Issuu

DEor I S IN r do

kg oec

9 t ko p p e l i n On

:g gen

t eer k 6 r 1 ow l i e Flip

rubriek

e Nr. 78

Destelheide en Hanenbos

trimestrieel magazine

SEPTEMBER 2026

! r t n

4 y Uyttebr Gu

eef

tr t he

t uns O k r XP nde

E cheid zo

een

afs

IN T IES

ARr hTet begin

g teru

naa

IS U H

ou h n i

Uyt

Guy

Ont

ro teb

pe ko p

ling

13 len met ti

eck

DEoer door I S IN tr f gee

O zo EXP fscheid

ee n: g

ZOM

Flip

Ko w

19 isch denk

rt t

A e

Krit

Ku n

Ulri

ke H

ON LOF

oo gv

m e r re

Eur

op pel

24 stenda

aar

i L nv e A k r NA ste

IO king ver T A RN wer

gd jeu

we r

RK E W UGD

JE wereld

22 igen stem J

n rug

en E INTpese sam

n ne

nst

U IN H

ST begin E I RT et

Spe

ku der

M E D CA A R E

ee er k

t he

IE T A DUC

TE enbos S N Han KU

er ind

UP E S CLO

ans

REDACTIE Jaël Muls Tina Deneyer Liesbet Van Lil Camila Mosquera Filak Simon Muls

EINDREDACTIE Tina Deneyer VORMGEVING WNDR

FOTOGRAFIE Noor Jorquera Camila Mosquera Filak Toon Debraekeleer Filip Claessens Senne Vandermeeren Piet Vranckx

o r t in

Magazine 78 Destelheide en Hanenbos September 2026

Afscheid nemen en iets nieuws beginnen. Het ene voelt als een deur die achter je dichtvalt, het andere als een deur die voorzichtig opengaat. Soms gebeuren ze zelfs op hetzelfde moment. September is zo’n maand. Voor heel wat kinderen, jongeren en hun ouders is het de start van een nieuw schooljaar. Voor mij is het de start van een spannend nieuw hoofdstuk: op 1 september begon ik als directeur van Destelheide en Hanenbos en nam ik daarmee de fakkel over van Guy. Voor Guy breekt dan weer een periode van afscheid aan, van vele laatste keren. In dit magazine blikt hij nog één keer terug op zijn lange loopbaan en op de mensen, projecten en momenten die Destelheide en Hanenbos mee hebben gevormd. Natuurlijk willen we Guy ook uitzwaaien, op een manier die past bij zijn verhaal en bij deze plek. Met een afscheidsavond én met de expo Ontkoppelingen. Daarin brengen we kunstenaars samen die doorheen de jaren een nauwe band opbouwden met Destelheide, of zoals curator Willem Elias het treffend verwoordt ‘een artistiek vriendenfeest’. De expo is opgevat als een labyrint waarin je zelf op ontdekking gaat. Je legt je eigen verbanden, roept herinneringen op en vindt nieuwe betekenissen. Misschien is dat wel een mooie metafoor voor afscheid nemen: je weet niet precies welke weg voor je ligt, maar je neemt mee wat achter je ligt. Eigenlijk gebeurde dat deze zomer ook voortdurend tijdens de Zomeracademie. Een week lang werd hier gezocht, gevonden, afgebroken, opgebouwd, op pad gegaan, maar ook bewust verdwaald in ruimte en tijd.

Zelf hoop ik de komende maanden natuurlijk niet ál te zwaar te verdwalen. Al prijs ik me gelukkig, want ik ben goed omringd. Door Guy, die de komende tijd nog als mentor naast me staat. Door de coördinatoren die me wegwijs maken. En het hele team, dat me met veel warmte, kennis en geduld zal opvangen. Dat geweldige team willen we in de komende nummers graag beter aan jullie voorstellen. Niet allemaal tegelijk, maar één voor één. Want achter Destelheide en Hanenbos staan heel wat mensen met elk hun eigen verhaal, blik en kracht. En dat verdient aandacht. Goed omringd zijn, maakt een verschil. Helaas is dat niet voor iedereen vanzelfsprekend. Er zijn kinderen en jongeren die zich op school of elders niet veilig of welkom voelen en voor wie pesten een dagelijkse realiteit is. Op Kunstendag voor Kinderen op 15 november brengen we in Hanenbos met ROOD van Jan De Kinder een verhaal dat daar niet omheen draait, maar er recht naar kijkt. Guy, dankjewel voor alles wat je de voorbije decennia voor Destelheide en Hanenbos hebt opgebouwd, in beweging hebt gezet en mogelijk hebt gemaakt. Ik ben heel blij dat jij de komende maanden nog naast me zal staan en ik nog op jouw ervaring kan rekenen. Jij sluit een bijzonder hoofdstuk af. Ik krijg de kans om aan een nieuw te beginnen. En zoals dat in een labyrint gaat: de weg ligt niet helemaal vast. We zullen samen ontdekken waar die ons brengt. Laat ons dan toch maar samen een beetje verdwalen. Jaël Muls Directeur Destelheide & Hanenbos

e d i s in

Inside inside

Guy Uyttebroeck geeft het roer door

Toen Guy Uyttebroeck bijna 32 jaar geleden directeur werd van Destelheide, dacht hij een vijftal jaar te blijven. Dat plan liep grondig fout. De liefde voor Destelheide hield hem al die jaren hier, ook wanneer het wat moeilijker ging. Op 1 september gaf hij de fakkel door aan Jaël Muls. Tijd om terug te blikken op bijna 32 jaar directeurschap, op de mensen die hem omringden en op de plek waaraan hij zijn hart verloor.

inside

“Ik ben vooral trots op de ploeg die hier staat. Ik heb de kans gekregen om fantastische mensen rond mij te verzamelen.”

Destelheide zag er 32 jaar geleden heel anders uit. Wat is er volgens jou het meest veranderd? Guy Uyttebroeck: “Toen ik hier begon, was Destelheide vooral een receptief centrum. Door de jaren heen hebben we een nieuwe wind doen waaien. We hebben Dharts uit de grond gestampt en zo kunst en creatie veel sterker in de werking verankerd. Ook het infrastructuurverhaal is heel belangrijk geweest. Er is ontzettend veel vernieuwd en verbouwd. En natuurlijk was ook de inkanteling van Hanenbos een heel belangrijk moment. Dat heeft de organisatie sterk veranderd en nieuwe mogelijkheden gecreëerd.” Waar ben je na al die jaren het meest trots op? Guy Uyttebroeck: “Het is moeilijk om daar één zaak uit te kiezen. Ik ben heel blij met de manier waarop de infrastructuur er vandaag bij ligt, met de kwaliteit van onze dienstverlening en met de inhoudelijke werking die we hebben uitgebouwd. Maar ik ben vooral trots op de ploeg die hier staat. Ik heb de kans gekregen om fantastische mensen rond mij te verzamelen. Ook de coördinatoren zijn stuk voor stuk toppers in hun vak. Dat maakt mijn werk als directeur natuurlijk een stuk gemakkelijker. Ik ben er altijd van uitgegaan dat de mensen die verantwoordelijk zijn voor een bepaald domein daar beter in moeten zijn dan ik. Anders heb je de verkeerde mensen aangeworven. Zij hebben hun hart verloren aan deze organisatie en dat merk ik nog elke dag.” Zijn er mensen die voor jou bijzonder belangrijk zijn geweest? Guy Uyttebroeck: “In mijn beginperiode waren er een aantal mensen met veel ervaring die mij ondersteunden en bij wie ik altijd terechtkon. Zij

zijn voor mij echt mentors geweest, zeker tijdens moeilijkere momenten. Daarnaast zijn er natuurlijk ontzettend veel medewerkers, artiesten en groepen die mij zijn bijgebleven. Bij de artiesten had ik bijvoorbeeld een heel goed contact met Flip Kowlier. Hij heeft hier een album opgenomen en verbleef hier verschillende weken. Hij was niet alleen een fantastische artiest, maar ook gewoon een heel fijne, toegankelijke mens. Hij at samen met de groepen en ging ’s avonds ook mee naar de bar. Als we elkaar vandaag tegenkomen, is dat nog altijd heel hartelijk.” Wat heb je geleerd van al die jonge mensen die hier door de jaren heen verbleven? Guy Uyttebroeck: “Enorm veel. Er wordt vaak negatief over jongeren gesproken, maar ik begrijp dat pessimisme niet. De jeugd van vandaag is volgens mij veel braver dan vroeger. Vroeger gebeurde het weleens dat de bar ’s morgens nog open was of dat er buiten iemand op een bank lag te slapen. Ook vandalisme kwam veel vaker voor. De wereld van jongeren is natuurlijk sterk veranderd. Sociale media hebben een enorme impact. Tegelijk zie ik bijvoorbeeld bij onze jobstudenten hoeveel verantwoordelijkheid jonge mensen opnemen. Je moet jongeren proberen te begrijpen in plaats van voortdurend te zeggen dat het vroeger beter was.” Wat gaf je als directeur de meeste voldoening? Guy Uyttebroeck: “Dat mensen hier graag komen en tevreden naar huis gaan. Wanneer ik positieve reacties hoor over een verblijf, over de Zomeracademie of over een project, doet mij dat plezier. Ook bezoekers die hier voor het eerst komen, zijn vaak echt onder de indruk. Voor ons is dit onze dagelijkse werkomgeving,

waardoor je soms niet meer voldoende beseft hoe bijzonder deze plek is. Maar wanneer je mensen rondleidt, hoor je vaak: ‘Wauw, gebeurt dat hier allemaal?’ Dan besef je opnieuw hoe uniek het verhaal hier eigenlijk is.” Je hebt hier naar eigen zeggen ook heel veel gelachen. Hoe belangrijk was humor in jouw manier van leidinggeven? Guy Uyttebroeck: “Heel belangrijk. Humor is voor mij ook een manier om dingen te bereiken. Om het ijs te breken, maar soms ook om een moeilijk gesprek te voeren. Ik zit gewoon zo in elkaar. Ik heb hier altijd mezelf kunnen zijn. Natuurlijk moet je in het begin nog zoeken naar je plaats, maar ik denk niet dat je 32 jaar lang een rol kunt spelen. Dan ben je niet goed bezig en hou je dat ook niet vol.”

Ook de samenwerking met de Hoge Rielen werd steeds belangrijker. Wat is volgens jou nodig om als drie centra goed samen te werken? Guy Uyttebroeck: “Je moet allemaal aan hetzelfde zeel trekken. De drie centra hebben elk hun eigen karakter en eigen werking. Ze hoeven geen concurrenten van elkaar te zijn. Je moet vooral kijken hoe je elkaar kunt versterken en hoe je samen de organisatie sterker maakt. Dat lukt alleen als iedereen verder kijkt dan zijn eigen winkel. Het is gemakkelijk om te zeggen: ik zorg dat het hier goed draait en de rest kan mij niet schelen. Het is moeilijker om voor het geheel te gaan. Daarvoor heb je mensen nodig die op dezelfde golflengte zitten en respect hebben voor elkaar. Ik denk dat er de voorbije jaren op dat vlak belangrijke stappen zijn gezet.”

“Humor is voor mij ook een manier om dingen te bereiken. Om het ijs te breken, maar soms ook om een moeilijk gesprek te voeren.”

Welke waarde heb je als directeur altijd willen bewaken? Guy Uyttebroeck: “Respect. Respect geven en respect krijgen, zowel binnen de personeelsploeg als in de omgang met onze gasten. Dat is voor mij de basis. Als dat respect er niet is, kun je ook niet goed samenwerken. Dat betekent ook respect hebben voor de expertise van anderen. Als directeur moet je niet denken dat je alles zelf beter weet.” De inkanteling van Hanenbos was een belangrijk moment in je directeurschap. Hoe kijk je daarop terug? Guy Uyttebroeck: “Dat was een heel intensief proces. De besluitvorming bleef lang aanslepen en dat zorgde voor veel onzekerheid. Er zijn ontzettend veel uren in gekropen en de druk was soms heel groot, ook voor

Waar moeten Destelheide, Hanenbos en de Hoge Rielen volgens jou in de toekomst absoluut voor blijven staan? Guy Uyttebroeck: “Het moeten plekken blijven die jonge mensen inspireren. In Destelheide gebeurt dat via kunst, cultuur en creatie, elders meer via natuur en avontuur. Maar uiteindelijk zijn dat allemaal methodieken om jongeren kritisch te leren denken, te laten samenwerken en hen te laten nadenken over bepaalde waarden. Het gaat over democratie, mensenrechten, kinderrechten. Dat zijn ook de Europese waarden waar we binnen het netwerk van de Raad van Europa rond werken. Voor mij is kritisch denken vandaag enorm belangrijk. De wereld is veel ingewikkelder geworden. Jongeren worden voortdurend geconfronteerd met sociale media, artificiële intelligentie, influencers en informatie waarvan ze niet altijd kunnen inschatten wat echt is en wat niet. Meelopen is gemakkelijk. Zelf nadenken en vragen stellen is moeilijker. Ik denk dat daar voor het jeugdwerk en voor non-formeel leren een heel belangrijke rol ligt.”

inside

Is jouw manier van leidinggeven veranderd? Guy Uyttebroeck: “Zeker. Toen ik begon, kwam ik terecht in een bestaande en vrij kleine ploeg. In de loop der jaren bouw je mee je eigen team uit. De organisatie is ook veel groter geworden. Er zijn meer medewerkers en we werken vandaag veel meer met deeltijdse functies. Daardoor is de afstand soms wat groter dan vroeger. Dat vind ik persoonlijk wel jammer, maar het is nu eenmaal een gevolg van hoe de organisatie geëvolueerd is. Ik heb zelf ook heel veel moeten leren. Over gebouwen en infrastructuur wist ik bijvoorbeeld aanvankelijk bijna niets. Ik kan bij wijze van spreken nog net een nagel in de muur slaan. En toch heb ik mij doorheen de jaren in ontzettend veel bouwdossiers moeten verdiepen. Dan moet je vooral kunnen rekenen op mensen die hun vak kennen. De theorie heb ik ondertussen behoorlijk goed onder de knie. In de praktijk zou ik die hamer nog altijd liever aan iemand anders geven.”

de mensen van Hanenbos zelf. Het ging bovendien niet alleen over een jeugdverblijfscentrum dat erbij kwam. Je moest ook twee personeelsploegen en verschillende werkculturen bij elkaar brengen. Dat lukt niet van vandaag op morgen, maar ik ben nog altijd heel tevreden met het resultaat. Van bij het begin was het voor mij wel duidelijk dat we naar één personeelsploeg moesten evolueren. Destelheide en Hanenbos liggen vlak bij elkaar en zijn heel complementair. Hanenbos bereikt bijvoorbeeld veel basisscholen en groepen uit de eerste graad van het secundair onderwijs. Dat biedt andere mogelijkheden. Als Destelheide vol zit, kan een groep misschien naar Hanenbos en omgekeerd. Samen sta je veel sterker.”

Marc Santens, voormalig adjunct Vlaams Bouwmeester b0b Van Reeth, over Guy Uyttebroeck

inside

Voor mij is en was Destelheide Guy: een blok tussen de blokken, drager van een architecturaal, maatschappelijk, artistiek en cultureel patrimonium dat nu meer dan ooit blok vormt tegen de decreativisering van de maatschappij.

Destelheide is geen enclave, maar een vuurtoren die weigert zijn licht te doven. Omdat jij meer dan wie ook weet dat de toekomst van cultuur alleen mogelijk is als er een plek is die verankerd is in haar omgeving, in haar ruimtelijke inbedding en in een ongedefinieerde gebruikshandleiding. Een plek vanuit het besef dat cultureel patrimonium niet dood is, maar een permanente incentive voor de generaties van morgen. Felix is hij die met organisatorisch talent en genereuze inzet de droom van Gust Bal kon opschalen tot een mentale en artistieke ruimte die identiteit verheft tot grenzeloze verbondenheid. Felix is hij die een meerwaarde gaf aan de architecturale inspiratie van Paul Felix door te blijven geloven in een gebouw dat zijn dienstbaarheid nooit heeft verloren. Een gebouw dat jou en het team uitdaagde om zijn materialiteit niet als een belemmering te beleven, maar als een inspirerende kans. Dus wil ik jou definitief in mijn geheugen sluiten. Omdat organiseren ook kunst is die kunst mogelijk maakt. Van harte, Marc Santens

Het jeugdwerk staat vandaag onder druk. Ben je bezorgd over de toekomst? Guy Uyttebroeck: “Er zijn zeker uitdagingen, maar ik ben niet pessimistisch. Dat zijn ook golfbewegingen. De vrije tijd van jongeren ziet er vandaag compleet anders uit dan vroeger. Veel jongeren werken. Soms omdat ze geld willen verdienen om te reizen of naar festivals te gaan, maar ook omdat het financieel nodig is om hun studies of een kot te betalen. Daardoor wordt het moeilijker om vrijwilligers te vinden. Ik ken organisaties die activiteiten willen organiseren, maar gewoon geen begeleiding meer vinden. Toch moeten we vooral initiatief blijven nemen en niet berusten. We moeten onze horizon verbreden. Projecten via bijvoorbeeld Erasmus+ creëren mogelijkheden om jonge mensen met heel verschillende achtergronden samen te brengen en hen internationale ervaringen te laten opdoen. En wat mij telkens opnieuw opvalt: mensen die hier voor het eerst komen, zijn vaak meteen verkocht. We moeten dus blijven zorgen dat nieuwe mensen en groepen deze plekken leren kennen.”

Dat kritische denken stond onlangs ook centraal tijdens de Platform Meeting van de Raad van Europa in Destelheide en Hanenbos. Guy Uyttebroeck: “Ja, en ik heb daar in mijn openingsspeech bewust de link gelegd tussen kunst, cultuur en kritisch denken. Ik vind dat daar nog te weinig aandacht voor is. We merken ook dat wat hier gebeurt internationaal opvalt. Binnen het Europese netwerk van de jeugdcentra met het Quality Label zijn wij ergens de vreemde eend in de bijt, maar dan in positieve zin. Andere centra kijken naar de methodieken die hier gebruikt worden. Onlangs was er een Luxemburgse delegatie op bezoek die heel geïnteresseerd was in ons model. Dat geeft wel aan dat hier iets bijzonders is opgebouwd.”

Hoe beleef je zelf deze laatste weken en maanden? Guy Uyttebroeck: “Het is een vreemde periode. Het zijn voortdurend ‘laatste keren’. De laatste vergadering van de raad van bestuur, de laatste vernissage, de laatste personeelsuitstap … Je staat daar toch bewuster bij stil. Vanaf deze maand neemt Jaël Muls het directeurschap over. Ik denk dat haar aanstelling ook voor de medewerkers een geruststelling is. Iedereen kent haar. Ze is een topper en ze zal in die functie zeker nog verder groeien. Tot het einde van het jaar blijf ik haar nog coachen. Ik heb zelf ook moeten leren en zij krijgt daar natuurlijk ook de tijd voor.” Wat ga je doen als je agenda niet meer door Destelheide wordt bepaald? Guy Uyttebroeck: “Als mensen mij dat vragen, antwoord ik altijd dat ik ga vissen. Sommige mensen geloven dat zelfs. (lacht) Maar ik zal mij zeker niet vervelen. Samen met Kurt Defrancq ben ik al langer bezig met de Kurt Defrancq Stichting, een project waarbij oudere kunstenaars de kans krijgen om artistiek actief te blijven en samen te werken met een woonzorgcentrum. Dat vraagt behoorlijk wat tijd en energie en daar wil ik mij de komende jaren zeker nog voor inzetten. Daarnaast zijn er nog andere plannen en projecten waarbij ik misschien een rol kan spelen. Er zal dus nog genoeg te doen zijn.” Wat hoop je dat mensen zich later herinneren van Guy Uyttebroeck als directeur? Guy Uyttebroeck: “Dat moeten de mensen zelf bepalen. Ik heb nooit de behoefte gehad om mezelf te profileren ten koste van alles. Je ziet soms directeurs die bij elke activiteit eerst zelf het woord willen nemen om te vertellen wat ze allemaal doen. Dat heb ik nooit nodig gevonden. Ik hoop vooral dat mensen tevreden zijn over wat hier staat. Over de infrastructuur, de dienstverlening, de inhoudelijke werking. Ik ben uiteindelijk maar een passant. Een directeur is zoals een voetbaltrainer of een voorzitter: op een bepaald moment komt er iemand anders. Ik ben hier bijna 32 jaar geweest. Nu is het aan anderen om verder te bouwen.”

inside

En wat kan kunst daarin betekenen? Guy Uyttebroeck: “Kunst zet je aan het denken. Je ziet iets aan de muur en je vindt het goed, slecht, vreemd of fantastisch. Maar je hebt er een mening over. Je begint erover te praten. Hetzelfde geldt voor theater. Jongeren gewoon verplicht naar een voorstelling sturen zonder enige omkadering heeft weinig zin. Als je vooraf een inleiding krijgt en nadien samen met de artiesten kunt bespreken wat je gezien hebt, ontstaat er een heel ander verhaal. Kunst is een manier om jongeren te confronteren met andere ideeën en om hen met elkaar in gesprek te laten gaan. Dat vind ik enorm belangrijk.”

ex p

BRAM BOGART · ULRIKE BOLENZ · LIEVE BOLLAERT · ISABEL BOUTTENS · SABIEN CLEMENT · PETER DE CUPERE · ANNE TERESA DE KEERSMAEKER · JAN DE KINDER · STEVEN FILLET · LIBASSE KA · STÉPHANIE LEBLON · EVA LYNEN · MR DONKA · AARON-VICTOR PEETERS · JOKE RAES · KOEN VAN DEN BROEK · JAN VAN IMSCHOOT · JAN VAN OOST · ROLAND VANDENBERGHE · CHARLOTTE VANDENBROUCKE · JONAS VANDERBEKE · MICHAEL VANDORPE · ALEX VANHEE · JOS VERDEGEM · COLIN WAEGHE

expo

17.09 - 17.01 Destelheide

Ontkoppelingen: geen afscheid zonder kunst

Curator Willem Elias

Filosoof, kunsthistoricus en emeritus-hoogleraar aan de VUB Willem Elias kent Guy Uyttebroeck al vele jaren. Wat begon als een professionele samenwerking rond kunsteducatie groeide uit tot een vriendschap. Voor Guys afscheid als directeur van Destelheide en Hanenbos cureert Willem Elias Ontkoppelingen, een expo die terugblikt op zijn lange parcours en de kunstenaars die dat mee kleurden.

expo

Hoe lang ken je Guy eigenlijk al? Willem Elias: “Al heel lang. Onze kennismaking ontstond via kunsteducatie. Ik had altijd een grote belangstelling voor Destelheide en wat hier rond kunsteducatie gebeurde. Op een bepaald moment kwamen onze professionele paden samen. Eerst ken je elkaar natuurlijk op de klassieke, beleefde manier omdat je met dezelfde dingen bezig bent, maar gaandeweg hebben we elkaar echt gevonden en zijn we vrienden geworden. We deelden ook de geneugten des levens en dat leidde vaak tot vruchtbare brainstormsessies. Uit zulke gesprekken is bijvoorbeeld de exporeeks Koppel-teken/s ontstaan: het idee om een gevestigde kunstenaar te koppelen aan iemand die toen nog als jong talent werd beschouwd.”

Je kent Guy dus zowel professioneel als persoonlijk. Is de Guy die je privé kent ook dezelfde als de directeur? Willem Elias: “Ja, dat denk ik wel. Hij heeft volgens mij twee belangrijke kwaliteiten van een leidinggevende. Enerzijds moet je op een bepaald moment kunnen beslissen en zeggen: zo doen we het. Anderzijds moet je mensen ook verantwoordelijkheid geven. Guy heeft bovendien een natuurlijke autoriteit. Hij is bijna een karakteriële leidinggevende. Je loopt hem niet zomaar omver, maar hij hoeft dat gezag ook niet voortdurend te tonen. Het zit gewoon in hem.”

Heb jij als curator altijd veel vrijheid van hem gekregen? Willem Elias: “Volledig. Ik heb altijd alle vrijheid gekregen. Maar dat betekent natuurlijk niet dat alles zomaar kon. Je moest er wel iets mee doen. Als ik ooit met een slechte tentoonstelling was afgekomen, dan was het waarschijnlijk snel gedaan geweest. (lacht) Maar als Guy tevreden was, zag je dat ook meteen. Dat is een van zijn charmante kanten: hij kan zijn enthousiasme niet goed wegsteken. En dat hoeft ook helemaal niet.”

expo

Je hebt hier door de jaren heen toch heel wat grote namen naar Destelheide gehaald. Willem Elias: “Ja, denk maar aan Koen van den Broek, Peter de Cupere, Jan Van Imschoot … Dat waren niet bepaald kunstenaars die je gewoon even opbelt met de vraag: ‘Kom je eens tentoonstellen in Destelheide?’ Toch namen ze die tentoonstellingen hier altijd heel ernstig. Dat vond ik mooi. Ook al is Destelheide misschien geen grote museumplek, kunstenaars kwamen hier niet met de houding dat het daarom minder goed moest zijn. Sommigen besteedden een volledige dag aan de opbouw. Dat zegt veel.”

“Als je in Destelheide verblijft, passeer je sowieso door die hal en word je geconfronteerd met kunst. Al is het maar omdat je je sleutel moet gaan afgeven.”

De centrale hal van Destelheide is natuurlijk ook geen klassieke exporuimte. Is het een moeilijke plek om tentoonstellingen te maken? Willem Elias: “Zeer moeilijk. Maar dat is tegelijk het voordeel van het nadeel: het is géén tentoonstellingsruimte. Een hal heeft een heel andere functie. Mensen komen er toe, vertrekken er, ontmoeten elkaar, passeren er voortdurend. En vooral: ze hoeven niet bewust te beslissen om naar een tentoonstelling te gaan. Dat is in kunsteducatie belangrijk. Je moet mensen eerst ergens binnen krijgen voor je iets kunt beginnen vertellen. Hier is die drempel er veel minder. Als je in Destelheide verblijft, passeer je sowieso door die hal en word je geconfronteerd met kunst. Al is het maar omdat je je sleutel moet gaan afgeven.” Voor Ontkoppelingen had je aanvankelijk een ander concept in gedachten. Wat was je eerste idee? Willem Elias: “Mijn oorspronkelijke plan was om kunstwerken te zoeken die als het ware een antwoord zouden geven op vragen over Guy. Wie is hij? Wat typeert hem? Waar staat hij voor? Ik dacht daarbij vooral aan kunstenaars die hier nog niet eerder waren geweest. Maar tijdens de voorbereiding kwam de opmerking dat het misschien ook belangrijk was om iets te laten zien van wat hier in al die jaren gebeurd is, van de geschiedenis die Guy mee heeft opgebouwd. Daar ben ik uiteindelijk in meegegaan. Ik ben beginnen grasduinen in het verleden en zo is het veel meer een soort artistiek vriendenfeest geworden.” Hoe heb je vervolgens bepaald welke kunstenaars en werken in de tentoonstelling terechtkwamen? Willem Elias: “We hebben eerst gekeken naar kunstenaars die hier in het verleden hebben tentoongesteld of aan initiatieven hebben meegewerkt. Daarna heb ik geprobeerd binnen die selectie toch een verhaal te maken. Zo zitten er bijvoorbeeld bloemen in de tentoonstelling, omdat bloemen natuurlijk bij afscheid en vieren horen. Er zijn ook sociaal geëngageerde werken, omdat dat sterk bij Guy past. Hij heeft een uitgesproken maatschappelijk

engagement, niet alleen tegenover jongeren maar ook breder, tegenover mensen die minder kansen krijgen. Die humanistische waarden wilde ik er zeker in hebben. Ook afscheid zelf zit erin. Weggaan betekent iets achterlaten, maar ook ergens naartoe gaan. En omdat Guy zo verknocht is aan de zee, duikt ook die op verschillende momenten in de tentoonstelling op.” Je noemt Ontkoppelingen zelf een wat ‘labyrintische’ tentoonstelling. Wat bedoel je daarmee? Willem Elias: “Bij een groepstentoonstelling zoek je meestal één duidelijke lijn. Die was er in mijn oorspronkelijke concept wel. Nu zijn het eerder allemaal punten die met Guy en Destelheide verbonden zijn: kunstenaars die hier ooit tentoonstelden, mensen die aan projecten deelnamen, werken die iets met hem of met zijn geschiedenis hier te maken hebben. Als curator probeer je daar natuurlijk wel een esthetisch geheel van te maken. Maar het wordt niet één vloeiende lijn. Je zult er wat moeten tussendoor wandelen, verbanden zoeken, misschien af en toe denken: wat heeft dit nu weer met Guy te maken? In die zin is het een beetje een labyrint.” Denk je dat Guy mee heeft veranderd hoe jongeren hier met kunst in contact komen? Willem Elias: “Ik denk wel dat hij een belangrijke lijn heeft voortgezet. Niet alleen podiumkunsten, maar ook beeldende en ruimtelijke kunst kregen hier een duidelijke plek. En vooral: jongeren worden er actief bij betrokken. Ook iemand die hier voor theater komt, loopt langs een

tentoonstelling. Dat vind ik heel waardevol. Er is een verschil tussen informatie krijgen en iets meemaken dat je werkelijk raakt of verandert. Kunsteducatie moet volgens mij vooral dat laatste proberen te doen.”

Als Guy straks zelf door Ontkoppelingen loopt, wat hoop je dan dat hij erin ziet? Willem Elias: “Ik ben nogal een estheet als curator. Dus in de eerste plaats hoop ik dat hij het gewoon een aantrekkelijke tentoonstelling vindt. Ik ga het woord schoonheid niet gebruiken, maar ik hoop dat er werken tussen zitten waar hij graag naar kijkt en die hij niet meteen vergeet. En daarnaast hoop ik natuurlijk dat hij hier en daar verbanden met zichzelf ontdekt. Al is dat niet gegarandeerd. Zelfkennis is een uitvinding van Socrates, maar het was misschien niet zijn beste.” (lacht)

EXPO Ontkoppelingen Nog tot 17.01.27 Meer info op destelheide.be

info

expo

Er wordt weleens gezegd dat jongeren vandaag minder voeling hebben met hedendaagse kunst. Ben jij daar pessimistisch over? Willem Elias: “Eigenlijk niet. Ik ben op veel vlakken een pessimist, maar hierover ben ik optimistisch. Ik denk dat de jeugd altijd gelijk heeft. Elke generatie zoekt andere vormen en andere symbolen. In mijn generatie kon een simpele werkmansbroek of jeans al een vorm van protest zijn. Jongeren vandaag drukken zich anders uit. Misschien gaan ze minder naar musea, maar ze hebben via internet toegang tot een gigantische hoeveelheid beelden en informatie. Wij moesten vroeger kunstgeschiedenis leren met slechte zwart-witfotokopieën. Vandaag neem je je telefoon, je fotografeert een kunstwerk en je vindt meteen informatie. Dat maakt kunst op een bepaalde manier juist toegankelijker. Ik geloof dus niet dat jongeren noodzakelijk minder geïnteresseerd zijn in beeldende kunst dan vroeger.”

er m o z

em d a c

zomeracademie

Spelen

Tijdens de 31ste Zomeracademie, georganiseerd door Destelheide en De Veerman, experimenteerden in juli meer dan 100 deelnemers in 10 verschillende kunstdisciplines. Onder professionele begeleiding zochten ze, vonden ze, braken ze af en bouwden ze opnieuw op.

met

Tijd vormde doorheen de intensieve week de rode draad. Niet alleen tijdens maaltijden en koffiepauzes, wanneer het programma even stilviel, maar ook in het artistieke proces. Elk atelier zocht zijn eigen ritme, tussen versnellen en vertragen. Enkele deelnemers nemen ons mee op hun tijdreis.

tijd

ARTISTIEKE FOTOGRAFIE

Sluitertijd

ook letterlijk teruggekeerd in de tijd. Er werd geëxperimenteerd met analoge fotografie, waardoor de oorspronkelijke functie van de doka’s opnieuw tot leven kwam.

“Fotografie draait om licht, maar ook om tijd”, vertelt Cynthia Van Der Heyden. “Soms moet je lang wachten om een bepaald beeld te kunnen vastleggen, zeker wanneer er mensen in beeld zijn of wanneer je een specifieke situatie wilt fotograferen. Dat merkte ik ook tijdens de avondshoots rond het blauwe uur. Je ziet het licht langzaam zakken en moet geduldig wachten tot het moment waarop alles klopt.” In het atelier werd

“Daar vertraagt de tijd helemaal”, merkt Cynthia op. “Bovendien geef je binnen het fotografieatelier ook tijd aan elkaar, omdat we elkaar ondersteunen tijdens de fotoshoots en in de donkere kamer. Bij een polaroid gaat het dan weer snel: je maakt de foto en ziet het beeld vrij vlug verschijnen. Het spelen met die verschillende vormen van tijd vond ik heel interessant.” Voor Cynthia voelt de Zomeracademie tegelijk als een versnelling en een vertraging. “Wat ik uniek vind, is dat je je echt even afsluit van de buitenwereld. Je zit in een soort bubbel en denkt minder aan alles wat daarbuiten gebeurt. Op die manier vertraagt de tijd. Tegelijk gaan de dagen heel snel. Je begint ’s ochtends, werkt door tot ’s avonds en voor je het weet, is de week voorbij.”

zomeracademie

ANIMATIEFILM

Tijdscapsule Ook bij Animatiefilm vertraagde de tijd. Daar werd soms lang gewerkt voor slechts enkele seconden beeld. Katrijn Van Lysebettens geeft een inkijk in het maakproces: “Bij animatie werk je beeld per beeld. Je moet je enorm concentreren en raakt daardoor helemaal in een bubbel. Plots is het etenstijd en besef je dat je al twee uur bezig bent, terwijl je in die tijd misschien maar drie kleine prentjes hebt uitgeknipt. Iedereen zat op zijn eigen eilandje, met één lampje. Het voelde echt als een tijdscapsule.” Het is een secuur proces. “Je moet echt de rust en de focus nemen om te kijken: welk beeld ben ik nu aan het maken en hoe kan ik het stap voor stap laten verschuiven? Soms vraag je je na een uur af waar je eigenlijk mee bezig bent, omdat je zo lang aan heel kleine dingen werkt en het overzicht verliest.

Maar wanneer je alles afspeelt, zie je plots hoe het samenkomt en tot leven komt.” Katrijn ging deze Zomeracademie bewust zonder plan aan de slag. “Daar was ik al een tijdje naar op zoek: niet per se iets maken met het idee dat het mooi of afgewerkt moet worden, maar gewoon beginnen, ontdekken en zien waar het proces me brengt. Het plezier van onderzoeken en experimenteren was deze week heel sterk aanwezig. Dat neem ik zeker mee.”

PERFORMATIEVE INSTALLATIE

zomeracademie

Verkorte tijd

GELUID EN COMPOSITIE

De deelnemers van Performatieve Installatie kortten de tijd steeds verder in. Ze begonnen met een performance van vijf minuten en werkten die vervolgens terug naar vier, drie, twee en uiteindelijk één minuut. Ruben Van den Aardweg: “We keken naar hoeveel betekenis, schakeringen en details er in iets heel kleins kunnen zitten. Soms heb ik al een beeld in mijn hoofd en wil ik iets concreets, maar het was goed om daarin verstilling op te zoeken. Om te kijken hoe je echt iets heel kleins kan maken en nog meer tot de kern kan komen. Nick Steur, onze coach, heeft dat heel mooi begeleid.” In Rubens experimenten met tekst, beeld en geluid keerden ogen telkens terug. Uiteindelijk vormden die ook de kern van zijn performance.

Verwijderde tijd

Druk in de weer tijdens het begeleiden van deelnemers vatte coach Frederik De Clercq bijna terloops de essentie van de Zomeracademie samen: “Je kan iets heel cool doen: je kan namelijk de tijd verwijderen.” Die gedachte dook ook op in de livesets die het atelier aan het einde van de week bracht. Waar de deelnemers doorheen de week individueel aan hun eigen composities werkten, leerden ze tijdens die livesets vooral elkaar aanvoelen. Shaffy Maes: “Ik kwam naar hier voor het productionele gedeelte, het maken van composities, maar ik heb ontdekt dat ik graag improviseer in groep. Tijdens een liveset kan je niet voorspellen hoe het loopt. Je moet voelen wanneer het tijd is om te shinen en wanneer je juist even wat verstilt. Het was ook fijn om tijdens onze liveset in de bar iedereen op onze energie mee te krijgen.” Dankzij het atelier leerde Shaffy ook anders naar geluid kijken. “Ik ben het gewoon om met instrumenten te werken. Nu hebben we audio opgenomen, verwerkt en vervormd. Soms denk ik aan geluiden en probeer ik die op instrumenten na te maken, maar lukt dat niet. Nu weet ik dat ik ook iets kan opnemen en vervormen, en toch die natuurlijke kleur kan behouden waar ik naar zoek. Dat ga ik zeker nog gebruiken in de toekomst.” En dan, met een lach: “Oh, en je mag dit interview gerust omkeren, uittrekken en veranderen van toon.”

info Ook zin gekregen in zo’n artistieke werkweek? Schrijf je dan in voor onze Winteracademie van 26 tot 30 december 2026! Meer info op winteracademie.be

artiest

Flip Kowlier

in huis

keert terug naar het begin

Vijfentwintig jaar na zijn eerste soloplaat ‘Ocharme ik’ keerde Flip Kowlier deze zomer op Dranouter samen met zijn vaste muzikanten terug naar de nummers waarmee het allemaal begon. Voor de repetities koos hij opnieuw voor Destelheide, een plek waar hij al meer dan dertig jaar over de vloer komt.

Je eerste soloplaat is intussen een kwarteeuw oud. Waarom wilde je er opnieuw naar terugkeren? Flip Kowlier: “Het idee speelde al een paar jaar. Veel van die nummers hebben we doorheen de jaren nog gespeeld, maar ze zijn gaandeweg veranderd. Een nummer gaat een eigen leven leiden. Nu zijn we echt teruggekeerd naar de oorspronkelijke opnames en proberen we ze opnieuw te spelen zoals ze toen op de plaat stonden. Soms dachten we echt: oei, klonk dat zo? Je vergeet veel.” Sta je opnieuw met dezelfde muzikanten op het podium? Flip Kowlier: “Ja, eigenlijk wel. Alleen gitarist Kasper Cornelus is er later bij gekomen. Voor de rest zijn het dezelfde muzikanten die de plaat hebben ingespeeld. Dat maakt het natuurlijk extra bijzonder.” Waarom kwamen jullie voor de repetities opnieuw naar Destelheide? Flip Kowlier: “Mijn eerste verblijf hier moet ongeveer 31 jaar geleden zijn. Ik vond het toen al een heel speciale plek. Onze bassist Pieter en drummer Karel waren daar trouwens ook bij. Later zijn we hier nog voor verschillende projecten komen repeteren. Vooral de natuur en de architectuur spraken ons aan. Ik vind het nog altijd fantastische gebouwen. Voor mijn derde soloplaat kwam ik langere tijd naar Destelheide. We werkten vooral in De Put. Door het grote gordijn open of dicht te doen, konden we de akoestiek aanpassen. We hebben zelfs met matrassen een soort drumhok gebouwd om het geluid droger te krijgen.”

“Ik ben mij veel bewuster geworden van het geluk dat we al gehad hebben.”

Wat maakt Destelheide zo geschikt om te werken? Flip Kowlier: “Je zit hier echt in een bubbel en kunt je goed concentreren. Tegelijk krijg je een aangename structuur. Om tien uur is er koffie en om twaalf uur wordt er gegeten. Het is grappig hoe snel artiesten en muzikanten daarin meegaan. Zonder die structuur dreigt zo’n dag soms een vacuüm te worden. Hier ontstaat vanzelf een ritme. En je zit midden in de natuur. Het is gewoon zalig om hier te zijn.”

Hoe hard is Flip Kowlier zelf veranderd in die 25 jaar? Flip Kowlier: “Diep vanbinnen waarschijnlijk niet zo heel veel. Aan de oppervlakte natuurlijk wel. Je wordt ouder en hopelijk wat wijzer. Ik ben mij vooral veel bewuster geworden van het geluk dat we al gehad hebben. Dat we dit werk al zo lang kunnen doen, is niet vanzelfsprekend. Vroeger dacht ik daar nauwelijks over na. Nu ben ik daar veel dankbaarder voor. En ik leef een pak gezonder dan vroeger. Dat helpt niet alleen om mijn carrière lang vol te houden, maar vooral ook om mijn leven lang genoeg te laten duren (lacht).” Je eerste verblijf hier valt ongeveer samen met de start van Guy Uyttebroeck als directeur. Op zijn afscheidsfeest speelde je ook enkele nummers. Flip Kowlier: “Dat blijkt inderdaad bijna gelijk te lopen. Het is mooi om te horen dat Guy mij noemt als een van de artiesten die hem uit al die jaren het meest zijn bijgebleven. Wij zijn hier doorheen de jaren vaak en altijd heel graag teruggekomen. Daarom speelde ik met veel plezier enkele nummers tijdens zijn afscheid.”

artiest

Hoe sterk is de muziekwereld veranderd sinds je eerste soloplaat? Flip Kowlier: “Het hele onlinegebeuren is natuurlijk een grote verandering. Het opvallendste verschil is misschien dat er minder albumcultuur is. Vroeger kocht je een plaat of cd, terwijl veel mensen nu vooral losse nummers beluisteren. Maar muziekliefhebbers luisteren volgens mij nog altijd graag naar een volledig album. Zelf bouw ik mijn platen nog altijd bewust als één geheel op. Ik vind het leuk om een soort verhaal te maken. Er moet een lijn of thema in zitten. Mijn muziek kan binnen één plaat behoorlijk verschillend klinken, maar het thema en mijn stem zorgen voor de samenhang. Ook de volgorde van de nummers blijft belangrijk.”

internationaal

rn e t in

na o i t a

Kritisch denken en Europese samenwerking versterken via jeugdwerk

Destelheide en Hanenbos verwelkomden in juni drie dagen lang 55 leden van het management van jeugdcentra met het Europese Quality Label for Youth Centres en beleidsmakers voor de Quality Label Platform Meeting 2026. De jaarlijkse bijeenkomst wordt georganiseerd binnen het kader van het kwaliteitslabel van de Raad van Europa en biedt ruimte om praktijken uit te wisselen, samenwerkingen te versterken en na te denken over de toekomst van het jeugdwerk. De jaarlijkse bijeenkomst wordt georganiseerd binnen het kader van het Quality Label for Youth Centres van de Raad van Europa en biedt ruimte om praktijken uit te wisselen, samenwerkingen te versterken en na te denken over de toekomst van het jeugdwerk.

Naast gesprekken over democratische participatie, mediawijsheid en nonformele educatie deelden deelnemers praktische methodieken en ervaringen tijdens workshops en de Quality Label Fair. Rondleidingen in Destelheide en Hanenbos toonden tegelijk hoe creativiteit en leren verweven zijn met het dagelijkse leven in beide centra. Net die verbinding tussen kunst en jeugdwerk groeide uit tot een van de sterkste boodschappen van de bijeenkomst. Deelnemers benadrukten hoe artistieke omgevingen ruimte scheppen

Tegelijk klonken tijdens de bijeenkomst ook bezorgdheden. Financiële duurzaamheid, veranderende politieke prioriteiten en de noodzaak om voortdurend in te spelen op de veranderende leefwereld van jongeren kwamen in verschillende Europese landen naar voren als gedeelde uitdagingen. Vanuit de context van Bosnië en Herzegovina reflecteerde Aida Bećirović, directeur van Schüler Helfen Leben (SHL) Sarajevo, over hoe het huidige politieke klimaat jeugdwerkers opnieuw dwingt om waarden te verdedigen die vroeger vanzelfsprekend leken. “Vroeger was het eenvoudig uit te leggen waarom democratie en mensenrechten belangrijk zijn. Vandaag wordt dat steeds moeilijker. We moeten opnieuw opkomen voor democratie en ervoor vechten. De geschiedenis van ons land herinnert ons eraan hoe kwetsbaar democratische samenlevingen kunnen worden en waarom het zo belangrijk blijft om diversiteit te beschermen.”

internationaal

Dit jaar stond een bijzonder actueel en steeds urgenter thema centraal: kritisch denken bij jongeren bevorderen. Via keynotes, workshops, projectuitwisselingen en informele gesprekken onderzochten de deelnemers hoe jeugdcentra jongeren kunnen helpen om hun weg te vinden in een wereld vol desinformatie, politieke polarisatie en groeiende onzekerheid. Voor Guy Uyttebroeck, directeur van Destelheide en Hanenbos, weerspiegelden de gesprekken sterk de realiteit waarmee jeugdwerkers vandaag geconfronteerd worden: “Ik denk dat de grootste uitdaging die nieuwe wereld is. Het is vandaag een heel vreemde wereld. Democratieën staan onder druk. Wat we volgens mij moeten doen, ook in scholen, is ruimte creëren voor non-formeel leren. En praten over kinderrechten, mensenrechten en democratie. Het is heel belangrijk om de ideeën van de Raad van Europa levend te houden. Om ze fris en actueel te houden.”

voor dialoog, reflectie en participatie. Nadia Tismanaru, lid van de Advisory Council on Youth van de Raad van Europa en vertegenwoordiger van het Roemeense Timișoara Youth Centre, legde uit hoe kunst en cultuur een belangrijke toegangspoort zijn geworden om jongeren te bereiken: “Kunst maakt het makkelijker om gevoelige thema’s aan te kaarten. Het is een krachtig instrument, niet alleen voor educatie maar ook voor activisme. Het helpt jongeren om zich uit te drukken en betrokken te raken.” Matjaž Gruden, Director of Democratic Participation bij de Raad van Europa, omschreef Destelheide als een inspirerend voorbeeld van hoe artistieke praktijk democratisch leren kan versterken. “Kunst creëert kansen voor reflectie, dialoog, creativiteit en zelfontdekking. Dat zijn allemaal essentiële elementen als we veerkrachtige democratieën willen.”

Het internationale karakter van de bijeenkomst kwam ook tot uiting in de verscheidenheid aan vertegenwoordigde centra. Hortense Lopes dos Santos van het Portugese Braga Youth Centre benadrukte de rol van het centrum in non-formele educatie, democratische participatie en internationale samenwerking. Via initiatieven zoals het Youth Participatory Budget en de betrokkenheid bij het Quality Label-netwerk werkt het centrum nauw samen met de stad Braga om jongeren betekenisvolle kansen te geven om mee te wegen op lokale besluitvorming en tegelijk bij te dragen aan Europese samenwerking binnen het jeugdwerk.

“Soms voelt het alsof we niet genoeg doen. Maar wanneer we elkaar ontmoeten op plekken en evenementen als deze, beseffen we dat we met velen zijn die aan hetzelfde doel werken.”

internationaal

- Nadia Tismanaru, Advisory Council on Youth Raad van Europa

Ondanks de bezorgdheden die tijdens de gesprekken naar voren kwamen, bleef de algemene sfeer optimistisch. Voor Nadia Tismanaru ligt een van de grootste sterktes van zulke bijeenkomsten in het besef dat jeugdwerkers deze uitdagingen niet alleen aangaan: “Soms voelt het alsof we niet genoeg doen. Maar wanneer we elkaar ontmoeten op plekken en evenementen als deze, beseffen we dat we met velen zijn die aan hetzelfde doel werken.” De Quality Label Platform Meeting 2026 werd afgesloten met nieuwe ideeën en versterkte samenwerkingen. Dit jaar betekende de bijeenkomst echter ook een bijzonder moment voor het netwerk, omdat het de laatste editie was die Guy Uyttebroeck als directeur van Destelheide bijwoonde voor zijn pensioen. Hij maakte de ontwikkeling van de Quality Label-community mee sinds de beginjaren en blikte terug op de evolutie van het netwerk en op de relaties die doorheen de jaren zijn gegroeid: “Het hoogtepunt is altijd om samen te zijn met alle centra met het label. Het is al lang niet meer gewoon een groep mensen die samen rond de tafel zit. Er is echt een gemeenschapsgevoel gegroeid.”

jeu

er w d g

jeugdwerk

Je eigen stempel op de wereld

jeugdwerk

Hoe word je gevormd door je omgeving? En hoeveel invloed kun je zelf uitoefenen op de mensen en de wereld rondom je? Tijdens het internationale jongerenproject Leave Your Mark gingen jongeren uit vijf Europese landen in Destelheide op zoek naar antwoorden. Met gesprekken, activiteiten en zelfgemaakte linodrukstempels brachten ze hun identiteit én hun mogelijke impact in kaart.

Jeugd, Cultuur en Wetenschap, kortweg JCW, organiseert kampen, workshops en activiteiten rond uiteenlopende thema’s, van archeologie en ecologie tot filosofie en ruimtevaart. “We proberen thema’s te kiezen die jongeren prikkelen en die niet elk jaar terugkomen”, vertelt Senne Vandermeeren van JCW. Een internationale ontmoeting Met Leave Your Mark bracht JCW jongeren van 16 tot 20 jaar uit België, Estland, Italië, Spanje en Ierland samen in Destelheide. Het project werd ondersteund door Erasmus+ en ontstond binnen een Europees netwerk van organisaties die met jongeren werken. Centraal stonden de verschillende invloeden die mee bepalen wie iemand is. Die werden opgedeeld in drie niveaus: macro, meso en micro. Het macroniveau omvat grotere maatschappelijke invloeden, zoals cultuur, levensbeschouwing, land of Europa. Op mesoniveau gaat het over groepen als school, hobby’s en ruimere familie. Het microniveau bestaat uit de mensen die het dichtst bij je staan. “Door die verschillende lagen in kaart te brengen, leren jongeren zichzelf beter kennen”, vertelt Senne. “Maar we draaien de vraag ook om: welke invloed kunnen zij zelf hebben op de mensen en gemeenschappen rondom hen?” Dat tweede deel is minstens even belangrijk. Senne merkt dat jongeren soms het gevoel hebben dat grote maatschappelijke problemen te overweldigend zijn om zelf iets te kunnen veranderen. “Met dit project willen we laten zien dat jongeren wel degelijk impact kunnen hebben. Misschien

begint die heel klein, bij de mensen rondom hen. Maar ook kleine acties kunnen uiteindelijk iets groters in beweging zetten.” Van gesprekken naar stempels Na elk onderdeel maakten de jongeren met linodruk een stempel die verbeeldde welke invloeden voor hen belangrijk waren. De verschillende stempels vormden samen concentrische cirkels: een kleine cirkel voor het microniveau, met daaromheen de grotere lagen. Aan het einde van de week kregen de jongeren een totebag waarop ze hun eigen stempels en die van andere deelnemers konden achterlaten. Zo werd Leave Your Mark heel tastbaar: elke jongere nam niet alleen een eigen verhaal mee naar huis, maar droeg ook letterlijk sporen van de ontmoeting met anderen. De internationale samenstelling van de groep zorgde daarbij voor boeiende gesprekken. “De verschillen zitten niet altijd in grote of opvallende dingen”, zegt Senne. “Soms ontdek je dat iets kleins voor iemand heel belangrijk is, terwijl je daar zelf nooit bij had stilgestaan. Precies daar begint het leerproces.” Ruimte om samen te werken Destelheide bood JCW de combinatie van rust, werkruimte en de nabijheid van Brussel. Tijdens de projectweek trok de groep onder meer naar het Europees Parlement. Dat bezoek sloot aan bij het macroniveau en gaf de jongeren meer inzicht in hoe Europese beslissingen hun leven kunnen beïnvloeden. Ook de flexibiliteit ter plaatse bleek belangrijk. Bij een internationale groep komen verschillende gewoontes en verwachtingen samen, ook aan tafel. “Dan is het heel handig dat de keuken kan inspelen op uiteenlopende noden”, vertelt Senne. In Destelheide vond JCW zo een plek om intensief samen te werken, ervaringen uit te wisselen en stil te staan bij een eenvoudige maar belangrijke vraag: welke stempel laat jij zelf achter?

s kun

at c u d

kunst

info Kunstendag voor Kinderen in Hanenbos Zondag 15 november 2026 vanaf 14u Deelname is gratis, inschrijven via info@hanenbos.be Meer info op hanenbos.be

Op 15 november, tijdens Kunstendag voor Kinderen, opent in Hanenbos een expo van illustrator Jan De Kinder. Kinderen en hun (groot)ouders kunnen die dag ook komen kijken en luisteren naar een voorleessessie met Jan en deelnemen aan creatieve workshops. De expo vertrekt vanuit zijn prentenboek ‘Rood’, een boek over pesten dat intussen al jarenlang een eigen leven leidt in klaslokalen, bibliotheken en gesprekken met kinderen.

educatie

Kunstendag voor Kinderen in Hanenbos

De expo sluit mooi aan bij het thema van Kunstendag voor Kinderen 2026: ‘Buiten de lijnen’. Want ook Rood gaat over wat er gebeurt wanneer je niet zomaar meegaat met de groep. Over kijken, twijfelen, je stem vinden en uiteindelijk misschien toch tegen de stroom in durven gaan. “Dat verhaal past ook sterk binnen Hanenbos, waar kunst, natuur en kinderrechten samenkomen. Het recht om je veilig te voelen, gezien te worden en jezelf te kunnen zijn, begint immers elke dag opnieuw: op de speelplaats, in de klas of gewoon in een groep”, zegt Liesbet Van Lil, coördinator van Hanenbos. Rood is voor Jan De Kinder geen boek zoals een ander. “Het is eigenlijk het boek dat ik als kind zelf had willen maken”, vertelt hij. Als kind werd hij gepest. Tussen zijn twaalfde en veertiende had hij, zoals hij het zelf zegt, “letterlijk geen stem”. Praten lukte niet. Wat hem toen overeind hield, waren boeken. Jan koos ervoor om het boek rond pesten niet te vertellen vanuit het kind dat gepest wordt, maar vanuit een buitenstaander die ziet wat er gebeurt, meelacht, twijfelt en voor een keuze komt te staan: zwijg ik of reageer ik? “Net daardoor kunnen veel kinderen zich erin herkennen. Niet alleen wie gepest wordt, maar ook wie toekijkt, meelacht of bang is om tegen de groep in te gaan. Het boek maakt zichtbaar dat pesten niet alleen gaat over een dader en een slachtoffer, maar ook over iedereen errond”, zegt Jan. Dat maakt Rood ook sterk om met kinderen over pesten te praten. Het boek verscheen intussen in een twintigtal talen en wordt in verschillende landen op scholen en in andere contexten gebruikt. Met weinig tekst en veel ruimte voor beeld laat Jan kinderen vooral zelf kijken, voelen en benoemen. In Hanenbos krijgt dat verhaal een nieuwe plek. De expo nodigt uit

om te kijken naar wat er in een groep gebeurt. Wanneer kijk je weg? Wanneer kom je tussen? En hoe kunnen beelden helpen om woorden te vinden voor iets dat soms moeilijk uit te spreken is? Rood gaat over pesten, maar evengoed over een stem krijgen. Over zien wat er gebeurt, over de moed om niet alleen toe te kijken en over de kracht van een beeld dat soms zegt wat woorden nog niet kunnen.

-u e s lo

p Je ziet hen aan het onthaal, in de keuken, op het domein of achter een bureau. In de nieuwe reeks ‘Close-up’ stellen we telkens één collega van Destelheide en Hanenbos aan je voor.

Ulrike Herremans bijt de spits af. Wie Destelheide of Hanenbos binnenkomt, heeft een grote kans om Ulrike als eerste gezicht te zien. Al 7 jaar werkt ze aan het onthaal. Ze beantwoordt vragen, ontvangt groepen, geeft rondleidingen en zoekt oplossingen wanneer iets anders loopt dan gepland.

Een beetje chaos Een volledig voorspelbare werkdag hoeft voor Ulrike niet. Integendeel. “Als mensen toekomen en het is chaos, vind ik dat eigenlijk wel tof. Dan weet je dat je hen kunt helpen.” Problemen oplossen zit duidelijk in haar karakter. Uit een evaluatiegesprek onthield ze ooit een omschrijving die haar goed typeert: ze lost problemen soms op vóór ze zich

Mensen maken de job Een goeie werkdag zit voor haar vaak in iets kleins. Een groep die ze de dag voordien heeft ontvangen en die haar de volgende ochtend spontaan begroet. Een babbeltje. Mensen die enthousiast zijn om hier te zijn. Ook de collega’s spelen daarin een belangrijke rol. “We werken hier heel goed samen”. Een job zonder menselijk contact zou dan ook niets voor haar zijn. Misschien is het daarom niet toevallig dat Ulrike ook vertrouwenspersoon is. Vrienden zeggen haar wel vaker dat ze met haar over alles kunnen praten. Zelf vindt ze interesse tonen in wat iemand bezighoudt heel vanzelfsprekend. Buiten het werk danst ze graag, rijdt ze met haar kinderen naar hun hobby’s en geniet ze van kleine dingen: iets gaan drinken, naar de markt gaan of eindelijk tijd hebben om thuis iets op te ruimen. Reizen doet ze ook graag. Opmerkelijk genoeg mag daar van chaos weinig sprake zijn. “Als ik op reis ga, moet alles georganiseerd zijn. Maar ik organiseer het dan wel zelf. (lacht)” En hoewel ze vroeger dacht dat ze misschien ooit naar haar vorige job op de luchthaven zou terugkeren, ziet ze zichzelf vandaag nog heel lang bij ons werken. “Ik doe dit gewoon heel graag”, besluit ze.

close-up

Kom gerust nog eens terug Bij administratie en onthaal is Ulrike vaak het eerste aanspreekpunt voor groepen. Dat begint al voor hun verblijf, via mail, en gaat verder wanneer ze aan het onthaal staan. “Bij de check-in vraag ik meestal eerst of ze goed hier geraakt zijn. Soms krijg je dan meteen een heel verhaal. (lacht)” Daarna volgt de praktische uitleg, maar minstens even belangrijk vindt ze dat bezoekers weten dat ze altijd opnieuw mogen binnenlopen. “Ik zeg altijd: we zijn hiervoor jullie, wees niet bang om de deur van het onthaal plat te lopen. Sommige mensen komen tien keer op een uur binnen met een vraag. Dat stoort mij helemaal niet.” Net dat persoonlijke contact vindt ze het leukste deel van haar job. Rondleidingen en onthaal winnen het dan ook van de pure administratie. “Je ziet de mensen en merkt meteen hoe ze reageren. Dat is toch anders dan via mail.”

voordoen. En zijn ze er toch, dan laat ze niet snel los. “Ik vind ook dat dat bij een onthaalfunctie hoort. Maar het zit sowieso in mij.”

IDE

E ELH T S DE

Destelheidestraat 66 1653 Dworp +32 2 380 39 15 info@destelheide.be

destelheide.be

NB E N A

Lotsesteenweg 103 1653 Dworp +32 2 380 47 13 info@hanenbos.be

hanenbos.be

RETOURADRES

Destelheidestraat 66 1653 DWORP

ENTR! - Trimestrieel magazine Erkenningsnr. P209319 3000 LEUVEN

PB- PP

BELGIE(N) - BELGIQUE

P209319 3000 LEUVEN

! r tn Nr. 73

Magazine Destelheide & Hanenbos April 2025 juni 2025 Trimestrieel magazine

des

telh han eide.b e enb os. be

Algemene Dienst voor Jeugdtoerisme vzw beheert de Hoge Rielen, Destelheide en Hanenbos in opdracht van de Vlaamse Overheid. V.U. Jaël Muls, Destelheidestraat 66, 1653 Dworp

.rN 87