Issuu

P 3A 9110 afgiftekantoor Brussel X Oude Graanmarkt 5 1000 Brussel

PB- PP B- 06386 BELGIE(N) - BELGIQUE

MAANDBLAD > JAARGANG 43 > NUMMER 10> DECEMBER 2019 (niet in juli en augustus)

BUREN VAN DE MARKTEN>P6 >JAWAD HAMOUDANE BRUSSELSE ARCHITECTUUR>P8 >WARANDEBERG DROOGSTOPPEL>P9 >OPEN BRIEF AAN RACHEL BAELS

Kleur van de maand: zwart Â© VESPA ROUS

DECEMBER IN DE MARKTEN

TENTOONSTELLING

We sluiten het jaar af met zwart als themakleur. Het is een kleur die waardigheid en aanzien kent en daardoor vaak gebruikt wordt om status, autoriteit, elegantie en stijl uit te drukken. Tegelijkertijd wordt de kleur ook gebruikt om te rebelleren, denk bijvoorbeeld maar eens aan rebellerende tieners, de punkbeweging en krakers.

In deze tentoonstelling brengt De Markten dertien jonge artiesten samen, vanuit diverse opleidingen en met verschillende achtergronden.

In de rubriek Brusselse architectuur vertelt de auteur over het nieuwe hoofdkantoor van een Belgische bank, dat zich afzet tegen de eerder klassieke omgeving.

Zo combineert Luca Dal Vignale zijn interesse in abstractie met de omgevende stedelijke realiteit, gaande van rondtrekkende gemeenschappen tot innemen van verlaten publieke ruimte. Met twee grote zeilen verwijst Werther Gasperini naar de beweging op zich. Celine Cuvelier reflecteert in het werk dat ze maakte na een zes maand durende residentie in Vietnam, over dit land dat zich in volle transitie bevindt. Ischa Meyer toont schitterende foto’s op groot formaat waarmee hij het onzichtbare zichtbaar maakt voor de toeschouwer. Aaron Daem toont schilderijen en installaties.

Droogstoppel schreef een open brief aan kunstenares Rachel Baes die in de jaren 1930 een relatie had met Joris Van Severen, de katholieke leider van het fascistische Verdinaso. Hou vrijdag 31 januari 2020 vrij in je agenda voor alweer een spetterend nieuwjaarsfeest in De Markten.

EEN NIEUWE GENERATIE BEELDENDE KUNSTENAARS

“ZUCHT” VAN WERTHER GASPERINI

Er is veel aandacht voor schilderen in deze tentoonstelling. Van Philine Vanrafelghem zijn er de uitgepuurde schilderijen waarin ze alles wat niet tot de essentie behoort heeft verwijderd. Ook schilderwerk is er van Jonas Dehnen en Elise Vlaminck. Siemen Van Gaubergen en Kaïn Walgrave tonen elk eigen werk, bijeengebracht in een opvallende gemeenschappelijke installatie.

Er is knap videowerk te zien van Lynn Sinnesael en Sarah Lauwers. Tenslotte is er het fragiele werk van Lynn Meyer die fotografie combineert met tekenen en grafiek. • De tentoonstelling loopt nog tot en met zondag 22 december. Dagelijks open van 12 tot 18u (behalve op maandag). Gratis toegang.

TE GAST

THEATER BORRRIS SPEELT JOUW SEIZOEN Als de winterpret in Brussel opduikt, zorgt Borrris voor impropret. In het midden van december trakteren ze u op onverwachte personages, onvermoede intriges en onbegrijpelijk aangrijpelijke scènes. Theater vanuit het niets.

FEEST

LICHTJESFEEST Op 13 december is het lichtjesfeest in De Markten! Knutsel samen met je broer, zus, vrienden, mama, papa, oma of opa een mooie lampion. Daarna trekken we in stoet, samen met de muzikanten van Café Marché, de straten van Brussel in. PROGRAMMA: 15u30: samen lampionnen maken 18 tot 18u30: soep (aangeboden door De Markten) en boterhammen (zelf meebrengen) 18u45: start lichtjestocht samen met muzikanten 19u30: aankomst op de binnenkoer van De Markten Gratis, inschrijven via demarkten@demarkten.be

LEZING

PROEVEN VAN KLASSIEKE MUZIEK: JOHANNES BRAHMS De Markten organiseert samen met het BOp en het Koninklijk Conservatorium van Brussel voordrachten rond klassieke muziek. Voordrachtgever is Dirk Baeten, leraar muziekgeschiedenis en specialist van westerse klassieke muziek. Na de voordracht volgt een optreden van studenten van het Koninklijk Conservatorium. Johannes Brahms (1833 – 1897) werd geboren in Hamburg en was vanaf 1862 voornamelijk werkzaam in Wenen. Hij fungeerde als leraar, koor- en orkestdirigent en klaviervirtuoos, maar vooral als componist van piano- en kamermuziek. In de (Duitse) muziekgeschiedenis wordt hij als de derde grootste 'B' beschouwd na Bach en Beethoven.

Organisatie en info: De Markten, 02 512 34 25, www.demarkten.be, demarkten@demarkten.be

Op 6 december organiseert het BOp traditiegetrouw 'BOp is Solidair' waar broodjes, soep en andere lekkernijen worden verkocht voor een goed doel. We gaan deze dag niet op restaurant, maar nodigen u graag uit om daar te lunchen. Vrijdag 6 december, in de Spiegelzaal van De Markten. Onthaal met koffie vanaf 9u. De voordracht start om 9u30, het concert om 11u45. • Inschrijven en info: Brussels Ouderenplatform vzw Zaterdagplein 6 – 1000 Brussel 02 210 04 60, info@bop.brussels. Prijs: € 12, € 10 met BOp-kaart, € 2 met Paspartoe kansentarief (voor koffie, voordracht en optreden).

In december staan de seizoenen centraal. Of beter: één seizoen. Het publiek kiest bij aanvang een favoriet seizoen en alles wat u daarna te zien krijgt, zal daaraan refereren. De ene scène na de andere, zonder voorbereiding. Inspiratie op het moment zelf. Borrris brengt u elke avond een mix van enerzijds korte, spitse scènes en anderzijds een volledig theaterstuk, geïmproviseerd terwijl u erbij zit. Onze garantie: 17 jaar impro-ervaring gecombineerd met tonnen spelplezier. • Vrijdag 13 december om 20u Zaterdag 14 december om 20u De Markten, Oude Graanmarkt 5, 1000 Brussel Toegang: € 8 ; 0 > 12 j : € 3 Reservaties: www.borrris.com of aan de kassa • Vrijdag 13 december met Edward, Erol, Emily, Florien, Greet, Joeri, Lucie, Maikel, Michiel en Sara. Zaterdag 14 december met An, Eva, Frank, Laura, Matthias, Mo, Shelley, Thomas, Tom en Tommy.

VOOR DE LEZERS VAN DE VIJFHOEK LEZING EN BEZOEK AAN DE EXPO BRUEGEL IN BLACK AND WHITE Iedereen kent Bruegel als wereldberoemd schilder, maar wist u dat Bruegel in zijn tijd vooral bekend was om zijn prenten? Laat u tijdens de lezing ‘Meet the Master’ onderdompelen in de wereld van Bruegel. Kom details en anekdotes te weten over de tentoongestelde werken, zodat u achteraf met uitgebreide kennis de prenten kunt bekijken. Nadien kunt u op eigen tempo de tentoonstelling bezoeken. Neem uw tijd om het vakmanschap van Bruegel te ontdekken. De Markten nodigt 10 lezers uit voor de lezing, gevolgd door een vrij bezoek aan de expo op vrijdag 20 december. Afspraak om 12u45 aan de ingang van het KBR, Kunstberg 28, 1000 Brussel. • Reservaties: demarkten@demarkten. be 02 512 34 25 (maximum 2 personen per reservatie)

> VERGEZICHT

Het reuzenrad op het Poelaertplein biedt ons, op een hoogte van 100 meter, een uniek uitzicht op Brussel. Ondanks de aanwezigheid van de Blatontoren, waarvoor men het Volkshuis van Horta opofferde, begrijpen we de stedenbouwkundige visie van onze stad: de wolkenkrabbers in het noorden.

La grande roue de la place Poelaert nous offre une vue inédite d’une hauteur totale de 100 mètres sur Bruxelles. Mise à part la tour Blaton véritable erreur érigée sur le sacrifice de la maison du Peuple de Horta, nous comprenons la vision urbanistique de notre ville : les gratte-ciels au nord. Charles Six

> OP DE BANK

Vrijdagvoormiddag elf uur, de Oude Graanmarkt ligt er verlaten bij. Iets verder dan café De Markten staat een rode vrachtwagen geparkeerd. Eentje die je hier en daar in onze hoofdstad wel vaker ziet. In grote witte letters staat er 'bierhandel Dekoninck' op. Het logo lijkt op een kroon en tegelijkertijd op drie venten. Twee mannen laden op dat moment net enkele bakken in. 'Hoe het met mij gaat? Goed hoor', zegt Henry. Zijn partner Jo beaamt dit en voegt er nog aan toe dat hij blij is dat het een dagje niet regent. Al tien jaar werkt Henry voor bierhandel Dekoninck. Jo versterkt sinds drie jaar het team. Henry is afkomstig uit Sint-Pieters-Leeuw en Jo woont in Lot. 'Door mijn beroep ben ik elke dag in Brussel. Dag in, dag uit rijden we van de ene klant naar de andere. Wat ik van Brussel vind? Parkeren is een ramp en de wegenwerken maken het er niet gemakkelijker op. Het is niet altijd even leuk om te leveren. In deze buurt kom ik wel het liefst. Mijn minst favoriete plek in Brussel hangt af van de klant', zegt Henry lachend. ’We botsen regelmatig op lastige klanten, maar hier valt dat dus zeer goed mee.’

Elke maand strijkt een reporter van De Vijfhoek neer op de bank op de Oude Graanmarkt en vraagt aan een buurtbewoner of passant hoe het met hem of haar gaat en wat er zich in zijn of haar leven afspeelt. Deze maand ontmoeten we Henry Vanstippen en Jo Rosseels.

'Brussel is enorm aan het veranderen. Voor ons, leveranciers, brengt dit veel problemen met zich mee. Zeker als je een hele dag met een vrachtwagen moet rondrijden. Zoals Henry al zei is het voor leveranciers in Brussel vaak geen pretje. Denk maar aan de wegenwerken en de schaarse parkeerplaatsen', zegt Jo. ‘Deze buurt vind ik het meest aangename. De Kolenmarkt vind ik dan weer het minst fijn. Daar is helemaal geen plek om je te parkeren en om elf uur komen de inzinkbare palen uit het wegdek’, voegt Jo er misnoegd aan toe. ‘Ik ben vooral in Brussel voor mijn werk. Af en toe zak ik wel eens af om iets te gaan eten of drinken, maar dat gebeurde vroeger meer dan nu. Ik word namelijk een dagje ouder, kinderen… (Lacht). Het is niet altijd even gemakkelijk om tijd te maken voor ontspanning.’ En zo zit mijn tijd er ook op. Henry en Jo moeten naar hun volgende klant. De rode vrachtwagen verdwijnt weer uit het straatbeeld. Thalia Phatisis Studente Journalistiek aan de Erasmushogeschool Brussel

HENRY VANSTIPPEN (LINKS) EN JO ROSSEELS (RECHTS) © THALIA PHATISIS

BUREN VAN DE MARKTEN Buurman Jawad Hamoudane DV: Jawad, kan je ons wat over jezelf vertellen? Jawad Hamoudane: Ik ben in Anderlecht geboren, kom uit een kroostrijk gezin en woon sinds mijn geboorte in dezelfde straat. Mijn ouders vinden het belangrijk dat hun kinderen, ik heb vijf zussen en twee broers, de dubbele nationaliteit (Belgisch-Marokkaans) hebben. Mijn ouders zelf hebben de Marokkaanse nationaliteit behouden.

”

Ik zou later zelfstandig ondernemer willen worden

Kunstschilder David Russon selecteerde voor het decembernummer van De Vijfhoek een jonge buur van De Markten. Jawad Hamoudane is zeventien en woont in de buurt van de Loodtoren in dezelfde straat als burgemeester Philippe Close. We probeerden ons voor te stellen hoe de wereld van een Brusselse zeventienjarige er uitziet en hadden een aangenaam gesprek met Jawad.

Je hebt de omgeving hier grondig zien veranderen? Ik ben nooit verhuisd, ik heb de gedaanteverwisseling van de wijk van kortbij meegemaakt. Tijdens al die jaren is er veel veranderd en grotendeels verbeterd, de pleinen in de buurt zijn heraangelegd, de stoepen zijn wandelvriendelijk geworden. Het verkeer was hier vroeger soms één grote chaos. Waar ga je naar school? Vroeger heb ik samen met de zoon van de vorige Buur van De Markten, David Russon, op school gezeten. We deelden dezelfde klas en zijn zo bevriend geraakt en gebleven. Dat

was in de basisschool Sint-Joris in de Cellebroersstraat. Daarna volgden nog Maria-Boodschap in de Moutstraat, het Imelda-instituut aan het Weststation, Imelda in Brussel-centrum. Nu loop ik, sinds één jaar, school in het Koninklijk Atheneum van Jette. Ik zit in het vierde middelbaar, het is een heel gemengde school, heel de wereld van Azië tot Zuid-Amerika komt daar over de vloer. Hoe is het om op te groeien en te leven in Brussel-centrum voor een zeventienjarige? In deze wijk wonen veel mensen van Marokkaanse afkomst, ik voel me hier goed thuis. Tijdens mijn vrije tijd vooral op zaterdagnamiddag spreek ik met mijn vrienden af om iets te gaan eten of samen te praten over onderwerpen uit de actualiteit. Veel leeftijdsgenoten zijn bij een jeugdweging, maar mij zegt dat niet veel. Ik breng liever mijn vrije tijd graag door in mijn kennissen- en vriendenkring. Heb je veel hobby’s? Ik heb jarenlang aan karate gedaan, toen ik werd ben ik ermee gestopt. Vroeger was ik enkel geïnteresseerd in gevechtssporten, maar nu zegt me dat niets meer. Ik doe aan fitness in de Basic Fitclub in de Sint-Michielsstraat, een zijstraat van de Nieuwstraat. Mijn lichaam trainen met gewichten en halters vind ik wel cool. Maar het liefst speel ik graag voetbal.

Speel je in clubverband? Neen, met vrienden onder elkaar op de Brusselse pleintjes. En vooral veel voetbal kijken. Mijn favoriete streamingzender is www.hesgoal.be waar je dagelijks wedstrijden kan volgen. Ik volg zelfs matchen op mijn smartphone, de voetbalmicrobe heeft me helemaal te pakken. Ik ben een hevige supporter van FC Barcelona met hun legendarisch stadion Camp Nou waar bijna voor elke wedstrijd 100.000 toeschouwers komen opdagen. Het spel van die ploeg is voor mij het beste wat je kan zien op een voetbalveld. En niet te vergeten: de rivaliteit tussen Barça en Real Madrid kan soms hoog oplopen tot op het scherp van de snede. Volg je de hedendaagse muziektendensen? Zoals bij de meeste jongeren van mijn leeftijd spelen rapmuziek en de hiphopcultuur een grote rol in ons leven. Voor ons is het een levenswijze, de hiphopcultuur is van oorsprong een veel bredere jongerenbeweging. Ik ga voorlopig nog niet naar concerten, maar zou graag eens naar een rapoptreden in De Vaartkapoen willen gaan. Welke zijn je favoriete artiesten? Karim Zenoud, bekend als Lacrim, is een Franse rapper afkomstig uit de Parijse banlieus. Na samenwerkingen met verscheidene artiesten bracht hij zijn album Corleone uit, met als debuutsingle "Mon glock te

de toekomst voor de jongeren ligt ook in de computerwereld. Zoals de meeste jongeren kan ik heel goed overweg met computers, misschien een loopbaan in de ICT-wereld?

mettra à genoux", een hit in Frankrijk. Damso in het echte leven William Kalubi, is een Congolees-Belgische rapper. Hij is vooral populair in Franstalig België en Frankrijk, en brengt eerder Gangster Rap. En Jul, een rapper uit Marseille die in 2014 drie albums uitbracht. En Romeo Elvis? Persoonlijk vind ik zijn muziekstijl te zoete mainstream pop. Hopelijk nemen zijn fans mij dat niet kwalijk. Ik hoorde dat je een dierenvriend bent. Inderdaad, ik hou van dieren en ben een echte dierenliefhebber. Vroeger had ik thuis een kat en een Guinees biggetje die ik beiden goed verzorgde. Fiets je graag? Ik fiets bijna nooit, ik neem de tram om naar school te gaan. Op Autoloze Zondag doen we wel steeds mee, alhoewel het niet zo simpel is om doorheen een kluwen van fietsers toch steeds de weg te vinden. Misschien dat ik in de toekomst wel meer tochtjes langs het

kanaal zal maken, er zijn daar mooie fietspaden aangelegd. Wat wil je later worden? Ik weet het nog niet, op een bepaald moment dacht ik eraan om politieagent te willen worden. Wat me een idealistisch beroep leek om mensen en de maatschappij te helpen. En waarom niet iets dat met sport te maken heeft. Eerst een sportopleiding volgen, één van mijn lievelingsvakken op school is lichamelijke opvoeding. Ik kan ook mijn kennis aan talen uitspelen. Mijn Nederlands is heel goed, ik spreek het sinds mijn tweede want ik ging als peuter naar een Nederlandstalige crèche. Mijn Frans is perfect en ik praat en begrijp Arabisch maar schrijven in die taal is niet makkelijk. Ook droom ik ervan om zelfstandig ondernemer te willen zijn en mijn eigen bedrijf op te richten. Iets dat met kleding te maken heeft, een eigen merk, waarom niet een hiphop outfit met als naam Jawad Fashion (lacht). Mode interesseert me wel, mijn favoriete designers zijn Gucci en Nike. En

Résumé

Verveel je je soms in de grootstad? Soms wel als er niets op mijn programma staat. Maar we hebben altijd onze smartphone bij de hand om clips op Instagram en Youtube te bekijken. De clips van Docteur Ideologie (Belgische humorist) vind ik keigoed en erg grappig.

”

Ik hou van Brussel en probeer van dag tot dag te leven Zou je later in Brussel willen blijven wonen en werken? Ik zie mij nog niet direct op een andere plaats wonen, ik hou van Brussel en ik ben niet met mijn directe toekomst bezig. Ik probeer van dag tot dag te leven. Ik zou ook graag in de omgeving van mijn ouders en familie, die een grote rol in mijn leven spelen, willen blijven wonen. Wij zijn een kroostrijk gezin van praktiserende moslims, die roken noch drinken. Ik heb 5 zussen en 2 broers, 4 zussen en 1 broer zijn het huis al uit. Ik woon met beide ouders, 1 klein zusje en broertje nog thuis. Het gezinsleven is heel belangrijk voor mij.

VROEGER WAS KARATE EEN HOBBY VAN MIJ © M’FEDDAL HAMOUDANE.

Om af te sluiten: heb je een lievelingsplek in Brussel? Ik heb net het park achter metrostation Aumale in Anderlecht ontdekt. Ideaal om met vrienden in de kalmte te vertoeven. Dichter bij huis, vlak aan mijn deur kom ik tot rust op het Ninoofseplein.

Jawad Hamoudane a dix-sept ans et vit près de la Tour à plomb dans la même rue que le bourgmestre Philippe Close. A quoi ressemble le monde d'un bruxellois de 17 ans ? C’est ce que nous avons tenté d'imaginer et nous avons eu une bonne conversation avec Jawad. Né à Anderlecht et issu d'une famille nombreuse, il vit dans la même rue depuis sa naissance. Son quartier, c’est chez lui. Pendant son temps libre, surtout le samedi après-midi, il rencontre ses amis pour manger ou parler de l'actualité. Beaucoup de ceux-ci font partie d'un mouvement de jeunesse ; lui non, il n'en éprouve pas le besoin. Sportif, il pratique le karaté et maintenant du fitness dans une salle de sport. Il aime jouer au foot sur les places de Bruxelles. Comme la plupart des jeunes de son âge, le rap et la culture hip-hop jouent un rôle majeur dans sa vie. Il rêve de devenir plus tard un entrepreneur indépendant et de créer sa boîte.

Hartelijk bedankt voor het gesprek, Jawad.

BRUSSELSE ARCHITECTUUR >WARANDEBERG

Een sierlijke zwaan of een kwal? De meningen zijn verdeeld. Het toonaangevend architectuurtijdschrift A+ schreef in februari 2019: "Het sombere fort van het Belgische BNP Paribas Fortis-hoofdkantoor was langzamerhand afgeleefd. Het wordt vervangen door een verleidelijk golvende, weekdierachtige constructie met een "smaragdgroene gloed..." En verder nog: "een welwillende mollusk"... Wat slijmerige architectuurscribenten al zo niet uit hun pen durven wringen! Wij zouden het eerder een arrogante kwal durven noemen zoals het gebouw zich afzet tegen de eerder klassieke omgeving. Ok, het vroegere gebouw was ook geen pareltje van fijnzinnige architectuur maar moest het daarom tegen alle duurzaamheidsregels in brutaal met de grond gelijk gemaakt worden en dat in tijden waar het accent ligt op hergebruik en circulair bouwen. Moesten duizenden tonnen goed beton, nog geen vijftig jaar oud, zo nodig op het stort? Als renoveren evenveel kost als nieuwbouw, wat ze beweren, dan blijven er nog vele ecologische redenen over om toch voor renovatie te kiezen. Het is bijna ontroerend te vernemen dat men enkele Wabbes-sierplafondplaten ergens hergebruikt heeft in een cultureel centrum en in een Schaarbeekse apotheek. Jules Wabbes zal hen eeuwig dankbaar zijn. Ernstig nu, denkt die "bank van ons" (we hebben ze met mil8

joenen staatsgeld moeten redden) dat we hun greenwashings-verhaaltjes zo maar slikken. De arrogantie waarmee zij zich neerploffen midden "een bijzonder delicaat stadsdeel, tjokvol erfgoed" (sic) met een ware afkeer van de omringende beschermde monumenten zoals Bozar dat door hun massa overvleugeld wordt, is stuitend. Het loont de moeite om er de verantwoordingskronkels in hoog opgepoetste en met jargon doordesemde architectentaal op na te lezen op de permanente website van het project. (www.montagneduparc-warandeberg.be) Het is lovenswaardig dat men een uitgebreide website onderhoud over het project. Informatie en openheid ontbreken meestal bij belangrijke stedelijk projecten. Spijtig genoeg overtuigen de zorgvuldig gedoseerde verantwoordingen van de ingehuurde schoonschrijvers niet

echt, het lijkt er meer op dat men zich wil indekken tegen mogelijke kritiek. Een ander pareltje van weinig geloofwaardige slijmerij is het discours over de openbare ruimte met betrekking tot het project. Ok, de privé-parking ingang langs de Hortastraat naast Bozar verdwijnt, de Hortastraat wordt voetgangersruimte en er wordt een lift voorgesteld naar de Koningsstraat. De Warandeberg blijft echter gehypothekeerd door parkingtoegangen. Aan de Ravensteinstraat, worden er langs overdekte galerijen commerciële ruimtes voorzien en het publiek heeft (tijdens de kantooruren) toegang tot groene publieke binnen/buiten patio’s. Maar welke handelszaken kan men verwachten in deze weinig aantrekkelijke omgeving waar helemaal geen winkel wandelstromen bestaan, waar bestaande winkels totaal niet functioneren? De Ravensteingalerij

sukkelt al tientallen jaren met haar commerciële dynamiek ondanks een moedige renovatie en een goede looplijn. Ervaring leert dat de meeste van deze zogenaamde commerciële vitrines vroeg of laat afgeplakt, ontoegankelijk en onaantrekkelijk worden. Bij de regeneratie van de oude Fortis ASLK-site aan de Wolvengracht werd er ook gestoeft met de openheid van de binnentuinen. Tracht er maar eens binnen te geraken. Het stedenbouwkundig discours is meestal al ingehaald door de securitaire logica voor de inkt van de bouwvergunning droog is. Een bank voor een wereld in verandering, die de stad als haar privédomein beschouwt? Marcel Rijdams Foto’s: Marcel Rijdams en BNP Paribas Fortis

Résumé

Un cygne gracieux ou une méduse? Les avis sont partagés. Le principal magazine d'architecture A+ a écrit en février 2019 : « La sombre forteresse du siège belge de BNP Paribas Fortis s'est progressivement effondrée. Il est remplacé par une construction ondulante et séduisante, semblable à un mollusque avec une lueur vert émeraude... » Nous préférons l'appeler une méduse arrogante car le bâtiment se détache de l'environnement plutôt classique. D'accord, l'ancien bâtiment n'était pas non plus un joyau d'architecture subtile. Il a toutefois dû être brutalement et complètement rasé en s’inscrivant en défaut de toutes les règles de durabilité qui recommandent un réutilisation des matériaux et une construction circulaire.

>DROOGSTOPPELS OPEN BRIEF AAN RACHEL BAES (1912-1983)

Droogstoppel is een Brusselse eeuweling die zijn stad enorm heeft zien veranderen, soms ten goede maar vaak ook ten kwade. In deze kroniek neemt hij iedereen en alles wat hem dwarsligt op de korrel. Hij kan soms wel eens zeuren, doordrammen of bitter uit de hoek komen, maar in de grond is Droogstoppel een wijs man met het hart op de juiste plaats. Dit jaar schrijft Droogstoppel een hele reeks brieven aan beroemde en minder beroemde vrouwen die iets hebben met Brussel.

Geachte mevrouw Rachel Baes, Wat was ik er graag bij geweest, die middag op 19 november van het jaar 1936 in een statig huis op de Molièrelaan in Ukkel. Uw onvermoeibare echtgenoot-journalist, Robert Leurquin, had een aantal prominenten uitgenodigd voor een lunch. Was ook van de partij: Joris Van Severen, de katholieke leider van het fascistische Verdinaso. De man die ooit in het parlement, “La Belgique, qu’elle crève!” (“België barst”) had geroepen, maar jaren later daar toch zou op terugkomen, die droomde van de hergeboorte van een corporatistisch Bourgondië, of van een hereniging van de Zeventien Provincies maar bovenal van een sterk aristocratisch leiderschap. En U, mijn beste Rachel, was er die middag ook bij, als gastvrouw. Hing er spanning in de lucht? Eigenlijk paste U niet in het plaatje. Een fascistisch leider hoorde zich niet in te laten met een vrouw met een flamboyant karakter en artistieke ambities. In de extreemrechtse kringen van die tijd was een echte man, een macho. En een ‘échte vrouw’ een braaf moederke dat veel kinderen had gebaard en ’s avonds de pantoffels klaarzette voor manlief die afgepeigerd thuis kwam van zijn strijd tegen het parlementarisme, de decadentie, de roden, de democratie… U was vierentwintig. Van Severen

tweeënveertig. U was door uw vader opgeleid tot kunstschilder en U schilderde een aantal niet onverdienstelijke portretten en bloemstukken. Van Severen was dé charismatische leider van het moment met een onberispelijk, aristocratisch imago maar achter de schermen eigenlijk een ordinaire hoerenloper. Maar dat wist u op 19 november 1936 natuurlijk nog niet. U was meteen onder de indruk van zijn verschijning: “Ik stelde mij de “chef” van het Verdinaso groot voor, arrogant, onbehouwen, iemand die naast zijn schoenen loopt van eigenwaan: maar groot was mijn verbazing toen hij de salon binnenkwam. Ik heb onmiddellijk beseft dat een man totaal van zijn reputatie kan verschillen”. En ook Van Severen was diep onder de indruk, de vonken moeten tijdens die lunch al meteen zijn overgeslaan want ‘le dictateur de la Flandre’ zal haar later schrijven: “Het is lang geleden dat ik een degelijke ervaring heb mogen ondergaan zoals die welke me overviel op die 19de november, toen ik u op de blauwe zitbank zag, ingepakt door het hemelse blauw van uw ogen en het vurige rood van uw jurk’ … Er volgt een passionele relatie die met hoogtepunten en diepe crises zal duren tot 1940, want in mei 1940 wordt Van Severen in Brugge gearresteerd en samen met een groep verdachten naar de kelder van een kiosk in Abbeville

met of zonder hoofd zijn gestrand. In 1983 vindt een werkman u drie weken na uw overlijden in uw huis in Brugge. Enkele dagen later zal uw lichaam worden bijgezet op de begraafplaats in Abbeville, op enkele meters van de laatste rustplaats van uw geliefde Georges. Droogstoppel

Résumé

RACHEL BAES

gebracht. Het Duitse leger rukt verder op naar Noord-Frankrijk en Franse soldaten besluiten nog snel een twintigtal arrestanten, waaronder uw grote liefde Van Severen, te executeren. U zou tot uw dood rouwen om uw grote

liefde, ‘le pauvre Georges’. “Ma vie est sans couleur” schrijft u in uw dagboek. De rest van uw leven is een langgerekte rouwperiode van meer dan veertig jaar. Uw schilderijen tonen een donkerblauwe wereld waarin jonge, witte meisjes

Droogstoppel écrit une lettre ouverte à Rachel Baes (1912-1983), la maîtresse du chef d’un groupe fasciste Joris Van Severen. Lorsque l'armée allemande envahit la Belgique en mai 1940, Joris - Georges - Van Severen fut emmené à Abbeville pour y être exécuté par des soldat français. Rachel Baes pleurera cette perte pour le restant de ses jours. En 1983, elle mourut dans la plus grande solitude et fut enterrée à côté de son amant au cimetière d'Abbeville. 9

>STADSBERICHTEN

VON THURN EN TASSISDREEF WORDT ANNA BOCHDREEF In het novembernummer van De Vijfhoek schreef Droogstoppel een open brief aan Anna Boch (1848-1934). Hij verwonderde zich erover dat in deze feministische tijd nog steeds geen straat of plein naar haar werden vernoemd. Wel, daar heeft schepen van Stedenbouw Ans Persoons verandering in gebracht. Zij vond al eerder, terecht, dat er te weinig vrouwelijke straatnamen zijn en besliste onlangs om de centrale dreef in de nieuwe woonwijk aan Thurn

en Taxis te vernoemen naar deze impressionistische schilder die in haar tijd inging tegen de vooroordelen tegenover vrouwen in de kunst. Mooi is dat, kort nadat werd beslist de toekomstige brug aan het kanaal te vernoemen naar Suzan Daniel, de lesbische activiste die in de jaren dertig de eerste holebigroeperingen oprichtte. Door nu voor Anna Boch te kiezen komt de door de schepen gewenste vervrouwelijking van straatnamen effectief weer een stap dichterbij.

HERAANLEG OMGEVING PAPENVEST Schepenen Ans Persoons (stedenbouw en openbare ruimte) en Arnaud Pinxteren (stadsvernieuwing en participatie) nodigden de buurt via een “toute-boîte” uit voor een heuse Afterwork in Café Barbeton.

ANNA BOCH

Nadat de voorgevel van de SintKatelijnekerk, tussen 1854 en 1873 gebouwd door architect Joseph Poelaert gedurende tweeëneenhalf jaar gerenoveerd werd, zal eind 2020 de zwartgekleurde noordgevel die uitgeeft op de Vismarkt aangepakt worden. De roetvervuiling zal worden verwijderd en de glasramen worden schoongemaakt. De openbare urinoirs aan de zijgevel blijven bewaard. 10

Voor wie dat café niet kent: een aanrader! Architecturaal knap interieur, je wordt er vriendelijk bediend en ze kennen er de wet: je kan er gewoon cash betalen. We konden zelf niet meevieren en dus wandelden we een dagje later de buurt in. Het is er erg mooi geworden, soms waan je jezelf op een dorpspleintje. De wegversmallingen die gerealiseerd werden, moeten het autoracen, een heuse sport in de omgeving, te-

JE WAANT JEZELF OP EEN DORPSPLEINTJE

gengaan. Er is meer groen en er staan knappe zitbanken van designer Lucille Soufflet. Het wordt leuk terraszitten in de lente bij Barbeton! Tenminste, voor even, tot wanneer de grote werf van de 5 blokken van start gaat, dan wordt het zeker minder rustig. Nora De Kempeneer

>GEMEENTERAAD: GEMEENTERAADSZITTINGEN: POLITIEGEWELD EN WINTERPRET Op 21 oktober begint de gemeenteraadszitting met een interpellatie van een café-uitbater in de voetgangerszone. Hij meldt dat er zowel overdag als ’s nachts veiligheidsproblemen zijn. Burgemeester Philippe Close (PS) leest een tekst af die ik op één van de vorige gemeenteraadszittingen al eens gehoord heb. Hij stelt onder meer dat er enkel ’s nachts problemen opduiken in de voetgangerszone. In zijn repliek weerlegt de cafébaas dit door een concreet voorbeeld van agressie aan te halen, dat recent plaatsvond op een doodgewone zondagnamiddag. Zijn persoonlijke getuigenis maakt indruk. Die maandagavond was de gemeenteraadszaal te klein om alle gegadigden in onder te brengen. De betoging van Extinction Rebellion op 12 oktober was geëindigd met politiegeweld. Actievoerders interpelleren vandaag, vandaar ook heel wat persbelangstelling. Extinction Rebellion is een internationale beweging die geweldloos verzet gebruikt in protest tegen klimaatverandering. Op 12 oktober stonden ze klaar om de tuinen van het Koninklijk Paleis over te nemen. De actie vond uiteindelijk plaats op het Koningsplein. Verschillende manifestanten getuigen over de hardhandigheid waarmee de politie is opgetreden: het waterkanon werd ingezet, de politie gebruikte traangas en pepperspray. Burgemeester Close verklaart dat de actie gedurende enkele uren getolereerd werd. Toen de politie

vroeg om het Koningsplein te verlaten, zouden de actievoerders dat geweigerd hebben. De burgemeester verdedigt de houding van zijn politiekorps. Hierop volgen steunbetuigingen aan de activisten door verschillende gemeenteraadsleden van Ecolo-Groen, PTB*PVDA en schepen Benoit Hellings (Ecolo-Groen). Gemeenteraadslid Alix Opoku Bosompra (PS) getuigt hoe zijzelf meermaals slachtoffer geweest is van verbaal en fysiek politiegeweld en spreekt over een mentaliteitsprobleem bij sommige politieagenten. Ze pleit voor meer menselijkheid. Gemeenteraadslid Mathias Vanden Borre (N-VA) is van mening dat de burgemeester zwaar in de fout is gegaan door deze manifestatie te tolereren. Ondertussen hebben een aantal mensen (waaronder mezelf) de gemeenteraadszaal verlaten wegens te weinig plaats voor zoveel volk. We zitten op één van de bankjes in de naastgelegen wachtkamer waar we de debatten via luidsprekers kunnen volgen. Eén van de buren op het bankje vindt het hoorspel zo boeiend dat hij erbij in slaap valt. Het blijkt een snurkertje te zijn. Wanneer ik het stadhuis verlaat merk ik her en der groepjes politieagenten, al dan niet in de nabijheid van een combi. Later las ik dat er die maandagavond een manifestatie was tegen politiegeweld. De betoging verliep naar verluidt zonder incidenten. Op 4 november volg ik voor het eerst de gemeenteraadszitting via livestream, in mijn huiskamer. Mijn vermoeden dat gemeenteraads-

ALIX OPOKU BOSOMPRA (PS)

zittingen doorgaans later beginnen dan voorzien omdat de besprekingen in geheime zitting uitlopen, blijkt niet te kloppen. Om 16u, het voorziene beginuur, start de livestream en zie ik dat er nauwelijks iemand aanwezig is in de gemeenteraadszaal. Vijfentwintig minuten later kondigt de bel het startsein aan. Gemeenteraadsleden Mathias Vanden Borre (N-VA) en Bianca Debaets (CD&V) vragen waarom de stad een toelage van €10.000 toekent aan de N.V. Rossel (die onder meer de krant 'Le Soir' uitgeeft) voor de organisatie van 'Les nuits du Soir' in het Koninklijk Circus. Burgemeester Philippe Close (PS) ant-

woordt dat dit een belangrijk cultureel evenement is en dat €10.000 het bedrag voor de huur van de zaal is. Gemeenteraadslid Vanden Borre is van mening dat de stad geen toelage moet geven aan een commerciële groep die zelf over voldoende geld beschikt. Gemeenteraadslid Debaets voegt eraan toe dat het bovendien een netwerkevent is waarop sponsors en zakenrelaties worden uitgenodigd. Gemeenteraadslid Debaets stelt vast dat schepen van klimaat en sport Benoit Hellings (Ecolo-Groen) een toelage van €2.500 toekent aan N.V. 'Brussels Business Hubs' voor de organisatie van een duurzame kerstmarkt in Be-Here. Eenzelfde bedrag werd reeds toegekend door schepen van economische zaken Fabian Maingain (Défi). Be-Here bevindt zich in het voormalige 'Byrrh' gebouw, dat door het OCMW van de stad werd aangekocht. Be-Here wordt beheerd door 'Brussels Business Hubs' en ondersteunt duurzame economische activiteiten in Brussel. Schepen Hellings antwoordt dat de duurzame kerstmarkt een ecologische en economische samenwerking is waarbij subsidies worden toegekend door zowel hemzelf als door schepen Maingain. Er volgt een dovemansgesprek tussen schepen Hellings en gemeenteraadslid Debaets. Deze laatste merkt op dat het tijd is om het concept kerstmarkt, beter bekend onder de naam 'winterpret' opnieuw te bekijken. Dit grote evenement kan duurzaam gemaakt worden.

'HET BLIJKT EEN SNURKERTJE TE ZIJN'

Schepen Hellings legt uit dat het om twee totaal verschillende projecten gaat: enerzijds 'winterpret' dat al jaren georganiseerd wordt voor een groot publiek, anderzijds het kleine, beginnende en duurzame project van Be-Here. Gemeenteraadslid Debaets concludeert dat haar partij (CD&V) blijkbaar een meer ecologische visie heeft dan die van schepen Hellings (Ecolo-Groen). Uiteindelijk komt voorzitster Liesbet Temmerman (Ecolo-Groen) tussen en dicht ze gemeenteraadslid Debaets een selectief gehoor toe. Opmerkelijk: Op 21 oktober verscheen gemeenteraadslid Bertin Mampaka (CDH) nog voor de zitting begon (en verdween even later weer in de coulissen). Tijdens de livestream van 4 november bleef hij onzichtbaar… Mireille Willems 11

BERICHTJES VAN HIER EN GINDER

COLOFON

VERENIGINGEN EN LEUKE ACTIVITEITEN DEFEND THE DEFENDERS 10 december is de dag van de universele verklaring van de rechten van de mens. Al 71 jaar lang verdedigen sociale bewegingen onze basisrechten. Zo kwam waardig werk er dankzij stakingen, stopten wereldwijd inheemse groepen malafide mijnbouwprojecten en plaatsten betogende jongeren klimaatrechtvaardigheid hoger op de agenda.

In Columbia, Brazilië, de Filipijnen, Palestina, Turkije, Guatemala,… leidt de online en offline criminalisering van deze actiegroepen tot arrestaties en regelrechte moorden. Maar ook in België staat het middenveld onder druk met onder andere het schrappen van subsidies. Op 10 december organiseert een brede coalitie van vakbonden en niet-gouvernementele organisaties acties in heel België om steun te uiten voor al deze bewegingen. 12

Wees erbij om letterlijk een licht op hun inzet en op onze rechten te werpen! • Dinsdag 10 december om 18u30 aan het Centraal Station. Info: www.stopthekillings.be LEZINGEN VLAAMSE CLUB Op 2 december zal Hans Van Brabandt, tot voor kort cardioloog verbonden aan het Federaal Kenniscentrum voor Gezondheidszorg, een lezing houden over de efficiëntie van de gezondheidszorg. Rudi Janssens, taalsocioloog en verbonden aan BRIO VUB, zal het op 16 december hebben over taal en identiteit in de Brusselse randgemeenten. Wat bepaalt de taalkeuze van de bewoners en wat is de relatie tussen taal en identiteit? • Maandag 2 en 16 december om 19u45 in De Markten. www.vlaamseclubbrussel.be info@vlaamseclubbrussel.be DE ZINGENDE BRUG Kerstmis nadert snel en het wordt niet alleen tijd om het stalletje en al wat daarbij hoort eens flink af te stoffen, ook de kerstliederen moeten wellicht best wat opgefrist worden. Nergens

kan dat beter dan in het gezelschap van de Zingende Bruggers. Kom samen met hen op 15 december wat traditionele liederen zingen en daarnaast zullen ze u zeker verrassen met een paar onbekende pareltjes. • Zondag 15 december van 14 tot 17u. Prijs: € 8 (eerste deelname gratis) Info: www.zingendebrug.be POËZIECAFÉ: EEN UITGELEZEN ITALIAANS KWARTET De Markten brengt in samenwerking met het Brussels Ouderenplatform (Bop) maandelijks poëzienamiddagen. Misschien is december wel de ideale maand om een flinke dosis warmte uit Italië naar Brussel te halen. Umberto Saba, Salvatore Quasimodo, Giuseppe Ungaretti en Cesare Pavese worden voor het voetlicht gebracht. Dichters met een uitzonderlijke zegging. Bovendien luisteren we eerst naar enkele gedichten van de poëzievernieuwer bij uitstek Lucebert. • Woensdag 18 december 2019 van 14 tot 16u in het Literair Salon van Muntpunt, Munt 6, 1000 Brussel. Inschrijvingen en info: 02 210 04 60 info@ bop.brussels, www.bop.brussels Prijs: € 6 met BOp-kaart, € 5 met Paspartoe kansentarief, gratis mits 15 omruilpunten Paspartoe.

Werkten aan dit nummer mee: Grigore Ionita, Etienne Philips, Hilde Van Geel, Hanne De Nil, Jef Deyaert, Nora De Kempeneer, Marcel Rijdams, Arnout Willems, Vespa Rous, Stefan Moens, Kris De Vroede, Charles Six, Mireille Willems, David Russon en Thalia Phatisis. Foto’s: De Markten en ingezonden Lay-out en druk: Drukkerij Atlanta Schaffen

Met de steun van de Vlaamse Gemeenschapscommissie. De Markten maakt deel uit van N22, het netwerk van de 22 Brusselse gemeenschapscentra. Steun De Vijfhoek: Uw steun blijft welkom op rekeningnummer BE62- 433-1147061-61 van De Markten met vermelding "steun De Vijfhoek".

Advertentiewerving: De Markten, 02 512 34 25, demarkten@demarkten.be

Voor het januarinummernummer 2020 van De Vijfhoek zijn teksten en aankondigingen welkom tot uiterlijk 6 december. Artikelwerving: De Markten, 02 512 34 25, demarkten@demarkten.be

Verantwoordelijke uitgever: Isolde Boutsen

De redactie behoudt zich het recht voor om teksten in te korten of aan te passen.

De Vijfhoek is het maandblad van De Markten, Oude Graanmarkt 5, 1000 Brussel, 02 512 34 25, demarkten@demarkten.be, www.demarkten.be www.facebook.com/demarkten.brussel 0448.654.692 RPR Brussel

Openingsuren onthaal: maandag tot donderdag van 9 tot 20u, vrijdag van 9 tot 17u en zaterdag van 9 tot 13u (behalve tijdens de schoolvakanties) De Markten is gesloten van dinsdag 24 december tot en met woensdag 1 januari 2020.

Oplage: 5.200

Wie in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest woont, kan De Vijfhoek gratis ontvangen. Woont u buiten Brussel? Dan krijgt u De Vijfhoek door € 12,50 over te schrijven op rekeningnummer BE62-433-1147061-61 met de vermelding van 'Abonnement De Vijfhoek'. Wist je dat je al onze publicaties ook online kan bekijken? Surf naar www.demarkten.be/publicaties. Wil je onze e-nieuwsbrief ontvangen? Mail naar demarkten@demarkten.be of schrijf je in op www.demarkten.be. De Markten respecteert je privacy. Je contactgegevens gebruiken we uitsluitend om je De Vijfhoek toe te zenden en je op de hoogte te houden van eigen activiteiten van Gemeenschapscentrum De Markten en aanverwante organisaties in de Vlaamse gemeenschap te Brussel. Je kan op elk moment een adreswijziging doorgeven of aangeven dat je onze informatie niet langer wilt ontvangen via demarkten@demarkten.be of De Markten, Oude Graanmarkt 5, 1000 Brussel. Voor meer informatie over je overige rechten conform de privacywetgeving, raadpleeg www.demarkten.be/uw-privacy.