Issuu

Shire_Velsigne dottera oppdratt av ei stemme i hovudet_v1.indd 1

01.07.2022 12:27

L e s o g så :

M at hias Samuelsen o g Rune F. Hjem ås ( r ed. ) : Ny amerikansk poesi. 2018 Julian Tal amant ez Brol ask i : Råd til dei elskande. Gjendikta av Leif Høghaug. 2018 Cl audia R ankine : Medborgar. Gjendikta av Kristina Leganger Iversen og Camara Christina Lundestad Joof. 2018 Nat haniel Farr ell: Nykommar. Gjendikta av Martin Ingebrigtsen. 2018 Thalia Field : Fugleelskarar, bakgard. Gjendikta av Rune F. Hjemås. 2019 Ar iana R eines: Merkur. Gjendikta av Anna Kleiva. 2019 Georg Tr akl: Sebastian i draum. Gjendikta av Jon Fosse. 2019 Ocean Vuong : Natthimmel med kulehòl. Gjendikta av Mathias R. Samuelsen. 2019 Gl or ia Gervit z: Migrasjonar. Gjendikta av Helene Hovden Hareide. 2020 Ol ga R avn: Den kvite rosa. Gjendikta av Inger Bråtveit. 2020 Björ ner T orsson: I skuggen av ein hare | Hüzün eller den samanleggbare nasen. Gjendikta av Gunstein Bakke. 2020 Warsan Shir e : Eg lærer mor mi å føde. Gjendikta av Camara Lundestad Joof og Kristina Leganger Iversen. 2020 Alice Oswald: Ingen. Gjendikta av Paal-Helge Haugen. 2021 R ainer Mar ia R ilke : Duino-elegiar. Gjendikta av Jon Fosse. 2022 Terr ance Hayes: Amerikanske sonettar til min fortidige og framtidige snikmordar. Gjendikta av Ida Hove Solberg og Sofia Knudsen Estifanos. 2022

Shire_Velsigne dottera oppdratt av ei stemme i hovudet_v1.indd 2

01.07.2022 12:27

WARSAN SHIRE VELSIGNE DOTTERA OPPDRATT AV EI STEMME I HOVUDET Gjendikta av Camara Lundestad Joof og Kristina Leganger Iversen

Sa m l aget Osl o 2 02 2

Shire_Velsigne dottera oppdratt av ei stemme i hovudet_v1.indd 3

01.07.2022 12:27

Or iginaltit tel: Bless the Daughter Raised by a Voice in Her Head Copyright © Warsan Shire 2022 Norsk tittel © Det Norske Samlaget 2022 www.samlaget.no Omsl ag: Natalie Osborne Førtrykk o g tilpassing av omsl ag: Magnus Osnes Skr ift: Haultin 10,3/16 pkt Papir: 100 g Munken Premium Cream Trykker i: Specialtrykkeriet Arco Printed in Denmark ISBN 978-82-340-0382-0

Denne boka er trykt på miljøvennleg papir.

Shire_Velsigne dottera oppdratt av ei stemme i hovudet_v1.indd 4

01.07.2022 12:27

Eg var eit stygt barn Du var eit stygt barn Vi var stygge barn. – H i rom i I t ō

Hooyo ma joogto, kabaheeda qaadatay. Mor di er ikkje heime, ho har forlate huset og tok med seg skoa sine. – Som a l isk vo ggesong

Shire_Velsigne dottera oppdratt av ei stemme i hovudet_v1.indd 5

01.07.2022 12:27

Shire_Velsigne dottera oppdratt av ei stemme i hovudet_v1.indd 6

01.07.2022 12:27

Innhald

Det som ikkje drep deg Ekstrem jenteoppvekst Assimilasjon

My loneliness is killing me Heim

Velsigne sinnet til maymuun

Dahabashiil sender velsigningar Velsigne bulimikaren

Velsigne gjenferdet

Druknar i Dawson’s Creek Velsigne qumayoa Voggevise for far

24 25

Dotterleg kannibalisme

Velsigne den stygge dottera di

Det te er ikkje ein kjærleikssong Midnatt i etnisk mat-hylla Er du mørkeredd? Bilde av hooyo

Velsigne kamelane

Glitter på gutemunnar

Den uuthaldelege tyngsla ved å bli verande Absolutely fabulous Hooyo full av nåde Far min, astronauten Sankt hooyo

Baklengs

38 39 40

Velsigne overvakings-tv-stjerna vår Råkøyring

43 44

Velsigne The Real Housewife

Shire_Velsigne dottera oppdratt av ei stemme i hovudet_v1.indd 7

01.07.2022 12:27

Er d u d e r , g u d ?

Hooyo er ikkje heime

Abukar-jentene er annleise

Velsigne denne skulen for jenter Velsigne hooyos sota auge Velsigne sharmutoa Velsigne månen

Barnevaktklubben Trikotillomani

Velsigne dette huset

Angela Basset brenner det heile ned Velsigne blodet Buraanbur

T e s ta m e n t

Å svømme med Gud

Den blå kroppen hennar full av lys Velsigne våre blå kroppar Jorda til Yosra

Victoria i Illiyin

Sorga har sine blå hender i håret mitt Velsigne pistolen kasta i ei elv Barwaaqo

Nagledesignaren spår i hendene

Ta k k

Velsigne Grace Jones

Or d l i s t e

Shire_Velsigne dottera oppdratt av ei stemme i hovudet_v1.indd 8

01.07.2022 12:27

Det s om i k k je dr ep deg

Shire_Velsigne dottera oppdratt av ei stemme i hovudet_v1.indd 9

01.07.2022 12:27

Shire_Velsigne dottera oppdratt av ei stemme i hovudet_v1.indd 10

01.07.2022 12:27

Ekstrem jenteoppvekst

Ein loop, ei jente fødd til kvar familie preludiet til liding. Velsigne jentebarnet, fosterhinne av misnøye, vernehelgen for ikkje god nok. Er du der, Gud? Det er meg, Warsan. Mistilpassa dagdrøymande, besett, dissosiativ. Fødd til ein voggesong, sørgande melanin, nyfødde øyre sjekka for dei første teikna på farge. At first I was afraid, I was petrified. Barnet les suraer kvar kveld for å tilsløre seg for il verne kropp og heim mot inntrengarar. Ho vaknar forskremd nokon kuttar tauet 11

Shire_Velsigne dottera oppdratt av ei stemme i hovudet_v1.indd 11

01.07.2022 12:27

noko luskar djupt inni henne. Er du der, Gud? Det er meg, den stygge. Velsigne type 4-barnet, hovudbotn massert med vondskapens mjølk, kraniet forbanna, knust mellom vaksne kne, drukna i rosa lotion. Alt du gjorde mot meg, hugsar eg Mamma, eg kom meg ut av heimen din i live, oppdratt av stemmene i hovudet mitt.

Shire_Velsigne dottera oppdratt av ei stemme i hovudet_v1.indd 12

01.07.2022 12:27

Assimilasjon

Vi pakka aldri ut, drøymer på feil språk, ber frykta til mor vår i føtene – om han hevar stemma flyktar vi om han ser ut som han kjedar seg pakkar vi sakene våre ute av stand til å drive ut flyktningen frå hjartet vårt, ute av stand til å sove gjennom natta Hjartet til flyktningen har seks kammer. I det første er kofferten mor di aldri pakka ut. I det andre legg far din ansiktet ned i hendene og græt. Det tredje rommet er eit immigrasjonskontor, dei avkappa beina dine i det fjerde, i det femte ei livmor – di? Det sjette opnar seg med dei rette papira. Eg får ikkje flyktningen ut av kroppen, eg rømmer kroppen kvar gong eg får sjansen. Kor mange piller trengst det for å falle i søvn? Kor mange for å treffe dei døde? Hjartet til ein flyktning dannar ofte eit ytre lag. Ein assimilasjon. Ein kokong kring organet. Dei som ikkje er i stand til å danne den ekstra huda, døyr innan dei første seks månadene i vertslandet.

Shire_Velsigne dottera oppdratt av ei stemme i hovudet_v1.indd 13

01.07.2022 12:27

På kvar einaste kontrollpost blir flyktningen spurd er du menneskeleg? Flyktningen er sikker på at det framleis er menneskeleg, men uroar seg for at det over natta, medan det sov, kan ha skjedd ei endring i klassifikasjonen.

Shire_Velsigne dottera oppdratt av ei stemme i hovudet_v1.indd 14

01.07.2022 12:27

My l oneliness is killing me

Han røyker til han ser noko røre seg i røyken, hugsar glede som blindskap: svømmer på Jazeerastranda, fråtsar i tilhøyrsle, barwaaqo, Iftiin. Han hugsar han køyrde gjennom Suuqa Bakaaraha på ein motorsykkel, tvihalden av kvinner med hår svevande etter seg som svart røyk. Det regnar i London igjen, Hassan Aden Samatar syng frå ein liten, sutren kassettspelar i hjørnet av rommet, tonight no one knows you. Cidlada ka atkow, Abti – be stronger than your loneliness Uncle, eimen stig frå qaxwo bitter av tårer, varsamt rullar han tobakk med same farge som hendene. Han syng med. Aleine denne gongen, aleine kvar gong.

Shire_Velsigne dottera oppdratt av ei stemme i hovudet_v1.indd 15

01.07.2022 12:27

Heim

I Ingen forlet heimen med mindre heimen er munnen til ein hai. Du spring berre mot grensa når du ser at heile byen også spring. Guten du gjekk på skulen med som kyssa deg svimmel bak den gamle tinnfabrikken, held eit våpen større enn sin eigen kropp. Du forlet berre heimen når heimen nektar deg å bli. Ingen ville forlate heimen med mindre heimen jaga dei. Det er noko du aldri hadde førestilt deg å gjere, så når du gjorde det, bar du nasjonalsongen mellom samanbitne tenner, venta til flyplasstoalettet med å rive opp passet og svelge, kvar sorgfulle munnfull gjorde det klart for deg at du ikkje kom til å dra tilbake. Ingen set barna sine i ein båt om ikkje vatnet er tryggare enn land. Ingen ville velje dag og natt i buken på ein lastebil om ikkje dei tilbakelagde mila tydde noko meir enn reise. Ingen ville velje å krype under gjerde, banka opp til skuggen stikk, valdtatt, tvinga av båten fordi du er mørkare, drukna, seld, utsvelta, skoten på grensa som eit sjukt dyr, ynka. Ingen ville velje å gjere ein flyktningleir til heim for eit år eller to eller ti, avkledd og ransaka, der du finn fengsel overalt. Og om du skulle overleve, bli helsa velkommen på den andre sida: Dra heim svartingar, skitne flyktningar, syg landet vårt tomt for mjølk, mørke med utstrekte hender, luktar rart, villmenn, sjå kva dei har gjort med landa sine, kva vil dei gjere med vårt.

Shire_Velsigne dottera oppdratt av ei stemme i hovudet_v1.indd 16

01.07.2022 12:27

Fornærmingane er lettare å svelge enn å finne kroppen til barnet ditt i ruinane. Eg vil dra heim, men heime er munnen til ein hai. Heime er løpet til eit våpen. Ingen ville forlate heimen sin om ikkje heimen jaga dei til kysten. Ingen ville forlate heimen før heimen er ei stemme i øyret som seier: dra, spring, no. Eg veit ikkje kva eg har blitt. II Eg veit ikkje kvar eg er på veg. Der eg kom frå, er i ferd med å forsvinne. Eg er ikkje velkommen. Skjønnheita mi er ikkje skjønnheit her. Kroppen min brenn av skamma over å ikkje høyre til, kroppen min er lengsel. Eg er den synda minnet er og fråværet av minne. Eg ser på nyheitene og munnen min blir ein vask full av blod. Køane, skjemaa, folka ved skrankane, telekorta, saksbehandlarane, blikka på gata, kulda som set seg djupt i beinmergen, engelskkursa på kvelden, kor langt eg er heimanfrå. Alhamdulillah, alt dette er betre enn lukta av ei kvinne i full brann, eit lasteplan med menn som liknar far min – som drar ut tennene og neglene mine. Alle desse mennene mellom beina mine, eit våpen, eit løfte, ei løgn, namnet hans, flagget hans, språket hans, manndommen hans i munnen min.

Shire_Velsigne dottera oppdratt av ei stemme i hovudet_v1.indd 17

01.07.2022 12:27

V e l s i g n e s i n n e t t i l m ay m u u n

Maymuun byrja på resepten sin på sertralin for berre 6 veker sidan, 50 mg dagleg som skal aukast til 100 mg om ho framleis ikkje kan leve slik. Maymuun luktar brått jasmin og så ingenting. Maymuun drøymer om ting som kan komme til å skje. Maymuun spyttar, og damp stig frå spyttet. Legen får ikkje vite om stemmene eller hendene som er såre av vasking. Ho ser føre seg at ho kjem til å døy her, aleine, langt heimanfrå. Maymuun ringer familien kvar månad: salaamar og stadfestinga av pengeoverføring. Telekort med bilda av leopardar som spring gjennom Serengeti. Eit einsleg baobabtre, ei enkelt kvilande løve. Telefonen varmar sida av ansiktet hennar som sola. Ho lyttar til dei insisterande stemmene, åh kor velsigna ho er, kor stolte dei er, korleis alle håpa deira avheng av henne, korleis walahi, alle draumane deira ligg for føtene hennar.

Shire_Velsigne dottera oppdratt av ei stemme i hovudet_v1.indd 18

01.07.2022 12:27