Issuu

P 3A 9110 afgiftekantoor Brussel X Oude Graanmarkt 5 1000 Brussel

PB- PP B- 06386 BELGIE(N) - BELGIQUE

MAANDBLAD > JAARGANG 45 > NUMMER 9 > NOVEMBER 2021 (verschijnt niet in juli en augustus)

BUREN VAN DE MARKTEN>P6 >ANNEMIE MAES BRUSSELSE ARCHITECTUUR>P8 >BRUCITY HALTE VAN DE MAAND>P9 >SINT-KATELIJNE

Halte van de maand: Sint-Katelijne © LUC AUWAERTS

NOVEMBER IN DE MARKTEN

Het Katelijneplein is een negentiende-eeuwse creatie. Voordien bestond het niet of beter: het was een dok waar schepen die via het Kanaal van Brussel – Willebroek hun terminus vonden. In de loop van de negentiende eeuw werd het dok gedempt en op het gedempte dok kwam een kerk genoemd naar de patroonheilige van de wijk: Sint-Katelijne.

En ineens zijn we al november, de herfst haalt ons snel in!

De Vijfhoek streek er neer voor de maand november. We spraken met kunstenaaronderzoeker Annemie Maes die op een steenworp van het plein woont. Onze architect-chroniqueur schiet met scherp op Brucity, het nieuwe administratieve centrum van de stad Brussel.

De cursussen lopen als een trein en we experimenteren met andere tijdstippen: zoals de Early Birds Pilates op maandag en donderdag van 8u30 tot 9u30. Dan ben je de dag goed begonnen! Inschrijven kan nog via onze site.

In de halte van de maand staan we even stil bij die gedreven jongeman die bijna 150 jaar geleden nerveus rondliep op en rond het Sint-Katelijneplein, zoekend en tastend naar een geschikte rol in zijn leven. Vincent zou de Europese schilderkunst goed door elkaar schudden met een explosie van zuiderse kleuren. Tenslotte houden we onze lezers zoals elke maand ook graag op de hoogte over het reilen en zeilen in de gemeenteraad. Volgende maand trekt De Vijfhoek naar een plein dat vooral de pendelaars goed kennen: het Europakruispunt voor de hoofdingang van het Centraal Station. De redactie van de Vijfhoek 2

We nemen de vrijheid om een beetje te experimenteren in onze programmatie.

Ook onze samenwerking met BOP, Proeven van Klassieke muziek, waarover we al berichtten in het oktobernummer, krijgt een iets andere invulling. De lezing over klassieke muziek is nog steeds in de voormiddag, van 10u tot 12u. Maar als je enkel vrij bent in de lunchpauze, ben je welkom vanaf 11u55 voor een lichte broodjeslunch, waarna je kan genieten van een klassiek concert. En je bent op tijd terug op

kantoor! Op 4 november luister je naar het 3de pianokwartet in c, op. 60 van Johannes Brahms. We openen op 9 november onze nieuwe tentoonstelling in samenwerking met het AMVB: Van kabas tot rugzak, het verhaal van 200 jaar Nederlandstalig onderwijs in Brussel. Zin om je oude schoolbank eens terug te zien? Dat kan! En ook hier: nieuwe openingsuren. Voor een keer opent de tentoonstelling al om 9u. Op 27 november hebben we een dubbele boeking, het Café De Markten ontvangt de Grote Brussel Helpt Spaghettislag, de opbrengst van de actie gaat naar NAKAMA vzw, een enthousiast en ambitieus jongerencollectief dat zich inzet voor kinderen en jongeren uit de meest kwetsbare buurten van Brussel. Dit doen ze door kampen, uitstappen, huiswerkbege-

leiding en verschillende soorten activiteiten te organiseren voor kinderen en jongeren. Honger? Inschrijven kan via de website brusselhelpt.be. Op datzelfde moment staat de Spiegelzaal op stelten met de show van Tony Bland, een project dat we heel graag steunen en waarover verder in dit nummer meer. En dan zijn we alweer op weg naar de laatste maand van het jaar. Waarin we nog een keer de deuren groot open zetten voor ons winterfestival. Je zal kunnen proeven van verschillende projecten die in de Markten zijn ontwikkeld: van performance tot muziek, via kinderactiviteiten naar een frisse pint en een fijne babbel. Maar daarover meer in ons volgende nummer. Welkom in De Markten! Eva Wilsens

10 JAAR TONY BLAND

RESIDENTIE IN DE MARKTEN

“BLANC DE BLAND” > EXPO - MODESHOW - RECEPTIE

Van april tot juni verbleven Raf Custers en Greet Brauwers in residentie in De Markten. Ze werkten er aan een performance lecture: 'Make believe en de kunst van het onzichtbare’, een onderdeel van een transmediaproject over diepzeemijnbouw. België is namelijk mondiaal voorloper in deze industriële trend die, ondanks de voorspelbare impact, metalen wil exploiteren op de bodem van de oceaan. Met beeld, klank en archiefmateriaal willen ze de visualisaties van deze zoveelste koloni-

Ter gelegenheid van de 10e verjaardag van het merk TONY BLAND organiseert Growfunding in samenwerking met Tony Bland en De Markten een foto-expo die het vrouwelijk lichaam in al haar diversiteit eert. Tijdens de vernissage op 27 november in de Spiegelzaal van De Markten wordt ook een nieuwe collectie kleding, badmode en lingerie onder de naam "BLANC DE BLAND" voorgesteld met défilé. Tijdens deze avond wil Tony alle taboes over het vrouwelijk lichaam doorprikken en onze blik verruimen. Al 10 jaar stelt hij de heersende standaarden van de mode-industrie in vraag. Tony ontwerpt kleding voor vrouwen met alle vormen en maten en heeft een duidelijke missie: elke vrouw zich goed & mooi doen voelen in zijn ontwerpen. Met het project "BLANC DE BLAND" brengt hij hulde aan tien jaren van hard werk, strijd, en volharding. Maar als nieuwkomer in ons land werd hij ook geconfronteerd met ontmoediging, angst en demotivatie. Het waren 10 jaren met veel zwart maar zeker ook met wit, de kleur van de hoop. Vandaar de naam van de collectie en

satie in vraag stellen en wijzen op de ambigue verhouding tussen representatie en interpretatie, tussen schijn en werkelijkheid. Deze eerst residentie resulteerde in de publieke happening: BROcean, het zeemonster en de grote verdwijntruc. In november trekken Raf en Greet zich opnieuw terug op de Witte zolder van De Markten om er verder te werken aan hun performance lecture. Greet Brauwers

de foto-expo “Blanc de Bland”. De foto-expo en de modeshow dagen mensen uit om op een positieve manier naar hun lichaam en hun uiterlijk te kijken. Om de kosten van het project te financieren lanceerde hij een Growfundingcampagne. Hij zoekt 6.000 euro om: • een fotoshoot te financieren die de lichamen van de modellen, in lingeriestukken gemaakt, in al hun schoonheid naar voor brengt

• een nieuwe collectie badmode en lingerie "Blanc de Bland" te creëren, aangepast aan alle lichaamstypes • de modeshow te organiseren die deze collectie zal voorstellen aan de hand van 15 modellen met atypische profielen Reserveer je plaatsje op de eerste rij of schenk jezelf (of een vriend.in) een lingerie-set via www.growfunding.be/ tonybland10ans Frederik Lamote

> VERGEZICHT

OP DE BANK > VANESSA

Elke maand strijkt een reporter van De Vijfhoek neer aan de halte en vraagt aan een buurtbewoner of passant hoe het met hem of haar gaat en wat er zich in zijn of haar leven afspeelt. Deze maand ontmoeten we Vanessa. De Sint-Katelijnekerk werpt zijn schaduw op de kasseien van het voorplein. Daar waar de zon de schaduwlijn raakt, in de Vlaamsesteenweg, treffen we Vanessa aan. Ze draagt een oranje pullover en geniet op een paaltje van de weldadige gouden zonnestralen. Ze wacht op haar vriend om samen te gaan lunchen in een van de talloze restaurants in de buurt. Vanessa is een ‘train hostess’: ze serveert drank en eten tussen Brussel en drie andere steden: Amsterdam, Keulen en Parijs. Vanessa doet deze job bijna tien jaar en ook vandaag heeft ze een herkenbaar attribuut mee: een zwart valiesje dat ze altijd bij zich heeft tijdens haar trajecten naar deze Europese steden. En ze geniet nog altijd van haar werk: “Mijn werkschema verandert elke dag, zoals ook mijn collega’s. Ik geniet van de pauzes in die steden. Ik ben altijd een beetje een onderweg en het is fun”.

denk dat het moeilijk is voor Vlamingen om als minderheid in deze stad te leven want zij moeten zich altijd aanpassen. Nu, ik behelp me wel wat met enkele uitdrukkingen als ik mijn klanten aanspreek zoals “Wil u koffie met suiker of melk?”, maar mijn woordenschat blijft beperkt.” Talen zijn voor Vanessa heel belangrijk, het is deel van haar identiteit en ze gelooft dat veel mensen er ook zo over denken. Mocht het aan haar liggen dan zou iedereen in Brussels zeker tweetalig zijn. Antti Kylmänen Student Journalistiek aan de Erasmushogeschool Uitwisselingsstudent uit Helsinki (Finland).

Résumé

Ondertussen is Vanessa’s vriend aangekomen. Ze spreken Frans onder elkaar maar Vanessa vindt het spijtig dat ze het weinige Nederlands dat ze op school leerde, wat verleerd is. Ze vindt dat de beide taalgemeenschappen elkaar te weinig ontmoeten in Brussel: “Ik heb wel enkele Vlaamse vrienden hier in Brussel maar we zijn niet echt close. Ik

Chaque mois, un journaliste du journal De Vijfhoek se rend à l'arrêt de bus et demande à un habitant du quartier ou à un passant comment il va et ce qui se passe dans sa vie. Ce mois-ci on rencontre Vanessa.

BUREN VAN DE MARKTEN >KUNSTENAAR-ONDERZOEKER ANNEMIE MAES

Annemie Maes bereikt wonderlijk mooie resultaten in haar werk met bacteriën, schimmels, mossen en bijen. In haar daktuin vindt ze alles wat ze hiervoor nodig heeft. Wat een mooie plek hier Annemie! Ik woon hier sinds 1988. Ik ben opgegroeid in Wemmel maar ben sinds lang een echte Brusselse geworden. Ik woonde op de Oude Graanmarkt, de Koolmijnenkaai en sinds 1988 hier op de Vlaamsesteenweg. Heeft dat parcours met je werk te maken? Zeker. Nadat ik 4 jaar vrije grafiek studeerde aan Sint-Lucas, ging ik aan de slag in een platenwinkel vlakbij de KVS. Die werd druk gefrequenteerd door muzieklefhebbers, waaronder Jari Demeulemeester. Ik zocht toen een andere job en hij raadde me aan te solliciteren bij de Ancienne Belgique. Die toen nog maar pas open was. Het was toen 1979. Dat was inderdaad totaal anders dan nu. We waren maar met z’n drieën, directeur Ivo Goris, Pol Van Santvoort en ikzelf. Ik was er aangeworven voor de communicatie maar in die tijd werd de jobinvulling nogal ruim geïnterpreteerd. Dat ging van ticketverkoop tot folders maken, poetsen, ‘s avonds bardienst enzovoort. Het hield nooit op, de werkdagen waren zeer lang. Je hebt dat 5 jaar gedaan? En graag! Maar toen heb ik samen met mijn toenmalige echtgenoot een bedrijf6

je opgericht, Pix & Motion. Dat was waar we woonden, op de Oude Graanmarkt. Eerst maakten we vooral animatiefilms en werkten we voor VRT en RTBF. Voor onder meer Cargo de Nuit maakten we de generieken. Daarna specialiseerden we ons in de filmproductie, later kwam daar ook veel reclamewerk bij. Het bedrijfje groeide snel maar na 17 jaar hield ik het voor bekeken. De reclamewereld lag me niet, ik wilde een andere weg op en ben in 2000 opnieuw gaan studeren. Opnieuw Sint-Lucas? Ik volgde twee richtingen tegelijk. Aan Sint-Lucas was dat Vrije Kunsten bij Hans Op de Beeck, vooral audiovisueel werk en installaties en aan de VUB volgde ik Culturele Studies bij Willem Elias. Dat is bepalend geweest voor mijn later werk. Looking Glass was je eerste project, hoe is dat gegroeid? Er stond in de Dansaertstraat een kleine ruimte leeg, een beetje bouwvallig maar met een mooie vitrine. De eigenaar, Het RITCS, wilde er ooit wat mee doen maar niet meteen. Ik heb mijn stoute schoenen aangetrokken en heb gevraagd of ik ze kon gebruiken. Dat kon, mits enkele restricties. Behalve de kunstenaars mocht er niemand binnen. De vitrine was als een interface tussen het kunst-

werk en de stad. De vernissages vonden op de stoep plaats, bakken bier inclusief. Er hebben meer dan vijftig kunstprojecten plaatsgevonden, onder meer met Manon De Boer en Anouk De Clercq.

Het bleef niet duren. Neen, na 7 jaar Looking Glass begon het RITCS dan toch met de verbouwing. Ik ging op zoek naar een nieuwe plek. Dat werd de Koolmijnenkaai.

Hoe kwam dat? Het was een oud gebouw waarin kleine bedrijven huisden, maar die verlieten een na een de stad. Ik overtuigde de eigenaar een ruimte aan mij te verhu-

ren. Hij zorgde voor de grote werken maar zelf heb ik het binnenin met de hulp van vrienden leefbaar gemaakt. De eigenaar zag de komst van culturele organisaties wel zitten en ik overhaalde er enkele. Er kwamen een zestal kleine kunstlabo’s: Nadine, Q-O2, FoAM, Les Bains… Mijn eigen vzw OKNO kreeg er uiteraard ook plaats. We werkten allen met nieuwe technologieën. Intussen was het nieuwe kunstendecreet er aan het aankomen. Dat bracht de mogelijkheid voor kleine structurele subsidie als kunstenwerkplaats. Dat heeft een tijd goed gewerkt maar het bleef krabben. Als werkplaats was je vooral voor anderen bezig, voor jonge kunstenaars. Elk project werd besloten met een workshop waar telkens een artistieke output moest uit volgen. De subsidie volstond nauwelijks voor de huur van ruimte en materialen en een klein artistiek budget. Dit soort projecten was

echter absoluut noodzakelijk. Het was echt avant-gardistisch werken maar op termijn viel het niet vol te houden. Niemand werd betaald en er was geen tijd voor eigen werk. In 2015 stopte OKNO en kon ik focussen op eigen projecten. Waar stond OKNO eigenlijk voor? Het betekent venster in het Russisch. Bij OKNO was onderzoek erg belangrijk, het zoeken van nieuwe mogelijkheden in de relatie tussen technologie en kunst. Dat bleef dan jouw focus. Ja, ook al was dat toen niet zo makkelijk. Ik heb bijvoorbeeld een groot werk in opdracht kunnen maken voor het Boudewijngebouw hier in Brussel. In Tokio, New York en Brussel had ik 24 uur lang, 7 dagen op 7, geluiden opgenomen. Daar heb ik dan een montage van gemaakt waardoor ik de opnames

kon transponeren in de tijd. Dat combineerde ik met projecties van klokken op de vloer. Ambtenaren gingen ‘s ochtends de roltrap op in Tokio-tijd en wanneer ze vertrokken was dat in New York tijd. Technisch was dat een bijzonder moeilijk werk, zeker gezien dit soort technologie veel minder ver stond dan nu. Voor een ander werk gebruikte je teksten van Gertrude Stein. Daarvoor gebruikte ik technologie met bepaalde klankprogramma’s. In 8 onzichtbare klankbronnen in de ruimte waren teksten van Gertrude Stein te horen. Via ontvangers op het hoofd vonden bezoekers plekken met geluid. Door daarin te bewegen maakte het publiek zelf een choreografie met audiocompositie. Een mooi project maar In die tijd, zo’n 15 jaar geleden, zeer ingewikkeld om te realiseren.

Dan kwam de focus op ecologie. Dat was vanaf 2004-2005. Met OKNO nodigden we het publiek uit voor stilte-wandelingen, silent walks tijdens dewelke alleen maar mocht geluisterd worden. We brachten de mensen naar speciale plekken waar specifieke dingen te horen waren. Zo bijvoorbeeld achtereenvolgens van het verkeer op de Leopold-II-laan naar de kasseien van de Havenlaan en daarna de complete stilte van Tour & Taxis toen. Daar maakten we ook data bases voor vogelspotters of van wilde planten. Begon toen je onderzoek naar bijen? Naar bijenkolonies ja. Ik volgde een imkercursus omdat ik wilde weten hoe zo’n kolonie functioneert. Hoe werken die bijen samen, hoe verhouden ze zich tot elkaar? Eigenlijk is dat vergelijkbaar met ons mensen op vlak van samenwerken en relaties. Ik maakte audio-opnames en installeerde infrarood camera’s in de kasten, met het resultaat maakte ik dan mijn werk. Je volgde aansluitend een cursus herborist om de relatie tussen bijen en natuur te kunnen onderzoeken. Daardoor leerde ik heel microscopisch te werken, met planten, pollen, bijen. Bij de VUB kon ik zeer sterke microscopen gebruiken die tot 100.000 keer vergroten. Dan gaat een nieuwe wereld open: minuscule dingetjes worden wonderlijke vormen natuur. Ik werkte met steeds kleiner materiaal, tot bacteriën toe.

Daar blijf ik nu mee bezig: schimmels, korstmossen, de symbiose tussen organismen. Vellen maken met bacteriën, bioplastics… Ik doe nu onderzoek naar nieuwe materialen en zoek hoe ik daar esthetisch mee kan werken. Nu ben ik bezig met microbacterien en waterplanten. Dat leidde vorige zomer tot een performance op Theater aan Zee. Het zijn trouwens meestal festivals en organisaties waarvoor ik gevraagd word. Galerijen zijn in mijn soort werk minder geïnteresseerd. Ik was een pionier maar nu zijn veel artiesten met dit soort werk bezig, waardoor zich een parallel circuit ontwikkelt naast de galerijen. In je mooie daktuin is voor jou alle materiaal te vinden voor je werk. Dat klopt. Het is een onuitputtelijke bron van materialen en mogelijkheden voor onderzoek en experiment. Heerlijk is dat! Dat kan ik geloven. Dankjewel voor deze mooie ontdekking. Nora De Kempeneer

Résumé

Annemie Maes obtient de merveilleux résultats dans son travail avec les bactéries, les champignons, les mousses et les abeilles. Elle trouve tout ce dont elle a besoin sur le toit de son jardin. 7

BRUSSELSE ARCHITECTUUR >BRUCITY

Juni van dit jaar was de ruwbouw van het nieuwe representatieve hoofdgebouw van de stad Brussel klaar. Intussen wordt er volop gewerkt aan de afbouw en krijgt het gebouw stilaan vorm en uitzicht en kunnen we ons inbeelden hoe dit belangrijke publiek gebouw zich in het stadschap integreert. Dat het meer dan 30.000 m2 groot is en negen verdiepingen telt met plaats voor 1.300/1700 ambtenaren wisten we al. Dat er op het dak een restaurant voor de ambtenaren en een dakterras komt, stond ook al lang in het programma. Vier verdiepingen ondergronds zijn er in totaal 550 parkeerplaatsen voor auto’s en 250 voor fietsers. Maar feitelijk wordt hier “en stoemelings” een nieuw stadhuis gebouwd want naast de Schepenkabinetten is er op de hoogste verdieping ook een nieuwe raadszaal voor de gemeenteraad voorzien. En stoemelings want zonder publiek debat, zonder architectuurwedstrijd (wat toch voor belangrijke publieke gebouwen van deze omvang zou kunnen verwacht worden), zonder medewerking van de Bouwmeester, zonder openbare aanbesteding en met een minimum aan beschikbare informatie (wat we op diverse websites vinden is gedateerd en hoogst onvolledig). Het gebouw is in handen van een projectontwikkelaar die er “verhuurbare ruimte” in aanbiedt. We weten uiteraard dat de stad zich geëngageerd heeft om het 30 8

jaar te huren, misschien weten pientere gemeenteraadsleden ook onder welke voorwaarden. We vermoeden dat een en ander het gevolg is van het “ter beschikking stellen” van de gronden waarop tot voor 1958 de Centrale Hallen stonden en die toen eigendom waren van de Stad, gronden overgedragen aan parkingkoning Charly De Pauw en nog steeds zijn erfenis. Het “glazen gebouw” zou symbool staan voor transparantie van het stedelijk beleid wordt luid verkondigd. Transparantie? Maar we zouden in deze rubriek over architectuur en stadschap hebben. De transparantie die in het youtubefilmpje van 2016 geïllustreerd wordt, je ziet haast door de mensensilhouetten heen, valt in de realiteit dik tegen. Het blijkt eerder een spiegelpaleis van 160 meter lang en 35 meter hoog te zijn waarin wolken weerspiegelen. De glazen kolos verpletterd met zijn volume en bovenmaatse kroonlijst de Zwarte Lieve Vrouw- en de Hallenstraat. De maximale exploitatie van het grondoppervlak geeft een gebouw dat duidelijk niet in het omgevende stadsweefsel past, dan was Parking 58 bescheidener. Hoe men de relatie met het stads- en straatleven gaat oplossen is onduidelijk maar lijkt nu al problematisch. Vijf meter hoge glaspartijen tegenover een eerder smal trottoir daarenbo-

ven zonder toegangen en met maar gedeeltelijk publiek toeganklijke functie? Ergens meende ik te lezen dat deze vitrines zouden “geanimeerd” worden? Met affiches? Striptekeningen? Publiciteit? Publieke functies zoals bibliotheek en permanente inforuimte rond stedelijke ontwikkeling, waar plannen en maquettes van lopende projecten tentoongesteld kunnen worden zouden hier meer dan welkom zijn. Aan de centrale toegang tot het gebouw is wel aandacht besteed. In het verlengde van de Gretrystraat geeft een blitse cilindervormige koker met cilindervormige – transparante – liften toegang tot de negen verdiepingen. Deze toegang is

ook doorgang naar het Katelijneplein en geanimeerde omgeving. Volgens de website van de stad is ecologie één van hun belangrijkste bezorgdheden. Deze glazen doos zou een passief gebouw zijn? Wij dachten dat voor passieve gebouwen het energieverbruik voor verwarming max 15 kWh/m² per jaar mag bedragen, voor een stadhuis geldt dit blijkbaar niet de nota “performances énergetiques…” geeft 84,80kWh/m² per jaar. Er zijn wel meer vragen te stellen over ecologisch en duurzaam bouwen van dit spiegelpaleis, misschien voor een volgende keer. Marcel Rijdams

Résumé En juin de cette année, le gros œuvre du nouveau bâtiment principal représentatif de la ville de Bruxelles a été achevé. En attendant, les travaux d'achèvement sont en cours et le bâtiment prend progressivement forme et apparence et l'on peut imaginer comment cet important bâtiment public s'intègre dans le paysage urbain.

HALTE VAN DE MAAND >SINT-KATELIJNEPLEIN N° 5

De opmerkzame wandelaar heeft links van de façade van de Sint-Katelijnekerk misschien al het toeristisch bord opgemerkt met daarop het portret van Vincent Van Gogh. Hij liep enkele maanden school in de gebouwen gelegen op het Sint-Katelijneplein nummers 5-6. Van die evangelische kerk annex school is vandaag niets meer over. Maar wat kwam deze Nederlander in 1878 eigenlijk in Brussel zoeken? Van Gogh had een grote droom: in de voetsporen treden van zijn vader en dominee worden. Als Van Gogh iets had dan was het wel het religieuze vuur. Maar in Nederland werd je pas dominee na een lange studie van zeven jaar. Dat kostte veel geld en zo lang studeren was ook niets voor die rusteloze ziel uit het Noord-Brabantse Zundert. En daarom kwam in 1878 vader Van Gogh op het idee om zijn zoon te sturen naar een goedkope en laagdrempelige evangelische school in de Belgische hoofdstad. Die lag op het Sint-Katelijneplein nummer 5 en was pas enkele jaren geleden opgericht door een eenzame protestantse idealist. ‘School’ is eigenlijk een groot woord: er was één lokaal, één leraar en een vijftal studenten.

len voelde Van Gogh zich als een ‘kat in een vreemd pakhuis’: echt bevlogen preken zat er voor hem niet in. Aan zijn werklust lag het in ieder geval niet: de jonge Vincent bracht soms wel veertien uur per dag door in het lokaal van het schooltje op de Sint-Katelijnemarkt. Hij legde zich toe op de vakken geschiedenis, Latijn en Bijbelkennis, maar de angst om te mislukken maakte zich van hem meester, de angst ook om vooral in de ogen van zijn vader ‘alweer’ compleet te falen. Vincent Van Gogh werd er depressief van, begon zich raar te gedragen. In zijn pension in Laken at hij nauwelijks, sliep op de grond in plaats van in zijn bed. En in het evangelisch schooltje werd hij door zijn bizarre gedrag de risée van de klas.

Hoofd van de school was de eenbenige De Jong. Zijn missie was simpel: de Brusselse Vlamingen moesten geevangeliseerd worden in hun taal en dat was het Vlaams, niet het bekakte Noord-Hollands. Vlaams was nu juist de ‘taal’ die Vincent Van Gogh niet beheerste want de taal die hij van zijn vader had geleerd was het heel verzorgde Hollands. Op missie in Lier en Meche-

Zijn studies in Brussel zouden ook uitlopen op een totale mislukking: na zijn proefperiode van drie maanden van augustus tot november werd hij geweigerd om zijn studies verder te zetten. Hij was geen ijverige leerling, gedroeg zich arrogant en grillig tijdens de les. Vincent realiseerde zich tot zijn grote schaamte dat hij nooit dominee zou worden. Hij was er kapot van en begon

nog minder te eten en te slapen. Zijn hospita in Laken maakte zich grote zorgen over zijn geestelijke toestand en vroeg Vincents ouders om hun zoon in Brussel te komen halen. Maar toen zijn vader naar Brussel kwam was Vincent al vertrokken. In een obscuur aardrijkskundig boekje had hij iets gelezen over de mijnstreek ten westen van Bergen in Henegouwen. Zijn besluit stond vast: hij zou evangelist worden in de Borinage, hij zou bij de mijnwerkers gaan wonen in dat onbekende grauwe landschap bezaaid met dampende terrils. Voor hij vertrok maakte hij nog een tekening van een herberg annex kolenkot ‘Au Charbonnage’ waar hij vaak voorbij kwam op zijn wandeling langs het kanaal tussen Brussel en Laken. En ginder in de Borinage zou hij zijn echte roeping vinden. And the rest is history … Stefan Moens

VINCENT VAN GOGH, ‘AU CHARBONNAGE’ (POTLOOD, PEN EN INKT, NOVEMBER 1878), VAN GOGH MUSEUM AMSTERDAM

STADSBERICHTJES OVER HET BELANG GEZIEN TE WORDEN daagse Kunst. Die had zijn inkom in de Melsensstraat, een beetje verstopt achter de voormalige toren van de kerk. Bezoekers moesten echt wel even zoeken naar de toegang. En dat is voor een culturele instelling echt geen goed idee.

RICHTING O AFVAL Elke woensdag, van 7u30 tot 13u, wordt het Katelijneplein opgeluisterd door een kleine biomarkt. Op de gezellige 6 kramen tellende markt is een ruime keuze aan vleeswaren, brood, zuivelproducten, fruit en groenten te vinden. Alle producten zijn afkomstig uit de biologische landbouw, zoals blijkt uit de maandelijkse controles door CERTISYS. De markt maakt deel uit van de O-Afval-tour, die de Stad Brussel sinds maart 2020 voorstelt in de Sint-Katelijnewijk. Om het afval dat op het grondgebied van de Stad wordt geproduceerd te verminderen - een

van de prioriteiten van het College van de Stad Brussel – werden 4 van dergelijke parcours ontwikkeld. Langs deze route bevinden zich heel wat handelaars die een zero-waste-alternatief hebben voor dagelijkse zaken. Het zijn o.m. biologische winkels of restaurants, of winkels en restaurants waar uw eigen verpakking welkom is, tweedehandswinkels, ecologisch verantwoorde producten, herstellingen van fietsen en computers, kleermakers, schoenmakers,... Ook bibliotheken, moestuinen, compost of collectieve tuinen,... maken er deel van uit.

Met de nieuwe ruimte op het Sint-Katelijneplein zelf, zal het kunstencentrum veel zichtbaarder worden. Goed gezien is dat! In de nieuwe grote ruimte zullen bezoekers terecht kunnen voor informatie en tickets en er komen ook kunstprojecten. CENTRALE: DIRECTE RELATIE MET DE STRAAT

Dat hebben ze bij de Centrale for Contemporary Art goed begrepen. Toen de handelshuur met kapper Savagan

afliep, besliste de stad deze niet te verlengen maar de ruimte ter beschikking te stellen van de Centrale voor heden-

Mooi meegenomen voor het plein is ook dat er nu één ruimte niet voor horeca bestemd zal zijn maar voor cultuur. Dat is een hele opluchting.

Komen hier en in de omliggende panden en het binnengebied een grote handelsruimte, een restaurant, woningen en parkeerplaatsen? Als het van een aantal buurtbewoners afhangt alvast niet. Ze vinden dat het grote vastgoedproject niet past op de Vismarkt. Op de beslissing is het nog even wachten. Voor de nostalgici onder ons: het sinds jaren leegstaande restaurant Castel de Rhodes wordt afgebroken.

BIOMARKT OP HET SINT-KATELIJNEPLEIN

Nora De Kempeneer en Greet Callaerts

>GEMEENTERAAD: DAT MARCHEERT ALTIJD!

De gemeenteraadszitting van 21 september 2021 begint met de aankondiging van het ontslag als gemeenteraadslid van Alix Opoku-Bosompra (PS). Haar opvolgster is mevrouw Naima Maâti. De jaarlijkse subsidie voor de kinderboerderij van het Maximiliaanpark bedraagt 270.000 euro. Gemeenteraadslid Els Ampe (Open VLD) stelt voor om een (eet)café te verbinden aan de boerderij zodat er ook eigen inkomsten zijn in de plaats van enkel subsidies. Schepen van groene ruimten Zoubida Jellab (Ecolo-Groen) meldt dat dit momenteel niet aan de orde is. Het Maximiliaanpark wordt heraangelegd en de kinderboerderij verhuist naar een plek aan de WTC-torens. Schepen Jellab preciseert dat de boerderij een pedagogisch project is. Wanneer gemeenteraadsleden een vraag willen stellen maken ze dat duidelijk door een handje als icoon op het beeldscherm te plaatsen. Voorzitster Liesbet Temmerman (Ecolo-Groen) merkt dat het handje nog aanwezig is op het scherm van gemeenteraadslid Ampe en informeert of ze nog een vraag heeft. Het blijft stil, wat bij de voorzitster de reactie “mevrouw Ampe is al gaan vliegen ondertussen” ontlokt. Wist u dat er een koninklijke commissie voor toponymie bestaat? Gemeenteraadslid Geoffroy Coomans de Brachène

(MR) weet dat. En hij verbaast zich over de volgende recente straat- en loopbrugnamen: Eunice N. Osayandestraat, Fatima Mernissi- en Loredana Marchiloopbrug. Het gemeenteraadslid meldt dat een ordonnantie over dit onderwerp bepaalt dat een persoon minstens 50 jaar overleden moet zijn voor men haar naam kan geven aan een straat, een plein… Hij vraagt aan schepen van stedenbouw Ans Persoons (Vooruit) of de koninklijke commissie geraadpleegd werd. Schepen Persoons bevestigt dat dit advies gevraagd werd, zowel aan de Vlaamse als aan de Waalse afdeling. De Vlaamse commissie reageerde met een positief, de Waalse met een negatief advies. Ze voegt er fijntjes aan toe dat het advies van deze koninklijke commissie niet bindend is. Gemeenteraadslid Mourad Maimouni (PS) maakt zich zorgen over het gebruik van elektrische deelsteps in de stad. Het is niet zonder risico, zowel voor gebruikers als voor voetgangers, zegt hij. Hij stelt voor om het gebruik te reglementeren, zoals het verbod om met twee op de step te staan, een snelheidsbeperking van 5 tot 10km/u in te voeren in sommige zones en een verbod in te stellen tussen 22u en 6u. Schepen van mobiliteit Bart Dhondt (Ecolo-Groen) meldt dat het verkeersreglement met twee op de step niet verbiedt. De klachten die hij ontvangt handelen vooral over te hoge snelheid en het stationeren op hinderlijke plaatsen. Dit is een federale

competentie verklaart de schepen. In de voetgangerszone dienen de gebruikers van de steps een wandelsnelheid aan te houden. De schepen verklaart niet over statistieken te beschikken over ongevallen en voorziet momenteel geen verbod op het gebruik tussen 22u en 6u. Op 18 september 2021 vond “the world clean up day” plaats. De stad kende een subsidie van 4.800 euro toe aan de vzw “Tadam”, een theatergezelschap, voor animatie en sensibilisering omtrent openbare netheid. Gemeenteraadslid Bianca Debaets (CD&V) meent dat iedereen voorstander is van projecten om de openbare netheid te verbeteren. Ze vraagt zich af of deze samenwerking het beoogde doel bereikt. Schepen van openbare netheid Zoubida Jellab (Ecolo-Groen) verduidelijkt dat vier duo’s van de vzw “Tadam” op 18 september van 9u30 tot 13u30 aanwezig waren in verschillende Brusselse wijken. Daar spoorden ze mensen aan om mee afval op te ruimen. “Dat marcheert altijd”, voegt de schepen eraan toe. Gemeenteraadslid Debaets repliceert dat niks marcheert in Brussel inzake openbare netheid. Ze raadt de schepen aan om naast te sensibiliseren ook te beboeten onder het motto “wie niet horen wil moet voelen”.

zegd dat enkel parkeerplaatsen konden gebruikt worden voor de uitbreiding van de terrassen, wat niet het geval blijkt te zijn. Het kan niet de bedoeling zijn dat plekken voor voetgangers dienen om de terrassen groter te maken. Schepen van economische zaken Fabian Maingain (Défi) antwoordt dat de coronaterrassen minstens tot 31 oktober kunnen blijven. Hij deelt mee dat zijn kabinet momenteel onderhandelt met staatssecretatis van stedenbouw Pascal Smet (Vooruit) en de andere Brusselse gemeenten. Ze onderzoeken of de uitgebreide terrassen ook na 31 oktober kunnen blijven staan.

De “coronaterrassen” moeten verdwijnen op 31 oktober stelt gemeenteraadslid Debaets vast. Dat verbaast haar omdat de uitbreiding van de terrassen toch een succes blijkt. Bij aanvang werd ge-

Gemeenteraadslid Riet Dhont (PTB*PVDA) stelt dat haar politieke partij actief is op het terrein van de vijf blokken (314 sociale woningen) in de Papenvest. Onlangs werd in de hageltoren de maquet-

THEATERGEZELSCHAP TADAM TIJDENS EEN WORLD CLEAN UP DAY

te tentoon gesteld van de toekomstige nieuw te bouwen wijk. Burgemeester Philippe Close (PS), beloofde bij de onthulling van de maquette dat al de nieuw te bouwen woningen op de plaats van de vijf huidige blokken, verhuurd zullen worden aan sociaal tarief. Gemeenteraadslid Dhont vraagt de bevestiging van deze informatie aan schepen van huisvesting Lydia Mutyebele (PS). Schepen Mutyebele verklaart dat 335 nieuwe sociale appartementen zullen gebouwd worden. 201 woningen zullen beheerd worden door de sociale huisvestingsmaatschappij de “Brusselse woning” en de grondregie van de stad zal 134 woningen verhuren aan sociaal tarief. De schepen voegt eraan toe dat het te vroeg is om meer uitleg te geven, verschillende denksporen worden onderzocht… Mireille Willems 11

COLOFON

OOK IN DE MARKTEN VAN KABAS TOT RUGZAK Het AMVB vertelt van 8 november tot 31 december 2021 het verhaal van 200 jaar Nederlandstalig onderwijs in Brussel in De Markten. Wie vandaag als Vlaamse Brusselaar zijn kinderen naar school stuurt kan daarvoor terecht in het Nederlandstalig onderwijs. Toch waren er ook tijden waarin dit geen voor de hand liggende keuze was: op sommige momenten

bestond die mogelijkheid nauwelijks, maar vaak werd -om te slagen in het leven- een goede kennis van het Frans ook belangrijker geacht dan deze van het Nederlands. "Van kabas tot rugzak" is een tentoonstelling over het Nederlandstalig onderwijs in Brussel beginnende vanaf het moment waarop het door Willem I uitgevaardigde Taalbesluit omstreeks

De tentoonstelling brengt de mensen en gebeurtenissen die hierin een belangrijke rol speelden in beeld. Ze toont ook hoe Brussel zich doorheen deze periode ontwikkelde. Daarnaast tracht ze de bezoekers op interactieve wijze het schoollopen doorheen de tijd te laten beleven.

Van kabas

tot rugzak

EXPO 200 jaar Nederlandstalig onderwijs in Brussel

Beleef het nu vanaf 8 november De Markten, Brussel

1822 ook in Brussel in voege treedt. Sindsdien heeft de positie van het Nederlands als onderwijstaal in de hoofdstad verschillende hoogtes en laagtes gekend: waar er in 1914 in heel Brussel in totaal nog maar zes klassen lager onderwijs in het Nederlands aanbood, zaten er in 2020 in totaal 49.048 leerlingen in het Nederlandstalige basisen middelbaar onderwijs.

Meer info via www.amvb.be/nl/vankabas-tot-rugzak

Werkten aan dit nummer mee: Eva Wilsens, Salwa Achabouch, Maya Wilsens, Marcel Rijdams, Stefan Moens, Nora De Kempeneer, Mireille Willems, Greet Callaerts, Luc Auwaert, Frederik Lamote, Antti Kylmänen, Greet Brauwers en Zineb Kourchi. Foto’s: De Markten en ingezonden Lay-out en druk: Drukkerij Atlanta Schaffen

Met de steun van de Vlaamse Gemeenschapscommissie. De Markten maakt deel uit van N22, het netwerk van de 22 Brusselse gemeenschapscentra. Steun De Vijfhoek: Uw steun blijft welkom op rekeningnummer BE62 4331 1470 6161 van De Markten met vermelding ‘steun De Vijfhoek’.

Advertentiewerving: De Markten, 02 512 34 25, demarkten@demarkten.be

Voor het decembernummer van De Vijfhoek zijn teksten en aankondigingen welkom tot uiterlijk 10 november. Artikelwerving: De Markten, 02 512 34 25, demarkten@demarkten.be

Verantwoordelijke uitgever: Isolde Boutsen

De redactie behoudt zich het recht voor om teksten in te korten of aan te passen.

De Vijfhoek is het maandblad van De Markten, Oude Graanmarkt 5, 1000 Brussel, 02 512 34 25, demarkten@demarkten.be, www.demarkten.be www.facebook.com/demarkten.brussel 0448.654.692 RPR Brussel

Openingsuren onthaal: maandag tot donderdag van 9 tot 20u, vrijdag van 9 tot 17u en zaterdag van 9 tot 13u (behalve tijdens de schoolvakanties). De Markten is gesloten op zondag.

Oplage: 4.500

Wie in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest woont, kan De Vijfhoek gratis ontvangen. Woont u buiten Brussel? Dan krijgt u De Vijfhoek door € 12,50 over te schrijven op rekeningnummer BE62 4331 1470 6161 met de vermelding van 'Abonnement De Vijfhoek'. Wist je dat je al onze publicaties ook online kan bekijken? Surf naar www.demarkten.be/publicaties. Wil je onze e-nieuwsbrief ontvangen? Mail naar demarkten@demarkten.be of schrijf je in op www.demarkten.be. De Markten respecteert je privacy. Je contactgegevens gebruiken we uitsluitend om je De Vijfhoek toe te zenden en je op de hoogte te houden van eigen activiteiten van Gemeenschapscentrum De Markten en aanverwante organisaties in de Vlaamse gemeenschap te Brussel. Je kan op elk moment een adreswijziging doorgeven of aangeven dat je onze informatie niet langer wilt ontvangen via demarkten@demarkten.be of De Markten, Oude Graanmarkt 5, 1000 Brussel. Voor meer informatie over je overige rechten conform de privacywetgeving, raadpleeg www.demarkten.be/uw-privacy.