ ά γ η : Α ο τικ ή εμπειρία κ α ι α σ τικ ή ιθ α γ έ­

νεια της ν εο ελλη νικής λογοτεχνία ς. Δ ΙΗ Γ Η Μ Α : Γ α υ τ ή τ η ν κ α τ η γ ο ρ ί α π ρ ο κ ύ π τ ε ι μ ια π ο λ ύ ε ν δ ια φ έ ρ ο υ σ α β ρ ά β ε υ σ η . Β ρ α β ε ύ ε ­ τ α ι τ ο β ιβ λ ίο τ ο υ Σ ω τ ή ρ η Δ η μ η τ ρ ίο υ : Η βραδυπ ορία το υ καλο ύ. Π ς ε δ ώ τ ίπ ο τ α τ ο α ξιο π ε ­ ρ ίε ρ γ ο . Ο ι α ν α γ ν ώ σ τ ε ς ό μ ω ς μ ε κ α λ ή μ ν ή μ η θ υ μ ο ύ ν τ α ι ό τ ι ο ίδ ιο ς δ ι η γ η μ α τ ο γ ρ ά φ ο ς ε ί χ ε β ρ α β ε υ τ ε ί κ α ι π ά λ ι τ ο 1 9 9 9 γ ια τ η σ υ λ λ ο γ ή δ ι η γ η μ ά τ ω ν Η φ λέβα το υ λαιμού. Φ έ τ ο ς , λ ο ι π ό ν , η Ε π ιτ ρ ο π ή Κ ρ ιτ ι κ ώ ν έ κ α ν ε τ η ν « υ π έ ρ β α σ ή » τ η ς β ρ α β ε ύ ο ν τ α ς έ ν α ν ή δ η β ρ α β ε υ μ έ ν ο α π ό τ ο διαβάζω σ υ γ γ ρ α φ έ α . Η δ ιπ λ ή α υ τ ή β ρ ά β ε υ σ η , ο ε μ ι κ ρ ό ο χ ε τ ι κ ά δ ι ά σ τ η μ α , κ α τ α δ ε ι κ ν ύ ε ι ό τ ι τ α κ ρ ιτ ή ρ ι α τ η ς Ε π ιτ ρ ο π ή ς Κ ρ ιτ ι κ ώ ν δ ε ν δ ιέ π ο ν τ α ι α π ό γ ρ α φ ε ιο κ ρ α τ ι κ ό π ν ε ύ μ α , δ ε ν π ά σ χ ο υ ν α π ό σ τ ε ρ ε ό ­ τ υ π ε ς α γ κ υ λ ώ σ ε ις . Π Ρ Ω Τ Ο Ε Μ Φ Α Ν Ι Ζ Ο Μ Ε Ν Ο Σ Π Ε Ζ Ο Γ Ρ Α Φ Ο Σ : Ό τ α ν γ ια π ρ ώ τ η φ ο ρ ά τ ο 1 9 9 7 τ ο δ ιαβά ζω θ έ σ π ισ ε τ ο Β ρ α β ε ίο Π ρ ω τ ο ε μ φ α ν ι ξ ό μ ε ν ο υ Π ε ζ ο γ ρ ά φ ο υ , σ υ γ κ ρ ο τ η μ έ ν ε ς α ν τ ι ρ ρ ή σ ε ις κ α ι σ κ ε π τ ικ ισ μ ό ς ε κ φ ρ ά σ τ η κ α ν τ ό σ ο α π ό τ ο α ν α γ ν ω σ τ ι κ ό κ ο ιν ό ό ο ο κ α ι α π ό κ ά π ο ια μ έ λ η τ η ς Ε π ιτ ρ ο π ή ς Κ ρ ιτ ι κ ώ ν . 0 χ ρ ό ν ο ς μ ά ς δ ικ α ίω σ ε . Δ ιό τ ι τ α β ρ α β ε ία ο ε π ρ ω τ ο ε μ φ α ν ιζ ό μ ε ν ο υ ς π ε ξ ο γ ρ ά φ ο υ ς ε κ τ ό ς τ ο υ ό τ ι δ ε ίχ ν ο υ ν τ η δ υ ν α μ ικ ή τ η ς π ε ζ ο γ ρ α φ ία ς μ α ς ο τ ο ά μ ε ο ο μ έ λ λ ο ν

χ ρ η σ ιμ ε ύ ο υ ν κ α ι ω ς δ ια β α τ ή ρ ιο γ ια τ η μ ε τ ά φ ρ α σ η κ α ι τ η ν α π ο δ ο χ ή τ ω ν β ρ α β ε υ μ έ ν ω ν β ι­ β λ ίω ν σ τ ο ε ξ ω τ ε ρ ικ ό . Α π ό δ ε ιξη ε ίν α ι ό τ ι η π ε ρ σ ιν ή β ρ ά β ε υ σ η τ ο υ Β α γ γ έ λ η Χ α τ ζ η γ ια ν ν ίδ η

Οι τεοοερ ις τοίχ ο ι ά ν ο ιξ ε τ ο δ ρ ό μ ο . Ή δ η τ ο β ιβ λ ίο κ α ι μ ε τ η δ ι κ ή μ α ς σ υ μ π α ρ ά σ τα σ η θα κ υ κ λ ο φ ο ρ ή σ ε ι ο τ α γ α λ λ ικ ά κ α ι σ τα ιτ α λ ικ ά , έ χ ε ι μ ε τ α φ ρ α σ τ ε ί ο τ α ισ π α ν ικ ά κ α ι ε τ ο ιμ ά ζ ε ­ τ α ι η μ ε τ ά φ ρ α σ ή τ ο υ σ τα γ ε ρ μ α ν ικ ά κ α ι σ τα β ο υ λ γ α ρ ικ ά . Ε λ π ίζο υ μ ε τ η ν ίδ ια τ ύ χ η ν α έ χ ε ι τ ο μ υ θ ισ τ ό ρ η μ α τ η ς Ε λ έ ν η ς Γ ια ν ν α κ ά κ η : Π ερ ί ορέξεω ς και

ά λ λ ω ν δ εινώ ν π ο υ β ρ α β ε ύ τ η κ ε φ έ τ ο ς . Π Α ΙΔ ΙΚ Ο Β ΙΒ Λ Ι Ο : Π λ ο ύ ο ια η π α ρ α γ ω γ ή , ό π ω ς ε ξ ά λ λ ο υ κ α ι π ρ ό π ερ σ ι, τ ο υ κ α λ ο ύ π α ιδ ι­ κ ο ύ β ιβ λ ίο υ τ η χ ρ ο ν ιά π ο υ μ α ς π έ ρ α ο ε . Μ ε μ ια α ισ θ η τ ή δ ια φ ο ρ ά . Η π α ρ α γ ω γ ή τ ο υ 2 0 0 1 ή τ α ν κ α λ ύ τ ε ρ η ο ε π ο ιό τ η τ α . Γ ι' α υ τ ό κ α ι α β ία σ τα π ρ ο έ κ υ ψ ε τ ο Β ρ α β ε ίο Π α ιδ ικ ο ύ Β ιβ λ ίο υ , τ ο ο π ο ίο α π ο ν έ μ ε τ α ι σ τ ο ν Π α ν τ ε λ ή Κ α λ ιό τ σ ο γ ια τ ο β ιβ λ ίο τ ο υ Η σ φ εντόνα το υ Δαβίδ. Ε Φ Η Β ΙΚ Ο Β ΙΒ Λ ΙΟ : Η ε κ δ ο τ ικ ή π α ρ α γ ω γ ή τ ο υ ε φ η β ι κ ο ύ β ιβ λ ίο υ τ ο 2 0 0 1 κ ιν ή θ η κ ε ο ε χ α ­ μ η λ ά επ ίπ εδ α , ό π ω ς κ α ι τ η ν π ρ ο η γ ο ύ μ ε ν η χ ρ ο ν ιά π ο υ δ ε ν α π ο ν ε μ ή θ η κ ε β ρ α β ε ίο ο ' α υ τ ή τ η ν κ α τ η γ ο ρ ί α . Π α ρά τ η ν ισ χ ν ή π α ρ ο υ σ ία τ ο υ ε φ η β ι κ ο ύ β ιβ λ ίο υ τ ο β ρ α β ε ίο ο τ ο μ υ θ ισ τ ό ­ ρ η μ α τ η ς Η ρ ώ ς Π α π α μ ό σ χ ο υ : Το χ θες το υ έρ ω τα μ α ς κ ά ν ε ι ν α ε λ π ίζ ο υ μ ε ό τ ι τ ο ε φ η β ι κ ό β ιβ λ ίο θα γ ν ω ρ ίσ ε ι κ α λ ύ τ ε ρ ε ς μ έ ρ ε ς .

ΒΡΑΒΕΙΟ ΠΟΙΗΣΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΡΒΕΡΗΣ: Στα ξένα (Kefipos) ΒΡΑΒΕΙΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑΤΟΣ Δεν απονέμεται ΒΡΑΒΕΙΟ ΔΟΚΙΜΙΟΥ - ΜΕΛΕΤΗΣ] ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΡΑΓΗΣ: Αστική εμπειρία και αστική ιθαγένεια τηε v e o e n n n v iK h s δογοτεχνία$ (ΣοκόΠηε) ΒΡΑΒΕΙΟ ΔΙΗΓΗΜΑΤΟΣ ΣΩΤΗΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ: Η βραδυπορία του καδού (Πατάκηε) ΒΡΑΒΕΙΟ ΠΡΩΤΟΕΜΦΑΝΙΖΟΜΕΝΟΥ ΠΕΖΟΓΡΑΦΟΥ ΕΛΕΝΗ ΓΙΑΝΝΑΚΑΚΗ: Περί ορ έξεω ε και άδδων δεινών (Εστία) ΒΡΑΒΕΙΟ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΚΑΛΙΟΤΣΟΣ: Η σφεντόνα του Δαβίδ (Πατάκη$) ΒΡΑΒΕΙΟ ΕΦΗΒΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΗΡΩ ΠΑΠΑΜΟΣΧΟΥ: To xBos του έρωτα (Πατάκηε)

34

Δ ημοσ ιεύουμε, τέλο ς, σ υγκεντρω τικούς πίνακες οτους οποίους περιλαμβάνονται μ£ α λφ α βη τικ ή σειρά όλες α νεξα ιρέτω ς οι προτάσεις τω ν Επιτροπών Κ ριτικώ ν.

Οι προτάσεις αυτές ας θεω ρ ηθούν τα καλύτερα βιβλία το υ 2001 και προτάσεις για ανάγνωση και μ ελέτη .

ΠΟΙΗΣΗ 1.

Ρ ο ύ λ α Α λ α β έ ρ α : Φ ιλ ά ρ χ α ιες ξεν α γ ήσ εις ( Κ έ δ ρ ο ς )

2 . Β α σ ίλ η ς Α ρ φ ά ν η ς : Π α ρ α β ο λ ή ( Τ υ π ό ρ α μ α ) 3.

Ν ό σ ο ς Β α γ ε ν ά ς : Σ κ ο τε ιν έ ς ρ π α λ λ ά π ε ς κ α ι ά λ λ α π οιήμ ατα ( Κ έ δ ρ ο ς )

4. Γιάννης Βαρβέρης: 5.

Στα ξένα (Κέδρος)

Γ ιώ ρ γ ο ς Κ α ρ α β α σ ί λ η ς : Το μ ά τι το υ τοπ ίο υ ( Γ α β ρ ι η λ ί δ η ς )

6.

Μ ά ρ ιο ς Μ α ρ κ ί δ η ς : Π α ρά τ α ύ τ α ( Ν ε φ έ λ η )

7.

Κ ώ σ τ α ς Μ α υ ρ ο υ δ ή ς : Ε π ίοκεψ η ο ε γ έ ρ ο π α μ ε ά ν ο ια ( Κ έ δ ρ ο ς )

8 . Α θ η ν ά Π α π α δ ά κ η : 0 θ ά ν α τ ο ς κ α ι η Κ όρ η ( Κ α σ τ α ν ιώ τ η ς ) 9 . Λ ε υ τ έ ρ η ς ( Ι ο ύ λ ι ο ς : Μ ω σ α ϊκ ό ( Κ έ δ ρ ο ς ) 1 0 . Γ ιώ ρ γ ο ς Χ ρ ο ν ά ς : Κ ίτρ ιν η ό χ θ η β ' ( Ο δ ό ς Π α ν ό ς )

ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ 1.

Κ ώ σ τ α ς Α κ ρ ιβ ό ς : Κ ίτρ ιν ο ρ ω σ ικ ό κ ε ρ ί ( Κ έ δ ρ ο ς )

2.

Θ α ν ά σ η ς Β α λ τ ιν ό ς : Η μ ερ ολόγιο 1 8 3 6 -2 0 1 1 ( Π κ ε α ν ί δ α )

3.

Θ ε ό δ ω ρ ο ς Γ ρ η γ ο ρ ιά δ η ς : Το Π α ρ τά λ ι ( Π α τ ά κ η ς )

4.

Ζ υ ρ ά ν ν α Ζ α τ έ λ η : Μ ε το π αρ άξενο όνομ α Ρ αμάνθις Ερέβους.

0 θ ά ν α τ ο ς ή ρ θ ε τελ ευ τα ίο ς ( Κ α σ τ α ν ιώ τ η ς ) 5.

Ν α ν ά Η σ α ΐα : Μ ια ε ρ ω τ ικ ή ο χ ε ο η π α ρ α λλ α γ ή μ ιας ά λ λ η ς ( Κ έ δ ρ ο ς )

6.

Ιφ ιγ έ ν ε ια θ ε ο δ ώ ρ ο υ : Μ ε λ ε κ θ α π ει ά γ γ ε λο ς ( Ε λ λ η ν ι κ ά Γ ρ ά μ μ α τ α )

7.

Μ έ ν η ς Κ ο υ μ α ν τ α ρ έ α ς : Δ υ ο φ ο ρ ές Έ λλη νας ( Κ έ δ ρ ο ς )

8.

Γ ιώ ρ γ ο ς Ξ ε ν ά ρ ιο ς : Σ μ ιλ ε ά ο π α ς το φ ω ς ( Κ α ο τ α ν ι ώ τ η ς )

9.

Γ ιώ ρ γ ο ς Σ κ α μ π α ρ δ ώ ν η ς : Ο υ ζ ερ ί Το ιτο άνης ( Κ έ δ ρ ο ς )

1 0 . Χ ρ ή ο τ ο ς Χ α ρ τ ο μ α τ σ ίδ η ς : Οι π εριπ έτειες τ ο υ Μ π ρ έγ κ α ( Π α τ ά κ η ς ) 1 1 . Ν ί κ ο ς Χ ο υ λ ια ρ ά ς : Το ε ρ γ α σ τή ρ ιο τ ο υ ύπ νου ( Ν ε φ έ λ η )

35

ΔΟΚΙΜΙΟ - ΜΕΛΕΤΗ 1.

2.

Γιώ ργος Αράγης: Αοτική εμπειρία και αστική ιθαγένεια της νεοελληνικής λογοτεχνίας (Σ ο κό λη ς) Γ ιά ν ν η ς Δ ά λ λ α ς : Κ ω ν ο τ α π ίν ο ς Θ εοτόκη ς.

Κ ρ ιτικ ή οπ ο υδ ή μ ιας π εζο γρ α φ ικ ή ς π ορείας ( Σ ο κ ό λ η ς ) 3.

Μ ά ρ η θ ε ο δ ο ο ο π ο ύ λ ο υ : Μ ε τ ' έρ ω το ς κ α ι ο το ργ ής.

Κ είμ ενα για τ ο ν Π α π α δ ια μ ά π η ( Ν ε φ έ λ η ) 4 . Τ ά κ η ς Κ α ρ β έ λ η ς : Δ ε ύ τε ρ η α ν ά γ ν ω ο η . Κ ρ ιτικ ά κ είμ ενα 1 9 9 2 -2 0 0 0 . Τόμος Γ (Σ ο κ ό λ η ς ) 5.

Β ύ ρ ω ν Λ ε ο ν τ ά ρ η ς : Κ είμενα για τ η ν π οίηο η ( Ν ε φ έ λ η )

6.

Γ ε ρ ά σ ιμ ο ς Λ υ κ ια ρ δ ό π ο υ λ ο ς : Μ ετα ο ο λ ω μ ικ ά . Μ ο ρ φ έ ς κ α ι ιδ έες ο τα Ε π τάνηοα κ α τ ά

τα τέ λ η το υ 19 ο υ α ιώ να (Έ ρ α σ μ ο ς ) 7 . Μ α ίρ η Μ ι κ έ : Μ ετα μ φ ιέσ εις σ τη ν ε ο ε λ λ η ν ικ ή π εζο γρ αφ ία (1 9 ο ς -2 0 ό ς α ιώ να ς) (Κ έδ ρ ο ς ) 8.

Π α ν α γ ιώ τ η ς Μ ο υ λ λ ά ς : Η δ έ κ α τ η Μ ο ύ ο α . Μ ε λ έ τε ς για τ η ν κ ρ ιτικ ή ( Σ ο κ ό λ η ς )

9 . Ά ρ η ς Μ π ε ρ λ ή ς : Κ ρ ιτικ ά δοκίμ ια ( Υ ψ ι λ ο ν ) 1 0 . Ν ι κ ή τ α ς Π α ρ ίσ η ς : Α λέξα ν δ ρ ο ς Π απ αδιαμ άντης. Τρία διηγή μ ατα. Α ν α ζή τη ο η

τη ς α φ η γη μ α τικ ή ς λ ο γ ικ ή ς ( Μ ε τ α ί χ μ ι ο ) 1 1 . Έ ρ η Σ τ α υ ρ ο π ο ύ λ ο υ : Π ρ ο τά ο εις αν ά γ ν ω ο η ς για τ η ν π εζο γρ α φ ία μιας επ οχής (Σ ο κ ό λ η ς ) 1 2 . Δ η μ ή τ ρ η ς Τ ο α τ σ ο ύ λ η ς : Α ψ ο φ η τ ί... Κ ρ ιτικ ές π ρο οεγγίο εις ε λ λ η ν ικ ή ς π εζο γρ αφ ία ς

(J 9 9 0 - 2 0 0 0 ) ( Ε λ λ η ν ικ ά Γ ρ ά μ μ α τ α ) 1 3 . G u y ( M ic h e l) S a u n ie r : Ε ω σφ όρος κ α ι άβ υοο ος. 0 π ροσ ω π ικός μ ύθος

τ ο υ Π α π α δ ια μ ά π η (Ά γ ρ α )

ΔΙΗΓΗΜΑ 1 . Τ ά τ ο η ς Α π ο σ τ ο λ ίδ η ς : Δ ε κ α π έ π ε ισ το ρ ίες κ α ι μια β ό λ τ α μ ε π ο δ ή λ α το ( Κ έ δ ρ ο ς ) 2 . Β ε ρ ο ν ίκ η Δ α λ α κ ο ύ ρ α : Ο π ίνακας τ ο υ Χ ό π λ ε ρ (Ά γ ρ α )

36

Η βραδυπορία του καλού (Π ατάκης)

3.

Σω τήρης Δ ημητρίου:

4.

Μ α ρ ία Ζ α ο ύ ο η : Τα π ο ρ το κ ά λ ια ( t o m )

5.

θ ε ο φ α ν ώ Κ α λ ο γ ι ά ν ν η : Ισ το ρ ίες απ ό τις Γρ αφ ές ( Π κ ε α ν ί δ α )

6.

Α ν δ ρ έ α ς Μ ή τ ο ο υ : Σ φ ή κ ε ς ( Κ α σ τ α ν ιώ τ η ς )

7.

Σ ό κ η ς Σ ε ρ έ φ α ς : Ο δ ο π ο τ ε χ ν ίτη ς ν εό τα το ς . Ισ το ρ ίες μ ε τ ο ν Χ άρ ο ( Κ έ δ ρ ο ς )

8.

Κ ώ σ τ α ς Σ τ ε ρ γ ι ό π ο υ λ ο ς : Το φ τε ρ ό κ α ι το χ ώ μ α ( Κ έ δ ρ ο ς )

ΠΡΩΤΟΕΜΦΑΝΙΖΟΜΕΝΟΣ ΠΕΖΟΓΡΑΦΟΣ 1.

Κ ώ σ τ α ς Β ο ύ λ γ α ρ η ς : Σ τ ο ό ν ειρ ο π ά ν τα η Π ελο π όν ν ησ ο ( Γ α β ρ ιη λ ί δ η ς )

2. Ελένη Γιαννακάκη: 3.

Περί ορεξεως και άλλω ν δεινών (Εστία)

Σ έ ρ γ ιο ς Γ κ ά κ α ς : Κ ά ο κο ( Κ α ο τ α ν ι ώ τ η ς )

4.

Π α ν α γ ιώ τ η ς Γ ο ύ τ α ς : Τα λ ά φ υ ρ α το υ Α υ γ ο ύ ο το υ ( Α λ ε ξ ά ν δ ρ ε ι α )

5.

Γ ιά ν ν η ς Δ ο ύ κ α ς : 0 κ όσ μ ος όπ ω ς ή ρ θ α κ α ι τ ο ν β ρ ή κ α . Π λ ά ν α οε κ ά ν ς ( Κ έ δ ρ ο ς )

6.

Δ η μ ο σ θ έ ν η ς Κ α μ π ο ύ ρ η ς : Σ τ η β ρ ο χ ή μ ε μ η χα ν ά κ ι (Ε λ λ η ν ικ ά Γρ ά μ μ α τα )

ΠΑΙΔΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ 1.

Α γ γ ε λ ι κ ή Β α ρ ε λ λ ά : 0 θ εό ς αγαπ ά τ α π ο υ λ ιά ( Π α τ ά κ η ς )

2.

Π ό λ υ Β α ο ιλ ά κ η : Μ ε τα φ τε ρ ά τη ς δ ιά φ α ν η ς νεράιδας ( Κ ά σ τ ω ρ )

3.

Γ ε ω ρ γ ία Γ α λ α ν ο π ο ύ λ ο υ : Το γράμμα τ ο υ Ιά ο ο ν α (Π α π α δ ό π ο υ λ ο ς )

4.

Ε λ λ η ν ικ ό λ α ϊ κ ό π α ρ α μ ύ θ ι: Το αγόρι, π ου ή θ ε λ ε η θ ά λ α ο ο α ( Κ ά σ τ ω ρ )

5.

Β α γ γ έ λ η ς Η λ ιό π ο υ λ ο ς : Η β α λ ίτ ο α μ ε τις τρ εις το α γ ιερ ες ( Π α τ ά κ η ς )

6.

Ά ν ν α Ια κ ώ β ο υ : 0 α τρ ό μ η το ς Α β ε ρ ω φ (Π α π α δ ό π ο υ λ ο ς )

7.

Ά ν ν α Ια κ ώ β ο υ : 0 Κ α ν ε λλο ς (Π α π α δ ό π ο υ λ ο ς )

8. Π α ντελή ς Κ α λιό το ο ς: 9.

Η σφεντόνα του Δαβίδ (Π ατάκη ς)

Γ ιά ν ν η ς Κ ο ν τ ό ς : Α ρ ισ τείδ η ς ο μ ικ ρ ός ιπ π οπόταμος ( Κ έ δ ρ ο ς )

1 0 . Δ η μ ή τ ρ η ς Μ α ν θ ό π ο υ λ ο ς : Η Σ α ρ α ν τά κ α ρ δ η ( Σ ύ γ χ ρ ο ν ο ι Ο ρ ί ζ ο ν τ ε ς ) 1 1 . Χ ρ η σ τ ό ς Μ π ο υ λ ώ τ η ς : 0 Π ινά κιο ο τ η ν Α θ ή ν α ( Ε λ λ η ν ικ ά Γ ρ ά μ μ α τ α ) 1 2 . Μ α ρ ία Ρ ο υ ο ά κ η : Η Μ έλ π ω η μ ο να δ ικ ή (Π α π α δ ό π ο υ λ ο ς ) 1 3 . Κ ίρ α Σ ίν ο υ : Ισ το ρ ίες τ η ς Κ ίρας ( Μ ί ν ω α ς ) 1 4 . Ιω ά ν ν α Φ ω κ ά : Β α ο ίλιο α α Β ερ εν ίκ η. Α λε ξα ν δ ρ ιν ό π αρ αμ ύθι ( Κ έ δ ρ ο ς ) 1 5 . Β ά ο ω Ψ α ρ ά κ η : Π ώ ς η Σ ο υ μ ο υ το ά π ήρ ε π ίο ω το ο ο φ ό β ιβ λ ίο τ η ς ( Π α τ ά κ η ς )

ΕΦΗΒΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ 1.

Γ ιώ ρ γ ο ς Β ο ϊκ λ ή ς : 0 μ ικρ ός Ταράς κ α ι η «Μ α ύ ρ η π ρ ο φ η τεία » ( Π α τ ά κ η ς )

2.

Ηρώ Παπαμόοχου: Το χθες του έρωτα (Π ατάκη ς)

3.

Π α ν τ ε λ ή ς Σ τ α μ α τ ε λ ό π ο υ λ ο ς - Μ α ρ ία Η λ ιο π ο ύ λ ο υ : Έ να κ ο υ κ ο ύ τσ ι σ το σ τρ α τό τ ο υ

Μ εγ α λ ε ξα ν δ ρ ο υ ( Κ έ δ ρ ο ς ) 4.

Ε υ γ έ ν ι ο ς Τ ρ ιβ ιζ ά ς : Η τ ε λ ε υ τα ία μ αύρ η γ ά τα ( Ε λ λ η ν ικ ά Γ ρ ά μ μ α τ α )

5.

Κ ώ ο τ α ς Χ α ρ α λ ά ς : 0 χ ο ρ ό ς τ ο υ κ α ρ χ α ρ ία ( Κ ά σ τ ω ρ )

37

Το διαβάζω ευχαριστεί θερμά ious χορηγούε ins εκδήλωσηε για την απονομή των

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΩΝ ΒΡΑΒΕΙΩΝ 2001

ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΒΛΙΟΥ

Ε λ λ η ν ικ ό Φ ε σ τ ιβ ά λ

ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΕΝΤΡΟ K C D C T T X C Α ,.Κ Υ Ρ ΙΧ Ζ Η Ο

Ε ν ω ση Σ υν τα κτώ ν Π εριοδικού & Η λεκτρονικού Τ υπου

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ Ε Κ Δ Ο Τ Ω Ν ΒΙΒΛΙΟΧΑΡΤΟΠΩΛΩΝ

ΕΝΩΣΙΣ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΩΝ ΑΘΗΝΩΝ

κ λ τ ω π σ τ ρ ο φ

ίλ ια

ious xopnyous επικοινωνκκ:

π ό λ ις ALPHA m

m

ιοθήκη 38

Ύ

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ

ious 8I<5otikoijs oikous:

ΑΓΚΥΡΑ

- B - A X k u CJISI-

Gutmkm'M

Ε Κ Δ Ο Σ Ε ΙΣ Α ΡΜ Ο Σ

ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ - ΕΚΔΟΣΕΙΣ

ϋτιάμέτρος

Καλειδοσκόπιο εκδόσεις

EC

Ξ5

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ Η Ν ΙΚ Η Σ Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ

Φ ίΡ ΙΤ ΙΚ Η

Μ Ε ΤΑ ΙΧ Μ ΙΟ

Μ Κ η Τ Γ Π Τ ΙΪΙΜ

|EKAOZEIZj

εκδόσεις

, * » \ ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ® ) δ ΗΜ. Ν. ΠΑΠΑΛΗΜΑ

εκδόσεις

Τό ΡοΔαΚιο

Π Ο Λ ΙΣ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΤΑΚΗ

τυπωθήτω

ΨΥΧΟΓΙΟΣ

&

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΡΟΕΣ

ΝΕΦΕΛΗ

m

m

Σ π ο υ δ ή

^ ^ .Ε Κ Δ Ο Σ Ε ΙΣ

ΩΚΕΑΝΙΔΑ

llillliiilMMMSB

€Λ€ΥΘ€ΡΟΥΑΑΚΗΣ

ι s u o tm o T jc

π'Υ'τ

A

Κ

Η

39

Οι εκδόσεις Ι Α Μ ο ε προτείνουν Σειρά: «Παιδεία» B a d ^ X s a ta ite fa u

«Βήματα παιδιών που μεγαλώ νουν. Η δ ι­ δασκαλία της ποίη­ σης και η συγκρότη­ ση της ταυτότητας στους εφήβους»

Μια μελέτη για τη σπουδαιότητα του μαθήματος της Νεοελληνικής Λογοτε­ χνίας και ειδικότερα της ποίησης στο ελληνικό σχολείο.

Σειρά: «Ιανός ο Μελω δός»

Λουδοβίκος των Ανωγείων «Ο έρω τας στην Κρήτη είναι μελαγχολικός»

Ό λοι οι στίχοι του τρα­ γ ο υ δ οπ ο ιού , καθώ ς και παραδοσιακοί στί­ χοι, μοιρολόγια, μαντι­ νάδες και α π ο σ π ά ­ σματα α πό τον Ερωτόκριτο που μελο­ ποιήθηκαν και τραγουδήθηκαν από τον ίδιο, (απλή και συλλεκτική έκδοση).

Σειρά: «Τέχνη»

Σειρά: «Τέχνη»

Περικλής Σφυρίδης «ΕνΘεσσαλονίκη καλ­ λιτέχνες και εκθέ­ σεις. Τεχνοκρτηκά κεί­ μενα 1980 - 2000»

Η εικαστική κίνηση και ζωή στη Θ εσσαλονί­ κη - εκθέσεις, γεγο­ νότα, κείμενα που α φ ορούν τους καλλιτέχνες της - τις δύο τελευταίες δεκαετίες του εικοστού αιώνα.

Ντίνος Χριστιανόπουλος «Καλλιτεχνικά Θ εσ ­ σαλονίκης. Μ ελ έτες κα ι σημειώματα»

Μέσα α πό 16 μελέτες για την καλλιτεχνική Θ εσσαλονίκη ο Ντί­ νος Χριστιανόπουλος αποχαιρετά τις καλές τέχνες της π ό ­ λης: τις Βρήκε κάποτε φτωχικές, τις αφήνει τώρα λιγότερο φτωχές.

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ 7, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ - ΤΗΛ: 031 0277 004 - FAX: 031 0234 832 25ης ΜΑΡΤΙΟΥ 45, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ■ ΤΗΛ: 031 0886 090 ■FAX: 031 0887 418 ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ 24, ΚΑΛΑΜΑΡΙΑ - ΤΗΛ & FAX: 031 0426 780 ΦΙΛΙΠΠΟΥΠΟΛΕΩ Σ 57, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ - ΤΗΛ & FAX: 031 0727 075 ΣΤΟΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ, ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ 5, ΑΘΗΝΑ - ΤΗΛ: 01 032 47 678

Π Κ IC lIlU o .y i

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΒΡΑΒΕΙΑ 2002

ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΡΒΕΡΗΣ:

ΣΐΟ ξένο

(KeSpos)

ΠΡΟΤΑΘΗΚΑΝ Ο Ι ΠΟ ΙΗΤΙΚΕΣ ΣΥΛΛΟΓΕΣ • Ρ ο ύ λ α Α λ α β έ ρ α : Φιλάρχαιες ξεναγήσεις (Κ έ δ ρ ο ς ) Α. Ζήρας • Β α σ ίλ η ς Α ρ φ ά ν η ς : Παραβολή (Τ υπ όρ α μ α ) Μ. Φάις • Ν ά ο ο ς Β α γ ε ν ά ς : Σκοτεινές μπαλλάντες και άλλα ποιήματα (Κ έ δ ρ ο ς ) Β. ΑθαναοόπουΧος. Α. Ζήρας.

Κ. Καρακώτιαε. Ε. Κοτίιά. Μ. Φάις, Β. Χατζηβασιλείου • Γ ιά ν ν η ς Β α ρ β έρ η ς: Στα ξένα (Κ έ δ ρ ο ς ) Β. Αθανασόποαλοε. Τ. Δημητρούλια. Α. Ζήρας, Κ. Καρακώτιας, Ε. Κοτίιά.

Μ. Φάιε. Β. Χατζηβαοιλείου • Γ ιώ ρ γ ο ς Κ ο ρ α β α ο ίλ η ς : Το μάτι του τοπίου (Γ α β ρ ιη λ ίδ η ς ) Τ. Δημητρούλια, Α. Ζήρας • Μ ά ρ ιο ς Μ α ρ κ ίδ η ς : Παρά τούτα ( Ν ε φ έ λ η ) Τ. Δημητρούλια, Α. Ζήρας, Κ. Καρακώτιας, Μ. Φάις.

Β. Χατζηβασιλείου • Κ ώ σ τα ς Μ α υ ρ ο υ δ ή ς : Επίσκεψη οε γέροντα με άνοια (Κ έ δ ρ ο ς ) Τ. Δημητρούλια, Α. Ζήρας, Μ. Φάις, Β. Χατζηβασιλείου • Α θ η ν ά Π α π α δά κη: Ο θάνατος και η κόρη (Κ α σ τ α ν ιώ τ η ς ) Τ. Δημητρούλια, Α. Ζήρας, Β. Χατζηβαοιλείου • Λ ε υ τ έ ρ η ς Π ο ύ λ ιο ς : Μωσαϊκά (Κ έ δ ρ ο ς ) Τ. Δημητρούλια, Μ. Φάις • Γ ιώ ρ γ ο ς Χ ρ ο ν ά ς : Κίτρινη όχθη Β' (Ο δ ό ς Π ο ν ά ς ) Μ. Φάις, Β. Χατζηβαοιλείου

41

BayysAns ABavaaonouflos

ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΡΒΕΡΗΣ

Σ x ά

ξ i ν a

ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΡΒΕΡΗΣ:

ΝΑΣΟΣ ΒΑΓΕΝΑΣ:

Στα ξένα ikespos)

Imzms pnailflavies και άλλα ποιήματα impost

ροτείνω για βράβευση δύο ανόμοια βιβλία: Γιά ννης Β αρβέρης: Σ τα ξένα. Τα ποιήματα του Γ. Βαρβέρη ξεχωρίζουν επειδή σε αυ­ τά η σπάνια, καίρια έκφραση και η ακριβής διατύπωση γίνονται τρόποι ή, τουλάχι­ στον, μέσα του ποιητικού λόγου. Με μια οριακή ρη­ ματική λιτότητα, με άλματα που κάνουν τη μεταφορι­ κή κίνηση πολύ γρήγορη, αλλά που ταυτόχρονα δε φαίνονται, δίνοντας την εντύπωση μιας αυστηρής κυ­ ριολεξίας. Τα καλύτερα ποιήματά του χαρακτηρίζο­ νται από αυτό το αξεδιάλυτο κράμα κυριολεξίας και μεταφοράς, όπου η εικόνα δε διακρίνεται σε μια μορ­ φή και σε ένα νόημα, αλλά είναι ένα ομοιογενές σύμ­ βολο: «Μια φορά κι έναν κακό καιρό», «Σκοινάκι», «Το μάθημα αίμα», «Πρόβα», «Η δανεική ομορφιά», «Είμα­ στε άνθρωποι πικραμένοι». Νάοος Β αγενάς: Σκοτεινές μπαλλάντες και άλλα ποιή­ ματα. Η ποίηση του Ν. Βαγενά αντιπροσωπεύει την α­ ντίληψή του για το μεταμοντερνισμό, έτσι όπως αυτή εκφράζεται στα κριτικά του δοκίμια. Εδώ οι λέξεις χά­ νουν τη μυθολογία τους ως αυτοτελείς νοηματικές μονάδες, αλλά και την ευελιξία και το στοιχείο τους της έκπληξης ως συστατικών μερών ενός νοηματικού συνόλου, και με τον τρόπο αυτό γυμνώνονται και

Π

42

φαίνονται αστείες. 0 μύθος του νοήματος ισοδυναμεί με τη μυθολογία της λέξης. Επικοινωνούμε αισθητι­ κά, ιδεολογικά ή και πρακτικά μέσα στο περιθώριο (δηλαδή στο άπλωμα ή την άμβλυνση των ορίων) που προσφέρει αυτή η μυθολογία. Η ηχητική αντίστι­ ξη, όταν προβάλλεται ως νοηματική σχέση (αλληλο­ συμπλήρωσης, αντιστοιχίας ή ό,τι άλλο), αποκαλύ­ πτει τον περιστασιακό έως τυχαίο χαρακτήρα του νοήματος - και ιδιαίτερα του ποιητικού. Αυτό συνιστά έναν ειρωνικό τόνο, δηλαδή την ειρωνική στάση του ομιλητή του ποιήματος απέναντι στο θέμα του, στο κοινό του ή και στον εαυτό του. Στο πλαίσιο του παραπάνω σημασιοδοτικού προ­ γράμματος, ο Ν. Βαγενάς χρησιμοποιεί την ομοιοκα­ ταληξία. Δυνατότητα της ρίμας αποτελεί ο σχηματι­ σμός νοήματος εκεί που δεν υπάρχει ή, πιο σωστά, ε­ κεί που δεν αναμενόταν να υπάρξει (βλέπε επιτυχη­ μένες υπερρεαλιστικές συνάψεις νοηματικά μακρινών λέξεων). «Κίνδυνο» της ρίμας αποτελεί η αποδυνάμωση έως γελοιοποίηση του νοήματος εκεί που ήδη -δηλαδή μέσα από στερεότυπες συνάψεις λέξεωνυπάρχει. Η ποιητική (δηλαδή αισθητική/νοηματική) α­ ξίωση της ρίμας είναι δυνατό να υπηρετηθεί και μέσα από τις δυνατότητες, αλλά και μέσα από αυτό που

χαρακτήρισα κινδύνους της. Συχνά, τη νοηματική υ­ πονόμευση της ρίμας εξισορροπεί μια σημασία που εξασφαλίζεται από το γνωμικό χαρακτήρα του ποιή­ ματος ή της στροφής (βλ. τελευταία στροφή του «Έρωτος αποτελέσματα»). Αναπόφευκτα, την ποίηση του Ν. Βαγενά καθορίζει η παρουσία της ρίμας -δηλαδή όχι τόσο το νόημα όσο η διαδικασία της παραγωγής του-, και σε αυτή τη λο­ γική βόση μπορούμε να αναγνωρίσουμε τη ρίμα ως στοιχείο του μετά μοντερνισμού στην ποίηση (και όχι στη βάση της αντιμοντερνιστικής πρόθεσης ή διάθε­ σης της ρίμας). Παράλληλα, όμως, στα ποιήματά του, εκτός από τη διαδικασία, κάθε τόσο φανερώνο­ νται ποιητικές εικόνες/νοήματα που συνδυάζουν τη νοηματική πυκνότητα/υπαινικτικότητα με μια αισθητι­ κή υποβλητικότητα: «η θλίψη μοσχοβολάει σαν μήλο

α γ ίν ω το » ,«Οι μ έρ ες π ερνο ύ ν σ αν ά δ εια φ ο ρ τ η ­

γά/ 1...1/Και το χειρότερο: περνούν αργά», «Το χέρι σου ζεστό έξω απ' το στρώμα/είναι κλα δί ενός δ έ­ ντρου φυτρωμένου σε γκρεμό». Εκτός από τις εικό­ νες, υπάρχουν και ολόκληρα ποιήματα με μια ανάλο­ γη ποιότητα ή, πιο σωστά, ποιητική ιδιότητα: «Γένεσις», «Μπαλάντα του αβέβαιου εραστή». Ολοκληρώνοντας τις σκέψεις μου πάνω στις Σκοτει­ νές μπαλλάντες, αναρωτιέμαι αν αυτή η ποίηση είναι δυνατό να σταθεί χωρίς τη θεωρία ή την κριτική του ίδιου του ποιητή, η οποία κρύβεται πίσω της. Μήπως είναι μια ποίηση που υφίσταται ως κριτική στάση ή, αλλιώς, ως εφαρμογή ή αντανάκλαση κάποιων κριτι­ κών θέσεων. Το γεγονός, ωστόσο, πως η ποίηση του Ν. Βαγενά εμπεριέχει μια κριτική θέση -παρότι αυτή δε συνιστά κριτική αυτής της ίδιας της ποίησής τουαποτελεί το ουσιαστικότερο μεταμοντερνιστικό στοι­ χείο της. □

O S ' ο 2001 υπήρξε μια καλή χρονιά για την ποίη­ ση. Πολλές και καλές οι συλλογές που κυ­ κλοφόρησαν, όπως του Γιώ ργου Καραβασίλη Το μ άτι του τοπίου, του Μ άριου Μ αρκίδη Πα­ ρά ταυτα, του Κώοτα Μαυρουδή Επίσκεψη σε γέροντα με άνοια, της Α θή να ς Παπαδάκη 0 θάνατος

Τιτίκα Δημητρούλια

Τ

και η κόρη και του Λ εύτερη Πούλιου Μωσαϊκό. Για το Βραβείο Ποίησης προτείνω τη συλλογή του Γιάννη Βαρβέρη: Σ τα ξένα. Με τη συλλογή Στα ξένα ο Γιάννης Βαρβέρης ξεστρα­ τίζει μέχρις ενός σημείου από την αναγνωρίσιμη θε­ ματική και υφολογική του κατεύθυνση, εκών τε και άκων ίσως, δημιουργώντας ένα νέο τόπο αφενός, την αλλοδαπή, τα ξένα, και μια νέα συνιστώσα στη ρητο­ ρική του αφετέρου, η οποία χρωματίζει την αμείλικτη και επίμονη θεώρηση του επικείμενου τέλους με μια αχνή, πρωτόγνωρη για τον ποιητή, συνενοχή συμπά­

ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΡΒΕΡΗΣ:

Στα ξένα

mm)

θειας. Μετερχόμενος οικεία εκφραστικά μέσα, υπογραμμί­ ζοντας για άλλη μια φορά τη συγγένειά του με τη γαλλική κυρίως μπαλάντα και το ρυθμό της, ο Γ. Βαρ­ βέρης επιδίδεται και στην παρούσα συλλογή στο παι­

43

χνίδι των ρόλων και των μεταμφιέσεων - χωρίς το θριαμβευτικό ενθουσιασμό προηγούμενων συλλο­ γών, είναι αλήθεια. Μεταμφιέσεις της φωνής, του α­ φηγητή, που τραγουδάει παιδικά τραγουδάκια, βγάζει

και ξένος. Έως τη στιγμή που η μεταμφίεση οδηγεί στην απώλεια ταυτότητας, όταν το αίμα γίνεται νερό, στα ξένα, και το ομιλούν υποκείμενο χάνει τα χαρα­ κτηριστικά του, γίνεται οι Άλλοι.

τη γλώσσα σαν κακομαθημένο παιδί στους κακούς ανθρώπους, ασκείται στο μοιραίο της σιωπής συχνά­ ζοντας σε νεκροταφεία αλλά και σε μαγαζιά της νύ­ χτας, γίνεται ιθαγενής και αλλοδαπός, οικοδεσπότης

Αντιστικτικά θεωρώντας την ταυτότητα και την ετε­ ρότητα, ο Γ. Βαρβέρης μιλάει για τον τόπο ως κενό, απουσία και τραύμα. Τα ξένα είναι η καταδίκη και το καταφύγιο, ο χώρος όπου η νοσταλγία, ως προσδο­ κία, αναζωογονεί. Είναι η χώρα των άλλων, των α­ γνώστων που είναι όμως οι πιο στενοί μας φίλοι. Εί­ ναι η χώρα-προορισμός, ο τόπος της φθοράς και της οδύνης, ο ου-τόπος της απουσίας που βιώνεται ως παρουσία. Ενδιαίτημα προσωρινό έως την αμετάκλητη ξενιτιά του θανάτου, που πρωταγωνιστεί και σ' αυτή τη συλλογή του ποιητή. Αποδραματοποιημένος μέσα από τις μεταμφιέσεις ό­ χι των προσώπων πλέον, αλλά των λέξεων, των ρη­ τορικών σχημάτων, των ρυθμών, ο θάνατος κυκλο­ φορεί χωρίς διαβατήριο, παιανίζων, ενθουσιώδης όχι μόνο για την έλευσή του αλλά και για τη γιορτινή υ­ ποδοχή που του γίνεται από ψυχές έτοιμες από και­ ρό. Κι ενώ ο αυτοσαρκασμός, η ειρωνεία, τα λογο­ παίγνια, η όψη των πραγμάτων και των λέξεων που είναι γυρισμένη το μέσα έξω μάχονται να ανακόψουν κάθε λυρική διάθεση, τελικά δεν το καταφέρνουν. Ένας προσωπικός, διακριτικός όσο και κεκαλυμμένος λυρισμός κάνει την εμφάνισή του για πρώτη φορά στο Στα ξένα, αμβλύνοντας τη σκληρότητα της οπτι­ κής. Μια συλλογή μεταιχμιακή, ορόσημο στην πορεία του ποιητή προς την ωριμότητα. □

Η Τιιίκα ΔημηιρούΑια ξεχώρισε επίσηε

....

Ε

Β

.....

Γιώργος ΚαραβαοίΧης:

Μάριος Μαρκίδης:

Το μάτι του τοπίου (ΓαβριηΧίδης)

Παρά τούτα (Νεφέλη)

m

3JL jy

-

\

ι____ Κώστας Μαρουδής: Επίσκεψη οε γέροντα

Αθηνά Παπαδάκη:

με άνοια (Κέδρος)

(Καοτανιώτης)

/V W

44

Ϊ Ε ·, f i j : 1

0 θάνατος και η κόρη

Q.ί_,

Λεύτερης (Ιούλιος: Μωααϊκό (Κέδρος)

Aftefris Znpas

ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΡΒΕΡΗΣ

Σ t ά

ξ έ ν α

ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΡΒΕΡΗΣ:

ΝΑΣΟΣΒΑΓΕΝΑΣ:

Στα ξένα (Kespos)

Σκοτεινά μπαλλάντεε και aDrla ποιήματα mm*)

πό τις ποιητικές συλλογές που κυκλοφόρη­ σαν την περασμένη χρονιά ξεχωρίζω: Ρούλα Αλαβέρα Φιλάρχαιες ξεναγήσεις, Γιώ ργος Κ. Κ αρ αβ α σ ίλη ς Το μ ά τ ι του τοπίου, Μ ά ρ ιο ς Μ αρ κίδη ς Παρά τούτα, Κώστας Μ αυρουδής [πίοκεψη σε γέροντα με άνοια, Αθηνά Παπαδάκη 0 θά­ νατος και η κόρη.

περιπτώσεις αλλαγή της οπτικής του. Σε τι συνίσταται αυτή η αλλαγή οπτικής; Κατά κύριο λόγο, στο ότι έχει μειωθεί κατά πολύ η προγενέστερη απόστασή του από τον μποντλερικό κόσμο των πλασμάτων της νυχτερινής πόλης ή από τον κόσμο των αγαπημένων νεκρών με τους οποίους και δεν έπαψε ποτέ να υ­ πάρχει ένας «διάλογος», μια μορφή νέκυιας. Έτσι, παρά το ότι η ποιητική φαντασία του Γ. Βαρβέ­ ρη Στα ξένα προσφεύγει στα ευρηματικά της αποθέ­ ματα των συνηχήσεων, θυμίζοντας την παιγνιώδη και ευρηματική γραφή της παλαιότερης συλλογής Ο θά­ νατος το στρώνει (1986) και τις οξύτονες υπερρεαλι­ στικές εικόνες του Ράμφους (1978), ο γενικός τόνος που κυριαρχεί είναι τώρα δραματικός και αγωνιώδης. Και η δραματική ένταση δεν περνάει μόνο στο αδρό και κάπως τραχύ ύφος, περνάει ακόμα και στην ειρω­ νεία ή στο σαρκασμό που δεν υπαινίσσονται αλλά δείχνουν απευθείας. Η διαφοροποίηση αυτή θα έλε­ γα πως οφείλεται επίσης στην αλλαγή οπτικής που κυριαρχεί Στα ξένα. 0 ποιητής έρχεται ενώπιος ενωπίω όχι πια με μια μοίρα θανάτου που τον διεκδικούσε ως φανταστική εκδοχή ενός μακάβριου αλλά πά­ ντως γοητευτικού παιχνιδιού, αλλά με αυτό τούτο το βίωμα του θανάτου. Και από αυτή την πλευρά, τα Ξέ­

Α

Για το Βραβείο Ποίησης προτείνω από κοινού δύο ποιητικές συλλογές: Γιάννης Βαρβέρης: Σ τα ξένα. Το βιβλίο αυτό του Γιάν­ νη Βαρβέρη δημιουργεί στον εξοικειωμένο με την ως τώρα θεματική και τεχνική του ποιητή μια αδιόρατη αλλά πάντως υπαρκτή αίσθηση της καμπής, του αναπροσανατολισμού. Συνδέεται μεν με το σκοτεινό συμβολισμό του Άκυρου θαύματος (1996) ή, ακόμα, του πιο απόμακρου χρονικά Πιάνου βυθού (1991), αλ­ λά τα ποιήματα που περιλαμβάνονται εδώ έχουν πο­ λύ περισσότερο νευρώδη ρυθμό και θα έλεγα πως η υποβλητική τους δύναμη έχει δώσει τη θέση της στην αφηγηματική/στοχαστική διάπλασή τους. Έτσι, ό,τι έχει χάσει ο λόγος του Γ. Βαρβέρη σε λυρικό βά­ θος το έχει κερδίσει σε διαύγεια και οξύτητα, στοι­ χεία που έχουν κατακόρυφη αύξηση στη γραφή του καθώς διαπλέκονται με την οφθαλμοφανή σε πολλές

45

να σχηματοποιούν για πρώτη φορά, με ώριμη συναί­ σθηση των πραγμάτων, έναν τόπο εξορίας, ένα πέ­ ρασμα στην «άλλη» ζωή, από όπου όταν η ύπαρξη ε­ πιστρέφει αισθάνεται να μην είναι πια η ίδια. Ν ά ο ο ς Β α γ ε ν ά ς : Σκ ο τειν ές μ π α λ ά ν τε ς και άλλα ποιή­ ματα. Η ποίηση του Νόσου Βαγενά άρχισε από νωρίς να δοκιμάζεται στην κλίμακα μεταξύ του συγκινημένου και του ειρωνικού λόγου. Ήδη στη Βιογραφία (1978) και πολύ περισσότερο στα Γόνατα της Ρωξά­ νης (1981), σε μια εποχή όπου πολλοί συνομήλικοί του, της ομάδας του 70, εξακολουθούσαν να αναζη­ τούν το δικό τους στίγμα, εκείνος είχε διαμορφώσει έναν κώδικα στοχαστικού και πειθαρχημένου λυρι­ σμού. Διατηρώντας σταθερά μια απόσταση από τη μορφική κίνηση του ποιήματος -συνήθως εικόνες νοηματικά ολοκληρωμένες που διαδέχονται η μια την άλλη, σε μια έλλογη ακολουθία- η ματιά του ποιητή έμοιαζε και στις επόμενες συλλογές να παρακολου­ θεί υπό λοξή γωνία τα διαδραματιζόμενα, ανεξάρτη­ τα από το αν η φωνή ήταν πρωτοπρόσωπη ή όχι και ανεξάρτητα από το αν το ποίημα εκτυλισσόταν σ' έ­ να είδος μονολόγου ή σ' ένα είδος πλάγιας περιγρα­ φής. Η απόσταση αυτή που συνιστά εκτός των άλλων και μια στάση του Ν. Βαγενά, αφού η ειρωνική, σχολια­ στική γλώσσα του σκοπεύει στον όσο γίνεται πιο ευ­ διάκριτο «αποχωρισμό» της ποιητικής συνείδησης α­ πό τις διάφορες περσόνες της, είναι ευνόητο ότι προσφέρει στο εγώ τη δυνατότητα της διαύγειας. Με τη διαύγεια και την αποφυγή του ηδυσμένου λόγου είναι βέβαιο ότι αναδεικνύεται καλύτερα το δραματι­ κό καταστάλαγμα των ανθρώπινων αισθημάτων, όχι στο αισθηματικό αλλά στο οντολογικό τους βάθος. Στον απογυμνωμένο τους δηλαδή πυρήνα. Βέβαια, η διαύγεια, που είναι ένα άμεσα αναγνωρίσιμο στοιχείο ύφους σ' αυτό το έργο -και εδώ δε θεωρώ άστοχο έ­ ναν παραλληλισμό του ποιητικού με το δοκιμιακό λό­ γο του Ν. Βαγενά- έχει θεωρηθεί από ορισμένους ως συνοδευτικό φαινόμενο εκείνης της ποίησης που βα­ σίζεται ιδίως στην επινόηση και ελάχιστα στην ευφο­ ρία της φαντασίας. Πράγμα όμως που δε συμμερίζο­ μαι. Άλλωστε δεν είναι λίγες οι φορές, ακόμα και στις Σκοτεινές μπαήάόντες, μια συλλογή ποιημάτων όπου το βίωμα περνάει «εκ προθέσεως» από το φίλτρο του αναστοχασμού, που ο λυρισμός ανθεί και περνάει στη γλώσσα του ποιητή. Δε λέω ότι η υπαγωγή σύγ­ χρονων βιωμάτων σε μετρικούς κανόνες της παράδο­ σης έχει πάντοτε γόνιμα αποτελέσματα σ' αυτό το βι­ βλίο. Ωστόσο, πολλές φορές η συνύφανση των πα­ λαιών μορφών προσωδίας με ένα λόγο που έχει α­

46

σκηθεί σε σύγχρονες φωνητικές κλίμακες μας διευ­ ρύνει, είναι αλήθεια, το πεδίο της ποιητικής μας σύ­ νταξης. Αναμφίβολα, όχι ως τρόπος υποβολής σε μια συναισθηματική κατάσταση, αλλά οπωσδήποτε ως τρόπος αισθητικής σπουδής των δυνατοτήτων και των ορίων της γλώσσας. □

0 ΑΑέξηε Znpas ξεχώρισε επίσηε I

SB ΦΕΕΝΑΓΗΣΕΐΖ, ιλάρχαιεν

ΚΙ

0 ΡούΧα ΑΧαβερα:

Γιώργος Κ. Καραβασίλης:

Φιλάρχαιες ξεναγήσεις

Το μάτι τοα τοπίου (Γαβριηλίδης)

(Κέδρος)

Έ f

J j

_

Μάριος Μαρκίδης: Παρά ταύτα

Κώστας Μαυρουδής: Επίσκεψη οε γέροντα

(Νεφέλη)

με άνοια (Κέδρος)

m Αθηνά Παπαδάκη: 0 θάνατος και η κόρη ι _

(Καστανιώτης)

κλείνει με τον «Επίλογο». Ανάμεσά τους ο ενδοποιητικός αφηγητής, χρησιμοποιώντας ποικίλα είδη και τε­ χνοτροπίες, αντιμετωπίζει και στοχάζεται τον έρωτα και την επιθυμία, το γήρας και το θάνατο, την ίδια την ποι­ ητική πράξη. Ο στοχασμός και η ειρωνεία του συγκρα­ τούν και διασκεδάζουν τη μελαγχολία για το ανθρώπι­ νο παιχνίδι και τα αδυσώπητα όριά του, αφ ού«είμαστε

Kciicnas Kapaiuonas

ένα τίποτα. Μηδενικό:/Ο χρόνος πάντοτε θα μας νικά». Το ίδιο μελαγχολικά και κριτικά στέκεται και απέναντι στην ποίηση, αφού «και, βέβαια, η εποχή μας/δεν είναι για ποίησα», αλλά και ειρωνικά απέναντι στον ποιητή ε­ αυτό του δηλώνοντας ότι «είναι καιρός που η μούοα μου κάτι έχει πάθει». Με τους καλοδουλεμένους στί­ χους, με το ρυθμό και τη ρέουσα γλώσσα, με τις νοη­ ματικές και τις οπτικές εναλλαγές, με τις συνεχείς ενδολογοτεχνικές αναφορές, ο Ν. Βαγενάς καταθέτει ένα ποιητικό φιλοσοφικό απόσταγμα για τα πράγματα και την ουσία της ζωής, αλλά προτείνει και μια ειρωνική στάση απέναντι της. □

ΝΑΣΟΣ ΒΑΓΕΝΑΣ:

ZKOieives pnaflfiavies και άλλα ποιήματα m m )

Τ

ην περασμένη χρονιά ξεχώρισαν σαφέστατα οι ποιητικές συλλογές Παρά ταύτατου Μάριου Μ α ρ κίδ η , Σ τα ξέν α του Γιά ννη Βαρβέρη και Σκοτεινές μπαλλάντες και άλλα ποιήματα του

Νάοου Βαγενά, την οποία προτείνω για το Βραβείο Ποίησης. Ο ποιητής στο μέσον και πλέον της ζωής του ξανακοι­ τάζει με έντονα πικρή ειρωνεία και αυτοσαρκασμό πλευρές και εκφάνσεις της μέχρι τώρα πορείας του. Άλλωστε, όπως λέει και ο ίδιος, «η θέα είναι υπέροχα απ' τα πενήντα ». Η συλλογή παραπέμπει στον κύκλο της ζωής και γι' αυτό ανοίγει με το ποίημα «Γένεσις» και

O S ' 47

Ελισάβετ Κοιζια

ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΡΒΕΡΗΣ

Σ τ α

ΝΑΣΟΣΒΑΓΕΝΑΣ:

ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΡΒΕΡΗΣ:

Σκοτεινέε μπαλλάντεε

Σια ξένα (Kespos)

και άλλα ποιήματα

mm)

ύο εξίσου ισχυρά ποιητικά έργα υπήρξαν μέ­ σα στο 2001. Τα προτείνω για το Βραβείο Ποίησης. Νόσος Βαγενάς: Σκοτεινές μπαλλάντες και άλ­ λα ποιήματα. Σηκώνοντας στους ώμους της ένα βάρος όχι μικρότερο από το στόχο του να ανανεώ­ σει τη σύγχρονα ελευθερόστιχη ποιητική παράδοση που βρίσκεται σε αδιέδοξο, η όγδοη, στην εικοσιπεντάχρονη θητεία του, ποιητική συλλογή του Νόσου Βαγενά Σκοτεινές μ π α λ ά ν τες συστηματικά αναζητά καινού­ ριους τρόπους και νέους ρυθμούς. Η εμπλοκή του ανα­ γνώστη σε ένα εκτενές έργο αποκωδικοποίησης των μορφικών και πραγματολογικών αναφορών τους οποί­ ους είναι δυνατόν να περιέχει ένα λογοτεχνικό κείμενο αποτελεί έναν από τους κυρίαρχους τρόπους της καλλι­ τεχνικής νεωτερικότητας. Τη συνθήκη αυτή η ποίηση του Ν. Βαγενά την αξιοποιεί στο έπακρο, συνδυάζοντάς την ωστόσο με την καινοτομική εισαγωγή της προσω­ διακής οργάνωσης του έργου του. Η εισαγωγή του ε­ λεύθερου στίχου σήμανε κάποτε τη συνειδητή απο­ διοργάνωση του προσωδιακά οργανωμένου ποιητικού σύμπαντος με στόχο την κατάχτηση ενός εσωτερικότε­ ρου ποιητικού ρυθμού. Το σημερινό εγχείρημα του Ν. Βαγενά επιχειρεί κάτι ανάλογο: επανεισάγει την ξεχα-

48

ξ ί ν a

σμένη προσωδία αλλά ταυτόχρονα παραβιάζει τους πα­ ραδοσιακούς μετρικούς κανόνες της με στόχο να επιτύ­ χει έναν ανανεωμένο εσωτερικό ποιητικό ρυθμό. Το ειρωνικό βάθος και η αίσθηση της σπασμένης επι­ φάνειας την οποία γεννούν οι χειρισμοί του θεματικού υλικού μαζί με τις ανακοπές και τις μετακυλήσεις των μέτρων ίσως αποτελούν την οπτική μέσα από την ο­ ποία αντιμετωπίζει ο ποιητής το κύλισμα του χρόνου, την αλλαγή και τη φθορά, τον έρωτα και την καθημερι­ νότητα, το υψηλό και την τέχνη. Γιάννης Βαρβέρης: Σ τα ξένα. Στα είκοσι επτά ποιητικά του χρόνια και στις οκτώ συλλογές του, ο Γιάννης Βαρ­ βέρης εμφανίζει ένα αδρό ποιητικό πρόσωπο, ένα στα­ θερό αφηγηματικό στόχο, μια συνολικώς ομοιογενή υ­ παρξιακή συνθήκη παραλλάσσοντας ωστόσο την καλ­ λιτεχνική τακτική που αναπτύσσει από τη μία στην άλ­ λη συλλογή. Ποιητής μη δραματικός, βρίσκεται διαρ­ κώς σε μια συνθήκη υπαρξιακού αναχρονισμού: χωρίς επιθυμία αλλαγής και ταυτοχρόνως «εραστής των εξ αρχής χαμένων στοιχημάτων», έχει διαρκώς στο νου το ταξίδι σαν μοίρα για την οποία ξέρει πως δεν είναι πλα­ σμένος. Σώμα βασανισμένο από τις ερωτικές επιθυμίες του, από τη νοσταλγία και από τον ύπουλο βηματισμό του θανάτου που κάθε τόσο τριγυρίζει σιμό του, ζει μέ-

σα σε ένα κλίμα παραδοχής της ήττας του αφήνοντας πότε την πίκρα του να ξεχειλίσει ή κάποιο λυγμό του να ακουστεί. Στην τελευταία συλλογή του Γ. Βαρβέρη ο κατεξοχήν Ξένος, που δεν είναι άλλος παρά ο θάνατος, κυριαρχεί. Η συνθήκη εσωτερικής εξορίας του αφηγη­ τή, καταδικασμένου να παρακολουθεί τα τεκταινόμενα από την απέναντι όχθη, είναι οριστική - έτσι ή αλλιώς βρίσκεται λοιπόν «Στα ξένα». Συναισθηματικός ποιητής,

και ταυτόχρονα ειρωνικός και σαρκαστικός, ο Γ. Βαρβέρης εξακολουθεί όπως και παλαιότερα να ιχνογραφεί το αστικό τοπίο και να μυθολογεί τον ιδιωτικό βίο. Το πάντοτε υπό έλεγχο μελοδραματικό στοιχείο της ποίη­ σής του έχει ωστόσο στην τελευταία αυτή συλλογή σχεδόν εξαφανιστεί για να γίνει το συναίσθημα της πί­ κρας εντονότερο και βαθύτερο - θα έλεγε κανείς διαρ­ κές. □

Μισεί) (Dais

ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΡΒΕΡΗΣ

Σ τ ά

ξ έ ν α

ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΡΒΕΡΗΣ:

ΜΑΡΙΟ Σ ΜΑΡΚΙΔΗΣ:

mm)

Παρά ιαύια (Νεφέλη)

μολογουμένως, την περασμένη λογοτεχνική χρονιά η ποίηση ήταν η ανθηρότερη περιοχή της γραφής. Αυτό έκανε ταυτόχρονα ερεθι­ στικό αλλά και δύσκολο το έργο μας. Από τα ποιητικά βιβλία που βασάνισαν τα κριτήριά μου ξεχωρίζει η τελευταία ποιητική συλλογή του Νόσου Βαγενά Σκοτεινές μπαλλάντες και άλλα ποιή­ μ ατα. θα ήθελα επίσης να σταθώ στα εξής: Βασίλη Αρφ άνη Παραβολή, Κώστα Μαυρουδή Επίσκεψη σε γέ­ ροντα με άνοια, Λεύτερη Πούλιου Μωσαϊκό και Γιώργου Χρονά Κίτρινη όχθη θ '.

Το Βραβείο Ποίησης ισομοιράζω σε δύο ποιητικές συλ­ λογές: Γ ιά ν ν η ς Β α ρ β έρ η ς : Σ τα ξένα. «Ένας άνθρωπος δεν ξα­ πλώνει παρά για να πεθόνει», μας λέει ο Λεό Φερέ. Κα­ θόλου τυχαία, ο Γιάννης Βαρβέρης προτάσσει το στίχο του Γάλλου τροβαδούρου στην τελευταία ποιητική συλλογή του. Ποιητής, μεταφραστής και κριτικός θεάτρου, ο Γ. Βαρ­ βέρης μάς χαρίζει σαράντα δύο ποιήματα μιας ώριμης εποχής. Υπάρχει, αλήθεια, πιο αμετάκλητη ξενιτιά από το θάνατο; φαίνεται να αναρωτιέται ο ποιητής. Γύρω α­

Στα ξένα

49

πό αυτό λοιπόν το ανέστιο αίσθημα του θνήσκειν υφαί­ νει τα ποιήματά του. Ήδη στο πρώτο δίστιχο {«Στην υγειά σας/πεθαμένοι») μας δίνει μια πρώτη γεύση της σαρκαστικής μελαγχολίας της γραφής του.

Ποιήματα όπως «Το σώμα Τζέκιλ» (καθώς και «Το μάθη­

Αν με τη συλλογή Αναπήρων ποήέμου (1982) θεμελιώ­ νει την αστική μυθολογία του, με την επόμενη συλλο­ γή Ο θάνατος το στρώνει (1986) αρχίζει να συνδιαλέγε­ ται, για πρώτη φορά, συστηματικά με το επέκεινα (όχι στη σφαίρα της στοχαστικής εποπτείας αλλά της καθη­ μερινής αντιφατικότητας).

που ο Γ. Βαρβέρης θα σχεδιάσει και τα υπόλοιπα ποιή­

Συνομιλώντας με ποιητές του νεοελληνικού μεσοπο­ λέμου (ιδιαίτερα με τον Καρυωτάκη), με υπερρεαλι­ στές (συν τω χρόνω συνομιλεί όλο και περισσότερο με τον Σαχτούρη) αλλά και με τους Γάλλους τραγουδοποι­ ούς των δεκαετιών '50 και '60 (πολλούς εκ των οποίων έχει μεταφράσει) σκηνοθετεί ένα αναγνωρίσιμο μικρόκοσμο όπου η αντιρητορεία, η μεταϋπερρεαλιστική ψυ­

0 Μισέλ (Dais ξεχώριε επίσης

χρότητα και ο μελοποιημένος λυρισμός αποτελούν βα­ σικά γνωρίσματά του. Οι κομβικές λέξεις της παρούσας συλλογής (εκτός από το θάνατο) είναι: «αίμα», «νοσταλγία», «πατρίδα». Σ' αυ­ τή την όγδοη κατάθεση του Γ. Βαρβέρη η ποίησή του εμφανίζεται γυμνότερη από γλωσσικές ευστροφίες· η ειρωνεία γίνεται δραματικότερη και ο σαρκασμός σκου­ ραίνει τους τόνους του. Ξεθεμελιώντας παραμύθια (όπως το «Μια φορά κι έναν κακό καιρό» ή το «Lupus in anorexia») και υπονομεύο­ ντας συνήθειες μιας αστικής οικειότητας («Σινεφίλ» και «Τις Κυριακές με Τζέιμς Μποντ») ο Γ. Βαρβέρης αποτυπώνει με συγκινητικό τρόπο τη μοναχικότητα του ποιη­

μα αίμα», «Ένα άλλο θαύμα», «Χασμουρητό νανούρι­ σμα» και «Η νίκη του νερού πάνω στο αίμα»), ποιήματα κεντρομόλα ως προς το ζέον βίωμα, είναι ο καμβάς ό­ ματα μιας κλίσης που μεταμορφώνει την απουσία του ιερού σε ειρωνική επιείκεια και την έκπτωση της γλώσ­ σας σε λογοπαίγνια μιας αμέριμνης δυστυχίας.

Νάοος Βαγενάς:

Βασίλης Αρφάνης:

Σκοτεινές μπαλλάντες και άλλα ποιήρατα (Κέδρος)

(Τυπόραμα)

Παραβολή

τικού υποκειμένου:

Μεγαλώσαμε και είμαστε πολύ πικραμένοι. Δεν μας παρηγορεί η υγεία: μια πήήξη πια, υγιείς εμείς μόνο την ευχόμαστε στους συνανθρώπους. Δεν μας παρηγορούν τα χρήματα: έχουμε τόσα που μπορούμε και να τα αγοράσουμε.

Κώστας Μαυρουδής:

Λεύτερης Πούλιος:

Επίσκεψη σε γέροηα με άνοια (Κέδρος)

Μωσαϊκά

(Κέδρος)

Δεν μας παρηγορούν ούτε τα σώματα: μας παραδίδονται αφειδώς γιατί το σφρίγος πάντοτε ποθούσε τη σοφία. Είμαστε άνθρωποι πικραμένοι. Μεγαλώσαμε και είμαστε ποήύ πικραμένοι. Αυτό μονάχα μας παρηγορεί».

0 προσεκτικός αναγνώστης θα διαπιστώσει ότι η σύν­ θεση Στα ξένα χτίζεται γύρω από ποιήματα μιας κατάσαρκης βιογραφίας.

50

Γιώργος Χρονάς: Κίτρινη όχθη Β'

(Οδός Πανός)

Μ άρ ιος Μ α ρ κίδ η ς: Παρά τού τα. Η γενιά του Μάριου Μαρκίδπ συνθλίβεται ανάμεσα στις ζοφερές μεταπολε­ μικές μνήμες και στην αναζήτηση εσωτερικής ταυτότη­ τας. Ποιητές με ξεχωριστές τροχιές που σταθερά όμως λογοδοτούν στη διαπλοκή της δημόσιας και της ιδιωτι­ κής σκηνής: εξομολόγηση και ιστορία, ατομικό βίωμα και συλλογική περιπέτεια. Έχοντας κατακτήσει με μόχθο τις θεματικές εμμονές και τις ποιητικές τεχνικές του ο Μ. Μαρκίδης σκηνοθετεί και την παραμικρότερη λεπτομέρεια της γραφής του. Στο Παρά τα ύια ο αναγνώστης βρίσκεται αντιμέτωπος μ' έναν κόσμο ειρωνικής νοσταλγίας: για τα ποιήματα που δεν άντεξαν στο χρόνο, για τις ιδεολογίες που κατέρρευσαν κάτω από το βάρος των ιδεών τους, για τους φίλους που προδόθηκαν από τον ίδιο τον εαυτό τους. Οι συχνές αναφορές σε πρόσωπα και πράγματα της συ­ ντεχνίας αποκαλύπτουν την ανάγκη του ποιητή να μι­ λήσει για τη χαμένη κοινότητα, για τη χαμένη συνομι­ λία, για τη χαμένη επαφή μεταξύ των ανθρώπων του

στίχου. Η συστηματική καταφυγή στη λαϊκή εικονογρα­ φία (ποδόσφαιρο και στρατός) υποδηλώνει αφενός την έκπτωση ενός ουσιαστικού δημόσιου χώρου και αφετέ­ ρου ανακαλεί με τρυφερότητα τα χρόνια της νεότητας. Σε κάποια πεζόμορφα ποιήματα («Στη χώρα των Γεργεσηνών» και «Κοκκινοσκουφίτσα») ο προσεκτικός ανα­ γνώστης διαπιστώνει ότι ο ποιητής αξιοποιεί ευρήματα της ψυχιατρικής εμπειρίας του. Ο ποιητής ζει για να γράφει; Μήπως γράφει για να ζεΐ; Ή, ακριβέστερα, όταν γράφει δε ζει κι όταν ζει δε γρά­ φει; Αυτό το παιχνίδι αντικατοπτρισμών για τον Μ. Μαρκίδη δεν πρόκειται για ένα απλό αυτοαναφορικό τέχνα­ σμα. Καταδεικνύει όλη τη διαδικασία της γραφής (ημε­ ρολογιακή και δημιουργική) με τελικό προορισμό την κατάκτηση της καλλιτεχνικής αθωότητας διά της αν­ θρώπινης υποψίας: «Λυπάμαι που δεν έναφα ποτέ τα ωραία ποιήματα που είμαι βέβαιος ότι θα μπορούσα να γράψω»

□

Την εκδήλωση ms απονομής ίων Βραβείων στήριξαν:

ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΒΛΙΟΥ

Ε λ λ η ν ικ ό Φ ε σ τ ιβ ά λ

Δ Ι Ε ΘΝΕ Σ ΚΕΝΤΡΟ K C D C T ^ C A ..K Y P IX Z H C

Εν ω σ η Σ υντακτώ ν Π εριοδικού δ Η λεκτρονικού Τ υπου

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ Ε Κ Δ Ο Τ Ω Ν ΒΙΒΛΙΟΧΑΡΤΟΠΩΛΩΝ

Ι 11

Σ Υ Ν Δ'Έ Σ Μ Ο Σ ΕΚΔΟΤΩΝ Β Ι Β Λ Ι Ο Υ

κ^τω π σ τρ ο φ & λ& ά 51

■ Β Β Β Β · ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΡΒΕΡΗΣ

Σ τ ά

ΝΑΣΟΣΒΑΓΕΝΑΣ:

ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΡΒΕΡΗΣ:

μπαΜάνιε$ και άλλα ποιήματα (Κέδροι

Στα ξένα

πό τις ποιητικές συλλογές της χρονιάς ξεχωρί­ ζω τα βιβλία: Μ άριος Μ αρκίδης Παρά ταύτα, Κώστας Μαυρουδής Επίσκεψη οε γέροντα ρε ά­ νοια, Αθηνά Παπαδάκη 0 θάνατος και η κόρη, Γιώργος Χρονάς Κίτρινη όχθη θ'.

την παράδοση, αλλά και αποφεύγει συνειδητά να την ξαναστήσει με τον οποιονδήποτε τρόπο στα πόδια της. Σκοπός του δεν είναι να μιλήσει με ένα ρυθμό ο οποίος έχει χαθεί έτσι κι αλλιώς ανεπιστρεπτί, αλλά να επινοήσει μια οιονεί αναβίωση του μέτρου και της ομοιοκαταληξίας σ' ένα αμιγώς μεταμοντερνιστικό πλαίσιο, όπου η άτακτη εκφορά του ελεύθερου στίχου ακούγεται πεντακάθαρα κάτω από την ηειθαρχημένη εκφώνησή του, επιτρέπο­ ντας στον αναγνώστη να καταλάβει και να εννοήσει όπως ο ίδιος εκάστοτε νομίζει τα ηχητικά παιχνίδια μιας ποίη­ σης φύσει ανοιχτής και πολυσυλλεκτικής, ικανής να αλ­ λάζει κάθε τόσο (και χωρίς κανένα δυσάρεστο ή αταίρια­ στο τριγμό) την αρμονική της κλίμακα.

I

Α

ko ieives

Για το Βραβείο Ποίησης προτείνω εξίοου δύο βιβλία: Νόσος Βαγενός: Σκοτεινές μ παλάντες και άλλα ποιήματα. Φτάνοντας στην όγδοη ποιητική συλλογή του, ο Νόσος Βαγενός υιοθετεί μια στάση έντονα ειρωνικού ρεμβα­ σμού: όλα όσα μας περιβάλλουν και μας απασχολούν καθημερινά (έρωτες φοβίες, ποικιλότροπα άγχη, καριέρα, πιεστικές ή ανώδυνες αναμνήσεις) μπαίνουν στο στί­ χο του εντελώς αποδραματοποιημένα, καθώς και απαλ­ λαγμένα από οποιονδήποτε αισθηματολογικό φόρτο. Όντας σε μόνιμη επαφή (από την πρώτη του εμφάνιση στα γράμματα ως τις ημέρες μας) με τις πολλαπλές δια­ κλαδώσεις του ελληνικού λυρισμού, ο Ν. Βαγενάς επιβε­ βαιώνει και στις Σκοτεινές μπσλλσντεςτα προγονικά στοι­ χεία της ταυτότητάς του. Ο λυρισμός του, ωστόσο, αυ­ τός εντάσσεται αυτομάτως σ' ένα εξαιρετικά εκτεταμένο λογοτεχνικό και φιλολογικό παλίμψηστο, όπου εκείνο το οποίο επανακάμπτει με εντυπωσιακή επιμονή είναι η συ­ ναναστροφή με τη μετρική παράδοση. Εδώ, όμως, χρειά­ ζεται προσοχή. Ο Ν. Βαγενάς όχι μόνο δε μιμείται ξερά

52

ξ έ ν α

(Keapos)

Γιάννης Βαρβέρης: Στα ξένα. Η έντονη ειρωνεία, οι δισυ­ πόστατες ή τρισυπόστατες ανθρώπινες μορφές, ο σαρ­ κασμός, αλλά και τα λεκτικά ή τα ηχητικά παιχνίδια, σε συνδυασμό με την κάποτε ηδυπαθή περιπλάνηση στο νυχτερινό τοπίο της Αθήνας, που συνοδεύουν την ποίηση του Γιάννη Βαρβέρη από τα πρώτα της βήματα, είναι διά γυμνού οφθαλμού ορατά και Στα Ξένα. Έχει, ωστόσο, πε­ ριοριστεί εμφανώς η έκτασή τους και, το κυριότερο, έχει διαφοροποιηθεί τα μάλα η λειτουργία τους. Το παιχνίδι δε γίνεται τώρα ποτέ για το παιχνίδι: ο σαρκασμός ή η ει­ ρωνεία του ποιητικού αφηγητή δεν είναι ο σαρκασμός ή

η ειρωνεία ενός αυξημένης ευαισθησίας παρατηρητή, που παρακολουθεί υπό γωνίαν την πραγματικότητα, χρη­ σιμοποιώντας τα λεκτικά παιχνίδια και τις νυχτερινές περι­ πλανήσεις για να ενισχύσει τη σκίαση ή το φωτισμό των εικόνων του και να κάνει αποτελεσματικότερο τον εκ­ φραστικό του μηχανισμό. Όλα αυτά τα στοιχεία επιστρα­ τεύονται τώρα για να στηρίξουγ,το ολοζώντανο δράμα ε­ νός εξοντωτικά πολύπαθου υποκειμένου, αποτρέποντας τυχόν αισθηματολογικές ή μελοδραματικές εκτροπές, που αποτελούν το μεγαλύτερο κίνδυνο (και, οπωσδήπο­ τε, το πιο δύσκολο εμπόδιο) σε τέτοια συμφραζόμενα. Και η επιστράτευση τούτη έχει σε κάθε περίπτωση λα­ μπρά αποτελέσματα. Τα ποιήματα του Γ. Βαρβέρη συ­ γκρατούν πεντακάθαρα στο εσωτερικό τους τα πάθη τους, χωρίς ούτε μία γραμμή να τα ραγίζει ή να τα θα­ μπώνει, χωρίς ούτε ένα παραπανίσιο νεύμα ή σύμβολο να τα θολώνει. Ποιήματα, ασφαλώς, μιας προχωρημένης ωριμότητας, που πατά γερά στα πόδια της κι εμπλουτίζει με τόλμη και ουοία τόσο την ιστορία ή το παρελθόν της όσο και το άμεσο, απτό παρόν της. □

0 Bdwsflns Χατζηβασιλείου ξεχώρισε επίσης

Τα έργα του Νίτσε σε καινούργιες μεταφράσεις του Ζήση Σαρίκα: • Γενεαλογία της ηθικής • Η θέληση για δύναμη • Ετσι μίλησε ο Ζαρατούστρα • Πέρα από το καλό και το κακό • Το λυκόφως των ειδώλων Ίδε ο άνθρωπος - Αντίχριστος • Γέννηση της τραγωδίας • Πωλ Βιριλιό, Η διαδικασία της σιωπής • Ζαν Μπωντριγιάρ, Συνθήματα • Τσβετάν Τόντοροφ, Απέναντι στο ακραίο • Άσγκερ Γιόρν, Περί μορφής • Νταίηβιντ Ρήσμαν, Το μοναχικό πλήθος • Καρλ Πολάνυι, Ο μεγάλος μετασχηματισμός • Λιούις Μάμφορντ, Η ιστορία των ουτοπιών • Χρ. Τσολάκης, Τη γλώσσα μού έδωσαν ελληνική (δύο τόμοι) • Ν. Μουτσόπουλος, Διαδρομή αυτογνωσίας (τρεις τόμοι) • Γ. Χσυρμουζιάδης, Λόγια από χώμα • Θωμάς Κοροβίνης, Ο Μάρκος στο χαρέμι • Φούλα Λαμπελέ, Ίο (διηγήματα)

• Αργύρης Π αυλιώ της, Ο λέθρ ιος δεσμός • Στέφανος Μπαλής, Μαθηματικά και ποίηση • Χ ριστίνα Φ λόκα, Η φ αρμακογνω σία του Ο δυσσ έα Ε λύ τη

Μάριος Μαρκίδης:

Κώστας Μαυρουδής:

Παρά τούτα

Επίοκιψη οι γέροντα pc άνοια (Κέδρος)

(Νεφέλη)

• Εντουάρ Ν τυ ζα ρ ντέν, Έ δρεψ ε δ άφ νες • Ε τέλ Α ντνάν, Π ερ ί πόλεων και γυναικών • Άνα Νόθακ, Οι α τυ χ ίε ς τη ς ψ υχής • Λ ώ ρενς Στερ ν , Α ισ θη μ α τικό τ α ξίδ ι • Τόμας Μ πέρνχαρντ, Οι φ την οφ αγά δες • Γιαν Νέρουντα, Ιστορίες από την παλιά Πράγα • Πιέρ - Πάολο Παζολίνι, Μυθοπλασία • Φ. Ντοσ τογιέφ σ κι, Ο σω σ ίας • Μ.Μπουρλάς, Έλληνας, Εβραίος και αριστερός • Ιθάν Ίλλιτς, Για τις ανάγκες του ανθρώπου • Τζέρ υ Μπράουν, Η άλλη Α μερική • Ν. Κον, Α γ ώ νες για τη ν έλευση της χιλ ιετο ύ ς β ασιλείας του Θεού • Π. Μπράντλιτζερ, Ά ρ το ς και θεάμ ατα • Ζαν Μπωντριγιάρ, Η καταναλωτική κοινωνία • Πωλ Βιριλιό, Η πληροφορική βόμβα • Μ αρία Λ ουίζα Μ περνέρι, Περιήγηση σ την Ουτοπία Τα βιβλία του Κ. Τομανά για τη Θεσσαλονίκη

Αθηνά Παπαδάκη:

Γιώργος Χρονάς:

0 θάνατο; και η κόρη

Κίτρινη άχθη Β'

(Καστανιώτης)

(Οδός Πονάς)

53

Υ Π Ο Υ Ρ Γ Ε ΙΟ Ε Θ Ν Ι Κ Η Σ Π Α ΙΔ Ε ΙΑ Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν

ΚΕΝΤΡΟ

ΕΛΛ Η Ν ΙΚ Η Σ

n 1. Ν. ΚΑΖΑΖΗΣ

ΓΛΩΣΣΑΣ

_ _ _

Τ. Α. ΚΑΡΑΝΑΣΤΑΣΗΣ

Ε Π ΙΤ Ο Μ Η ΛΕΞΙΚΟΥΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΩΔΟΥΣ ΓΡΛΜΜΛΤΕΙΑΣ 1100-1669 ΤΟΥΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΡΙΑΡΑ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΑΠΟΤΙΣΑΡΧΕΣ ΩΣΤΗΝΥΣΤΕΡΗΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ

§ Α-Κ

________ \ Ε ΠΙΤΟ Μ Η ΤΟΥ ΛΕΞΙΚΟ Υ ΤΗ Σ Ε Λ ΛΗ ΝΙΚ ΗΣ Μ ΕΣΑ ΙΩ Ν ΙΚ Η Σ ΔΗΜ Ω ΔΟ Υ Σ ΓΡΑ Μ Μ ΑΤΕΙΑ Σ (11 00-1669) TOY EM M . ΚΡΙΑ ΡΑ

Επιστημονική επιμέλεια I. Ν. Καζάζης και Τ. Α. Καραναστάσης

ΚΑΡΑΜΑΟΥΝΑ 1 - ΠΛ. ΣΚΡΑ, 55132 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΤΗΛ.: 0310 459101, FAX: 0310 459107 e-mail: centre@komvos.edu.gr Γραφείο Αθηνών ΣΥΓΓΡΟΥ 56, 117 42 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 010 9213112, FAX: 010 9219080 e-mail: kegathens@the.forthnet.gr http://www.greeklanguage.gr

ΙΣΤΟ Ρ ΙΑ ΤΗ Σ Ε Λ ΛΗ ΝΙΚ ΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΕΩΣ ΤΗΝ ΥΣΤΕΡΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ

Επιστημονική επιμέλεια Α.-Φ. Χριστίδης Έκδοση σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών [Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη]

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Σ. Π ατακης ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΒΑΛΤΕΤΣΙΟΥ 13, 10680 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 010 3650000, FAX: 010 3650069 EMM. ΜΠΕΝΑΚΗ 16, 10678 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 010 3831 078 ΝΕΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΟΥ 122, 56334 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΤΗΛ.: 0310 706534, FAX: 0310 706355

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΒΡΑΒΕΙΑ 2002

Το Βραβείο Μ υθιστορόμαιοε δεν απονέμειαι φ έτο ε διότι οπό n s προτάσ εκ in s Em iponns Κριτικώ ν δεν π λειο φ ή φ ισ ε κανένα από τα προτεινόμενα βιβλία

• Κώστας Ακριβός: Κίτρινο ρώοικο κερί (Κέδρος) Τ. Δημητρούλια • Θανάσης Β αλτινός: Ημερολόγιο 1 8 36 -20 11 (Ωκεανίδα) Ε. Κοτίια. Μ. Φάκ. Β. Χατίηβαοιλείοα • Θεόδωρος Γρηγοριάδης: Το Παρτάλι (Πστάκης) Β. Αθαναοόπουλος. Α. Ζήρας • Ζυράννα Ζατέλη: Μ ε το παράξενο όνομα Ραμάνθις Ερέβους. Ο θάνατος ήρθε τελευταίος (Κ αοτανιώ της) Μ. Φάις • Νανά Ηοαΐα: Μ ια ερωτική οχέοη παραλλαγή μιας άλλης (Κέδρος) Α. Ζήρας • Ιφ ιγένεια θεοδώ ρου: Μ ελεκ θα πει άγγελος (Ελληνικά Γράμματα) Α. Ζήρας • Μ ένης Κουμανταρέας: Δυο φ ορέςΐλληνας (Κέδρος) Τ. Δημητρούλια, Ε. Κοτζιά. Μ. Φάις • Γιώ ργος Ξενάριος: Σμιλεύοντας το φως (Κ αοτανιώ της) Τ. Δημητρούλια, Α. Ζήρας • Γιώ ργος Σκαμπαρδώνης: Ουζερί Τοιτοάνης (Κέδρος) Τ. Δημητρούλια, Κ. Καροκώτιαι Μ. Φάις • Χρήοτος Χαρτοματοίδης: Οι περιπέτειες του Μπρέγκα (Πατάκης) Τ. Δημητρούλια, Α. Ζήρας • Νίκος Χουλιαράς: Το εργαστήριο του ύπνου (Ν εφ έλη) Α. Ζήρατ

55

Bayyeflns ABavaaonouflos

θε6δωρο5 fpnyopiaSns

Πραγματικά, το ιστορικό στοιχείο είναι παρόν στις βα­ σικές εκδοχές της παρενδυσίας, αλλά κυρίως στην περίπτωση του μικρού αληθινού Παρτάλι που δημιουργείται μέσα στη βουλγαρική κατοχή (όταν μια μά­ να θέλοντας να προστατέψει το γιο της τον ντύνει κορίτσι, δίνομας όμως έτσι τη δυνατότητα στους αμάρτες να τον χρησιμοποιήσουν ως αγγελιοφόρο). 0 πατέρας, επίσης, του ψεύτικου Παρτάλι είναι αριστε­ ρός φυλακισμένος που, χωρίς να είναι ομοφυλόφι­ λος, ντύνεται με γυναικεία ρούχα για να βρεθεί με συγκρατούμενό του. Αλλά και η μεταπολίτευση παί­ ζει το ρόλο της στο γαϊτανάκι της μεταμφίεσης, απο­ τελώντας ένα απροκάλυπτο πλέον ξέσπασμα μιας κραυγαλέα «παρενδυσιακής» περιόδου: της επταε­ τούς δικτατορίας των συνταγματαρχών. Το γεγονός πως η διαδικασία ξεκινά από την εκδοχή της μεταμ­ φίεσης για την κάλυψη του φύλου (δηλαδή από μια μεταμφίεση που έχει ιστορική αιτία), για να καταλήξει με τη μεταπολίτευση σε μια μεταμφίεση χωρίς ιστο­

ΘΕΟΔΠΡΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ:

To Παρτάλι

T

(Παιόκικ)

o 2001 εκδόθηκαν έργα σημαντικών μυθιστοριογράφων μας, τα οποία όμως δεν α­ νταποκρίνομαι στις απαιτήσεις που έχει δια­ μορφώσει το έως αυτή τη στιγμή συνολικό έργο τους. Το μυθιστόρημα που ξεχωρίζει,

όχι μόνο ως κλιμάκωση του συνολικού έργου του συγγραφέα, αλλά και ως αφηγηματική πραγμάτευση του θέματος του βιολογικού και πολιτισμικού φύλου, είναι Το Παρτάλι του Θεόδω ρου Γρηγοριάδη. Σε αυτό παρουσιάζομαι περιπτώσεις παρενδυσίας που συν­ θέτουν μια συνοπτική ιστορία της, σύμφωνα με την οποία το έναυσμα δίνεται μέσα από τις ιστορικές συ­ γκυρίες, αλλά στη συνέχεια λειτουργεί καταλυτικά έ­ ξω από τα ιστορικά συμφραζόμενα, κάνοντας κά­ ποιους να συνειδητοποιήσουν τις πολλές τους ταυ­ τότητες και να νιώσουν πρώτα τη δυσφορία του δι­ κού τους γένους και μετά την ανάγκη να μυθούν ένα άλλο γένος. Φορώντας αυτό το ξένο ή εξωτικό ρού­ χο, υπερβαίνουν προκλητικά όχι μόνο τη συγκεκριμέ­ νη αλλά όλες τις συμβατικές διακρίσεις ανάμεσα σε γένη, φύλα, φυλές και κοινωνική θέση. Πολύσημος είναι ο υπαινιγμός του συγγραφέα για μια αναλογία ανάμεσα στην παρενδυσία και την ιστορία.

56

ρική αιτία, συνιστά μια διαδικασία έκπτωσης από τη μεταμφίεση/μεταμόρφωση προς τη μεταμφίεση/ τρανσβεστισμό. Η επιλογή της μεταπολίτευσης ως χρόνου αυτής της αλλαγής είναι πολύ επιτυχημένη, όχι μόνο ψυχολογικά (ως εποχή κατά την οποία εκδη­ λώνεται κρίση ταυτοτήτων), αλλά και ρεαλιστικά, ε­ πειδή αποτέλεσε εποχή έξαρσης, κατά την οποία οι φοιτητές δοκίμαζαν τα πάντα και οι διανοούμενοι ει­ σέβαλαν στο λούμπεν, με φυσική συνέπεια τη συγ­ χώνευση των φοιτητών του Αριστοτελείου με το λούμπεν του Βαρδάρη. Το ιστορικό στοιχείο σε αυτή την ιστορία της ακραίας μορφής της μεταμφίεσης, δηλαδή της παρενδυσίας, δε λειτουργεί μόνο στη μεγάλη κλίμακα της ιστορι­ κής περιόδου, αλλά και σε μια μικρή κλίμακα αναφο­ ρών ή υπαινιγμών σε υπαρκτά πρόσωπα, τα οποία μέσα στο μικρό κύκλο τους έχουν ιστορική σημασία. Από τη στιγμή, λοιπόν, που το χωρικό αλλά και ιδεο­ λογικό άξονα του μυθιστορήματος σχηματίζουν ο κύ­ κλος του Αριστοτελείου και εκείνος του Βαρδάρη, οι αναφορές σε πανεπιστημιακούς καθηγητές είναι αυ­ τονόητες (Χασιώτης, Σαββίδης, Χρύσανθος Χρήστου, ενώ ο Μαρωνίτης κρύβεται πίσω από τον καθηγητή που διδάσκει πολύ καλά Όμηρο). Οι λογοτεχνικές α­ ναφορές είναι πιο υπαινικτικές: ο αριστερός φυλακι­ σμένος φαίνεται πως παραπέμπει στον Ρίτσο, ο ποιητής-ντετέκτιβ συναιρεί τα πρόσωπα του Χριστιανόηουλου, περισσότερο, και λιγότερο του Ιωάννου (ως φιλολόγου), ενώ το ψεύτικο Παρτάλι ενσωματώνει στο λόγο του στίχους του Γιώργου θέμελη. □

Afle^ns Znpas

Τιτίκα Δημητρούλια εν προτείνω κανένα βιβλίο για το Βραβείο Μυθιστορήματος. Ωστόσο ξεχώρισα τα: Κ. Ακριβός Κίτρινο ρωσικό κιρί, Μ . Κουμανταρέας Δυο φορές Έλληνας, Γ. Ξενάριος Σμιλεύοντας το φως, Γ. Σκαμπαρδώνης Ουζερί Τσιτσάνης, X. Χαρτοματσίδης Οι περιπέτειες του Μπρέγκα. □

Δ

Ν ΙΚ Ο Σ Χ Ο Υ Λ ΙΑ Ρ Α Σ :

Το εργαστήριο του ύπνου (Νεφέλη)

Γ ΙΩ Ρ Γ Ο Σ Ξ Ε Ν Α Ρ ΙΟ Σ :

ΣμίΡεύονταε

Α

ΙΟ

(pois

(Καοτοιπώ ιικ)

πό τα μυθιστορήματα του 2001 ξεχώρισα: Θ εό δω ρ ο ς Γρη γορ ιάδ ης Το Π α ρτάλι, Νανά Ησαΐα Μ ια ερω τική σχέση παραλλαγή ριας άλλης, Ιφ ιγ έ ν ε ια Θ εο δώ ρο υ Μ ελ έκ θα πει άγγελος, Χρήοτος Χ αρτοματσίδης Οι περιπέ­

τειες του Μπρέγκα.

57

Για το Βραβείο Μυθιστορήματος προτείνω δύο βιβλία: Ν ίκο ς Χ ο υ λ ια ρ ά ς: Το εργαστήριο του ύπνου. Η επι­ στροφή του συγγραφέα/αφηγητή στη γενέθλια πόλη του, τα Γιάννενα, δίνει στον αναγνώστη τη δυνατότη­ τα να κάνει κάποιες πρωτοβάθμιες έστω ταυτίσεις με τον ίδιο τον Νίκο Χουλιαρά. Ταυτίσεις που πιστεύω ό­ τι όχι μόνο δεν επηρεάζουν την πρόσληψη της μυθι­ στορηματικής πραγματικότητας αλλά και κατά κάποιο τρόπο ευνοούνται από την ίδια τη σύνθεση του βι­ βλίου, καθώς από την αρχή της αφήγησης εκδιπλώνεται η προσωπική σχέση ενός συγγραφέα ο οποίος επανέρχεται σε τόπους και τοπία των νεανικών του χρόνων, μέσα από μια κατάσταση ύπνου/θανάτου, για να συνεχίσει σταματημένους από χρόνια διαλό­ γους με αγαπημένους νεκρούς ή για να ξαναβρεί νή­ ματα ζωής επίσης από χρόνια κομμένα και υποτίθεται λησμονημένα. Η ιδιοτυπία στο Εργαστήριο του ύπνου του Ν. Χουλιαρά βρίσκεται κυρίως στο ότι ο αφηγητής όχι μόνο ζει σ' ένα μεταίχμιο με ακαθόριστα όρια μεταξύ ονεί­ ρου και πραγματικότητας, αλλά και, ζώντας εκεί, έχει απόλυτη επίγνωση της μετέωρης κατάστασής του. Αυτό το επαναλαμβανόμενο μέσα έξω, συνδυαζόμενο με τη συνεχή περιπλάνησή του σε μια πόλη που άλλοτε ανταποκρίνεται στην εικόνα της παιδικής του ηλικίας και άλλοτε στην εικόνα της βιολογικής του ω­ ριμότητας, επιτείνουν την ασταθή αίσθηση που έχου­ με και ως προς το χρόνο της αφήγησης. Αλλά από μια ανάλογα ασταθή αίσθηση είναι κυριευμένος και ο αφηγητής, ο οποίος ενώ είναι διαθέσιμος να ξαναζή­ σει πράγματα που έζησε ή να τα ζήσει μέσα από την αποκάλυψη ενός νοήματος που του ήταν κρυφό στο παρελθόν, από την άλλη μεριά διατηρεί, σε όλη τη διάρκεια αυτής της φαινομενικά παράλογης συνθή­ κης, μια στάση ειρωνικής άμυνας που άλλωστε τον κάνει να αντιμετωπίζει αρκετές φορές με σατιρική διάθεση οτιδήποτε μοιάζει ακατανόητο. Από Το Μπακακόκ (1981) και το Ζωή την άλήη φορά (1985) ο Ν. Χουλιαράς και ο αναγνώστης του έχουν εξοικειωθεί με την ανάδυση ενός εξπρεσιονιοτικού κόσμου που έχει μείνει για καιρό συμπιεσμένος στη μνήμη και στη φαντασία και που ξαφνικά με μια ιλιγγιώδη έξοδο εκτοπίζει και απορρυθμίζει κάθε τακτο­ ποιημένη κατάσταση πραγμάτων. Η διάτρητη σχέση που κυριαρχεί στον αφηγηματικό χρόνο και που έχει πρωτεύουσα σημασία στο Εργαστήριο του ύπνου εί­ ναι επίσης παρούσα και σε πολλά από τα προηγούμε­ να πεζά - ένα σχήμα ή ένα χρώμα γίνονται συχνά κα­ ταδύτες για να αρχίσει η μνήμη να παίζει το δικό της ανεξέλεγκτο παιχνίδι. Ειδικά μάλιστα σ' αυτό το τε­

58

λευταίο μυθιστόρημα του Ν. Χουλιαρά, η αβεβαιότη­ τα, ως συνοδευτικό του ονείρου αλλά και της βαθύ­ τατης ταραχής που έχει καταλάβει τον αφηγητή, αλ­ λοιώνοντας τις γραμμές των ανθρώπινων μορφών και των πραγμάτων, μας εξοικειώνει και πάλι με το ε­ λεγειακό σύμπαν των πάντοτε μοναχικών χαρακτή­ ρων του. Γιώ ργος Ξ ενά ριο ς: Σμιλευοντας το φ ω ς. Δεν είναι η πρώτη φορά που μια ιστορική μορφή έγινε πηγή έ­ μπνευσης για τον Γιώργο Ξενάριο. Η πτώση του Κων­ σταντίνου (1990) ήταν ένα πρώτο αφήγημά του που είχε ως αφορμή τη ζωή και το θάνατο του Κωνσταντί­ νου Παλαιολόγου, αλλά κύριο μέλημά του το να αποσπάσει τον Παλαιολόγο από τον ιστορικό μύθο, να του δώσει τις διαστάσεις ενός χαρακτήρα που ξαφνι­ κά αποκτά συνείδηση της μοίρας του και να τον μεταβάλει, μέσω της μυθοπλασίας, σε πρόσωπο του ο-

0 Αλέξηβ Znpas ξεχώρισε enians

Ιφιγένειαθεοδώρου:

Χρήοτος Χαρτοματσίδης:

Μελέκ θα πει άγγελοι,

Οι περιπέτειες του Μπρέγκα (Πατάκης)

(Ελληνικά Γράμματα)

ποιου ανασκευάζεται η ζωή και τα πάθη της με οδηγό τη λογοτεχνική φαντασία. Το ίδιο περίπου συμβαίνει και στο Σμιήεύοντας το φως, όπου πρωταγωνιστεί η ζωή και η καλλιτεχνική δημιουργία του Δομήνικου θεοτοκόπουλου και όπου το ενδιαφέρον του Ξενάριου δεν αφορά ακόμα μία ερμηνεία των ούτως ή άλλως αινιγματικών πινάκων του, αλλά τη μέσω των πινά­ κων του δυνατότητα να ανασυντεθεί η μυστική εσω­ τερική περιπέτεια του Κρητός, οι εκλάμψεις που συ­ νάστηκαν κατά τη διάρκεια του βίου του τους ανα­ βαθμούς της μαθητείας, της θητείας και της ώριμης υπέρβασής του προς το θαυμαστό. Οι επιλογές προσωπικοτήτων όπως ο Παλαιολόγος και ο Δομήνικος μας υποδηλώνουν ότι ο συγγραφέας έλκεται από το εξαιρετικό, κάνει δηλαδή αφηγηματι­ κή του ύλη τις καταστάσεις εκείνες που, σύμφωνα ό­ χι με την ιστορία αλλά με την παράδοση και τους θρύλους, πάντοτε ακολουθούν τη ζωή τέτοιων «ο­ ριακών» ανθρώπων, μεταβάλλουν την όρασή τους και τους κάνουν να βλέπουν πράγματα που είναι πέ­ ρα από τις δυνατότητες αντίληψης της ανύποπτης,

συμβατικής ματιάς των άλλων. Έτσι, στο Σμιλεύοντας το φως παρακολουθούμε το πέρασμα της ζωής του θεοτοκόπουλου από τον Χάνδακα ως τη Βενετία και το Τολέδο, όχι με την αποδεικτική βοήθεια των ι­ στορικών τεκμηρίων αλλά ως μυθοπλασία που ανασυνθέτει τα κρίσιμα στάδια της μυητικής και αποκα­ λυπτικής διαδικασίας από την οποία πέρασε ο Δομή­ νικος και η οποία άλλαξε την αισθητική της τέχνης μα και της ίδιας της ζωής του. Όπως στην Πτώση του Κωνσταντίνου, ο Γ. Ξενάριος χρησιμοποιεί και εδώ το διάμεσο του ανώνυμου αφη­ γητή για να τονίσει τον παραμυθητικό και υποβλητικό χαρακτήρα της διήγησης μέσα στη διήγηση της ιστο­ ρίας. Ωστόσο, και αυτό καταγράφεται στα θετικά του βιβλίου, στο Σμιλεύοντας το φως η εμπρεσιονιστική, συμβολιστική τεχνική έχει πια ωριμάσει. Τις φορές λοιπόν που θέλει να αναδείξει το ποιητικό βάθος των πραγμάτων ισορροπεί, μπορώ να πω θαυμαστό, ανά­ μεσα στην «υποκειμενική» και την «αντικειμενική» μα­ τιά, και τούτο χωρίς τα πρόσωπα να γίνονται σκιές και χωρίς η πλοκή να χαλαρώνει. □

τόπος στον οποίο διαδραματίζεται η υπόθε­ ση του μυθιστορήματος του Γιώ ργου Σκαμπαρδώνη Ο υ ζψ ' Τοιτσάνης είναι η πόλη της

0

Kcuoias KapaKtiHias

Θεσσαλονίκης την περίοδο της γερμανικής

κατοχής. Δύο υπαρκτά πρόσωπα, ο Βασίλης Τοιτσάνης και ο αδελφός της γυναίκας του, ο Ανδρέας Σαμαράς, με αλλαγμένο εδώ το όνομά του σε Γιώργο, ως υπόμνηση προφανώς της μυθοπλαστικής σύμβα­ σης, είναι οι βασικοί ήρωες του μυθιστορήματος. Η μυ­ θοπλασία, ακολουθώντας τις κινήσεις και την οπτική του Γιώργου Σαμαρά, ο οποίος είναι και ο σε πρώτο πρόσωπο αφηγητής της, εξακτινώνεται στους δρόμους και στις συνοικίες της Θεσσαλονίκης, που περιγράφονται με χαρτογραφική ακρίβεια, συλλαμβάνει και αναδεικνύει το κλίμα της εποχής, ζωντανεύει τα πάθη, τη μικρότητα αλλά και το μεγαλείο πολλές φορές των αν­ θρώπων. Ο Γιώργος μετέχει ενεργά σε μια αντιστασιακή

ΠΩΡΓΟΣ ΣΚΑΜΠΑΡΔΩΝΗΣ:

Ουζερί Τσιτσάνηε

mms)

ομάδα. Σύντροφός του στον αγώνα αυτό είναι και η κο­ πέλα που αγαπά, μια νεαρή Εβραία, η παρουσία της ο­ ποίας δίνει την αφορμή για να περιλάβει και να περιγρά­ φει η αφήγηση, με έντονο και σπαρακτικό τρόπο, το γκέτο αρχικά και το διωγμό προς το θάνατο ύστερα της

59

εβραϊκής κοινότητας της Θεσσαλονίκης. Τα συμβαίνοντα στο γκέτο, ο τρόπος μετάδοσης των πληροφοριών για τις κινήσεις των Γερμανών, μια αποτυχημένη αιματηρή επιχείρηση εναντίον τους, η διάλυση του κατασκοπευτι­ κού δικτύου, οι ανατροπές ως προς τα πρόσωπα και το ρόλο τους, οι προδοσίες, οι δολοφονίες και η βίαιη εκδί­ κησή τους, αποδίδονται με γρήγορους ρυθμούς και δια­ δοχικά επεισόδια που δημιουργούν ατμόσφαιρα έντα­ σης, αγωνίας και σασπένς με φόντο την καθημερινή βία, το γενικευμένο φόβο, την πείνα και τη μαύρη αγορά, τη δράση των ταγματασφαλιτών, την αντίσταση των α­ νταρτών αλλά και τη διαφαινόμενη εμφύλια σύγκρου­ ση. Απέναντι σ' αυτά υπάρχει το ουζερί που είχαν ανοί­ ξει και λειτουργούσαν ο Γιώργος και ο Τσιτσάνης, όπου κάθε βράδυ ένας ετερόκλητος κόσμος, από χυδαίους μαυραγορίτες έως απλούς λάτρεις των ρεμπέτικων και του Τσιτσάνη, ξορκίζουν (ή και απολαμβάνουν μερικοί")

τη σκληρή πραγματικότητα και την καθημερινή απειλή του θανάτου. Εκεί βέβαια κυριαρχεί η φιγούρα του Τσιτσάνη, όπως σκιαγραφείται από τον αφηγητή και το συγγραφέα. Απόμακρος πολλές φορές, τακτοποιημένος αλλά και νοσταλγός της ρεμπέτικης ζωής, αποστασιοποιημένος από τα όσα τραγικά διαδραματίζονται γύρω του, με καίριες όμως επισημάνσεις και παρατηρήσεις συχνά, μεταπλάθει σχεδόν τα πάντα οε στίχους και μουσική.

0 Γ. Σκαμπαρδώνης επιβεβαιώνει την κατάχτηση πλέον από τον ίδιο πολλαπλών μυθοπλαστικών τρόπων και τεχνικών, με τις εκπληκτικές για παράδειγμα γέφυρες α­ πό τον παροντικό αφηγηματικό χρόνο σε αυτόν του πα­ ρελθόντος, με τη ζωντάνια και την πειστικότητα των διαλόγων, με τη δύναμη και περιεκτικότητα της ελάχι­ στης περιγραφής, και παρά τις όποιες αδυναμίες δημι­ ουργεί ένα εξαιρετικό μυθιστόρημα. □

Ελισάβετ Κοιζια

0ΑΝΑΣΗΣ

Β Α Α Τ Ι Ν ΟΣ

Η μ ε ρ ο λ ό γ ιο 1 8 3 6 -2 0 1 1

ΘΑΝΑΣΗΣ ΒΑΛΤΙΝΟΣ:

Ημερολόγιο 1836-2011 (ίΐκεανίδα)

Τ 60

ο 2001 ξεχώρισαν δύο από τους παλαιότερους μεταπολεμικούς συγγραφείς, τους οποί­ ους προτείνω για το Βραβείο Μυθιστορήμα­ τος.

ΜΕΝΗΣ ΚΟΥΜΑΝΤΑΡΕΑΣ:

Δυο φορέ$Έλληνα8

ikeapos)

Θανάσης Β αλτινός: Ημερολόγιο 1 8 3 6 -2 0 1 1 . Καθώς το χρονικό άνοιγμα του Ημερολογίου υπερβαίνει τον κύ­ κλο της ανθρώπινης ζωής, το έργο του Θανάση Βαλτινού δεν αποτελεί αντιπροσωπευτικό προσωπικό ημε­

ρολόγιο. Ούτε ακολουθούν τα κείμενα τυπική χρονο­ λογική σειρά και ούτε διαθέτουν το συνήθη ομοιογενή τόνο που εξασφαλίζει στην ημερολογιακή καταγραφή η ατομική ανθρώπινη φωνή. Γιατί και πώς λοιπόν ημε­ ρολόγιο; Μια από τις ιδέες που κυβερνούν ολόκληρο το έργο του θ. Βαλτινού, η προσέλκυση στο πεζογραφικό προσκήνιο και η αποκάλυψη ενός υπερατομικού εγώ, κυριαρχεί και στο πρόσφατο αυτό κείμενο. Όπως στα παλαιότερα Τρία ελληνικά μονόπρακτα, Στοιχεία

για τη δεκαετία του '60, το Συναξάρι Αντρέα Κορδοπάτη, Βαλκανικοί - '22 ή το Φτερά μπεκάτσας, το δη­ μοσιογραφικό ντοκουμέντο, η λαϊκή προφορική αφή­ γηση, η επιστολή, ο αφορισμός, η ημερολογιακή ση­ μείωση και ο δραματοποιημένος διάλογος αποτελούν είδη λόγου τα οποία ο θ. Βαλτινός επιστράτευσε και στο Ημερολόγιο 1836-2011 στην προσπάθειά του να συλλάβει ένα αντικείμενο που θα μπορούσαμε να το χαρακτηρίσουμε όψεις της νεοελληνικής συνείδησης όπως αποκαλύπτονται μέσα από τη γλωσσική έκφρα­ ση. Και στο έργο αυτό βρίσκουμε επίσης στοιχεία από τη σταθερή θεματική του θ. Βαλτινού, από τα δεινά των πολεμικών και των εμφυλιοπολεμικών συγκρού­ σεων και την πληγή της ελληνικής μεταναστευτικής εξόδου, από την ατομική περιπέτεια και από τον ομα­ δικό βίο, αλλά και από το υπερβατικό όνειρο και την προσωπική συγκίνηση. Στα σαράντα χρόνια της πεζογραφικής παρουσίας του ο θ. Βαλτινός δεν έχει πάψει να πειραματίζεται διαρκώς χωρίς να επαναπαύεται στο γεγονός ότι οι πρωτοποριακές πεζογραφικές προτάσεις του έχουν όχι μόνο κερδίσει αναγνωστικό κοινό και λογοτεχνική κριτική αλλά έχουν επίσης αποκτήσει (πράγμα εντε­ λώς ασύνηθες) και εξαιρετικά πιστούς μαθητές. Το Ημερολόγιο 1836-2011 αποτελεί μια νέα, ειρωνική θα μπορούσε να πει κανείς, παραλλαγή ενός σταθε­ ρού καλλιτεχνικού προβληματισμού πάνω στις τρο­ πές της πραγματικότητας. Μ έν ης Κ ουμανταρέας: Δυο φορές Έλληνας. Σύμφωνα με τις επιταγές του κλασικού ρεαλιστικού μυθιστορή­ ματος, το μυθιστόρημα Δυο φορές Έλληνας του Μένη Κουμανταρέα φιλοδοξεί να αναπαραστήσει ένα

κομμάτι της αληθινής ζωής. Ο χρόνος του καλύπτει το μακρύ διάστημα από το 1949 ως το 1990 και οι σκηνές του εκτυλίσσονται σε όλων των ειδών τους αθηναϊκούς χώρους: δρόμους, ζαχαροπλαστεία, ξε­ νοδοχεία, Ομόνοια, Σύνταγμα, Συγγρού, ενώ ταυτοχρόνως οι ήρωές του είναι κάθε λογής: διορθωτές ε­ φημερίδων, επιχειρηματίες, ασφαλίτες, αγωνιστές, κομψές κυρίες, νοικοκυρές. Και στο έργο αυτό επι­ κρατεί το τόσο γνωστό στα μυθιστορήματα του Μ. Κουμανταρέα κλίμα της μελαγχολίας και του μαρα­ σμού, της φθοράς και της εγκατάλειψης, της ανελευ­ θερίας και της πολιτικής τρομοκρατίας σε συνδυασμό με μια σπασμωδική και ασθμαίνουσα οικονομική ανά­ πτυξη που αντί να διευκολύνει, περιπλέκει τη ζωή και τα προβλήματά της. Σε αντίθεση προς τα προηγού­ μενα έργα του εδώ ωστόσο εμφανίζεται και η γυμνή βία, η Μακρόνησος και τα βασανιστήριά της. Οι αδιάκοπες συμπτώσεις, τα επανεμφανιζόμενα μοτίβα, η σχάση και η αμφιταλάντευση των ανθρώπων α­ νάμεσα σε αντιθετικά άκρα αποτελούν το δομικό υπό­ βαθρο του μυθιστορήματος. Διασχίζοντας έτσι το χρό­ νο, μια παλιά κατοχική μπερέτα περνά σαν σκυτάλη α­ πό χέρι σε χέρι για να καταλήξει και πάλι στην οικογέ­ νεια του αρχικού της ιδιοκτήτη. Συγχρόνως οι κεντρι­ κοί ήρωες διασταυρώνονται ξανά και ξανά, χωρίς συ­ χνά να έχουν επίγνωση των ισχυρών δεσμών που τους συνδέουν. Τα ζητήματα της συναιοθηματολογίας ή του κοινότοπου σχολιασμού είναι προβλήματα που συχνά συναντούμε στο έργο του Μ. Κουμαντα­ ρέα. Το ζωντανό μυθιστορηματικό του σύμπαν κατορ­ θώνει ωστόσο να αφομοιώνει το χαρακτηριστικό αυ­ τό, ενώ στο Δυο φορές Έλληνας ο συγγραφέας παίρ­ νει επιπρόσθετα μέτρα. Σχηματοποιώντας τις ενδεχο­ μένως επιλήψιμες σκηνές τις εμφανίζει ως συμβάσεις διαφορετικών ειδών δράματος: ως αμήχανη σκηνοθε­ σία θεατρικής παράστασης, κομμάτι μιας ταινίας φρί­ κης ή ακόμα και ως χορικό αρχαίας τραγωδίας. Το επίτευγμα του Δυο φορές Έ λληνας συνίσταται στη δημιουργία μιας οικογενειακής σάγκα σε συνδυα­ σμό με την αφήγηση σαράντα χρόνων περιπετειών που σφράγισαν τον πρόσφατο νεοελληνικό βίο. □

61

Μισεί) (Dais

Ερωτικές μνήμες (συχνά ανάγλυφου αφροδισια­ σμού), στιγμιότυπα διαχρονικής συλλογικής εμπει­ ρίας, σημειώσεις στο περιθώριο της ζωής και της τέ­ χνης συνθέτουν ένα θρυμματισμένο σύμπαν κι ένα θρυμματισμένο υποκείμενο, αιχμάλωτα ωστόσο μιας αθέατης ενότητας.

0 θ. Βαλτινός μετά το Συναξάρι Αντρέα Κορδοπάτπ. Βαλκανικοί-'22 («Ωκεανίδα», 2000) ανακάμπτει. Ο θ. Βαλτινός της ωριμότητας υποβάλλει και συγκινεί. □

0 Μισεί! Φάιε ξεχώρισε επίσηε

α σημαντικότερα μυθιστορήματα του 2001 ήταν της Ζ υρά ννα ς Ζ α τέλ η ΝΙε το παράξινο όνομα Ραμάνθις Ερέβους. 0 θάνατος ήρθι τε­ λευταίος, του Μ ένη Κουμανταρέα Δυο φορές Έλληνας και του Γιώ ργου Σκαμπαρδώνη Ουζερί Τσιτσάνης.

Τ

Για το Βραβείο Μυθιστορήματος προτείνω το Ημερο­ λόγιο 1 8 3 6 -2 0 1 1 του Θανάση Β αλτινού. Κατά την προσφιλή μέθοδό του ο θ. Βαλτινός μάς αιφνιδιάζει με ένα νέο μορφικό παιχνίδι. Αφού είναι προφανές ότι στο Ημερολόγιό του παρωδεί την ημε­ ρολογιακή γραφή. Κατ' αρχάς η άναρχη αναδιανομή του χρόνου υποδηλώνει την ανάγκη του πεζογράφου να υπακούσει σ' έναν εσωτερικό χρόνο. Και αυτή α­ κριβώς η άκρως υποκειμενική σκοπιά διαχέεται σε ό­ λα τα θραύσματα που απαρτίζουν αυτό το βιβλίο.

62

ΖυράνναΖατέλη:

Μένης Κουμανταρέας:

Με το παράξενο όνομα Ραμάνθις Ερέβους.

0 θάνατος ήρθε τελευταίος

(Κέδρος)

(Καστανιώτης)

Δυο φορές Έλληνας

Βαγγέλιά Χατζηβασιλειου

Θανάσης ΒαΑτινός στο βιβλίο του φέρουν μπερδεμένες χρονολογικές ενδείξεις (από τον 21ο στο 19ο αιώνα και από εκεί σε πολλές κρίσιμες περιόδους του αιώνα στον οποίο όλοι έχουμε ζήσει) και είναι εξαιρετικά ετερογε­ νούς καταγωγής. Τα πάντα (ή περίπου τα πάντα) χωρούν εν προκειμένω: ημερολογιακές σημειώσεις, επιστολές,

Η μ ερ ο λ ό γ ιο 1836 -2 0 1 1

ΘΑΝΑΣΗΣ ΒΑΛΤΙΝΟΣ:

Ημερολόγιο 1836-2011 (Πκεανίδα) ι σημαίνει Ημερολόγιο 18 36 -20 11 ; Οι χρονολο­ γίες του τίτλου μάς υποδεικνύουν, νομίζω, ευ­ θύς εξαρχής το δρόμο. Δεν έχουμε να κάνουμε με μια κατ' ιδίαν ημερολογιακή αφήγηση, με έ­ να άνοιγμα ψυχής ή με μια ομολογία εις εαυ­ τόν - δεν έχουμε καν, θα έλεγα, να κάνουμε με ημερο­ λόγιο και με την τυπική σειρά των εγγραφών του ή με τη σταθερή φωνή του προσώπου που το ενημερώνει σε τακτά ή άτακτα διαστήματα. Τα κείμενα που εντάσσει ο

Τ

ταξιδιωτικά μνημόνια, ευαγγελικές ρήσεις, διαλογικές καταστάσεις, υφολογικές δοκιμές, λεξιλογικά, επιγραφολογικά ή ετυμολογικά παιχνίδια, αλλά και ανώνυμες (δη­ μώδους τύπου) αφηγήσεις, ονοματολογικές λίστες ή δημοσιογραφικές αναφορές. Δεν πρέπει, φαντάζομαι, να παραλείψω πως ανάμεσα σε όλα αυτά εμφανίζεται και κινείται κατά καιρούς ένα ιδιότυπο εγώ, που δεν είναι βέ­ βαιο ότι υπηρετεί οτιδήποτε άλλο πέρα από το στενά γραμματικό του πρόσωπο. Και το σημειώνω με κάποια έμφαση αυτό, πιστεύοντας ότι θα ήταν ματαιοπονία να αναζητήσουμε πίσω από το ίδιο εγώ οποιεσδήποτε αμιγώς ατομικές στιγμές - ακόμη κι όταν το παρακολου­ θούμε να αποκαλύπτει απολύτως ιδιωτικές εικόνες και σκηνές, όπως οι ατέλειωτες και συχνά οδυνηρές του πε­ ριπέτειες σε διάφορα γυναικεία κρεβάτια. Πίσω από ένα τέτοιο εγώ, όπως και πίσω από το ρευστό εμείς των άλ­ λων φωνών του Ημερολογίου 1836-2011, μπορούμε να ψαύσουμε μόνο τα τρίμματα της διαχρονικής συλλογι­ κής εμπειρίας σ' έναν τόπο ο οποίος έχει δεν έχει διακό­ σια χρόνια ελεύθερης ζωής και προσπαθεί ακόμη να προσδιορίσει την ταυτότητά του ή να εξηγήσει (όπως εκάστοτε του το επιτρέπουν τα πράγματα) τη σύντομη μα κιόλας αρκετά περίπλοκη ιστορία του. Το Ημερολόγιο 1836-2011 αποτελεί σίγουρα μια από τις καλύτερες ώ­ ρες της ώριμης περιόδου του θ. Βαλτινού κι εκείνο το ο­ ποίο πρωτίστως προσπορίζει στο συγγραφέα είναι η έ­ νταση και το βάθος της αφηγηματικής υποβολής, όπου και οι πιο δεξιοτεχνικές του επιδόσεις. □

Την εκδήλωση ins απονομήε των Βραβείων στήριξαν οι χορηγοί επικοινωνίαε:

g )

ΠΟΛΙΣ

^

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ

ιο θ π κ π 63

εκ δ ό σ εις

ΚΑΛΕΙΔΟΣΚΟΠΙΟ ρία διαιρορετικΛ πρότασή στα βιβΛία yvwczvw ΜΟΛΙΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΗΣΕ! σειρά: Παρή Καλαμαρά

Στους δρόμου< του Βυζάντιοι

Κόκκινη κλωστή δεμένη Το παραμύθι των υφασμάτων

Αντιόπη Φραντζή · Πέτρος Μπάτσιαρης

Το ταξίδια του κότσυφα Τιμά: 14,70 ευρώ ISBN: 960-7846-22-2

Με τον Παυσανία στην Αρχαία Μεσσήνη Τιμή: 12,30 ευρώ IS B N: 960-7846-21-4

εκ δ ό σ εις ΚΑΛΕΙΔΟΣΚΟΠΙΟ Ομήρου 5 # 106 72 www.kaleic^scope.gr, e-mail: Kalei(^of^iet,gr

I

I

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΒΡΑΒΕΙΑ 2002

;ΓΓιΐΤ«1ι1ι1ιΙ1ίΙΙΙΗΙίΑΙ*ΜΙιΗ

ππργο ς αραγης : Αστική εμπειρία και αστική ιθαγένεια ins νεοεΑΑηιπκήε Αογοτεχνίαε (Zonofins) ΠΡΟΤΑΘΗΚΑΝ ΤΑ Β ΙΒ Λ ΙΑ ΔΟΚΙΜ ΙΟ Υ-Μ ΕΛΕΤΗΣ • Γιώργος Αράγης: Αστική εμπειρία και αστική ιθαγένεια της νεοελληνικής λογοτεχνίας (Σοκόλης) Α. Ζήραε. Ε. Κοτίια. Μ. Φάκ. Β. ΧατΖηβοοιλείου • Γιάννης Δάλλας: Κωνσταντίνος Θεοτόκης. Κριτική σπουδή μιας πεζογραφικής πορείας (Σοκόλης) I. Αημητρούλια, Ε. Κοτζιά, Β. Χατζηβασιλείου • Μάρη Θεοδοσοπούλου: Μ ετ' έρωτος και στοργής. Κείμενα για τον Παπαδιαμάντη (Νεφέλη) Α. Ζήρας, Μ. Φάις • Τάκης Καρβέλης: Δεύτερη ανάγνωση. Κριτικά κείμενα 1992-2000. Τόμος Γ (Σοκόλης) A. Zqpoc • Βύρων Λεοντάρης: Κείμενα για την ποίηση (Νεφέλη) Τ. Αημητρούλια, Κ. Καρακώτιας • Γερόοιμος Λυκιαρδόπουλος: Μετασολωμικά. Μορφές και ιδέες στα Επτάνησα κατά τα τέλη του 19ου αιώνα (Έρασμος) Τ. Αημητρούλια • Μαίρη Μικέ: Μεταμφιέσεις στη νεοελληνική πεζογραφία (19ος-20ός αιώνας) (Κέδρος) Β. Αθοναοόπουλοε. Τ. Αημητρούλια. Ε. Κοτζιά, Μ. Φάκ. Β. Χατζηβασιλείου • Παναγιώτης Μουλλάς: Η δέκατη μούαα. Μελέτες για την κριτική (Σοκόλης) Α. Ζήρας, Κ. Καρακώτιας, Ε. Κοτζιά, Μ. Φύις, Β. Χατζηβαοιλείου •Ά ρης Μπερλής: Κριτικά δοκίμια (Ύψιλον) Ε. Κοτζιά, Μ. Φάις, Β. Χατζηβαοιλείου • Νικήτας Παρίσης: Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης. Τρία διηγήματα. Αναζήτηση της αφηγηματικής λογικής (Μεταίχμιο) Τ. Αημητρούλια •Έρη Σταυροπούλου: Προτάσεις ανάγνωσης για την πεζογραφία μιας εποχής (Σοκόλης) Α. Ζήρας • Δημήτρης Τοατοούλης: Αφοφητί... Κριτικές προσεγγίσεις ελληνικής πεζογραφίας (1990-2000) (Ελληνικό Γράμματα) Α. Ζήρας • Guy (Michel) Saunier: Εωσφόρος και άβυσσος. Ο προσωπικός μύθος του Παπαδιαμάντη (Αγρα) Β. ΑΒαναοόπουλοε. Κ. Καρακώτιοι Μ. Φάις

65

Bayyeflns ΑΒανασόπουλο$

MAIPHMIKE:

GUY(MICHEL) SAUNIER:

Μεταμφιέσει στη νεοελληνική πεζογραφία (19os-200s αιώναε)

Εωσφόρο$ και άβυσσοί 0 προσωniKOS μύθο$ του Παπαδιαμάνιη

(KeSpos)

(Αγρα)

ολλοί σημαντικοί κριτικοί και λογοτέχνες μας κυκλοφόρησαν το 2001 αξιόλογα βιβλία που εντάσσονται ατην κατηγορία του κριτικού δο­ κιμίου και μελετήματος. Τα περισσότερα, ό­ μως, από αυτά αποτελούν συναγωγή άρθρων δημοσιευμένων κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, χωρίς κάποια ουσιαστική θεματική ενότητα. Το γεγονός αυτό δημιουργεί πρόβλημα αξιολόγησης του συνολικού βιβλίου, παρότι ανάμεσα στα αναδημοσιευόμενα κείμενα υπάρχουν πολλά που αποτελούν σημαντικές συμβολές στην ερμηνεία και κριτική της λογοτεχνίας μας. Σύμφωνα με το κριτήριο του ουσιαστικού, ενιαίου θεματικού άξονα, ξεχωρίζω δύο βιβλία που αξίζουν τη βράβευση. Μ α ίρ η Μ ικτ : Μ εταμφιεαεις οτη νεοελληνική πεζογραφία (Ι9 ο ς -2 0 ό ς αιώνας). Το βιβλίο της Μαίρης Μικέ εξασφα­ λίζει τη θεματική ενότητα μέσω της εξέτασης του θέμα­ τος της μεταμφίεσης σε λογοτεχνικά έργα που χρονικά καλύπτουν το 19ο αιώνα από την τρίτη δεκαετία του και ολόκληρο τον 20ό. Η μεταμφίεση εντοπίζεται στα λογο­ τεχνικά κείμενα και εξετάζεται -μέσα από την τελετουρ­ γία της, τις στρατηγικές και τη ρητορική της- στις επιφα­ νειακές αλλά και βαθύτερες εκδοχές της: ως διαδικασία προσωρινής ή μόνιμης υποκατάστασης ή επικάλυψης της ταυτότητας, ως τρόπος εναρμόνισης με τις κυρίαρχες α-

ντιλήψεις για την ταυτότητα, ως τρόπος αναζήτησης, επι­ νόησης ή συγκρότησης της ταιριαστής ή της «γνήσιας» ταυτότητας. Η θεματική επιλογή της Μ. Μικέ αρχικά φαί­ νεται απλώς πολύ επινοητική, αλλά μέσα από την επε­ ξεργασία της αποδεικνύεται πως το θέμα αυτό προσφέρεται για μια σκιαγράφηση της ιστορίας της ελληνικής πεζογραφίας. Αυτό συμβαίνει χάρη στη σχέση της έννοι­ ας της μεταμφίεσης με εκείνη της ταυτότητας - σε τέ­ τοιο βαθμό, ώστε συχνά η ταυτότητα να θεωρείται ως η μεταμφίεση μιας οντότητας σε Εαυτό. Η σχέση μεταμ­ φίεσης και ταυτότητας είναι καθοριστική για τη λογοτε­ χνία σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αλλά και καταλυτική για τη νεοελληνική ιδεολογία. Με τον τρόπο αυτό, το βιβλίο της Μ. Μικέ κατορθώνει να έχει διπλή σημασία: ως μια εξ αντανακλάσεως σκιανράφηση της πεζογραφίας μας, αλλά και ως συμβολή στην επιμέρους ερμηνεία έργων συγκε­ κριμένων συγγραφέων. Μέσα από τα λογοτεχνικά κείμε­ να, η συγγραφέας αναδεικνύει τη διαλεκτική του Εαυτού και του Άλλου, έτσι όπως αυτή αναπτύσσεται μέσα από καταστάσεις ή τεχνικές μεταμφίεσης, οι οποίες λειτουρ­ γούν ως φαντασίωση/υπόκριση του Άλλου και αποτε­ λούν τον πιο ευέλικτο και αντιναρκισσιστικό τρόπο γνωρι­ μίας ή επιβεβαίωσης του Εαυτού. Εκτός, όμως, από τα παραπάνω θετικά στοιχεία, οι Με-

Π

66

ταμφιέσεις της Μ. Μικέ προσφέρουν ένα ευχάριστο δείγ­ μα γυναικείου κριτικού λόγου, που χαρακτηρίζεται από ερμηνευτική ευαισθησία και ευελιξία, αλλό και από δια­ κριτικές βεβαιότητες. Είναι ένα πλέγμα φιλολογικών μελετημάτων που δεν τα βαραίνουν τα παλαιό παθολογικά συμπτώματα του είδους - αν και διακρίνονται σε αυτά κάποια καινούρια συμπτώματα, τα οποία όμως δεν είναι ακόμη ενοχλητικά, δίνοντας έτσι την εντύπωση πως και αυτά συμβάλλουν στη σχετική ανανέωση.

Guy (Michel) Sounier: Εωσφόρος και άβυοσος. 0 προσωπι­ κός μύθος του Παπαδιαμάντη. Το βιβλίο του Guy Saunier εξασφαλίζει την ενότητά του με έναν πιο ασφαλή αλλά και πιο παραδοσιακό τρόπο: με την αναφορά των κειμέ­ νων του σε έργα ενός πεζογράφου, του Παπαδιαμάντη, και αυτό του επιτρέπει μια πιο αυστηρή οργάνωση του τόμου. Η φιλοδοξία, ωστόσο, του Γάλλου νεοελληνιστή υπερβαίνει την παράδοση της ερμηνείας του Παπαδιαμάντη, καθώς επιχειρεί να ανατρέφει την εικόνα που έχουν σχηματίσει όχι τόσο οι επικριτές του -που διαφωνούσαν ιδεολογικά με το συγγραφέα- όσο οι θαυμαστές του: αυ­ τή η εικόνα ο G. Saunier πιστεύει πως αδικεί τον Παπαδιαμάντη, γιατί τον τυποποιεί ως θρήσκο, λάτρη της παρά­ δοσης και ζωγράφο των ταπεινών και του νησιού του και τον εγκλωβίζει στις στενές κατηγορίες της ηθογραφίας, της ψυχολογικής ανάλυσης ή της θεολογίας. Οι κατηγο­ ρίες αυτές, υποστηρίζει, δεν ανταποκρίνονται παρά σε έ­ να μικρό μέρος της λογοτεχνικής πραγματικότητας του Παπαδιαμάντη. Προσπαθώντας να ανατρέψει την παραπάνω καθιερω­ μένη εκτίμηση, ο G. Saunier, ξεκινώντας από την επι­

σήμανση μοτίβων, σκηνών και περιγραφών που επα­ ναλαμβάνονται από διήγημα σε διήγημα, αναζητεί ένα κλειδί κατανόησης του παπαδιαμαντικού έργου - αν ό­ χι στο σύνολό του, τουλάχιστον στο σημαντικότερο μέρος του. Αυτές οι επαναλήψεις αξιοποιούνται ως συνθήκες που ευνοούν την αποκάλυψη του προσωπι­ κού μύθου του συγγραφέα, ο οποίος οργανώνεται γύ­ ρω από τρεις βασικούς άξονες: το μύθο του νερού και της αβύσσου, το μύθο του θανάτου και τον «οικογενει­ ακό» μύθο. Τα αποτελέσματα αυτής της προσέγγισης οδηγούν σε μια εικόνα του Σκιαθίτη διαφορετική από την καθιερωμένη εκείνη του «αγίου των ελληνικών γραμμάτων», μια και ως κεντρικό κόμβο της προσωπι­ κής μυθολογίας του δέχεται το συνδυασμό του εω­ σφορικού μύθου και της φαντασίωσης του πνιγμού και της αβύσσου. Μέσα από την περιγραφή της προσωπι­ κής μυθολογίας του Παπαδιαμάντη από τον G. Saunier, ο πεζογράφος προκύπτει λιγότερο άγιος και λιγότερο καλός χριστιανός, αλλά ταυτόχρονα αναδεικνύεται ως πολύ μεγαλύτερος συγγραφέας. Η εκτίμηση αυτή ε­ ξοργίζει τους παραδοσιακούς θαυμαστές του Παπαδιαμάντη, αλλά αυτό φανερώνει (κριτική;) προκατάλη­ ψη και έλλειψη ψυχραιμίας, μια και ο συγκεκριμένος συγγραφέας είναι εξαιρετικά πολυδύναμος: μπορεί να λειτουργεί ως σύμβολο θρησκευτικής πίστης για εκεί­ νους που τον τιμούν με μνημόσυνα, αλλά ταυτόχρονα μπορεί να αποτελέσει κίνητρο για μια δυναμική ερμη­ νεία και κριτική, που ακόμη και ως παρερμηνεία εξακο­ λουθεί να είναι γόνιμη, καθώς γίνεται η αιτία για ουσια­ στικό διάλογο. □

Την εκδήΑωση ins απονομής ιων Βραβείων στήριξαν οι χορηνοί επικοινωνίας;

ΠΟΛΙΣ

^

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ

ALPHA Τ Η Λ Ε Ο Ρ Α ΣΗ

ιοθήκη 67

τον 20ό αιώνα. Έπειτα από μια γενικότερη διαχρονική και διαχωρική τοποθέτηση στο θέμα της μεταμφίεσης, ξεκινά με μια μελέτη περιπτώσεων, αναζητά δηλαδή παραδείγματα μεταμφίεσης μέσα στα κείμενα της λο­ γοτεχνίας και διερευνά κατ' αρχάς τη σκοπιμότητά της - εφόσον μια μεταμφίεση μπορεί να είναι από παιγνιώ­ δης έως εγκληματική, με ευρύτατη διαβάθμιση ενδιαμέσως. Όπως αποδεικνύεται όμως, συμμετέχει και η ί­ δια στο παιχνίδι των μεταμφιέσεων, αφού στην πορεία, κάτω από την εμφανή πρόθεσή της να συντάξει ένα μητρώο των μεταμφιέσεων που συναντάμε στη νεοελ­ ληνική λογοτεχνία, αναδύεται η κεκαλυμμένη-μεταμ-

Τιιικα ΔημηιρούΑια

Η Τιιικα ΔημηιρούΑια ξεχώρισε επίσηε

ΜΑΙΡΗ MIKE:

Μεταμφίεσε^ στη νεοελληνική πεζογραφία (19os-20os αιώναε) (KeSpos) ια την κατηγορία του δοκιμίου-μελέτης, ανά­ μεσα στις καλές μελέτες και τα δοκίμια γνω­ στών συγγραφέων που κυκλοφόρησαν την τελευταία χρονιά, ξεχωρίζω: Κείμενα για την ποίηση του Βύρωνα Λεοντάρη, Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης. Τρία διηγήματα. Αναζήτηση της αφηγημα­ τικής λογικής ίου Νικήτα Παρίση, Μεταοολωμικά. Μ ορ­ φές και ιδέες οτα Επτάνησα κατά τα τέλη του 19ου αιώ­ να του Γεράσιμου Λυκιαρδόπουλου, Κωνσταντίνος Θεοτάκης. Κριτική σπουδή μιας πεζογραφικής πορείας του Γιάννη Δάλλα.

Γ

Εξαιρώ από την αξιολόγηση τις συναγωγές δημοσιευ­ μένων και μη άρθρων που, παρά τη μεγάλη συχνά ση­ μασία τους, αφού καταγράφουν τις περιόδους του κρι­ τικού και τις τάσεις της κριτικής, δε χαρακτηρίζονται α­ πό θεματική ενότητα. Για το Βραβείο Δοκιμίου-Μελέτης προτείνω το βιβλίο της Μ αίρης Μ ικε: Μεταμφιέσεις στη νεοελληνική πεζο­ γραφία ( 1 9ος-20ός αιώνας). Η Μαίρη Μικέ εξετάζει για πρώτη φορά συντεταγμένα το θέμα της μεταμφίεσης -και επομένως της ταυτότη­ τας και της αλλοίωσής της- στη νεοελληνική λογοτε­ χνία, από την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους ως

68

Βύρων Λεοντάρης:

Νικήτας Παρίσης:

Κείμενα για την ποίηοη

Αλέξανδρος

(Νεφέλη)

Παπαδιαμάπης. Τρία διηγήματα. Αναζήτηση της αφηγηματικής λογικής

(Μεταίχμιο)

Γεράσιμος Λυκιαρδόπουλος:

Γιάννης Δάλλας: Κωνσταντίνος θεοτόκης.

Μεταοολωμικά. Μορφές

Κριτική σπουδή μιας

και ιδέες οτα Επτάνηοα

πεζογραφικής πορείας

κατά τα τέλη τοα 19ου αιώνα (Ερασμος)

(Σοκόλης)

να επισημάνουμε πέραν της ευστοχίας των παραδειγ­ μάτων και την άνεση με την οποία η Μ. Μικέ ανιχνεύει τις παραμέτρους που ορίζουν την ταυτότητα και την εξ αυτής προκύπτουσα, στην προκειμένη περίπτωση, ετε­ ρότητα. Κάνοντας ουσιώδεις επιμέρους παρατηρήσεις για το σώμα των έργων που χρησιμοποιεί, η συγγραφέ­ ας μάς προσφέρει ένα σύγχρονο κείμενο, που συναιρεί γόνιμα την ιστορικοφιλολογική προσέγγιση του παρελ­ θόντος με τα σύγχρονα εργαλεία σε ένα θελκτικό δοκιμιακό λόγο. □

φιεσμένη πρόθεσή της να συγγράφει μια ιστορία της νεοελληνικής πεζογραφίας, έστω θεματική. Ενώ λοι­ πόν αρχικά έχουμε μια σειρά από περιπτώσεις, η εξέ­ τασή τους και οι καίριες όσο και ευφυείς και επινοητι­ κές συσχετίσεις τους με την ευρύτερη πολιτικοκοινωνι­ κή και καλλιτεχνική πραγματικότητα δημιουργούν ανάμεσά τους συνεκτικούς δεσμούς διαφορετικούς από ε­ κείνους της κοινής θεματικής και μόνο. Μένοντας στο ζήτημα της μεταμφίεσης, ως επιλεγμέ­ νης ή καταναγκαστικής αλλαγής ταυτότητας, θα πρέπει

Την εκδήλωση ins anovopns ιων Βραβείων στήριξαν οι εκδοτικοί οίκοι:

Q

ΑΓΚΥΡΑ

_

-@-Α\κυϋΐΝΐ-

Gutenberg πανεπιςτημιακαΟ

Ε Κ Δ Ο Σ Ε ΙΣ Α ΡΜ Ο Σ

«V

W^i ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ- ΕΚΔΟΣΕΙΣ

©ιάμέτρος

Καλειδοσκόπιο εκδόσεις

EC

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΉ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ Η Ν ΙΚ Η Σ Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ

Φ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ

% . ί PITUCH » ^ΕΚΔΟΣΕΙΣ^

ΝΕΦΕΛΗ

I I ΚΛΟ IΕ . II

#

ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΔΗ Μ . Ν. ΠΑΠ ΑΔΗΜ Α

ε κ δ ό σ ε ις

Π Ο Λ ΙΣ

Τ ο

Ρ ο Δ Α Κ ίύ

τυπω θητω

ΨΥΧΟΓΙΟΣ

& Ε Κ Δ Ο Σ Ε ΙΣ Ρ Ο Ε Σ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ g £ g '. ΠΑΤΑΚΗ

m

m

Σπουδή

^ ^ .Ε Κ Δ Ο Σ Ε ΙΣ

« Μ » ΩΚΕΑΝΙΔΑ

69

ημαντικά βιβλία κυκλοφόρησαν στην κατηγο­ ρία δοκίμια-μελέτες το χρόνο που μας πέρα­ σε. Ξεχωρίζω τα εξής: της Μάρη Θεοδοσοπούλου Λ Ι£τ' έρωτος και στοργής. Κείμενα για τον Παπαδιαιιαντη, το υ Παναγιώ τη Μ ουλλά Η δέ­ κατη μούσα. Μελέτες για την κριτική, της'Ε ρης Σταυροπούλου Προτάσεις ανάγνωσης για την πεζογραφία μιας ε­ ποχής, το υ Δημήτρη Τσατοούλη Αψοφητί... Κριτικές προ­ σεγγίσεις ελληνικής πεζογραφίας (1 9 9 0 -2 0 0 0 ). Για το Βραβείο Δοκιμίου-Μελέτης προτείνω από κοινού το βιβλίο του Τάκη ΚαρβέΧη Δεύτερη ανάγνωση. Κριτικά κείμενα 1 9 9 2 -2 0 0 0 και του Γιώ ργου Αράγη Αστική ε­ μπειρία και αστική ιθαγένεια της νεοελληνικής λογοτεχνίας. Αν και πρόκειται και στις δύο περιπτώσεις για συναγω­ γές άρθρων και μελετών που ακολουθούν μια μάλλον κειμενοκεντρική μέθοδο προσέγγισης στη λογοτεχνία

Σ

Α λ έξη 5 Z npas

0 Αϋέξηβ Znpas ξεχώρισε επίans

ΤΑΚΗΣ ΚΑΡΒΕΛΗΣ:

Δεύτερη ανάγνωση. Κριτικά κείμενα 1992-2000 (Σοκόϋικ)

Ώ Μάρη θεοδοοοπούλου:

ΠΟΡΓΟΣ ΑΡΑΓΗΣ:

Αστική εμπειρία και αστική ιθαγέ­ νεια τηε νεοελληνικήε Οογοτεχνίαε (ZoKOflns)

70

Παν. Μουλλάς:

Μετ'έρωτος και στοργής.

Η δέκατη μούσα.

Κείμενα για τον

Μελέτες για την κριτική

Παπαδιάμαηη (Νεφέλη)

(Σοκόλης)

Έρη Σταυροπούλου:

Αημήτρης Τοατοούλης:

Προτάσεις ανάγνωσης

Αψοφητί... Κριτικές προσεγγίσεις ελληνικής

για την πεζογραφία μιας εποχής (Σοκόλης)

πεζογραφίας (1990-2000)

(Ελληνικό Γράμματα)

του 19ου και του 20ού αιώνα, βασισμένες κατεξοχήν σε κριτικές παρατηρήσεις άλλων προγενέστερων σχολια­ στών, πρέπει να επισημάνουμε το πόσο κοντά εξακο­ λουθούν να είναι στη δοκιμιακή διατύπωση. Τόσο ο Γιώργος Αράγης με την Αστική εμπειρία και αστική ιθα­ γένεια της νεοελληνικής λογοτεχνίας όσο και ο Τόκης Καρβέλης με τη Δεύτερη ανάγνωση, παρά τον καθόλου τυχαίο φιλολογικό τους οπλισμό, αναπτύσσουν έναν τύπο συζητητικής κριτικής, με τα υπό διαπραγμάτευση θέματά τους να μην είναι περιορισμένα στα γραφόμενα

αλλά να αγγίξουν περιοχές όπου, πολλές φορές, πιο χρήσιμο διαγνωστικό εργαλείο είναι η ερμηνευτική απ' ό,τι η συντακτική ή η φωνητική ανάλυση. Περιττό λοι­ πόν να τονίσουμε πως μια τέτοια πολύπλευρη διαπραγ­ μάτευση αφήνει περισσότερους πόρους του κειμένου ελεύθερους, και ευνοεί, αφετέρου, μια από τις ουσια­ στικότερες ασκήσεις αναπνοής της κριτικής: εννοώ την καταρχήν αδέσμευτη χρησιμοποίηση υποθέσεων εργα­ σίας που η επαλήθευσή τους ή όχι επιβεβαιώνεται από την προσωπική συναναστροφή με το κείμενο. □

Την εκδήϋωση ins anovoyns ιων Βραβείων στήριξαν οι:

ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΒΛΙΟΥ

Ε λ λ η ν ικ ό Ενωση Σ υντακτώ ν

Φ ε σ τ ιβ ά λ

Π εριοδικού δ Hacktponikoy Τ υπου

κ

^

τ

ω

π

στροφίλι* και οι χορηγοί επικοινω νώ :

ΠΟΛΙΣ

^

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ

ιοθήκη 71

μάντη να απειλούνται από τη θαλάσσια ή τη στεριανή άβυσσο, να πνίγονται σε πηγάδια ή θάλασσες ή από στραγγαλισμό, β) το μύθο του θανάτου με τα πολλά πρόσωπα που πεθαίνουν, ειδικότερα τα παιδιά και οι

Ktupigs Kapmaonas

a Guy (Michel) Saunier ΕΩΣΦΟΡΟΣ και ΑΒΥΣΣΟΣ Ο ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΣ ΜΥΘΟΣ ΤΟΥ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ

GUY(MICHEL) SAUNIEH:

Euwipopos και άβυσσικ. 0 προσωniKOS piiflos ίου Παπαδιαμάντη (Aypa) ην περασμένη χρονιά ξεχώρισαν οι συλλο­ γές δοκιμίων Κείμενα για την ποίηση του Βύ­ ρω να Λ εο ν τά ρ η , Η δέκατη μούαα. Λ Ιελέτες για την κρ ιτική του Π α να γιώ τη Μ ο υ λλ ά και το [ω ο φ ό ρ ο ς και άβυσσος. 0 προσωπικός μύθος του Παπαδιαμάντη του Guy (M ichel) Saunier το

Τ

οποίο προτείνω για το Βραβείο Δοκιμίου-Μελέτπς. Ο Guy Saunier, φορέας μιας «εξωτερικής» ματιάς στα ελληνικά πράγματα και απαλλαγμένος από τις φορτί­ σεις και τις διαμάχες γύρω από τον Παπαδιαμάντη, ε­ πιχειρεί με το Εωσφόρος και άβυσσος μια πρωτότυπη ανάγνωση του παπαδιαμαντικού έργου. Αντικείμενο και υλικό της έρευνάς του δεν είναι τίποτα άλλο πα­ ρά μόνο τα κείμενα του Παπαδιαμάντη. Διεισδύει και εισχωρεί σ' αυτά χωρίς καμία εκ των προτέρων άπο­ ψη και κανένα ιδεολογικό σχήμα προς απόδειξη. Ανα­ καλύπτει ένα μεγάλο συγγραφέα, ισάξιο και δίπλα στους κλασικούς αλλά και εντελώς διαφορετικό από αυτόν που οι κυρίαρχες απόψεις στην Ελλάδα μάς έ­ χουν παραδώσει. Εντοπίζει στη μυθοπλασία του Παπαδιαμάντη τρεις βασικούς μυθικούς άξονες γύρω απ' τους οποίους αυτή οργανώνεται: α) το μύθο του νερού και της αβύσσου με τους ήρωες του Παπαδια-

72

κοπέλες ή οι νέες μητέρες, γ) τον οικογενειακό μύθο με φανταστικές ερωτικές αιμομικτικές σχέσεις ανάμε­ σα στο γιο και μια μητρική μορφή και ηαραγκωνισμός και εξαφάνιση του πατέρα αλλά και οικτρό τέλος για το εωσφορικό (με την έννοια της ανταρσίας) παιδί και τη μητέρα. Οι τρεις αυτές μυθικές ενότητες είναι στε­ νά αλληλένδετες και εμπλέκονται και εξελίσσονται διαχρονικά στο έργο του Παπαδιαμάντη. 0 G. Saunier παρακολουθεί διεξοδικά και αναλύει τα κείμενα του Παπαδιαμάντη, αναδεικνύει και αποκρυπτογραφεί τα νοήματα και τους συμβολισμούς του με ποικίλα ερ­ μηνευτικά κλειδιά από το πεδίο της κριτικής αλλά και από αυτό των διάφορων ανθρωπιστικών επιστημών. Από την ανάγνωση του G. Saunier προβάλλει ένας Παπαδιαμάντης γεμάτος αντιφάσεις και εσωτερικές συγκρούσεις, που άλλοτε αγκιστρώνεται στον κόσμο του πατέρα και όσα αυτός σημαίνει, κυρίως θρησκευ­ τικά, και άλλοτε αφήνεται στις εωσφορικές φαντα­ σιώσεις δημιουργώντας με ένταση και που φυσικά διαφέρει ριζικά από τα στερεότυπα «του αγίου των ελληνικών γραμμάτων» και των άλλων γνωστών συν­ δηλώσεων. Ανεξάρτητα δε από τη διαφωνία ή τη συμφωνία με τις απόψεις και την ερμηνεία του G. Saunier, η μελέτη του είναι άκρως ερεθιστική, αιρετι­ κή και προκλητική και οριοθετεί εκ νέου την περίπτω­ ση Παπαδιαμάντη στην περιοχή της νεοελληνικής λο­ γοτεχνίας. □

0 Kaunas KapaKamas ξεχώρισε επίσης

Βύρων Λιονταρής:

Παν. ΜουΧΧάς:

Κείμενα για την ποίηαη

Η δέκατη μούσα.

(Νεφέλη)

Μελέτες για την κριτική

(Σοκόλης)

ξεπερνώντας το στάδιο της μαθητείας της σε πιο προηγμένες λογοτεχνίες, η ελληνική λογοτεχνία α­ πέκτησε τα δικά της ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, απέ­ κτησε δηλαδή εθνικό χαρακτήρα. Ως απαραίτητη ι­ στορική προϋπόθεση για να χειραφετηθεί μια λογο­ τεχνία ο Γ. Αράγης θέτει το να έχει προηγουμένως α­ ναπτυχθεί μια αντιπροσωπευτική εθνική ζωή, το ο­ ποίο στην περίπτωση της Ελλάδας, κατά την άποψή του, συνέβη στην πρώτη εικοσαετία του 20ού αιώνα. Το γεγονός ότι το ελληνικό κράτος αναγκάστηκε να γνωρίσει το μετασχηματισμό αυτό στο πολύ μικρό χρονικό διάστημα λίγων δεκαετιών, είχε ουνέπεια την ανυπαρξία σταθερού κοινωνικού πλαισίου και επομέ­ νως την αδυναμία πολλών από τους δημιουργούς να βιώσουν την πραγματικότητα που τους περιέβαλλε.

Ελισάβετ Κοιζιά

ΠΩΓΟΣ ΑΡΑΓΗΣ:

Αστική εμπειρία και αστική ιθαγέ­ νεια ms νεοελληνικήε λογοτεχνΐαε (lOKOflns)

εχωριστά δοκιμιακά έργα υπήρξαν τη χρο­ νιά που μας πέρασε του Παναγιώ τη Μ ουλλά Η δέκατη μούαα. Μ ελ έτες για τη ν κρ ιτική, του Γιάννη Δάλλα Κωνσταντίνος Θεοτόκης. Κριτική σπουδή μιας πεζογραφικής πορείας, του Ά ρ η Μ περλή Κ ρ ιτικά δοκίμια, της Μ αίρ ης Mike Μ εταμ φ ιέσ εις στη νεοελληνική πεζογραφία (1 9 ο ς 20ός αιώνας) και του Γιώ ργου Αράγη Αστική εμπειρία και αοτική ιθαγένεια της νεοελληνικής λογοτεχνίας,

Ξ

το οποίο και προτείνω για το Βραβείο Δοκιμίου-Μελέτπς. Ολιγογράφος και εκτός πανεπιστημίου, ο Γιώργος Αράγης είναι ένας σημαντικός κριτικός. Η βαρύτητα του έργου του έγκειται στο ότι συνδυάζει γερές θεω­ ρητικές βάσεις και μέχρι σχολαστικότητας εμμονή στη συνεπή ανάπτυξη της συλλογιστικής του, γραμ­ ματολογική επάρκεια και μια οξεία κριτική αίσθηση ό­ τι εκείνο ηου διαφοροποιεί το λογοτεχνικό από κάθε άλλο κείμενο είναι η αισθητική αξία του. Στην τελευταία συλλογή δοκιμίων Αστική εμπειρία και αστική ιθαγένεια της νεοελληνικής λογοτεχνίας , ο Γ. Αράγης καταπιάνεται στο ομώνυμο δοκίμιο με το ε­ ξαιρετικά φιλόδοξο θέμα τού να προσδιορίσει πότε.

13

Γι' αυτό μέχρι ία 1920 από την ελληνική ποίηση α­ πουσιάζει, κατά τον Γ. Αράγη, το «ζωτικό ιθαγενές βίωμα». Η μεγάλη τομή στην ελληνική λογοτεχνία έ­ γινε μόνο με τους ποιητές του 1920 οι οποίοι, προε-

του, να αποτελούν σταθερή ιδιότητα των υλικών τους, με αποτέλεσμα να γίνει η ελληνική ποίηση «ε­ μπράγματη» και προσανατολισμένη προς το μεταβο­ λισμό της πραγματικότητας.

ξάρχοντος του Καρυωτάκη, εισήγαγαν στο έργο τους τη ζωή του ελληνικού άστεως και άρχισαν να χρησι­ μοποιούν τη γλώσσα εμπειρικά κατά το πρότυπο της αστικής καθημερινής ομιλίας. Το ειδικό, το συγκεκρι­

Με τις θέσεις αυτές, ο κριτικός προτείνει ένα καινού­ ριο σχήμα προσέγγισης και κατανόησης της λογοτε­ χνίας, το οποίο συνεπάγεται τη μετάθεση της χρονο­ λογίας χειραφέτησής της, από τις συνήθεις δεκαετίες του 1880 ή του 1930, στη δεκαετία του 1920. □

μένο και το δοκιμασμένο άρχισαν, κατά την άποψή

Μισεί) (Dais

Μ Α ΙΡ Η Μ ΙΚ Ε :

ΙΊΟΡΓΟΙΑΡΑΓΗΣ:

Μεταμφιέσει στη νεοελληνική πε­ ζογραφία (19os-20os aiojvas)

Αστική εμπειρία και αστική ιθαγέ­ νεια ms ν εο ελλη νι^ λογοτεχνία$

(Κέδρος)

(Σοκόδης)

ηό τη σοδειά της νεοελληνικής κριτικής διέκρινα τις συναγωγές παλαιότερων κει­ μένων που αποτυπώνουν ωστόσο τις τά­ σεις της κριτικής σκέψης: Μ άρη θεοδ οσ ο πούλου Μ ε τ ' έρωτος και στοργής. Καμένα για τον Παπαδιαμάντη, Πα ναγιώ τη Μ ου λλά Η δέκατη μούσα. Μ ελέτες για την κριτική, Ά ρη Μ περλή Κριτικά δοκίμια και Guy (M ichel) Saunier [ωοφόρος και άβυααος. Ο προσωπικός μύθος του Παπαδιαμάντη.

μελέτη και μία συναγωγή κριτικών δοκιμίων. Μ αίρη Μ ικ έ: Μ εταμφιέσεις στη νεοελληνική πεζογρα­ φ ία (19 ος-20 ός αιώνας). Η Μαίρη Μικέ στο τελευταίο βιβλίο της πραγματεύεται ένα κεντρικό και διαχρονικό ζήτημα της λογοτεχνικής γραφής: τη μεταμφίεση.

Α

Για βράβευση προκρίνω εξ αδιαιρέτου δύο βιβλία, μία

74

Η συγγραφέας μάς εισάγει στο θέμα της με αρχαιο­ ελληνικά και παλαιότερα κείμενα της παγκόσμιας λο­ γοτεχνίας. Μέσα από μεσαιωνικές και αναγεννησιακές αγιολογικές αφηγήσεις η Μ. Μικέ καταδεικνύει όχι μό­ νο το βάθος της μεταμφιεστικής συγκάλυψης αλλά

και την αντανάκλαση του εκάστοτε πολιτιστικού στε­ ρεότυπου στο κειμενικό υλικό. Η περιδιάβασή της στα καθ' ημάς αρχίζει από τα ιστορικά αφηγήματα για να καταλήξει στα νεωτερικά κείμενα, όπου η μεταμ­ φίεση από εξωτερικό τέχνασμα της πλοκής μεταμορ­ φώνεται σε δομικό χαρακτηριστικό της αφήγησης. Είναι εμφανές ότι η Μ. Μικέ δεν επιχειρεί να συνθέσει ένα λογοτεχνικό κανόνα βασιζόμενο στις μεταμφιεστικές στρατηγικές. Σκοπός της είναι να δημιουργήσει μια σειρά από εμβληματικά παραδείγματα, όπου η μεταμφιεστική στρατηγική ανοίγει το δρόμο για ευ­ ρύτερες πολιτικές ή αισθητικές αναγωγές. Διασταυρώνοντας το φιλέρευνο πάθος με το πάθος της ανάγνωσης, με γλώσσα ελκυστική, μακριά από θεωρητικές δεσμεύσεις ή ευκολίες, συνδέοντας τις ποικίλες μασκαρεμένες αναπαραστάσεις της λογοτε­ χνικής γραφής, προσβλέπει -τουλάχιστον όσον αφο­ ρά τα νεοελληνικά κείμενα- σε ερεθιστικές πολιτικές προσεγγίσεις. Γιώ ργος Α ρά γης: Αστική εμπειρία και αστική ιθαγένεια

της νεοελληνικής λογοτεχνίας. Συνδυάζοντας την κοινωνιολογία, την ιστορία και τη θεωρία της λογοτε­ χνίας ο Γιώργος Αράγης συνθέτει στα κριτικά του δο­ κίμια την αστική εμπειρία και αστική ιθαγένεια της νε­ οελληνικής λογοτεχνίας. Ορίζοντας ως απαρχή της σημαντικής αυτής γραμμα­ τολογικής τομής το 1920, όπου προεξάρχοντος του Καρυωτάκη οι αξίες της υπαίθρου υποχωρούν και βγαίνουν στο προσκήνιο αστικές συμπεριφορές, στην πεζογραφία η «αστικοποίηση» έχει αρχίσει νωρίτερα, με κορυφαία παραδείγματα τον Παπαδιαμάντη, τον Βιζυηνό και τον Ρόίδη. Με αυτό το ερμηνευτικό σχήμα ο Γ. Αράγης μεταθέ­ τει ως χρονολογία χειραφέτησης της νεοελληνικής λογοτεχνίας μεταξύ των δύο κομβικών σημείων (1880 και 1930) το 1920. Τεκμηρίωση και νηφαλιότητα στο επίπεδο των επιχει­ ρημάτων και γλαφυρότητα στο επίπεδο της έκφρασης αναδεικνύουν την κριτική εργασία του Γ. Αράγη καθιερώνοντάς τον ως μια ξεχωριστή θεωρητική φωνή. □

0 Μισεί) Oms ξεχώρισε επίσηε

Άρης Μπερλής:

Guy (Michel) Saunier:

Μετ'έρωτος και στοργής.

Η δέκατη μούσα.

Κριτικά δοκίμια

[ωοφόρος και άβυοοος.

Κείμενα για τον

Μελέτες για την κριτική

(Ύψιλον)

Παπαδιαμάπη (Νεφέλη)

(Σοκόλης)

0 προσωπικός μύθος του Παπαδιαμάντη (Άγρα)

Μάρΐ) θεοδοσοπούλου:

Παν. Μουλλάς:

75

ΒαγγέΠικ Χαιζηβασιλείου

στραφούν στην άμεση, καθημερινή πραγματικότητα, από την οποία και αντλούν με επιμονή τα θέματα και τη γλώσσα τους. Ως προς την πεζογραφία, ο Γ. Αράγης απο­ δέχεται ότι η στροφή προς την πραγματικότητα ξεκινάει από το 19ο αιώνα (του Ροΐδη, του Βιζυηνού και του Παπαδιαμάντη προεξαρχόντων), για να εμφανιστεί με μια διάθεση υποχώρησης στη διάρκεια της δεκαετίας του '30, δείχνει, όμως, με εύλογο τρόπο πως οι αρχικές κατα­ κτήσεις της επανακάμπτουν και εξελίσσονται με εντυπω­ σιακή σταθερότητα (παράγοντας διά γυμνού οφθαλμού αποτελέσματα) στη μεταπολεμική περίοδο. Δεν είναι εύ­ κολο να διεξέλθει κανείς έναν τέτοιο όγκο υλικού σε με­ ρικές σελίδες και να βγει όχι μόνο αλώβητος από την προσπάθειά του αλλά και με σαφώς ενισχυμένη και προ­ ωθημένη την κριτική του σκέψη. Και αυτό ακριβώς είναι που πετυχαίνει χωρίς την παραμικρή δυσκολία στο βιβλίο του ο Γ. Αράγης, διεκδικώντας δικαίως μία όλως ξεχωρι­ στή θέση μεταξύ των σύγχρονων κριτικών. □

0 Βαγγέϋηβ Χατζπβασιίΐείου ξεχώρισε επίσηε

ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΡΑΓΗΣ:

Αστική εμπειρία και αστική ιθαγέ­ νεια ins νεοελληνικήε λογοιεχνίαε (ZoKoflns) πό τα δοκιμιακά έργα του 2001 ξεχωρίζω τα βιβλία: Γιάννης Δ άλλας Κωνσταντίνος Θεοτόκης. Κριτική σπουδή μιας πεζογραφικής πορεί­ ας, Μαίρη Μικέ Μεταμφιέσεις στη νεοελληνική πεζογραφία (19ος-20ός αιώνας), Παναγιώ της Μ ουλλάς Η δέκατη Μούσα. Μελέτες για την κριτική, Άρης Μπερλής Κριτικά δοκίμια. Για το Βραβείο Δοκιμίου-Μελέτης προτείνω το βιβλίο του Γιώ ργου Αράγη Αστική εμπειρία και αστική ιθαγένεια της νεοελληνικής πεζογραφίας. Πότε αρχίζει όντως π νεότερη ελληνική λογοτεχνία; Αυτό είναι το κρίσιμο ερώτημα το οποίο θέτει ο Γιώργος Αράγης στη συλλογή κριτικών δοκιμίων του Αστική εμπειρία και αστική ιθαγένεια της νεοελληνικής λογοτεχνίας. Ερώ­ τημα στο οποίο απαντά διεξοδικό και τεκμηριωμένα, με επιχειρήματα αντλημένα τόσο από την κοινωνιολογία και την ιστορία όσο και από την κριτική και τη θεωρία της λο­ γοτεχνίας. 0 Γ. Αράγης πιστεύει ότι η ελληνική λογοτε­ χνία κάνει τη μεγάλη τομή της το 1920 - όταν για πρώτη φορά επιβάλλεται καθ' ολοκληρίαν στο κοινωνικό περι­ βάλλον της ο αστικός τρόπος ζωής, που βάζει οριστικό στο περιθώριο την ύπαιθρο και τις ιδεολογικές ή ηθικές της αξίες. Οι ποιητές του μεσοπολέμου αποβάλλουν από το λόγο τους τα αφηρημένα σχήματα, τις ιδεοκρατικές πεποιθήσεις και το βάρος της λαϊκής παράδοσης, για να

Α

Γιάννης Δάλλας:

Μαίρη Μικέ:

Κωνσταντίνος θεοτόκης.

Μεταμφιέσεις στη

Κριτική σπουδή μιας

νεοελληνική πεζογραφία

πεζογραφικής πορείας (Σοκόλης)

(19ος-20ός αιώνας) (Κέδρος)

Παν. Μουλλάς:

Άρης Μπερλής:

Η δέκατη μούοα. Μελέτες για την κριτική (Σοκόλης)

Κριτικά δοκίμια (Ύψιλον)

*s>

Jw m ΒΛΑΝΤΙΣΛΑΒ ΣΠΙΛΜΑΝ

vl

Λ*)

Η σ υγκ λονισ τικ ή μ α ρ τυ ρ ία του Β λ α ν τίσ λ α β Σ π ίλμα ν , εν ό ς π ο λω ν ο εβρ α ίο υ μο υσικού, ενός ανθρώ που που α ντισ τά θη κ ε στο θά νατο στη δ ιά ρ κ εια του Δ εύ τερ ο υ Π α γκ οσ μίου πο λέμο υ, κ α ι η άλλη π λ ευ ρ ά εν ό ς γ ερ μ α ν ο ύ α ξιω μα τικ ού που δ ιέσ ω σ ε τη ν α νθρ ω π ιά του μέσ α στην κ πολλά σ τερεότυπα . Ε ίν α ι μ ια ισ το ρ ία ειπ ω μέν η δίχω ς σ κιά επ ιθ υ μ ία ς γ ια εκ δ ίκη σ η . Στο βιβλίο βασίζεται η ομότιτλη ταινία του Ρομάν Πολάνσκι Χρυσός Φοίνικας Φεστιβάλ Καννών 2002

Μ

Ε

Τ

Α

Ι Χ

Μ

Ι Ο

Λ

β ιβ λ ίο κα ι κ ιν η μ α τ ο γ ρ ά φ ο ς \ J

βιβλία a i n * s ΣΕ ΟΛΑ ΤΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΑ

Τα

ΒιΒΒ

που Α ρ ά ζ ο υ ν

Η γνώοη του 21ου Αιώνα

Ζήοτε ευτυχιομένοι ανα­ καλύπτοντας ας απεριόρι-

κή οας ανέλιξη! Τα Βιβλία της οειράς

V W k i j i U isI -

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΒΡΑΒΕΙΑ 2002

Σωιήρης Δημηιρίου

Η Β ΡΑ Δ Υ Π Ο ΡΙΑ ΤΟΥ ΚΑΛΟΥ

ΣΠΤΗΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ:

Η βραδυπορία ίου καλού (Παιάκικ) ΠΡΟΤΑΘΗΚΑΝ 01 ΣΥΛΛΟΓΕΣΔΙΗΓΗΜΑΤΩΝ • Τάτσης Αποοτολίδης: Δεκαπέντε ιστορίες και μια βόλτα με ποδήλατο (Κέδρος) Τ. Δημητρούλια • Βερονίκη Δαλακούρα: Ο πίνακας του Χόντλερ (Άγρα) Α. Ζήρας • Σωτήρης Δημητρίου: Η βραδυπορία του καλού (Πατάκης) Β. ΑθαναοόποϋΧοε, Τ. ΔηυητοούΧια. Α. Ζήρας, Κ. Καρακώτιας, Ε. Κοτίά. Μ. Φάις, Β. ΧατίηβαοιΧείου • Μαρία Ζαούοη: Τα πορτοκάλια (Εστία) Τ. Αημητρούλια, Α. Ζήρας, Μ. Φάις • θεοφ α νώ Καλογιάννη: Ιστορίες από τις Γραφές (Ωκεανίδα) Μ. Φάις, Β. Χατζηβασιλείου • Ανδρέας Μ ήτοου: Σφήκες (Κ αοτανιώ της) Τ. Δημητρούλια, Κ. Καρακώτιας • Σάκης Σερέφας: Οδοντοτεχνίτης νεότατος. Ιστορίες με τον Χάρο (Κέδρος) Β. Αθαναοόπουλος. Τ. Δημητρούλια, Μ. Φάις • Κώστας Στεργιόπουλος: Το φτερό και το χώμα (Κέδρος) Α. Ζήρας. Ε. Κοτζιά, Β. Χατζηβαοιλείου

79

Bawsflns ABavaagnouflos

ΣΑΚΗΣ ΣΕΡΕΦΑΣ:

ΣΩΤΗΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ:

OfiovioiExviins veoiatos.

Ioxopics με τον Χάρο (Kespos)

Η βραδυπορία του καλού

τη διηγηματογραφική παραγωγή ίο υ 2001 παρατηρείται η ίδια κατάσταση με εκείνη του μυθιστορήματος. Παρ' όλα αυτά, εδώ είναι δυνατό να ξεχωρίσουμε δύο συλλογές διη­ γημάτων. Σάκης Σ ερέφας: Οδοντοτεχνίτης νεότατος. Ιστορίες με τον Χάρο. Κατ' αρχάς τα διηγήματα αυτά ξεχωρίζουν λόγω του αιρετικού χαρακτήρα τους, στη βάση του ο­ ποίου αναπτύσσονται τα περισσότερα από τα θετικά χαρακτηριστικά τους: γρήγορη, λιτή, πρισματική στοι­ χειοθέτησα μιας αφήγησης που δίνεται σαν ενιαία, στα­

ματική επεξεργασία, αλλά επιδιώκεται να δίνονται ακα­ τέργαστοι και αυθεντικοί. Τα διηγήματα του Σ. Δημητρί­ ου δίνουν την εντύπωση πως η διαδικασία της μυθο­ πλασίας του επικεντρώνεται οτον εντοπισμό κάποιων προσώπων και στην απόδοση ενός συγκινησιακά φορ­ τισμένου πορτρέτου τους. Αυτή η διαδικασία έχει απο­ τέλεσμα τη λογοτεχνική διάσωση μόνο εκείνων των διηγημάτων που κατορθώνουν την οριακή κλιμάκωση μιας πολύ συναισθηματικής αντίληψης της ανθρωπιάς. Και τα καλύτερα διηγήματά του είναι εκείνα στα οποία αυτή η κλιμάκωση γίνεται πραγματικά σπαρακτική. Πρόκειται για μια αφηγηματική τέχνη που εμφανίζεται να επιτυγχάνει τους στόχους της απεμπολώντας ή υπερβαίνοντας τις αφηγηματικές τεχνικές ή τα τεχνά­ σματα, αποβλέποντας σε μια αδιαμεσολάβητη από καλλιτεχνικούς τρόπους απόδοση/έξαρση της συγκίνη­ σης.

Σ

θερή εικόνα, η οποία αποτελείται από μικρές εντυπω­ σιακές ψηφίδες. Αυτή, ωστόσο, η πρισματική εικόνα (που σχηματίζεται με τον τρόπο που βλέπει μια μέλισ­ σα), ενώ στο σύνολό της δείχνει σταθερή έως ακίνητη, ταυτόχρονα υποβάλλει το απειλητικό συναίσθημα της κινούμενης άμμου, καθώς τα μικρά κομμάτια της κινού­ νται καλειδοσκοπικά μέσα σε μια ψυχεδελική εντύπω­ ση. Σω τήρης Δ ημητρ ίου: Η βραδυπορία του καλού. Εδώ η μυθοπλαστική τακτική του συγγραφέα επαναλαμβάνε­ ται σε τέτοιο βαθμό, ώστε νά τυποποιείται σε μια από­ δοση ανθρώπινων τύπων που δεν αναδεικνύονται σε μυθιστορηματικούς χαρακτήρες μέσα από μια αφηγη­

(Παιάκικ)

Τα δύο παραπάνω έργα αντιπροσωπεύουν εντελώς διαφορετικές αντιλήψεις της λογοτεχνικής γραφής, και γι' αυτό δεν είναι δυνατό να συγκριθούν. □

Σοιήρης Δημηφίου Η Β Ρ Α Δ Υ Π Ο Ρ ΙΑ ΤΟΥ Κ Α Α Ο Υ

τά και τις καταστάσεις που αναδεικνύουν την τραγικότητά τους -την ίδια στιγμή που την αναιρούν- ο Σ. Δη­ μητρίου μετρά την εντροπία της κοινωνικής σύνθεσης και της ατομικής υπόστασης. Την τάση δηλαδή προς τη διάλυση και την αταξία που χαρακτηρίζει όλα τα συ­ στήματα και επιτείνεται με την αύξηση της ίδιας της α­ ταξίας. Στις ιστορίες του Σ. Δημητρίου, το τυχαίο και η απόκλιση έχουν αποτέλεσμα την αποδιοργάνωση της προσωπικότητας, των σχέσεων, και η προβολή τους στο κοινωνικό σώμα λειτουργεί φυγόκεντρα για το ίδιο το κοινωνικό σώμα ως σύστημα. Ο Σ. Δημητρίου ελέγχει πλήρως το αναγνωρίσιμο πλέ­ ον ύφος του, το ίδιο και το γλωσσικό του ιδίωμα, τα ο­ ποία επίσης κινούνται στην ίδια λογική και εικονοηοιούν τη διάλυση με τον τρόπο της ανατομίας, χωρίς καμία συγκινησιακή φόρτιση. □

Η Τιιίκα Αημητρούλια ξεχώρισε εηίσηε

ΣΠΤΗΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ:

Η βραδυπορία του καλού (ilaioKns) πό τα βιβλία που κυκλοφόρησαν το 2001 θε­ ωρώ πολύ αξιόλογα τα παρακάτω: Τάτση Αποστολίδη Δεκαπέντε ιστορίες και μια βόλτα με ποδήλατο, Μαρίας Ζαούση Τα πορτοκάλια, Ανδρέα Μ ήτοου Σφήκες, Σάκη Σερέψα Οδοντοτεχνίτης νεότατος. Ιστορίες με τον Χάρο. Στην κατηγορία του διηγήματος προτείνω για βραβείο τη συλλογή του Σωτήρη Δημητρίου Η βραδυπορία του

Α

καλού. Παρά το γεγονός ότι έχει βραβευτεί ξανά από το περιοδικό διαβάζω -και αυτό είναι ένα γενικότερο ζήτη­ μα, που δεν αφορά προφανώς το συγκεκριμένο συγ­ γραφέα και μόνο- τα διηγήματα του χαρακτηρίζονται α­ πό αρετές που δύσκολα συναντούμε συγκεντρωμένες. Ο Σωτήρης Δημητρίου, από την πρώτη του συλλογή ως σήμερα, προβαίνει σε μια ιδιότυπη μέτρηση της κοινωνι­ κής εντροπίας, την οποία Η βραδυπορία του καλού έρχε­ ται να ποικίλλει με πρωτότυπα στοιχεία. Πρόσωπα που κινούνται στη μεθόριο ανάμεσα στην αντικειμενική (;) πραγματικότητα και την καταδική τους θέασή της, άν­ θρωποι με εμμονές, άνθρωποι απόντες την ώρα που δίνουν συνεχώς το παρών, οι ήρωές του βιώνουν την παραίσθηση, την ψευδαίσθηση, τη νεύρωση, τον τρό­ μο με οδύνη που αγγίζει τα όρια της ηδονής, συχνά θα­ νατηφόρας. Επιλέγοντας με προσοχή τα πρόσωπα αυ­

Τάταης Αποστολίδης: Μαρία Ζαούση: Δεκαπέντε ιοτορίες και μια Τα πορτοκάλια βόλτα με ποδήλατο

(Εστία)

(Κέδρος)

Ανδρέας Μήτοου: Σφήκες (Καστανιώτης)

Σάκης Σερέφας: Οδοποτεχνίτης νεότατος. Ιοτορίες με τον Χάρο (Κέδρος)

81

AftegnsZnpas

ΚΩΣΤΑΣ ΣΤΕΡΠΟΠΟΥΛΟΙ:

ΒΕΡΟΝΙΚΗ ΔΑΛΑΚΟΥΡΑ:

To φτερό και το χώμα (Keopos)

0 nivoKos του Χόντλερ (Αγρα)

Α

πό τις συλλογές ξεχώρισα: Σ ω τήρ ης Δ ημητρίου Η βραδυπορία του καλού, Μαρία Ζαούοη Τα πορτοκάλια.

Για Βραβείο Διηγήματος προτείνω δύο βι­ βλία: Κώστας Σ τεργιόπ ουλος: Το φτερό και

το χώμα. Η συνεχής παρουσία της αμφισημίας, ως έν­ νοιας που δίνει πολλαπλές σημασίες σε λέξεις, φρά­ σεις ή εικόνες ενός ποιητικού ή πεζού κειμένου, αποτε­ λεί ένα σχεδόν ab origine στοιχείο της λογοτεχνικής γραφής του Κώστα Στεργιόπουλου. Η τάση του να ε­ στιάζεται στην ανάδειξη των ψυχικών διακυμάνσεων των ανθρώπων, ιδίως κατά τις στιγμές κάποιων κορυ­ φαίων συναισθηματικών τους εντάσεων, όπως και η εμμονή του να υπογραμμίζει την καταλυτική σημασία των αιφνίδιων αναμνήσεων στις αποφάσεις τους, υπο­ δηλώνει μάλλον μια προσωπική και, συνεπώς, ψυχική σχέση της δημιουργικής φαντασίας του με έννοιες εξ ορισμού ρευστές, όπως ο χρόνος, η νοσταλγία, ο νό­ στος, η φύση και οι αναπάντεχες μεταβολές της, ο ρυθμός και η μουσική. Ιστορίες που συναιρούν το υποκειμενικό βλέμμα, τις μνημονικές αναδρομές και τη συνεχή κίνηση ανάμεσα οτο φανταστικό και την καθημερινή ροή των πραγμά­ των αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος του Φτερού και

82

του χώματος του Κώστα Στεργιόπουλου, που και μόνο με τον τίτλο του μας υποβάλλει την ιδέα μιας παλιν­ δρομικής μοίρας της ζωής, με «όρια» το ουράνιο και το χθόνιο. Ιστορίες γεμάτες με νύξεις, αποσιωπήσεις, ακα­ θόριστες διακυμάνσεις, που αντί να συντείνουν στην ε­ ξαέρωση μιας ήδη ρευστής ψυχικής ατμόσφαιρας οδη­ γούν στη συνεχή ανύψωση του δραματικού τόνου και σε, ορισμένα διηγήματα, στην έξαρση του τραγικού νοήματος ακόμα και ενός εξωτερικά συμβατικού κατά τα λοιπά γεγονότος. Κάτι που οφείλεται κατά μέγα μέ­ ρος όχι στο θέμα αλλά στη δεξιοτεχνία του Κώστα Στεργιόπουλου. Βερονίκη Δαλακούρα: 0 πίνακας του Χόντλερ. Ήδη από τον Ύπνο (1982), το τρίτο βιβλίο της, η Βερονίκη Δαλα­ κούρα εμφάνισε τις πρώτες τάσεις αφηγηματικής κίνη­ σης του ποιητικού λόγου. Έκτοτε οι τάσεις αυτές υποστασιοποιήθηκαν περισσότερο, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αποσυνδέθηκε ποτέ το περιγραφικό μέρος μιας ποι­ ητικής πρόζας από την έντεχνα υποβλητική λειτουργία των εικόνων. Μ' αυτή την έννοια οι ιστορίες που περι­ λαμβάνονται στον Πίνακα του Χόντλερ, ιστορίες που ενδοσκοπούν πάθη και οριακές ψυχικές καταστάσεις γυναικών, κινούνται αδιάκοπα σε μια ατμόσφαιρα έντο­ να αμφιοημική, σε εσωτερικούς χώρους ή δωμάτια που

επιτείνουν την ύπαρξη του αόριστου φόβου και της συ­ ναισθηματικής ασφυξίας. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι πρόκειται για υπάρξεις «εξαιρετικές», για εσωτερικούς κόσμους που όχι μόνο είναι έκρυθμοι αλλά και προσπα­ θούν να αντιμετωπίσουν με την υποτιθέμενη διαύγεια του άλλου μέρους της διχασμένης τους προσωπικότη­ τας τις τερατογενέσεις που ξεπηδούν από τη σκοτεινή πλευρά τους. Με αυτά τα κρατούμενα πρέπει να σημειώσουμε ότι οι γυναικείες μορφές της Β. Δαλακούρα δεν είναι χαρα­ κτήρες σχεδιασμένοι με ρεαλιστική πειστικότητα, κι­ νούνται όμως με παράδοξο τρόπο σ' ένα περιβάλλον που δεν παύει να μας είναι οικείο. Αναζητούν στα πά­ ντα ένα νόημα που είναι κρυμμένο στην αθέατη πλευ­ ρά τους, και αν λάβουμε υπόψη μας ότι αυτό το νόημα συνιστά ένα άνοιγμα από το οποίο προσδοκούν την αισθησιακή/ερωτική και την αισθητική/δημιουργική τους πληρότητα, ίσως δούμε ευκρινέστερα τη σχέση του κρυμμένου αυτού νοήματος με το αξόδευτο τελικά πά­ θος τους. Ιστορίες λοιπόν καταστάσεων, τις περισσότε­

ρες από τις οποίες η Β. Δαλακούρα αφηγείται με μια α­ ναλυτική, αδιόρατη ειρωνεία αλλά και με υποβλητική δύναμη. □

Kaunas KapaKiimas

Α

0 Kaunas KapaKunias ξεχώρισε

πό τα βιβλία που κυκλοφόρησαν το 2001 δεν έχω να προτείνω κανένα για το Βραβείο Διηγήματος. Ωστόσο θεωρώ πολύ αξιόλογα τα βιβλία: Σω τήρης Δημητρίου Η βραδυπορία του καλού και Ανδρέα Μ ήτοου Σφήκες. □

O

S

Σωτήρης Δημητρίου:

Ανδρέας Μήτοου:

Η βραδυπορία του καλού

Σφήκες

(Πατάκης)

(Καστανιώτης)

' 83

Ελισάβετ Κοιζια Σοφής Διιρηφίοο Η Β Ρ Α Δ Υ Π Ο Ρ ΙΑ ΤΟΥ Κ Α Λ Ο Υ

ΣΠΤΗΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ:

Η βραδυπορία ίου καλού ίπαιάκης)

το συνήθως πλούσιο τομέα της ελληνικής διηγηματογραφίας δεν ξεχώρισαν πέρσι πα­ ρά δύο συλλογές: του Κ ώ οτα Σ τεργιόπ ουλου Το φ τερό και το χώ μα και του Σ ω τήρ η Δ ημητρΐου Η βραδυπορία του καλού, την ο­ ποία προτείνω για το Βραβείο Διηγήματος. Η αδρή καλλιέργεια του λόγου και η ζωηρότατη ει­ κονογραφία του Σωτήρη Δημητρίου αδιαμφισβήτητα τον τοποθετούν ανάμεσα στους σημαντικότερους μεταδικτατορικούς πεζογράφους. Η τελευταία του συλλογή Η βραδυπορία του καλού σηματοδοτεί επι­ πλέο ντα στροφή στη διηγηματογραφία του, καθώς τα δεκαοκτώ κείμενα του τόμου συνδυάζουν την έ­ μπειρη συγγραφική τεχνική του με μια πολύ πιο σύν­ θετη, και γι' αυτό συναρπαστικότερη, εικόνα του κό-

Σ

84

σμου και των πλασμάτων του. Ο ηθογραφικός νατου­ ραλισμός, το στρεβλό και το οριακό εξακολουθούν να υπάρχουν όπως και στην παλαιότερη πεζονραφία του, όντας όμως σε φυσιολογικότερες δόσεις ε­ μπλουτίζουν τη θεματογραφία του προσδίδοντάς της το ιδιαίτερο στίγμα της, χωρίς να την περιορίζουν. Τα πρόσωπα της καινούριας συλλογής Η βραδυπορία του καλού διαθέτουν επιπλέον μεγαλύτερο ψυχολο­ γικό βάθος. Ο εσωτερικός κόσμος είναι μυστικός και πολυδιάστατος, ζωντανός και εν πολλοίς ανεξήγη­ τος. Φράση σύντομη, λίγα περιγραφικά στοιχεία, με­ ρικές κρίσιμες κουβέντες, χάσματα στο κύλισμα του χρόνου συνθέτουν μια αφήγηση ελλειπτική και απο­ σπασματική που φέρνει στο προσκήνιο το ουσιώδες. Η βασανιστική μοιραία έλξη προς ορισμένα πρόσωπα, η απόλυτη αδυναμία να υπερβεί κανείς τα σύνορα που έχει χαράξει ο χαρακτήρας του, μια τυχαία λέξη που η­ χεί παράξενα ή μια υποδηλωτική σιωπή υποδεικνύουν δυνάμεις που αδιαμφισβήτητα υπάρχουν και δρουν μέσα στην ψυχή των ανθρώπων εν αγνοία τους. Παιδι­ κά τραύματα και ανικανοποίητοι πόθοι, πλήξη και ανία, ψυχική και σωματική κόπωση, εμμονές και διαστροφές ορίζουν τη ζωή μαζί με κάποιες ανάσες ανεξήγητης χαράς και αισιόδοξης διάθεσης. □

Η Ελισάβετ Κοτζιά ξεχώρισε επίσης

Κώστας Στεργιόπουλος: Το φτερό και το χώμα (Κέδρος)

Μισέλ Oms Σωιήρης Δημηιρίου Η Β Ρ Α Δ Υ Π Ο Ρ ΙΑ ΤΟΥ Κ Α Λ Ο Υ

Η εμπειρία της εξορίας (γλωσσική, ψυχική, ερωτική, κοινωνική) είναι ο δεσπόζων τόνος πάνω στον οποίο κουρδίζεται όλος ο αφηγηματικός κόσμος του Σ. Δημη­ τρίου. Από την προηγούμενη συλλογή του (Η φλέβα του λαιμού, 1998) ο διηγηματογράφος άρχισε μια αργή αλλά σταθερή μετατόπιση των τρόπων με τους οποί­ ους αντιμετωπίζει τους πρωταγωνιστές των ιστοριών του. Και στη Βραδυπορία του καλού υπάρχουν οι ανατριχιαστικές πτυχές και οι σπαρακτικές φιγούρες, α­ πλώς ο χειρισμός τους είναι λιγότερο ασφυκτικός και κάποιες φορές η κάθαρση οδηγεί τον αναγνώστη σε φωτεινότερα τοπία. Πάντως και στην παρούσα συλλογή τα ισχυρότερα κομμάτια είναι εκείνα που ο Σ. Δημητρίου δείχνει και δεν ερμηνεύει τα πάθη των ηρώων του. □

ΣΩΤΗΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ:

Η βραδυπορία του καλού (παιάκκ)

τενή, φτενότατη η διηγηματογραφική πα­ ραγωγή του 2001. Όλο και λιγοστεύουν οι καθαρόαιμοι διηγηματογράφοι. Οι πε­ ρισσότεροι πεζογράφοι βαφτίζουν διηγή­ ματα τα ρετάλια των μυθιστορημάτων τους ή τις παραγγελίες από περιοδικά και εφημερίδες. Όλο και λιγότεροι συγγραφείς κατανοούν ότι μια συλ­ λογή διηγημάτων οφείλει να έχει μια αρχιτεκτονική ώ­ στε να στήνει ένα χαρακτήρα. Προτείνω για το Βραβείο Διηγήματος τη συλλογή διηγη­ μάτων του Σωτήρη Δημητρίου Η βραδυπορία του καλού. Ξεχωρίζω επίσης τη συλλογή του Σάκη Σερέψα Οδοντοτιχνίτης νεότατος. Ιοτορίίς με τον Χάρο, της Μαρίας Ζαούοη Τα πορτοκάλια και της Θ εο φ ανώ ς Καλογιάννη Ιοτορίίς από τις Γραφές. Τα βιβλία του Σωτήρη Δημητρίου -τρεις συλλογές διη­ γημάτων και ένα μικρόσχημο μυθιστόρημα- έχουν ήδη δώσει στο συγγραφέα περίοπτη θέση στη νεότερη πε­

Φ

ζογραφία μας. Η γραφή του σε πείθει ότι οι χαρακτήρες που πλάθει εί­ ναι πρόσωπα που συνάντησε ή φαντάσματα που τάρα­ ξαν τον ύπνο του. Οι ήρωές του υπερασπίζονται την ε­ τερότητα ως μοναδικό δικαίωμα ένταξης σ' έναν κόσμο αφιλόξενο και βάναυσο.

85

Bavyeflns ΧαιζηβαοιΑείου

σχέση με την πραγματικότητα. Είναι τόσο ισχυρές οι παραμορφώσεις της ανθρώπινης συνθήκης στα κομμά­ τια του (παραμορφώσεις που οδηγούν στο τερατώδες μέσα από την υπερδιόγκωση ανύποπτων λεπτομερει­ ών της καθημερινότητας), ώστε συχνά δυσκολευόμα­

ΣΩΤΗΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ:

Η βραδυπορία ίου καλού (Πο

Α

μ

πό τις συλλογές διηγημάτων της χρονιάς που μας πέρασε ξεχωρίζω τα βιβλία: Θεοψαν ώ ς Κ α λ ο γιά ν ν η Ιστορίες από τις Γραφές, Κώστα Στεργιόπουλου Το φτερό και το χώμα.

Για βραβείο προτείνω το βιβλίο του Σωτήρη Δημητρίου Η βραδυπορία του καλού.

Ο αφηγηματικός κόσμος του Σωτήρη Δημητρίου είναι έ­ νας κόσμος που κινείται στα όρια του καθημερινού ε­ φιάλτη: πρόσωπα βυθισμένα στη συλλογική, αλλά και στην ατομική τους απόγνωση, που αντιμετωπίζουν με καταστροφική μανία το περιβάλλον και τον εαυτό τους, σε μια σταθερή και αδιάκοπα ενισχυόμενη διαδικασία απομάκρυνσης από το οποιοδήποτε σύστημα ισορρο­ πίας. Η καταβύθιση στο μηδέν και το τίποτε -εκεί όπου η ανθρώπινη ζωή δεν αντιστοιχεί σε καμιά απολύτως (έστω και πολύ μικρή ή πενιχρή) αξία- αποτελεί την εκ των ων ουκ άνευ προϋπόθεση της πεζογραφίας του Σ. Δημητρίου: μια πεζογραφία που μας καταλύει από την πρώτη στιγμή με το βάρος του όγκου των καταστάσε­ ων τις οποίες κουβαλά και αποτυπώνει, όπως και με το μέγεθος της ανυπαρξίας την οποία εικονογραφεί. Κι αν κάτι τραβάει από την αρχή την προσοχή του αναγνώ­ στη στα κείμενα του Σ. Δημητρίου, τούτο δεν είναι, βε­ βαίως, άλλο από τη δεδηλωμένη διαστροφική τους

86

στε να αναγνωρίσουμε στη δράση τους τον οποιοδήποτε μέσο ή κοινό όρο. Η βραδυπορία του καλού δε βγάζει τον Σωτήρη Δημη­ τρίου από το δρόμο του. Υπάρχουν και εδώ οι ανατριχιαστικές φιγούρες οι οποίες είναι έτοιμες να ξηλώ­ σουν το σύμπαν ανά πάσα στιγμή, υπάρχουν κι εδώ οι άγριες και σπαρακτικές όψεις της καθημερινής ζωής η οποία εξισώνεται με μια επίγεια (και από κάθε άποψη α­ νυπόφορη) κόλαση. Παρ' όλα αυτά δεν είναι δύσκολο να εντοπίσει κανείς στα ανά χείρας διηγήματα μια δια­ φορά τόνου ή και χρώματος σε σχέση με τα προηγού­ μενα. Μοιάζει ο Σ. Δημητρίου σαν να θέλει να κάνει ένα βήμα πίσω από το χείλος της αβύσσου το οποίο τόσο αποφασιστικά υπερπηδούν οι ήρωές του στα παλαιότερα βιβλία του. Σκέφτομαι, για να συνεννοηθούμε κα­ λύτερα, τα κομμάτια «Αχ Ικαρία, Ικαρία», «Αππία, Εγνατία», «Χαρούμενα Νερά», «Η κύστη», «Τους ζυγούς λύ­ σατε», «Τρεις λεξούλες» και «Το ποταμάκι με τους γυρί­ νους». Δε λείπουν εν προκειμένω κάποιες ελαφρότε­ ρες ανάσες, μια προσπάθεια για την υπογράμμιση της μικρής ή της μεγάλης χαράς, όπως και μια ρεμβαστική διάθεση, διανθισμένη κάποτε με μια έντονη αλλά όχι και διαλυτική ή εξοντωτική μελαγχολία. Επιδιώκει άρα­ γε με αυτά τα δείγματα ο Σ. Δημητρίου μια έστω και πολύ διατακτική μετακίνηση προς ένα φωτεινότερο το­ πίο, όπου η ατομική ύπαρξη έχει μεγαλύτερα περιθώ­ ρια για την επιβίωσή της, με ή χωρίς την υποστήριξη

του κοινωνικού της περίγυρου; Προσπαθεί να ποικίλλει τη θεματική του με καινούρια, άπιαστα ως τώρα από τη γραφή του υλικά; Ή μήπως το μόνο που ζητάει είναι να υποδείξει με περισσότερη καθαρότητα το σκληρό του πυρήνα, ο οποίος παραμένει αλώβητος σε κομμάτια ό­ πως τα «Στο ίδιο μονοπάτι», «Η βραδυπορία του κα­ λού», «Μπακότερμα στον Άλιμο», «Ζεροβιτόλ», «Γρήγο­ ρα Γρηγοράκη», «Τα χρώματα της γης», «Ξερά χορτά­

ρια», «Διπλός», «Προσωποληψία», «0 λεηλάτης» και «Γο­ νείς και κηδεμόνες»; Δεν υπάρχει, πιστεύω, αμφιβολία πως το δυνατό χαρτί του Σ. Δημητρίου παραμένει ο ε­ γνωσμένος εαυτός του. Όπως κι αν έχει, όμως, Η βρα­ δυπορία του καδού είναι μια από τις καλύτερες στιγμές της πρόσφατης διηγηματογραφίας μας - μια επίτευξη που δεν μπορούμε εν ουδεμία περιπτώσει να στερή­ σουμε από τα πεπραγμένα του συγγραφέα. □

Την εκδήλωση ins απονομής των Βραβείων στήριξαν οι:

ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΒΛΙΟΥ

Ε λ λ η ν ικ ό Εν ω σ η Σ υντακτώ ν

Φ ε σ τ ιβ ά λ

Π εριοδικού δ Ηλεκτρονικού Τ υπου

κ

λ

τ

ω

π

σ

τ ρ

ο

φ

ί λ ι »

και οι χορηγοί επικοινωνίας;

ΠΟΛΙΣ

^

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ

ALPH A

ιο θ π κ π 87

Πλ/PTF TODA

ΣΥλ/ύΡΟΜΗΤΗΣ σ τ ο (Ιικφδξ® ΚΑί ΚΕΡύΙΣΤΕ ΤΡΙΑ ΤΕΥΧΗ Γιαtvoχρόνο(11τεύχη-τοενοδιπλό)πληρώνετε

μόνο

5ε

Σπουδαστική 53 € Βιβλιοθήκες -Ιδρύματα: 91 ε ΣΥΝΔΡΟΜΕΣ ΚΥΠΡΟΥ Ετήσια: 93 ε Βιβλιοθήκες - Ιδρύματα: 126 ε ΕΤΗΣΙΕΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΥΡΏΠΗ: Ετήοια: 115ε Βιβλιοθήκες-Ιδρύματα: 157 ε ΑΜΕΡΙΚΗ & ΛΟΙΠΕΣ ΧΩΡΕΣ: Ετήοια: 115 $ ΗΠΑ (124,87 ε) Βιβλιοθήκες-Ιδρύματα: 150 $ ΗΠΑ (162,88 ε) Παλιά τεύχη: Δεκαπενθήμερα και μηνιαία: 7,34 ε Εμβάσματα: οτη διεύθυνση: Α. Σπάθή, Ανδρ. Μεταξά 26,10681 Αθήνα, τηλ. 33.01.241, τηλ. & fax 33.01.315.

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΒΡΑΒΕΙΑ 2002

B p fS tto

ΕΛΕΝΗΓΙΑΝΝΑΚΑΚΗ

ΕΛΕΝΗ ΓΙΑΝΝΑΚΑΚΗ:

Περί ορέζεωε και άλλων δεινών (Εουαΐ • Κώστας Βούλγαρης: Στο όνειρο πάντα η Πελοπόννησο (Γαβριηλίδης) Τ. Δημητρούλια, Κ. Κορακώτια(. Μ. Φάις • Ελένη Γιαννακάκη: Περί ορέξεως και άλλων δεινών (Εστία) Β. Αθαναοάπουλος. Τ. Δημητρούλια, Ε. Κοτζιά. Μ. Φάκ. Β. ΧατζηβασιΧείου • Σέργιος Γκάκας: Κάοκο (Κ αοτανιώ της) Τ. Δημητρούλια. Κ. Καρακώτιας • Παναγιώ της Γούτας: Τα λάφυρα του Αυγοάοτου (Αλεξάνδρεια) Τ. Δημητρούλια, Α. Ζηρας • Γιάννης Δούκας: Ο κόσμος όπως ήρθα και τον βρήκα. Πλάνα οεκάνς (Κέδρος) Τ. Δημητρούλια • Δημοσθένης Καμπούρης: Στη βροχή με μηχανάκι (Ελληνικά Γράμματα) Ε. Κοτζιά

89

Τπίκα Δημηιροϋλια

Bayveflns ABavaaonouflos

ΣΕΡΓΙΟΣ ΓΚΑΚΑΣ:

ΕΛΕΝΗ ΠΑΝΝΑΚΑΚΗ:

Περί ορέξεωε και άλλων δεινών

Κάσκο

(Εστία)

(Κ ασ τανκΜ

εχώρισα το μυθιστόρημα της Ελένης Γιαννακάκη Περί ορεξεως και άλλων δεινών, επειδή αποτελεί συνεπή προσπάθεια ανάδειξης μιας αισθητικής της καθημερινής νομοτελει­ ακής διαδικασίας. Η προσπάθεια, ωστόσο, αυτή δεν ολοκληρώνεται και μένει στην ανάδειξη μιας καλά επεξεργασμένης ρητορικής της (της ρητορικής του καθημερινού έως και ευτελούς στα θέματα της θρέψης και της αναπαραγωγής), αναμειγμένης με τη ρητορική της ιδεολογίας παντός επιστητού (που εκδη­ λώνεται σαν μια ευκαιριακή ιδεολογική αναγωγή οποιοσ­ δήποτε θέματος προσφέρεται ή δεν μπορεί να αντισταθεί σε μια τέτοια αναγωγή). Η συνταγή, η εκτέλεσή της και η κατανάλωση του προϊόντος της στοιχειοθετεί τη δομή της αφήγησης, με τη μορφή μιας πλοκής που συνεχώς αναδιπλώνεται (ακόμη και η μεταμοντερνιστική επιτήδευση της αφήγησης αποτελεί εφαρμογή και αυτή μιας μυθιστορηματικής συνταγής). Η παλίρροια και η άμπωτη της αφήγησης αποκτά ιδιαίτερη σημαοία και αισθητικό χαρακτήρα, αλλά τελικά με το Παράρτη­ μα επιχειρείται μια εκ των υστέρων τοποθέτηση της α­ νεξέλεγκτης αφήγησης μέσα σε ένα πλαίσιο πλοκής. Σε αυτό το «θέμα, παραλλαγές και finale», μόνο οι πα­ ραλλαγές αποκτούν κάποιες αισθητικές ιδιότητες. □

Ξ

90

ο 2001 εμφανίστηκαν αρκετοί αξιόλογοι νέοι πεζογράφοι. Μεταξύ αυτών θα ήθελα να α­ ναφέρω τους εξής: Κ ώστας Β ούλγα ρης Στο όνειρο πάντα η Πελοπόννησο, Ελένη Γιαννακάκη Περί ορεξεως και άλλω ν δεινών, Πανα­ γ ιώ τη ς Γ ο ύτο ς Τα λά φ υ ρ α του Α υγούστου, Γιά ννη ς Δ ού κα ς 0 κόσμος όπως ήρθα και τον βρήκα. Πλάνα οεκάνς.

Τ

Για το Βραβείο του Πρωτοεμφανιζόμενου Πεζογράφου προτείνω το μυθιστόρημα του Σ έρ γ ιο ν Γκύκα Κόοκο. Είναι η ιστορία ενός αλκοολικού δικηγόρου, του Συ­ μεών Πιερτζοβάνη, ο οποίος μετά το θάνατο του συ­ νεταίρου και προστάτη του μπλέκει σε μια ιστορία έ­ ρωτα και φόνων. Η δεξιοτεχνία του Γκάκα έγκειται στον τρόπο με τον οποίο συγχωνεύει τα ετερόκλητα υλικά που αξιοποιεί στην πλοκή του -και στα οποία ο­ φείλεται σε μεγάλο βαθμό η γοητεία του κειμένου του- σε ολοκληρωμένη και στέρεη σύνθεση, με ίδιες αναφορές. Στην πραγματικότητα ο συγγραφέας ξετυ­ λίγει πολλές ιστορίες μαζί, που καθώς πλέκονται δη­ μιουργούν το στέρεο ιστό ενός καλογραμμένου νουάρ. Η Αντίσταση επιβιώνει στην ερωτική ιστορία του προστάτη του με μια ποιήτρια, η οποία τον παρακα-

Ε κδόσεις Π οιότητας λεί να αναζητήσει το γιο της. Μόνο που ο γιος αυτός και απών πρωταγωνιστής, ο Χρήστος ή Κάσκο, είναι και ο δικός του γιος. Μπλέκοντας στην ιστορία αυτή, ο Συμεών, στα πρόθυρα του αλκοολισμού και στον πάτο της δυστυχίας, έρχεται αντιμέτωπος με παλιές και καινούριες δολοφονίες, κρυφά και φανερά συμ­ φέροντα, κατ' επίφαση νόμιμες και κατ' ουσίαν παρά­ νομες δραστηριότητες. Κυρίως όμως με δύο πράσινα μάτια που θα τον σαγηνεύσουν. Σε καθεμιά από τις επιμέρους ιστορίες υπάρχουν οι πυρήνες άλλων ιστο­ ριών, που κάλλιστα θα μπορούσαν να αναπτυχθούν σε ολοκληρωμένες αφηγήσεις, όπως η ιστορία της μητέρας της Δάφνης Κυπριανίδη. Σαν τις ρώσικες

JE A N H U M B E R T Καθ. της Αρχαίας Ε λληνικής του Π αν/μίου της Σορβόνης

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΝ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΑΑΗΝΙΚΗΣ ΓΑΩΣΣΗΣ

κούκλες το κείμενο του Γκάκα ξεχειλίζει από ιστορίες και ευρήματα απολύτως λογικά και επιδέξια διαρ­ θρωμένα. Την ίδια στιγμή στηρίζεται σε καλοδουλεμένους χαρακτήρες, αναγνωρίσιμους ακόμα και εμ-

Η Τιιίκα Δημητρούλια ξεχώρισε επίσηε

Κώοτας ΒούΧγαρης:

Ελένη Γιαννακάκη:

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

Στο όνιιρο πάπα η Πελοπόννησο

Περί ορεξεως και άλλων δεινών

Γ Ε Ω Ρ Γ ΙΟ Υ I. Κ Ο Υ Ρ Μ Ο Υ Λ Η Καθ. Γλωσσολογίας Παν. Αθηνών

(Γαβριηλίδης)

(Εοτία) Β ' Έ κδοση με 454 σελίδες

Παναγιώτης Γούτας:

Γιάννης Δούκας:

Τα λάφυρα του Αυγοάοτου

0 κόομος όπως ήρθα και τον βρήκα. Πλάνα σεκάνς(Κέδρος)

(Αλεξάνδρεια)

Ε κ δ ό σ ε ις Π α π α δ η μ α Προσφορά στον Πολιτισμό και την Παιδεία Ιπποκράτους 8 Αθήνα Τηλ.: 010 36.27.318 w ww .papadim asbooks.gr e-mail: papadim as@ atp.gr

Ε κδόσεις Π οιότητας Γ. I. Κ Ο ΥΡΜ Ο ΥΛ Η

ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΟΝ ΛΕΞΙΚΟΝ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ

φανισιακά, παρά το γεγονός ότι π εξωτερική εμφάνι­ σή τους δεν περιγράφεται εξαντλητικά. Είναι προφανές ότι ο Σέργιος Γκάκας έχει δεχτεί ποικί­ λες επιδράσεις, όχι όμως μόνο από το αστυνομικό εί­ δος. Η αστυνομική πλοκή συγκρατεί και καθοδηγεί μια γόνιμη φαντασία, ένα χειμαρρώδες υλικό και μια αφηγηματική ορμή που διαφορετικά θα μπορούσε να είναι ίσως ανεξέλεγκτη. Έτσι, ενώ ως αστυνομικό μυ­ θιστόρημα, απόλυτα επιτυχημένο, το Κάσκο φέρει τα σημάδια των επιρροών και των εκλεκτικών συγγενει­ ών του, από τον Χάμετ ως τον Τάιμπο και τον Ιζό, ως μυθιστόρημα απλώς δημιουργεί ένα αναγνωρίσιμο ύ­ φος και μας προϊδεάζει για τα καλύτερα όσον αφορά την πορεία του Σ. Γκάκα στο μέλλον. □

AfleSns Ziipas

Τό ’Αντίστροφον Λεξικόν τής νέας ‘Ελληνικής γλώσσης τοϋ Γ. Κουρμούλη είναι τό πρώτο λεξικό αύτοΰ τοϋ είδους στήν Ε λληνική βιβλιογραφία. Σ ’ αυτό οί λέξεις κατατάσσονται μέ βάση δχι τό πρώτο γράμμα, δηλαδή, κατά τήν ευθεία άλφαβητική τάξη τους, αλλά άντίθετα, μέ βάση τό τε­ λευταίο γράμμα τους καί κατά τήν άντίστροφη φορά τους άπό δεξιά πρός τά αριστερά. Έ τ σ ι π.χ. οί λέξεις άντιατρέψω, Αντιστροφή, Αντίστροφα κατατάσσονται ή πρώτη στό ω, ή δεύ­ τερη στό η καί ή τρίτη στό α.

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΓΟΥΤΑΣ:

Τα λάφυρα του Αυγούστου

Β' ’Έ κδοση, δεμένο, μέ 837 σελίδες

(Αλεξάνδρεια)

Ε

κδόσεις

Π α π α δ η μ α ΠροσφορΑ στον Πολιτισμό και την Παιδεία

92

Ιπποκράτους 8 Αθήνα Τηλ.: 010 36.27.318 www.papadimasbooks.gr e-mail: papadimas@atp.gr

ς πρωτοεμφανιζόμενο πεζογράφο πρόσεξα τον Π α ναγιώ τη Γοότα που με τα μικρά του πεζά Τα λάφυρα του Αυγούστου δείχνει μια αξιοπρόσεκτη ικανότητα να αφηγείται με ά­ κρα επιγραμματικότητα, χωρίς ωστόσο να λείπει από τις ιστορίες του η πηγαία συγκίνηση και θερ­ μότητα. □

η

Kaunas KapaKciiiias

ΚΩΣΤΑΣ ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ:

Στο όνειρο πάντα η Πελοπόννησο (Γαβριηβίδικ)

πισημαίνω δύο σημαντικές καταγραφές πρωτοεμφανιζόμενων πεζογράφων: Το μυ­ θιστόρημα Κάοκοτο υ Σέργιου Γκάκα και Σ το ό ν ιιρ ο π άντα η Π ελοπ όννησο του Κ ώ οτα Βούλγαρη, το οποίο προτείνω για το Βρα­ βείο Πρωτοεμφανιζόμενου Πεζογράφου. Ο Κώστας Βούλγαρης με το Στο όνειρο πάντα π Πε­ λοπόννησο, την πρώτη του πεζογραφική εμφάνιση, σκύβει στην εμφύλια σύγκρουση και πιο ειδικό όπως αυτή εκδηλώθηκε στον ευρύτερο γενέθλιο τόπο του, την Πελοπόννησο. Ο συγγραφέας παρακολουθεί την εμφύλια διαδρομή απ' τις απαρχές ως την κορύφωση και το αιματηρό τέλος της. Διατρέχει μαζί της την Πε­ λοπόννησο, τις πόλεις και τα χωριά, τα βουνά και τους κάμπους όπου εκτυλίχθηκε το μεγάλο δράμα, παραθέτοντας συνεχώς ονόματα τόπων αλλά και των ανθρώπων που βρέθηκαν στην ιστορική δίνη. Με μια πολυφωνική αφήγηση, στην οποία διαπλέκει μαρ­ τυρίες, αναφορές, επίσημα έγγραφα και δημοσιεύμα­ τα και αναμειγνύει την απλή και άμεση καθομιλουμέ­ νη γλώσσα με τη γραφειοκρατική καθαρεύουσα, συν­ θέτει σταδιακά ένα περιεκτικό πανόραμα των γεγονό­ των, αναδεικνύει τις στρατιωτικές, πολιτικές και ατο­ μικές στρατηγικές και αποδίδει το πνεύμα και την α­

Ε

τμόσφαιρα της εποχής και κυρίως την ωμότατη βία και το αίμα που κυλάει άφθονο στις γραμμές των βουνών και του κειμένου. 0 συγγραφέας, που συναρ­ μολογεί με μαεστρία τις πολλαπλές αφηγήσεις και συνδέει σχολιάζοντας τα επιμέρους κεφάλαια, δεν είναι ουδέτερος. Οι αφηγήσεις και η οπτική των πραγμάτων είναι κυρίως απ' τη σκοπιά των μαχητών του Δημοκρατικού Στρατού. Με άμεσο και λιτό λόγο περιγράφουν τη φυγή των ανηλεώς διωκώμενων α­ γωνιστών της Αντίστασης στο βουνό αρχικά, τη μετε­ ξέλιξη στο Δημοκρατικό Στρατό στη συνέχεια, τις πρώτες επιτυχίες και τη σχετική ανάπτυξη, τον τρόπο ζωής και οργάνωσης, την πίστη στη νίκη και στο όρα­ μα ενός άλλου κόσμου και τελικά την ήττα, την αιμα­ τηρή συντριβή, το ανελέητο κυνήγι, την τραγική διά­ ψευση. Μέσα απ' τις επάλληλες αφηγήσεις σχηματί­ ζεται το μυθιστόρημα του Εμφύλιου Πολέμου και ξε­ χωρίζουν οι ανώνυμοι και επώνυμοι πρωταγωνιστές του, με τα χαρακτηριστικά τους, τον ηρωισμό τους, τις αντιφάσεις τους, τις μεταπτώσεις τους, την πο­ ρεία τους ως το θάνατο συχνά, πολύ συχνά. Ο Κώ­ στας Βούλγαρης συνέθεσε μια μικρή ελεγεία για το όραμα που συγκλόνισε τον προηγούμενο αιώνα και για εκείνους που αγωνίστηκαν μέχρις εσχάτων γι' αυ­ τό, σ' έναν ακόμα τόπο, ανάμεσα σε τόσους άλλους, την Πελοπόννησο, που είναι συνεχώς παρούσα με τα τοπία της και τους ανθρώπους της. □

0 Kbioras KapaKciiiias ξεχώρισε επίσηε

* Σέργιος Γκάκας: Κάοκο

(Καοτανιώτης)

93

Ελισάβετ Κοιζια

Η Ελισάβετ Κοτζιά ξεχώρισε επίσηε

■

ΕΛΕΝΗ ΓΙΑΝΝΑΚΑΚΗ:

Περί ορέξεωε και άλλων δεινών (Εστία)

Ε

νδιαφέροντα βιβλία πρωτοεμφανιζόμενων πεζογράφων θεωρώ τη συλλογή του Δ ημο­ σθένη Καμπούρη Σ τη βροχή μ ι μηχανάκι και το μυθιστόρημα της Ελένης Για ννακάκη Π ιρ ί ο ρ ίξιω ς και ά λλω ν δεινώ ν, το οποίο προ­

τείνω για βράβευση. Με εντελώς φρέσκια ματιά, μια πρωτοεμφανιζόμενη συγγραφέας καταπιάνεται με το πολύ κρίσιμο ζήτημα του ποια είναι η σχέση του σύγχρονου ανθρώπου με την τροφή του και με το ποιος είναι ο δεσμός του ση­ μερινού Έλληνα, που μόνο πολύ πρόσφατα ανακά-

Δημοοθένης Καμπούρης: Στηβροχήμι μηχανάκι (Ελληνικά Γράμματα)

λυψε τα απόκρυφα της δυτικοευρωπαϊκής τέχνης των υψηλών γαστριμαργικών απολαύσεων, με το φα­ γητό. Το Περί ορέξεως και άλλων δεινών της Ελένης Γιαννακάκη είναι ένα ωραίο και σοβαρό, επινοητικό και διασκεδαστικό μυθιστόρημα, ένα έργο που συμ­ μετέχει στο πνεύμα των καιρών. 0 σοφός (γευστικός, οπτικός, οσφραντικός και απτικός) συνδυασμός των εδεσμάτων τα οποία παρασκευάζουν και γεύονται οι ήρωές του οδηγεί στην υψηλή απόλαυση και στην οργασμική, γενετήσιας υφής, ευφορία. Μηρυκάζο­ ντας ωστόσο τις σκέψεις τους και σημειολογικά ανα­ λύοντας τις συμπεριφορές αλλήλων, οι ίδιοι αυτοί ήρωες σταδιακά αποκαλύπτουν ότι δίπλα στην ηδονή μπορεί να κρύβεται η αηδία και η αποστροφή, η βου­ λιμία και η ανορεξία, ο σαδισμός και η διαστροφή που στο αποκορύφωμά τους προσλαμβάνουν κανιβαλικό χαρακτήρα. Μυθιστόρημα δυναμικό, το Περί ορέξεως και άλλων δεινών εξακτινώνει ακόμα την περιπλεγ­ μένη αυτή σχέση ανάμεσα στην ανθρώπινη φυσιολο­ γία και ψυχολογία σε ολόκληρο το κοινωνικό σώμα της ελληνικής επαρχιακής πόλης όπου εκτυλίσσεται η ιστορία του. □

Την εκδήΑωση ins anovopns των Βραβείων στήριξαν τα βιβλιοπωλεία:

€Λ€ΥΘ£ΡΟΥΔΑΚΗΣ

U3I Π A

94

Τ A

Κ

ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ Η

Το μικρά ΜΟΝΑΣΤΗΡΑΚΙ

μονίατου σύγχρονου διανοούμενου. Μέσααπό μιαε­ ξαντλητική γαστρονομική γλώσσα (όπου αισθησια­ σμός, χιούμορ και γευσιγνωστικός στοχασμός εναλ­ λάσσονται) η Ε. Γιαννακάκη μάς αποκαλύπτει τα μυστι­ κάτης αφηγηματικής «κουζίνας»της. Διασκεδαστικό, εύστροφο, φιλοπαίγμον, με στέρεη δο­ μή (με κάποια παραπατήματα στο κλείσιμο του μυθι­ στορήματος) η Ε. Γιαννακάκηγεννάει σοβαρές προσδο­ κίεςαπότο πρώτοτης κιόλας βιβλίο. □

Μισεί) (Dais

Βαγγέδικ Χατζηβασιλείου

ΕΛΕΝΗ ΓΙΑΝΝΑΚΑΚΗ:

Περί ορέξεωε και άίΐίΐων δεινών (Εστία)

ύο πεζογραφικά βιβλία ξεχώρισατην περα­ σμένη λογοτεχνική χρονιά. Το μυθιστόρημα της Ελένης Γιοννακάκη Περί ορέξεως και άλ­ λ ω ν δ ε ιν ώ ν και το αφήγημα του Κ ώ σ τα

Δ

Βούλγαρη Στο όνειρο πάντα η Πελοπόννησο.

Δίνωτο προβάδισμα και το Βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου Πεζογράφου στο μυθιστόρηματης Ελένης Γιαννακάκη. Γράφοντας ένα γαστρονομικό μυθιστόρημα μέσα σε πλαίσιοπανεπιστημιακής κοινότητας η Ελένη Γιαννακάκηανατέμνει με ευρηματικότητα και νεύρο την ευδαι­

Η

Ελένη Γιαννακάκη στήνει στα σίγουρα ένα πολύ σύγχρονο και νευρώδες μυθιστόρημα. Έχει πρωτότυπες αφηγηματικές ιδέες, που εφαρμόζονται με ιδιαίτερη αποτελεσματικότητα, χειρίζεται κατ' οικονομίαν το μεγάλο και σε πολλές περιπτώσεις ετερογενές υλικότης, πλά­ θει ερεθιστικούς χαρακτήρες και, τέλος, συνδέει λει­ τουργικά τις ιστορίες των τεσσάρων ηρώων της. θα χρειαστεί ναπροσθέσωτην ευχέρεια, την ακρίβεια και τον πλούτο της γαστρονομικής γλώσσας της (υπερβάλλοντα, θαέλεγα, πλούτο, αλλά αυτή είναι η πραγ­ 95

ματικότητατης γαστρονομίας), πουσυνδυάζεται οργα­ νικάμε την ορολογίατης ιατρικής και της φυσιολογίας. Και θαπρέπει επίσης ναπωότι εξίσου πειστικός και αι­ σθησιακόςείναι οερωτισμός πουδιαχέεται σε ολόκλη­ ρη τη δράση του Περί ορίξεως και άλλω ν δ ιινώ ν της Ελένης Για ννα κάκη: ένας ερωτισμός που εκτρέπεται φανερά στη διαστροφή, γιαναμπλεχτεί θανάσιμα με τη γαστρονομία, χωρίςναγίνει ποτέ παράταιρος ήψεύ­ τικος. Ωραία, τέλος, και με τα κατάλληλα χρώματα, σκιαγραφούνται τόσο ηπανεπιστημιακή κοινότητα όσο και ηκοινωνίαπουπεριβάλλει το πανεπιστήμιοκαι επη­ ρεάζεται με τον έναν ή με τον άλλο τρόπο απότις ε­ νέργειες των ανθρώπων του. Επιστρέφοντας στη γα­ στρονομία, πουαποτελεί έτσι κι αλλιώςτο κεντρικόθέ­ ματου μυθιστορήματος, αξίζει, νομίζω, τον κόπο να σημειώσωπωςείναι πολύχαρακτηριστικότων ικανοτή­

τωντης Ε. Γιαννακάκηότι μολονότι στο βιβλίοτης αναδεικνύεται όλη η αρνητική δύναμη ενός ευ ζηντο ο­ ποίο αγγίζει τα όριατου φετιχισμού και της υπερδιόγκωσης (σε βαθμό παραποίησης ή παραμόρφωσης) των αληθινώναναγκών, τίποτε απότην πραγματικήχα­ ράκαι τηχάρητου φαγητού καιτης μαγειρικήςδε χάνει τη σημασίατου: το βάροςτης απόλαυσης που η λογο­ τεχνίαέχει εξυμνήσει ανάτους αιώνες (ανκαι όχι ακρι­ βώς με γαστρονομική έννοια) διατηρείται αναλλοίωτο ωςτηνέσχατηστιγμή. θατοτονίσωξάνά: το Περί ορέξεω ς και άλλωνδεινών της Ελένης Γιαννακάκη είναι ένα εύστροφο και πολύ ε­ φευρετικό μυθιστόρημα, με γερό σκελετό και σωστή (τη εξαιρέσει του τέλους) αρχιτεκτονική, που προδί­ δουνσυγγραφέαμε γνήσιαφαντασία, αλλάκαι προφα­ νή ωριμότητα. □

Την εκδήλωση ins anovoMns των Βραβείων στήριξαν:

ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΒΛΙΟΥ

Ε λ λ η ν ικ ό Ε ν ω ση Σ υν τα κτώ ν

Φ ε σ τ ιβ ά λ

Π εριοδικού & Η λεκτρονικού Τ υπου

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ

Ε Κ Δ Ο Τ Ω Ν ΒΙΒΛΙΟΧΑΡΤΟΠΩΛΩΝ

ΣΥΝ Δ ΕΣ Μ Ο Σ

Ε Κ Δ Ο Τ Ω Ν Β Ι Β Λ Ι Ο Υ

96

κ

λ

τ

ω

π

στροφ&λ&ά

ΣΥΓΧΡΟΝΗ EUUN ΚΗ A iE N H ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

Εοιία

ΑΠΟ

ΤΟ

1885

www.heslio.gr

ΒΙΒΛΙΟ'ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΕΙ Κλέφτης αστεριών GUY ABECASSIS

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: ΑΣΠΑΣΙΑ ΚΕΛΛΗ

Μυ8 ιστόρημα

ΑπότονΤιτανικόστοΟλοκαύτωμα, μέσααπόένασυγκλονιστικόβιβλίο πουαποτυπώνει ταπιοσκοτεινάχρόνιατουαιώναμας.

Σκιές στο χρόνο ΜΑΡΙΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΥΡΟΥ Μ υθισ τόρημα

Έζησε έναβασανιστικόγάμο, επέζησε συναισθηματικάαπόέναβίαιοσύζυγο, διάλεξεναακολουθήσει τοδικότηςδρόμο στηζωή, έζησε μιαπαθιασμένηερωτική ιστορία. Βρέθηκε αντιμέτωπημετις σκιές στοχρόνοκαιτακατάφερε!

Μια πόλη, ένας συγγραφέας ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΙΣΕΛ ΦΑΪΣ Κείμενα λογοτεχνικής «πατριδογνωσίας>

Πρωτότυπακείμενα33 σύγχρονωνπεζογράφωνκαι ποιητών, με εξομολογητικόχαρακτήρα, μυθοπλαστικέςπινελιές και ταξιδιωτικήδιάθεση.

100 χρόνια Hollywood: Ένας αιώνας μαγείας Το μνημειώδες έργο που καταγράφει έναν αιώνα κινηματογράφου με 150 και πλέον εντυπωσιακές, ανέκδοτες φωτογραφίες. Ένας συλλεκτικός τόμος με τα πιο μεγάλα και λαμπρά αστέρια του Χόλιγουντ. Φόρος τιμής στην ιστορία του κινηματογράφου και βασικό βιβλίο αναφοράς για όσους αγαπούν την έβδομη τέχνη και τα αριστουργήματά της.

Τ.Θ. 504 88, 141 10 Ν. Ηράκλειο, Αθήνα, Τηλ: (010) 27 11 222, Fax: (010) 27 11 056, e-mail: info@minoas.gr

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΒΡΑΒΕΙΑ 2002

ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΚΑΛΙΟΤΣΟΣ:

Η σφεντόνα ίου Δαβίδ (Παιάκικ) • Αγγελική Βαρελλά: Ο Θεός αγαπά τα πουλιά (Πατακης) Ά. Κατοίκη-Γκίβαλου, Μ. Κοντολέων. Γ. I . Παπαδάτοε • Πόλυ Βασιλάκη: Me τα φτερά της διάφανης νεράιδας (Κάοτωρ) Γ. I. Παποδότος • Γεωργία Γαλανοπούλου: Το γράμμα του Ιάοονα (Παπαδόπουλος) Ά. Κατοίκη-Γκίβαλου, Μ. Κοντολέων,

Γ. Σ. Παποδότος • Ελληνικό λαϊκό παραμύθι: Το αγόρι που ήθελε η θάλασσα (Κάοτωρ) Μ. Ντεκάστρο • Βαγγέλης Ηλιόπουλος: Η βαλίτσα με τις τρεις τσαγιέρες (Πατακης) Μ. Κοντολέων, Μ. Ντεκάοτρο.

Γ.Σ. Παποδότος •Ά ν ν α Ιακώβου: Ο ατρόμητος Αβέρωφ (Παπαδόπουλος) Μ. Κοντολέων •Ά ν ν α Ιακώβου: Ο Κανέλλος (Παπαδόπουλος) Γ.Σ. Παποδότος • Παντελής Καλιότοος: Η σφεντόνα του Δαβίδ (Πατακης) Μ. Κονατοούλη. Ά. Κατοίκη-Γκίβαλου. Μ. Κοντολέων,

Μ. Ντεκάοτρο, Γ.Σ. Παποδότος • Γιάννης Κοντός: Αριστείδης ο μικρός ιπποπόταμος (Κέδρος) Μ. Ντεκάοτρο • Δημήτρης Μανθόπουλος: Η Σαραντόκαρδη (Σύγχρονοι Ορίζοντες) Μ. Κονατοούλη • Χρήοτος Μπουλώτης: Ο Πινάκιο στην Αθήνα (Ελληνικά Γράμματα) Μ. Ντεκάστρο • Μαρία Ρουοάκη: Η Μέλπω η μοναδική (Παπαδόπουλος) Μ. Κονατοούλη, Γ. Σ. Ποπαδάτος • Κίρα Σίνου: Ιστορίες της Κίρας (Μίνωας) Ά. Κατοίκη-Γκίβαλου • Ιωάννα Φωκά: Βασίλισσα Βερενίκη. Αλεξανδρινό παραμύθι (Κέδρος) Μ. Ντεκάοτρο • Βόοω Ψαρόκη: Πώς η Σουμουτού πήρε πίσω το αοφό βιβλίο της (Πατακης) Ά Κατοίκη-Γκίβαλου

99

Μένη Καναισούλη

ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΚΑΛΙΟΤΣΟΣ:

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΑΝ80Π0ΥΛ0Σ:

Η σφεντόνα του Δαβίδ ιπαιόκικ)

Η Σαρανίόκαβδη (Σύγχρονοι Opizoviss)

μάς έχει συνηθίσει (με όλα του τα βιβλία για παιδιά) σε ένα στιλ γραφής. Αυτότο στιλ είναι πολύ προ­ σωπικό, μοναδικό θα έλεγα στην ελληνική παιδική λογοτεχνία, και η μοναδικότητα του προκύπτει τόσο απότη θεματολογία του όοο και από το χειρισμό της. Και το καινούριο του βιβλίο ανταηοκρίνεται με συνέπεια στα παραπάνωκαι αν, για το φανατικό αναγνώστη του Π. Καλιότσου που ξέρει απέξω και ανακατωτά το έργο του, Η ο φ ιντό ν α του Δαβίδ δε δίνει το ξάφνιασματου διαφορετικού, στον αναγνώστη εν γένει δίνει την αίσθηση μιας πολύ φρέσκιας, δροσερής, πρωτότυπης και χιουμοριστικής ιστορίας. Το φόντοτης ιστορίας είναι με μίαέννοια ι­ στορικό, εφόσον μας μεταφέρει στην περίοδο της επταετίας και στην αυταρχική, αντιδημοκρατική εξου­ σίατων δικτατόρων. Μόνο που το όλο κλίματης α­ φήγησης δεν είναι σκοτεινό ή βαρύ, όπως μας έχει συνηθίσει η μέχρι τώρασχετική πεζογραφία. 0 Καλιότσος ξέρει -και το έχει αποδείξει με όλα τα έργα του- ότι το καλύτερο όπλο για ναπολεμήσει κανείς έναν αυταρχικό δυνάστη είναι η σάτιρα: η γελοιοποί­ ησή του, το νααποδείξει πόσο πολύ ανόητος είναι, πόσο η βλακεία του και μόνο αρκεί για νατον κατα­ βαραθρώσει, και αυτή είναι η οπτική που αναπτύσσει

σ' αυτή την ιστορία. Πράγματι, όταν η παραγγελία α­ πότη Γερμανία μιας σειράς παιχνιδιών για τα παιδιά μιας σχολικής τάξης αντιμετωπίζεται απότους «εγκέ­ φαλους» της δικτατορίας ως μυστική συνωμοσία ύ­ ποπτων πρακτόρων και όταν στήνεται ένας ολόκλη­ ρος μηχανισμός για ναεξολοθρευθούν, τότε ο ανα­ γνώστης δεν μπορεί παράνασκεφτεί όχι το σκοτεινό πρόσωπο της δικτατορίας αλλά το φαιδρό πρόσωπο της βλακείας της. Και νομίζω ότι για κάποιον που α­ σκεί εξουσία είναι πολύ μικρότερο κακότο ναείναι κακός ηθικά απότο ναείναι βλάκας. Διότι ο κακός ί­ σως κάποτε αλλάξει, ο βλάκας όμως; Αλλά αυτό που είναι τραγικόστη ζωή, στη λογοτεχνία μπορεί ναγίνει μια σπαρταριστή, ξεκαρδιστική ιστορία. Μια ιστορία που διασκεδάζει, που έχει ευρήματα, που διδάσκει χωρίς να διδάσκει. Όπως ακριβώς Η σ φ εν τό να του Δαβίδ του Παντελή Καλιότσου.

0 Δ ημ ήτρ ης Μ ανθ όπ ο υλο ς είναι πολύ γνωστότερος ως ποιητής και μολονότι όταν ένας συγγραφέας επι­ δίδεται σε ένα είδος γραφής κινδυνεύει συχνάνατυ­ ποποιηθεί στιλιστικά, το ποιητικόέργο του Δ. Μανθόπουλου αποδεικνύει το αντίθετο. Δεν εφησύχασε, α­ ντίθετα πειραματίστηκε με διαφορετικές τάσεις και τεχνοτροπίες και τώρα, με το βιβλίο του αυτό, πειρα­ ματίζεται -επιτυχημένα- με ένα άλλο λογοτεχνικό

Ο

100

Π α ν τελ ή ς Κ α λ ιό το ο ς

γένος, την πεζογραφία και συγκεκριμένα με το είδος του έντεχνου παραμυθιού/μύθου. Πολλές φορές οι καλύτερες ιστορίεςγιαπαιδιάβασίζο­ νται οε πολύαπλές και γι' αυτόευφυείς ιδέες. Όπωςε­ δώπου η ηρωίδατου βιβλίου, ονόματι Ιαραντόκαρδη, αποφασίζει ναχαρίσει ένα ένα τα -κατάτην άποψή της- παραπανίσιασαράντα ποδάριατης. Ταχαρίζει σε αυτούς που τα έχουν ανάγκη: στο μυρμηγκάκι, στο σκαθάρι, αλλά και στο κουτσό άλογο, στην κουτσή αγ­ γλική γιάρδα ή στον κουτσό Τζον Είλβερ του Νησιού του Θησαυρού. Ηκαλόκαρδη σαρανταποδαρούσα, που όσο περνούσε ο καιρός γινόταντριαντοκτωποδαρούσα, εικοσοποδαρούσα κ.λπ„ αποτελεί ένα λογοτεχνικό τύποόχι ασυνήθιστοστοπαιδικόπαραμύθι, δυσεύρετο όμως χωρίς άλλο στη σύγχρονη ζωή. Κιαν μπορεί να λειτουργήσει ως πρότυπο στον αναγνώστη-παιδί, ότι δηλαδή η καλοσύνη, η αγάπη γιατους άλλους -μια σχεδόν ξεχασμένη αντίληψη ζωής- μπορεί ναχαρίσει εξίσου και σ' αυτόν που προσφέρει ευτυχία, αυτό δεν πετυχαίνεται στοβιβλίοούτε με διδακτισμόούτε επιτα­ κτικά. Ηκοινωνίατης ιστορίας είναι όπως ηανθρώπινη, με πολλούς και ποικίλουςχαρακτήρες και ένας απόαυ­ τούς, σε πρωταγωνιστικόρόλο, είναι η καλοσυνάτηΣαραντόκαρδη, την ίδιαστιγμή πουάλλοι πάνε νατην εκ­ μεταλλευτούν, όπως το σκουλήκι που θέλει ναγίνει ο μάνατζέρτης, και άλλοι την κοροϊδεύουν. Κάποιοι άλ­ λοι πάλι λογοτεχνικοί χαρακτήρες προσωποποιούνται, όπως ο Κουτσοφλέβαρος, το παιχνίδι κουτσό, η αγγλι­ κήγιάρδα κ.λπ., ενώάλλοι στήνονται στη βάση διακει­ μενικών αναφορών σε παλαιότερα λογοτεχνικά έργα. Τοβιβλίο είναι πανέξυπνο, γεμάτο ευρήματα, λογοπαί­ γνια, επινοητικούς συνδυασμούς γύρωαπότα πόδια και απότα κουτσά πόδια. Χιούμορ και ποιότητα ιδεών είναι ό,τι τοχαρακτηρίζει. □

Η Μενη ΚαναιαουΑη ξεχώρισε επίσηε

Μαρία Ρουσάκη: Η Μέλπω η μοναδική

(ΠαπαδόπουΧος)

ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΚΑΛΙΟΤΣΟΣ:

Η σφεντόνα του Δαβίδ (nation)

Ο

είναι γνωστός τόσο γιατην ευαισθησίατου σε κοινωνικό θέμα­ τα όσο και σε θέματα ειρήνης και δημο­ κρατίας που πραγματεύεται και σε άλλα του βιβλία όπως Τα ξύΤΙινα σπαθιά, Π α τέ ­

Π α ν τελ ή ς Κ α λ ιό τσ ος

ρας και γιος, Ένα σακί μαλλιά. Η σφεντόνα του Δαβίδ

θα μπορούσε ναχαρακτηριστεί ιστορικό και κυρίως πολιτικό μυθιστόρημα για μικρά παιδιά. Αναφέρεται στην κατάσταση που επικρατεί στην Ελλάδα κατάτα χρόνιατης επτάχρονης δικτατορίας (1967-1974). Ηα­ φήγηση εστιάζεται στην απόδοση του γενικού κλίμα­ τος που επικρατεί στηχώρααπότην πρωτεύουσα ως το Μεγαλόβρυσο. Στο απομακρυσμένο αυτό χωριό διαδραματίζεται το μεγαλύτερο μέρος της δράσης με πρωταγωνιστές παιδιάτης Δευτέρας Δημοτικούτα οποία, ευαισθητοποιημένα από τη δασκάλα τους, α­ ποφασίζουν να«ρίξουν» το δικτατορικό καθεστώς. Το συγγραφέα δεν τον απασχολεί η απαρίθμηση συγκε­ κριμένων γεγονότων αλλά η αποκάλυψη των μηχανι­ σμών και της αντίληψης με την οποία ασκούν την ε­ ξουσίαοι δικτάτορες. Σπάνιασε παιδικό βιβλίο η σύζευξη πραγματικότητας και φαντασίας υλοποιείται με τόσο θαυμαστό τρόπο. Κυρίαρχα υφολογικά στοιχεία του βιβλίου είναι το καυστικό χιούμορ και πολλές φορές ο σαρκασμός, ΙΟΙ

που συμβάλλουν καίρια στην αποδόμηση της εξου­ σίας. Σ' αυτή συντείνει καθοριστικά η παιδική ματιά μέσα από την οποία προσλαμβάνονται, κρίνονται, σαρκάζονται και γελοιοποιούνται συγκλονιστικά γεγο­ νότα που σχετίζονται με την κατάλυση της Δημοκρα­ τίας, το βασάνισμάδημοκρατικών πολιτών, τον παραλογισμότων δικτατόρων. Ητριτοηρόσωπη αφήγηση του παντογνώστη αφηγη­ τή χαρακτηρίζεται απόχιούμορ, απλότητα, άνεση αλ­ λά και συναισθηματικές κορυφώσεις, Ηαφήγηση δια­ κόπτεται από πολλά διαλογικά μέρη που προσδίδουν αμεσότητα και ζωντάνιαστο ύφος, ενώοι εσωτερικοί μονόλογοι προβάλλουν τις μύχιες σκέψεις και διερ­ γασίες που συντελούνται στην ψυχή των μυθοπλα­ στικών ηρώων. Οι μυθιστορηματικοί χαρακτήρες ποικίλλουν. 0 συγ­ γραφέας αποδίδει με πληρότητα την ψυχολογία και την εσωτερική τους ωρίμανση. Οι ήρωες του Π. Καλιότσου είναι αφενός επτάχρονα παιδιάκαι αφετέρου ηγετικά και κατώτερα στελέχη της κρατικής μηχανής κατάτη χουντική περίοδο και ένα πλήθος ενήλικων ανθρώπων, αθέλητων διαμεσολαβητών ανάμεσα στα παιδιά-«επαναστάτες» και την εξουσία. Ταπαιδιά γί­ νονται πρωταγωνιστές στην ανατροπή της δικτατο­ ρίας. Τα ίδια εμπνευστές και δημιουργοί της δικής τους αντίστασης οργανώνονται με τρόπο ανάλογο με αυτότων μεγάλων, μέσαόμως απότο παιχνίδι. Ηέν­ νοιατου παιχνιδιού νομίζωότι αποτελεί τον κεντρικό άξονα της μυθοπλασίας. Τα παιδιά με παιγνιώδεις τρόπους -απόλυτα εναρμονισμένους με την ηλικία τους- αποφασίζουν νααντισταθούν στη δικτατορία. Ηαναζήτηση απότην πλευράτους πολεμικών παιχνιδιών εντάσσεται μέσωτων γονέων στον παραδοσια­ κότρόπο εορτασμού των Χριστουγέννων, όπου οι γονείς ως ΑΤ-Βασίληδες τους προσφέρουν τα δώραπαιχνίδια που θατους ζητήσουν. Ηυλοποίηση αυτού του αιτήματος αποτελεί όμωςτο «παιχνίδι» στοοποίο εμπλέκεται η εξουσία και φυσικά το χάνει. Το συ­ γκλονιστικότερο λοιπόν παιχνίδι είναι αυτό που, χω­ ρίςνατο γνωρίζουν, παίζουντα παιδιάστην κυβέρνη-

102

ΗΑνία Καταικη-Γκιβαλου ξεχώρισε επΐσηε

Αγγελική Βαρελλά:

Γεωργία ΓαλανοπούΧου:

0 θεός αγαπά τα πουλιά

Το γράμμα του Ιάοονα

(Πατάκης)

(Παπαδόπουλος)

Βάοω Ψαράκη:

Κίρα Σίνου:

Πώς η Σουμουτοά πήρε

Ιοτορίες της Κίρας

πίοω το σοφό βιβλίο της

(Μίνωας)

(Πατάκης)

ση των συνταγματαρχών, η οποία καταρρέει και στα μάτιατου μικρού αναγνώστη καθώς αποδεικνύεται ό­ τι οι δικτάτορες εκτίθενται και στο τέλος γελοιοποι­ ούνται. Το βιβλίο του Π. Καλιότσου διασκεδάζει, μαθαίνει, υποψιάζει το μικρό παιδί-αναννώστη για όσα γίνονται γύρω του καλώντας το να μην είναι απλός θεατής των γεγονότων αλλά ενεργός πολίτης και συμμέτο­ χος στην κοινωνική διαδικασία. □

Mavos Κοντολέων

ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΚΑΛΙΟΤΣΟΣ:

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΒΑΡΕΑΛΑ:

Η σφεντόνα του Δαβίδ dimwits)

0 8eos αγαπά τα πουλιά (π α Μ

κού στο ναγελοιοποιήσουν -στην ουσία νααμφισβη­ Π α ντελής Κ αλιότοος είναι ένας απότους λί­ τήσουν- την αυταρχικότητατου καθεστώτος. γους, τους ελάχιστους κυριολεκτικά, Έλλη­ Ηυπόθεση ξεκινά με διάθεση ρεαλισμού γιανα προ­ νες συγγραφείς που γράφουν βιβλία -και χωρήσει σύντομα σε ένα σουρεαλισμό που με κεφά­ εννοώ βιβλία καλά- τόσο γιαενήλικους ό­ τη γραφή και αναρχική διάθεση ξεσκεπάζει υπαίτιους σο και για παιδιά. Και στα δύο αυτά είδη πολιτικούς και απογυμνώνει εφησυχασμένους α­ της λογοτεχνίας του Π. Καλιότσου υπάρχουν τόσο στούς. κοινάόσο και διαφορετικά στοιχεία. Κ αι όλα αυτά δίχως στιγμή ναχάνεται το αυθόρμητο 0 στιβαρός λόγος, η ιδιότυπη δόμηση της αφηγούμε­ νης ιστορίας, ο προσωπικός τρόπος κρίσης των γεγο­ της παιδικής ματιάς, ούτε όμως και η σιγουριά του προβληματιζόμενου ενηλίκου. νότων αποτελούν τα κοινά- είναι ταστοιχείατης ενι­ ΗΑ γ γελ ικ ή Βαρελλά είναι μιααπότις σημαντικότερες αίας συγγραφικής του ταυτότητας. Από εκεί και πέρα συγγραφείς βιβλίω ν για παιδιά. Το έργο της πολυποί­ υπεισέρχονται οι διαφοροποιήσεις- οι αναγκαίες εκεί­ κιλο, πάντα χαρακτηρίζεται από στοιχείατρυφερότη­ νες διαφοροποιήσεις που κάνουν ένα κείμενο ναείναι τας κ α ι χιούμορ. ή να μην είναι κατάλληλο ναενταχθεί στο είδος της Με βάση αυτάτα δύο στοιχεία, η Α. Βαρελλά προχω­ παιδικής λογοτεχνίας. ρεί σε μιαμυθιστορηματική ανάπτυξη των διαπροσω­ Το αυθόρμητο χιούμορ, η κεφάτη μαχητικότητα, η ε­ πικών σχέσεων έτσι όπως αυτές μπορούν ναεκφρα­ λεγχόμενη αισιοδοξία και πάνωαπ' όλα εκείνη η παι­ στούν άλλοτε ανάμεσα στα μέλη μιας οικογένειας και δικότητα που ξέρει τους τρόπους νααπογυμνώνει την άλλοτε μέσα σε πιο σύνθετα σχήματα ανθρώπινης ε­ υποκρισία και ναπροτείνει την αξίατης απλότητας. πικοινωνίας. Τοτελευταίο μυθιστόρημα για παιδιάτου Π. Καλιό­ Και πάντα μέσα στα κείμενά της καταγράφεται ένας τσου είναι το Η σφεντόνα του Δαβίδ. προβληματισμός πάνωσε σύγχρονα ζητήματα. Αν και Κείμενο καθαρά πολιτικόόσο και το ίδιο καθαρά παιδι­ είναι δόκιμη και αναγνωρισμένη συγγραφέας, συνέ­ κό. χεια ανιχνεύει αν όχι τόσο νέες τεχνικές αφήγησης, ΟΠ. Καλιότοοςεπιστρέφει σταχρόνιατης χούντας και πάντωςνέα πεδία κοινωνικού προβληματισμού. ενεργοποιεί μιαομάδα παιδιών της Δευτέρας Δημοτι-

0

103

Κιέτσι με το τελευταίο της μυθιστόρημα 0 Θεάς αγα­ πά τα πουλιά φωτίζει τα προβλήματα της τρίτης ηλι­ κίας όπως και τις σχέσεις που μπορεί να συνδέουν ά­ τομα με μεγάλες διαφορές ηλικίας. Απότη μια η παρέα κάποιων μεγάλων παιδιών, συμ­ μαθητών σε ένα γυμνάσιο, και απότην άλλη κάποιοι ηλικιωμένοι πουζουν σε οίκοευγηρίας. Τι μπορεί νασυνδέει το σήμερα με το χτες;

ΗΑ. Βαρελλά με μαεστρία φέρνει τα γεγονότα ναο­ δηγήσουν στη δημιουργία δυνατών σχέσεων και πα­ ράλληλα προσφέρει την ευκαιρία στους νεαρούς α­ ναγνώστες της να κατανοήσουντα προβλήματα των ηλικιωμένων μακαι νασυνειδητοποιήσουν ότι τελικά οι φιλικές σχέσεις έχουν πραγματική αξίαόταν είναι ι­ κανές ναφτάνουν πέρα απότα όρια της κοινωνικής σύμβασης, ναγίνονται, δηλαδή, ανθρώπινες. □

0 Mavos ΚονιοΑέων ξεχώρισε επίσηε

Άννα Ιακώβου:

Γεωργία Γαλανοηούλου:

Βαγγέλης Ηλιόπουλος:

0 ατρόμητος Αβέρωφ

Το γράμμα του Ιάοονα

(Παπαδόπουλος)

(Παπαδόπουλος)

Η βαλίταα μι τις τριις τσαγιέρες (Πατάκης)

Την εκδήΑωση ins anovopns ίων Βραβείων στήριξαν οι χορηγοί επικοινωνώ:

ΠΟΛΙΣ ALPH A β ϊμ

μ κ ι

;

ιοθήκη 104

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ

Μαρίζα Ντεκαστρο

ΗΜαρίζα Νιεκάαιρο ξεχώρισε επίσηε

: Η Χρηστός Μπουλώτης:

Ιωάννα Φωκά:

0 Πινάκιο ατην Αθήνα

Βαοίλισοα Βερενίκη.

(Ελληνικά Γράμματα)

Αλεξανδρινό παραμύθι

(Κέδρος) sa

Το Αγόρι,

T o r Ηοελε Η Θαλαζχα

ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ:

Η βαλίτσα με ns ipeis mayicpes (Παιάκικ)

Η

πορεία και ίο πέρασμα από την παιδική η­ λικίαστην ωριμότητα είναι το θέμα του βι­ βλίου του Β αγγέλη Ηλιόπουλου. Η βαλίτσα μ ι τις τρεις τσαγιέρες. Ακολουθώντας τη φόρμα και τα μοτίβα των λαϊκών παραμυ­ θιών -αρχική κατάσταση, δράση/μαγεία, δικαίωσητο κορίτσι της ιστορίας φεύγει μακριά από το σπίτι του για «να βρει το δρόμο προς τον κόσμο που ανα­ καλύπτει ο καθένας μόνος του». Το συμβολικό σύμπαν-ο δράκος και το δάσος του παραμυθιού καθώς και οι τρεις τσαγιέρες, δώρα που έχουν δώσει στο κορίτσι οι γονείς του-, αντιπροσωπεύουν τις δοκιμα­ σίες αλλά και την πείρα που αποκτάο καθένας πουε­ πιχειρεί να ανοίξει τα φτερά του όταν φτάσει στην κατάλληλη ηλικία. Οσυγγραφέας έγραψε ένα πολυεπίπεδο παραμύθι με αναγνωρίσιμα στοιχεία και αξίες παρόμοιες με εκεί­ νες των λαϊκών παραμυθιών, το οποίο χωρίς ναείναι

Ελληνικά λαϊκά παραμύθι:

Γιάννης Κοντός:

Το αγόρι που ήθελε η θάλαοαα (Κάοτωρ)

Αριστείδης ο μικρός

Ι@

Λ

% *

^

Ηm* \niva ΤΟυΛβΡ*

·»■

β

ιπποπόταμος(Κέδρος)

Ι

λ.

Παντελής Καλιάτοος: Η αφεπόνα του Δαβίδ

(Πατάκης)

λαϊκότροπο αφήνει περιθώρια σε αναγνώστες κάθε ηλικίας να κατανοήσουν τα νοήματάτου ανάλογα με την ωριμότητάτους. □

105

Hawns Σ. flanafiatos

ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΚΑΛΙΟΤΣΟΣ:

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΒΑΡΕΛΛΑ:

Η σφεντόνα του Δαβίδ

0 θεο$ αγαπά ία πουλιά

(Παιάκικ)

Η

παραγωγήτου 2001 στην κατηγορίατων βι­ βλίων γιαπαιδιά προσχολικής και σχολικής ηλικίας εμφανίζει παρόμοια ποσοτικήεικόνα με αυτήτης προηγούμενης χρονιάς. Ηεικό­ νααυτή όμως είναι ελαφρώς καλύτερη σε ποιότητα. Επίσης φαίνεται ότι αρχίζει ναδιαφοροποιεί­ ται και η εικόνατων συγγραφέων απότην άποψη των νέων φωνών. Σε γενικές γραμμές, στην ελληνική παιδι­ κή λογοτεχνία, τατελευταία χρόνια παρατηρείται δυ­ στοκίααπότην άποψητων νέων, ελπιδοφόρων όμως, φωνών. Οιελάχιστες καλές φωνές που παρουσιάστη­ καντατελευταίαχρόνιαμάλλοντόνιζαναυτήτην πραγ­ ματικότητα. Φέτος/κοντά στους δόκιμους συγγραφείς (Π. Καλιότσος, Α. Βαρελλά) προστέθηκαν ορισμένοι (Α. Ιακώβου, Π.Σταματελόπουλος, Μ.Ηλιοπούλου, Μ.Ρουσάκη), και στιςδύοκατηγορίες, με μάλλονευεπίφορους οιωνούς. Ηπαραγωγήτωνέργωνγιαεφήβους κινήθηκε σταίδιαχαμηλάαπότηνάποψητης έκδοσης επίπεδα. Παντελής Καλιότοος: Η οφ ιντόνα του Δαβίδ. Οσυγγρα­ φέας Παντελής Καλιότσος αναμφίβολα αποτελεί ξεχω­ ριστή συγγραφική παρουσία στην ελληνική παιδική λο­ γοτεχνία. Απόεκείνο το αριστουργηματικό Τα ξύΤΙινα σπαθιά που παρουσιάστηκε πριν από αρκετά χρόνια, οτη συνέχεια, οσυγγραφέας έχει γράψει λίγααλλά ση­ μαντικάβιβλία, κυρίως μυθιστορήματα. Ναθυμηθούμε 106

(Παιάκικ)

το Πατέρας και γιος, ήτο Ένα σακίμαάλιά. Σε όλατα βι­ βλίατουδύοείναι ταστοιχείαπουκυριαρχούνκαι συνά­ μαεμφανίζουντο υφολογικό και «ιδεολογικό» του στίγ­ μα: το καταλυτικόχιούμορ και ηδυναμική της παιδικής ηλικίας. Στον Π. Καλιότσο, το παιδί με τις πράξεις του, τις σκέψεις του, τις αθώες και άδολες, έχει εκείνα τα στοιχείατης εξέλιξης και του μετασχηματισμούόπουεί­ ναι δυνατόν, στη σύζευξήτους με τη συλλογιστικήτων μεγάλων, νακινήσουνδιαδικασίες, συμβάλλοντας στην ηθική και «ανθρωποποιητική» αλλαγή του ατόμου σε πλαίσιο κριτικής δημιουργικής στάσης και οράματος. Κι έναάλλο προτέρηματης γραφής του Π. Καλιότσου εί­ ναι ότι γεφυρώνει αναγνωστικάτις ηλικίες. Οαναγνώ­ στης κάθε ηλικίας ανιχνεύει στοιχείατων βιωματικώνε­ μπειριώντου κατάτηνανάγνωση. Στηνουσία, στοέργο γιαμικρούςτου Π. Καλιότσου μέοα απότις πράξεις μι­ κρών και μεγάλων αποτυπώνεται μια αέναη «συνομι­ λία». Είναι εκείνη ησυνομιλία όπου, ανεξάρτητααπόη­ λικία, έχει μέσατης το παιδί και τη δυναμικήτου, τα ό­ νειρακαι τις προσδοκίεςτου. Είναι, λοιπόν, ποτέ δυνατόν πιτσιρίκιατης Δευτέρας Δη­ μοτικού ναρεζιλέψουν το δικτατορικό καθεστώς μιας γνωστής όσο και «άγνωστης» μυθιστορηματικάχώρας; Κιόμως, με την παιδική αθωότητα, το κρυμμένο όνειρό της και την απλή και διασκεδαστική συνέργειατων με­

γάλων ορθώνονται σκηνές απείρου κάλλους γιατους αρχηγούς του καθεστώτος αλλά και εικόνες ανθρώπι­ νης αξιοπρέπειας γιααπλούς ανθρώπινους τύπους. Ο συγγραφέας, δίνοντας ένα καθ' όλα εξαίσιο και απο­ λαυστικό μυθιστόρημα, σκιαγραφεί ανάγλυφα ιλαροτραγικές σκηνές, που απόαυτές σίγουραοι μικροί ανα­ γνώστες θα διδαχτούν έμμεσα διασκεδάζοντας με τις πράξεις των συνομιλήκων τους και τα παθήματα ανε­ γκέφαλων ανθρώπων και οι μεγάλοι θα θυμηθούν το πρόσφατο... «ένδοξο» παρελθόν. Τοθέματου 0 Θεός αγαπά τα πουλιά της Α γγελικής Βαρελλά είναι ασύνπθες γιατην παιδική λογοτεχνία, Σχετί­ ζεται με τηντρίτη ηλικία. Έναςταλαιπωρημένος πελαρ­ γός προσγειώνεται σ' έναγηροκομείο. Τονφροντίζουν οι τρόφιμοί του αλλά και τα παιδιάτου γειτονικού σχο­ λείου. 0 πελαργός γίνεται η αφορμή στην ουσίαναδημιουργηθεί μιαβαθιά, ανθρώπινη, μια ιδανική και οικο­ λογικήπολιτείαόπουοι σχέσεις παιδιώνκαι υπερηλίκων συνθέτουν έναν αθρωπισμότης κατανόησης, της συ­ νεργασίας, της αλληλοβοήθειας, της έμπνευσης, της φιλίας, της άδολης αγάπης. Ηδιαπλοκή του σχολικού, του οικογενειακού και του κοινωνικού επιπέδου δίνεται μέσα από μιαδομημένη πλοκή όπου υπερισχύει ο δει­ νός χειρισμόςτης γλώσσας και μιαλεπτή αίσθηση χιού­ μορ, πουδιαπνέει όλες τις εικόνεςτου μυθιστορήματος και η οποία, μεταξύ άλλων, σε στιγμές συγκίνησης, ι­ σορροπεί τη συναισθηματική διάθεση του αναγνώστη... Άλλωστε ένα απότα κυρίαρχαυφολογικά στοιχείατου γενικότερου έργου της συγγραφέως είναι το χιούμορ. Τοχρησιμοποιεί έντεχναακόμη κι εκεί όπουτο θέμα συ­ νηθίζεται νααναζητεί άλλες υφολογικές φόρμες.

0 χαρακτήραςτης δασκάλας είναι σύγχρονος. Ηπαιδα­ γωγικήτης συμπεριφορά έχει οραματικάστοιχείαεξέλι­ ξης. Τοσχολείοτης είναι ανοιχτό στην κοινωνία μ' ένα διαλεκτικότρόπο, περιέχοντας στην πρακτικήτου στοι­ χείαενός ζητούμενου, μελλοντικού σχολείου. Οιδιάφο­ ροι τύποι της οικογένειας που αποτυπώνονται, εμπνέονται απότη σχέσητων δύο ηλικιών και η παρουσίατων ηλικιωμένων δεικνύει τούτο: ότι είναι ενεργό μέλη και μπορούνναπροσφέρουνταπάντασ' ένα κοινωνικόσύ­ νολο πουτους έχει στην ουσία παροπλισμένους κι ό­ μως έχει ανάγκη την εμπειρία τους και τη δυναμική τους. Καιτοεύρηματης συγγραφέωςσε κάθε κεφάλαιο νααναφέρονται οι ήρωες στη ροή του λόγου τους σε

0 Hawns Σ. flanaSaios ξεχώρισε επίσηε Me ία, φίβρά ίη!

Siaqxwns vep^iSas

f,

4 |j ! j

■.

Άννα Ιακώβου:

Πόλυ Βασιλάκη:

ΟΚανελλος

Με τα φτερά της διάφανης

(Παπαδόπουλος)

νεράιδας (Κάστωρ)

]■ Γεωργία Γαλανοπούλου:

Μαρία Ρουσάκη:

Το γράμμα του Ιάοονα

Η Μέλπω η μοναδική

(Παπαδόπουλος)

(Παπαδόπουλος)

J& J Βαγγέλης Ηλιόπουλος:

|

3 |

Η βαλίτσα με τις τρεις

Γσαγ/φες(Πατάκης)

κάποιο πουλί είναι ευχάριστο και δίνει στο βιβλίο ποιητι­ κήκαι συνάμαοικολογική και διαπολιτισμικήσυλλογιστι­ κή. □

107

όλα τα βραβεία στον ΕΥΡΙΠΙΔΗ*

* δηλαδή όλα τα βραβευμένα βιβλία αλλά και άλλοι 80.000 τίτλοι | Στους τέσσερις όροφους του ΕΥΡΙΠΙΔΗ ΣΤΗ ΣΤΟΑ θα βρείτε: • Βιβλία όλων των Ελληνικών Εκδοτικών Οίκων και όλων των κατηγοριών Βιβλίων ακόμη και των πλέον εξειδικευμένων • International Bookstore (literature, art, music, architecture, interior design, computer, marketing,

management, food and drinks, children books, CD ROM'S) • Πλήρες τμήμα χαρτικών, σχολικών, ειδών ζωγραφικής και hobby, αναλωσίμων ηλεκτρονικού υπολογιστή

<■ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ CAFE στον πρώτο όροφο και την αυλή του Βιβλιοπωλείου <• Προνομιακή κάρτα μέλους (εκπτώσεις και ενημέρωση για τις δραστηριότητές μας)

• Παρουσιάσεις Βιβλίων για ενηλίκους και παιδιά εκθέσεις ζωγραφικής και φωτογραφίας • Συνεχές ωράριο λειτουργίας

Δωρεάν διανομή στην Ελλάδα για παραγγελίες ποσού άνω των 45 ευρώ. Για τις υπόλοιπες χώρες ρε χρεωση πιστωτικής κάρτας ή με αντικαταβολή (τα έξοδα αποστολής χρεώνονται σύμφωνα με τον ισχύοντα τιμοκατάλογο των ΕΛΤΑ). Μπορείτε να μας δώσετε την παραγγελία σας με ένα από τους παρακάτω τρόπους • τηλεφωνικά (στα τηλέφωνα 010 680 0644-646 εσωτ. 1] • με την αποστολή e-mail στην ηλεκτρονική διεύθυνση infoOevripidis.gr • με fax στο 010 680 0647

Ανδρέα Παπανδρέου 11 εντός στοάς (πρώην Βασ. Κωνσταντίνου) 152 32 Χαλάνδρι Τηλ.: 010 680 0644-6 Fax: 010 680 0647 www.evripidis.gr e-mail: infol3evripidis.gr

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΒΡΑΒΕΙΑ 2002

ΗΡΠ ΠΑΠΑΜΟΣΧΟΥ:

To xBss του έρωτα ΠΡΟΤΑΘΗΚΑΝ ΤΑ ΕΦ ΗΒΙΚΑ Β ΙΒ Λ ΙΑ • Γιώ ργος Βοϊκλής: Ο μικρός Ταράς και η «Μαύρη προφητεία» (Πατάκης) Ά. Κατσίκη-Γκίβαλου • Ηρώ Παπαμόσχου: Το χθες του έρωτα (Πατάκης) Μ. ΚανατοούΧη. Α. Κατοίκη-ΓκίβαΧου. Μ. Κοντολέων.

Μ. Ντεκάοτρο, Γ, I . Παπαδάτος • Παντελής Σταματελόπουλος - Μαρία Ηλιοπούλου: Ί να κουκούτσι στο στρατό του Μεγαλεξανδρου (Κέδρος) Μ. ΚανατοούΧη. Ά, Κατοίκη-ΓκίΒαλου, Μ. Κοντολέων, Μ. Ντεκάοτρο, Γ. I. Παπαδάτος

• Ευγένιος Τριβιζάς: Η τελευταία μαύρη γάτα (Ε λληνικά Γράμματα) Μ. Ντεκάοτρο, Γ. I. Παπαδάτος • Κώστας Χαραλάς: Ο χορός του καρχαρία (Κάστωρ) Μ. Κανατσούλη, Ά. Κατσίκη-Γκίβαλου, Γ. Σ. Παπαδάτος

109

Μένη Κανατσούλη

ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΣΤΑΜΑΤΕΛΟΠΟΥΛΟΣΜΑΡΙΑ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΥ:

Ένα κουκούτσι στο στρατό του ΜεγαΡέζανδρου (Κέδροι

χνικέςτης καλής αφήγησης, αλλά ξέρουν και νατις ε­ φαρμόζουν. Ναπροστεθεί σ' αυτά η υπαινικτικότητα και η φιλοσοφική διάθεση που, χωρίς να βαραίνει το βιβλίο, του δίνει ξεχωριστή ποιότητα. Αυτό όμως που κάνει το βιβλίο συναρπαστικό είναι το πώς «γυρίζει» η πλοκή του: αηό κει, δηλαδή, που ο κεντρικός ήρωας εμφανίζεται, σε μεγάλο μέρος του βιβλίου, ως ο ά­ σπονδος εχθρός του Μεγαλέξανδρου, εξελίσσεται, εμπνευόμενος απότο πνεύμα συντροφικότητας και οικουμενικότητας του μεγάλου Μακεδόνα βασιλιά, όχι μόνο σε θαυμαστή του, αλλά κυρίως σε πολίτη του κόσμου. Το βιβλίο το προτείνωκαι γιαέναν ακόμη λό­ γο: θεωρώντας το ένα βιβλίο που αξίζει να μεταφρα­ στεί, πιστεύωότι θα βγάλει προςτα έξωτο σύγχρονο πρόσωπο της ελληνικής εφηβικής λογοτεχνίας. Είναι ένα βιβλίο που θα «μιλήσει» στους Ευρωπαίους, τους τόσο ευαίσθητους σε θέματαταυτότητας, εθνικής και πολιτιστικής, και σεβασμού της διαφορετικότηταςτων άλλων. Ταυτόχρονα είναι ένα βιβλίο που διαφυλάττει την παράδοση και αυτή η μείξη παράδοσης και επικαιρότητας είναι που το καθιστά ανοιχτό -και δελεαστι­ κό- σε ευρύ αναγνωστικόκοινό. □ ΗΜένη Κανατσούλη ξεχώρισε επίσηε

Ε

ίχα πολύ καιρό να διαβάσω βιβλίο τέτοιας ευαισθησίας και ποιότητας. Ανήκει στην κα­ τηγορία του Bildungsroman (μυθιστόρημα της ωρίμανσης, ανάπτυξης) καθώς παρακο­ λουθεί την εξέλιξη του μικρού ήρωα μέχρι την ενηλικίωση και τα γηρατειά, μέσα απότις εσωτε­ ρικές και εξωτερικές του συγκρούσεις. Βασικό αυτού του βιβλίου είναι ότι ενώ δεν κυνηγά ένα θέμα της επικαιρότητας, με τη λογική ότι «πουλάει», καταφέρνει μέσα απότην παλιά και χιλιοειπωμένη μυθολογία γύ­ ρωαπότον ΜέγαΑλέξανδροναστήσει μια πολύ σύγ­ χρονη ιστορία, με άλλα λόγια να δώσει καινούρια, σύγχρονα νοήματα στον παλιό μύθο. Ηοπτική μέσα από την οποία διαλέγουν οι συγγραφείς να αφηγη­ θούν την ιστορία είναι αυτή ενός Θηβαίου που μετά την καταστροφή της πόλης του απότο μακεδονικό στρατό, το σκοτωμόόλωντων μελώντης οικογένειάς του και τη δική του δουλεία, είναι διαποτισμένος από το μίσος του γιατο Μακεδόνα στρατηλάτη. Ηδιακει­ μενική σχέση του βιβλίου με συναφείς ιστορίες, το πολύ καλό στήσιμο του ιστορικού πλαισίου και οι σφαιρικοί και με βάθος χαρακτήρες, κυρίως ο ήρωας, δείχνουν ότι οι συγγραφείς όχι μόνο γνωρίζουντις τε­ 110

Ηρώ Παπαμόοχου:

Κώστας ΧαραΧάς:

Το χθες του φώτα

0 χορός tou καρχαρία

(Πατάκης)

(Κάστωρ)

Ανία Καιοΐκη-Γκιβαλοϋ

ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΣΤΑΜΑΤΕΑΟΠΟΛΟΣ-

ΗΡΩ ΠΑΠΑΜΟΣΧΟΥ:

Μ Α ΡΙΑ ΗΛΙΟΠΟΥΑΟΥ:

To x8es του έρωτα

Ένα κουκούτσι ατο στρατό του ΜεγαΑέξανδρου mm)

(Παιάκικ)

ο μυθιστόρημα των Π α ντελή Σ τα μ α τίλ ό π ο υκαι Μ αρ ίας Η λιο π ο ύλο υ: Ένα κουκούτσι οτο οτρατό του Μ ιγα λίξα ν δ ρ ο υ αναφέρεται στα χρόνια του Μεγάλου Αλεξάνδρου και κυρίως στην προσωπικότητά του και το μεγαλεπήβολο έργο του. Το ιστορικό υλικό μεταπλάθεται με τρόπο αριστοτεχνικό σ' ένα συναρπαστικό κεί­ μενο, που χωρίς να κουράζει τον αναγνώστη τον ε­ ντάσσει μέοα στο κλίματης εποχής χωρίς όμως ναα­ ποβαίνει σε βάρος της πλοκής. Ητριτοπρόσωπη αφήγηση του παντογνώστη αφηγη­ τή όχι μόνο ανασυνθέτει την εποχή αλλά προβάλλει ακόμητις αντιδράσεις και τα προσωπικά βιώματατων μυθιστορηματικών προσώπων και κυρίως του πρωτα­ γωνιστή Φιλολάου. Ηαφήγηση αυτή διακόπτεται τό­ σο από διαλογικά μέρη που δίνουν έμφαση σε επιμέρους γεγονότα, καθώς τα δραματοποιούν, όσο και α­ πό πρωτοπρόσωπη αφήγηση του μυθιστορηματικού ήρωα Φιλολάου που συμβάλλει σε ανατροπές της μυθοπλασίας. Ηενσωμάτωση διακειμενικών στοιχεί­ ων όπως αποσπάσματα αρχαίων κειμένων όσο και περσικοί μύθοι συμβάλλει στην έμφαση που δίνουν οι συγγραφείς σε διαπολιτισμικά στοιχεία και στην έ-

νταξη του μυθιστορήματος σ' ένα πολυπολιτισμικό περιβάλλον. Αυτό, βέβαια, υλοποιείται κυρίως εξαιτίαςτου ιστορικού πλαισίου και των γεγονότων. Ηαφηγηματική τεχνική πολλές φορές θυμίζει εκείνη του περιπετειώδους μυθιστορήματος προσθέτοντας στη μυθοπλασία στοιχεία που κρατούν αδιάπτωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη. Οι περιγραφές εξάλλου όχι μόνο τόπων αλλά προσώπων και εθίμων μέσα α­ πό πλούτο εικόνων τον καθηλώνουν και συμβάλλουν στην εναλλαγή των συναισθημάτων του. Ηπροαγγελία: «ΗΘήβα είναι Σελήνη» (σ. 11), που συμβολίζει την καταστροφή και αναγέννηση της πό­ λης αυτής, διατρέχει το μυθιστόρημα και συνδέεται, ως προαγγελία, με ανάλογες καταστροφές στην Ανα­ τολή. Οιμυθιστορηματικοί χαρακτήρες δεν είναι στατικοί, ε­ ξελίσσονται και συντείνουν στις απρόβλεπτες ανα­ τροπές της αφήγησης. Εκτός από ιστορικό μυθιστό­ ρημα θα μπορούσαμε να πούμε ότι οι συγγραφείς γράφουν και ένα εξελικτικό μυθιστόρημα διαγράφο­ ντας τη ζωήτου ήρωα απότα δέκατου χρόνια ως το θάνατό του. Οήρωας διαπλάθεται μέσα από περιπέ­ τειες και κακουχίες. Ηεπίδραση των ανθρώπων που

Τ

λο υ

συναντάτον ωριμάζουν και τον οδηγούν σε μιαφιλο­ σοφημένη αντίληψη γιατη ζωή. Ηροή της αφήγησης, αν και στο μεγαλύτερο μέρος της ευθύγραμμη, διακόπτεται από σπάνιες αναδρο­ μές και ποικίλλεται με παράλληλες αφηγήσεις γεγο­ νότων από περισσότερα πρόσωπα της αφήγησης. Χαρακτηριστικό δείγμα, η περιγραφή της ζωής του Φιλόλαου από τους Θηβαίους, απότον ίδιο σε πρωτοπρόσωπη αφήγηση και απότον παντογνώστη αφη­ γητή. Εκπλήσσει τον αναγνώστη ηαργή, συνειδητή και τεκ­ μηριωμένη μεταστροφή της γνώμης του Φιλόλαου γιατον Αλέξανδρο, που αρχίζει στη ο. 139 γιαναο­ λοκληρωθεί με κλιμακούμενη την ένταση και τη συ­ ναισθηματική φόρτιση ωςτοτέλος του βιβλίου. Αξίζει επίσης να σημειώσουμε το συμβολισμό του τίτλου, που μυθοπλαστικά εμφανίζεται προς το τέ­ λος της αφήγησης. Ευρηματικός, απρόσμενος και γι' αυτό εντυπωσιακός γιαναπροβληματιστεί οαναγνώ­ στης γιατη σημασία αποδοχής ή και υιοθέτησης δια­ φορετικού τρόπου σκέψης και ζωής. Το μυθιστόρημα της Η ρώς Παπαμόσχου: Το χ θ ις του ίρ ω τα θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ιστορικό μυθι­ στόρημα αν δεν κυριαρχούσε σ' αυτό περισσότερο το ερωτικό οτοιχείο. 0 γενέθλιος τόπος της συγγραφέως είναι ο μυθοπλαστικός «χώρος» όπου ο ανα­ γνώστης παρακολουθεί τη «δύσκολη» ζωή και την α­ ντιστασιακή δράση των κατοίκων κατά τη διάρκεια της πρόσφατης εφτάχρονης δικτατορίας (19671974). Το μεγαλύτερο μέρος της αφήγησης αναφέρεται στα χρόνια από τα «τέλη της δεκαετίας του '60» ως «τα μέσα της δεκαετίας του 70». Υπάρχει α­ κόμη ένα επιλογικό μέρος που αναφέρεται στην εξέ­ λιξη της ζωής των ηρώων κατάτη διάρκεια του '90, αφαιρώντας απότον αναγνώστη το δικαίωμα ναφα­ νταστεί και ναπλάσει το δικότου τέλος. Το μυθιστόρημα χαρακτηρίζει εκπληκτική αφηγηματι­ κή άνεση και πρωτοτυπία. Ηεναλλακτική αφήγηση των γεγονότων μέσα απότις πρωτοπρόσωπες αφη­ γήσεις των δύο πρωταγωνιστικών προσώπων, της μι­ κρής Μαρίας και του νεαρού αντιστασιακού Ερμή, προβάλλει συγχρόνως την αποσπασματικότητα αλλά και την πανοραμικότητα της αφήγησης. Ητελευταία ολοκληρώνεται και με την τριτοπρόσωπη αφήγηση του παντογνώστη αφηγητή που αναφέρεται στον έ­ ρωτατων δύο πρωταγωνιστών. Ηαφήγηση αποδίδει ρεαλιστικά αλλά και με ποιητική πεζολογία πολλές φορές τη ζωή των ανθρώπων στη Σάμο και ειδικότερα ο' ένα ορεινό, απομακρυσμένο χωριό.

112

Ηδύναμη της περιγραφής είναι αυτή που προσδίδει στο κείμενο ένταση και συναισθηματική φόρτιση, κα­ θώς οι περιγραφές τοπίων και καταστάσεων συμπλέ­ κονται άμεσα και αντανακλούν τις ψυχικές διακυμάν­ σεις των μυθιστορηματικών προσώπων. Οδιάλογος ιδιαίτερα συχνά εντείνει τη δραματικότητα των γεγονότων με την αμεσότητα και την εμμονή στο ιστορικό παρόν. Ηαφήγηση είναι απλή χωρίς τε­ χνάσματα και ο μύθος προβάλλει αυθεντικός. Οιμυθι­ στορηματικοί χαρακτήρες απόλυτα φυσικοί, χωρίς τί­ ποτα το πλαστό, εξελίσσονται, εσωτερικά και φτά­ νουν σε στιγμές κορύφωσης. Ηένταση των συναι­ σθημάτων των δύο ηρώων αποδίδεται με επιτυχία. Το ερωτικό στοιχείο που κυριαρχεί σε ολόκληρο το μυθιστόρημα αποδίδεται κλιμακωτά μέσα τόσο από τα διαλογικά μέρη όσο και απότην προσωπική αφή­ γηση των ηρώων και τους εσωτερικούς μονολόγους. Ησυγγραφέας με ιδιαίτερη ευαισθησία αλλά και ρο­ μαντική διάθεση χειρίζεται το θέμα του εφηβικού έ­ ρωτα, που στο συγκεκριμένο μυθοπλαστικό πλαίσιο συνυφαίνεται και με τον ηρωισμό. Το μυθιστόρημα αυτόαποτελεί μιασυμβολή της νεο­ ελληνικής λογοτεχνίας τόσο στη γνωριμία των νεα­ ρών αναγνωστών με σύγχρονα ιστορικά θέματα όσο και με την απόδοσητου ερωτικού συναισθήματος μέ­ σααπό ένα κείμενο μεστό και αισθητικά αξιόλογο. □ ΗΆντα Κατσίκη-Γκίβαλου ξεχώρισε επίσης

Γιώργος Βοΐκλής: 0 μικρός Ταράς και η «Μαύρη προφητώ»

(Πατάκης)

Κώοτας Χαραλάς: 0 χορός του καρχαρία

(Κάστωρ)

Mavos Κοντολέων

ΗΡΠ ΠΑΠΑΜΟΣΧΟΥ:

(Π ατάκικ)

ιασταθερή και διακριτική παρουσία στο χώροτης εφηβικής λογοτεχνίας είναι η Ηρώ Π α π α μόσ χου. Ίσως να μην είναι πολλάτα βιβλία που μέχρι σήμερα έχει γράψει -όλα τους μυθιστορήματα- αλλά πάντως στάθηκαν ικανά και βραβεία νατης προσφέ­ ρουν και μιαπλατύτερη αναγνώριση νατης δώσουν α­ νάμεσα στους συγγραφείς εκείνους που γράφουν κυ­ ρίως γιαμεγάλα παιδιάκαι εφήβους. Τοτελευταίο της μυθιστόρημα, Το χ θ ις του έρωτα, συνδυάζει την ανά-

Μ

πτύξητων ερωτικών συναισθημάτωνέτσι όπως βιώνονται κατάτην εποχή της εφηβείας με την ανάπλαση μιας πρόσφατης περιόδουτης ιστορίαςμας. ΗΗ.Παπαμόσχου συχνά καταφεύγει στο σχετικά πρό­ σφατο ιστορικό παρελθόν. Αλλά πάνταμε τον έναν ή τον άλλοτρόποτο συνδέει με τον προβληματισμό και την ψυχοσύνθεση ενός σημερινού νέου. Ηγραφήτης είναι ουσιαστική, δίχως λεκτικές ακρότητες, αλλά με συνεπή αισθαντικότητα. Οιπεριγραφές συνθηκών συμ­ βαδίζουν με τις αντίστοιχεςτων συναισθημάτων. Και οι χαρακτήρεςτων ηρώωντης φωτίζονται με επαρκή κυκλικότητα. Στοσυγκεκριμένο έργο η κεντρική ηρωίδα θαγνωρίσει το ερωτικό σκίρτηματην ώρα που θαπροβληματίζεται πάνωστις πολιτικέςεκφράσειςτωνενηλίκων. Και νομίζω πως η παράλληλη πορεία συνειδητοποίησης των δύο πλευρών της προσωπικότητας του κάθε ανθρώπου-εκείνηςτων συναισθημάτων και της άλλης των ιδεών- όχι μόνο είναι το μεγάλο προσόντου έρ­ γου, αλλά και αυτό πουτο κάνει νατο ξεχωρίζωκαι να το προτείνωγιαβράβευση. □ 0 Mavos ΚονιοΑέων ξεχώρισε επίσηε

Παντελής Σταματελόπουλος -Μαρία Ηλιοπούλου: Ένα κουκούτσι στο στρατό του Μιγαλίξανδρου

(Κέδρος)

Την εκδήλωση ins anovopns ίων Βραβείων στήριξαν ια βιβλιοπωλεία:

6Λ€ΥΘ€ΡΟΥΔΑΚΗΣ

ΠA Τ A Κ Η 113

Η Μαρίζα Νιεκάσιρο ξεχώρισε εηίσηε

Μαρτζο Νιεκάσιρο

ϋ « it ® »

”ί Ευγένιος Τριβιζάς: Η τελευταίο μαύρη γάτα

(Ελληνικά Γράμματα)

Παντελής ΣταματελόπουλοςΜαρία Ηλιοπούλου: Ένα κουκούτσι οτο στρατό του Μεγαλέξανίρου

(Κέδρος)

ΗΡΩ ΠΑΠΑΜΟΣΧΟΥ:

To xBes ίου έρωτα (flaiaKns) νμιλάμεγιακαθαρόεφηβικόμυθιστόρημα, το βιβλίοτης Ηρώς Παπαμόσχου Το χθες του έρω­ τα καλύπτει απολύτωςτην ηλικίακαιταενδια­ φέροντατωνεφήβων. Είναι έναμυθιστόρημασύγχρονοκαι ρεαλιστι­ κάγραμμένο. Δύοείναι τα προσόντατου: α) Περιγράφει και ζωντανεύει μιακοντινήεποχή, τηνπερίοδοτηςδικτα­ τορίας, μιλάει γιαγεγονότα και δίνει με απλότρόπο μια

εικόνα, ένα κλίμα, γιατο πώςτα ζούσαν κάποιοι Έλλη­ νες. Ηαντιστασιακήδράσητων ηρώωνδεν παρουσιάζε­ ται σανκάτι τοηρωικόαλλάείναι μιαδράσηπουαπορρέ­ ει απότηντιμιότητακαιτοαίσθημαδικαίουτωνσυγκεκρι­ μένων ηρώων, αλλά καιτης πλειοψηφίας των Ελλήνων πολιτώνεκείνητην εποχή. Μ'αυτήτην έννοιαδε διδά­ σκει, δεν κάνει πολιτική, αλλά μιλάει γιαηθικές αξίες, β) Οιχαρακτήρες δεν είναι στατικοί. Εξελίσσονται μέσαστο χρόνοτου μυθιστορήματοςκαι αλλάζουν. Τοίδιοκαι οε­ φηβικόςέρωταςτης κοπέλαςπουωριμάζει και καταλήγει σε μιασχέση ζωής. Ταπρόσωπαέχουναληθοφάνεια και ηιστορίατους μοιάζει βγαλμένηαπότηζωή. □

Την εκδήΑωση ms onovopns ιων Βραβείων στήριξαν οι χορηγοί επικοινωνίαν

ΠΟΛΙΣ ALPH A ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ

ιοθήκη 114

^

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ

Hawns L Παπαδάιοε

ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΠΑΜΑΤΕΛΟΠΟΥΛΟΣ - ΜΑΡΙΑ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΥ:

ΗΡΩΠΑΠΑΜΟΣΧΟΥ:

Tox Bustou έρωτα

Ένα κουκούτσι στο στρατό του Μεγαλέξανδρου (Ksepos)

(Παιάκικ)

ίναι αλήθεια όχι έχουμε κάμποσο καιρό να δούμε ένα ανάλογο ιστορικό μυθιστόρημα στη νεανική λογοτεχνία. Ίσως γιατί το ιστορι­ κό μυθιστόρηματου Παντελή Σταματελόπουλου και της Μαρίας Ηλιοπούλου: ΐν σ κουκού­ τσι οτο οτρατό του Μεγαλέξανδρου ως θεματικό είδος είναι δύσκολο. Πάντως, το συγκεκριμένο βιβλίο έχει ε­ πιτύχει του «στόχου» του. Ναείναι δηλαδή ένα θελκτι­ κόμυθιστόρημα πουναπαραμένει πιστόστα βασικάι­ στορικάγεγονότα και στοεπίπεδο των ιδεών και αξιών ναείναι συνάμακαι ούγχρονο. Ένας έφηβος Θηβαίος, μετάτην ολοσχερή καταστρο­ φή της Θήβας απότον Μέγα Αλέξανδρο, φεύγει από την πόλητου και έπειτα από μιασειρά περιπετειών κα­ τατάσσεται στο μακεδονικόστρατό. Εκεί το μίσος που τρέφει γιατο στρατηλάτη μετατρέπεται σε αγάπη. Και είναι αυτή ηαγάπη που αργότερα, όταν πιαθαεγκατα­ σταθεί στην πατρίδατου και θα βοηθήσει στην ανοικο­ δόμησήτης, θατον στείλει στην εξορία αλλά και στην ευτυχία. Γιατί εκεί θασυναντήσει τον απόχρόνιαχαμέ­ νομεγάλοέρωτατης ζωήςτου. Οισυγγραφείς έχουν στήσει απότην πλευρά της δο­ μής μια εντυπωσιακή ιστορία, η οποία παράτην -σε

αρκετάσημεία-, «δημοσιογραφίζουσα» γραφήτης κρατάει σε εγρήγορσητοναναγνώστη. Χρησιμοποιούνδια­ κειμενικά στοιχεία απότην ιστορία ήτη μυθολογία και την παράδοσητα οποίαστο πραγματικόήτο συμβολι­ κότους επίπεδο προβάλλονται στις πράξεις των ηρώ­ ωνδιαφορετικώνεθνοτήτων. Τούτοτο στοιχείομαζί με έναδιαπλεκόμενο πλαίσιοαξιώνφιλίας, αγάπης, αλλη­ λοβοήθειας δίνουνένα διαπολιτισμικόμυθιστόρημα με σημαίνουσες και ζωντανές αξίες, κυρίως στη σημερινή εποχήτης παγκοσμιοποίησης. Στο βιβλίο ίσως να«καθαγιάζεται» η προσωπικότητα του Αλεξάνδρου, ο οποίοςγίνεται ένας διαχρονικός κήρυκας μιας καθ' όλα σύγχρονης διαπολιτισμικής συλ­ λογιστικής, και ο ρόλος του πρωταγωνιστή -ένας ρό­ λος ήρωατων παθών και ρόλος «προφήτη»- γιατην τελευταία φάσητης ζωήςτου ναείναι υπερβολικός, ό­ μωςτούταείναι απόλυταθεμιτάστοπλαίσιοτου λογο­ τεχνικού γεγονότος. Εξάλλου όλα στη ροή του μύθου εκτυλίσσονται «φυσιολογικά». Κοντολογίς πρόκειται γιαένα μυθιστόρημα με ανάγλυ­ φητηντοπιογραφική, κοινωνική, και πολιτισμικήτου γε­ ωγραφία, ανατρεπτικόσε σχέση με ταέωςτώρα παραδομέναμυθιστορήματα (εξαίρεση ίσωςαποτελούνδύο

Ε

115

τρίαακόμη μυθιστορήματαδόκιμωνσυγγραφέων), που διαβάζεται ευχάριστααπόπολλές ηλικίεςαναγνωστών. Και, βεβαίως, γιαόλους μας αποκτά πρόσθετη σημα­ σία, μιας πουοι δημιουργοίτου είναι νέα πρόσωπαστη νεανική λογοτεχνία. Εννοείται βέβαια ότι περιμένουμε και συνέχεια. ΗΗρώ Παηαμόοχου έχει μεγάλη θητείαστη λογοτεχνία γιαπαιδιά. Έχει δώσει σημαντικάέργα με θέματα παρ­ μένααπότην κοινωνική και σχετικάπρόσφατη ιστορική πραγματικότητα. Στοβιβλίο Το χθ ις του έρωτα μιατρυφερή ιστορίααγά­ πης εκτυλίσσεται σ' ένα αιγαιοπελαγίτικο νησί. Προ­ βάλλεται στο ιστορικόεπίπεδο με αφορμή τη δικτατο­ ρίατων συνταγματαρχών. Ένας νεαρός που συμμετέ­ χει στη λαϊκή αντίσταση γνωρίζει μια μαθήτρια. Ένας σιωπηλός έρωτας αναπτύσσεται, ο οποίος, μέχρι την ευόδωσή του, εξελίσσεται σε ένα κλίμα αναγκαστικής απουσίας και σ' ένατοπίο μιας προσμονής ατελεύτη­ της. Ταγεγονότα καλύπτονται μέσα απότην αλλαγή της οπτικής γωνίαςτου αφηγητή απότα δύο κεντρικά πρόσωπα. Δύο συνομιλούντες μονόλογοι είναι τελικά το μεγαλύτερο μέρος του μυθιστορήματος. Δύο «μο­ νόλογοι» οι οποίοι, παράτο ότι κάποιεςεικόνες τους ε­ παναλαμβάνονται, βαδίζουν παράλληλα ήτέμνονται -προκαλώντας και τη συμμετοχή του αναγνώστη- μέ­ σααπό μιαεξπρεσιονιστική διάθεση των πρωταγωνι-

116

0 Hawns L Παπαδάτοβ ξεχώρισε επίσηε

υ ΐ Ευγένιος Τριβιζάς:

Κώστας ΧαραΧάς:

Η τελευταία μαύρη γάτα

0 χορός του καρχαρία

(Ελληνικά Γράμματα)

(Κάστωρ)

ατώνδίνονταςέξοχες σελίδες ποιητικού λόγουαφενός και αφετέρου αποτυπώνοντας συναισθήματα με ένα συγκινητικό, ευαίσθητο και τρυφερό, δίχως μελοδρα­ ματικάστοιχεία, τρόπο. Ησυγγραφέας μέσα απόένα δεινό χειρισμότης γλώσ­ σας και των αφηγηματικών επιπέδων δίνει ένα μυθι­ στόρημα με ασθμαίνουσα ροή και συνακόλουθα ενδια­ φέρουσααναγνωστική περιδιάβαση. □

Την εκδήΑωση ins anovophs ιων Βραβείων στήριζαν οι εκδοτικοί οίκοι:

- @ - Α \κ υ ύ ι \Ι-

ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ - ΕΚΔΟΣΕΙΣ

Εξάμετρος

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΡΜΟΣ

g jg

I

ς

ΑΣΕΚΔΟΤΙΚΗΑ.

Καλειδοσκόπιο εκδόσεις

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ

Ε

Φ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ

% Ρ ΪΤ ΪΚ Η

4. « * 0 1 . 1 I » ■*·

> ^EKA0ZE|lj

ί

ι

ι ϋ Ρ ξ?

.Μ » ΝΕΦΕΛΗ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΔΗ Μ . Ν. Π ΑΠΑΔΗ Μ Α

t&Wl

ΕΚΛΟΓΕΙΣ ΠΑΤΑΚΗ

ε κ δ ό σ ε ις

Π Ο Λ ΙΣ

ΤΟ

ΡΟΔΑΚΙΟ τ υ π ω θ ή τ ω ΨΥΧΟΓΙΟΣ

% ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΡΟΕΣ

Σπουδή

ί! ^

^

^.ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΩΚΕΑΝΙΔΑ

€Λ€ΥΘ€ΡΟΥΔΑΚΗΣ

ΠA Τ A Κ Η 117

Ap. 4 3 3

επιμέλεια: ΕΦΗ

1 Ιουλίου 2002 31 Αυγούοτου 2002 Η ταξινόμηση των βιβλίων γίνιται μι βάση το γνωστό Δικαόικό Σύστημα Ταξινόμησης προσαρμοσμένο στην ιλληνική βιβλιογραφία. Το Βιβλιογραφικό Διλτίο

Βιβλιογραφία

ΛΑΓΑΝΑΣΓ. ΕργογραφίαΚωνσταντίνου

Παπαρρηγόπουλου. Αθήνα, Εταιρεία Των Φίλων Του Λαού, 2002. Σελ. 352.

20.006. ISBN960-7352-23-8.

ουηάσσιταιμιτην

Έριυνα-Μιθοδολογία

πολύτιμη συνιργασία

ΠΑΠΠΑΣθ. Ημεθοδολογία τηςεπιστημονικήςέρευναςστις ανθρωπιστικέςεπιστήμες. Αθήνα, Καρδαμίτσας, 2002. Σελ. 190.

15.006. ISBN960-354-117-6.

του βιβλιοπωλώυ της «Εστίας»

Βιβλιοθηκονομία

BABBIERF. Ιστορίατουβιβλίου. Μετ. Μ.Παπαηλιάδη. Αθήνα, Μεταίχμιο, 2002. Σελ. 504.30,006.

ISBN960-375-340-8. ΛιΕικά

ΛΑΚΑΡΙΕΡΖ.Ερωτικόλεξικότης Ελλάδας. Μετ. X. Παπαδόπουλοςκ.ά. Αθήνα, Χατζηνικολή, 2002. Σελ. 536.

19,086. ISBN960-264-176-2. Τύποι

ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ. Περίοδος1941-1945. Αθήνα, Ριζοσπάστης-Σύγχρονη Εποχή, 2002. Σελ. 364.45,006.

ISBN960-224-902-1.

ΓΡΗΓΟΡΟΠΟΥΛΟΥΒ. Αγωγήκαι πολιτικήστονΡουσσώ. Αθήνα,

Αλεξάνδρεια, 2002. Σελ. 234.

13,526. ISBN960-221-227-6. ΔΑΛΔΑΚΗΣΑ.Ουτοπία. Αθήνα, ΚΑΖΑ. Σελ. 328.16,506.

118

ΑΠΑΚΗ

ΜΑΚΡΗΣΝ.Ηαιώνιαφιλοσοφία. Αθήνα, Δρόμων, 2002. Σελ. 158.

10,406. ISBN960-87099-7-0.

ANSCOMBEE.-NA0ELT. Ηθικός πόλεμοςκαι ηθικήενπολέμω. Μετ. Κ.Κωβαίος. Αθήνα, Εκκρεμές, 2002. Σελ. 81. 7,286. ISBN960-85281-2-7.

NIETZSCHEF. ΚείμεναγιατηνΕλλάδα. Μετ. Ζ.Σαρίκας. Σκόπελος, Νησίδες, 2002. Σελ. 142.9,366.

ISBN960-8263-03-4.

POPPERΚ.R.Οκόσμοςτου Παρμενίδη. Μετ. Κ.Πετρόπουλος. Αθήνα, Ινστιτούτο Του Βιβλίου, 2002. Σελ. 414.26,006.

ISBN960-354-121-4.

RAW LSΥ.Τοδίκαιοτωνλαών. Μετ. Α.Παπασταύρου. Αθήνα, Ποιότητα, 2002. Σελ. 349.19,856.

ISBN960-7803-25-6.

RORTYR.Τυχαιότητα, ειρωνεία, αλληλεγγύη. Μετ. Κ.Κουρεμένος. Αθήνα, Αλεξάνδρεια, 2002. Σελ. 335.

15,60 6. ISBN960-221-191-1.

STOLLEISΜ.Ηιστορίατουδικαίου ωςποιητική. Μετ. Β. ΡουστοπάνηNeumann. Αθήνα, Έρασμος, 2002. Σελ. 47. 3,126.

THOMPSONΡ. Ηδομήτωνθεωριών τηςβιολογίας. Μετ. Κ.Κορφιάτης. Ηράκλειο, Π.Ε.Κ., 2002. Σελ. 253.

12,01 6. ISBN960-524-135-8.

HE0EL0. W . F. Ηαισθητικήτης μουσικής. Μετ. Μ.Τσέτσος. Αθήνα, Εστία, 2002. Σελ. 170.8,746.

ISBN960-05-1015-6. Αρχαία

φιλοσοφία

ΜΑΝΟΣΑ.Ηευδαιμονίαωςεύροια βίουστηναρχαίαστωικήφιλοσοφία.

Αθήνα Ι.Τ.Β., 2002. Σελ. 189.

15,60 6. ISBN 960-554-122-2. Αποκρυφισμοί

VIGILD.Β. -BROSKAΑ.Κυρίαρχοι της επίγνωσης. Μετ. Μ.Νομικός. Αθήνα, Έσοπτρον, 2002. Σελ. 164.9,01 €.

ISBN960-7228-92-8.

W ILCOXJ. Ρ. Οιφύλακεςτηςαρχαίας γνώσης. Μετ. 0. Μαστακούρης. Αθήνα, Έσοπτρον, 2002. Σελ. 550.

18,50 €. ISBN960-7228-74-1.

Εφαρμοομίνη ψυχολογία

EHRHARDTU.Ταέξυπνακορίτσιαδεν τοβάζουνκάτω... Μετ. X. Νεραντζή. Αθήνα, Καστανιώτης, 2002. Σελ. 278.

15,60€. ISBN960-05-5262-2.

ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣΠ.Μετανεωτερικότητα και Εκκλησία. Αθήνα, Ακρίτας, 2002. Σελ. 154.7,706. ISBN960-528-184-0. ΛΟΝΤΟΣΣ. ΟιερόςναόςΖωοδόχου ΠηγήςΑθηνών. Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα, 2002. Σελ. 142.11,906.

ISBN960-406-087-2. ΠΑΛΑΙΤΣΑΚΗΣI. Διαφωτισμός. Αθήνα, 2002. Σελ. 94.10,40€.

ISBN960-91067-1-4. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣΣ. θεολογίακαι γλώσσα. Γ' έκδοση. Αθήνα, Ακρίτας, 2002. Σελ. 164.7,706.

ISBN960-528-182-4. ΦΑΡΟΣΦ. Ηεκκλησίαωςσκάνδαλο και ωςσωτηρία. Αθήνα, Αρμός, 2002. Σελ. 510.12,01 6.

ISBN960-527-254-2.

Γενικά

ΚΑΛΛΑΣΓ. Οιερευνητικές υποδομές τωνκοινωνικώνεπιστημών. Αθήνα, Νεφέλη, 2002. Σελ. 184.10,92 €.

ISBN960-211-625-0. Κοινωνιολογία

ΔΕΣΤΕΦΑΝΟΣΚ.Κυβευτήςο κυβερνήτης. Κέα, Αρισταίος, 2002. Σελ. 240.11,00€. ΖΑΪΜΑΚΗΣΓ. Κοινοτικήεργασίακαι τοπικέςκοινωνίες. Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα, 2002. Σελ. 511.18,90e.

ISBN960-406-128-7.

LORAUXΝ.ΟιεμπειρίεςτουΤειρεσία. Μετ. Δ. Βαλάκα-Ε. Κελπερή. Αθήνα, Πατάκης, 2002. Σελ. 575.55,006.

ISBN960-16-0251-5. Πολιτική

Ιδεολογικάρεύματακαιτάσειςτης διανόησηςστησημερινή Ελλάδα. Αθήνα, Ίδρυμα Σάκη Καράγιωργα, 2002. Σελ. 602. 20,806.

ISBN960-7087-25-9. ΑΝΔΡΕΟΥΓ. Συνοχήκαι διαρθρωτική πολιτικήστηνΕυρωπαϊκήΈνωση. Αθήνα, Παπαζήσης, 2002. Σελ. 87.

5,676. ISBN960-02-1570-7. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣΚ.-ΙΓΝΑΤΙΟΥΜ.Ταμυστικά αρχείατουΚίσιντζερ. Αθήνα, Λιβάνης, 2002. Σελ. 524.19,006.

ISBN960-14-0554-2. ΓΙΑΝΝΑΡΑΣX. Κομματοκρατία. Αθήνα, Πατάκης, 2002. Σελ. 278.17,006.

ISBN960-16-0407-5. ΖΟΥΠΗΣΖ.Έντεκαχρόνιαμετά. Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα, 2002. Σελ. 510.

12,90 6. ISBN960-406-052-Χ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣΑ.ΤοΚυπριακό. Αθήνα, Σιδέρης, 2002. Σελ. 415.20,006.

ISBN960-08-0248-5. ΚΑΣΙΜΕΡΗΣΓ. Ηεπαναστατική

οργάνωση17 Νοέμβρη. Μετ. Ε. Μπαρτζινόπουλος-Γ. Κασιμέρης. Αθήνα, Καστανιώτης, 2002. Σελ. 590.22,886.

ISBN960-05-5265-0. ΛΑΖΑΡΟΥΑ.Βλάχοι και κρατικές παραλήψεις. Αθήναι, Πελασγός, 2002. Σελ. 255.12,486.

ISBN960-522-157-5. ΛΑΖΑΡΟΥΑ.Εθνικάθέματακαι κρατική ακηδία. Αθήναι, Πελασγός, 2002. Σελ. 246.12,486.

ISBN960-522-158-1. ΜΑΛΟΥΧΟΣΓ. Πορείαδυτικά. Αθήνα, Λιβάνης, 2002. Σελ. 522.

15,00 e ISBN960-14-0564-χ. ΜΠΡΑΤΑΚΟΣΑ.Ηιστορίατης Νέας Δημοκρατίας. Αθήνα, Λιβάνης, 2002. Σελ. 984. 55,006.

ISBN960-14-0555-4. ΝΤΑΛΗΣΣ. Προκλήσειςκαι προοπτικές μιαςνέαςεποχής. Αθήνα, Παπαζήσης, 2002. Σελ. 575. 24,966.

ISBN960-02-1550-2. ΠΛΩΡΙΤΗΣΜ.ΟπολιτικόςΣαίξπηρ. Αθήνα, Καστανιώτης, 2002. Σελ. 594.

51,206. ISBN960-05-5255-5.

CRAMSCl Α.Ταεργοστασιακά συμβούλιακαιτοκράτοςτης εργατικήςτάξης. ΤόμοςΔ'. Μετ. 0. X.Παπαδόπουλος. Αθήνα, Στοχαστής, 2002. Σελ. 554.15,526.

ISBN960-505-119-4.

KISSINGERΗ.Η.Π.Α. Μετ. Α.Φιλιππάτος. Αθήνα, Λιβάνης, 2002. Σελ. 460.17,01 6.

ISBN960-14-0549-6.

MILLJ.S. Ωφελιμισμός. Μετ. Φ.Παιονίδης. Αθήνα, Πόλις, 2002. Σελ. 241.17,016.

ISBN960-8152-69-Χ.

BISHARAΜ.Παλαιστίνη-Ισραήλ. Μετ. Τ. Κοροβέσηκ.ά. Αθήνα, Λαγουδέρα, 2002. Σελ. 175.9,91 β.

ISBN960-9875-18-2.

119

BLANCP. ΟδιαμελισμόςτηςΚύπρου. Μετ. Ν.Μολφέτα. Αθήνα, Ολκός, 2002. Σελ. 308.23,00€ ISBN960-8154-15-4.

παιδαγωγική. Αθήνα, Παπαζήσης, 2002. Σελ. 301.15,606 ISBN960-02-1584-7.

0' MALLEYΒ. -CRAIGI. Ησυνωμοσία της Κύπρου. Μετ. Α.-Γ. Σκιάννη. Αθήνα, Σιδέρης, 2002. Σελ. 428.

20,806. ISBN960-08-0252-1.

SHERBOKD.C.-EL-ALAMID. Ισραήλ και Παλαιστίνιοι. Μετ. Ε. Βαρβάκηκ.ά. Αθήνα, Περίπλους, 2002. Σελ. 357.

18,726 ISBN960-8202-49-3.

TAGUIEFFΡ.-Α.Παγκοσμιοποίησηκαι δημοκρατία. Μετ. Ν.Κούρκουλος. Αθήνα, Εκδόσεις Του Εικοστού Πρώτου, 2002. Σελ. 255.15,606 ISBN960-8219-09-4.

ΤΣΕΛΦΕΣΒ. Δοκιμήκαι πλάνη. Αθήνα, Νήσος, 2002. Σελ. 139.11,446 ISBN960-86931-5-2.

WHEWAYD.-THOMSONS. Εξερευνώνταςτημουσική... Επιμ. Ν.Τσαφταρίδης. Αθήνα, Νήσος, 2002. Σελ. 242.19,006 ISBN960-87114-1-4.

RENAUTΑ.Οιεπαναστάσειςτου Πανεπιστημίου. Μετ. Γ. ΣταμέλοςΚ.Καρανάτσης. Αθήνα, Gutenberg, 2002. Σελ. 388.20,546 ISBN960-01-0916-8.

Εκπαίδιυοη

Γκοβόστης, 2002. Σελ. 319.18,016

ISBN960-270-878-6.

MARTINEZA.Webtricks. Μετ. X.Τερζίδης-Σ. Γκίκας. Αθήνα, Anubis, 2002. Σελ. 389.22,52 6 ISBN960-306-374-6. Οικ ιακή

Οικονομία

Τροφή, διατροφή, ανατροφή. Επιμ. Σ. Πιπεράκης. Αθήνα, Τυπωθήτω, 2002. Σελ. 195.

13,216 ISBN960-402-028-5. Τυπογραφία

ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥΓ. -ΜΙΤΣΟΤΑΚΗΚ. Κείμενα1969-1989. Αθήνα, 2002. Σελ. 161.12,486 ISBN960-91809-0-6.

Οι κονομί α

ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣΕ.Αναζητώντας εργασία. Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα, 2002. Σελ. 185.14,506 ISBN960-406-045-6. ΚΑΝΤΑΣΑ.Αμυντικήοικονομία. Αθήνα, Παπαζήσης, 2002. Σελ. 320.16,646 ISBN960-02-1571-5.

m m Γενικά Βιολογία

DIXONΒ. Ηαόρατηδύναμη. Μετ. Μ.Αστροπεκάκη. Ηράκλειο, Π.Ε.Κ., 2002. Σελ. 319.18,016 ISBN960-524-143-9.

Λαογραφία

ΕΞΑΡΧΟΥΑ.Μύκονος1960-2000. Αθήνα, Πρότυπες θεσσαλικές Εκδόσεις, 2002. Σελ. 383.24,966 ISBN960-7146-74-3. ΚΑΡΖΗΣΑ.-ΜΑΓΚΛΑΡΑΣΜ.Μύλοι και μυλωνάδες. Πάτρα, Περί Τεχνών, 2002. Σελ. 364. 31,206 ISBN960-8260-05-1. ΨΩΜΑΣΠ.0 θησαυρόςείναι κρυμμένοςστοσακούλι. Πάτρα, περί Τεχνών, 2002. Σελ. 357.

15,60 6 ISBN960-8260-11-6.

Ιατρική

ΒΑΡΤΖΟΠΟΥΛΟΣΓ. ΚΑΙΑΛΛΟΙ. Σχιζοφρένεια. Αθήνα, Καστανιώτης, 2002. Σελ. 341.26,006 ISBN960-03-3319-Χ. ΛΙΑΠΠΑΣΓ.Α.Χασίς. Αθήνα, Πατάκης, 2002. Σελ. 167.13,006 ISBN960-16-0395-6. ΣΚΑΡΑΓΚΑΣΔ. Εγκληματίας ψυχασθενής. Θεσσαλονίκη, Ιανός, 2002. Σελ. 229.15,006 ISBN960-7771-60-5. Τεχνολογία

Παιδαγωγική

ΚΑΝΑΒΑΚΗΣΜ.Κοινωνική 120

LEEΤ. Β. Υφαίνονταςτονπαγκόσμιο ιστό. Μετ. Ν.Καλαϊτζής. Αθήνα,

ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣΜ.Μικρήπινακοθήκη. Αθήνα, Καστανιώτης, 2002. Σελ. 299.

26.006 ISBN960-03-3252-5.

PICASSOΡ. Σκέψειςγιατηντέχνη. Μετ. Α.Δημητριάδη-Γ. Ιωαννίδη. Αθήνα, Printa, 2002. Σελ. 203.

12.006 ISBN960-7408-61-6. Λευκώματα

ΤΣΟΥΝΑΚΟΣ0. Πάμεσανάλλοτε... Αθήνα, Ηλιοτρόπιο, 2002. Σελ. 208.

29.01 6 ISBN960-342-291-6. Αρχιτεκτονική

ΣπίτιατουΜορέα. Επιμ. F. A.Cooper. Αθήνα, Μέλισσα, 2002. Σελ. 430.

45,00 6 ISBN960-204-244-3. Φωτογραφία

ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥΜ.ΟίσκιοςτηςΑθήνας. Μετ. Μ.Κιτροέφ. Αθήνα, Ποταμός, 2002. Σελ. 247.40,006 ISBN960-7563-79-4. Μουσική

ΓΚΑΡΑΒΕΛΑΣΝ.Countrymusic. Αθήνα,

Synthesis Media System, 2002. Σελ. 306. 36,00€.

ISBN960-85257-3-x.

WHEWAYD.-THOMSONS. Εξερευνώνταςin μουσική. Μετ. E. Μακροπούλου. Αθήνα, Νήσος, 2002. Σελ. 242.19,766.

ISBN960-87114-4-4.

Αρχαίοι

ουγγραφείε

Λυρικοίποιητές. Τόμος9ος. Αθήνα, Κάκτος, 2002. Σεη. 349.12,21 €.

ISBN960-352-463-1. ΗΛΙΟΔΩΡΟΣ. Αιθιοηικά. ΤόμοςΓ. Αθήνα, Κάκτος, 2002. Σελ. 250.

9,156. ISBN960-352-582-0. ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ. Περικλέουςεπιτάφιος. Μετ. I. Μπάρμπας. Θεσσαλονίκη, Ζήτρος, 2002. Σελ. 417.21,00 6.

ISBN960-7760-76-Χ. ΛΥΣΙΑΣ.Οιυπερασπιστικοί λόγοι. Επιμ.-μετ. Τ. Ράπτης. Θεσσαλονίκη, Ζήτρος, 2002. Σελ. 457.21,006.

ISBN960-7760-79-4. ΠΛΑΤΩΝ.Ίων. Μετ. Ν.Μ. Σκουτερόπουλος. Αθήνα, Εκκρεμές, 2002. Σελ. 101.

9,36€. ISBN960-7651-25-1. ΧΑΡΙΤΩΝ.Ταπερίχαιρέανκαι καλλιρόην. Τόμοι Α'+Β'. Αθήνα, Κάκτος, 2002. Σελ. 239+214.

12,15+9,15€.

ISBNT.A. 960-352-123-3.

ISBNΤ.Β. 960-352-122-5. Μ e\ έ τ ε c

WEBSTERΤ. Β. L. Εισαγωγή στονΣοφοκλή. Μετ. I. Μπάρμπας. Θεσσαλονίκη, Ζήτρος, 2002. Σελ. 260.

12,48 6. ISBN960-7760-78-6.

SEOALC. ΟιδίπουςΤύραννος. Μετ. Ε. ΜακρυγιάννηI. Παπαδημητρίου. Αθήνα, Ελληνική

Ανθρωπιστική Εταιρεία, 2001.

Σελ. 264.15,60€.

ISBN960-86368-1-7.

Γενικά

Μιαπόλη, έναςσυγγραφέας. Επιμ. Μ.Φάις. Αθήνα, Μίνωας, 2001. Σελ. 206.15,006.

ISBN960-542-512-2. ΣΜΕΜΑΝΑ.Ημερολόγιο1973-1983. Μετ. I. Ροκλίδης. Αθήνα, Ακρίτας, 2002. Σελ. 547.17,686.

ISBN960-328-180-8. Ποίηοη

ΤαποιήματατηςΌλγαςΒότση. Τόμος Δ'. Αθήνα, Οι Εκδόσεις Των Φίλων, 2002. Σελ. 244.15,266.

ISBN960-289-063-0. ΑΙΟΛΟΣΚ.Στίχοι τωντόπων. ΤόμοςΒ'. Αθήνα, Οδός Πανός, 2002. Σελ. 51.

ISBN960-7716-74-4. ΓΑΛΑΤΑΠ.Στηνέρημοτου ωραίου. Μύκονος, 2002. Σελ. 73.

ISBN960-87236-0-4. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣΑ.Φυσιοδρόμιο. Ποιήματα. Λευκωσία, 2002. Σελ. 46. ISBN9963-7003-3-4. ΖΑΡΚΑΔΗΣΓ. Σαρκοφάγος. Αθήνα, Πλανόδιον, 2002. Σελ. 63.

ISBN960-8432-15-4. ΚΑΚΑΒΕΛΑΚΗΣΔ. Οιγλώσσεςτων στερεών. Αθήνα, Νέαρχος, 2001. Σελ. 89.8,32 6. ISBN960-87134-1-5. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣΠ.Ποτάμι στοχρώμα τηςτίγρης. Αθήνα, Λιβάνης, 2002. Σελ. 88. ISBN960-14-0527-5. ΜΑΚΡΙΔΗΣΑ.Οιθόλοι τωνβυθών. Λευκωσία, 2002. Σελ. 94. ΜΠΛΑΝΑΣΓ. Επεισόδιο. Αθήνα, Νεφέλη, 2002. Σελ. 51.

ISBN960-211-626-9.

ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΣθ. Ποιήματα. ΤόμοςΓ'. Αθήνα, Μελέαγρος, 2002. Σελ. 270.9,166. ISBN960-85755-0-0. ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΣ. Μεμιαβαλίτσαστο χέρι. Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα, 2002. Σελ. 28. 6,906.

ISBN960-406-105-4. ΠΑΣΤΑΚΑΣΣ. ΝήσοςΧίος. Αθήνα, Πλανόδιον, 2002. Σελ. 61.

ISBN960-8432-18-9. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΣΠ.Τοχώμακάτω απ' τοβήμα. Αθήνα, Πλανόδιον, 2002. Σελ. 55. ISBN960-8432-16-2. ΠεΙογραφία

Δεκατρείςνέοι συγγραφείς. Αθήνα, Νεφέλη, 2002. Σελ. 137.12,486.

ISBN960-211-645-5. ΑΒΡΑΜΙΔΗΣ0. Ηαγάπηείναι το μυστικό. Αθήνα, Παπαϊωάννου, 2002. Σελ. 72. 6,246. ISBN960-8292-01-8. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣΤ.Στοπρώτοσκαλί. Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα, 2002. Σελ. 167.7,906. ISBN960-406-098-8. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΥ-ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥΛ.Λίγοπριν χαράξει. Αθήνα, Εριφύλη, 2002. Σελ. 258.12,486.

ISBN960-7633-37-7. ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΣΜ.θαπιωό,τι κιεσύ. Αθήνα, Καστανιώτης, 2002. Σελ. 237.

ISBN960-03-3291-6. ΒΕΡΕΝΙΚΗ.Οιχειμώνεςδενείναι πια μελαγχολικοί. Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα, 2002. Σελ. 143.

ISBN960-406-044-9. ΒΛΑΝΤΗΣΝ.www.tospitimas.gr. Αθήνα, Περίπλους, 2002. Σελ. 478.

15,00 6. ISBN960-8202-37-Χ. ΒΛΑΧΟΥΑ.Ταξιδάκι αναψυχής. Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα, 2002. Σελ. 269.

12,906. ISBN960-406-080-5. ΓΙΟΒΑΝΝΑ.Ηάλλητηςαηωλείας. Αθήνα, Πατάκης, 2002. Σελ. 263.

12,006 ISBN960-16-0400-6.

121

ΔΗΜΟΥΝ.Οκαθρέφτης. Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα, 2002. Σελ. 99.

6,90 €. ISBN960-406-096-1. ΔΙΒΑΝΗΛ.Ενικόςαριθμός. Αθήνα, καοτανιώτης, 2002. Σελ. 359.

16,640. ISBN960-03-3328-9. ΔΟΥΚΙΔΟΥΛ.ΗΈλσακαιοι άλλοι. Αθήνα, Εξάντας, 2002. Σελ. 429.

14,850. ISBN960-256-512-8. ΚΑΖΑΝΤΖΗΣΤ. ΟιδίπουςΤύραννος. Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα, 2002. Σελ. 86. 5,900. ISBN960-406-097-χ. ΚΑΖΟΛΗΣΠ.Επάγγελμα... καλλιτέχνης. Αθήνα, Εμπειρία Εκδοτική, 2002. Σελ. 224.12,20€.

ISBN960-8196-75-2. ΚΑΚΟΥΡΗΑ.Οχαρταετός. Αθήνα, Εστία, 2002. Σελ. 548.18,72 0.

ISBN960-05-1018-0. ΚΑΛΛΙΦΑΤΙΔΗΣ0. Μιανέαπατρίδαέξω απ' τοπαράθυρόμου. Αθήνα, Γαβριηλίδης, 2002.

Σελ. 170.10,40€. ΚΑΠΛΑΝΗΕ. Γλυκειάυποταγή. Αθήνα, Λιβάνης, 2002. Σελ. 240.10,01 €.

ISBN960-14-0565-8. ΚΑΡΑΒΟΥΛΙΑΣΤ.Τρομοκρατικές συγγένειες. Αθήνα, Οξύ, 2002. Σελ. 175.9,01 €. ISBN960-8068-99-1. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΕ. Στοντροχότου αγγειοπλάστη. Β' έκδοση. Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα, 2002. Σελ. 286.14,91 €.

ISBN960-393-300-7. ΚΑΡΑΤΖΑΚ.Τομέλι έγινε κεντρί. Αθήνα, Μοντέρνοι Καιροί, 2002. Σελ. 334.16,00€.

ISBN960-397-488-9. ΚΑΡΤΣΑΚΑΕ. Οισκιέςτουέρωτα σαλεύουνστηΜέλανα. Αθήνα, Καστανιώτης, 2002. Σελ. 491.

18,300. ISBN960-03-3221-5. ΚΑΤΡΑΚΗΣΠ.Μυριάνθη. Αθήνα, 122

Ιωλκός, 2002. Σελ. 393.

17,02 €. ISBN 960-426-235-1.

ΚΟΚΚΙΝΟΠΟΥΛΟΣΠ.Ιοκάστη. Αθήνα, Ιωλκός, 2002. Σελ. 147.

ISBN960-426-238-6. ΚΟΛΩΤΑΣΦ.Οεντιμότατοςκύριος θεοφύλακτοςΓύπαρης. Αθήνα, Περίπλους, 2002. Σελ. 260.

12,00 €. ISBN960-8202-39-6. ΚΟΥΛΟΓΛΟΥΣ. Μηνπαςποτέ μόνος στοταχυδρομείο. Αθήνα, Ωκεανίδα, 2002. Σελ. 445.14,00€.

ISBN960-410-255-9. ΚΟΥΡΗΚ.Οκάτοικοςτουκαθρέφτη. Αθήνα, Λιβάνης, 2002. Σελ. 484.

ISBN960-14-0456-2. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΥΡΟΥΜ.Σκιέςστοχρόνο. Αθήνα, Μίνωας, 2002. Σελ. 290.

14,000. ISBN960-542-514-9. ΛΑΔΙΑΕ. Ποταμίσιοι έρωτες. Μυθιστόρημα. Αθήνα, Εστία, 2002. Σελ. 216. ISBN960-05-1014-8. ΛΑΛΑ-ΚΡΙΣΤΔ. Τοξωτικό. Αθήνα, Περίπλους, 2002. Σελ. 212.

15,600. ISBN960-8151-64-3. ΛΙΒΕΡΙΑΔΗΣθ. Προχωρώνταςστο διάδρομο. Αθήνα, Αρμός, 2002. Σελ. 136.10,000.

ISBN960-527-226-4. ΜΑΓΙΑΤΗΣΓ.Ταμελανί μολύβια τωνβερεσέδων. Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα, 2002. Σελ. 303.11,000.

ISBN960-406-086-4. ΜΑΜΑΛΑΚΗΖ. Περιπλάνηση... περ' απότηνελπίδα. Αθήνα, Πιτσιλάς. Σελ. 192.10,700.

ISBN960-7826-53-1. ΜΑΡΑΓΚΟΠΟΥΛΟΣΑ.Αγάπη(κήποι) αχαριστία. Αθήνα, Κέδρος, 2002. Σελ. 288.18,000.

ISBN960-04-2101-3. ΜΑΡΙΝΟΥΑ.Ζήσεμαζί μου. Αθήνα, Λιβάνης, 2002. Σελ. 245.10,010.

ISBN960-14-0559-3.

ΜΑΣΤΟΡΑI. Μιαμέρακόκκινη. Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα, 2002. Σελ. 98.

6,500. ISBN960-406-123-8. ΜΑΤΕΣΙΣΠ.Σκοτεινόςοδηγός. Αθήνα, Καστανιώτης, 2002. Σελ. 177.

12,480. ISBN960-03-3225-8. ΜΙΓΑΔΗΕ. Ωχρήφωτιά. Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα, 2002. Σελ. 246.11,900.

ISBN960-406-081-3. ΜΠΟΥΤΣΙΚΑΣΑ.Οιτελευταίοι αργοναύτες. Αθήνα, Αποστολική Διακονία, 2002. Σελ. 446.11,450.

ISBN960-315-393-1. ΠΑΠΑΝΑΣΤΟΥΝ.Τόξομεγίστου κύκλου. Αθήνα, Μαΐστρος, 2002. Σελ. 385.19,42 0.

ISBN960-8252-08-3. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥΝ.Οκλεπτομνήμων. Αθήνα, Καστανιώτης, 2002. Σελ. 259.

13,520. ISBN960-03-2931-1. ΠΡΑΣΣΑΣΓ. Μικροίθεοί στηδίνητης αγάπης. Αθήνα, Στοχαστής, 2002. Σελ. 174. ΣΟΦΙΑΝΟΥΔ. Πυθαις. Αθήνα, Ωκεανίδα, 2002. Σελ. 376.15,000.

ISBN960-410-247-8. ΤΑΪΛΕΡΑ.Τολμηρέςανατροπές. Μετ. Σ. Αργυροπούλου. Αθήνα, Μεταίχμιο, 2002. Σελ. 384.16,000.

ISBN960-375-379-9. ΤΟΥΛΙΑΤΟΣΤ.Τρίτηοχτώτοβράδυ. Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα, 2002. Σελ. 255.11,900.

ISBN960-406-121-6. ΤΡΑΥΛΟΥΠ.Μεμπαλαντέρτη μοναξιά. Αθήνα, Ψυχογιός, 2002. Σελ. 351.14,000.

ISBN960-274-601-7. ΤΣΑΚΑΛΟΥΠ.Τοσώματωνονείρων μου. Αθήνα, Λιβάνης, 2002. Σελ. 344.

14,000. ISBN960-14-0476-7. ΦΑΚΙΝΟΣΜ.Ηεπικάλυψηδενείναι

σοκολάτα. Αθήνα, Καστανιώτης, 2002. Σελ. 223.13,52€.

ISBN960-03-3315-7. ΦΙΛΟΣΩΦΖ. Ναγίνει έναςπόλεμος να... ησυχάσουμε. Λάρισα, Έλλα, 2002. Σελ. 551.15,606.

ISBN960-7691-71-7. ΦΙΟΡΕΤΟΣΑ.Στοκχόλμηνουάρ. Μετ. Γ. Ν.Κονδύλης. Αθήνα, καστανιώτης, 2002. Σελ. 378.

17,68 €. ISBN960-03-3239-8. ΑΓΚΕΕΦΜ.Μυθιστόρημαμε κοκαΐνη. Μετ. Σ. Διαμαντή. Αθήνα, Εξάντας, 2002. Σελ. 232.10,80€.

ISBN960-256-513-6.

ALIΤ.Στονίσκιοτης ροδιάς. Μετ. Π.Ισμυρίδου. Αθήνα, Άγρα, 2002. Σελ. 326.18,01 6.

ISBN960-325-333-9.

ABOULELAL. Ημεταφράστρια. Μετ. Κ.Κωστάκου. Αθήνα, Νικάς, 2002. Σελ. 214.12,49 6.

ISBN960-296-072-8.

ASENAD.Είσαι ελεύθερη. Μετ. Μ.Δεμέστιχα. Αθήνα, Ωκεανίδα, 2002. Σελ. 340.14,006.

ISBN960-410-250-8. ΒΕΡΝI. Οατσάλινοςγίγαντας. Μετ. Λ.Παλλαντίου. Αθήνα, Καλέντης, 2002. Σελ. 564. ISBN960-219-121-Χ.

VILA-MATASΕ. ΜπάρτλεμπυκαιΣία. Μετ. Α.Καψαλάκ.ά. Αθήνα, Καστανιώτης, 2002. Σελ. 198.

12,48 €. ISBN960-03-3235-5. ΒΙΛΑΡΕ. Τρίαφαξκαι ένα μαγνητόφωνο. Μετ. Μ.-Ε. Παξινού. Αθήνα, Ψυχογιός, 2002. Σελ. 216.

10,50 6. ISBN960-274-619-Χ. ΓΚΙΓΚΟΝΚ.Ησυνωμοσίατης σιωπής. Μετ. Β. Κοκκίνου. Αθήνα, Ψυχογιός, 2002. Σελ. 368.15,006.

ISBN960-274-633-5.

W ALSHJ. Ρ. Ταμυστικάτης παλίρροιας. Μετ. Μ.Σκάρα. Αθήνα,

Ψυχογιός, 2002. Σελ. 256.11,20 6.

ISBN 960-274-392-1.

ELLROYJ. Εγκλήματακατάσυρροήν. Μετ. Α.Αποστολίδης. Αθήνα, Άγρα, 2002. Σελ. 375.14,506.

ISBN960-325-418-5.

JAUFFRETR.Σεργιάνι. Μετ. Δ. Δημουλάς. Αθήνα, Εκδόσεις Του Εικοστού Πρώτου, 2002. Σελ. 262.

14,56β. ISBN960-8219-10-8.

KAZANΦ.ΤοχάρισματηςΧαλιντέ. Μετ. θ. Δαρβίρη. Αθήνα, Λιβάνης, 2002. Σελ. 453.18,006.

ISBN960-14-0571-2.

CALDERWOODD.Οκώδικαςτης ανατροπής. Μετ. Λ.Ταχμαζίδου. Αθήνα, Τραυλός, 2002. Σελ. 349.

14,006. ISBN960-7990-55-2.

KEELYΕ. Πρώταβήματα. Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα, 2002; Σελ. 87.

4,90 6. ISBN960-406-095-3.

KINGSTONΜ.Η.Γυναίκαπολεμίστρα Μετ. X.Λαμπρινίδη. Αθήνα, Κοχλίας.

2002. Σελ. 11,90. 3,366.

ISBN960-8228-25-5.

KINKELΤ. ΗλέαινατηςΑκιτανίας. Αθήνα, Κριτική, 2002. Σελ. 480.

17,50 6. ISBN960-218-260-1. ΚΟΛΙΝΣΜ.Οιφρουροίτηςαλήθειας. Μετ. Ξ. Σκούρα. Αθήνα, Πόλις, 2002. Σελ. 410.15,506.

ISBN960-8132-72-Χ. ΚΟΛΟΝΤΙ Κ.ΟιπεριπέτειεςτουΠινάκιο. Μετ. Α.Χρυσοστομίδης. Αθήνα, Καστανιώτης, 2002. Σελ. 254.

ISBN960-03-3289-4. ΚΟΟΥΤ. Οινάνοι τουθανάτου. Μετ. X. Παπαδημητρίου. Αθήνα, Πόλις, 2002. Σελ. 224.13,50 6.

ISBN960-8132-64-9.

KOTZW INKLEW.Ε.Τ. Οεξωγήινος. Γ' έκδοση. Μετ. Γ. Κοβαλένκο. Αθήνα, Bell, 2002. Σελ. 284. 5,506.

ISBN960-450-027-9.

KUNDERAΜ.Τοαστείο. Μετ. Γ. Η. Χάρης. Αθήνα, Εστία, 2002. Σελ. 402.

19,766. ISBN960-05-1022-9.

CRAZEG.Έρωταςστηνάμμο. Μετ. Κ.Παπαηετροπούλου. Αθήνα, Περίπλους, 2002. Σελ. 270.

15,60 6. ISBN960-8151-68-6. ΚΡΟΝΙΝΑ.Τοκάστρο. Μετ. Φ. Κονδύλης. Αθήνα, Πατάκης, 2002. Σελ. 536. 20,006.

ISBN960-16-0348-4. ΛΑίΤΜΑΝΑ.Ηδιάγνωση. Μετ. Γ. Καλαμαντής. Αθήνα, Πατάκης, 2002. Σελ. 440. 20,006.

ISBN960-16-0420-0. ΛΑΝΤΕΡΟΛ.Ολαβύρινθοςτης αγάπης. Μετ. Α.Βασιλάκου. Αθήνα, Ψυχογιός, 2002. Σελ. 480.17,506.

ISBN960-274-409-Χ.

LESCROARTJ. Καιμόνοτηναλήθεια. Μετ. Π.Κωνσταντέας. Αθήνα, Bell, 2002. Σελ. 590. 7,006.

ISBN960-450-723-0.

LLOSAΜ.V. Ηγιορτήτουτράγου. Μετ. Α.Αλεξοπούλου. Αθήνα, Καστανιώτης, 2002. Σελ. 502.

26.00 6. ISBN960-03-3305-Χ. ΛΟΠΙΝΟ-ΜΑΣΤΡΑΝΤΩΝΗΖ.Τοχάδι του ανέμου. Αθήνα, Εμπειρία Εκδοτική, 2002. Σελ. 224.12,206.

ISBN960-8196-77-9.

LODGED.Σκέψεις, σκέψεις... Μετ. X.Τόμπρας. Αθήνα, Bell, 2002. Σελ. 461.15,006. ISBN960-620-451-0.

MANICKAR. Μάναρύζι. Μετ. Α.Εμμανουήλ. Αθήνα, 2002. Σελ. 637.21,006.

ISBN960-410-237-0.

MORETX. Οτελευταίοςχίπης. Μετ. Γ. Ζακοπούλου. Αθήνα, Αλεξάνδρεια, 2002. Σελ. 326.

13.006. ISBN960-221-231-4.

MUSSETA. DE. Γκαμιάνι ήδύονύχτες παραφοράς. Μετ. Α.Στάικος. Αθήνα, Ωκεανίδα,

123

Άγρα 2002. Σελ. 175.14,506.

ISBN 960-325-431-2.

BALZACΗ.DE. ΕλΒερδούγο. Μετ. Φ. Πιομπίνος. Αθήνα, Ολκός, 2002. Σελ. 45.7,28€.

ISBN960-8154-17-0. ΜΠΑΝΤΙΛΝ.0 ύπνοςβλάπτει σοβαρά τονέρωτα. Μετ. Β. Κομπορόζος. Αθήνα, Εμπειρία Εκδοτική, 2002. Σελ. 320.14,00€.

ISBN960-8196-63-9.

BOLCERD.Ταξίδι ατοΒαλμαράίζο. Μετ. Κ.Κωστάκου. Αθήνα, Νικάς.

2002. Σελ. 432.17,30€.

ISBN960-296-076-0.

BR00KNERΑ.Ιδιωτικήυπόθεση. Μετ. Μ.Χωρεάνθη. Αθήνα, Μεταίχμιο, 2002. Σελ. 320.15,00€.

ISBN960-375-358-0. ΝΑΡΑΓΙΑΝΡ. Οκαθηγητήςτων αγγλικών. Μετ. Κ.Κοντολέων. Αθήνα, Μεταίχμιο, 2002. Σελ. 336.16,00€.

ISBN960-375-346-7.

DIRIEW . Αυγήστηνέρημο. Μετ. Γ. Γεωργίου. Αθήνα, Γκοβόστης, 2002. Σελ. 349.14,00€.

ISBN960-270-890-5. ΝΤΡΑΚΟΥΛΙΤΣΣ. Σανναμηνείμαι εγώ. Μετ. Μ.Κουμπαρέλη. Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα, 2002. Σελ. 229.

13,9θ€. ISBN960-406-124-0. ΟΓΚΑΟΥΑΓ. Ηπισίνατωνκαταδύσεων. Μετ. Π.Ευαγγελίδης. Αθήνα, Άγρα, 2002. Σελ. 252.13,00€.

ISBN960-325-432-0. ΟΥΙΛΦΟΡΝΤΤ. Οινεκροί μπορούν ακόμηναελπίζουν. Μετ. Α. Καλοφωλιάς. Αθήνα, Μεταίχμιο, 2002. Σελ. 352.15,00€.

ISBN960-375-348-3.

PARSONSΤ. Καιτώρα, μόνοςμε τογιομου. Μετ. Φ. Πανταζή. Αθήνα, Ψυχογιός, 2002. Σελ. 359.

14,50 €. ISBN960-274-625-4.

124

PILCHERR.Τοτέλοςτουκαλοκαιριού. Μετ. Π.Μοσχοπούλου. Αθήνα,

Ωκεανίδα, 2002. Σελ. 237.10,09 €.

ISBN960-410-252-4.

RANKINI. Οικαταρράκτες. Μετ. Γ. Τζήμας. Αθήνα, Μεταίχμιο, 2002. Σελ. 680. 23,00€.

ISBN960-375-356-4. ΡΕΝΤΕΛΡ. Ηκουρτίνατης μνήμηςκαι άλλες ιστορίες. Μετ. Τ. Βεκιαρέλλη. Αθήνα, Μεταίχμιο, 2002. Σελ. 264.

13,00 €. ISBN960-375-349-1.

REDFERNΕ. Ημουσικήτωνπλανητών. Μετ. X.Παπαδημητρίου. Αθήνα, Πατάκης, 2002. Σελ. 559.20,00€.

ISBN960-16-0405-7.

RIEBEΒ. Ημαύρηγυναίκααπότον Νείλο. Μετ. I. Λεμπέση-Μουζακίκη. Αθήνα, Κονιδάρης, 2002. Σελ. 510.

21,49 €. ISBN960-392-029-0.

ROTHΡ. Τοζώοπουξεψυχά. Μετ. Γ. Τσακνιάς. Αθήνα, Πόλις, 2002. Σελ. 149.12,01 €.

ISBN960-8132-65-7.

ROW LANDL.J. Τοτατουάζτης παλλακίδας. Μετ. Δ. Χαλαζωνίτης. Αθήνα, θεμέλιο, 2002. Σελ. 532.

17,68 e. ISBN960-310-287-3. ΣΑΪΝΤΚ.Άλι και Νινό. Μετ. Μ.-Ε. Παξινού. Αθήνα, Ψυχογιός, 2002. Σελ. 336.14,00€.

ISBN960-274-630-0. ΣΑΤΛΕΝ.Μεσκυμμένοκεφάλι. Μετ. Ε. Βαγγελάτου. Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα, 2002. Σελ. 131.9,50€.

ISBN960-406-123-2.

SMITHW . Άγριαδικαιοσύνη. Μετ. Γ. Κοβαλένκο. Αθήνα, Bell, 2002. Σελ. 480. 6,50€. ISBN960-450-017-4.

JACQC. Ηπέτρατουφωτός. ΤόμοςΔ'. Μετ. Κ.Κουνινιώτη. Αθήνα, Λιβάνης, 2002. Σελ. 540.18,00€.

ISBN960-14-0583-6.

JOHNSTONΡ. Εγκλήματαπλατωνικής

δημοκρατίαςτοέτος2020. Μετ. Ν.Σκόρδου. Αθήνα, Περίπλους, 2002. Σελ. 358.16,00€.

ISBN960-8151-67-8. ΤΡΟΛΟΠΤ. Ηερωμένητουδικαστή. Μετ. Β. Χωρεάνθη. Αθήνα, Μεταίχμιο, 2002. Σελ. 424.17,00€.

ISBN960-375-357-2.

CHEEKΜ.Ηεξοχήκάνει καλόστον έρωτα. Μετ. Φ. Πανταζή. Αθήνα, Ψυχογιός, 2002. Σελ. 404.15,00€.

ISBN960-274-617-3.

FAJARDOJ. Μ.Οεξωμότης. Μετ. X. Κούλα. Αθήνα, Opera, 2002. Σελ. 361.14,50€. ISBN960-7073-77-0.

FALLAJ. Γαλάζιεςπαπαρούνες. Μετ. Β. Αναγνοστοπούλου. Αθήνα, Νίκας, 2002. Σελ. 304.14,40€.

ISBN960-296-075-2.

FERRUCCIF. Ηζωήτουθεού. Μετ. Α.Παπασταύρου. Αθήνα, Καστανιώτης, 2002. Σελ. 411.20,80 β.

ISBN960-03-3238-Χ. PHILLIPSJ. Α.Μητέρες. Μετ. Ε.Φρυδά. Αθήνα, Εστία, 2002. Σελ. 409.17,68€.

ISBN960-05-1025-3.

FUENTESC. Οιμασκαρεμένεςμέρες. Μετ. X.Κόμη-Καλλίνικου. Αθήνα, Καστανιώτης, 2002. Σελ. 147.

9,36€. ISBN960-03-3240-1.

HICHSMITHΡ. Ιστορίεςμυστηρίου. Μετ. Λ.Μιλιλή. Αθήνα, Ροές, 2002. Σελ. 235.11,00€.

ISBN960-283-140-5.

HIGHSMITHΡ. Ξένοι στοτρένο. Μετ. Μ.Σακκή. Αθήνα, Ροές, 2002. Σελ. 357.13,00€.

ISBN960-283-138-3. Χρονογραφία

ΒΡΑΝΑΣΡ. Ηάχρονηχώρα. Αθήνα, Ποταμός, 2002. Σελ. 236.16,62€.

ISBN960-7563-81-6. Μ ι\έτις

57κείμεναγιατηΝίκηΚαραγάτση.

Αθήνα, Άγρα, 2002. Σελ. 147.

10,51 €. ISBN 960-325-428-2.

Σύγχρονηελληνικήπεζογραφία: Διεθνείςπροοανατολισμοί και διασταυρώσεις. Επιμ. Α. Σπυροπούλου-θ. Τσιμπούκη. Αθήνα, Αλεξάνδρεια, 2002. Σελ. 333.

ISBN960-221-232-2. Τόμοςμνήμηςτης ΙωάνναςΤσάτσου. Αθήνα, Ευθύνη, 2002. Σελ. 233.

18,00 6. ISBN960-8150-15-9. ΒΟΓΑΣΑΡΗΣΑ.ΝίκοςΚαββαδίας (Μαραμπού). Αθήνα, Ιωλκός, 2002. Σελ. 144. 8,00β. ISBN960-426-243-2. ΔΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣΑ.ΟΣεφέρης και ηκριτική. Αθήνα, Πλέθρον, 2002. Σελ. 338.18,51 β.

ISBN960-348-122-χ. ΛΑΖΟΣX. Γραφή. Αθήνα, Ανατολικός, 2002. Σελ. 176.10,40€.

ISBN960-8429-29-3. ΜΑΛΛΗΜ.Μοντερνισμός, μεταμοντερνισμόςκαι περιφέρεια. Αθήνα, Πόλις, 2002. Σελ. 159.

11,016. ISBN960-8132-62-2. ΠΑΠΑΠΑΥΛΟΥΚ.ΟάλλοςΛευκάδιος Χερν. Αθήνα, Παπαζήσης, 2002. Σελ. 259.12,486.

ISBN960-02-1569-3. ΠΡΟΓΚΙΔΗΣΛ.ΟΠαπαδιαμάντηςκαι ηΔύοη. Πέντε μελέτες. Αθήνα, Εστία, 2002. Σελ. 180. ISBN960-05-1021-0. ΣΚΑΡΤΣΗΣΣ. Ταάλλαπρόσωπατης ζωής. Πάτρα, Περίτεχνων, 2002. Σελ. 564.20,80€.

ISBN960-8260-07-8. ΤΑΜΠΑΚΑΚΗΠ.«Γυμνοηαιδείες» ΓιώργουΣεφέρη-ΕρίκΣατί. Αθήνα, οριόλος, 2002. Σελ. 67. 7,80€.

ISBN960-86088-2-1. ΤΣΟΥΚΑΣΠ.Κ.-ΠΕΡΡΑΚΗΕ. Π.Στέφαν Τσβάιχκαι Ελλάδα. Αθήνα, Κάκτος, 2002. Σελ. 190. 9,16€.

ISBN960-382-474-7.

ACKROYDΡ. Τ. S. Eliot. Μετ. Π.Ισμυρίδου. Αθήνα, Νεφέλη, 2002. Σελ. 400. 22,88€.

ISBN960-211-630-7.

LANGΑ.Πώςνααποτύχετε στη λογοτεχνία. Αθήνα, Ανατολικός, 2002. Σελ. 71.6,246.

ISBN960-8429-30-7. ΒΟΤΟΝA.D.ΠώςοΠρουστμπορείνα αλλάξει τηζωήσου. Μετ. I. Ανδρέου. Αθήνα, Πατάκης, 2002. Σελ. 231.

14,00 €. ISBN960-16-0398-0. Δοκίμια

ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣΤ. Κυρίεςκαι κύριοι σαςευχαριστώ. Αθήνα, Εστία, 2002. Σελ. 228. 9,366. ISBN960-05-1019-9. ΔΗΜΟΥΝ.Τρίπτυχο. Αθήνα, Πατάκης, 2002. Σελ. 308.19,00β.

ISBN960-16-0381-6. ΚΑΨΑΛΗΣΔ. Στονκαιρό. Αθήνα, Αγρα, 2002. Σελ. 278.17,01 €.

ISBN960-325-427-4. ΜΟΣΧΟΝΑΣΣ. Γ. Αιχμέςκαιστιγμές. Αθήνα, Ηλιοτρόπιο, 2002. Σελ. 210.

5,206. ISBN960-342-272-2. ΞΥΔΑΚΗΣΝ.Τατριαντάφυλλατης ΜάρσαΜατρούχ. Αθήνα, Αγρα, 2002. Σελ. 36. 7,506. ISBN960-325-435-5. ΤΣΙΡΟΠΟΥΛΟΣΚ.Ανάμεσασε δύο αιώνες. Αθήνα, Οι Εκδόσεις Των Φίλων, 2002. Σελ. 275.14,04€. ΧΟΛΕΒΑΣΚ.Εκκλησίακαι ελληνική διάρκεια. Αθήνα, Σταμούλης, 2002. Σελ. 144. 6,00€. ISBN960-351-426-8.

PESSOAF. Ηρόστρατος. Μετ. X. Βλαβιανός. Αθήνα, Εξάντας, 2002. Σελ. 196.12,21 6.

ISBN960-256-506-3.

JAMESW . Ηβούλησηπίστης. Μετ. Γ. Καρανικόλα. Αθήνα, Printa, 2002. Σελ. 89.8,00€.

ISBN960-7408-56-χ.

JULLIENF. ΑπότηνΕλλάδαστηνΚίνα.

Μετ. Κ.Παπαγιώργης. Αθήνα, Εξάντας, 2002. Σελ. 128.9,206.

ISBN960-256-510-1.

Γενικά

ΤΑΚΟΠΟΥΛΟΣΠ.Τακριτικά(θέατρο 1966-1990). Αθήνα, Ποταμός, 2002. Σελ. 479. 20,00β.

ISBN960-7563-82-4. Έργα

ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ. Πλούτος. Μετ. Γ. Βαρβέρης. Αθήνα, Πατάκης, 2002. Σελ. 79.9,50€. ISBN960-16-0354-9. ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΥΖ.Τραγούδιαγια άντρες. Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα, 2002. Σελ. 87.8;906.

ISBN960-406-102-χ. Μ ΐ λ ctic

ΣΒΑΛΙΓΚΟΣX. θέατροκαιαρχι-θεατής. Αθήνα, Παύλος, 2002. Σελ. 166.

12,486. ISBN960-8258-04-9.

UTOPIA Αρχαιολογία

SOLER. -VALBELLD.Ολίθοςτης Ροζέτης. Μετ. Π.Σταφυλά. Αθήνα, Καστανιώτης, 2002. Σελ. 258.

17,68 6. ISBN960-03-3251-7. Μα ρ τ up icc

ΔΟΥΓΑΛΗΣΑ.Έναςστρατιώτης διηγείται. Κοζάνη, Παρέμβαση, 2002. Σελ. 117.8,326. ΤΖΑΝΑΚΑΡΗΣΒ. Ταπαλληκάριατα καλόσύντροφοι τασκοτώνουν. Αθήνα, Καστανιώτης, 2002. Σελ. 460. 20,806.

ISBN960-03-3299-1. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥΤ. ΕλΑλαμέιν, Μέση Ανατολή, Μπάρντια. Αθήνα, Εστία, 2002. Σελ. 199.11,446.

ISBN960-05-1028-8.

125

Βιο / ρ α φ ί κ

ΤΡΙΧΑΛ.Ογνωστόςκαι οάγνωστος ΧαρίλαοςΤρικούπης. Αθήνα, ΚΑΠΟΝ, 2002. Σελ. 39. 9,366.

ISBN960-7037-20-0.

MILLERΑ.ΑΤνστάιν-Πικάσο. Μετ. Σ. Πιέρης. Αθήνα, Τραυλός, 2002. Σελ. 479.18,01 6.

ISBN960-7990-63-3. Ελληνική

ιοτορία

ΕπτάνησοςΠολιτεία(1800-1807). Επιμ. Α.Νικηφόρου. Κέρκυρα, Γ.Α.Κ., 2001. Σελ. 153.16,006.

ISBN960-85548-3-7. ΠρακτικάΑ'ΔιεθνούςΣιφναϊκού Συμποσίου. Τόμοι Α'+Β'+Γ. Αθήνα, Εταιρεία Σιφναϊκών Μελετών, 2001. Σελ. 474+464+496.104,00€. (οι τρειςτόμοι). ΕΛΕΥΘΕΡΑΤΟΣΛ.Τοφάλτσομαντολίνο τουλοχαγού. Μετ. Λ.ΚαλαφάτηΠετράτου. Αθήνα, Τεκμήριο, 2002. Σελ. 191.12,016.

ISBN960-87299-0-4. ΖΑΟΥΣΗΣΑ.ΑμαλίακαιΌθων. Αθήνα, Ωκεανίδα, 2002. Σελ. 324.13,006.

ISBN960-410-254-0. ΚΑΡΥΤΣΑΣΓ. ΟιΑιτωλοίδιδάσκαλοι. Αθήνα, 2002. Σελ. 382.16,646.

ISBN960-90413-2-9. ΛΑΖΑΡΗΣΒ. ΚαποδιστριακήΠάτρα. Πάτρα, Περίτεχνων, 2002. Σελ. 324.

15,60 6. ISBN960-8260-12-4. ΜΑΝΔΗΛΑΣΚ.Π.ΟΘεόφιλοςΚαΤρης καιονεοελληνικόςδιαφωτισμός. Αθήνα, Ανοιχτή Πόλη, 2002. Σελ. 206.

12,21 6. ISBN960-7748-28-Χ. ΜΑΝΙΚΑΣΚ.ΣχέσειςΟρθοδοξίαςκαι ΡωμαιοκαθολικισμούστηνΕλλάδα κατάτηδιάρκειατηςΕπαναστάσεως (1821-1827). Αθήνα, 2002. Σελ. 470.

25,00 6. ISBN960-91753-0-9.

126

ΣΟΥΡΜΕΛΗΣΔ. Κατάστασιςσυνοπτική τηςπόλεωςΑθηνών. Αθήνα, Καραβίας, 2002. Σελ. 95.6,116.

ISBN960-258-080-1. ΤΡΑΚΑΔΑΣπ. ΕνΑχαΐα. Πάτρα, Περί Τεχνών, 2002. Σελ. 437.18,206.

ISBN960-8260-06-Χ. ΡΑΝΟΒΙΤΣA.Β. 0 Ελληνισμόςκαι οιστορικόςτουρόλος. Αθήνα, Σύγχρονη Σκέψη, 2001. Σελ. 399.

18,31 6. ISBN960-87243-0-9. Πανκόομια

Σελ. 214.10,406.

ISBN960-522-092-3. ΜΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΣΝ.Συναισθηματική τοπογραφία. Σκόπελος, Νησίδες, 2002. Σελ. 247.13,526.

ISBN960-8263-09-3. ΧΑΤΖΗΦΩΤΗΣI. Μ.Αγιοι Τόποι και Μονή Σινά. Αθήνα, Αλκυών, 2001. Σελ. 263.

64,506. ISBN960-326-052-5.

ιοτορία

ΓΟΥΤΑΣΔ. Ηαρχαίαελληνικήσκέψη στοναραβικόπολιτισμό. Μετ. Μ. Μακρή. Αθήνα, Περίπλους, 2002. Σελ. 315.23,926.

ISBN960-8202-16-7. ΖΕΓΚΙΝΗΣΕ. Γενίτσαροι και Μπεκτασισμός. Θεσσαλονίκη, Βάνιας, 2002. Σελ. 431. 21,366.

ISBN960-288-085-6. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΜ.Βαλκάνια. Αθήνα, Μελάνι, 2002. Σελ. 124+χάρτ.

9,786. ISBN960-8309-01-8.

YOUNGJ. W . ΗΕυρώπητουψυχρού πολέμου, 1945-1991. Μετ. Γ. Δεμερτζίδης. Αθήνα, Πατάκης, 2001. Σελ. 488. 38,006.

ISBN960-16-0399-9.

LANDAM.D.1.000χρόνιαμη γραμμικήςιστορίας. Μετ. Μ.Βαϊνάς. Αθήνα, Κριτική, 2002. Σελ. 494.

24, 506. ISBN960-218-244-χ. ΓΕύΓΡΑΦΙΑ-ΤΑΞΙΙΙΙ Γενικά

ΤΟΛΙΑΣΓ.Τανησολόνια. Αθήνα, Ολκός, 2002. Σελ. 192. 58,006.

ISBN960-8154-11-1. Κ ό ο μ oc

ΚΟΡΜΑΛΗΣΑ.Ελλαδίτουπεριήγησις. ΤόμοςΑ'. Αθήναι, Πελασγός, 2002.

Γνώαεκ

ΖΟΜΠΟΛΑΣΤ. ΚΑΙΑΛΛΟΙ. Μετον ΠαυσανίαστηναρχαίαΜεοσήνη. Αθήνα, Καλειδοσκόπιο, 2002. Σελ. 79. ISBN960-7846-21-4. Τέχνη

ΖΑΧΑΡΟΠΟΥΛΟΥΚ.Ταπαιδιά συνομιλούνμετησύγχρονητέχνη. Αθήνα, Νήσος, 2002. Σελ. 61.

10,00 6. ISBN960-87114-5-2. Ελεύθερα

αναγνώοματα

ΒΑΡΒΑΡΟΥΣΗΛ.Μίααράχνημόνη... ψάχνει! Αθήνα, Παπαδόπουλος, 2002. Σελ. 26. ISBN960-412-087-5. ΔΙΒΑΝΗΛ.ΗκόκκινηΛένακαι οπαπαγάλοςαπ' τονΑρη. Αθήνα, Μελάνι, 2002. Σελ. 64.12,506.

ISBN960-8309-00-χ. ΚΟΚΚΙΝΟΥΜ.Έναπαιδί, δύοπατρίδες. Αθήνα, Μίνωας, 2002. Σελ. 96.4,996.

ISBN960-542-494-0. ΝΤΑΚΟΛΙΑ1.0 βασιλιάςσαλίγκαρος και ημάγισσαΞιδού. Αθήνα, Κέδρος, 2002. Σελ. 26. ISBN960-04-1948-5. ΠΑΝΤΕΛΗΣ. ΗγάταμουηΤζούλια. Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα, 2002. Σελ. 50.10,906. ISBN960-406-092-9. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣΒ. Απόδωμέχρι το φεγγάρι. Αθήνα, Κάστωρ, 2002. Σελ. 32. 8,806. ISBN960-7906-39-χ.

ΠΟΥΛΟΣΚ.Έναπαγωτόδιαρκεί λίγο. Αθήνα, Παπαδόπουλος, 2002. Σελ. 24. ISBN960-412-060-3. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΔΗΣΓ.Τραγούδια στηντραμπάλα. Αθήνα, Ελληνικό Γράμματα, 2002. Σελ. 36.9,90 €.

ISBN960-393-394-5. ΤΡΙΒΙΖΑΣΕ. Οσυναχωμένοςκόκορας. Αθήνα, Κέδρος, 2002. Σελ. 60.7,506.

ISBN960-04-1527-7. ΚΡΙΤΣΕΦΣΚΑΓΙΑΈΥΣΤΑΘΙΟΥΕ.Το μεγάλοταξίδι τουΦοίνικα. Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα, 2002. Σελ. 180.

10,056. ISBN960-406-108-9.

LOUV.Μιααγάπηγιαφιλάκια. Μετ. Β. Νεγκοπούλου. Αθήνα, Μεταίχμιο, 2002. Σελ. 4.8,006.

ISBN960-375-156-1. ΜΕΝΑΡΖ.Τομεγάλοβιβλίοτων1.867 πεπρωμένων. Μετ. Ζ. Βαλάοη. Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα, 2002. Σελ. 85.

7,906. ISBN960-393-934-χ. ΜΠΛΑΖΕΓΙΟΦΣΚΙ Μ.Ταφιλαράκια. Μετ. X.Στρώνη. Αθήνα, Κάστωρ, 2002. Σελ. 32.8,80€.

ISBN960-7906-40-3.

DELERMΡ. Μαρίνα. Μετ. Α.Πασιά. Αθήνα, Μεταίχμιο, 2002. Σελ. 128.

6,00 6. ISBN960-375-353-Χ.

TOURNIERΜ.Έναπαιχνίδι για βασιλιάδες. Μετ. Α.Πασιά. Αθήνα, Μεταίχμιο, 2002. Σελ. 88.5,00e.

ISBN960-375-352-1.

FOREMANΜ.Σούπεργκολ! Μετ. Λ.Βαρβαρούση. Αθήνα, Μεταίχμιο, 2002. Σελ. 28, ISBN960-375-362-9.

HOESTLANDTJ. Τοζαχαρένιομωρό. Μετ. Β. Νεγκοπούλου. Αθήνα, Μεταίχμιο, 2002. Σελ. 40.8,00 €.

ISBN960-375-158-8.

HOESTLANDTJ. 0 μικρόςσύζυγος. Μετ. Β. Νεγκοπούλου. Αθήνα, Μεταίχμιο, 2002. Σελ. 40.8,006.

ISBN960-375-157-χ.

ΙΝΔΙΚΤΟΣ.Τεύχος16. 8,806. ΑΕΡΟΠΟΣ. Τεύχος44. 4,50€. ΑΙΓΙΝΑΙΑ.Τεύχος5.6,00€. ΑΙΟΛΙΚΑΓΡΑΜΜΑΤΑ.Τεύχος195.

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΕΡΓΑΣΙΑ.Τεύχος66. 7,506. ΚΟΝΔΥΛΟΦΟΡΟΣ. Τόμος1. ΗΛΕΞΗ.Τεύχος168. 6,006.

10,006.

ΜΑΝΗ.Τεύχος5. 3,506.

ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ.Τεύχος382. 2,006.

ΜΠΙΛΙΕΤΟ.Τεύχος2.

ΑΝΑΛΟΓΙΟΝ.Τεύχος2.8,00 6.

ΝΑΥΠΑΚΤΙΑΚΑ.ΤόμοςΙΑ', 2000.

ΑΝΑΠΤΥΞΗ.ΕΒΕΑ.Τεύχος6.

15,406.

ΑΝΕΥ.Τεύχος4. 5,006: ΑΡΔΗΝ.Τεύχος36. 5,006. ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΚΑΙΤΕΧΝΕΣ. Τεύχος83.

6,006. ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΚΑΙΤΕΧΝΕΣ. Μηνιαίο ενημερωτικόφυλλάδιο. Τεύχος23. Δωρεάν.

ΝΕΑΑΡΙΑΔΝΗ.Τεύχος34. 4,406. ΝΕΑΕΣΤΙΑ.Τεύχος1.747. 7,406. ΝΕΑΠΑΙΔΕΙΑ.Τεύχος102.4,556. ΤΑΝΕΑΤΟΥΕ.Λ.Ι.Α.Τεύχος60. ΠΑΝΑΙΓΥΠΤΙΑ.Περιοδικήέκδοση. Τεύχος105.0,036.

ΒΥΖΑΝΤΙΑΚΑ.Τόμος21, 2001.14,056.

ΠΟΙΗΣΗ.Εξαμηνιαίοπεριοδικό. Τεύχος19.12,006.

ΓΕΦΥΡΕΣ. Τεύχος4.8,806.

0 ΠΟΛΙΤΗΣ. Τεύχος101.4,006.

ΓΕΩΓΡΑΦΙΕΣ.Τεύχος3.10,506.

ΡΙΖΑΑΓΡΙΝΙΩΤΩΝ.Περιοδικήέκδοση. Τεύχος45.7,006.

ΓΙΑΤΙ. Τεύχος234.2,056. ΓΡΑΦΗ.Τεύχος52.4,006.

ΡΥΘΜΟΙΤΗΣΣΑΛΑΜΙΝΑΣ. Τριμηνιαίο περιοδικό. Τεύχος9.

ΔΑΥΛΟΣ.Τεύχος247. 5,006.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ. Τεύχος56.4,166.

ΔΕΛΕΑΡ. Τεύχος 5. 7,006.

ΣΥΓΧΡΟΝΑΘΕΜΑΤΑ.Τεύχος80. 9,006.

ΔΕΥΚΑΛΙΩΝ.Τεύχος20.9,886.

ΣΥΓΧΡΟΝΗΣΚΕΨΗ.Δίμηνηέκδοση. Φύλλο29.

ΔΙΑΒΑΖΩ.Μηνιαίαεπιθεώρηση τουβιβλίου. Τεύχος432.7,346. ΕΚΤΩΝΥΣΤΕΡΩΝ.Τεύχος7.16,79β.

ΣΥΝΑΞΗ.Τεύχος82.6,006.

ΕΝΤΕΥΚΤΗΡΙΟ.Τεύχος57. 6,506.

ΤΕΤΡΑΔΙΑΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ. Τριμηνιαία έκδοση. Τεύχος78.6,00 e.

ΕΡΕΥΝΑ.Φύλλο29.4,406.

ΤΟΛΜΗ.Τεύχος20. 3,006.

ΕΡΕΥΝΩΝΤΑΣ. ΓΓΕΤ.Τεύχος8.

0ΤΥΠΟΣ.Τεύχος141.2,936.

ΕΥΘΥΝΗ.Τεύχος367. 3,506.

ΧΡΟΝΙΚΑ.Φύλλο179. Δωρεάν.

ΗΕΦΗΜΕΡΙΔΑΤΩΝΑΙΓΎΠΤΙΩΤΩΝ. Φύλλο78.

BALKANSTUDIES. Τόμος40, τεύχος2, 1999.17,546.

ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΑΝΕΑ.Φύλλο126.1,006.

GOLFINGREECE. Τεύχος 12.

ΘΕΜΑΤΑΠΑΙΔΕΙΑΣ. Τεύχος9.3,00β.

HELLENICQUARTERLY.No12. 7,006.

121

Α ρ.433 1 Ιουλίου 200231 Αυγούοτου 2002

επ ιμ έ λ εια : Η Μ Α Σ

Μ ΑΓ Κ Λ Ι Ν Η Σ

[τη ν Κριτικογραφία περιλαμβάνονται όλες οι επώνυμες

I Ιουλίου 2 0 0 2 - 31 Ιουλίου 2 0 0 2

βιβλιοκριτικές και βιβλιοπαρουσιάοεις των ελληνικών εκδόσεων που

ΜαραγκόπουλοςA.: Ulysses. Οδηγός ανάγνωσης(Γ. Βέης, διαβάζω, 432)

δημοσιεύονται

ΆρμστρονγκΚ.: Ισλάμ. Μίασύντομη ιστορία(X.Χαλαζιάς, Αδέσμευτος Τύπος Μ ήτση, 3.7.2002)

στον ημερήσιο

κ

και περιοδικό Τύπο

128

ΒιτσαξήςΒ.: ΟΜύθος. Σημείο αναφοράςτης υπαρξιακής αναζήτησης(Ά.Κελεσίδου, Η Καθημερινή, 9.7.2002) Ιάμβλιχος: Περίίου πυθαγορικούβίου (Νικ. Λυκ. Φορόπουλος, διαβάζω, 432) Καλογερόπουλος Ν.: Ηδιαμόρφωσις ευρωπαϊκούπνεύματος (Ν.Μακρής, Ποάιυκά Θέματα, 19.7.2002) ΜπέγζοςΜ.: ΚώσταςΑξελός Τοάνοιγματηςσκέψης (Χρ. Χαήαζιάς, Η Καθημερινή, 16.7.2002) ΧαλικιάςΣ.: Ταανάλεκτατου Κομφούκιου, Φιλοσοφικέςσυνομιλίες μετουςμαθητέςτου (Κ.ΒερνιέΤσιγάρα, Νέα Εστία, 1.745) ΆνοκομπΕ. -ΝέιγκελΤ.: Ηθικός πόλεμος. Ηθικήενπολέμω (Γ. Ν.Μπασκόζος, Εξπρές, 14.7.2002) ΑντόρνοΤ.: Αισθητικήθεωρία (Φ.Τερζάκης, Πήανόδιον, 34) ΜπερλίνΑ.: Τρειςκριτικοίτου Διαφωτισμού, Βίκο, Χάμαν, Χέρντερ ίΓ. Σιακαντάρης, Εάευθεροτυπία, 28.7.2002) ΝτερριντάΖ.: Έμβολα. Ταύφητου Νίτοε (Γ. Κακολύρης, Νέα Εστία, 1.746) Χέγκελ Γ.: Εισαγωγήστηναισθητική (Φ.Τερζάκης, Πήανόδιον, 34)

ΕκδόσειςΚαστανιώτης(συλλογικό): Σχιζοφρένεια. Φαινομενολογικήκαι ψυχαναλυτικήπροσέγγιση (Κ.Μάτσα, Τετράδια Ψυχιατρικής, 78)

Μιμούρι Σ„ ΕτιένΡ.: Εφηβεία, έρωτας και σεξουαλικότητα(Κ.Κοντολέων,

Αδέσμευτος Τύπος Μ ήτση, 28.7.2002)

ΜίτσελΠ.: Ηκατανόησητουνου στηνπαιδικήηλικία(Κ.Δ. Μαλαφάντης, διαβάζω, 432)

ΒασιλάκηςΜ.: Καλάναηάθουν! (Η. Κανέλλης, Απογευματινή, 20.7.2002) Βερνίκος Ν., ΔασκαλοπούλουΣ.: Πολυπολιτισμικότητα(Χρ. Χαλαζιάς, Αδέσμευτος Τύπος Μ ήτση, 16.7.2002) ΦαράκλαςΓ.: «Αυτότοπράγμα»: Κριτικήτηςαιτιότητας και αυτοσχεσία στησυγκρότησητου κοινωνικού αντικειμένου (Σ. Δημητρίου, Αυγή, 18.7.2002) ΓκίντενςΆ.: Οκόσμοςτωνραγδαίων αλλαγών (Χρ. Χαλαζιάς, Μακεδονία, 14.7.2002) ΜποντριγιάρΖ.: Συνθήματα

(Γ. Ί. Μπαμπασάκης, Ελευθεροτυπία, 19.7.2002) Μπουρντιέ Π.: Ηδιάκριση. Κοινωνική κριτικήτης καλαισθητικήςκρίσης (Ά.Καλογνωμής, Η Καθημερινή, 50.7.2002) Im iT iK H

(Τ. Βασιλειάδου, Ημερήσια, 6.7.2002) ΚάπλανΡ.: Ηεπερχόμενηαναρχία (Σ. Ντάλης, Διαβάζω, 432) ΤαγκουιέφΠ.-Α.: Παγκοσμιοποίηση και δημοκρατία(Α.Πανταζόπουλος, Ελευθεροτυπία, 28.7.2002)

I

ΒενιζέλοςΚ„ ΙγνατίουΜ.: Ταμυστικά αρχείατου Κίσιντζερ(Ε. Γκίκα, Έθνος, 7.7.2002) ΚασιμέρηςΓ.: ΗΕπαναστατική Οργάνωση17 Νοέμβρη (Τ. Βασιλειάδου, Ημερήσια, 27.7.2002) ΠανταγιάςΓ.: Ταδιάφανατείχη (Α.Μήτσου, Το Βήμα, 7.7.2002) ΠαπαδημητρίουΓ.: ΗΣυνταγματοποίησητης Ευρωπαϊκής Ένωσης/0Χάρτηςθεμελιωδών Δικαιωμάτων, σταθμόςστηθεσμική ωρίμανσητης ΕυρωπαϊκήςΈνωσης (Σ. Ντάλης, Οικονομικός Ταχυδρόμος 13.7.2002) ΠαπαδημητρίουΓ., Καριψιάδης Γ., ΠαπανικολάουΚ.: ΗΣυνέλευσηγια τοΜέλλοντης ΕυρωπαϊκήςΈνωσης (Σ. Ντάλης, Οικονομικός Ταχυδρόμος, 13.7.2002) ΠέπαΝ.: ΙωάννηςΚαποδίστριαςΗχάραξητηςσύγχρονηςελληνικής και διεθνούς πολιτικής (Γ. Ν. Μπασκόζος, Εξπρές, 7.7.2002) ΧατζηγάκηςΣ.: Ηελληνικήταυτότητα στη«ΝέαΤάξη» (X.Χαλαζιάς, Αδέσμευτος Τύπος Μ ήτση, 3.7.2002)

I ΠΟΛΙΤΙΚΕ! Ε Π ΙΠ Η Μ Ε Γ Ί ΦωτόπουλοςΤ.: Παγκοσμιοποίηση, Αριστεράκαι περιεκτικήδημοκρατία (Φ.Τερζάκης, Ελευθεροτυπία, 19.7.2002) Άλμπρεχτ Β.: Ηελευθερίαστο νεωτερικόκόσμο: Γιαμιαερμηνευτική τουδημοκρατικούπολιτισμού (Γ. Σταυρακάκης, Ελευθεροτυπία, 28.7.2002) ΓκίλμπινΡ.: Ηπρόκλησητου παγκόσμιουκαπιταλισμού

liu m tu ■ I ΕκδόσειςΔίαυλος: Οκόσμοςτου μάνατζμεντσε 30λεπτά (Γ. Ν. Μπασκόζος, Οικονομικός Ταχυδρόμος, 21.7.2002) ΠαπαδάκηςΒ.: Στρατηγικήτων επιχειρήσεων (Γ. Ν.Μπασκόζος, Οικονομικός Ταχυδρόμος, 27.7.2002) ΝτούσκοςΠ.: Εκπαίδευσηκαι οικονομίαστιςσυνθήκεςτης παγκοσμιοποίησης(Γ. Ν.Μπασκόζος, Εξπρές, 28.7.2002) ΣιώμκοςΓ.: Συμπεριφοράκαταναλωτή καιστρατηγικήμάρκετινγκ(Γ. Ν. Μπασκόζος, Εξπρές, 27.7.2002) ΜίκλεγουεΐτΤζ., ΓούλντριτζΆ.: Τοτέλειοτουμέλλοντος (Γ. Ν. Μπασκόζος, Οικονομικός Ταχυδρόμος, 20.7.2002) ΜίτροφΊ.: Έξυπνησκέψηγια δύσκολουςκαιρούς (Γ. Ν.Μπασκόζος, Οικονομικός Ταχυδρόμος, 20.7.2002)

I

ίΜΜΕ-ΕΠΙΚΟΙΟΩΟΙΑ

ΒρανάςΡ.: Ηάχρονηχώρα(Π. Τατσόπουλος, Τα Νέα, 13.7.2002)

I ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ

I

ΟλάγιαΠ.: Μυθολογικόςάτλας της Ελλάδας (Λ.Σταμάτη, ΤαΝέα, 20.7.2002)

ΜόλλαςΔ.: 0 καραγκιόζηςμας (Γ. Ν.Μπασκόζος, Εξπρές, 7.7.2002) /w

r o ™

I

ΙΓΛΩΣΙΛ

ΠαπαρίζοςΧρ.: Ηελληνική γλώσσαστηνΕυρωπαϊκήΈνωση (Φ. Καβουκόπουλος, Η Καθημερινή, 21.7.2002) ΧάρηςΓ.: Δέκαμύθοι γιατηνελληνική γλώσσα(Κ.Αγγελάκος, διαβάζω, 432) \ κ α α ι μ φ ι λ ο λ ο π α -μ

~

Φέσσα-ΕμμανουήλΕ.: Δοκίμια

\

ο μ μ

ΠανταζήςΒ.: ΗομηρικήΖάκυνθος (Κ.Κοντολέων, Αδέσμευτος Τύπος Μήτση, 21.7.2002) ΡηγάτοςΓ. (επιμ.): Ιατρική παροιμιολογία/Αρρώστιεςκαιγιατροί σε αρχαίαελληνικάεπιγράμματα (Γ. Ν.Μπασκόζος, Εξπρές, 21.7.2002) \ΑΩΘ0Λ0ΠΕΙ

I

ΛόγιοςΗ.(επιμ.): ΚωστήςΠαλαμάς: Καιέχωαπόσαςμιαδόξαναζητήσω (Δ. Μαλακάσης-Τσέκος, Η Καθημερινή, 23.7.2002) ΜηλιώνηςΧρ. (επιμ.): Μιαπόληστη λογοτεχνία-Γιάννενα(Γ. Παπακώστας, Νέα Εστία, 1.746) ΦάιςΜ.(επιμ.): Παραμύθιααπότο μέλλον. ΔέκαδιηγήματαΕλλήνων συγγραφέων(Μ.Πανώριος, Η Καθημερινή, 16.7.2002) ΚάρεϊΤ. (επιμ.): Ταμεγάλαρεπορτάζ, 2τόμοι (Δ. Κούρτοβικ, Τα Νέα, 6.7.2002)

|

ΙΠΟΙΗΕΗ

ίΛΑΟίΡΑΦΙΑ

l/w

γιατηνέαελληνικήαρχιτεκτονική (Α.Μπιρμπίλη, Ελευθεροτυπία, 28.7.2002)

ΑναστασίουΤ.: Βραδιάστο«Flower» (Ν.Λάζαρης, Νέα Εστία, 1.745) ΑξιώτηΜ.: Ποιήματα (Κ.Γ. Παπαγεωργίου, Ελευθεροτυπία, 19.7.2002) ΒαγενάςΝ.: Σκοτεινέςμπαλλάντες 129

καιάλλαποιήματαΓΕ.Χουζούρη, Ελευθεροτυπία, 28.7.2002) Βαρβέρης Γ.: Σταξένα(Ν.Σιώτης, Μακεδονία, 7.7.2002) ΔημουλάΚ.: Ήχοςαπομακρύνσεων (Π.Μπουκάλας, Η Καθημερινή, 16.7.2002) ΖέρβαςΓ.: Ηπυξίδατηςάνοιξης (X.Σπυροπούλου, διαβάζω, 432) ΜαρκίδηςΜ.: Παράταύτα (Γ. Παπακώστας, Η Καθημερινή, 16.7.2002) ΜαυρουδήςΚ.: Επίσκεψησεγέροντα με άνοια(Ν.I. Κοκκινάκη, Η Καθημερινή, 7.7.2002) ΜέσκοςΜ.: Ψιλόβροχο (Ν.Λάζαρης, Νέα Εστία, 1.746) ΠούλιοςΛ.: Μωοαϊκό(Ν.Σιώτης, Μακεδονία, 7.7.2002) ΣκοπετέαΣ. (επιμ.): Γιώργος Σαραντάρης: Ταδημοσιευμένα απότο1933έωςτο1942 (Ά.Καλογερόπουλος, Πλανόδιον, 34) ΣτεριάδηςΒ.: Χριστούγεννατης ισοπαλίας(Σ.Λιόντος, διαβάζω, 432) ΧυτήρηςI: Τοκαλοκαίρι καιΤοτέλος τηςομιλίας (Ν.Σιώτης, Μακεδονία, 7.7.2002) Γκέτε Γ. Β.: Φάουστ (Φ.Δ. Δρακονταειδής, Ελευθεροτυπία, 19.7.2002)

(Δ. Κούρτοβικ, Τα Νέα, 20.7.2002) (Ό.Σελλά, Η Καθημερινή, 6.7.2002) ΔενδρινόςΓ.: Απέραντεςσυνοικίες (Μ.Τριανταφύλλου, Πλανόδιον, 34) ΔημητρίουΣ.: Ηβραδυπορίατου καλού (Γ. Αράγης, Πλανόδιον, 34) ΔούκαςΓ.: 0 κόσμοςόπωςήρθα καιτονβρήκα(θ. Νιάρχος, Τα Νέα, 6.7.2002) ΔουκίδουΛ.: ΗΈλσακαιοι άλλοι (Π. Κουνενάκη, Η Καθημερινή, 14.7.2002) ΕυσταθιάδηΜ.: Σχεδόν... μελό (Τ. Μενδράκος, Αυγή, 4.7.2002) (Ό.Σελλά, Η Καθημερινή, 6.7.2002) Ιωαννίδηςθ.: ΦρειδερίκοςΒ'. Τοθαύματηςοικουμένης (Μ. θεοδοσοπούλου, Το Βήμα, 21.7.2002) ΚαρατζαφέρηI.: Όλοι ήξεραν (Ε. Γκίκα, Έθνος, 14.7.2002) ΚαστρινάκηΑ.: Εκδοχές της Πηνελόπης (Λ.Πανταλέων, διαβάζω, 432) (Δ. Ρουμπούλα, Έθνος, 6.7.2002) ΚούλογλουΣ.: Μηνπαςποτέ μόνος στοταχυδρομείο(Γ. Ν.Μπασκόζος, Εξπρές, 7.7.2002) ΚυριαζήςΝ.: ΜαρίατωνΓλάρων (Γ. Ν.Μπασκόζος, Εξπρές, 14.7.2002) Λαμπαδαρίδου-ΠόθουΜ.: 0 Αγγελος τηςστάχτης (Μ.Γ. Μερακλής, Η Λέξη, 168) ΜανταδάκηΣ.: Τοκάλεσμα(Γ. Βέης, \M W ? M k I Μακεδονία, 14.7.2002) ΒενέζηςΗ.: Αιολικήγη (Κ.Κοντολέων, ΜανωλάΣ.: Καθημερινέςιστορίες (Γ. Κορδομενίδης, Αγγελιοφόρος Αδέσμευτος ΤύποςΜ ήτση, 14.7.2002) της Κυριακής, 21.7.2002) ΒλαντήςΝ.: www.tospitimas.gr ΜαραγκόπουλοςΆ.: Ταδεδομένατης (Κ.Κοντολέων, Αδέσμευτος Τύπος ζω ής μας/Αγάπη [κήποι) αχαριστία Μήτση, 7.7.2002) (Β. Πάγκαλος, (Β. Χατζηβασιλείου, Το Βήμα, Μακεδονία Θεσσαλονίκης, 7.7.2002) 7.7.2002) ΒούλγαρηςΚ.: Στοόνειροπάντα ΜάτεσιςΠ.: Σκοτεινόςοδηγός ηΠελοπόννησο(Μ.Γ. Μερακλής, (Ε. Γκίκα, Έθνος, 21.7.2002) Η Λέξη, 168) Μ ηλιώνηςX., ΔούκαΜ., ΝόλλαςΔ., ΓιαννακάκηΕ.: Περίορέξεως Γ ιατρομανωλάκηςΓ„ ΠαπανδρέουΝ., καιάλλωνδεινών (Μ.Κακαβούλια, ΣωτηροπούλουΈ„ ΑθωνίτηςΑ., Νέα Εστία, 1.745) ΠασχάληςΣ„ ΣκαμπαρδώνηςΓ., ΔαββέταςΝ.: Ιστορίεςμιαςανάσας ΑκριβόςΚ., ΜαγκλίνηςΗ., ΣερέφαςΣ„ 130

ΣκιαδαρέσηΜ., ΣταμάτηςΑ.: Διηγήματα(Γ. Βέης, Ελευθεροτυπία, 28.7.2002) ΜίγγαςΔ.: Σπάνιαχιονίζει στανησιά (Γ. Αράγης, Νέα Εστία, 1.745) ΝικολαΐδουΣ.: ΠλανήτηςΠρέσπα. Μιαμεγάληιστορία(Μ. θεοδοσοπούλου, Το Βήμα, 7.7.2002) (Γ. Κορδομενίδης, Αγγελιοφόρος της Κυριακής, 14.7.2002) ΠαπανάστουΝ.: Τόξο ΜεγίστουΚύκλου (Η.X. Παπαδημητρακόπουλος, Ελευθεροτυπία, 19.7.2002) ΠαπανδρέουΝ.: 0 κλεπτομνήμων (Π.Μπουκάλας, Η Καθημερινή, 23.7.2002) ΠολιτοπούλουΜ.: Οίκοςενοχής (Αθ. Αλεξανδρίδης, Το Βήμα, 21.7.2002) (Β. Χατζηβασιλείου, Ελευθεροτυπία, 21.7.2002) ΣερέφαςΣ.: Οδοντοτεχνίτης νεότατος. ΙστορίεςμετονΧάρο (Λ.Πανταλέων, διαβάζω, 432) ΣπυροπούλουΖ.: Τογκρεμισμένο αρχοντικό(I. Μ.Χατζηφώτης, Αδέσμευτος Τύπος Μ ήτση, 31.7.2002) ΣταμάτηςΑ.: Σαντονκλέφτη μεςστηνύχτα(Φ.Φιλίππου, διαβάζω, 432) Τριαρίδηςθ.: Τοτρυφερόμαχαίρι τουΠέτροΜπόλε/Ηπαγωμένη καρδιάτωνευτυχισμένων ανθρώπων/Τοχαραγμένοσιτάρι (Μ. θεοδοσοπούλου, Εποχή, 14.7.2002) ΦάιςΜ.: Τομέλι καιηστάχτη τουθεού (Β. Αθανασόπουλος, Η Καθημερινή, 9.7.2002) (Δ. Φιλιππίδης, αντί, 12.7.2002) ΦακίνοςΜ.: Ηεπικάλυψηδενείναι σοκολάτα(Β. Χατζηβασιλείου, Ελευθεροτυπία, 14.7.2002) ΧατζηνικολάουΛ.: 0 θαυματουργός ψίθυροςτου Ερμή(Φ.Πανταζής, Αδέσμευτος Τύπος Ρίζου, 28.7.2002) ΑουμπΜ.: Παραδειγματικοίφόνοι (Κ.Παηαγιώργης, αθηνόραμα, 11.7.2002)

Βερνl.: Οατσάλινοςγίγαντας (Ν. Βατόπουλος, Η Καθημερινή, 13.7.2002) ΒιντάλΓ.: Χρυσήεποχή (Κ.Σάρρος, Ελευθεροτυπία, 28.7.2002) ΓκέιζΓ.: Έρωταςστηνάμμο (Κ.Κοντολέων, Αδέσμευτος Τύπος Μήτση, 21.7.2002) Γκοτιέ 0.: ΑριαΜαρκέλακαι άλλα φανταστικάδιηγήματα (Χρ. Σπυροπούλου, Η Καθημερινή, 30.7.2002) ΈλροϊΤζ.; Εγκλήματακατάσυρροήν (Η.Μαγκλίνης, Η Καθημερινή, 14.7.2002) (Γ. Ν.Μπασκόζος, Εξπρές, 28.7.2002) (Δ. Ρουμπούλα, Έθνος, 27.7.2002)

ΈμερσονΣ.: Πέρααπότοχρόνο(Ν. Μηακουνάκης, Marie Claire, 1.7.2002) Κάρεϊ Π.: Ηαληθινήιστορίατης συμμορίαςΚέλι (Τ. Βασιλειάδου, Ημερήσια, 13.7.2002) Κιουρέισι X.: Τοχάρισματου Γκάμπριελ (Λ.Εξαρχοπούλου, διαβάζω, 432) ΚόλινςΜ.: Οιφρουροίτηςαλήθειας (Μ.Μιχαηλίδης, Το Βήμα, 7.7.2002) ΚόουΤ.: ΟιΝάνοι τουθανάτου (Α. Παπαδοπούλου, Το Βήμα, 7.7.2002) ΚούντεραΜ.: Τοαστείο(Ε. Γκίκα, Έθνος, 28.7.2002) (Κ . Κοντολέων, Αδέσμευτος Τύπος Μ ήτση, 14.7.2002) Κούτσι Τ.: Στηνκαρδιάτηςχώρας (Τ. Γουδέλης, Ελευθεροτυπία, 19.7.2002) ΚρόνινΑ,Τζ.: ΤοΚάστρο (Κ.Κοντολέων, Αδέσμευτος Τύπος Μήτση, 21.7.2002) ΛηΆλενΣ.: Τοφλιτζάνι τουδιαβόλου (φ. Φιλίππου, Το Βήμα, 7.7.2002) ΜακΓιούανΊ.: Εξιλέωση(Μ.Πιμπλής, Τα Νέα, 20.7.2002)

ΜέιλερΝ.: Τοχρονικότηςεποχήςμας (Π.Τατσόπουλος, Esquire, 1.7.2002) ΜονταλμπάνΜ.Β.: Ταλουτρά (Γ. Ν.Μπασκόζος, Εξπρές, 7.7.2002) ΝαραγιάνΡ.: Οκαθηγητήςτων

αγγλικών(Γ. Ματζουράνης, Αυγή, 25.7.2002) ΝτελίλοΝ.: Οιχρόνοι τουσώματος (Κ.Παπαγιώργης, αθηνόραμα, 25.7.2002) (Χρ. Σπυροπούλου, Η Καθημερινή, 28.7.2002) Ντίρι Γ.: Αυγή σανέρημο(Γ. Ν. Μπασκόζος, Εξπρές, 7.7.2002) ΝτράκουλιτςΣ.: Σανναμηνείμαι εγώ (Τ.θεοδωρόπουλος, Τα Νέα, 20.7.2002) ΟμπέρΜ.: Οιτέσσεριςγιοι τουδρ Μαρς(Κ.Κοντολέων, Αδέσμευτος Τύπος Μ ήτση, 28.7.2002) ΠεσσόαΦ.: Ηρόστρατος (Γ. Κορδομενίδης, Αγγελιοφόρος της Κυριακής, 28.7.2002) (Δ. Κούρτοβικ, Τα Νέα, 13.7.2002) ΡάνκινΊ.: Οικαταρράκτες (Σ. ΝικολαΤδου, Τα Νέα, 13.7.2002) ΡοθΦ.: Τοζώοπουξεψυχά (Κ.Κοντολέων, Αδέσμευτος Τύπος Μήτση, 7.7.2002) (Γ. Κορδομενίδης, Αγγελιοφόρος της Κυριακής, 7.7.2002) (Η . Μαγκλίνης, Η Καθημερινή, 7.7.2002)

ΣάλεβΤ.: Ερωτικήζωή(Κ. Μποτόπουλος, Τα Νέα, 6.7.2002) Σβέβο1: ΗσυνείδησητουΖήνωνα (Τ.Δαβέλλη, Ριζοσπάστης, 14.7.2002) ΣιμόνΚ.: Ηπρόσκληση (Γ. Ν. Μπασκόζος, Εξπρές, 28.7.2002) ΣινουέΖ.: Μέρεςκαινύχτεςτηςζωής μου(Γ. Ν.Μπασκόζος, Εξπρές, 14.7.2002) ΤάιλερΑ.: Τολμηρέςανατροπές (Κ.Κοντολέων, Αδέσμευτος Τύπος Μήτση, 14.7.2002) ΤζόνστονΠ.: ΕγκλήματαΠλατωνικής Δημοκρατίαςτοέτος2020 (Τ. Βασιλειάδου, Ημερήσια, 13.7.2002) (Κ.Κοντολέων, Αδέσμευτος Τύπος Μήτση, 21.7.2002) (Ε. Πασαμιχάλη, Ελεύθερος Τύπος, 7.7.2002) (X. Ποντίδα, Τα Νέα, 13.7.2002) ΤρόλοπΤ.: Ηερωμένητουδικαστή (Κ.Κοντολέων, Αδέσμευτος Τύπος Μήτση, 7.7.2002)

ΦόρτεςΣ.: Τρυφεροί και προδότες (Α.Μανιόγλου, Ελευθεροτυπία, 19.7.2002) ΦουέντεςΚ.: Οιμασκαρεμένεςμέρες (Κ.Παπαγιώργης, αθηνόραμα, 25.7.2002) ΦριντΑ.: Ιδανικήγυναίκαμε παρενέργειες (Κ.Κοντολέων, Αδέσμευτος Τύπος Μ ήτοη, 28.7.2002) Χένρικ-ΣβανΓ.: Ηκαταραμένηχαρά(Τ. Γουδέλης, Ελευθεροτυπία, 28.7.2002) [iff im

1

ΑργυρίουΑλ.: Ιστορίατηςελληνικής λογοτεχνίας (Ευ. Γαραντούδης, Η Καθημερινή, 9.7.2002) (Δ. Ρουμπούλα, Έθνος, 20.7.2002) ΒαγενάςΝ.: Μεταμοντερνισμός και λογοτεχνία(Μ.Στεφανίδης, αντί 12.7.2002) ΚαλλίνηςΓ.: 0 μοντερνισμός ενόςκοσμοπολίτη (Ε. Κοτζιά, Η Καθημερινή, 21.7.2002) ΜουλλάςΠαν.: Ηδεκάτημούσα. Μελέτεςγιατηνκριτική (Γ. Κουβαράς, Η Καθημερινή, 23.7.2002) Παπαθανασίουθ.: Ταπαιδικάχρόνια τουΓ. ΣεφέρηστηΣμύρνη (Κ.Δ. Μαλαφάντης, διαβάζω, 432) ΠαπακώσταςΓ.: Ηέρευνακαι οι ερμηνευτικέςτηςεκδοχές. Μελέτεςγιασυγγραφείςκαι κείμενα (Λ.Βόσσης, αντί, 12.7.2002) ΦάιςΜ. (επιμ.): Ηγραφή και οκαθρέφτης. Λογοτεχνίακαι κριτική (Κ.Σχινά, Ελευθεροτυπία, 19.7.2002) Κανέτι Ε.: Ηάλληδίκη: Ταγράμματα τουΚάφκαστηΦελίτσε (Δ. Ρουμπούλα, Έθνος, 13.7.2002) ΚάουαΑ.: ΕικονικάβλέμματαΜεταμοντέρνααφήγησηστακόμικς, τονκινηματογράφοκαιτη λογοτεχνία (Γ. Κολοβός, Η Καθημερινή, 14.7.2002) \ Α 0ΚΙ Μ Ι Α

I

ΖουμπουλάκηςΣ.: 0 θεόςστηνπόλη (Γ. Βέης, Η Καθημερινή, 30.7.2002) 131

ΚαλλέρνηςΗ.: Διαδρομές στηνεοελληνική ποίηση (Κ.Δ. Μαλαφάνιης, διαβάζω, 432) ΤαντιέΖ.Υ.: Ηκριτικήτηςλογοτεχνίας τον20όαιώνα(Ν.Κοκκινάκη, Νέα Εστία, 1.745)

ΣαμαράΖ.: Ταάδμτατουσημείου. Προοπτικέςτουθεατρικούκειμένου (Μ.Αλεξιάδης, Η Καθημερινή, 9.7.2002)

| ΙΣΤΟΡΙΑ

7

Θουκυδίδης: Ιστορίαι (Γ. Ν. Μπασκόζος, Εξπρές, 217.2002) ΚοππάΜ.: Ησυγκρότησητωνκρατών σταΒαλκάνια(19οςαιώνας) (Η.X. Νικολακόπουλος, Τα Νέα, 13.7.2002) ΛάζοςX.Δ.: Παίζονταςστοχρόνο. Αρχαίαελληνικάκαι βυζαντινά παιχνίδια(Ν. Ντόκας, Ελευθεροτυπία, 28.7.2002) ΚωνσταντίνηςΜ.: ΤαΤαχυδρομεία στηνΕλλάδα(Ν.Βατόπουλος, Η Καθημερινή, 28.7.2002) ΝάζιουτζικΠ.: Αμερικανικάοράματα στηΣμύρνητον19οαιώνα. Ησυνάντησητηςαγγλοσαξονικής σκέψηςμετηνελληνική (Β. Πάγκαλος, Το Βήμα, 21.7.2002) Παϊζης-ΠαραδέληςΚ.: Ταπλοία τουΠολεμικούΝαυτικού (1829-1999) (Ν.Δ. Τριανταφυλλόπουλος, Πλανόδιον, 34) ΠανσέληνοΓ. (επιμ.): Εμπορικός ΣύλλογοςΑθηνών, 1902-2002. Ιστορικήαναδρομήστησυλλογική συνείδησητωνεμπόρων(Β. Χατζηβασιλείου, Ελευθεροτυπία, 19.7.2002) Σφήκαςθ.: Πόλεμοςκαιειρήνη στηστρατηγικήτουΚΚΕ1945-1949 (Τ. Παππάς, διαβάζω, 432) ΤόλιαςΓ.: Τανησολόγια. Ημοναξιά και ησυντροφιάτωννησιών 132

(Μ.θεοδοσοπούλου, Εποχή, 7.7.2002) ΓκοφΖ. λε: Οιδιανοούμενοι στοΜεσαίωνα(Γ. Β. Δάβος, Αυγή, 4.7.2002) (Β. Πάγκαλος, Μακεδονία, 14.7.2002) ΛορόΝ.: ΟιεμπειρίεςτουΤειρεσία. Τοθηλυκόστοιχείοκαιοάντρας στηναρχαίαΕλλάδα(Β. Πάγκαλος, Μακεδονία, 28.7.2002) ΝέσελραθX. Γ.: Εισαγωγήστην αρχαιογνωσία, 2τόμοι (Ν.Ντόκας, Ελευθεροτυπία, 28.7.2002) ΡασίντΑ.: ΟιΤαλιμπάν(Σ. Κακουριώτης, Αυγή, 4.7.2002) ΣένμπεργκΚ.: Ληστείεςτραπεζών, θεωρία, πράξη, ιστορία(Κ. Καλφόπουλος, Εποχή, 28.7.2002) ΦαλμεράιερΤζ.: Αυθεντικάκείμενα, χρονικά, επιγραφέςκαιάλλαυλικά γιατηνιστορίατηςαυτοκρατορίας τηςΤραπεζούντας (Β. Πάγκαλος, Μακεδονία, 7.7.2002) | ΜΑΡΪΥ ΡΙΕ Ι

Ανατολή-Μπαρντιά(Γ. Ν.Μπασκόζος, Εξπρές, 14.7.2002) Κένεντι-ΚουόμοΚ.: Λέμετηναλήθεια στηνεξουσία. Αγωνιστέςτων ανθρωπίνωνδικαιωμάτωνπου αλλάζουντονκόσμομας(X.Κιοσσέ, Το Βήμα, 21.7.2002) Μιγιέ Κ.: Ησεξουαλικήζωήτης Κατρίν Μ.(Τ.θεοδωρόπουλος, Τα Νέα, 6.7.2002) (Γ. Παπαθεοδώρου, Αυγή, 18.7.2002) ΜπέρταςΜ.: Εξόριστοι στοΑιγαίο. Αφήγημαπολιτικούκαιταξιδιωτικού ενδιαφέροντος (Ά.Ελεφάντης, Αυγή, 25.7.2002) Ρίλκε Ρ. Μ.: ΗμερολόγιοΒεστερβέντεΠαρίσι (Γ. Ν.Μπασκόζος, Εξπρές, 21.7.2002) ΧόλοΤ.: Ούτετοόνομάμου (X.Σπυροπούλου, διαβάζω, 432) ΧέμλεμπΓ.: Ταφαντάσματα τουΈβερεστ (Κυρ. Ντελόπουλος, Η Καθημερινή, 30.7.2002)

I

ΒλάχοςΑ.: Διαταγή: «Εκτελέστε τουςαιχμαλώτους!» (Γ. Κορδομενίδης, Αγγελιοφόρος της Κυριακής

28.7.2002) ΖόμπολαςΤ.: Εξοικείουσφάλματος (Γ. Ν.Μπασκόζος, Εξπρές 14.7.2002) ΚαιροφύλαςΓ.: Τοημερολόγιοενός Αθηναίουδημοσιογράφου (Νικ. Λυκ. Φορόπουλος, διαβάζω, 432) Κρίταςθ.: 50χρόνιακαλλιτεχνικές ανταλλαγές (Γ. Ν.Μπασκόζος, Εξπρές 7.7.2002) ΤζανακάρηςΒ.: Ταπαλληκάρια τακαλάσύντροφοι τασκοτώνουν (Γ. Ν.Μπασκόζος, Εξπρές 28.7.2002) (Φ.Χρονόπουλος, Ελεύθερος Τύπος, 28.7.2002) ΤσιριμονάκηΜ.: Αυτοίπουέφυγαναυτοί πουήρθαν(Δ. Μιχαλόπουλος, Πολιτικά Θέματα, 12.7.2002) ΧριστοδούλουΓ.: ΕλΑλαμέιν-Μέση

I r n in m ^ m w in m ΠαναγιωταρέαΑ.: Κισεν' πώςσ' λεν: ΧαρίλαοςΦλωράκης(Τ. Παππάς, διαβάζω, 432) ΛίντελΡ.: Καβάφης-Μιαβιογραφία (Σ. Αποστολίδης, Ελευθεροτυπία, 19.7.2002) ΜονκΡ.: ΛούντβιχΒίτγκενσταϊν, τοχρέοςτηςμεγαλοφυΐας (Ν.Μακρής, Πολιτικά Θέματα, 19.7.2002) 0' ΜπράιανΈ.: ΤζέιμςΤζόιςΗαπόκρημνηόψητηςμεγαλοφυΐας (Ν.Τσιμπούκη, Το Βήμα, 21.7.2002) (Β. Χατζηβασιλείου, Ελευθεροτυπία, 28.7.2002) I ΠΑΙΔΙΚΑ

Βελέτα-ΒασιλειάδουΜ.: Ράκης οσαλιγκαράκης(Γ. Σ. Παπαδάτος, διαβάζω, 432) ΠαιονίδουΈ.: 0 πράσινοςπύργος (Κ.Κοντολέων, Αδέσμευτος Τύπος Μήτση, 14.7.2002) ΤορόσηΕ.: Τοδέντρομετα

I

κεχριμπάρια(Γ. Σ. Παπαδάτος, διαβάζω, 432) Ifffllffll

■

|

(Κ.Σχινά, Ελευθεροτυπία, 19.7.2002) ΚαραγάτοηςΜ.: Περιπλάνηση στονκόσμο. Ταξιδιωτικέςεντυπώσεις (Σ. Κακουριώτης, Αυγή, 18.7.2002) ΛαμπρίδηςΠ.: 0ταξιδευτής του Βοσπόρου (Ελ. Κακλαμάνης, αντί, 12.7.2002)

Πέτροβιτς-ΑνδρουτσοπούλουΛ.: Τατέρατατουλόφου (Κ.Κοντολέων, Αδέσμευτος Τύπος Μ ήτση, 217.2002) Ρώσση-ΖαΐρηΡ.: ΑνδρέαςΜιαούλης. Μιαζωήσανπαραμύθι (Κ.Κοντολέων, Αδέσμευτος Τύπος Μ ήτση, 28.7.2002) Έλλις Ν.: Στοναγώναγιαψωμί (Μ.Ντεκάστρο, Το Βήμα, 7.7.2002)

\Α Ρ Θ Ρ Α - Ε Π ΙΦ Μ Μ Γ ~ Ί

1Uzmnu-ummm

IrytffffrfKff/r-irtfgAfM/fil

ΖαρακούδηΡ.: Ελληνικέςεπιδράσεις

Χέμινγουεϊ'Ε., Φόκνερ0., Στάινμπεκ

ΜπουκάλαςΠ.: Υποθέσεις. ΕπιφυλλίδεςστηνΚαθημερινή (Γ. Κουβαράς, Λ/έαΕστία, 1.746)

Τζ., ντοςΠάσσοςΤζ., ΜίλερX.: Πέντεσυνεντεύξεις ΤΟ.Σελλά, Η Καθημερινή, 20.7.2002) (Κ . Σχινά, Ελευθεροτυπία, 19.7.2002) ΙΜ Ο Υ ΙΙΚ Η

ΜηλιαρέσηςΓ.: Ήχοι καιαπόηχοι (Γ. Ν.Μπασκόζος, Εξπρές, 14.7.2002) Έγελος: Ηαισθητικήτης μουσικής (Ν.Δοντάς, Η Καθημερινή, 7.7.2002) Mf ΥΚΟΜΑΤΑ

Κένεντι-ΚουόμοΚ.: Λέμετηναλήθεια στηνεξουσία(Λ.Κέζα, Το Βήμα, 7.7.2002)

1 Αυγούοτου 2 0 0 2 ■ 31 Α υγούοτου 2 0 02 1ΦΙΛ 010ΦΙΑ

ΖιλιένΦ.: ΑπότηνΕλλάδαστηνΚίνα. Μετάβασηκαιεπάνοδος (Γ. X. Παπασωτηρίου, Βραδυνή, 17.8.2002) Λόουι Μ.: ΛύτρωσηκαιΟυτοπία . (Γ. Ί. Μπαμπασάκης, Ελευθεροτυπία, 23.8.2002) ΜπουβερέζΖ.: Τοαίτηματης φιλοσοφίας (Β. Κιντή, Το Βήμα, 18.8.2002) ΡουσόΖ.Ζ.: Γράμματααπότοβουνό (I. Ν.Μπασκόζος, Οικονομικός Ταχυδρόμος, 10.8.2002) U H I f f /ϋ

ΜητροπολίτουΠεργάμουI. Ζηζιούλα: Ηκτίσηωςευχαριστία: θεολογική προσέγγισηστοπρόβλημα της οικολογίας(πρ. Β. θερμός, Ελευθεροτυπία, 23.8.2002) ΆρμοστρονγκΚ.: Ισλάμ (Γ. Ν. Μπασκόζος, Εξπρές, 25.8.2002)

ΝτάληςΣ.: Προσκλήσειςκαι προοπτικέςμιαςνέαςεποχής: Ηδιεθνήςπολιτικήσε μιααβέβαιημεταβατικήπερίοδο (Β. Καπετανγιάννης, Ελευθεροτυπία, 23.8.2002) Ντόκοςθ.: Ογεωστρατηγικόςρόλος τηςΤουρκίας(Σ. Ντάλης, Οικονομικός Ταχυδρόμος, 31.8.2002) ΣουμέζογλουΦ. (επιμ.): Ανάλυση τηςτουρκικήςεξωτερικήςπολιτικήςΜύθοςκαι πραγματικότητα I ΠΟ Λ ΙΤ ΙΚ Ε Σ ί Π Ι Ι Τ Η Μ Γ ΐ I (Σ. Ντάλης, Οικονομικός Ταχυδρόμος, 31.8.2002) Βερέμηςθ„ Ντόκοςθ.: Ησύγχρονη ΣωτηρέληςΓ., Ξηρόςθ.: Τουρκία. Κοινωνία, οικονομία ΗαναθεώρησητουΣυντάγματος καιεξωτερικήπολιτική(Σ. Ντάλης, (Σ. Ντάλης, Οικονομικός Ταχυδρόμος, Οικονομικός Ταχυδρόμος, 31.8.2002) 31.8.2002) ΗρακλείδηςΑλ.: Κυπριακό: Σύγκρουση ΓκίντεςΆ.: 0 κόσμοςτωνραγδαίων και επίλυση (Σ. Ντάλης, Οικονομικός αλλαγών(Μ.Πιμπλής, Τα Νέα, Ταχυδρόμος, 17.8.2002) 10 .8.2002) ΝικολακόπουλοςΗ.: Ηκαχεκηκή δημοκρατία-κόμματακαι εκλογές, ΙΟΙΚΟΝΟΜΙΑ I 1946-1967 (Β. Γεωργιάδου, Ελευθεροτυπία, 23.8.2002) Βουρλούμης Π.: Τοασφαλιστικόμε ΠανούσηςΓ.: Ηποιητικήτου φυλακισμένουχώρου(Β. Καρύδης, Τα Νέα, 10.8.2002) Ραφαήλ Μ.: ΚοινωνικήΠροστασίακαι κοινωνικήδιοίκηση (Δ. Δημητράκος, Το Βήμα, 18.8.2002) ΒακάντΛ.: Οιφυλακέςτης μιζέριας (Β. καρύδης, Τα Νέα, 10.8.2002)

133

απλάλόγια(Σ. Ντάλης, Οικονομικός Ταχυδρόμος, 17.8.2002) ΚαραμεσίνηΜ.: Βιομηχανικήπολιτική, ευρωπαϊκήενοποίησηκαι μισθωτή εργασία(Τ. Βασιλειάδου, Ημερηοία, 31.8.2002) ΜουρδουκούταςΠ.: Ηεπιχειρηματικότηταστηνέα οικονομία(Σ. Ντάλης, Οικονομικός Ταχυδρόμος, 31.8.2002)

m iiK u tM o rtA -m m m i ΡεγκάκοςΑ.(επιμ.): Νεκράγράμματα; Οικλασικέςσπουδέςστον21οαιώνα (Σ. Κακουριώτης, Αυγή, 1.8.2002)

ΠαυλόπουλοςΓ.: Ποιήματα 1943-1997 (Κ.Γ. Παπαγεωργίου, Ελευθεροτυπία, 23.8.2002) ΌντενΓ.: Ποιήματα(Γ. Ν.Μπασκόζος, Εξπρές, 11.8.2002)

Mwm

~~

I

ΑκρίταΈ.: Γεννήθηκαξανθιά(Κ. Παπαγιώργης, αθηνόραμα, 1.8.2002) Αναγνώστου-ΜιχαηλίδουΛ.: Λίγοπριν χαράξει (Ν.Κεράνης, Το Βήμα, 25.8.2002) ΒλαντήςΝ.: www.tospitimas.gr (Φ.Φιλίππου, Το Βήμα, 11.8.2002) ΕυσταθιάδηΜ.: Σχεδόν... μελό (Σ. Χαβιαράς, Τα Ν έα 24.8.2002) ΚαπάνταηI.: ΤοάλαςτηςΓης(Μ. θεοδοσοπούλου, Το Βήμα, 11.8.2002) Κέντρου-ΑγαθοπούλουΜ.: Ηπαραίτηση(Γ. Ν.Μπασκόζος, Εξπρές, 18.8.2002) ΚοκκινάκηΝ.: 0 εραστής-φάντασμα (θ. Τσιάτοικας, Η Καθημερινή, 13.8.2002) ΚονδύληΜ.: Τετράδιονπρόχειρον 1963-64 (0. Νιάρχος, Τα Νέα, 17.8.2002) ΚουκουτσάκηΑ.: Οισχοινοβάτες (Έ.Φαλίδα, Τα Ν έα 10.8.2002) 134

ΝικάςΓ.: Σεπιστεύω, μωρόμου (X.Σπυροπούλου, Η Καθημερινή, 20.8.2002)

ΝικολαϊδηςΧρ.; Τοκέρας τηςΑμάλθειάς (Γ. Ν.Μπασκόζος, Εξπρές, 25.8.2002) ΜπαϊρακτάρηςΚ.: Απόηχοι τηςιωνίας γης (Κ.Παπαγιώργης, αθηνόραμα, 14.8.2002) ΠαπανδρέουΝ.: 0 κλεπτομνήμων (Γ. Κορδομενίδης, Αγγελιοφόρος της Κυριακής, 18.8.2002) ΠαπαστάθηςΛ.: Ηνυχτερίδαπέταξε (Γ. Κορδομενίδης, Αγγελιοφόρος της Κυριακής, 11.8.2002) ΣουρούνηςΑ.: Κυριακάτικεςιστορίες (Γ. Κορδομενίδης, Αγγελιοφόρος της Κυριακής, 11.8.2002) ΦάιςΜ.: Τομέλι και ηστάχτητου θεού (Η.Μαγκλίνης, Η Καθημερινή, 18.8.2002) ΧριστόπουλοςΒ.: Στοφωςτης ασετιλίνης (Μ.θεοδοσοπούλου, Το Βήμα, 25.8.2002) ΧρονόπουλοςΜ.: Τοτέραςκαι οέρωτας (Β. Χατζήβασιλείου. Ελευθεροτυπία, 18.8.2002) ΑμπεκασίςΕ.: Ηαποπομπή(Κ. Κατσουλάρης, Το Βήμα, 25.8.2002) ΆντλερΛ.: Απόψε (Κ.Κατσουλάρης, Το Βήμα, 25.8.2002) ΓιαλόμI: ΌτανέκλαψεοΝίτσε (X.Σπυροπούλου, Η Καθημερινή, 27.8.2002) Γκοτιέθ.: AppiaΜαρκέλακαι άλλα φανταστικάδιηγήματα(X. Σπυροπούλου, Η Καθημερινή, 18.8.2002) ΈλροϊΤζ.: Οιδρόμοι τουδολοφόνου (Σ. Νικολαΐδου, Τα Νέα, 24.8.2002) ΈμερσονΣ.: Πέρααπότοχρόνο (Μ.Σιάνη-Ντέιβις, Τα Νέα, 10.8.2002) ΕσενόζΖ.: Οιψηλέςξανθιές (Κ. Παπαγιώργης, αθηνόραμα, 1.8.2002) ΚάλντεγουντΝ.: 0 κώδικας τηςανατροπής(Β. Πεσμαζόγλου, Τα Νέα, 24.8.2002) Κάρεϊ Π.: Ηαληθινήιστορίατης

συμμορίαςΚέλι (Γ. Κορδομενίδης, Αγγελιοφόρος της Κυριακής, 11.8.2002)

ΚάφκαΦ.: Ηδίκη (Γ. Κορδομενίδης, Αγγελιοφόρος της Κυριακής, 11.8.2002)

ΚίνκελΤ.: ΗλέαινατηςΑκιτανίας (Γ. Ν.Μπασκόζος, Εξπρές, 25.8.2002) ΚόουΤ.: Οινάνοι τουθανάτου(Τ. Γουδέλης, Ελευθεροτυπία, 23.8.2002) Κόρνγουελ Π.: Αιτίαθανάτου(Γ. Βέης, Η Καθημερινή, 20.8.2002) ΚορτώΑ.: Ανιμάλ (Τ. Βασιλειάδου, Ημερήσια, 15.8.2002) (Φ . Φιλίππου, Το Βήμα, 11.8.2002) ΚουτοίΤ.: Στηνκαρδιάτηςχώρας (Κ.Παπαγιώργης, αθηνόραμα, 14.8.2002) ΛάιτμανΆ.: Ηδιάγνωση(Μ. Μιχαηλίδης, Το Βήμα, 18.8.2002) ΛεντΤ.: Φθινόπωρο(Γ. Ν.Μπασκόζος, Εξπρές, 11.8.2002) ΛοτζΝ.: Σκέψεις, σκέψεις... (Γ. Ν.Μπασκόζος, Εξπρές, 18.8.2002) (Σ. Παπασηύρου, Ελευθεροτυπία, 25.8.2002) (Κ.Σχινά, Ελευθεροτυπία, 23.8.2002) ΜισέΑ.ντε: Γκαμιάνι ήδύονύχτες παραφοράς (Β. Χατζηβασιλείου, Ελευθεροτυπία, 25.8.2002) Μπαλζάκ0. ντε: ΕλΒερδούγο (Φ.Χρονόπουλος, Ελεύθερος Τύπος, 11.8.2002)

Μπόουλςπ.: Καλώςναπέσει (Φ.Φιλίππου, Το Βήμα, 18.8.2002) Μηρόντι Μ.: Ηκολυμβήτρια (X.Σπυροπούλου, Η Καθημερινή, 25.8.2002) ΝάραγιανΠ.Κ.: 0 καθηγητής τωναγγλικών(Α.Μαντόγλου, Ελευθεροτυπία, 23.8.2002) ΝοτόμπΑ.: Φόβοςκαιτρόμος (Κ. Κατσουλάρης, Το Βήμα, 11.8.2002) ΝτεόνΜ.: Ταχαμέναημερολόγιατου Γκιούλιβερ(Γ. Ν.Μπασκόζος, Εξπρές, 25.8.2002) ΟγκάουαΓ.: Ηπισίνατων καταδύσεων/Οκοιτώνας/Ημερολόγιο

εγκυμοσύνης (X.Σπυροπούλου, Η Καθημερινή, 11.8.2002) θ' ΝιλΆ.: Σεχραζάτ (Γ. Ν.Μπασκόζος, Εξπρές, 18.8.2002) ΟυελμπέκΜ.: Πλατφόρμα (Κ.Κοντολέων, Αδέσμετος Τύπος Μήτση, 25.8.2002) Πέρεθ-ΡεβέρτεΑ.: 0 πίνακαςτης Φλάνδρα(Γ. Ν.Μπασκόζος, Εξπρές, 11.8.2002)

πεσσόαΦ.: Ηρόστρατος. Ηαναζήτησητηςαθανασίας(Γ. X. Παπασωτηρίου, Βραδυνή, 24.8.2002) ΣαΣ.: Ηπόλητωνχιλίωνανέμων (Γ. Ν.Μπασκόζος, Εξπρές, 18.8.2002) ΣβανΓ. X.: Ηκαταραμένηχαρά (Γ. Κορδομενίδης, Αγγελιοφόρος της Κυριακής, 25.8.2002) ΣιμόνΚ.: Ηπρόσκληση(Κ.Κοντολέων, Αδέσμευτος Τύπος Μ ήτση, 25.8.2002) Ταμπούκι Α.: Είναι αργά, όλοκαι πιο αργά(Γ. Ν.Μπασκόζος, Εξπρές, 11.8.2002)

ΤρουαγιάΑ.: Ηκόρητουσυγγραφέα (Σ. ΝικολαΤδου, Τα Νέα, 17.8.2002) ΦουέντεςΚ.: Οιμασκαρεμένεςμέρες (Γ. Βέης, Ελευθεροτυπία, 23.8.2002) ΧάισμιθΠ.: Τογυάλινοκελί (Τ. θεοδωρόπουλος, Τα Νέα, 10.8.2002) (Γ. Ν.Μπασκόζος, Εξπρές, 18.8.2002) ΧάισμιθΠ.: Ξένοι στοτρένο (Φ.Φιλίππου, Το Βήμα, 25.8.2002) [|Η Η Η · ■■· : ΛιτςΈ.: Λεβί-Στρος(Γ. Ν.Μπασκόζος, Εξπρές, 18.8.2002) M flM M

I

ΚωνσταντινίδηςΣ.: Οικυνηγοίτου χρήματος(Α.Ζήρας, Ελευθεροτυπία, 25.8.2002) ΛεοντάρηςΒ.: Κείμεναγιατηνποίηση (Φ.Τερζάκης, Η Καθημερινή, 27.8.2002) Εντούτ0.: Οιπαρανομίεςτουκορμιού (Γ. Ν.Μπασκόζος, Εξπρές, 25.8.2002)

ΛίντερΝ.: Υποσχέσειςπουδίνουν οι εραστέςότανείναι πιααργό (Ν.Βατόπουλος, Η Καθημερινή, 10.8.2002) (Κ.Σχινά, Ελευθεροτυπία, 23.8.2002) ΜποτόνΑ.ντε: ΠώςοΠρουστ μπορείνααλλάξει τηζωήσου (Ν.Βατόπουλος, Η Καθημερινή, 10.8.2002) (Μ.Στάικου, Επενδυτής, 31.8.2002) (Κ.Σχινά, Ελευθεροτυπία, 23.8.2002) ΣαίντΣ., ΤρεντΜ., ΜπουγιουέκΛ.: Ιστορίατηςελληνικήςλογοτεχνίας (Β. Αθανασόπουλος, Ελευθεροτυπία, 23.8.2002) ΣάμπατοΕ.: Μιαπολύπλοκηύπαρξη (Κ.Γάλλος, Η Καθημερινή, 13.8.2002) ΣέμπρουνX.: Ηεπιστροφήτου Νετσάγιεφ(Ε. Γκίκα, Έθνος, 18.8.2002)

Ι/ΓΓΟΡ/4

I

Φρίλι Τ.: Κωνσταντινούπολη. ΑπότονΧριστιανισμόστοΙσλάμ (Β. Πεσμαζόγλου, Τα Νέα, 17.8.2002)

Vmim-rnMiftm ΦραγκούλαςI. Ν.: Ανεξερεύνητες πτυχέςτηςζωήςτουΑλέξανδρου Παπαδιαμάντη (Μ.θεοδοσοπούλου, Το Βήμα, 18.8.2002) 0' ΜπράιενΈ.: ΤζέιμςΤζόις. Ηαπόκρημνηόψητηςμεγαλοφυΐας (Η.Μαγκλίνης, Η Καθημερινή, 25.8.2002) (Π.Τατσόπουλος, Τα Νέα, 10.8.2002) \n m k

I

ΜπουλώτηςX.: ΟΠινάκιοστηνΑθήνα (Μ.Κοντολέων, Η Καθημερινή, 27.8.2002

1

ΚοππάΜ.: Ησυγκρότησητωνκρατών σταΒαλκάνιατον19οαιώνα. Τρεις και μίαπεριπέτεια(Δ. Σωτηρόπουλος, Το Βήμα, 25.8.2002) ΚωφόςΕ.: ΗΕλλάδακαιτοΑνατολικό Ζήτημα, 1875-1881 (I. Μιχαηλίδης, Η Καθημερινή, 20.8.2002) ΛέκκαςΠ.: Τοπαιχνίδι μετονχρόνο: εθνικισμόςκαινεωτερικότητα(Δ. Σωτηρόπουλος, Το Βήμα, 18.8.2002) ΠαπανικόλαΕ.: AnAmulet of Greek Earth. Generationsof Immigrant Folk Culture (Ν.Σιώτης, To Βήμα, 25.8.2002) ΆνσκομπΕ., ΝέιγκελΤ.: Ηθικός πόλεμος. Ηθικήεν πολέμω(Η. Μαγκλίνης, Η Καθημερινή, 11.8.2002) ΓκάλαντΤ.: ModernGreece (Α.Λιάκος, Το Βήμα, 18.8.2002) ΓκινέλΖ.: Liberation. Ηιστορία (Γ. Κορδομενίδης, Αγγελιοφόρος της Κυριακής, 4.8.2002) (Π . Τατσόπουλος, Τα Νέα, 24.8.2002) Κον-ΣέρμποκΝ., Ελ-ΑλαμίΝ.: Ισραήλ και Παλαιστίνιοι (Γ. Ν.Μπασκόζος, Εξπρές, 18.8.2002)

\nmmu-ummm ΒέηςΓ.: Ασία, Ασία(Α.ΤουμάζουΚαλογεροπούλου, Exodos, 22.8.2002) ΤσίπηραςΣ.: Είκοσι πέντε οδοιπορικά στοελληνικότοπίο(Κ.Κοντολέων, Αδέσμευτος Τύπος Μ ήτση, 25.8.2002)

ΑναστασάκηςΚ.: MyMykonos (Δ. Χουλιαράκης, Το Βήμα, 11.8.2002) ΓαλατάΠ.: Μύκονος. Τονησίτου φωτός (Δ. Χουλιαράκης, Το Βήμα, 11.8.2002)

ΕμπειρικόςΑ.: Φωτοφράκτης (Π.Ριβέλλης, Τα Νέα, 17.8.2002) ΜαχαίραΕ.: 0 ίσκιοςτηςΑθήνας (Λ,Κέζα, Το Βήμα, 25.8.2002) ΣεφέρηςΓ.: Οιφωτογραφίες (Π.Ριβέλλης, Τα Νέα, 17.8.2002)

m?m .ι...

ι

0τΖ. Ησεξουαλικότητασε έναπιάτο θαλασσινά(Κ.Παπαγιώργης, αθηνόραμα, 9.8.2002) 135

ITO TEYXQI ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ

Γράφουν οι: Ρένος-Παναγιώτης Ρώτας: Ανέκδοτα από την κοινή μας ζωή

Αλέξης Ζήρας: Έ νας έντιμος αποσυνάγωγος Θόδωρος Γραμματάς: Η θεατρική απεικόνιση της ιστορίας στο έργο του Β. Ρώτα

Ανδρέας Καρακίτσιος: Η «Αυγουλά» και ο Β. Ρωτάς Θανάσης Βενέτης: Για την ποιητική του Β. Ρώτα Γεώργιος Παπαντωνάκης: Στοιχεία ανθρωπογεωγραφίας στη διηγηματογραφία

του Β. Ρώτα Θανάσης Καρανιάννης: Θεματικές προσεγγίσεις και ιδεολογικές ανιχνεύσεις στα διηγήματα του Β. Ρώτα

Επίσης στο επόμενο τεύχος: Κριτκές παρουσιάσεις30νέωνβιβλίων. Ταbest sellerτουμήνα. Ξένοβιβλίο. Πορτρέτα ξένωνσυγγραφέων. Σύγχρονοι ξένοι συγγραφείς. Ευκαιρίας δοθείσης. Παρεμβατικά. Βραχυγραφίες. ΒιβλιογραφικάΔελτίακ,ά. Το δ ι α β ά ζ ω

οτον κυβερνοχώρο:

www.translatio.gr

ΕΚΔΟΣΕΙΣ

ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ

Η σύγχρονη εκδοτική παρουσία στα ελληνικά γράμματα

Έ ν α μυ θκ π ό ρ ημ α για το τέλος του αιώ να που μ ετέ­

Μ ια ν ε α ρ ή γ υ ν α ίκ α - η Π ο θ η τ ή - μ ες σ τ η φ ω τ ιά

τ ρ εψ ε τις σ υλλογικότητες σε α τομικότητα, το ν π λη­

τ η ς επ α ν ά σ τα σ η ς . Α π ό σ κ λ ά β α σ τ ο π α λ ά τ ι το υ

θ υ ντικ ό α ριθ μ ό τω ν ο ραμά τω ν σε ε ν ικ ό α ριθ μ ό της

Α λ ή π α σ ά , μ ε τ η β ο ή θ ε ια τ η ς κ υ ρ α - Β α σ ιλ ικ ή ς ,

επ ιβ ίω σ η ς ενα ντίο ν όλω ν. Έ ν α S O S α π ’ τα π α ιδ ιά της πόλης που επένδυσα ν στην επιτυχία κ α ι έχασαν

η ρ ω ίδ α σ τη ν ε ξ εγ ερ μ έν η Π ελ οπ όν ν ησ ο . Κ α ι ένα ς

κερδίζοντας. Έ να χαίρε στη νέα οικογένεια, τους φ ί­

γ κ ο σ μ ίο υ φ ή μ η ς επ α ν α σ τ ά τ η ς , σ ύ μ β ο υ λ ο ς κ α ι

λ ους μας. Έ ν α α ντίδ ω ρο σε όσους επ ιμ ένο υ ν ν α ε ­

σ υ μ μ α χ η τ ή ς τ ο υ Μ π ο λ ιβ ά ρ , π ο υ έ ρ χ ε τ α ι σ τ η ν

πενδ ύο υ ν στην αθανα σία της ψ υχ ής κ α ι στα πάσης φΰσεως θαύματα.

Π ο λ ω ν ό ς λ ο χ α γ ό ς, ο φ ιλ έ λ λ η ν Μ ιζ ε γ ιέ φ σ κ ι, π α ­

επ α ν α σ τα τη μ έν η Ε λ λ ά δ α ν α α γ ω ν ισ τεί σ το π λ ευ ­ ρ ό το υ λ α ο ύ μ α ς κ α ι ν α θ υ σ ια σ τ εί. Μ εγ ά λ ες φ υ ­ σ ιο γν ω μ ίες το υ α γώ να μα ς σ τις α νθ ρ ώ π ινες α λλά κ α ι στις θ εϊκ ές σ τιγ μ ές το υς. Ά γνω σ τες σ ελ ίδ ες της ισ το ρ ία ς μ α ς, α φ α ν είς ή ρ ω ες , ένα ς λ α ό ς π ο υ ξ ε κ ί­ νη σ ε χ ω ρίς εφ ό δ ια τ ο ν ά ν ισ ο α γώ να κ α ι το ν κ έ ρ ­ δισ ε. Κ α ι η εξισ τό ρ η σ η τη ς ζω ής α λλά κ α ι το ξ ε δ ί­ π λ ω μ α τ η ς ψ υ χ ή ς μ ια ς γ εν ν α ία ς κ α ι σ υ ν ά μ α εύτ ρ ω τη ς γυ να ίκ α ς.

ΓΡΑΦΕΙΑ: Ζαλόγγου 11, 106 78 ΑΘΗΝΑ w w w .k a s ta n io tis .c o m

ΤΗΛ.: 010-330.12.08 - FAX: 010-382.25.30 e -m a il: in fo @ k a s ta n io tis .c o m

ΓΕΝΝΑΔΙΟΥ 3, ΑΘΗΝΑ 106 78, ΤΗΛ. 010-38.09.712 www.kedros.gr e-mail: kedros@otenet.gr

ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ ΤΑΤΙΑΝΑ ΑΒΕΡΩΦ

«Μια εποχή τόσο σκληρή. Ο ήλιος... Κάτι σαν θάνατος. Τα τζιτζίκια αγριεμένα. Οργιάζουν οι μέλισσες στους ευκάλυπτους. Μια εποχή που σημαδεύει. Καλοκαίρι θα πεθάνω, το ξέρω. Ένας μικρός κόκκος ζωής παγιδευμένος στο φως, μεγεθυσμένος, έτοιμος να σκάσει...» Έξι μέρες του Αυγούστου είναι αρκετές για να καταρρεύσει ο μύθος μιας ζωής και να αποκαλυφθεί η τέλεια, τακτοποιημένη ζωή της Έλλης σε όλο της το... μεγαλείο. Μυστικά που δραπευτεύουν από τις κρυψώνες τους για ν’ αντικρίσουν το άγριο φως του Αυγούστου. Ένα μυθιστόρημα για όσους δεν παραδίνονται αμαχητί στο παιχνίδι του χρόνου.

0 ΧΟΡΟΣ ΤΩΝ ΚΛΗΡΟΝΟΜΩΝ ΚΩΣΤΑΣ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ

Σπάρτη, περίοδος Κατοχής. Μέσα στη δίνη των γεγονότων, δύο οικογένειες από διαφορετικές κοινωνικές τάξεις θα ζήσουν μια ολέθρια σύγκρουση: ο πλούτος και η φτώχεια· η δύναμη και η εξαθλίωση· η αναλγησία και η αξιοπρέπεια. Παιχνίδια εξουσίας, ερωτικών διεκδικήσεων και άνομων συμφερόντων, ανθρώπινες ζωές κουβάρι στα δίχτυα της μοίρας και της Ιστορίας. Ήρωες χαμένοι στα γρανάζια του δικού τους κόσμου. Όμως, η ζωή επιβάλλει τους δικούς της νόμους. Αρέσκεται σε ανατροπές, σε απρόβλεπτες εξελίξεις. Αρκεί ένα μοιραίο γύρισμα της τύχης για να γίνουν οι ισχυροί αδύναμοι και οι αδύναμοι ισχυροί. Και τότε κανείς δεν ξέρει ποιοι θα είναι οι πραγματικοί κληρονόμοι της ευτυχίας... Δυναμικά βήματα έρωτα, πάθους, διεκδίκησης. Μια ιστορία για όσους δεν φοβούνται να είναι αληθινοί...