Redesign

Limes mot kartongen

Redesign

© Det Norske Samlaget 2021 www.samlaget.no Omslag og bokdesign: Laila Mjøs Foto: Sara Olivia Berntsen Undervegsbilda i alle oppskriftene er fotograferte av bidragsytarane.

Papir: Munken Lynx 120g Trykkeri: Scangraphic Printed in Denmark isbn 978-82-340-0365-3 Denne boka er trykt på miljøvennleg papir.

Christine Fure Schwarz

Redesign sy fa n ta st isk e k l ede av l oppisf u n n o g g a m l e pl ag g

Med bidrag frå

ta n ja a n d r ee va k r i s t i n va ag wa r u n ee b o l s ta d i n gv i l d g r a n e

Samlaget Oslo 2021

Innhald

Sy nytt av gamle tekstilar 7 9 13 14

Forord Skaparane Verktøy Tekstilar og materiale

48 56 63 69 75

Sy om kleda dine 19 23

27 33 37 39 43

79 87

17

Skulderskjorte med knyting Knytebluse av herreskjorte Skjørt av genser Topp av silkeskjerf Bikinioverdel av treningstopp Slengbukse med glidelås Sy inn og tilpass ein stor kjole

Tanja Andreeva Kåpe i primærsnitt Kristin Vaag Omslagsskjørt av gardin T-skjorte med rynkeerme Etasjekjole Etasjeskjørt med vaffelsaum Kvadratkjolen Omslagsbukse

Redesign utan symaskin 98 105 109 113 115 117 120

4

47

97

Warunee Bolstad Brodere på klær Batikk Bleiking Farge klede Dekorere med perler Måle på tekstilar Teikne på tekstilar

Enkle prosjekt og små gåver

127

Saumar og teknikkar 170 Rettsaum 170 Sikksakk 170 Tråklesaum 171 Vaffelsaum 172 Rynker 174 Skråband 176 Erme

184 Takk!

5

169

innhald

128 Ingvild Grane

Strandveske av dynetrekk 133 Vimplar av gamle berenett 137 Stoffserviettar 143 Stoffposar 147 Kaffifilter 149 Oppbevaringsveske 155 Pennal 159 Hårstrikk 165 Hårband

r edesign

Forord Eg har alltid likt å lage ting. Då eg var barn brukte eg helst slikt som eg fann i gata eller i pappsøpla hos naboen. Interessa kom nok ikkje heilt av seg sjølv, foreldra mine var gode til å reparere og gjere slitne gjenstandar om til noko ein kunne bruke igjen. Då eg vaks opp, bestod leilegheita vår stort sett av møblar og leiker som var kjøpt på bruktbutikk. Nokre av dei var til og med plukka opp frå det årlege storbosset i gata.

Mamma trekte om, pappa snikra og slipte til.

I denne boka held vi oss til tradisjonelle tekstilar, og eg håpar at de som har kjøpt Redesign, skal få nokre verktøy og idear som gjer terskelen låg for å gå i gang med eit prosjekt. Undervegs har eg prøvd å tenke ut kva som ville gjort det lettare for meg å gå i gang med eit omsaumsprosjekt då eg enno ikkje kunne sy. I boka finn du difor mange oppskrifter for nybegynnarar, men også massevis av oppskrifter og inspirasjon til deg som har sydd ei stund.

Eg ønskte også å vise fram ei breidde i boka, og forhøyrde meg med eit knippe folk bak favorittkontoane mine på Instagram, om dei kunne tenke seg å bidra. Det ville dei!

7

forord

Vi har vore velsigna med mange kreative familiemedlemmar på begge sider av slektstreet, og vi har delt denne gleda over å gjere gamle ting om til noko som kan skine igjen. Ein favoritt­­­­ anekdote i slekta vår er frå då kusina mi var fire og fann ein påkøyrd katt ho ville ta med seg heim. Dei vaksne spurde, blanke i auga, om ho ville ha gravferd for katten, så søtt.

Nei, sa ho, eg vil lage noko av han.

r edesign

C h r i s t i n e F u r e Sc h wa r z @Silkeogdynamitt

K r i s t i n Va a g @Vaag.Oslo

Wa ru n e e B o l s ta d @Plystreknitwear

Ingvild Grane @Skaperrom

Ta n ja A n d r e e va @SomrOm

Warunee Bolstad Warunee er eit kjent fjes for dei fleste som eig eit par strikkepinnar i Noreg.

På instagramprofilen hennar @Plystreknitwear har ho gjennom fleire år vist fram smakfulle strikkeplagg i flotte fargar. Profilen hennar vaks for alvor då ho byrja å eksperimentere med broderi på kleda sine, og publikummet hennar følger entusiastisk med på utviklinga frå garn på pinnar til ferdige plagg smykka med delikate blomsterbroderi. I tillegg til å drive med handarbeid i sosiale medium er ho eigar og dagleg leiar av selskapet Plystre AS, der ho sel funksjonelt og estetisk strikketilbehøyr som er laga under etiske og berekraftige forhold i ulike delar av Europa. I 2020 gav ho ut boka Moderne broderi på strikk og klær.

Tanja har drive med handarbeid og saum heile livet, og litt tilfeldig melde ho seg på Symesterskapet på NRK i 2017, der ho ikkje mindre enn vann heile konkurransen.

I etterkant har ho tatt sveinebrev i kjole- og draktsaum og har etablert seg som ein ambisiøs sygründer. I 2020 opna Tanja bedrifta Sømrom, som ho driv i eigne lokale på Tøyen i Oslo. Saman med syprofil Mari Melilot driftar ho også Sømmelig, ein podkast om saum for synerdar av synerdar. På instagramkontoen @somr0m deler ho livet bak kulissane av bedrifta, i tillegg til sytips og -teknikkar for alle syinteresserte.

9

sk a pa r a n e

Tanja Andreeva

Kristin Vaag

r edesign

Det tok Kristin 27 år før ho kjøpte seg si eiga symaskin, men til gjengjeld fall ho hovudstups for den nye interessa. I 2019, knappe to år etter at ho byrja å sy, deltok ho i det populære TV-programmet Symesterskapet, der ho kom heilt til finalen. Ho bruker store delar av fritida si på saum og andre handarbeidsinteresser, og deler bilde av eigenproduserte klede på Instagram under namnet @Vaag.Oslo. Ho har eit briljant auge for design og har allereie laga ei rekke symønster og video-oppskrifter som følgarane ­entusiastisk nyttar til å lage eigne klede.

Ingvild Grane Ingvild har ein estetikk som gjer deg glad. ­Strikking er hovudinteressa, men ho er ein allsidig handarbeidsinteressert som elskar gjer det sjølv-prosjekt, gjenbruk og l­oppemarknad, ­kvardagsluksus og stell av vakre blomar i hagen på Nesodden. På instagramprofilen hennar @Skaperrom legg ho ut fargerike foto frå kvardagslivet med fokus på strikk til vaksne og barn. Ho er relativt ny innan saumfeltet, men tar utfordringa på strak arm og har allereie fleire syprosjekt bak seg. Dei siste åra har Ingvild laga strikkeoppskrifter, og er aktuell med boka Strikk med kjærleik hausten 2021.

10

Christine Fure Schwarz

Vi har alle ein sterk ­lidenskap for kreativt arbeid og håpar noko av dette kan smitte over på deg som sit med boka i ­hendene. Del gjerne ­prosjekta dine med oss! #redesignboka Lykke til!

11

sk a pa r a n e

Christine har sysla med saum og handarbeid gjennom oppveksten, men lærte seg ikkje å bruke symaskin ordentleg før ho gjekk saumlinja på folkehøgskule då ho var nitten. I løpet av dette året blomstra interessa for redesign for fullt, og sidan då har det vore noko ho har elska å drive med på fritida. Nokre år seinare tok ho eit årsstudium i tekstilkunst på høgskulen, der litt meir nerdete teknikkar fekk stå i fokus. I 2019 oppretta ho instagramkontoen @Silkeogdynamitt som ein slags motivator for å fullføre nokre av dei mange prosjekta ho stadig starta på.

12

r edesign

Verktøy

Må ha:

Knappenåler Sikringsnål Måleband Symaskin Strykejern Sytråd Sprettekniv Stoffsaks

Kjekt å ha:

Når ein skal sy om klede, treng ein ikkje like mykje utstyr som når ein skal sy ting heilt frå botnen av. Tekstilar som har levd eit tidlegare liv har ofte ferdige saumar og detaljar ein kan bruke. Kanskje kan den eine enden av den broderte duken du har arva, bli kanten nedst på skjørtet du vil sy? Eller kanskje kan knappestolpen i dyne­trekket brukast på nytt i ei bluse?

13

verktøy

Krit Saumometer Fleire typar maskinnåler Sikksakksaks Lita stoffsaks til å klippe detaljar Skråbandsbrettar

r edesign

Tekstilar og materiale

Alt i denne boka er anten kjøpt på bruktbutikk, loppemarknad, eller er gamle tekstilar vi har liggande og fått av andre. Vi har blant anna sydd i gamle gardiner, dynetrekk og dukar. Om du ikkje har slikt liggande, ta deg ein tur på ein av dei lokale bruktbutikkane, eller sjekk på dei nettbaserte bruktmarknadane.

Det meste får du for ein billeg penge.

I tillegg veit du at kjøpet ditt ikkje set klimaavtrykk som når du syr frå nye stoff eller kjøper nye plagg.

14

tekstilar og materiale

SY OM KLEDA DINE Min favorittsjanger innanfor redesign er å sy om ­eksisterande klede. Det er utruleg tilfredsstillande å ta eit plagg ein ikkje får brukt, og gi det eit nytt ­uttrykk. Eg bruker å sjå etter kva element eg likar og vil behalde, og kva eg ikkje likar og vil kvitte meg med. I dette kapittelet viser eg korleis du kan endre eksisterande plagg på ulike måtar for å få glede av dei igjen.

18

sy om k leda dine

Skulderskjorte med knyting n i vå

Denne skjorta adopterte eg frå mannen min etter at ho hadde hange i skapet i litt for mange år. Ho var gulna og hadde fått flekkar etter mange festlege lag. Slik var ho også blitt det ­perfekte redesignobjektet. Når eit plagg er blitt for stygt til å gå med, har du liksom ingenting å tape dersom prosjektet du såg for deg, skulle feile.

Ei romsleg herreskjorte.

Utstyr:

Symaskin, sytråd, knappenåler, sikringsnål, strikk.

1.

Klipp av skuldrene på skrå oppe, og fortset tvers over skjorta i ei bein linje som vist på bilde 1.

2.

Sy sikksakk/overlock rundt sårkantane.

19

Skulderskjorte med knyting

E i g n a m at e r i a l e :

3.

Brett ned kanten du nettopp har klipt, med 1,5 cm. Gå over med strykejernet og nål kanten fast med knappenåler (Bilde 2).

Bilde 1

sy om k leda dine

4.

Dobbeltsjekk at strikken får plass i tunellen du no skal sy. Sy ca. 1 cm frå kanten du har bretta ned. La det vere att ei lita glipe på 2 cm der du skal træ strikken inn.

Bilde 2

5.

Når du skal måle kor lang strikk du treng, måler du berre opp rundt skuld­ rene dine så stramt du ønsker at toppen skal sitte. Legg til 2 cm saumrom og klipp han av. Træ strikken gjennom tunellen med ei sikringsnål. Sy saman strikkendane med sikksakk og sy att det vesle holet som er att, for hand.

20

Erme

Skulderskjorte med knyting

Eg valde å behalde erma slik dei var og berre brette opp mansjettane. Dei festa eg for hand med nokre sting. Ein kan også klippe av erma lenger oppe og til dømes sette i strikk i dei for å få ein liten puff.

A lt e r n at i v

Om du ikkje vil ha ein lang topp med knyting framme, men ein kortare variant, kan du klippe skjorta av ved midja og eventuelt sy inn ein strikk nedst, på same måte som du gjorde rundt skuldrene.

21

22

sy om k leda dine

Knytebluse av herreskjorte n i vå

Herreskjorter er så artige å sy om! Dei har ei grunnform som er lett å ta utgangspunkt i, og dei har ofte mykje stoff som ein kan bruke til mykje forskjellig, til dømes ein rysjekant. Ikkje minst er det overflod av herreskjorter som ikkje er i bruk, og dei er lette å få tak i.

E i g n a m at e r i a l e : Utstyr:

Symaskin, sytråd, knappenåler, strykejern.

1.

Bilde 1

Ta på deg skjorta og marker med krit eller knappenåler (Bilde 1):

a.

kor djupt du vil at V-halsen skal gå (hugs at det skal brettast inn saumrom, så sett ­merket 1 cm høgare opp enn der du ønsker utringinga skal gå). Sett markeringar på skuldersaumen og på knappestolpen.

Sørg for at det blir heilt likt på begge sider.

b.

kor lang du vil blusa skal vere.

23

K n y t e b l u s e av h e r r e s k j o r t e

I denne oppskrifta har eg behalde mykje av det originale i skjorta, men klipt bort ein del detaljar.

Ho har gått frå ei umoderne herreskjorte til ei feminin knytebluse med ganske lettvinte grep.

Ei romsleg herreskjorte.