GÅR DET TIL HELVETE, SÅ GÅR DET TIL HELVETE Fortalt til Finn Tokvam
Samlaget Oslo
INNHALD
HARDINGEN .............................. 7
KUNSTEN Å RI I FYLLA......95
LEIF EINAR OG LOTHEPUS .. 11
ARBEIDSMORAL....................96
BARNDOM................................. 15
KONKURS ............................... 100
SVENDSEN ............................... 19
JAKTA ...................................... 103
HANSBU ....................................25
PÅ TJUVFISKE
GRUNNSKULEN .....................29
MED HEST .............................. 109
MAMMO OM LEIF EINAR ....32
Å SJÅ DØDEN I
DUMBO! .....................................35
KVITAUGET ............................ 112
MED GRAVEMASKIN
LIVET MED RANDI............... 121
LANGS FJORDEN....................39
RANDI OG FLØTEPUS......... 124
DATE MED DUMPAR .............. 41
ROMANTIKK ......................... 129
STIAN.........................................45
MUSIKKEN ............................ 132
74 LOTHE...................................53
SHETLANDS-LOTHE............ 143
DANS...........................................56
KJØP OG SAL......................... 149
DEN TOPPLAUSE JENTA .....59
FRITTGÅANDE
MEKKE BIL..............................60
NARKOGEIT........................... 154
EIN IDIOT LANGS VEGEN...62
FJORDEN COWBOYS ............ 157
ANLEGGSLIVET .....................65
SJELESORG ........................... 159
DYNAMITT ................................71
JOAR FØRDE: LEVEMANN,
FØRSTE FORSØK ................... 77
VENN OG FJORDCOWBOY ... 161
HUNDANE ................................. 81
FERIE I INDIA....................... 162
PÅ SNØSCOOTERTUR ...........83
FARMEN KJENDIS .............. 166
DET UFORKLARLEGE..........86
KVINNFOLK............................179
PISS MEG I ØYRA...................90
FRAMTIDA ..............................181
-6-
HARDINGEN
E
g kjem frü fjorden og fjella. Frü Vestlandet. Eg er ein av desse som pissar i Sørfjorden. Eg er ein harding. Hardingen er ein sjølvgod jÌvel.
Hardingen er ein som trur han kan alt, og som veit han kan alt. Han er ikkje i tvil om kva han skal gjere nür han stür opp. Hardingen gür ut i dagen. Han sprøyter frukttrea, klipper
greiner og gir fan. Det er ein harding. Hardingen sit ikkje i kyrkja og ber om gode avlingar. Han für vatn og gjødsel pü helveteskapen. Hardingen er stolt. Han treng ikkje skryt. Han toler ikkje skryt. Viss eg skryter av naboen, har vi det like vondt begge to. Dü veit han at eg lyg. Vi meiner verkeleg ikkje ü skryte av kvarandre. Aldri. 1I HQNM UGKGT FGV GT ǪPV ¼ MQOOG VKN *CTFCPIGT /GP XK IQFVGM ikkje nostalgien dei pressar pü oss utanfrü. Vi er ikkje glansbilde og postkort. Vi er ikkje pü ei evig brudeferd. Vi mü leve. Vi mü arbeide. Vi temmer fossane. Vi skyt hol i fjella. Slike som oss treng ikkje kongehus og bedehus. Slike som oss køyrer som fan langs fjorden for ü rekke ferja. Vi er ikkje lette ü komme innpü. Du mü bevise at du er brukande. At du er hard nok. God nok. Vi tek vare pü vüre eigne. Vi har nok tomsingar, sü vi treng KMMLG ǍGKTG 1I FTKV FW FGI WV UMCN FW H¼ XGPVG NGPIG R¼ VKNIKXKPIC Sü velkommen til Hardanger.
-7-
-8-
-9-
-10-
LEIF EINAR OG LOTHEPUS
E
g blei fødd i 1969 UQO PWOOGT VQ K GKP U¸UMGPǍQMM R¼ ǪTG 5QNXGKI GT UVQTGU¸UVGTC OK QI GVVGT OGI MQO #IPGU
Iren og Stian.
Eg er oppkalla etter bestefar Leif og far min, som heiter Einar, sĂĽ dĂĽ var det ikkje meir ĂĽ krangle om. Det er ikkje sĂĽ mange som heiter det eg heiter. Det er ikkje Eg fekk namnet Leif Einar.
sü mange som er slik eg er heller, kanskje. Eg für prøve ü leve med det namnet eg har fütt. Det har gütt pü eit vis til no. Og dü eg blei 32 ür gamal, fekk eg eit namn til. Dü HGMM GI FGV PCOPGV FGK ǍGUVG K FCI MLGPPGT OGI UQO &¼ DNGK GI Lothepus. Eg jobba oppe i fjella i Telemark med gravemaskin, og blei god kompis med folka og bøndene i omrüdet. Ein dag vi heldt pü der, var det ein arbeidskompis som ropte til meg: Kom her, Lothusen. Og sü var det ein pensjonist som heitte Einar Vügen som stod der. Han høyrde feil i all motorduren og reagerte momentant. Herregud, kallar de han for Lothepusen? &¼ XCT FGV ILQTV /GKT UMWNNG FGV KMMLG VKN &GK GI LQDDC UCOCP med, syntest Lothepus var eit hysterisk morosamt namn, og begynte straks ü kalle meg det. Sjølv tenkte eg det var eit rart og litt dumt
-11-
namn, men eg merka meg òg at det er eit namn som kling bra. Og ikkje minst eit namn du aldri gløymer. Sü eg blei raskt glad i det, og VGPMVG CV .QVJGRWU UMCN GI DTWMG UQO ǪTOCPCOP -QPVQTFCOC OK +PIGT /CTK 4CCGP XCT UMGRVKUM *Q T[PMC XGNFKI pü nasen dü eg foreslo det. Eg skal vel ikkje svare med Lothepus, god dag! nür telefonen ringer? sa ho. 5¼ F¼ GPFC ǪTOCGV X¼TV UQO FTKX OGF CPNGIIUOCUMKPGT QRR OGF PCOPGV 0¼ /CUMKP #5 /GP K FCI UGT QIU¼ JQ CV .QVJGRWU KMMLG hadde vore sü dumt. Eg klistra Lothepus og telefonnummeret mitt pü arbeidsbilen min. Eg brukar det innanfor musikken, tv-jobbinga og andre omrüde, sü eg er salige Einar Vügen frü Telemark ei stor takk skuldig. No er eg ikkje berre Leif Einar. Eg er Lothepus.
Leif Einar, Stian, Agnes Iren, hunden Zetti og Solveig.
Sommaren 1973 på Rogdo. Ein UPCTV ǪTG ¥T ICOCN .GKH 'KPCT XKUGT HTCO UKP H¸TUVG ǪUM 'VVGT FGV JCT FGV DNKVV OCPIG ǪUMG VWTCT OGF WNKMG OGVQFCT 'KP IQPI HCPIC JCP GKP NCMU OGF ITCDDGP R¥ ITCXGOCUMKPC
-13-
-13-
Leif Einar og Joar Førde hadde mykje med kvarandre å gjere i barndommen, sjølv om Joar var 11 år yngre. Måge, garden Joar kjem frå, ligg like i nærleiken av byggefeltet der Leif Einar vaks opp. Han jobba på garden under arbeidsveka på ungdomsskulen, og i skulestilen skriv han: «Arbeidsveka på Måge. På måndag var eg og måka drit hos Eirik sine kviger, og eterpå henta eg epler og så passe eg Joar.»