HILDEGUNN DALE Solkant. Dikt. 2003 Elvedraumar. Dikt. 2004 Sea, say and see. Ei historie. 2006 Skugge under Grønskarvet. Vignettar ved Øyvind Lauvdahl. 2007 Fjell – Øygarden. 2008 (H Press) Armane mine handlingar. Dikt. 2011 Ein halv dag. Dikt. 2015
Hildegunn Dale
Rapportar frĂĽ havet Loggdikt
Samlaget Oslo 2019
© Det Norske Samlaget 2019 www.samlaget.no Omslag: Magnus Osnes Fotografi framside og bakside: Hildegunn Dale Fotografi innbrettar: Olina T. Dale Førtrykk: Type-it AS Skrift: 11/14 pkt. Sabon Papir: 80 g Munken Print Cream, 1,8 Trykkeri: ScandBook AB, Falun Printed in Sweden ISBN 978-82-521-9854-6
Denne boka er trykt på miljøvenleg papir.
Innhald
1. Havet sett frå havet. Misje–Fort William.
7
2. Hald fast. Fort William–Baiona.
35
3. Bakland. Baiona–Agadir.
71
4. Natthus. Agadir–Madeira.
107
5. To hav. Madeira–Cartagena–Mallorca–Menorca–San Jose.
137
6. Rom sjø. San Jose–Azorane.
169
Epilog.
187
1. Havet sett frü havet. Misje–Fort William.
1. juli. Fortøydd til huset.
Huset står i havet, og havet driv forbi. Eg har sett røtene slik, ved å kikke ut, skrive meg inn, i staden for å lyfte plankar, pusse opp, bu. Havet sett frå havet er eit anna hav enn det ein ser frå land. Byrje på nytt. Utan eit hus å sjå det gjennom.
Å bu kan tyde ulike ting. På havet som i ein metafor eg ikkje kjenner innhaldet i. Båten er eit skal rundt tre ulike rom. Eit havblått rom skal opne seg for oss alle.
9
Solcellepanelet har fått treningsbjelke. Elle Melle har fått vindmølle. Gummibåten hennar, AQ, ligg opp ned og surra fast til dekk. Ho er ein Bavaria 37. Første gongen vi såg henne, lo vi litt av namnet. Elle Melle deg fortelje. Seljaren sa få inn vekslinga mellom roller, elles vil mannen ta roret, halde det.
Draumen han har vikla ut. Over eit lengre tidsrom. Tileigna seg den tekniske kunnskapen vi treng om bord i Elle Melle, montert utstyr og teke sertifikat. Eg trur eg vil kalle han kapteinen. Hamnemeisteren i framande land vil spørje etter han. Kapteinen var kaptein allereie før vi sette ut. Det gjer det enklare å ta den rolla eg vil ha. Kvar ein båt treng ikkje ein skrivar. Elle Melle gjer det. Kven skulle elles fortelje henne? Det blir ikkje ei historie om draum og overvinning. Eit essay kanskje, ei reiseskildring, og eit dikt.
10
Kapteinen lastar inn romanar og podkastar på iPaden. Legg hamneguidar og klatreførarar for Middelhavet ned i sofabenken, seier båten ligg skeivt, ho hallar til boksida. Eg vel ut Vandveje av Carson. Ulysses av Joyce. Odysseen av Homer. En färd i det inre av landet av Basho. Flyttar dei til bokhylla i sovelugaren. Her står bøkene som fortel om å setje ut, reise, skrive over vatnet og vegen. Slik har eg tenkt: Slå opp på ei kva som helst side, hente ei setning. Halde den i hovudet medan eg ser ut på det som driv forbi. Eg har ikkje med diktbøker. Poesi vil sleppe havet inn mellom linene.
Kapteinen vil helst ikkje bu i det heile, i eit hus. Kan forsvinne, vil forsvinne, bort frå ein jamn straum av jobbtelefonar. Over havet i ein draum han ikkje kjenner innhaldet i. I år passa det for alle å dra. Eg har gjeve ut ei bok det er for tidleg å snakke om.
11
Kamera, GoPro, notatbøker og notebøker ligg på senga i sovelugaren til Olina. Eit keyboard er stroppa fast til veggen. Dette året. Slik har eg tenkt. Ei gåve, ei oppleving, ein test på om det høver for meg, for oss, å stå i det blå som hevar seg, senkar seg. Vi har utstyret klart til å skape noko eige av det som driv forbi.
Jesper snur hovudet inne i handa som stryk det, ser på meg, ventar. Eg kan ikkje lenger fylgje katten sine lette steg, opp eit trinn og inn i det som er vårt: kjøkenet utanfor rekkjevidde. Leigebuaren har flytta inn med eigne kattar, ho skal passe Jesper eit år. Josefine balanserer over ein planke, skvett nervøst når eg nærmar meg. Uvitande om at ho er adoptert bort til ein nabo.
Opnar ei dør i veggen, tek eit steg over vatnet mot Elle Melle. Sit i båten og kjenner meg fattig. Kapteinen seier vi har gjort det vi kan for kattane, no er dei ute av våre hender. Han hadde to ynske: hund og seglbåt. Dei går ikkje saman. Hunden er redd på havet og treng fleire lufteturar kvar dag. Bilen ryggar ut av garasjen, hunden sit baki. Det er ein kort køyretur til foreldra til kapteinen.
12
2. juli. Misje–Herdla.
Ein liten familie står på verandaen utan sko. Ein gul sommarkjole. Armane vaiande fram og attende over hovuda. Kapteinen blæs hardt og lenge i tåkeluren. Det ber grovt og høgtideleg over den stille flata. Over grøne bakkar ligg kvite hus. Eg styrer inn i sundet bak hegreholmen. Straumen nykkjer i roret, kan rive oss ut av kurs. Vi har heilt ulike grenser for spenning. No ber vi dei med oss. Tre takhøgder i same båt. Det lyse håret til Olina flagrar vilt rundt ansiktet, eg klipte det rett av ved skuldrene for å unngå flokar og kam på havet. Ute av våre hender. Uroa for kattane slepper taket, vi ser dei ikkje lenger.
13
3.–5. juli. Nordsjøen.
3. juli. 20.15. For anker mellom nokre skjer. Sit på dekk med den svarte Ulysses-boka i fanget, les «Tenkt gjennom øynene mine», hans, men no er det mine. Tenkt. Lett tåke rundt oss. Tung tåke lenger borte. Ein innhylla holme. Her høyrer vi bruset frå Nordsjøen. Vil sjå når tåka lettar frå dei næraste holmane. Eg går ned for å lage linsesuppe. Vinden har dreia og kjem frå sør. Tåka kjem bak oss, flytande ut sundet. Endeleg ser vi tårna på Kollsnes prosessanlegg. Så lett er det altså å forlate norskekysten. Seglet fell ut på bommen. Så lett er det altså å forlate kattane, hunden og utsikta frå kjøkenet. Ein kvardag der kvar og ein kvar dag går ut og finn si eiga retning bort.
14
4. juli. 08.00. Vind frå søraust, 10 m/s. Bylgjehøgd 3–4 meter. Vasken svelgjer vatn igjen og igjen, det står i røyret. Bylgjene tek ikkje slutt. Dei aukar i styrke, eg er kvalm. Olina har sove ute på dekk, under fjellduken på benken. Såg ei oljeplattform i form av mange lys. Før eg visste ordet av det, var det dag. Seglar gjennom rommet, som blir ståande. Femti meter sikt til alle kantar. Det er kaldt inn til beinet. Viss nokon skulle kome ut frå den kvite veggen, korleis skifte kurs utan å miste vinden i segla? Vi må lytte etter motordur. Vente med å skru på vår eigen motor. Eg visste det ikkje: Redsle i ein båt bør ikkje uttalast. Vi må sjå fram i tåka medan vi slappar av.
15
21.00. Det regnar. Tåka kjem og går. The Ground. The Holes. Slike namn finst her, er formasjonar på botnen. Vi seglar over eit område pepra med skipsvrak. Gamle seglbåtar ligg på 100 meters djup, er teikna inn på kartet. Det mest spennande var då mamma og pappa vekte meg, ropte. Eg såg utover, men såg ingenting. Plutseleg fór ein kval opp av havet. Vi ser den ein gong til før den sym vidare mot Norge. Vi er elleve meter lange, fire meter breie, på størrelse med ein liten kval. Har kryssa ei landegrense, er i skotsk farvatn no. Måkane er bytte ut med havhesten, ein stormfugl som liknar måken. Vengene er tynnare, strekte ut, på skrå opp frå den næraste bylgjekammen. Ein augneblink ser eg vengene som masta til eit skip. Det stig opp, frå under overflata.
16
5. juli. Lys natt for motor, ingen vind. Auga er vindblåsne, kalde. Vi lyttar med huda etter fugleskrik. Eit tankskip er på veg ut frå Lerwick hamn, ei grøn pil flyttar seg over kartet. Ein augneblink ligg den grøne pila vår inn mot den andre si grøne pil. Tåke drysser over kinna, renn over leppene. Vi er så nære, eit pust av jordvarme står ut frå land.
17