Issuu

SVARTENUTEN (HUSET TIL JOHANNES LIA)

GARDEN TIL ÅGOT GARDEN TIL VANJA KOMMUNEHUSET SIVERT

TORG

BADESTRANDA VESLE BRYGGA

EHUSET

NDA

TORGET

SKULEN AVISA

POLITI

BRYGGA

FABRIKKEN

a n d r e b a r n e b ø k e r av r u t h l i l l e g r av e n Mari og Magnus-serien (bøker for små barn) – illustrert av Inger Landsem Mari og Magnus flyttar inn. Samlaget 2011. Mari og Magnus og smokketjuven. Samlaget 2012. Mari og Magnus får katt. Samlaget 2013. Mari og Magnus hos bestemor. Samlaget 2014. Dikt for barn – illustrert av Mari Kanstad Johnsen Eg er eg er eg er. Dikt. Samlaget 2016. Skogen den grøne. Dikt. Samlaget 2018. Klodeklubben – illustrert av Jens Kristensen Dei svarte svanene. Samlaget 2020. Hytta som forsvann. Samlaget 2020. Fanga på fjorden. Samlaget 2021. Ruth Lillegraven skriv også bøker for vaksne.

© Det Norske Samlaget 2021 www.samlaget.no Omslagsillustrasjon: Jens Kristensen Design: Laila Mjøs Skrift: Lava Papir: Arctic Volume 130 g Trykkeri: Scangraphic Printed in Poland ISBN 978-82-340-0527-5 Denne boka er trykt på miljøvennleg papir.

Julemysteriet rut h l il l e grave n

• jens

Samlaget Oslo 2021

kristensen

K APITTEL 1

PÅ SKOGEN – Klar? seier pappa. Vanja nikkar frå plassen sin, på trygg avstand. Motorsaga brummar. Pappa bøyer seg fram, legg sagbladet mot treet. Treet byrjar å knake, så vippar det. Og med eit digert brak fell det. – Der, ja, seier pappa og smiler. – Vår første julegran til marknaden. Trur du ho blir bra? Vanja nikkar. – Den finaste nokon gong. Garantert. Og den høgaste. 5

På veg ut av skogen treffer dei Ågot, naboen. Pappa stansar traktoren. – Vore på skogen du også, ja? seier pappa. – Ja visst, seier Ågot. – For eit flott tre du har der, då … – Jepp, seier pappa og smiler stolt. – Så bra at ho ikkje er sur, kviskrar pappa etterpå, då dei har sagt ha det til Ågot. – Det er nemleg ho som har levert julegran til marknaden før. – Kanskje ho eigentleg synest det er godt å sleppe? seier Vanja. – Kanskje, seier faren og nikkar. 6

Nokre timar seinare kjem dei to andre i Klodeklubben, Sivert og Mo. Dei går saman mot låven og klubbhuset. – Så fint de har pynta, seier Mo og ser på alle lysa. Vanja nikkar. – Men det blir liksom ikkje julestemning uansett kor mykje lys vi har, når det er så lite snø, seier Vanja. – Du skulle sett for to år sidan, Mo. Då var det så mykje snø før jul at vi kunne hoppe frå taket utanfor rommet mitt. Mamma seier at slik var det kvar einaste vinter før. – Kan det vere klimaendringane som gjer det? undrar Mo.

– Er brosjyren vår klar, Sivert? spør Vanja då dei er inne i klubbhuset. Sivert nikkar og løftar ein bunke opp av sekken sin. Han har laga ein brosjyre som dei skal dele ut på julemarknaden. Den handlar om å gi bort miljøvennlege julegåver. – Eg skreiv inn litt ekstra, seier Mo. – Om at ein gjerne kan gi bort brukte gåver og slikt. Dei blir sitjande og bla litt i brosjyrane. Vanja gler seg så mykje til marknaden at det kjennest som om ho skal sprekke. Dei andre veit ikkje at julegrana i år kjem frå hennar skog. Heller ikkje at ho har vore med og hogd treet, og at det er rekordhøgt.

K APITTEL 2

PÅ JULEMARKNADEN Dei går saman bortover mot torget, der julemarknaden er. – Oi! seier Vanja og vender hendene opp mot lufta. Det snør faktisk litt. – Kva er det som skjer på den marknaden, eigentleg? seier Mo. No hugsar Vanja at det er første gong Mo feirar jul i bygda. – Det er alltid mange spennande buer som sel kule ting, seier Sivert. – Og tenning av julegrana. Det beste er at nissen alltid dukkar opp. – Han har ekte reinsdyr og slede, seier Vanja. – Det kjem til og med masse folk frå nabobygdene. Folk reiser langt for å få med seg denne marknaden, skryter Sivert. – Eg gler meg til å sjå att reinsdyra, seier Vanja. – Dei er jo berre så fine. Det er dei same kvart år. Eg føler nesten at eg kjenner dei. – Eg også, seier Sivert. 11

På torget er det masse folk og lys. Det er julemusikk og buer og barnevogner og hundar og bålpanner. Vanja får auge på ein ho kjenner, i politiuniform. – Hei, onkel Ola! seier ho og vinkar til ein mann i politiuniform. Onkelen helsar smilande tilbake, før han blir oppteken av å prate med nokon. – Her er det jo julestemning uansett, seier Sivert. 12

– Ja, seier Vanja og smiler. Dessutan har det no lagt seg eit tynt lag med nysnø. Det er nesten endå fleire folk i år enn i fjor. Det er nok mange frå nabobygdene. Vanja kikar litt i nokre av buene, dei sel mest krimskrams, jugl og plastleiker. – Hm, seier ho. – Kvar har det blitt av alle dei fine heimelaga tinga? – Så mykje søppel som det er her på bakken! seier Sivert og peikar. – … til og med før marknaden er opna? seier Vanja. 13

Korpset stiller seg opp og byrjar å spele. – Julegrantenninga er som ein 17. mai her, fortel Vanja til Mo. – Korpset spelar, og så går alle saman ned til bygdetunet. Der står grana. Og medan vi syng, blir grana tent, og så … Ho blir avbroten av at nokon kjem springande. Det er Reidun, kontorsjefen på Fiskeriet, som er leiar i julekomiteen.

– Kva er det med henne? seier Vanja. Reidun verkar skikkeleg stressa. Ja, det ser ut som om ho er på gråten. No spring ho rett mot onkel Ola. – Det er noko med juletreet, seier ho. – Du må nesten kome, Ola. Ola legg på sprang saman med Reidun mot bygdetunet. Vanja, Mo og Sivert kikar på kvarandre. Dei legg frå seg brosjyrane ved ei av buene. Så går dei etter dei andre.

– Å nei! Er det mogleg? gispar Vanja då ho kjem ned på tunet. På bakken ligg det store, flotte treet kappa opp i fleire bitar. No sprakar og skurrar det over dei. Først forsvinn alt lys, og så sluttar korpset å spele. Vanja kjenner at tårene renn nedover kinna hennar. – Pappa og eg hogde det treet i dag.