P 3A 9110 afgiftekantoor Brussel X Oude Graanmarkt 5 1000 Brussel
PB- PP B- 06386 BELGIE(N) - BELGIQUE
MAANDBLAD > JAARGANG 44 > NUMMER 4> APRIL 2020 (verschijnt niet in juli en augustus)
BUREN VAN DE MARKTEN>P6 >CHLOÉ VAN SOEST BRUSSELSE ARCHITECTUUR>P8 >NEW LOOK DROOGSTOPPEL>P9 >OPEN BRIEF AAN LILY DE GERLACHE
Kleur van de maand: geel © VESPA ROUS
APRIL IN DE MARKTEN
© VESPA ROUS
Beste lezer,
De kleur van de zon is een vrolijke opvallende kleur, die het brein, denkproces en zenuwstelsel stimuleert. Geel wordt geassocieerd met energie, zon, lente, zomer, een nieuw begin, levensplezier en geluk. Geel geeft focus en doelgerichtheid. Buur van de maand is Chloé Van Soest, vrijwilligster bij SPEAK Brussels, een project dat inwoners wil verenigen door taal- en cultuuruitwisselingssessies. Brusselse architectuur gaat over de voetgangerszone, waar vandaag van de ludieke sfeer van de eerste maanden niet veel meer te merken is.
De afgelopen dagen viel niet aan de berichtgeving te ontsnappen. De maatregelen die de overheid heeft genomen zijn er niet zomaar. Het virus verspreidt zich razendsnel en treft intussen jong én oud. Ook wij sloten zoals zovelen de deuren van De Markten omdat wij de gezondheid van onze bezoekers en medewerkers vooropstellen. Achter de schermen bleven we naarstig verder werken aan de Vijfhoek, die we deze editie enkel online uitbrengen. Hou onze facebook-, instagrampagina en onze website goed in de gaten voor extra info én tips tegen verveling. Laat je kinderen genoeg bewegen! Volg de lessen Bewegingsgymnastiek voor peuter en kleuters thuis via onze facebookpagina. Of doe, ook via onze facebookpagina, zelf een work-out gegeven door onze lesgeefsters van de sportlessen. We blijven verder ook telefonisch
2
(02 512 34 25) en per mail (demarkten@demarkten.be) bereikbaar voor al jullie vragen. Hoe het verder zal evolueren weet niemand. Laten we positief zijn. Hopelijk is het ons gelukt om de verspreiding van Covid-19 te vertragen. Hopelijk zit u nu terug op een caféterras of op je balkon deze Vijfhoek te lezen. Maar ook realistisch. Blijf in uw kot, zoals Maggie zegt. Blijf even weg van je vrienden. Check of ze
oké zijn door ze regelmatig te bellen, te skypen, te facetimen, een brief te posten… maar ga niet bij elkaar langs. Alleen zo kunnen we dat vies virus verslaan. Samen sterk, samen tegen corona. Zorg goed voor jezelf en voor elkaar! We zien elkaar binnenkort. • Voor algemene info over het coronavirus check www.info-coronavirus.be of bel naar de gratis infolijn 0800 14 689.
WAT KAN JE DOEN OM JE MEDE-BRUSSELAAR TE HELPEN? HEB JE ZELF HULP NODIG IN DEZE CRISIS? Niet iedereen kan in coronatijden naar de winkel of apotheek. Verschillende partners hebben daarom een centraal platform gelanceerd om hulp te bieden en te vinden tijdens de coronacrisis. Via de website ‘Brussels Helps’ kunnen
Brusselaars die vrijwillig hulp aanbieden en mensen die hulp nodig hebben elkaar makkelijk vinden. Registreer je via www.impactdays.be/brusselshelps.
De Brusselse pleinen en straten liggen er door de coronacrisis verlaten bij. Organisatie en info: De Markten, 02 512 34 25, www.demarkten.be, demarkten@demarkten.be
3
> VERGEZICHT
Vanaf het Poelaertplein onderaan de foto heb je een uniek uitzicht op de Vierarmenstraat die leidt naar de Louizalaan en haar weinige gebouwen. Deze laan ligt op het grondgebied van de Stad Brussel tot aan het Terkamerenbos. De laan snijdt de gemeente Elsene in tweeën. Dit is een mooie uitbreiding voor onze favoriete Vijfhoek.
Depuis la Place Poelaert au bas de la photo, vous avez une vue inédite sur la rue des Quatre bras qui débouche sur l’avenue Louise et ses quelques buildings. Cette avenue est située sur le territoire de la Ville de Bruxelles jusqu’au Bois de la Cambre inclus. L’avenue coupe la commune d’Ixelles en deux. Voilà une belle extension pour notre « Vijfhoek » favori. Charles Six
© CHARLES SIX
4
> OP DE BANK
Boris Deben is altijd te vinden op de Oude Graanmarkt. Het punt waar hij met zijn vrienden afspreekt om samen te komen. Het is ook daar waar ik hem voorovergebogen met de ogen gericht op de smartphone zie wachten. Blijkbaar zijn de vrienden vandaag wat aan de late kant. De 18-jarige Boris is afkomstig uit Grimbergen en studeert woordkunst aan de Kunsthumaniora Brussel. Dat is wel af te leiden aan het enthousiasme waarop hij toezegt om het gesprek aan te vatten. ‘Ja tuurlijk, waarom niet?’ Zijn vrienden komen net aan en hij zegt nog snel: ‘Ah jullie komen dan toch nog. Maar laat me hier eerst dat interview afronden.’ Aan assertiviteit geen gebrek. ‘Ik verblijf op een internaat in Laken. En dat is hier niet zo ver vandaan. Maar plots vertrekken van thuis, dwong me in het begin wel om nieuwe mensen te ontmoeten. Anders zou ik in een soort van isolement belanden. Op de Oude Graanmarkt lopen dagelijks tal van mensen voorbij. En meestal zijn die nog eens vriendelijk en sociaal ook. Een ideale plek dus om je sociale vaardigheden uit te testen. Dat heb ik toen ook gedaan en zie nu eens hoeveel vrienden ik heb.’ Hij kijkt naar zijn kameraden die één voor één toekomen. Boris plant iets te drinken met de vrienden in het Brusselse Viavia Café. En dat doet hij wel vaker. Zelfs op een gewone weekdag. ‘Het maakt niet uit of het nu maandag of zondag is, samenkomen
met vrienden moet altijd kunnen.’ Zijn vrienden die ondertussen rond hem zijn komen staan, bevestigen dat al knikkend. ‘De meeste van mijn vrienden wonen in Brussel en het is bijna automatisch dat we hier samenkomen. Het leeft hier en je ziet hier allerlei verschillende gezichten. Het is hier ook opvallend minder toeristisch dan in de andere Brusselse buurten. Ik vind dat wel fijn.’ Plots haalt de Grimbergenaar zijn zakdoek boven. En begint hij hevig te snuiten. ‘Ja sorry, dat is misschien niet helemaal het goede moment.’ Een vriendin geeft hem ondertussen een zachte tik. ‘Ik raad mijn leeftijdsgenoten echt aan om ook naar hier te komen. Je beleeft hier veel en daarnaast leer je ook nieuwe mensen kennen. Ik merk dat er bij sommigen wel de angst heerst om die nieuwe contacten te leggen. Dat is echt niet nodig. Gewoon doen!’ Boris maakte al heel wat mee op de Oude Graanmarkt. Hij vertelt ondertussen wat leuke anekdotes. Sommigen zijn niet helemaal geschikt om hier zomaar neer te schrijven. ‘Weet je wat ik echt geweldig vind? De openbare toiletten staan hier gewoon tegen de kerk. Ik vind dat fascinerend dat dit hier dan wel weer kan. Zalig!’
Elke maand strijkt een reporter van De Vijfhoek neer op de bank op de Oude Graanmarkt en vraagt aan een buurtbewoner of passant hoe het met hem of haar gaat en wat er zich in zijn of haar leven afspeelt. Deze maand ontmoeten we Boris Deben.
Soukaina Benamar Studente journalistiek Erasmushogeschool Brussel © SOUKAINA BENAMAR
5
BUREN VAN DE MARKTEN Chloé Van Soest, vrijwilligster bij SPEAK Brussels
© ARNOUT WILLEMS
Na gewoond te hebben in Noord-Europa en Afrika, zocht Chloé Van Soest een nieuwe uitdaging en verhuisde ze naar Brussel. Ze heeft mee SPEAK Brussels opgericht, een project dat verschillende en zoveel mogelijk inwoners wil verenigen door taal- en cultuuruitwisselingssessies. SPEAK wil laagdrempelige en toegankelijke taalsessies organiseren én toffe ontmoetingen tussen de diverse cursisten bevorderen. De Vijfhoek: Vertel eens Chloé, hoe is het voor jou begonnen in Brussel? Chloé Van Soest: Ik ben afkomstig van Herent, een gemeente vlak naast Leuven. Ik heb in de universiteitsstad communicatiewetenschappen gestudeerd en daarna een master in Global Studies gevolgd in het buitenland, in Göteborg. Voor die laatste opleiding verbleef ik voor mijn stage ook een half jaar in Nairobi, Kenia. En daarna ben je verhuisd naar de hoofdstad? Inderdaad. Mijn tijd in Noord-Europa en Afrika met veel internationaal gezelschap was verruimend en uitdagend. Leuven is een fijne stad maar ik had nood aan een nieuwe, meer diverse omgeving. Een aantal goede vrienden van mij woonden hier al en niets hield me tegen om me hier te komen vestigen. Ik heb er nog geen seconde spijt van gehad. In het 6
begin woonde ik in Sint-Gillis in de omgeving van de Hallepoort, aan de Parvis. Sinds anderhalf jaar huren we een mooi appartement aan de Ninoofsepoort, op de grens met Brussel, Molenbeek en Anderlecht.
”
Alles kan in Brussel, alles is hier mogelijk
Het is interessant wonen in Brussel? Helemaal! De vermenging van heel veel culturen en de diversiteit in de wijken maakt het hier op en top fascinerend en spannend. Alles kan in Brussel, alles is hier mogelijk. De eigenheid van de grootstad? Het samengaan van verscheidenheid en
eigenheid behoort in de grootstad nog sterker dan elders tot de dagelijkse realiteit. Hier is ook altijd iets te doen, concerten, kleinschalige lokale activiteiten, grote evenementen… Op ieder moment van de dag en nacht kan je terecht voor leuke en interessante dingen. In het begin had ik hier vaak een vakantiegevoel en ontdekte ik steeds weer nieuwigheden die je niet verwacht. In Brussel kan je ook heel gemakkelijk nieuwe contacten leggen, of dat gevoel heb ik toch. En de minder goede punten? Ondanks het feit dat er veel straten verkeersvrij zijn gemaakt blijft fietsen hier erg gevaarlijk. Een heel groot verschil met Leuven is dat de fiets hier totaal ondergeschikt is aan de wagen. Als fietser moet je zeer alert zijn in het drukke verkeer. Op dat vlak is het misschien toch een beetje te chaotisch, maar langs de andere kant mag het niet al te clean zijn, dat is eigen aan Brussel. Je ben vrijwilligster bij SPEAK Brussels. Wat wil dat zeggen? SPEAK Brussels komt voort uit een Portugese organisatie. Het project vertrekt vanuit de idee dat als je naar een ander land verhuist en je de taal niet kent, je moeilijkheden ondervindt om je sociaal te integreren. De oprichter van SPEAK, de Portugees Hugo Menina Aguiar, heeft daar een leuk antwoord op gevonden. Hij wil zoveel mogelijk inwoners van een Europese stad verenigen door taal- en
culturele uitwisselingssessies. Hoe wordt dat georganiseerd? SPEAK gaat op zoek naar partners die gratis een ruimte ter beschikking stellen waar de taalactiviteiten kunnen doorgaan. Tegelijk zijn we voortdurend op zoek naar vrijwilligers om de conversatiemomenten te begeleiden. Hoe dikwijls vinden die gesprekken plaats? De taalervaringen gaan over 12 weken waarbij je één keer per week samenkomt met een groep en wordt er gefocust op een thema zoals bijvoorbeeld vrije tijdsbesteding, lekker eten of transport in de stad. Naast de taalsessies is er een tweede pijler waar we op inzetten. We organiseren laagdrempelige activiteiten waar iedereen welkom is. We proberen er twee per maand te organiseren, dat kan gaan van een picknick in een Brussels park bij mooi weer tot een museumbezoek of een spelletjesavond op café in de winter. Hoe heb je Hugo Menina Aguiar leren kennen? Na mijn verblijf in Kenia heb ik een tiental maanden bij de Koning Boudewijnstichting gewerkt. Tijdens een internationale conferentie waar ik voor de stichting aanwezig was, heb ik het verhaal van Hugo gehoord. Hij vertelde dat het project in verschillende Portugese steden een groot succes was en dat ze ook graag in het buitenland sessies
wilden organiseren. Hij vertelde ook dat SPEAK nog niet in Brussel bestond maar dat ze naar mensen of organisaties zochten die het project zouden willen trekken. Ik stelde mij kandidaat. En voilà… Een half jaar later zijn we dan begonnen met zoveel mogelijk partners te zoeken voor de verschillende taalgroepjes, zijn we op zoek gegaan naar onze eerste vrijwilligers en zijn we activiteiten beginnen organiseren. Hoe verloopt een taalsessie? De groepjes variëren in aantal tussen minimum 4 en maximum 16 personen. Ze worden begeleid door twee vrijwilligers (buddies) die de deelnemers helpen oefenen en dynamiek brengen in de thema’s. Eigenlijk proberen we de deelnemers ook vooral op een laagdrempelige manier kennis te laten maken met elkaar. Een taal oefenen zien we als middel, als excuus om mensen te verbinden. Ons doel met SPEAK is de uitbouw van sociale connecties, van een sociaal netwerk te stimuleren. Voor de taalgroepen werken we met twee niveaus: basic (wordt geanimeerd in een andere taal) en conversational (de hele sessie wordt er in aangeleerde taal gepraat). De sessies verlopen in een relaxte, ontspannen sfeer. Welke talen staan er op het programma? De Franse lessen zijn bijna onmiddellijk volzet. De Nederlandse inschrijvingen verlopen minder vlot hoewel daar eigenlijk recent ook meer deelnemers naar
en ook Allee du Kaai zijn we dankbaar voor de ruimte die we daar mogen gebruiken voor onze Arabische taalgroep.
© ARNOUT WILLEMS
toe stromen. Daarnaast bieden we op dit moment ook Engels, Spaans en Arabisch aan en binnenkort introduceren we misschien Italiaans. De vrijwilligers hebben geen pedagogische achtergrond nodig. Ze kunnen een handboek vol tips raadplegen om de deelnemers op een ludieke manier de taal te laten oefenen. Wie coördineert Speak Brussels? De eerst twee steden buiten Portugal waar SPEAK werd opgericht waren Berlijn en Madrid. Vanuit Lissabon volgde een projectmanager de activiteiten in die steden op en verzorgde de organisatie. Maar vanop afstand de zaken beheren en opvolgen is in de praktijk moeilijk haalbaar en de organisatie besliste om een pilootproject onder de naam “Take SPEAK to your city” te starten. Zo kon ik samen met Nicolas, een andere verantwoordelijke van SPEAK Brussels, op een onafhankelijke manier hun model in Brussel integreren. Wie zijn de deelnemers? Het deelnemersveld is zeer divers en hangt af van de locatie waar de sessies gehouden worden. Op dit moment zit-
ten we hoofdzakelijk op twee plekken: de Kleurdoos in Brussel centrum en het Impact House in de Jozef-II straat, nabij de Wetstraat wat een totaal verschillende wereld is. In de Kleurdoos worden er na de schooluren sessies Nederlands en Engels georganiseerd. Engels had veel succes bij een groepje vluchtelingen die aan Tour en Taxis verbleven en de sessies Nederlands waren populair bij Franstalige Brusselaars. In het Impact House heeft de Franse sessie veel succes en zien we wel wat Eurocraten en andere expats terug. We zijn op die locatie terechtgekomen dankzij Ashoka, het grootste globale netwerk van sociale ondernemers. Het is wel onze bedoeling om die twee totaal verschillende doelgroepen te laten samenvloeien. Zijn jullie nog op zoek naar andere plekken? Altijd! We zijn altijd op zoek naar nieuwe ruimtes die op bepaalde delen van de dag onderbenut zijn en die we dan gratis kunnen gebruiken. We zouden ook graag gebruik willen maken van de prachtige zalen in De Markten, maar die zijn heel gevraagd. Het was ook fijn vertoeven in de Pianofabriek in Sint-Gillis
Kunnen we SPEAK Brussels vergelijken met de Babbelut conversatietafels van het Huis van het Nederlands? Bij Babbelut is de deelname gratis en kan je komen wanneer je maar wil. De kostprijs bij SPEAK Brussels bedraagt 29 euro voor 12 weken en er wordt van jou verwacht dat je je twaalf weken engageert om naar de sessies te komen. Het is een bewuste keuze om er toch een prijs op te plakken want dat maakt ook dat deelnemers het minder als vrijblijvend ervaren. Ik wil er wel nog graag aan toevoegen dat iedereen ook gratis kan meedoen. Er is bij de inschrijving een vakje dat je dan kan aanvinken en waar wij verder niet op doorvragen. Op die manier willen we onze activiteiten voor iedereen toegankelijk maken. Daar draait het tenslotte om. Ben je tevreden over de werking van SPEAK Brussels? We zijn zeker tevreden over het aantal deelnemers ook al is het niet makkelijk om een divers publiek te bereiken. We merken bijvoorbeeld in de Kleurdoos dat er wel veel interesse bij ouders is om eens te komen meedoen maar uiteindelijk blijft er nog wat drempelvrees merkbaar. We zijn recent ook uitgebreid van twee naar vier vrijwilligers om alles in goede banen te leiden en de taken te verdelen. Dit gaat binnenkort hopelijk nieuwe vruchten afwerpen. Nu we een jaar bezig zijn en de operationele werking beter en beter draait willen we doorgroeien. Al bij al ben ik tevreden met het resultaat na een jaar, zowel de taalgroepen als de activiteiten daarnaast zijn al succesvol gebleken.
Heb je naast je vrijwilligerswerk nog tijd voor hobby’s? Een van mijn grote passies is dansen. Ik heb vroeger veel jazzdans gedaan, een klein beetje hiphop en ook wat ballet. Ik ben nog steeds geïnteresseerd in verschillende dansstijlen en ontdek en probeer graag nieuwe dingen. Mijn vriend en ik volgden in Brussel eens wat lessen Kizomba (dans en muziekstijl die in de jaren tachtig in Angola is ontstaan en vooral bekend is door de romantische en sensuele manier van dansen nvdr) maar ook een stijl als Vogueing vind ik intrigerend. (een gestileerde dans genoemd naar het gelijknamige modeblad, ontstaan in New York is dit ondertussen een wereldwijd fenomeen nvdr) , zeer empowering en iets waar ik me zeker nog eens aan wil wagen met een workshop.
”
Het nachtleven bruist
Hoe vind je het nachtleven? Bruisend! Het nachtleven laat veel toe, er zijn veel mogelijkheden. Voor ieder wat wils, zeker en vast. Je hoeft je identiteit niet te verbergen, je kan gewoon zijn wie je bent en in die hoedanigheid zijn er zeker feesten te vinden waar je dat kan vieren. Er zijn hier ook veel leuke cafés. Elk weekend is er aanbod genoeg. En de concerten? Mijn favoriete concertzalen zijn de AB, de Vaartkapoen en de Botanique, waar in mei weer de befaamde “les nuits du Botanique” zullen plaatsvinden. In de vernieuwde Recyclart dat hier bij ons om de hoek is, ben ik voorlopig nog niet geweest. Ik kijk er al naar uit.
Heb je in de korte tijd dat je hier woont de stad al weten veranderen? De stad is op sommige vlakken wel in positieve zin aan het veranderen, er is stilaan meer en meer groen in het stadsbeeld zichtbaar. Straten in de omgeving van de voetgangerszone worden hopelijk nog meer verkeersvrij gemaakt en verder vind ik ook wel dat er evolutie merkbaar is in de omgeving van de Kanaalzone. Mocht je een interessante aanbieding uit het buitenland krijgen, zou je dan Brussel verlaten? Ik sta zeker wel open voor nieuwe uitdagingen maar voel me op dit moment wel heel goed in Brussel. Mocht ik een kans buiten Europa krijgen zou ik wel eens diep moeten nadenken… Hartelijk bedankt voor het gesprek, Chloé.
SPEAK is altijd op zoek naar vrijwilligers en nieuwe locaties om de taalgroepjes te laten doorgaan. Info: chloe@speak.social www.speak.social www.facebook.com/wwwspeaksocial/
Résumé
Chloé Van Soest a cofondé SPEAK Brussels. Son projet réunit des habitants différents et aussi nombreux que possible par le biais de sessions d'échanges linguistiques et des événements culturels. D'une part, SPEAK organise des sessions de langues accessibles et, d'autre part, de grandes rencontres entre les différents élèves. 7
BRUSSELSE ARCHITECTUUR >NEW LOOK
Van de ludieke sfeer van de eerste maanden is er op de piétonnier vandaag niet veel meer te merken, het is intussen business as usual. Pingpongtafels, petanquebanen, schaaktoernooien, vrolijk krijtende kinderen, de ganse stad die het centrum overstroomde, muzikale intermezzo's..., wanneer was dat ook al weer? Intussen krijgt de voetgangerszone alsmaar meer een doordeweekse commerciële invulling, goed op weg om de zoveelste saaie horeca-winkelstraat te worden. The Mint, het binnenste buiten keren van de gelijkvloerse galerijen onder het Muntcentrum, gaf in 2017 de aftrap voor nieuwe architectuur op de piétonnier. Architecturaal eerder banaal maar stedelijk wel geslaagd door levendigere straten en een betere verbinding tussen Nieuwstraat en Kleerkoperstraat met een geanimeerde gevel voor het Muntplein. Meest recente "aanwinst" Crystal City, de stad gaf het initiatief uit handen door een erfpacht van 50 jaar te verlenen aan een projectontwikkelaar om het slecht beheerde gelijkvloers van de Gretry residentie nieuw leven in te blazen. Er werden blitse architecten bijgehaald en zij bouwden voor vijf miljoen een zwarte bling bling luifel. Belangrijker voor de ontwikkelaar was dat hij er 2500 m2 te exploiteren ruimte bijkreeg. Uiteraard waren de begeleidende persteksten gelardeerd met "milieuvriendelijke" accenten, de bewoners krijgen een tuin op het dak en de nieuwe horeca8
-winkels plooien zich in vele kronkels "om aan te knopen bij de consumptiegewoonten van de stedelijke consument" en "om te pionieren in nieuwe voedingsgewoonten en tegelijk ook een belangrijke rol te spelen in de ecologische en digitale transitie" dixit Carrefour. Met ketens als Wagamama en BurgerKing mikt de Stad duidelijk op een meer toeristisch en “gebrancheerd” publiek. Ze zullen het zelf niet toegeven maar ze laten het welwillend gebeuren. Intussen is de piétonnier tussen Brouckère en Beurs één groot terras, er blijft niets over van een meer gediversifieerde invulling. De ridicule hofkes, minigazonnetjes, die zodra de omheiningen zijn verdwenen snel onder de voet zullen worden gelopen, hebben de petanquebanen verdrongen maar zijn hopelijk omkeerbaar. De autovrije centrale lanen worden vandaag in de pers ook niet meer omschreven als multifunctionele en kosmopolitische publieke ruimten, ontmoetingsruimte voor de Brusselse diversiteit waar in de beginne van gedroomd werd. Wat het Observatorium voor het Brusselse Stadscentrum van de recente ontwikkelingen denkt is onduidelijk. Duidelijk is dat hun studies weinig vat hebben gekregen op de werkelijke ontwikkelingen, bevlogen woorden in de wind. Er staan nog meer projecten op stapel langs de Anspachlaan: De Philipstoren wordt Multi Tower maar blijft hoofdzakelijk kantoorgebouw. Het administratief centrum van de stad wordt een gemengd project met iets wat meer am-
bitie en wil naast kantoren ook woningen en een hotel integreren in het nieuw project. De vroegere “Grands Magasins de la Bourse”, later Actiris, wordt The Dome, een blits project waarvan Eataly de lokvogel is. En dan vergeten we nog bijna de BiertempelBeurs. Over dat alles misschien later meer. Marcel Rijdams Foto’s: Marcel Rijdams
Résumé
Aujourd'hui, il ne reste plus chose de l'atmosphère ludique des premiers mois sur le piétonnier : nous sommes revenu au « business as usual ». Le piétonnier devient de plus en plus commercial en semaine et est en passe de devenir une énième rue commerciale de restauration ennuyeuse. Pendant ce temps, la zone piétonne entre
Brouckère et Bourse s’est transformée en grande terrasse avec peu de diversification. Les avenues centrales sans voitures ne sont plus décrites dans la presse comme des espaces publics multifonctionnels et cosmopolites, des lieux de rencontre pour la diversité de Bruxelles dont on rêvait au départ.
>DROOGSTOPPELS OPEN BRIEF AAN LILY DE GERLACHE (1923-2020) Geachte barones, U heette met uw meisjesnaam Anne-Marie van Oost en werd geboren in Gent op 20 oktober 1923. Na de Tweede Wereldoorlog trouwde u met de Brusselaar en RAF-piloot Gaston de Gerlache de Gomery die net zoals zijn vader wereldberoemd werd door zijn Zuidpoolexpedities. U zou trouwens ooit zeggen dat u getrouwd was met Antarctica. U groeide op in een warm nest, in het kasteeltje in Mullem bij Oudenaarde. Uw ouders waren welgestelde mensen en u kende een gelukkige en zorgeloze jeugd. Maar op 16-jarige leeftijd brak de oorlog uit en liet u zich rekruteren door het Rode Kruis. Dat engagement ging voor u niet ver genoeg en u werd samen met uw broer Henri lid van het verzet, de Witte Brigade. U zou zelfs geheime boodschappen hebben gesmokkeld in uw kapsel. In 1944 werd u opgepakt en op de trein naar het concentratiekamp Ravensbrück gezet. U had het moeilijk om vlak na de oorlog te spreken over de gruwelen van het kamp maar naarmate de tijd vorderde groeide u toch uit tot een van de belangrijkste getuigen van die periode. Ravensbrück was notabene het kamp waar de nazi’s 132.000 vrouwen zouden opsluiten: Joodse vrouwen, verzetsvrouwen, zigeunervrouwen, vrouwen uit 23 verschillende landen. 90.000 van hen zouden het kamp niet overleven. Ravensbrück was het kamp waar
Droogstoppel is een Brusselse eeuweling die zijn stad enorm heeft zien veranderen, soms ten goede maar vaak ook ten kwade. Vroeger nam hij iedereen en alles wat hem dwarsligt op de korrel. De laatste tijd wil Droogstoppel meer energie steken in blijken van appreciatie en bewondering. In de grond is Droogstoppel een wijs man met het hart op de juiste plaats. Dit jaar schrijft Droogstoppel een hele reeks brieven aan beroemde en minder beroemde vrouwen die iets hebben met Brussel.
GEORGES HENRIPARK - MONUMENT RAVENSBRÜCK
nazidokters hun sadistische experimenten uitvoerden en zwangere vrouwen zonder pardon werden geëxecuteerd. Pas dertig jaar na de gruwel, in 1974, zou u er een boek over publiceren: De Valse Stilte. U vond niet dat het een verslag was maar eerder een gebed, een gebed om de gruwel een plaats te kunnen geven. In 1945 werd u uit het kamp bevrijd door het Zweedse Rode Kruis, maar uw broer haalde het einde van de oorlog niet. Vrouwelijke verzetslui werden niet geacht om na de oorlog uit te pakken met hun exploten: na '45 was de plek van de vrouw nog altijd bij de haard én bij de kinderen. Nochtans zouden volgens een ruwe schatting in België zo’n 30.000 vrouwen hebben deelgenomen aan het verzet. Voor al die verzetsheldinnen werd in het jaar 2000 in het George-Henripark in Sint-Lambrechts Woluwe een monument onthuld opgedragen aan de vrouwen uit de weerstand en aan hun kinderen die tijdens de oorlog 1940 -
© BELGAIMAGE - LILY DE GERLACHE
1945 in Duitse werkkampen gestorven zijn. Het is een heel indrukwekkend monument: een (ongewapende) volwassen vrouw staat symbool voor de weigering van elke onderdrukking. Een arm ligt rond een tegen haar lichaam aangedrukt kind dat de smartelijke herinnering aan een blijvend verlies uitbeeldt, maar ook de strijd voor de bescherming van de jeugd, symbool van toekomst en hoop. Vlakbij het monument werd een rozenperk aangelegd als symbool van de vriendenkring van de vrouwelijke politieke gevangenen van het Kamp Ravensbrück. U had ook een passie voor rozen. Volgens u stonden ze symbool voor het leven: mooi rechtop met een fragiele stengel maar in de grond veran-
kerd met stevige wortels. Op uw begrafenis enkele weken geleden zei uw oudste zoon Bernard dit over u: “We kregen tientallen rouwberichten en daarin schetsen mensen van onze moeder allemaal hetzelfde beeld: ze was een toonbeeld van inzet, gratie en respect, een straffe en moedige dame, die voor iedereen klaar stond. Een sociaal voelende vrouw met een groot hart. Het is aan ons om haar voorbeeld te volgen en haar boodschap door te geven”. We zullen proberen … Hoogachtend, Droogstoppel
Résumé
Droogstoppel écrit une lettre ouverte à Lily De Gerlache (1923 - 2010), héroine de la résistance de la Seconde Guerre mondiale. Celle-ci se prénome Anne-Marie Van Oost jusqu'a son mariage avec l'explorateur Gaston De Gerlache. Lily a été arrêteé en 1943 et déportée à Ravensbrück, un camp de concentration. Elle survivra à l'horreur et écrira un ouvrage sur le sujet: le Faux Silence.
9
>STADSBERICHTJES
© RECYCLART
BUURTJONGENS ANNEESSENS TE BOEK GESTELD © RECYCLART
©DIENSTENCENTRUM FORUM
PRACHTIG NIEUW DIENSTENCENTRUM IN DE MUGGENSTRAAT Lokaal Dienstencentrum Forum was jarenlang gevestigd in één van de bekende vijf blokken aan de Papenvest. Forum was er een pleisterplek voor heel wat ouderen uit de omgeving, al dan niet met een zorgnood. Het centrum verhuisde eind januari naar de Muggenstraat 5, in een schitterend gerenoveerd gebouw waar heel wat meer plaats is om mensen te ontvangen en activiteiten te organiseren. Het gebouw is bovendien heel mooi gelegen, met een prachtig uitzicht op het Fontainasplein dat binnenkort ook helemaal vernieuwd zal zijn. Forum zal in zijn nieuwe stek het bestaand programma verderzetten en uitbreiden. Dat betekent uitstappen, creatieve ateliers, buurtrestaurant, gym, gezelschapsspelen, hulp bij klus10
jes, boodschappen, pedicure… Er is ook een infopunt waar je met allerhande vragen terecht kan. Het Forum maakt samen met dienstencentrum Miro in Vorst en dienstencentrum Het Anker in De Marcqstraat deel uit van LD3. En nog meer goed nieuws: ook Het Anker werd vernieuwd en kan de gebruikers opnieuw kwaliteitsvol verwelkomen op de vertrouwde plek in de Marcqstraat 25. • Forum, Muggenstraat 5, 1000 Brussel, 0489 30 55 87 Het Anker, Marcqstraat 25, 1000 Brussel, 02 889 00 80
In de jaren 70 en 80 van vorige eeuw werden veel jongeren van de Anneessenswijk, die toen net als nu een moeilijke buurt was, opgevangen door Père Filip, priester Filip Heymans. Hij stichtte voor hen jeugdhuis Les Caves. Alleen voor jongens, zo was dat toen. Door een gelukkig toeval kreeg fotograaf Vincen Beeckman het fotoarchief van Père
Filip in handen: een schat van beelden die het leven van de jongeren van toen documenteert. En wat valt op, ze hielden van voetbal, kamperen, uitstapjes, tafelvoetbal, uitgaan... Niet zo heel veel anders dan de jongeren van nu dus. Er kwam zelfs een voetbalclub uit voort, mini-Anneesens, nu Anneessens 25. Vincen Beekman maakte van het archief
een fotoboek dat uitgegeven werd door Recyclart. Een prachtboek over een mooie tijd in een moeilijke omgeving. • Geïnteresseerd in het boek? vincen@recyclart.be Stadsberichtjes door Nora De Kempeneer
Jammer toch, hoe de weinige Brusselse bomen door de imperatieve horeca misbruikt worden voor eigen gewin. Nul empathie voor de schaarse natuur, behalve natuurlijk wanneer het erom gaat van de schaduw te profiteren voor de terrassen.
>GEMEENTERAAD: ER SCHORT IETS Veel volk die maandag 2 maart op de gemeenteraadszitting, die met iets meer dan een uur vertraging van start ging. Er stonden twee interpellaties van het publiek op het programma, en die brachten heel wat supporters naar het stadhuis. De eerste publieksvraag handelde over de Clovislaan waar gewerkt wordt aan de gewelven van de spoorwegtunnel die zich onder deze laan bevindt. Omwonenden klagen over de enorme lawaaioverlast. Een tweede publieksinterventie stelde het tracé van een nieuw aan te leggen tramlijn tussen het militair hospitaal in Neder-Over-Heembeek en het metrostation Rogier in vraag. Meer zelfs, de spreker vond heel deze lijn overbodig, er was voldoende openbaar vervoer, met volgens hem bijna lege bussen tijdens de daluren. Deze opmerkingen waren exact dezelfde als diegene die Jetse handelaars gebruikten tegen de aanleg van tram 9 die het metrostation Simonis en het UZ in Jette verbindt. Deze tramlijn, operationeel sinds 1 september 2018, volledig in eigen bedding, kent een enorm succes. Schepen van gelijke kansen Khalid Zian (PS) deelde een geschenk uit aan alle gemeenteraadsleden: een schort met het opschrift “Sharing is Caring” en afbeeldingen van een wasmachine, een
stofzuiger, een vuilnisbak… Dit naar aanleiding van de week voor de rechten van vrouwen. Hij wil hiermee mannen sensibiliseren om meer huishoudelijke taken op zich te nemen. Nil novi sub sole, dus.* Later liet hij die schorten ook uitdelen aan stadsambtenaren. Zelfs Manneken Pis kreeg er één! Gemeenteraadsvoorzitster Liesbet Temmerman (Ecolo-Groen) komt tijdens deze zitting meerdere keren tussen met de vraag om meer stilte. Het wordt een klassieker, tot nog toe met weinig resultaat. Gemeenteraadsleden Mathilde El Bakri (PTB*PVDA), Didier Wauters (CDH) en Clémentine Barzin (MR) hebben vragen bij het bedrag van € 25.000 dat vzw Brussels Major Events ontvangt voor het sorteren van afval tijdens winterpret 2019. Schepen van openbare netheid Zoubida Jellab (Ecolo-Groen) legt uit dat het agentschap “Brussel net” over onvoldoende werkkrachten beschikt voor een evenement van dergelijke omvang, en er bijgevolg beroep wordt gedaan op een privé-onderneming. Consternatie bij de drie gemeenteraadsleden wanneer blijkt dat deze keuze gemaakt wordt voor alle grote evenementen. Er volgen vragen. Waarom de bezoekers niet sensibiliseren? Waarom niet extra personeel aanwerven in plaats van dit werk te privatiseren?
De gemeenteraad van 16 maart was speciaal. U weet wellicht waarom. Op initiatief van burgemeester Philippe Close (PS) waren net genoeg gemeenteraadsleden (26) aanwezig om de zitting geldig te laten zijn. Het publiek werd via de website van de stad verzocht om niet aanwezig te zijn, maar livestreaming of facebook te raadplegen. Er werd letterlijk afstand bewaard tussen de gemeenteraadsleden onderling. Voorzitster Liesbet Temmerman opende de vergadering met de vraag aan de gemeenteraadsleden de toegestane spreektijd niet te overschrijden. De aanwezigen mochten, indien ze dit wensten, na de stemming over de dossiers, de vergadering verlaten. Diegenen die bleven konden deelnemen aan het debat over het coronavirus. Burgemeester Close deelt mee dat de openbare diensten actief blijven. Thuiswerk is de regel voor alle stadsdiensten waar dit materieel mogelijk is. Voorzitster van het OCMW Karine Lalieux (PS) meldt dat materiaalschaarste momenteel het zwakke punt is. Oudere personen die hulp nodig hebben kunnen bellen naar het nummer 0800/35550. Verschillende gemeenteraadsleden stellen vragen. Zal het stadsbestuur compenserende maatregelen nemen voor de handelaars die hun zaak moeten sluiten, de toeristische- en culturele
sector? Hierover wordt nog overlegd, antwoordt de burgemeester. Zijn er veiligheidsmaatregelen voorzien voor het personeel dat in contact komt met het publiek? Wordt het personeel dat instaat voor de netheid van de stad uitgebreid? OCMW-voorzitster Karine Lalieux preciseert dat er meer aandacht zal gaan naar dakloze mensen, inclusief transmigranten. Schepen van handel Fabian Mangain deelt mee dat handelaars met hun vragen terecht kunnen op het groene nummer 0800/20035.
français antwoordde ze en dat klonk als een bevel. Ondanks opborrelend ongenoegen stelde ik de vraag in het Frans. En ja hoor, ze kon me helpen. Op de machine zag ik enkel Franstalige tekst verschijnen. Of het mogelijk was om dat document in het Nederlands te verkrijgen? Evidemment! En zo geschiedde. Snacken en tokkelen kon dit personeelslid als de beste, nu nog Nederlands leren…
Voor de uitbraak van het coronavirus meldde ik me aan in administratief centrum. Ik had een document “gezinssamenstelling” nodig. Tegenwoordig is dat verkrijgbaar via een grote machine die zich op de tweede verdieping bevindt. Naast deze machine zat een jonge vrouw koekjes te eten en berichtjes te versturen. Ik vroeg haar of ze deel uitmaakte van het stadspersoneel. En
Mireille Willems
*Ergo, niks nieuws onder de zon.
11
BERICHTJES VAN HIER EN GINDER
COLOFON SCHOOLJAAR
2020-2021
Naar een Nederlandstalige school in Brussel? KLEUTER- , LAGER EN SECUNDAIR ONDERWIJS
UPDATE CORONA Vind alle info op:
INSCHRIJVENINBRUSSEL.BE Door de Coronamaatregelen (COVID-19) zijn de data van de aanmeldings- en inschrijvingsprocedure aangepast. Aanmelden voor een kleuter- of lagere school? Dat kan tot 20 mei 2020, 16 uur. Aanmelden voor een secundaire school (1A)? Dat kan tot 24 april 2020, 16 uur.
Hulp nodig bij aanmelden? SCHOOL
inschrijveninbrussel.be
Verschillende organisaties helpen je bij de aanmelding. Je vindt deze terug op www.inschrijveninbrussel.be.
Werkten aan dit nummer mee: Grigore Ionita, Etienne Philips, Hilde Van Geel, Hanne De Nil, Jef Deyaert, Nora De Kempeneer, Marcel Rijdams, Arnout Willems, Vespa Rous, Stefan Moens, Kris De Vroede, Charles Six Mireille Willems en Soukaina Benamar. Foto’s: De Markten en ingezonden Lay-out en druk: Drukkerij Atlanta Schaffen Oplage: online editie Advertentiewerving: De Markten, 02 512 34 25, demarkten@demarkten.be Verantwoordelijke uitgever: Isolde Boutsen De Vijfhoek is het maandblad van De Markten, Oude Graanmarkt 5, 1000 Brussel, 02 512 34 25, demarkten@demarkten.be, www.demarkten.be www.facebook.com/demarkten.brussel 0448.654.692 RPR Brussel
Met de steun van de Vlaamse Gemeenschapscommissie. De Markten maakt deel uit van N22, het netwerk van de 22 Brusselse gemeenschapscentra. Steun De Vijfhoek: Uw steun blijft welkom op rekeningnummer BE62- 433-1147061-61 van De Markten met vermelding "steun De Vijfhoek". Voor het meinummer van De Vijfhoek zijn teksten en aankondigingen welkom tot uiterlijk 12 april. Artikelwerving: De Markten, 02 512 34 25, demarkten@demarkten.be De redactie behoudt zich het recht voor om teksten in te korten of aan te passen. Openingsuren onthaal: maandag tot donderdag van 9 tot 20u, vrijdag van 9 tot 17u en zaterdag van 9 tot 13u (behalve tijdens de schoolvakanties)
Wie in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest woont, kan De Vijfhoek gratis ontvangen. Woont u buiten Brussel? Dan krijgt u De Vijfhoek door â‚Ź 12,50 over te schrijven op rekeningnummer BE62-433-1147061-61 met de vermelding van 'Abonnement De Vijfhoek'. Wist je dat je al onze publicaties ook online kan bekijken? Surf naar www.demarkten.be/publicaties. Wil je onze e-nieuwsbrief ontvangen? Mail naar demarkten@demarkten.be of schrijf je in op www.demarkten.be. De Markten respecteert je privacy. Je contactgegevens gebruiken we uitsluitend om je De Vijfhoek toe te zenden en je op de hoogte te houden van eigen activiteiten van Gemeenschapscentrum De Markten en aanverwante organisaties in de Vlaamse gemeenschap te Brussel. Je kan op elk moment een adreswijziging doorgeven of aangeven dat je onze informatie niet langer wilt ontvangen via demarkten@demarkten.be of De Markten, Oude Graanmarkt 5, 1000 Brussel. Voor meer informatie over je overige rechten conform de privacywetgeving, raadpleeg www.demarkten.be/uw-privacy. 12