Bøker av Lars Mæhle på Samlaget Keeperen til Tunisia. Ungdomsroman. 2002, 2010 Harry og Ivar finn opp krutet. Roman for barn. Ill. av Per Dybvig. 2003 Den vesle kjempeboka. Roman for barn. Ill. av Anna Fiske. 2004 Narnia-draumar. Ungdomsroman. 2005 Krølle-Knut grev seg ned til Kina. Komet-bok. Ill. av Anna Fiske. 2006 Harry og Ivar i Junaited Statesen. Roman for barn. Ill. av Per Dybvig. 2007 Harry Houdinis elefant. Ungdomsroman. 2008 Landet under isen. Fantasy. 2009, 2011 Harry og Ivar tryllar jula inn. Roman for barn. Ill. av Per Dybvig. 2010 Harry og Ivars detektivbyrå. Roman for barn. Ill. av Per Dybvig. 2011 Fuck Off I Love You. Ungdomsroman. 2012, 2013 Landet under isen. Dødeboka. Fantasy. 2014 Bouvetøya 2052. Ungdomsroman. 2015 Kattekrøll. Lettlesbok. Ill. av Odd Henning Skyllingstad. 2017 Jag är Supermann. Noveller for ungdom. 2017 Død eller levande. Grøss og gru-serien. 2018 Andromeda. Ungdomsroman. 2018 Djevelen vil alltid finne deg. Grøss og gru-serien. 2019 Gjett ordet med Lurivar. Første ord. Lettlesbok. Ill. av Monica Egeli. 2019 Gjett ordet med Lurivar. Andre ord. Lettlesbok. Ill. av Monica Egeli. 2020
Lars Mæhle
Tusenfryd Noveller
Samlaget Oslo 2022
© Det Norske Samlaget 2022 www.samlaget.no Omslag: Ole Peder Juve Førtrykk: Type-it AS, Trondheim Skrift: Adobe Garamond 12,5/16,1 pkt. Papir: 80 g Munken Print Cream 1,8 Trykkeri: ScandBook AB, Falun Printed in Sweden ISBN 978-82-340-0689-0
Denne boka er trykt på miljøvennleg papir.
Innhald
Tusenfryd 7 Hytta 22 Paradiset 38 Pranken 57 Fisken 76 Kysset 87 Spranget 96 Juleevangeliet 114
Tusenfryd
Våren kom med sol og kulde. Kaleb stod på busshaldeplassen med veslesøstera Moha. Det var rim på bakken. Frosten stakk i kinna. Dei første solstrålane for dagen sneik seg over dei gigantiske fjella. Han kom aldri til å bli van med dei. Moha nappa han i jakkeermet. – Kvifor skal ikkje mamma og pappa vere med? Kaleb la peikefingeren mot leppene. – Hysj. Ikkje ver redd. Denne reisa er bursdagsgåva mi til deg, ikkje sant? Han retta seg i ryggen. Tenkte på lappen han hadde lagt igjen på kjøkkenbordet heime. Mamma og pappa Moha og eg kjem tilbake om to dagar. Kaleb 7
Det var alt. Han hadde ikkje komme på noko betre. Same kva han hadde skrive, så ville det blitt feil. Og det som stod, var da ikkje løgn heller. Men kva ville foreldra gjere? Når dei fann lappen? Mora ville vel eksplodere? Kaleb grøssa og kasta eit blikk mot mobilen. Klokka var litt over sju. Snart ville foreldra stå opp. I det same skimta han bussen. Moha nappa han i jakkeermet igjen. – Er det bussen til Tusenfryd? Kaleb prøvde å puste så roleg som mogleg. – Ja, det er det, sa han. *** Moha sovna etter berre fem minutt. Ho sat lent inntil han, med kinnet mot skuldra hans. Kaleb kjente kor trøytt han også var. Den jamne duren frå bussmotoren var søvndyssande. Og dei hadde stått opp dødstidleg. Kaleb kikka ned på veslesøstera. Ho var verdas søtaste, altså. Seriøst. Kaleb kunne sjå på henne i fleire minutt. Blei aldri lei. Dei store, trill runde auga. Den eine framtanna som låg litt over den andre. Det skalla hovudet … 8
Nei! Han måtte ikkje begynne å gråte no. Kvifor måtte Moha få denne sjukdommen? Kvifor akkurat ho? Kva var sjansen for det? At det skulle dukke opp celler inni akkurat Moha, som sakte, men sikkert øydela kroppen hennar? Det gav ikkje meining. Og det gjorde kvar dag til ein vond dag. Kvart sekund til eit vondt sekund. Men så hadde Kaleb fått denne ideen. Rett i hovudet – pang! Dagen før bursdagen til Moha. Det var ikkje kva bursdag som helst heller. Det var den aller siste. Alt Kaleb visste, var at fødselsdagsgåva måtte vere perfekt. Han måtte finne noko heilt spesielt til henne. Og han hadde spart i månadsvis, skulle søren meg kjøpe den finaste tingen som fanst i leikebutikken på Senteret. Men dagen før bursdagen datt ein annan tanke ned i han. Moha skulle ikkje få ein ting, men ei oppleving i gåve. Han visste nemleg godt kva Moha ønskte seg mest av alt her i verda. Å dra til Tusenfryd. Moha masa på foreldra heile tida. Tusenfryd hadde nettopp opna for sesongen, det hadde ho sett i ein reklame på tv. Og no ville ho dra til Tusenfryd og køyre karusell. 9
Men mora sa at det var for farleg for henne. For lang reise. Du har for dårleg immunforsvar, sa mora. Tenk om du blir smitta på turen, Moha! Kaleb sleppte eit fnys der han sat. Kva for rolle ville det spele? Om Moha blei smitta av ein annan sjukdom? Når ho skulle døy snart uansett? Han gnei seg i auga. Måtte ikkje begynne å gråte no. Måtte halde seg hard. Om dette skulle gå. Og det skulle det! Moha og han skulle ta bussen til jernbanestasjonen. Så skulle dei køyre med toget til hovudstaden. Og så, når toget kom fram utpå ettermiddagen, skulle dei ta bussen til Tusenfryd. Dei skulle rekke å køyre karusell i fleire timar før parken stengde. Og etterpå? Kaleb ana ikkje. Han visste berre at Moha skulle få den beste dagen ever. *** Dei hadde akkurat sett seg på toget da den første meldinga frå mora kom: Kaleb? Hvor er dere?
10
Kaleb la mobilen tilbake i lomma. Da det ringde like etterpå, lét han vere å svare. – Skal du ikkje ta telefonen? spurde Moha. – Nei. Moha stira mot han med dei store auga sine. Å, herregud, kor han hata akkurat dette. Det gjorde han heilt pudding. – Har vi eigentleg lov til dette? sa ho. Kaleb prøvde å late som ingenting. – Ja da. Mamma sa at det var heilt greitt. Eg lovar. – Hm. Rart. Moha tenkte liksom vidare på opplysninga. – Kva da rart? sa Kaleb til slutt. – At mamma sa det. Kaleb la handa på skuldra til Moha. – Eg lovar, sa han igjen. – Ho sa at no skulle du få draumen din oppfylt. Du skulle få køyre karusell til du blei blå i ansiktet. Moha lo. – Ein blir ikkje blå i ansiktet av å køyre karusell, vel? – Så klart ikkje, lo Kaleb. – Eg berre tullar. – Tullebukk, sa Moha og dulta han i skuldra. Kaleb smilte. – Er du svolten forresten? Moha tenkte seg om. 11
– Ja, litt. Kaleb drog fram ei matpakke frå sekken og gav den til henne. – Så tjukke brødskiver, sa ho. – Ja, eg er ikkje ekspert på å skjere brødskiver, akkurat. – Nugatti! Kaleb snudde seg mot henne. – Det fortener du i dag. *** Togturen tok veldig lang tid. Kaleb visste det jo eigentleg, at reisa ville ta halve dagen. Han hadde til og med sjekka dette på førehand. Landskapet flaug lynraskt forbi vindauget. Men sjølve tida gjekk så forferdeleg sakte. Dessutan var uvissa så fæl. Redselen for at eitt eller anna skulle gå gale på turen. Også Moha tykte det var kjedeleg å ta tog. Heile tida spurde ho om det var langt igjen no. Av og til gjekk det liksom små rykk gjennom kroppen hennar, og da stakk det som ein kniv i Kaleb òg. Hadde ho det vondt? Ville ho klare turen? Kaleb hadde tatt med medisinane hennar. Dei låg i 12
sekken, i ei ekstra hemmeleg lomme. Men han visste eigentleg ikkje kor stor dose ho brukte å ta. Det var mora som ordna med alt dette. Det prikka ekkelt utover i kroppen. Kva om Moha døydde her på toget? Da ville ikkje mora tilgi han. Nokon gong. Han ville ikkje tilgi seg sjølv heller. Og kva om han fekk epileptisk anfall på turen? Det skjedde nesten alltid om natta, men også ein sjeldan gong når han var stressa. Kaleb kikka bort på veslesøstera. Ho geispa i nabosetet. Moha hadde ikkje klaga over smerter i det minste. Kaleb bestemte seg der og da for at om ho gjorde det, skulle dei reise heim att straks. Snart sovna Moha igjen. Kaleb strauk henne forsiktig over det skalla hovudet. Moha sov lenge. Fleire stasjonar. På Lillestrøm kom det på to uniformerte politibetjentar. Kaleb sat og halvsov sjølv. Men no kvapp han til, bråvaken. Politibetjentane gjekk roleg nedover midtgangen og kikka til høgre og venstre. Klakka frå dei svarte skoa kom nærmare og nærmare. Kaleb heldt pusten. Og heldt pusten. Og … Den eine betjenten prikka han på skuldra: – Er det du som er Kaleb? 13
Haka til Kaleb sokk ned på brystet. Deretter nikka han. Så vidt. *** Den eine politibetjenten dytta Kaleb nedover midtgangen i toget, mens Moha hylgret. Den andre politibetjenten forsøkte å trøyste henne, utan at det hjelpte. Det brann i kinna til Kaleb. Det å bli tatt av politiet, framfor alle dei stikkande blikka i togkupeen, det var berre så skamfullt, og tenk om han fekk epileptisk anfall no … Han prøvde å puste rolegare. Men akkurat da greip politibetjenten han hardt i overarmen og skuva han ned på perrongen. Det gjorde vondt! Men ikkje søren om Kaleb skulle klage. Han ville ikkje gi politifyren den gleda. Deretter blei dei førte inn i ein politibil. Moha gret og gret i setet ved sida av han. Lyden skar i Kaleb. Han forsøkte å hysje på henne. Men det var umogleg å trøyste Moha. – Skal vi i fengsel? pressa ho fram innimellom hiksta. Kaleb rista på hovudet. 14
– Så klart ikkje. Men Moha heldt berre fram med å gråte. Bilturen varte heldigvis ikkje lenge. Snart var dei framme ved politistasjonen. Dei blei viste inn på eit lite kontor. Eit bord. To pc-ar. Nokre få stolar. Grå veggar. Ingen bilete. Dei fekk beskjed om å setje seg. Dei to politibetjentane slo seg ned på andre sida av bordet, framfor kvar sin pc. Betjenten med dei strenge auga kikka mot skjermen. Fingrane hans tappa mot bordplata. Deretter sette han blikket i Kaleb. – Jaså. Så de har rømt? Det kom bekymringsmelding frå mor og far for … Han vende blikket mot skjermen igjen eit augeblikk: – … ja, tre timar sidan, står det her. Moha kikka overraska mot Kaleb. – Du sa da at det var greitt for mamma, Kaleb? Du sa det? – Det gjorde han sikkert, heldt den strenge fram. – Han er nok ein liten løgnar, storebror din. Den andre politibetjenten løfta blikket frå pc-en og kremta: 15
– Du, no trur eg … Den strenge løfta handa mot kollegaen, før han på ny vende seg mot Kaleb. – Og trudde du at ingen ville finne dykk? Vel, da er du bra dum. Vi kunne følgje signalet på mobilen din heile tida. – Kaleb er ikkje dum! Det er du som er det! Kaleb stivna. Han kikka fortvilt over mot veslesøstera. Underleppa hennar dirra. Ho måtte ikkje seie meir no! Men for første gong verka den strenge litt overraska. Munnen hans opna seg, men det kom ingen ord. I mellomtida rakk den andre politimannen å lene seg over bordet. – Du, Kaleb … det var det du heitte, ikkje sant? Kaleb gløtta forsiktig opp. Da han hadde forsikra seg om at politibetjenten ikkje var sint, nikka han så vidt. – Fint, Kaleb. Kanskje du kan fortelje oss kvifor du tok med deg Moha og rømte? Kaleb trekte pusten. Så fortalde han alt. Heile historia. Om veslesøstera som var dødssjuk av kreft. Om det han hadde lova Moha på bursdagen hennar. Om reisa til Tusenfryd, 16
den som dei hadde lengta slik etter og gledd seg til, men som dei aldri, aldri burde ha lagt ut på. Etterpå sat dei to politibetjentane stille i nokre få sekund. Til slutt reiste den strenge seg og sukka og rista på hovudet. Han kviskra eit ord, som dei liksom ikkje skulle høyre, men Kaleb fekk det med seg likevel: – Utlendingar … Han kikka så mot den andre. – Du får skrive ein rapport om dette surret, du. Så gjekk han ut av rommet. Kaleb sat og kikka ned i golvet. Aldri hadde han kjent seg så liten. Og redd. Og dum. Moha begynte å gråte igjen. Snart ville ikkje Moha vere til stades i livet hans lenger. Og plutseleg gjekk alt i stykke. Han la ansiktet i hendene og begynte å gråte sjølv også. Alt berre rann ut av han. Ein flaum av tårer. Snart kjente han ei hand på skuldra. Moha. – Går det bra, Kaleb? Kaleb klarte så vidt å presse fram eit smil gjennom tårene. Ho var berre den beste. Ristinga i kroppen roa seg sakte. Til slutt løfta han blikket mot den milde politibetjenten og spurde: 17
– Kva skjer no? Politibetjenten strauk fingrane over haka. – De må reise tilbake med det første toget. – Må vi? sa Moha mens ho stira ned i golvet. – De må hugse at foreldra dykkar er veldig redde, sa politibetjenten. – Dei kjem og møter dykk på jernbanestasjonen. Kaleb seig enda lenger ned på stolen. Han grudde seg. Til å møte foreldra igjen. Mora kom til å vere rasande. Orda kom til å piske mot han. Politibetjenten reiste seg. Han stod der og kikka mot dei ei stund. – Skal vi dra? Kaleb løfta blikket mot han. – Kvar da? Politibetjenten smilte forsiktig. – Skulle ikkje de til Tusenfryd? Kaleb kikka uforståande mot han. Gjorde han òg narr av dei? Men politibetjenten rekte berre fram handa mot Moha og sa: – Ville ikkje du køyre karusell, da? Ho gløtta forsiktig opp mot betjenten med dei store, brune auga sine. – Jo? Politibetjenten rugga på hovudet. 18
– For om vi drar til Tusenfryd no, rekk de å vere der eit par timar – før eg køyrer dykk til toget. Moha spratt opp frå stolen. Det lyste i auga hennar. Kaleb reiste seg forsiktig. – Du tullar ikkje med oss no? Politibetjenten trekte på skuldrene. – Eg er ferdig på jobb no likevel. Kan godt køyre dykk til Tusenfryd ein tur. Dei har visst veldig god is der òg. *** Ute på motorvegen, i baksetet på politibilen, kjentest alt rart og uverkeleg. Kaleb venta liksom at han når som helst skulle vakne opp frå ein draum. Skulle dei verkeleg få reise til Tusenfryd likevel? Han svelgde. For kva om fyren var enda meir dritsekk enn kollegaen sin? Eigentleg? Berre at han skjulte det? Var det noko Kaleb hadde lært her i livet, så var det at han aldri måtte stole på nokon. Ikkje ei levande sjel. Moha, derimot, trudde det beste om alle. Og no strålte ho i baksetet ved sida av han. Lat19
teren flaug ut av henne. Kaleb måtte smile. For det var som om Kaleb kunne sjå alle bileta oppe i hennar hovud òg akkurat no: Moha hylande i berg-og-dalbane-stup, latteren hennar idet ho tok karusellar og radiobilar, det spente blikket framfor snurrande lykkehjul, eit kjempedigert sukkerspinn i handa. Alt det ho hadde gledd seg slik til. Men samtidig blei ikkje Kaleb kvitt denne ekle mistanken. Kva om dei ikkje var på veg Tusenfryd likevel? Først da politibilen seig inn på parkeringsplassen framfor Tusenfryd, kjente han seg litt rolegare. Først da torde han å tru på det. Og da politibetjenten vrei om bilnøkkelen og motoren stilna, spurde Kaleb: – Kan vi få gå inn aleine? Politibetjenten tenkte seg litt om. Så klikka han seg ut av setebeltet og sa: – Eg må nesten vere med og passe på. Veit jo aldri med rømlingar som dykk. Han blunka da han sa det siste. – Men det skulle vere berre du og eg, Kaleb? Kaleb snudde seg mot Moha. – Det blir i alle fall veldig trygt om han er med, sa 20
han til henne. – Tenk, vi har ein eigen politimann til å passe på oss! Dei begynte å gå oppover mot inngangen. Og eit stykke opp i bakken greip Moha handa til politibetjenten, som om det var den mest naturlege ting. Betjenten kikka ned mot henne og smilte. Så gjekk dei to hand i hand vidare oppover. Portalen til Tusenfryd kom stadig nærmare. No kunne dei høyre kvin og sus frå karusellar. – Du veit at eg skal døy snart? sa Moha plutseleg og kikka opp mot politibetjenten. Alt stansa. Politibetjenten trekte pusten djupt. Deretter sette han seg på huk framfor Moha, stira henne rett inn i auga og sa: – Men i dag skal ingen døy. I dag skal vi leve.