Proposal of a Method for Urban Experience: Minding by Demet Satı

Kent Deneyimi Üzerine Bir Yöntem Önerisi: Zihinleme Proposal of a Method for Urban Experience: Minding Demet Satı Stüdyo Yürütücüleri / Studio Instructors: Tuna Han Koç - Zeynep Altınbaşlı AURA-İSTANBUL | BAHAR 2021

İçindekiler :

Contents :

Özet Giriş

3 4

Abstract Introduction

3 4

Kent Deneyimi Öncesi

Before Urban Experience

Kent Deneyimi Üzerine

On Urban Experience

Soru Algı Deneyim Rastlantı Bellek Soyut ve Somut

7 10 11 12 14 14

Question Perception Experience Coincidence Memory Abstract and Concrete

7 10 11 12 14 14

Kent Deneyimleme Yöntemi: Zihinleme

Urban Experience Method: Minding

MindCity: Nasıl Oynanır?

MindCity: How to Play?

Ana İlkeler

Main Principles

Roller

Roles

Kent Kurucu Gezgin Karar Verici

18 18 18

City Maker Traveler Decision Maker

18 18 18

Sonuç

Conclusion

Kaynakça

References

Kent Deneyimi Üzerine Bir Yöntem Önerisi: Zihinleme

Proposal of a Method for Urban Experience: Minding

Demet Satı

Anahtar Kelimeler : algı, bellek, bilişsel haritalama, cyberflâneur, deneyim, dérive, flâneur, kent deneyimi, oyun, somut mekân, soyut mekân, zihin.

Keywords : perception, memory, cognitivie maps, cyberflâneur, experience, dérive, flâneur, urban experience, game, concrete space, abstract space, mind.

Özet

Preview

Calvino’ya göre, kenti kent yapan, onun içinde anlatılan ve yaşanan hikâyelerdir.1 Bundan hareketle çalışma, yeni bir kent deneyimi yöntemi önerisi olan “zihinleme”yi, İstanbul’a gezi amacıyla gelmiş iki arkadaşın hikâyesi üzerinden anlatır. Bu iki arkadaş daha önce İstanbul’a hiç gitmeseler de sürekli İstanbul hakkında okumalar yapmışlar ve İstanbul’u kendi zihinlerinde defalarca gezmişlerdir. Bir gün, artık İstanbul’a gitme vaktinin geldiğine karar verirler ve kenti deneyimlemek üzere İstanbul’a yola çıkarlar. Hikâyede, iki arkadaşın İstanbul gezisi boyunca yaşadıkları, düşündükleri ve fark ettikleri üzerinden; kent algıları, deneyimleri, rastlantıları, bellekleri ve soyut ve somut olma durumları, kısaca, fiziksel bir mekân olan kentle kurdukları zihinsel ilişkiler sorgulanır. Bu sorgulama ise biz okuyucular tarafından değil, karakterler tarafından yapılır. Kent deneyimi için başka bir yöntem olması gerektiğini savunan iki arkadaşın macerası, “zihinleme”yi ve bu yöntem kullanarak oluşturulmuş “MindCity” mobil oyununu keşfetmeleriyle devam eder.

According to Calvino, what makes a city a city are the stories told and experienced there.1 Based on this, the study tells about “minding”, which is a proposal for a new urban experience method, through the story of two friends who came to Istanbul for a trip. Although these two friends had never been to Istanbul before, they constantly read about Istanbul and visited it many times in their own minds. One day, they decide that it already is time to go to Istanbul and set out to experience it. In the story, through what the two friends lived, thought and realized during their trip to Istanbul; urban perceptions, experiences, coincidences, memories, and their abstract and concreteness, in short, their mental relations with the city, which is a physical space, are questioned. This inquiry is made by the characters, not by us the readers. The adventure of the two friends, who argue that there should be another method for the urban experience, continues with their discovery of “minding” and the “MindCity” mobile game, which created by using this method.

Oyuncuların aslında kentte çoktan var olan üç farklı rol arasında sürekli geçiş yaptığı oyun; farklı bakış açılarından kenti deneyimlemeye olanak tanır. MindCity aracılığıyla zihinlerde yaratılan İstabullar arasında seyahat eden oyuncu, kendi İstanbul’unu kuracak, onların İstanbul’unu gezecek ve bizim İstanbul’umuza dokunacaktır.

The game, in which, the players are switching between three different roles that already exist in the city; it allows to experience the city from different perspectives. Traveling between Istanbuls created in minds through MindCity, the player will be able to make its own Istanbul, visit their Istanbul and touch our Istanbul.

1. Calvino, I. (2020). Görünmez Kentler. (I. Saatçıoğlu, Çev.). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. (Orijinal çalışma basım tarihi 1972).

Kent Deneyimi Üzerine Bir Yöntem Önerisi: Zihinleme

Proposal of a Method for Urban Experience: Minding

Giriş

Introduction

“Bir kentte hayran kaldığın şey onun yedi ya da yetmiş yedi harikası değil, senin ona sorduğun bir soruya verdiği yanıttır. Ya da onun sana sorduğu ve ille de yanıtlamanı beklediği sorudur...” (Calvino,1972)

“You take delight not in a city’s seven or seventy wonders, but in the answer it gives to a question of yours. Or the question it asks you, forcing you to answer...” (Calvino,1972)

Kent Deneyimi Öncesi

Before Urban Experience

“... Nice revnaklı şehirler görülür dünyada lakin efsunlu güzellikleri sensin yaratan.” 2

“... Nice revnaklı şehirler görülür dünyada Lakin efsunlu güzellikleri sensin yaratan.” 2

Kitaptan başını kaldırdı. İstanbul’a gidelim, dedi. Neyi bekliyoruz ki? Birçok şey okuyoruz İstanbul hakkında, birçok şey duyuyoruz. Zihnimizde yarattığımız ve zihnimizde defalarca gezdiğimiz bu kente gidip yerinde deneyimleme vaktimiz geldi çoktan. Evet, evet, yarın İstanbul’a gidiyoruz.

He lifted his head from the book. Let’s go to Istanbul, he said. What do we wait for? We read things about Istanbul and hear a lot about it. It already is time, to experience this city that we created and visited repeatedly in our minds. Yes, alright, we are going to Istanbul tomorrow.

Planlanması gereken çok şey vardı. Öncelikle, ne kadar kalacaklardı orada, nerede kalacaklardı? Hem nasıl gideceklerdi ki? Mersin’den İstanbul’a her gün uçuş var mıydı? Arabayla gitmek daha mı kolay olurdu? Yok, en iyisi uçakla gitmekti, arabayı nereye park edeceklerdi ki zaten? Toplu taşımaya binmeleri mi gerekirdi o zaman? Peki ya onu nasıl yapacaklardı? Şehirdeki tüm müzeleri gezmek istediğinden emindi, seyahat arkadaşı da dar, güzel sokaklarda kaybolmak isteyecekti muhtemelen. Ama bu üç şehirlik3 şehirde gezilmesi gereken daha bir sürü yer vardı. Ya birisini unutursam, diye düşündü. İnterneti kurcalamak iyi bir fikir gibi göründü.

There was a lot to be planned. First up, how long would they stay there and where?Also, how would they even go there? Were there flights every day from Mersin to Istanbul? Would it be easier to go by car? No, flying there would be the best option, where would they even park the car anyway? Would they need to take public transit then? How would they manage to do so? He was sure about wanting to visit every museum in the city; his travel companion probably would want to get lost in the beautiful streets. However, there were a lot of places to visit in this city made up of three cities.3 What if I forget one, he thought. It seemed to be a good idea to surf the net.

2. Bir Başka Tepeden, Yahya Kemal Beyatlı. revnaklı. Parlak, göz alıcı. efsunlu. Büyüleyici

2. Bir Başka Tepeden, Yahya Kemal Beyatlı. Trans. “Numerous glowing cities are seen in the world But you are the creator of the enchanted beauties.”

3. Hughes, B. (2017). İstanbul Üç Şehrin Hikayesi. (A. Yılmaz, Çev.) İstanbul: ALFA . (Orijinal çalışma basım tarihi 2017). Byzantion, Konstantinopolis, İstanbul. “İstanbul yalnızca birçok ismi olan şehir değildi; onun yöneticilerinin, sakinlerinin, öncülerinin, bölgelerinin, düşmanlarının ve müttefiklerinin isimlerini yazmanın, düzenlemenin ve telaffuz etmenin de birçok biçimi vardır.”

3. Hughes, B. (2017). İstanbul Üç Şehrin Hikayesi. (A. Yılmaz, Çev.) İstanbul: ALFA . (Orijinal çalışma basım tarihi 2017). Byzantion, Konstantinopolis, İstanbul. “Istanbul was not just a city with many names; there are also many ways of writing, arranging, and pronouncing the names of its rulers, inhabitants, pioneers, regions, enemies, and allies.”

Pencere aç, arama yap, İstanbul’da nerede konaklanır, ara. Ne kadar fazla sonuç vardı, ne kadar az seçenek… “Kadıköy, Beyoğlu, Levent, Kadıköy, Beyoğlu…” Belki de yanlış yerden başlamıştı araştırmaya. Yeni sekme, yaz, İstanbul’da gezilecek yerler, ara. “Tarihi yarımadayı gez, Bebek’te dondurma ye, Beşiktaş’tan vapura bin, Çengelköy’de kahvaltı yap, sevdiğinle Galata Kulesi’ne çık, eğlence parkına git, gökdelenlerin tepesine çık (Şekil 1)...”

New tab, write, where to stay in Istanbul, hit search. There were a lot of results, but not many options… “Kadıköy, Beyoğlu, Levent, Kadıköy, Beyoğlu…” Maybe he started from the wrong place to search. New tab, write, places to visit in Istanbul, hit search. “Visit the historical peninsula, eat ice cream in Bebek, take the ferry from Beşiktaş, have breakfast in Çengelköy, go to the Galata Tower with your loved one, go to amusement parks, go to the tops of the skyscrapers (Figure 1)…”

-Şüphesiz, biz biliyoruz bizim karakterimizin hangi soruları sorduğunu ama belki, bir başka yerlerde, başka hikâyelerde, başka sorular soruluyordur kente ve o sorulara verilen yanıtlar da başkadır. Kim bilir, belki merkeze iki saat uzakta oturan Müjgan Hanım’ın Şile’de ayaklarını denize sokması gerekiyordur da, biletini on ay önceden almış Bill Amca’nın görmesi gereken en önemli yer Ayasofya’dır. Peki ya Bill Amca, güneşin tam tepede olduğu bir vakitte, ayakları serin sularda, gökyüzünü izlemek istiyorsa? Sahi, kim karar veriyor hangi soruya hangi yanıtın verileceğine?-

-Without a doubt, we know what questions our character is asking, but maybe, in some other places, in some other stories, different questions are being asked to the city and answers to those questions are also different. Who knows, maybe Mrs. Müjgan, who lives two hours away from the city center, must to sink her feet into the sea in Şile, but Uncle Bill, who bought his ticket ten months ago, must see the Hagia Sophia. Well, what if Uncle Bill wants to watch the sky while soaking his feet in cold waters? But really, who decides what to answer to which question?-

Bazı internet sitelerinde gün gün, saat saat ne yapılması gerektiği de tavsiye ediliyordu. Turlar da vardı, bir ekibin parçası olarak gezebilecekleri; fakat tüm turlar aynı yerlere götürüyordu. Düşünmeye başladı, seyahat arkadaşı bu araştırmayı yapsa, onun karşısına da aynı sonuçlar çıkacaktı. Oysa ikisinin deneyimlemek istediği İstanbul ne kadar da farklıydı. Tur kafilesinde otuz kişi olsa… Aynı kenti, aynı rotalarla, aynı bakış yönleriyle tanımaya çalışan, hiç de aynı olmayan otuz farklı zihin, otuz farklı insan (Şekil 2,3,4,5)… Bir başka yol olmalıydı. İlgisini çeken birkaç yer ismini önündeki kağıda karaladı, seyahat arkadaşının ilgisini çekebilecek yerleri eklemeyi de unutmadı. Hazırlanmak üzere dolabına yöneldi.

Some websites even recommended what to do in each hour of the day. There were also tours in which they could visit the city as a part of a group; however, all of them led to the same destinations. He started to think, if his travel companion searched, the same results would have shown up too. Whereas, the Istanbul they both want to experience was a whole lot different from each other. Adding that the tour group would add up to thirty…Thirty different minds, thirty different people who are not at all the same, trying to get to know the same city with the same routes and the same perspectives (Figures 2,3,4,5)… There must be another way. He scribbled some places’ names that interested him on some paper, he didn’t forget to include some places that might attract his travel companion’s attention. He headed towards the wardrobe to get ready.

Kent Deneyimi Üzerine Bir Yöntem Önerisi: Zihinleme

Proposal of a Method for Urban Experience: Minding

YABANCI TURİST FOREIGNER TOURIST

MERKEZDE YAŞAYAN CENTER-CITIZEN

NEREDE KALINIR? WHERE TO STAY?

GÜNLÜK HAYAT İLİŞKİLERİ EVERYDAY LIFE

İSTANBUL’DA GEZİ ISTANBUL TRIP

İLGİ NOKTALARI POINTS OF INTERESTS

YAPMADAN DÖNMEYİN MUST DO’S -Ayasofya Hagia Sophia -Topkapı Topkapi -Boğaz Turu Bosphorus Cruise -Yerebatan Basilica Cistern -Kapalıçarşı Grand Bazaar -Gece Hayatı Nightlife

İSTANBUL’UN GİZLİ KÖŞELERİ SECRET GEMS

-Çarşılar Local Markets -Süleymaniye Suleymaniye Mosque -Kariye Müzesi Chore Church -Dolmabahçe Dolmabahce Palace -Galata Kulesi Galata Tower -Hamamlar Hamams

-Kilyos Kilyos -Küçükçekmece Kucukcekmece -Ayın Biri Kilisesi Blacharnae Church -Florya Florya -Tuzla Tersanesi Tuzla Shipyard -Sancaklar Cami Sancaklar Mosque

YERLİ TURİST NATIVE TOURIST

-Baylan Pastanesi Baylan Pastry -Eğlence Parkı Amusement Park -Kamondo Mezarı Kamondo Grave -Lades Menemen Lades Menemen -Akdeniz Heykeli Akdeniz Sculpture -Belgrad Ormanı Belgrad Forest

ÇEPERDE YAŞAYAN PERIPHERY-CITIZEN

NEREDE KALINIR? WHERE TO STAY?

GÜNLÜK HAYAT İLİŞKİLERİ EVERYDAY LIFE

İSTANBUL’DA GEZİ ISTANBUL TRIP

İLGİ NOKTALARI POINTS OF INTERESTS

YAPMADAN DÖNMEYİN MUST DO’S -Kadıköy Vapuru Kadikoy Ferry -İstiklal Caddesi Istıklal Avenue -Adalar Prince Islands -Galata Kulesi Galata Tower -Mısır Çarşısı Spice Bazaar -Rahmi Koç Müzesi Koç Museum

İSTANBUL’UN GİZLİ KÖŞELERİ SECRET GEMS

-Miniatürk Miniaturk -Ayasoyfya Hagia Sophia -Eğlence Parkı Amusement Park -Caddebostan Caddebostan -Madame Tussauds Madame Tussauds -Pierre Loti Pierre Loti

-Sanatkârlar Parkı Sanatkârlar Park -Baylan Pastanesi Baylan Pastry -İstanbul Modern Istanbul Modern -Pierre Loti Pierre Loti -Rumeli Hisarı Rumelian Castle -Eğlence Parkı Amusement Park -Şile Şile -Çamlıca Tepesi Çamlıca Hill -Sultanbeyli Sultanbeyli -Caddebostan Caddebostan -Beyoğlu Sokakları Streets of Beyoglu -Küçükçekmece Küçükçekmece

Şekil 1. Kente sorulan sorular ve bu sorulara kentin verdiği yanıtlar.

Figure 1. Questions being asked to the city and the city’s answers to these questions.

Şekil 2. Yabancı bir turistin İstanbul haritası.

Şekil 3. Yerli bir turistin İstanbul haritası.

Şekil 4. Merkezde yaşayan bir kentlinin İstanbul haritası.

Şekil 5. Çeperde yaşayan bir kentlinin İstanbul haritası.

Kent Deneyimi Üzerine

On Urban Experience

Soru

Question

Tramvaydan indikleri andan beri yönünü şaşırmıştı, neresi kuzeydi, boğaz ne yönde kalıyordu? Sağımızdaki bina Saint Benoit Lisesiymiş, içeri girebilir miyiz sence, diye sordu seyahat arkadaşı. Ne güzel bir bina, diye yanıtladı, ama kapanmadan Galata Kulesi’ne gitsek iyi olacak. Kuleye nasıl gideceklerini henüz bilmiyorlardı. Telefonunu çıkarıp mikrofona doğru konuştu, buradan Galata Kulesi’ne nasıl gideriz? Oluşturulan rota oldukça kısa görünüyordu (Şekil 6). O yolun kısa olmasının bir sebebi olmalı, bence hatırı sayılır bir merdiven ile götürecek bizi, dedi seyahat arkadaşı. İkisi de tüm gün yürümekten yorulmuştu, başka bir yol bulmaya karar verdiler.

The minute they got off the tramway, he was disoriented. Which way was the south? Where was the Bosphorus? The building on our right is the Saint Benoit High School, do you think we can get in, asked his travel companion. What a beautiful building, he replied, but we need to get to the Galata Tower before it’s closed. They didn’t know how to get there yet. He took out his phone and spoke to the microphone, how to go to the Galata Tower from here? The route appearing on the screen seemed very short (Figure 6). There must be a reason why it is so short, I think it will take us there with a princely ladder, said his travel companion. They were both tired from walking all day, they decided to find another way.

Figure 2. Istanbul map of a foreigner tourist.

Figure 3. Istanbul map of a native tourist.

Figure 4. Istanbul map of citizen living in the city center.

Kent Deneyimi Üzerine Bir Yöntem Önerisi: Zihinleme

Figure 5.Istanbul map of a citizen living in the periphery.

Proposal of a Method for Urban Experience: Minding

Yoldan geçen sarı ceketliye seslendi; bakar mısınız, buradan Galata Kulesi’ne nasıl gidebiliriz? İlk başta irkildi sarı ceketli, ardından yavaş yavaş tarif etmeye başladı: tramvay yolunu takip edin, ilk yol ayrımından yukarı çıkın, sağınızda çok güzel bir merdiven göreceksiniz, onu tırmanın ve yeşil renkli binanın önünden sağa dönün, sonra da hemen sağ yapın, kendinizi kulenin önünde bulacaksınız (Şekil 7).

He asked someone with a yellow jacket who was passing by; sorry, how to go to the Galata Tower from here? The yellow jacket guy first flinched, then started to describe the way slowly; follow the tramway tracks, take the first turnout heading up, you’ll see a beautiful ladder, climb it and turn right in front of the green building, then turn right again, you’ll find yourselves in front of the tower (Figure 7).

Sarı ceketliye teşekkür edip merdiven çıkmak isteyip istemediklerini tekrar tartışmaya başladılar. En iyisi bir kişiye daha sormaktı. Küçük bir dükkânın önünde, taburede oturan amcaya yöneldiler, afedersiniz, buradan Galata Kulesi’ne nasıl gidebiliriz? Suratında bir gülümsemeyle tarif etmeye başladı: siz iyisi mi buradan geri gidin, solunuzda bir otopark var, o sokaktan çıkın, Lüleci Hendek’ten yukarı doğru, hiç sapmadan devam edince Kule’yi görürsünüz zaten, önündeki merdivenlerde oturup bir çay da için, güzeldir Handan kızımızın çayı (Şekil 8).

They thanked the tourist with the yellow jacket and discussed if they wanted to climb the ladder or not. It was best to ask another person. They headed to an old man who was sitting on a stool in front of a small shop, sorry for bothering you, how to go to the Galata Tower from here? The old man started to describe with a smile on his face; you better go back from here. There is a parking lot on your left, take that street. If you continue up ahead from Lüleci Hendek without turning, you will see the Tower. Drink some tea while sitting on the stairs in front of the tower, Handan brews great tea there (Figure 8).

Hedef: Galata Kulesi To: Galata Tower

Konum: Saint Benoit Lisesi From: Saint Benoit High School

HARİTA UYGULAMASI hedef: galata kulesi konum: mevcut konum MAP APPLICATION to: galata tower from: current location

Şekil 6. Uygulamanın oluşturduğu rota.

Figure 6. The route that the application created.

Hedef: Galata Kulesi To: Galata Tower

hemen sağ right again yeşil bina green building

Konum: Saint Benoit Lisesi From: Saint Benoit High School

güzel merdiven beautiful ladder

lu s yo ck y ra va y t m a tra mw tra

yol ayrımı turnout

Şekil 7. Sarı ceketli turistin rotası.

Figure 7. The route of the tourist in the yellow jacket.

Hedef: Galata Kulesi To: Galata Tower

ek nd ek he end i c le i h lü lec lü

çaycı handan teas shop

otopark parking lot

hemen sağ right again yeşil bina green building

geri back

Konum: Saint Benoit Lisesi From: Saint Benoit High School

güzel merdiven beautiful ladder

lu s yo ck y ra va y t m a tra mw tra

yol ayrımı turnout

Şekil 8. Taburede oturan amcanın rotası.

Figure 8. The route of the old man sitting on the stool.

Kent Deneyimi Üzerine Bir Yöntem Önerisi: Zihinleme

Proposal of a Method for Urban Experience: Minding

-Bu sefer, bizim karakterlerimiz tarafından sorulan tek bir soru var ve bu tek soruya cevaplar vermeye başlıyor kent. Karakterler çeşitlendikçe cevaplar da çeşitlenmeye başlıyor. Çünkü her cevap aslında kendi rotasını, kendi kentini yaratıyor. Kenti canlı kılan, bu rotaların, bu kentlerin biricikliği olabilir mi?-

-This time there is only one question that’s being asked from our characters and the city starts to answer that one question. Answers differentiate as characters vary. Because, in fact, every answer creates its own route and its own city. Can it be the uniqueness of these cities and these routes that keeps the city alive?-

Seyahat arkadaşı ile birlikte, taburede oturan amcanın rotasını izlemeye başladılar. Başta otoparkı görmekte zorlandılar, biraz kuytuda kalıyordu, görmek için oraya daha önce gitmiş olmak gerekirdi. Belki de amca, aracını her gün oraya park ediyordu ve otopark onun için bir nirengi4 noktasıydı. Bir sokaktan yukarı çıktılar, sokağın adının Lüleci Hendek olduğunu umdular, İstiklal Caddesi’nden sonra İstanbul’da öğrendikleri ikinci sokak ismiydi bu. Yol, yukarı devam etmeyi sürdürdü, onlar da yolu takip etmeyi. Artık yokuş aşağı inmeye başladıklarını hissettiğinde, kaybolduklarının farkına vardı. Seyahat arkadaşına, buradan sola dönsek iyi olur, dedi.

With his travel companion, they started to take the old man’s route to the Tower. They had a hard time locating the parking lot first, it was in an obscure place, and you needed to be there before to locate it quickly. Maybe the old man parked his car there every day and the lot was a triangulation4 point for him. They continued up ahead from a street, hoping that it was the Lüleci Hendek. It was the second street name that they learned after Istiklal. The road kept going up, so did they. When he finally felt that they were descending, he realized that they were lost. We better turn left from here, he said to his travel companion.

Perception

Algı

The moment they took the street on the left, the first thing he noticed was the Galata Tower at the end of the street, and also noticed a group of people captivated by the tower. He quickly glanced at the bay-windowed buildings lined up one after the other on his left, before taking his travel companion’s arm and drag his companion towards the Tower (Figure 9).

Soldaki sokağa girdiği an, ilk dikkatini çeken, sokağın ucundaki Galata Kulesi oldu, kulenin büyüsüne kapılan bir grup insanı daha fark etti. Seyahat arkadaşının koluna girip onu bir heyecanla kuleye sürüklemeye başlamadan, solunda, birbiri ardına dizilmiş, cumbalı binalara göz gezdirdi hızlıca (Şekil 9). Seyahat arkadaşı solundaki ağaçları görünce şaşırmıştı, bugün ne kadar da az yeşil gördük, demek hepsi buradaymış, diye düşündü. Her sokağı sindire sindire, detayların hakkını vererek incelemeyi seviyordu; pencerelerin söveleri, birbirine hiç benzemeyen kapılar… Bir anda sürüklenmeye başladığını hissetti, nereye gittiklerini bile anlamadı (Şekil 10).

His travel companion was shocked after seeing the trees on their left. How little we saw the color green today, it was all here, his companion thought. His companion liked to examine each street with composure, paying homage to the details; the jambs of windows, doors that are completely unlike each other. The travel companion suddenly felt like drifting, not even understanding where they were going (Figure 10).

4. Lynch’e göre, nirengiler öznel referans noktaları oluşturur ve çok ayrıntıda da yer alabilir. Örneğin, bir meydandaki bir ağaç, bir dükkanın cephesi, bir binanın kapısı, hatta kapı tokmağı.

4. According to Lynch, triangulations create subjective reference points and can be more detailed. For example, a tree in a square, the facade of a shop, the door of a building, or even a doorknob.

Şekil 9. Karakterimizin algıladığı sokak.

Şekil 10. Seyahat arkadaşının algıladığı sokak.

-Görüyoruz ki, bizim karakterlerimiz, taburede oturan amcanın onlara çizdiği haritanın içinde bir yolculuğa çıktılar. Amcanın zihnindeki kenti deneyimlemekle başlayan maceraları, kendi zihinlerinde yeni ve bambaşka kentler yaratmakla devam etti; birinin zihninde cumbalı binalar vardı, ötekinin zihninde ise tüm ışıltısıyla Galata Kulesi. Aslında sarı ceketli turist ve taburede oturan amca tarafından çizilen bu rotalar, çeşitli kavramlar arasındaki ilişkilerin birleşimi olan bilişsel haritalar5 olarak değerlendirilebilir (Türk, 2017).-

-We see that our characters took off for a journey on the map the old man sitting on the stool drew for them. Their journey started with experiencing the city in the old man’s mind, continued with creating new and different cities on their own minds; there were bay-windowed buildings on one’s mind while the Galata Tower with all its glow was on the other’s. In fact, these routes of the tourist with the yellow jacket and the old man on the stool can be viewed as cognitive maps5 that are combinations of relationships of various concepts (Türk, 2017).-

Deneyim

Experience

Kuleden indiklerinde hava kararmak üzereydi. Biraz dinlenmek ve ışıklar altındaki kuleyi izlemek için onlara önerilen çaycıya oturdular. Beş gündür bu şehri dolaşıyorlardı fakat bugün, kendilerini kente yabancı hissetmemişlerdi. Bence bunun sebebi Galata’da olmamız, dedi seyahat arkada-

It was getting dark when they came down from the tower. They sat down at the recommended tea shop to rest a bit and watch the tower under the lights. They have been in this city for five days, but today, they did not feel like strangers to the city for the first time. I think it is

5. Südaş ve Öz’ün (2018) aktardığına göre, bilişsel haritalama kavramı ilk kez Psikolog Tolman (1948), “Cognitive maps in rats and men” başlıklı makalesinde kullanmıştır. Bu çalışmasından elde ettiği bulgulardan hareketle Tolman, insanların sinir sistemlerinde yer alan kara kutularında haritaya benzer bir temsil inşa ettiklerini (bilişsel harita) ve bu temsillerin insanların günlük yaşamlarındaki her hareketine rehberlik ettiğini varsaymaktadır.

5. According to Südaş and Öz (2018), the concept of cognitive mapping was first used by psychologist Tolman (1948) in his article titled “Cognitive maps in rats and men”. Based on the findings of this study, Tolman assumes that people construct a map-like representation (cognitive map) in their black boxes in their nervous systems and that these representations guide people’s every move in their daily lives.

Figure 9. The street perceived by our character.

Kent Deneyimi Üzerine Bir Yöntem Önerisi: Zihinleme

Figure 10. The street perceived by the travel companion.

Proposal of a Method for Urban Experience: Minding

şına, ya da kaybolmuş olmamız. Seyahat arkadaşı ikinci fikre daha yakındı: bugün neredeyse hiç navigasyon kullanmadık fark ettin mi, belki de o yüzden. Derin düşüncelere ev sahipliği yapan kısa bir sessizliğin ardından, yarın tekrar buraya gelmeye ne dersin, diye sordu seyahat arkadaşı. İstanbul’u küçük bir oyun alanına çevirdiler, o günü yeniden deneyimleyeceklerdi.

because we are in Galata, he said to his companion, or because we’re lost. His companion agreed with the latter, we almost haven’t used the navigation yet, maybe that’s why. After a long silence that contributed to some deep thoughts, how about coming back here tomorrow, asked his companion. They turned Istanbul into a playground, they were going to experience that day again.

-Bu yeniden deneyim isteği, kapitalist çalışma düzeninin yaşamaya, hayal kurmaya izin vermeyen yapısına karşı olan sitüasyonistlerin6 dérive 7adını verdikleri dolaşmalara benzetilebilir.-

-This desire for re-experiencing can be compared to the wanderings which the situationists6 refer to as dérive7, against the capitalist working order which does not allow living and dreaming.-

İstanbul’daki altıncı günlerinde, sabah erkenden lisenin önüne geldiler. Bugün, yapılacaklar listesinde tek bir madde vardı: Galata Kulesi’ne gitmek. Nasıl, hangi yoldan gidileceği, ne zaman varılacağı önemli değildi. Bu sokaktan sağa döndüler, o köşede dondurma yediler, ileride bir müzisyenle sohbet ettiler, şu merdivenden inince kayboldular... Gitmeye çalıştıkları yerin önemi azalmıştı; yolun kendisi, varılmak istenen yerden daha keyifliydi.

On their sixth day in Istanbul, they arrived in front of the high school early in the morning. Today, there was only one thing on the to-do list; visiting the Galata Tower. It did not matter how, when, and which path to follow. They took this street, ate ice cream on that corner, chatted with a musician ahead and got lost after taking those stairs… Where they were trying to go was not important anymore; the road itself was far more enjoyable than the destination.

Rastlantı

Coincidence

Hava kararmıştı, kulenin olduğu sokak oldukça kalabalıktı ve fenerlerin altında büyüleyici görünüyordu. Dün, şu cumbalı binaları hiç fark etmemişim, diye geçirdi içinden, aynı sokakta bulundum, ama şimdi, ne kadar da farklı görüyorum her şeyi (Şekil 11). Dün oturdukları çaycıya yöneldiler, yolda onların resmini yapmak isteyen bir ressam ve bir anda keman çalmaya başlayan müzisyeni dinleyen kalabalık önlerini kesti. Taburelere oturduklarında, sokakta, yılda bir kez düzenlenen bir sanat şenliğine denk geldiklerini öğrendiler. Dün, navigasyonu dinlemeyip yolu sormasalardı,

It was dark already, the street which the tower was laying on was crowded and it looked magnificent under the lanterns. Yesterday, he thought, I didn’t notice those buildings with bay windows, I was on the same street, but now, how different I perceive everything (Figure 11). They headed to the same tea place they visited yesterday, on their way, a painter who wanted to paint their picture and a crowd listening to a musician, who suddenly started playing the violin, stopped them on their way. As they sat, they learned that they had come across an annual art festival on the street. If

6. Sitüasyonist Enternasyonal, orijinal adıyla Internationale Situationniste, gazetesini çıkaran sitüasyonistler, situations yani durumlar yaratarak insanları, her yere yayılmış tüketici yalanları arasında gerçek anları ve gerçek deneyimleri bulmaya teşvik etmeye çalıştılar. Detaylı bilgi için bkz. (Debord,1967).

6. Situationists, who published the paper of the Situationist International, originally called the Internationale Situationniste, sought to encourage people to find real moments and real experiences among the pervasive consumer lies by creating situations. For detailed information, see (Debord, 1967).

7. Yeni insanlarla, yeni yerlerle karşılaşmak ve yeni şeyler deneyimlemek için şehirde amaçsızca dolaşma. Detaylı bilgi için bkz. (Debord,1967).

7.To wander around the city to meet new people, new places and experience new things. For detailed information, see (Debord, 1967).

they had listened to the navigation and not asked the way yesterday, they would not have decided to come here again today and they would not have even heard of this festival. Indeed, how coincidental was the urban experience. His travel companion wanted to drink tea just like yesterday -according to him, it was the best tea you can drink in Istanbul- he called the waiter to order.

bugün buraya tekrar gelmeye karar vermeyeceklerdi ve bu muhteşem şenlikten haberleri bile olmayacaktı. Sahi, kent deneyimi denilen şey ne kadar da rastlantısaldı. Seyahat arkadaşı, dünkü gibi bergamotlu çay içmek istiyordu, -ona göre İstanbul’da içilebilecek en iyi çay buydu- bir kahve bir de çay sipariş etmek üzere garsona seslendi. -Bu altıncı günde, karakterlerimiz, flâneur’e8 benzer bir tutumla, kentte bir potansiyel görüp onun peşinden gittiler. İçgüdüsel ve rastlantıya dayalı bir yolu takip ettiler ve belki de gerçekten şehrin en iyi çayını keşfettiler. Bu kâşiflik, aylaklık durumu onları tam bir flâneur yapmayabilir. Fakat farkında olmadan uyguladıkları yöntemlerin benzerliğini göz ardı etmemek gerekir.-

-On the sixth day, our characters, with an attitude similar to flâneur8 , saw potential in the city and followed that. They followed an instinctive and accidental path and discovered perhaps the best tea in the city. This inventiveness may not make them a complete flâneur. However, the similarity of the methods they unwittingly applied should not be overlooked.-

8. Baudelaire (1863) tutkulu bir seyirci, bir sokak gezgini olan flâneur kavramını yaratır. Tunç’un (2018) aktardığına göre, Benjamin (1995), flâneur’ü söyle somutlar: cadde, onun için konuta dönüşür; sokaktaki adam, kendi dört duvarının arasında nasıl evinde olduğunu duyumsarsa, flâneur de bina cepheleri arasında kendini evindeymiş gibi duyumsar. Onun gözünde emaye kaplı parlak firma tabelaları, aşağı yukarı bir burjuva salonundaki yağlı boya tablo gibi duvar süsüdür.

8. Baudelaire (1863) creates the concept of flâneur, a passionate spectator, a street wanderer. According to Tunç (2018), Benjamin (1995) embodies the flâneur as: the street turns into a residence for him; just as the man in the street feels at home within his own four walls, the flâneur feels at home between the facades of the building. To him, glossy enameled company signs are wall decoration, more or less like an oil painting in a bourgeois hall.

Şekil 11. Aynı sokağı yeniden deneyimlemek ve rastlantı sonucu karşılaşılan şenlik.

Figure 11. Re-experiencing the same street and coincidentally being stumbled upon the festival.

Kent Deneyimi Üzerine Bir Yöntem Önerisi: Zihinleme

Proposal of a Method for Urban Experience: Minding

Bellek

Memory

Şehre geleli on gün olmuştu, kente alışmaya başlamışlardı. O saatlerde trafik olabileceğini düşünüp metroya binmeye karar verdiler. Derse yetişip yetişemeyeceklerini tartışan bir grup gencin okul formaları dikkatlerini çekti: Saint Benoit Lisesi. Sanırım İstanbul’da gördüğümüz en yüksek bina Galata Kulesi’ydi, dedi seyahat arkadaşına. Seyahat arkadaşı da destekledi onu: evet, sanırım, kuleye kadar uzanan ağaçları hatırlıyor musun, sanki sokakta küçük bir orman vardı. Hatırlayamadı. Sokağın sağında, iki katlı, cumbalı binalar vardı, onları hatırlıyorum, dedi. Seyahat arkadaşı da hatırlamıştı binaları, ama sanki binadan çok ağaç vardı (Şekil 12).

It was the tenth day, they were getting used to the city. Thinking that there might be traffic at that time, they decided to take the subway. The school uniforms of a group of young people, who were debating whether they could make it to class, caught their attention: Saint Benoit High School. I think the tallest building we saw in Istanbul was the Galata Tower, he told to his companion. Companion agreed: yes, I think so, do you remember the trees as if there was a small forest in the street? He couldn’t remember. On the right of the street were two-story buildings with bay windows, I remember them, he said. His companion also remembered the buildings, but it felt like there were more trees than buildings (Figure 12).

Soyut ve Somut

Abstract and Conctrete

Metrodan iner inmez telefonunu eline aldı. Tarayıcı, yaz, Galata Kulesi, ara. Çıkan sonuç karşısında şaşırmıştı. Tüm somutluğuyla önlerine çıkan bu Galata Kulesi imgesi, ikisinin de zihinlerinde kurduklarından oldukça farklıydı (Şekil 13). -Bu noktada soyut-somut9, gerçek-sanal10 kavramlarından bahsetmemiz gerekir. Sosyal medya, sanal alem, düş, hafıza gibi kavramlar sanal mekânla ilişkilendirilir ve sanal mekânlar kelime anlamı gereği “gerçek değillerdir”. İnternette bir yerin fotoğrafına baktığımızda, o yer, o imge artık kendi aleminde gerçektir. Bir kenti hatırladığımızda, o kentin zihnimizdeki imgesini hatırlarız, bu imge olabildiğine soyuttur, fakat yine de bizim için gerçekliği değişmez. Dolayısıyla biz sanal-gerçek kavramları yerine, soyut-somut kavramlarını kullanarak devam edelim hikâyemize.- Her birey gibi onlar da somut bir mekânı görmüşler, o somut mekânın belirli kısımlarını algılamışlar ve bu kısımları belleklerinde kendilerince yeniden oluşturmuşlardı. Bu oluşan bellek mekânları, artık var olandan kopmuş,

He brought up his phone as soon as he got off the subway. Browser, write, Galata Tower, search. He was shocked by the result. This image of Galata Tower, which appeared before them, in all its concreteness, was quite different from what they both had in mind (Figure 13). -At this point, we need to talk about abstract-concrete9 and real-virtual10. Such concepts as social media, virtual world, dream and memory are associated with virtual space. And virtual spaces are “not real”.When we look at a picture on the Internet, that place, that image is now real in its own realm. When we remember a city, we remember the image of that city in our mind, this image is as abstract as possible, but still, its reality for us does not change. Therefore, let’s continue our story by using abstract-concrete concepts instead of virtual-real.Like every individual, they saw a concrete space, perceived certain parts of that concrete space and reconstructed these parts in their own memories. These memory spaces had become abstract spac-

9. soyut. varlığı duyularla algılanamayan somut. varlığı duyularla algılanabilen.

9. abstract: existing as an idea or feeling not as a material object. concrete: real and existing in a form that can be seen or felt.

10. gerçek: yalan olmayan, doğru olan, hakikat. sanal: gerçekte yeri olmayan, zihinde tasarlanan.

10. real: existing in fact and not imaginary. virtual: appearing to exist but not existing in the physical world.

kendi gerçekliğini yaratan soyut mekânlar haline gelmişti. Düşünmeye başladı, kuleyi olduğundan farklı hatırlıyorlardı, hatta hatırladıkları hayli yanlıştı. Belleklerinde oluşturdukları kule imgesi onlar için daha gerçekti. Seyahat arkadaşının da aynı düşüncelere sahip olduğunu varsayarak konuşmaya başladı: Galata Kulesi’nin önünde gerçekte kaç ağaç olduğu neyi değiştirecek ki? Şehrin gerçekten efsunlu olup olmaması fark etmez, Beyatlı için efsunlu güzellikleri yaratan İstanbul’du, önemli olan da bu.

es that created their own reality, separated from the existing. He began to think, they remembered the tower quite differently than it was, and their recollections were quite wrong. The tower image they created in their memory was more real to them. Assuming that his travel companion had the same thoughts, he began to speak: What would how many trees are actually in front of the Galata Tower change? It doesn’t matter whether the city is truly enchanted or not, it was Istanbul that created enchanted beauties for Beyatlı, and this is what actually matters.

-Karakterlerimiz daha kente yolculuklarına başlamadan nereye gitmeleri, nerede, ne yemeleri gerektiğini öğrenmişlerdi. Şimdi ise zihinlerindeki kent imgesi, teknolojinin istilasıyla, somut mekânın dayatmasıyla karşı karşıya. Cyberflâneur11 gibi, hayalleri gerçeklerle çatışma halinde; fakat yer ve zamandan bağımsız olarak, istedikleri an istedikleri yeri deneyimleme özgürlüğüne de sahipler.-

-Our characters knew where to go, what to eat even before they started their journey. Now, the city image in their minds, with the invasion of technology, is faced with the imposition of concrete space. Like cyberflâneur11, their dreams are conflicted with the reality; however, regardless of space and time, they have the freedom to experience any place they want to whenever they like.-

11.Goldate (1998), Günümüz flâneur’ünün web ortamında bulunabileceğini savunur. Ona göre cyberflâneur, sanal mimaride anonim olarak gezinir. Her şeyi bilmenin ve görmenin zevkine varan bir tür röntgencidir. Flâneur için şehir ve cadde ne ise cyberflâneur için internet odur. Hem oradadır hem burada ve zamandan kurtulmuştur.

11. Goldate (1998) argues that today’s flâneur can be found on the web. According to him, the cyberflâneur navigates the virtual architecture anonymously. He is a kind of voyeur, who enjoys knowing and seeing everything. The internet is to the cyberflâneur what the city and the street are to the flâneur. It is both there and here and freed from time.

Şekil 12. Soyut mekân, bellek mekânı.

Şekil 13. Somut mekân.

Figure 12. Abstract space, memory space.

Kent Deneyimi Üzerine Bir Yöntem Önerisi: Zihinleme

Figure 13. Concrete space.

Proposal of a Method for Urban Experience: Minding

zihin:

mind: noun the complex of elements in an individual that feels, perceives, thinks, wills, and especially reasons

isim canlının

duygu ve davranışlar dışındaki ruhsal süreç ve etkinliklerinin bütünü.

isim, ruh bilimi bellek, isim anlayış, isim bilinç,

an.

noun the

conscious mental events and capabilities in an organism.

kavrayış.

dimağ.

-le-: isim soyundan fiil gövdesi kurar. zihinle-:

fiil

-ing: noun suffix.

minding: verb the act of forming images of an object in the mind and sharing these images.

bir ögeye dair akılda imgeler oluşturma ve bu imgeleri paylaşma eylemi.

Şekil 14. Zihinleme, aynı anda hem somut hem de soyut mekânda var olma. Figure 14. Minding, being in both concrete and abstract space at the same time.

Kent Deneyimi Yöntemi: Zihinleme

Urban Experience Method: Minding

Günlerdir onlara önerilen yerlere, onlara önerilen şekillerde gidiyorlar, geziyorlardı. Kendileriyle aynı rotayı izleyen, aynı şeyleri yapan birçok insan daha vardı. Kenti deneyimlemek isteyen her insan aynı rotayı izlerse, kent deneyiminden söz etmek mümkün olur muydu? Kente yabancı hissetmedikleri tek zamanın, taburede oturan amcanın haritasında gezinmekle başlayan ve bir oyuna dönüşerek devam eden o iki gün olduğu kesindi. Kendi zihinlerinde yarattıkları İstanbul, onlara sunulan birbirinin aynı İstanbullardan daha değerliydi. Bu zihin kentleri, kent deneyiminde bir yöntem olarak kullanılabilir miydi acaba? Araştırma için telefonlarına gömüldüklerinde oluşan sessizlik, seyahat arkadaşının, bağırmasıyla son buldu: buldum! Ardından seslice okumaya başladı:

For days, they had been going to the suggested places. Many other people followed the same route as them, doing the same things. If everyone who wants to experience the city follows the same route, would it be possible to talk about the urban experience? It was certain that the only time they did not feel like a stranger in the city was those two days that began with the map of the uncle sitting on the stool, which then transformed into a game. The Istanbul they created in their own minds was much more valuable than the identical Istanbuls which was presented to them. Could these mind cities be used as a method in the urban experience? The silence that appeared when they dug into their phones was interrupted by his travel companion’s shout: I found it! Then, he began to read aloud:

Zihin kökü ve -le- ekinden türetilen “zihinleme” (Şekil 14), bir deneyimleme yöntemidir. Zihinleyen12; flâneur kadar kâşif, onun kadar

Derived from the root of mind and the noun suffix -ing, “minding” (Figure 14) is a method of experiencing. A minder12 is; as inventive as a flâneur and as

12. Zihinleme eylemini gerçekleştiren kişi.

12. The person who is minding.

rastlantısal; dérive halinde bir sitüastyonist gibi yeniye aç ve bir oyun üzerinden kenti tanıma çabasında; cyberflâneur gibi hayalleri gerçeklerle iç içe geçirmekte ve tüm bunları soyut olanla somut olanın işbirliğiyle yapmaktadır. Zihinleyen, kendi zihninde bir kent yaratır, bu kenti diğerleriyle paylaşır ve diğerlerinin zihin kentlerini deneyimler. Böylece sonsuz sayıda kent ve sonsuz sayıda kent deneyimi mümkün hale gelir. Bu yöntemi kullanmak için aşağıdaki linke tıklayarak MindCity oyununu indirebilirsiniz.

fortuitous; like a situationist in a dérive state, hungry for the new and in an effort to get to know the city through a game; like cyberflâneur, it intertwines dreams with reality and does all of this in cooperation with the abstract and the concrete. The minder creates a city in their own mind, shares this city with others, and experiences the mind-cities of others. Thus, an infinite number of cities and an infinite number of urban experiences become a possibility. To use this method, you can download the game MindCity by clicking the link below.

Birbirlerine baktılar, ikisi de heyecanlanmıştı. Seyahat arkadaşı linke tıkladı.

They both looked at each other, both of them were excited. His travel companion clicked the link.

MindCity: Nasıl Oynanır?

MindCity: How to Play?

Ana İlkeler13

Main Principles13

1.Önceden var olan değişmez kurallar yoktur, her hamle kuralını icat eder.

1. There are no pre-existing immutable rules, each move invents its own rule.

2.Hamlelerin hepsi rastlantıyı olumlar ve dallandırır.

2. All moves affirm and branch out the coincidence.

3.Oyuncu tarafından verilmesi beklenen kararlar, onlara yöneltilen rastgele sorularla belirlenir.

3. The decisions expected to be made by the player are determined by random questions addressed to them.

4.Kazanmak, kaybetmek; kaybetmek de kazanmak anlamına gelebilir. Sürekli devam eden bir değişim ve beklenmediklik vardır.

4. Winning can mean losing; losing can also mean winning. There is constant change and unexpectedness.

5. Oyunda tanımlanan roller rastgeledir, kalıcı değildir ve sürekli dönüşüm halindedir (Şekil 15).

5. The roles defined in the game are random and in a constant state of transformation, but they are not permanent (Figure 15).

13. For detailed information about the ideal game concept and the game order based on randomness, which constitute the main principles, see. Deleuse, G. (2015). Anlamın Mantığı. (H. Yücefer, Çev.) İstanbul: Norgunk Yayıncılık. (Orijinal çalışma basım tarihi 1969). And see. Borges, J. L. (2008). Ficciones Hayaller ve Hikâyeler. (T. Uyar, F. Özgüven, Çev.) İstanbul: İletişim Yayınları. (orijinal çalışma basım tarihi 1941).

13. Ana ilkeleri oluşturan ideal oyun kavramı ve rastlantısallık üzerine kurulu oyun düzeni hakkında detaylı bilgi için bkz. Deleuse, G. (2015). Anlamın Mantığı. (H. Yücefer, Çev.) İstanbul: Norgunk Yayıncılık. (Orijinal çalışma basım tarihi 1969). ve bkz. Borges, J. L. (2008). Ficciones Hayaller ve Hikâyeler. (T. Uyar, F. Özgüven, Çev.) İstanbul: İletişim Yayınları. (orijinal çalışma basım tarihi 1941)

Kent Deneyimi Üzerine Bir Yöntem Önerisi: Zihinleme

Proposal of a Method for Urban Experience: Minding

Roller

Roles

Kent Kurucu

City Maker

Oyun arayüzünde, kendi üç boyutlu bilişsel haritasını -kendi kentini- yaratır. Konumlara gittiğinde, görev tamamladığında veya soruları yanıtladığında ya da bunları yapmadığında öge kazanır, kaybeder veya kendi ögelerini yaratır. Kenti sürekli değişime açıktır, kendine ve gezginlerine notlar bırakarak kent deneyimini zenginleştirir (Şekil 16 ve 19).

In the game interface, the city maker creates their own three-dimensional cognitive map -their own cities-. When the makers navigate to locations, complete quests, or answer questions or fail to do so, they gain or lose items, or create own items. Their city is open to constant change and they enhance the urban experience by leaving notes for themselves and their travelers (Figure 16 and 19).

Gezgin

Traveler

Ana görevi, kent kurucuların kentlerini deneyimlemektir. Kenti dolaştığında, görev tamamladığında veya soruları yanıtladığında ya da bunları yapmadığında yeni görevler, haklar, ögeler kazanır, kaybeder. Deneyimi sırasında kent kurucuların notlarıyla karşılaşır, onlara eklemeler yapar yada yapmaz (Şekil 17 ve 20).

Their main task is to experience the cities of the city makers. When they wander the city, complete quests or answer questions or fail to do so, they gain or lose new duties, rights, and items. During the experience, they encounter the notes from the city makers and make additions to the notes or not (Figure 17 and 20).

Karar Verici

Decision Maker

Özel ve kısa süreli bir roldür. Kent kurucuların kentlerine eklemeler yapar, onları eksiltir, değiştirir, yıkar, yeniden yapar ya da bunları yapmaz. Gezginlerin dolaştığı kentleri, görevlerini değiştirir, yenilerini ekler, rolleri değiştirir ya da bunları yapmaz (Şekil 18 ve 21).

It is a special and short-term role. They make additions to the cities of the city makers; they decrease, change, destroy, and rebuild them or don’t. They make changes to the cities that the travelers roam and their missions, add new ones, change the roles, or don’t (Figure 17 and 21).

-KENT KURUCU-CITY MAKER-GEZGİN-TRAVELER-KARAR VERİCİ-DESICION MAKER-

-GEZGİN-TRAVELER-

Şekil 15. Sırasıyla, açılış ekranı, rol belirleme kurası, atanan rol. Figure 15. In order, splash screen, role assignment draw, assigned role.

Hazırlan, bir İstanbul kuracağız. Senin İstanbul’un.

Hazırlan, bir İstanbul gezeceğiz. Onun İstanbul’u.

Hazırlan, bir kente dokunacağız. Bizim kentimiz.

Ready to build an İstanbul. Your İstanbul.

Ready to visit an İstanbul. Their İstanbul.

Ready to touch a city. Our city.

Şekil 16. Kent kurucu açılış ekranı. Figure 16. City maker splash screen.

Şekil 17. Gezgin açılış ekranı.

Figure 17. Traveler splash screen.

Kent Deneyimi Üzerine Bir Yöntem Önerisi: Zihinleme

Şekil 18. Karar verici açılış ekranı.

Figure 18. Desicion maker splash screen.

Proposal of a Method for Urban Experience: Minding

CITY#59 KENT#59 -KENT KURUCU-

use here for adding items to your city kentine öge eklemek için burayı kullan

use here for leaving notes not bırakmak için burayı kullan

-CITY MAKER-

Başlangıç olarak; Konumunu paylaş! As a start; Share location!

döşeme taşları

Galata Kulesi

cobblestones

Gözlüğümü düşürdüğüm sevgili çukur...Göremiyorum, o ilerideki Galata Kulesi mi?

Galata Tower

Dear hole that i’ve dropped my glasses... I can’t see...Is that the Galata Tower in front of me? en iyi çay

the best tea

sokak lambası

SORUYU CEVAPLA

street lamps

QUESTION TIME

Sağında gördüğün ilk bina hangi renk?

Bugün hiç mavi bir kedi gördün mü?

Which color is the first building on your right?

Have you seen any blue cat today?

#8A2BE2

Hayır

#8A2BE2

#FF69B4

Evet

#FF69B4

Yes

Şekil 19. Kent kurucu rolü için oyun arayüzü ve oynanış.

Figure 19. Game interface and gameplay for the city maker role.

eklemek istediğin ögeyi seç choose the item you want to add

GEZGİN#59 TRAVELER#59

CITY#59 KENT#59 -GEZGİN-

use hereto read the notes of city maker kent kurucu notları için burayı kullan

-TRAVELER-

Galata Kulesi

use here for leaving notes not bırakmak için burayı kullan

Galata Tower NOT: Bu merdivenleri bir daha çıkma!

Başlangıç olarak; Konumunu paylaş!

NOTE: Never use this stairs again!

As a start; Share location!

Şu an buradasın You’re here now

GÖREV Bir sonraki lokasyona “DANS EDEREK” git

TASK Harika bir dansçı olduğun için bir ödül kazandın

Galiba o kadar da iyi dans edemiyorsun, kaybettin

Lost, not reccomending a dancing career

Such a great dancer, here’s your reward

“DANCE” to the next location.

Şekil 20. Gezgin rolü için oyun arayüzü ve oynanış.

Figure 20. Game interface and gameplay for the traveler role.

Kent Deneyimi Üzerine Bir Yöntem Önerisi: Zihinleme

Proposal of a Method for Urban Experience: Minding

-KARAR VERİCİ-DECISION MAKERSORUYU CEVAPLA Bir simitte kaç susam olmalıdır?

ŞU ROLLERİ DEĞİŞTİRDİN

ROLÜN DEĞİŞTİRİLDİ

kent kurucu#59

159 1695

gezgin#3

160

QUESTION TIME How many sesame seeds should be on a bagel?

gezgin#3 gezgin#3

kent kurucu#59

YOU SWITCHED THESE ROLES

YOUR ROLE HAS BEEN CHANGED

city maker#59

traveler#3

city maker#59

159 1695 160

SORUYU CEVAPLA Galata Kulesi’ne kaç koala tırmanıyor?

city maker#59

traveler#3

BURASI BİRAZ KARIŞACAK

3 4 0

kent kurucu#59

gezgin#3

QUESTION TIME How many koalas are climbing to the Galata Tower?

CITY IS ABOUT TO GET MESSY

3 4 0

city maker#59

Şekil 21. Karar verici rolü için oyun arayüzü, oynanış ve rolün etkileri. Figure 21. Game interface, gameplay and the effects of the decision maker role.

traveler#3

Sonuç

Conclusion

Kente sorular sorarak başlayan seyahatlerine, MindCity arayüzünde, kentin sorduğu sorulara yanıtlar arayarak devam ediyorlardı. Zihinlerde soyutlanan bu kentlerin fiziki mekânla olan sürekli ilişkisi, oyunu heyecanlı kılıyordu. Bazen aynı yerleri, bambaşka zihinlerden, bambaşka gözlerle yeniden deneyimliyorlar, bazen de diğer oyuncuların İstanbul deneyimlerine bir etki bırakıyorlardı. Kendi soyut kentlerine eklemeler yaptıkça somut mekâna dair hafızaları güçleniyordu. Seyahatleri sonlandığında, hafızalarında en çok yer edinen kentin İstanbul olması muhtemeldi.

They continued their journey, which started by asking questions to the city, by answering to the city’s questions on the MindCity interface. The constant relationship of these cities, which were abstracted in the minds, with the physical space made the game exciting. Sometimes, they re-experienced the same places from different minds and perspectives, sometimes they effected the experiences of other players. As they made additions to their own abstract cities, their memories of concrete space got stronger. When their travels came to an end, it would be possible that Istanbul was the city they remembered most.

-Bizim karakterlerimiz Türkiye’de seyahat eden, yerli turistler. Başka bir kent deneyimi yöntemi, karakterlerimizin nereden geldikleri, kim oldukları, ilgi alanları gibi bir çok eleme ve eşleştirme kriteriyle deneyimin kendisini sınırlayabilir. Zihinleme ise bu ayrıştırmaya karşıdır ve sürekli birbirinden farklı zihinleri karşılaştırarak deneyimi öznel kılar. Yöntemin oyun üzerinden atadığı roller öznelliği desteklerken oyuncuya farklı bakış açıları da kazandırır. Kent üzerinde, tekrar tekrar, kalıcı ve dönüşü olmayan değişiklikler yapanlar (kent kurucu), kente dair tepeden karar indirenler (karar verici) ve tüm bu değişim ve engeller arasında kentte var olanlar (gezgin) arasındaki bu gerilim MindCity’de yerini empatiye bırakır.-

-Our characters are native tourists. Another method of urban experience may limit the experience itself with many elimination and matching criteria, such as where they come from, who they are, and what are their interests. Minding, on the other hand, opposes this separation and makes experience subjective by constantly confronting different minds. While the roles, being assigned by the game, they support subjectivity, it also offers different perspectives. This tension, between those who repeatedly make permanent and irreversible changes in the city (city maker), those who make decisions for the city from the top (decision maker), and those who exist in the city among all these changes and obstacles (traveler), leave its place to empathy in MindCity.-

İkisinin kente ve oyuna bakış açıları çok farklıydı. Seyahat arkadaşı için oyun, kent deneyimi için bir araçtı sadece. O ise, kent kurucuların İstanbulları incelenerek bir kent okuması yapmanın mümkün olduğunu düşünüyordu. Kaç kişi kendince keşfettiği yerlere sarı objeler koymuştu, kaç kişi Lüleci Hendek’e girince ilk ağaçları fark etmişti? Galata Kulesi’nin önünde günde beş yüz not bırakılırken, kulenin altındaki çaycıda günde iki not bırakılmasının sebebi neydi? Seyahat arkadaşının sesiyle düşüncelerinden uzaklaştı. Birlikte yeni bir zihin-kentin içinde, yeni bir yolculuğa çıktılar.

Their perspectives of city and game were different. For the companion, the game was just a tool for urban experience. On the other hand, he thought that it was possible to make a reading of the city by examining the Istanbuls of the city makers. How many people added yellow items for their own discoveries; how many people noticed the trees first, when they entered the Lüleci Hendek? What made people leave five hundred notes in front of the Galata Tower, while only two notes left for the tea shop under it? Companion’s voice made him come to himself. Together, they started a new journey, in a new mind-city.

Ve gökten üç kent düştü: biri kent kurucunun, biri gezginin, diğeri de karar vericinin başına.

From the sky fell three apples: one to city maker, one to traveler, and one to decision maker.

Kent Deneyimi Üzerine Bir Yöntem Önerisi: Zihinleme

Proposal of a Method for Urban Experience: Minding

Kaynakça / References 1. Arendt, H. (1998). The Human Condition. Chicago: The University of Chicago Press.

9. Hughes, B. (2017). İstanbul Üç Şehrin Hikâyesi. (A. Yılmaz, Çev.) İstanbul: ALFA. (Orijinal çalışma basım tarihi 2017)

2. Beyatlı, Y. K. (2018). Kendi Gök Kubbemiz. İstanbul: İstanbul Fetih Cemiyeti Yayınları.

10. Lynch, K. (2016). Kent İmgesi. (İ. Başaran, Çev.) İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları. (Orijinal çalışma basım tarihi 1960)

3. Borges, J. L. (2008). Ficciones Hayaller ve Hikâyeler. (T. Uyar, F. Özgüven, Çev.) İstanbul: İletişim Yayınları. (Orijinal çalışma basım tarihi 1941)

11. Nora, P. (1989). Between Memory and History: Les Lieux de Mémoire. Representations. Special Issue: Memory and CounterMemory University of California Press, 26, 7-24. Erişim adresi: https://www.jstor.org/ stable/2928520?seq=1

4. Breton, A. (2019). Nadja. (İ. Birkan, Çev.) İstanbul: Jaguar Kitap. (Orijinal çalışma basım tarihi 1928) 5. Calvino, I. (2020). Görünmez Kentler. (I. Saatçıoğlu, Çev.). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. (Orijinal çalışma basım tarihi 1972)

12. Südaş,İ. ve Öz, İ. (2018). Davranışsal Coğrafyada Bilişsel Haritalar: Ege Üniversitesi Kampüsü Örneği. Türk Coğrafya Dergisi, 71, 81‐92. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/608670

6. Debord, G. (2005). Society of the Spectacle. London: Rebel Press. (Orijinal çalışma basım tarihi 1967)

13. Tunç, G. (2018). İstanbul’da Bir “Yabancı”: Aylak Adam’ın C.’si. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10, 67-74. Erişim adresi: https://dergipark. org.tr/tr/download/article-file/452052

7. Deleuse, G. (2015). Anlamın Mantığı. (H. Yücefer, Çev.) İstanbul: Norgunk Yayıncılık. (Orijinal çalışma basım tarihi 1969). 8. Goldate, S. (1998). The Cyberflâneur. Art Monthly Australia, 91, 15-18. Erişim adresi: http://ceramicstoday.glazy.org/ articles/051998.html

14. Türk, S. (2017). Beypazarı Kent Kimliğinin Bilişsel Haritalama Yöntemi İle Değerlendirilmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi SosyalBilimlerEnstitüsüDergisi, 19, 483-499. Erişim adresi: https://dergipark. org.tr/tr/download/article-file/321695

Kent Deneyimi Üzerine Bir Yöntem Önerisi: Zihinleme Proposal of a Method for Urban Experience: Minding

Demet Satı