Kjelder
Hallingdølen, samfunnsdebattanten, kulturisten, folkemusikkartisten og historieforteljaren Hallgrim Berg kjem her med si tredje humorsamling. Som i salssuksessane Når sevja stig (2003) og Når lauvet sprett (2006) løfter han fram eit uregulert område av norsk forteljarkultur, med sterk innleving og i eit levande folkeleg språk. Somme av dei mest frilynte og frodige sogene blir framheva av teiknaren Oddmund Mikkelsen. Hallgrim Berg møter uvanleg mykje folk, og med klisterhjerne har han sanka humorstoff i mange år. Utan blygsel krediterer han historiene sine mange kvinnelege og mannlege kjelder. Boka er eit funn for alle som vil ha det moro privat og offentleg (selskap og fest, jobb og jubileum, kurs og konferanse, jakt og fiske, HV-øving, jentetur, osv). Som bonus får lesaren med eit større knippe slåande ordtak. Forfattaren er brukarvennleg, og har difor klassifisert dei mange sogene i tre bolkar og med tilrådde aldersgrenser: 1) For debutantar og der omkring, 2) For nygifte og nyskilte, 3) For vidarekomne og veteranar. «Det verste er,» seier Hallgrim Berg, «at altfor mange av desse historiene er sanne - frå ende til annan!» Illustrert av Oddmund Mikkelsen
ISBN 978-82-521-7438-0
9 788252 174380 samlaget.no
Hallgrim Berg
Når flaumen går 144 folkelege soger
© Ole Johs. Brye
eIT GrOSS Med SAFTIGe SOGer FrÅ FOlKedjUPeT
Når flaumen går
Halvor Lindahl Tom Loe Karsten Lund Gerrit Løberg Darlene Martin Ruth Wilhelmine Meyer Arne Moslåtten Øivind Muggerud Gunnlaug Lien Myhr Egil Myrland Jens A. Myro Toril Mølmen Nikolai Månum Maritha Nielsen Jon Erik Nilsen Ragnar Nordgreen Yngve P. Nordstrøm Terje Nøkleby Gerd Blomhoff Pedersen Jan M. Pedersen Pellas-Mads Andreas Polster Kjell Kr. Rike Anne Sofie Roald Leif Rustgård Ragnhild Rygg Ola Røtvei Anne Helene Solberg Alf Sonerud Petter Teige Spjotum Aslaug Stamstad Ola Stave Tove Steen-Olsen Jøran Strysse Torvild Sveen Berit Sønju Herbjørn Sørebø Knut Tessem Inger Tragethon Signe Tronrud Birgit Urke Gunnar Vaet Sigurd Vissebråten Olav Wangensten Elsa Watnebryn Kåre Willoch Marvin Wiseth Britta Einemo Zwart Leif Kåre Ødegaard Olaf Øen Trond Østhaug
Hallgrim Berg
Frode Aga Bendik Alnæs Øivind Amundsen Bjørn Martin Andersen Øystein Molstad Andresen Kari Kolbræk Ask Turid Bekke Mark Bernhardson Jorunn Westad Brusletto Knut Buen Erik Bye Erling Bø Olav Bø Carl Christensen Hermund Dokk Bjørn Eidsgard Berit W. Eldøy Anne Ellingsen Mona Ida Frøysnes Aud Gaundal Bjørn Gjendem Kjell Gudim Inger Jølle Gaarder Alf B. Hansen Bjarne Håkon Hanssen Astrid Nøklebye Heiberg David Hilde Kåre Hovland Dagfinn Høybråten Kjell Johansen Torill Omholt Johnsen Tove Jølle Grethe Karlsen Ola Kirkevoll Ola Kleiven Halvard Kleven Åsmund Kleven Åse Klundelien Harald B. Knutsen Olav Kobbeltveit Ola Kortgard Jørgen Kosmo Bjørn Sverre Kristiansen Bjørn Kvalvågnes Berit Kvifte Rønnaug Larsen Per Roger Lauritzen Erik Lejon
Hallgrim Berg, f. 1945 i Ål i Hallingdal. Cand.philol. 1972. Møtt på 24 storting (1977–2001), fast representant i 16 år, medie- og kulturpolitisk talsmann for Høgre på Stortinget. Leiar for The European Democratic Group i Europarådets parlamentarikarforsamling 1992–97, leiar i Løvebakken Mållag 1988–97, tidlegare medlem i Norsk Kulturråd og Kringkastingsrådet, medlem av Norsk Språkråd 1972–1988, styreformann i Tubfrim 1988–2008, president i Nordmanns-Forbundet sidan 2008, forretningsdrivande, spelemann, forfattar, m.m. Sist utgitt: Amerikabrevet (2008) Rakfisk i godt lag (2009)
N책r flaumen g책r ferdig.qxd:A
13-08-10
14:11
Side 2
Når flaumen går ferdig.qxd:A
13-08-10
14:11
Side 3
Hallgrim Berg
FLAUMEN GÅR 144 folkelege soger Illustrert av Oddmund Mikkelsen
Samlaget Oslo
Når flaumen går ferdig.qxd:A
13-08-10
14:11
© 2010 Det Norske Samlaget www@samlaget.no Omslagsillustrasjon: Oddmund Mikkelsen Omslag: Kine Røst Sett i Samlaget med Sabon 11,5/14 Papir: 100 g Munken Print Cream Trykkeri: AIT Otta AS Printed i Norway ISBN 978-82-521-7438-0
Side 4
Når flaumen går ferdig.qxd:A
13-08-10
14:11
Side 5
INNHALD Forord 11
Bolk 1: For debutantar og deromkring 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18.
Fastlege og homøopat i kompetansestrid 17 Trekant i Kvam 18 Lindring med fløyte og kefir 19 Mora eller dottera – eller begge? 21 Realistisk trønder 22 Best i fengsel? 23 Aktive pensjonistar 24 For lite brennevin 25 Ein gong sunnmøring, alltid sunnmøring! 26 Det eldste handverket i verda? 27 Soga om Hallingdal Forenede Dampskibsselskap AS (MS Beia II) 28 Når spetakkelet står 35 Blått auga i kyrkja 36 Oppussing med bibelsk motiv 37 Skuleklasse i zoo i København 38 Korleis Jesus fekk namnet 39 Far og son på byen 39 Ofseleg vekking i Telemark 41
5
Når flaumen går ferdig.qxd:A
19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. 31. 32. 33. 34. 35. 36. 37. 38. 39. 40. 41. 42. 43. 44. 45. 46. 47. 48. 49. 50. 51. 52. 53. 54. 55.
6
13-08-10
14:11
Side 6
Norsk skipsmannskap med helgefri i Hamburg 42 Innsatsvilje på galeien 43 Katt på høggir 44 Frelsessoldat i oppdrag 45 Stygg krangel på gard i Telemark 46 Tidleg krøkast som god krok skal bli … 47 Ekteskap – berre ulemper? 49 Sus i luka 50 Maskerade i Hallingdal 50 «Bongo fra Kongo» 52 Sherlock Holmes på telttur 53 Stivfrosen telemarking på Kongsbergmarken 54 Ingen luksus 55 Fatal kommunikasjon 56 Operasjon til liten nytte 57 Matvaresenter – mega, super, duper eller hyper? 59 Promillekontroll i Lærdal 60 Snart julekveld på Løten 61 Oppblåsbar velferdsstat 62 Muntert i Bergens Tidende 64 Kommunal praksis (1 og 2) 67 Viril hane i Trøndelag 68 Indre styrke 69 Moro for ugifte og godt gifte 70 Kyr og kalvar 71 Aksjeokse på rundgang 72 Stygt å lure gamlingar 73 Farleg bresprekk 73 Politisk intelligens 74 Åleine på stølen 76 Valdres Airlines 78 Ulovleg brennevin på toget 80 Ekte kremmar frå Hallingdal 80 Nakenbading i Louisiana 81 På harrytur 82 Talibansoldat møter ørkenjøde 83 Fatale trykkfeil 84
Når flaumen går ferdig.qxd:A
56. 57. 58. 59. 60. 61. 62. 63. 64. 65. 66.
13-08-10
14:11
Side 7
Naboforvikling på soveromet 85 Språk og logikk 87 Stor skilnad 87 Depresjon og godt humør? 88 Målsaum med latterkrampe 89 Kan småungane telje til 20? 91 Tydeleg slektskap 92 Kåre Willoch i festhumør 92 Logikk for psykologar 93 Omvend frå fråhaldsmann 95 Soldat med bibelkunnskap 96
Bolk 2: For nygifte og nyskilte 67. 68. 69. 70. 71. 72. 73. 74. 75. 76. 77. 78. 79. 80. 81. 82. 83. 84. 85. 86. 87.
Bærplukking i Sør-Fron 101 Uforvarande sportskommentar i NRK 102 Intelligent pasient 104 Ærleg i det lengste 105 Norsk charterselskap i Tunis 106 Sjalusi på Bjerkebanen? 108 Godt kjent i bygda 109 Uløyseleg konflikt i ekteskapet 110 Humorkanonade 112 Fiasko med sjømat i Trondheim 116 Trongt, men sunt på soveromet 118 Eksamensparty og flau studine 119 Minnerikt fødselsdagsselskap 120 Sår mus i regnvêr? 122 Hurra for trygdekontoret og verdig trengande 124 Bru til Amerika 125 Skadedyr i klesskåpet? 126 Ensligtreffen i Brumunddal 128 Klar SMS-melding 130 Spreke sitat frå Oslo Tingrett 131 Skilsmisse med grusom hevn 133
7
Når flaumen går ferdig.qxd:A
88. 89. 90. 91. 92. 93. 94. 95. 96. 97. 98. 99. 100. 101. 102.
13-08-10
14:11
Side 8
Sex med sekretæren 135 Kvinnfolk i søppelsjakta 136 Pedagogisk gorilla 138 Enkel matematikk 139 Gardsgut og vakker enke 140 Tronge tider og uventa svar 141 Sidesprang med smell 142 Tysk kjempedundre på nudiststrand 143 Jentekveld på byen 145 Ny mann i 2. runde? 146 Odøl i «Strøket» 146 Fartsfylt fødselsdagspresang 147 God kamerat 148 Fornuftig ressursbruk 149 Heftig elskov i Jotunheimen 150
Bolk 3: For veteranar og vidarekomne 103. 104. 105. 106. 107. 108. 109. 110. 111. 112. 113. 114. 115. 116. 117. 118. 119.
8
Oralsex – med skilsmisse? 155 Emissær som overnattingsgjest i Nordland 156 Kortreist hemsedøl møter verdsdame 158 Horehus med kvalitet 159 Problem med potetskrellaren 161 Ver snill med katten 162 For tidleg sædavgang 163 Påkjenning for skulegut 165 Lønsforhandlingar i Hallingdal 166 Lykkeleg ekteskap? 167 Transportkonferanse i Oslo 168 Skip utan kvinnfolk 170 Manndomsprøve for mus 171 Forløysande elskov i Lofoten 172 Uvanleg gjestfri bonde i Telemark 173 Høykvalitet i Røldal 171 Poesikveld i spelemannslaget 175
Når flaumen går ferdig.qxd:A
13-08-10
14:11
Side 9
120. Apotek er godt å ha 176 121. Mulla Krekar med advokat 177 122. Den vegen det går – også i golfsporten 178 123. Penis med kjemperabatt 179 124. Ekstrem nudistleir 180 125. Sogning i feil seng 183 126. Ein sau er ikkje ein sau er ikkje ein sau? 184 127. Seks raske 186 128. 80 år – og hard på kandisen? 188 129. Ereksjonsproblem i Trondheim 189 130. Nøyaktig byggmeister i Lommedalen 189 131. Fru Stordal i Bærum 190 132. Kraftig forveksling 191 133. Kald gravar på kyrkjegarden i Gol 192 134. Siste reis 193 135. Opphavet til den britiske kugalskapen 194 136. Analsex og skilsmisse? 195 137. Kjærleikens diktar 196 138. Mislykka rim 197 139. Harde tak langs Bergensbanen 197 140. Nordfrå 199 141. Kirurgi i særklasse 199 142. «Stampikk» 201 143. Meteorolog i Sameland 202 144a. Nygift, men likevel ikkje nok 203 145b. Høgdehopp i Japan 204 Bonus: Klassiske norske ordtak 205
N책r flaumen g책r ferdig.qxd:A
13-08-10
14:11
Side 10
Når flaumen går ferdig.qxd:A
13-08-10
14:11
Side 11
FORORD Takk for sist! Takk for god respons! Takk for alle invitasjonar! Takk for telefonar, brev og skjermbrev. Å sanke inn gode historier og soger tek tid. Dei fleste ein høyrer, har ikkje kvalitetar til å nå terskelen for ei bokutgjeving. Men smått om senn kjem dei gode på plass. Du høyrer dei på jobben, i selskapslivet, på lange fisketurar og i sprelske jente- og karelag … Eg har heldigvis klisterhjerne, kryssar av for dei beste, men har òg fått tilsendt mange fine frå kjenningar landet rundt. Denne boka kan sjåast som eit framhald av Når sevja stig (2003) og Når lauvet sprett (2006). I den første var det 101 saftige soger, i den andre 111. Då eg denne gongen går opp i 144 − tolv dusin, eller 1 gross – hevdar redaktøren at heretter kan eg kalle meg «grossist i humor». Mitt motto har alltid vore: Le godt, lev lenger! Det er ingen medisinsk tvil om at folk som er i godt humør, vil få eit lengre liv enn dei som går og sturer. Difor skjønnar eg at planleggjarane i Finansdepartementet hatar humorbøker og morosame kåsørar: Dersom berre førti–femti tusen nordmenn lever eit halvt år lenger etter å ha lese denne boka, vil det gå ut meir enn 5000 millionar kroner ekstra i pensjonar frå statskassa! Denne gongen har eg delt stoffet i tre bolkar, med ein viss stigningsgrad for såkalla dristig innhald. Men det er ikkje meir dristig 11
Når flaumen går ferdig.qxd:A
13-08-10
14:11
Side 12
enn at ein brukar dei naturlege ord og vendingar som kjelda og livet sjølv nyttar når komiske tilhøve skal forteljast og brettast ut. Språket er vårt fremste instrument for å sjå og skjønna verda rundt oss. Eg legg vekt på aktiv og levande språkbruk. Idealet er den friske ordlegginga som gode forteljarar nyttar i godt lag. Ein stor del av historiene i denne boka, ikkje minst dei «oppifrå dalom», er faktiske og sanne.
Når flaumen går ferdig.qxd:A
13-08-10
14:11
Side 13
7DA@ &/
;dg YZWjiVciVg d\ YZgdb`g^c\ 6aYZgh\gZchZ &+ g Ä
N책r flaumen g책r ferdig.qxd:A
13-08-10
14:11
Side 14
Når flaumen går ferdig.qxd:A
13-08-10
14:11
Side 15
Fjellvettregel nr. 1: Legg ikkje ut på tur utan trening … Humoren er for alle. Denne første bolken vil vise noko av spennvidda i dagens humor, frå det enkle og uskyldige til det meir fantasifulle og avanserte. Her er låg aldersgrense samanlikna med bolk 2 og 3. Men forlag og forfattar vil likevel ikkje tilrå desse tekstane til bruk i konfirmasjonsførebuinga …
N책r flaumen g책r ferdig.qxd:A
13-08-10
14:11
Side 16
Når flaumen går ferdig.qxd:A
13-08-10
14:11
Side 17
1. FASTLEGE OG HOMØOPAT I KOMPETANSESTRID Kjelde: Alf B. Hansen, Laksevåg Ein gong i året møtest jernbanepensjonistane langs Bergensbanen på Ål, kryssingspunktet mellom aust og vest. Då er det matgilde på Thon Hotell, med samvær, hygge og dans. Ikkje noko er meir hyggeleg enn når gode veteranar kjem bort til dagens kåsør og spør: − Har du høyrt denne? Ei dame sprang hos fastlegen sin annankvar dag. Ho meinte stadig det var noko som feilte henne. Dokteren undersøkte henne gong etter gong, på kryss og tvers, men fann ikkje noko gale. Han tok til å bli lei, og tenkte med seg sjølv at pasienten var hypokonder. Av ei veninne vart dama tilrådd å gå til ein homøopat som skulle vera så rasande flink. Ho fekk time, kom til avtalt tid, hengde av seg kåpa på knaggen og sette seg i pasientstolen. Homøopaten stira henne djupt inn i augo, før han sa: «Nei, men skulle du ha sett! Du har jo antydning til hemorroidar …» Deretter skreiv han ut ei rekning på 450 kroner.
17
Når flaumen går ferdig.qxd:A
13-08-10
14:11
Side 18
Dama var fornøgd: Endeleg ein fagmann! Ho betalte homøopaten med glede, men var dess meir oppgjeven over fastlegen som ikkje hadde oppdaga noko som helst. I triumf stakk ho innom kontoret hans og fortalde kva homøopaten hadde funne ut, og det til og med på første undersøking! «Vel,» sa fastlegen irritert, «då får me ta ein kontrollsjekk på dette.» Han la dama på benken, lyfte opp beina og hengde hælane i bøyelen, og kikka inn. «Nei, har du sett,» sa han, «du har då slett ikkje hemorroidar. Det einaste eg kan sjå, er ein liten antydning til grøn stær!»
2. TREKANT I KVAM Kjelde: Petter Teige Spjotum, Ruste i Nord-Fron Ein sjeldan gong råkar ein borti folk som har historier med sluttpoeng som verkeleg får ein til å tenkje seg om … Han Ola var litt nervøs heile den veka. Det hadde bygt seg opp mot ein trekant i lengre tid. Dei to kjærastane hans, ei frå Otta og ei frå Ringebu, visste om kvarandre, var godt forlikte, og no kom den store helga. Han stappa i seg Viagra heile torsdagen og fredagen for å meistre situasjonen. Alt var klart. Men i siste liten trekte den eine dama seg. Ei tid etterpå forklarte han til kompisane sine: «Fy fanken, e har æller hatt det så jævligt noggon helg!» 18