Skip to main content

deBijloke magazine december 2026 - februari 2027

Page 1

deBijloke M UZ I E KC E NT R U M

MAGA Z I N E #25 | december 2026 - februari 2027 Seizoen 26 - 27 | Verschijnt 4x per jaar Afgiftekantoor: Gent X | P608171

Jongeren op bootcamp in De Bijloke

‘Dit heeft deuren geopend’ Jazzgitarist John Scofield

Bijzondere concertlocaties

Hoe ontstaat een canon?


4

Kort

6

John Scofield: rock ‘n’ roll kid van 75 jaar

10

14

Big Little Music Competition

I SOLISTI Summer School en YoungStars

14

Prima La Musica

16

Dit was Weaving Feldman

Artiesten over onze concertzaal

24

Wat als een canon een familie was?

29

Concerttips Naomi van der Horst

30

Agenda

Bijzondere concert­locaties

INHOUD

18

23

13

Soundpainting Academy 22

debijloke.be Bijlokekaai 7, 9000 Gent 09 323 61 00 tickets@debijloke.be Ticketbalie open di - vr 13:00 - 17:00 Gesloten op maandag

Hoe fiks je een zwembad?

Volg ons op social media @debijloke /debijloke @debijloke @muziekcentrumdebijloke

Dit magazine gratis bij je thuis? Schrijf je in of pas je voorkeuren aan via debijloke.be/inschrijven

Honger naar meer verhalen? Schrijf je in op onze nieuwsbrief en kijk op debijloke.be/verhalen

Coördinatie & eindredactie Maarten Byttebier Vormgeving Sam Corijn Tekst Maarten Byttebier, Tom Janssens, Denise Petzold, Bram Van Haelter, Karel Van Keymeulen Beeld Michiel Devijver (cover), Björn Comhaire, Martin Corlazzoli, Anna Perger, Nick Suttle, Evy Van Houcke Druk Zwart op Wit Adverteren? maarten.byttebier@debijloke.be Verantwoordelijke uitgever Geert Riem

2


Het zal wel de aard van het beestje zijn. Onze programmatoren die met de zotste concertideeën komen. De beperkingen van onze eigen zaal zien. En dan een team dat met man en macht op zoek gaat naar de ideale locatie om die dromen van componisten en artiesten waar te maken. Kerken, industriële sites, zwembaden. Een plek in de natuur waar je de krekels kan horen tsjirpen, iemand? Geen idee is gek genoeg, geen opdracht is onmogelijk. Alles om het artistieke ideaalbeeld zo dicht mogelijk te benaderen. Wat daar allemaal bij komt kijken, lees je vanaf blz. 18. Terwijl: als je je oor te luisteren legt bij artiesten, hoor je plots ook een ander verhaal. Dan blijkt dat die Concertzaal waar wij dag in dag uit werken, net zélf een bijzondere locatie is. Zeker – en misschien vooral – grote sterren die overal ter wereld spelen, zijn onder de indruk van ons 13e-eeuwse gebouw en zijn geschiedenis (blz. 23). Niet dat het een basishouding moet worden, verre van zelfs. Maar af en toe is

het niet slecht om wat je in handen hebt eens goed aan de boezem te drukken. Misschien dacht John Scofield hetzelfde. De jazzgitarist van duizend-en-een projecten met een adresboekje om u tegen te zeggen, viert zijn 75ste verjaardag met… drie bevriende muzikanten met wie hij al jaren optrekt. ‘De muzikale chemie werkt en we voelen elkaar bijna blindelings aan. Als dat het geval is, werkt het ook op persoonlijk vlak. Dat is mijn theorie’, zegt hij in het interview op blz. 6. Ook om jong talent te ondersteunen blijven we bij De Bijloke zoeken naar mogelijkheden en kansen. Dat leidde intussen tot een mooi lijstje initiatieven, op maat van elk type muzikant of ensemble. Dat niet alleen piepjonge amateurs, maar ook gevestigde musici verfrissende ideeën halen uit workshops in ons huis, maakt het alleen maar waardevoller. ‘Het geeft ongelooflijk veel energie en vreugde’, getuigt sopraan Liesbeth Devos over de Soundpainting Academy die ze volgde (blz. 10).

VO O R W O O R D

Love your darlings Zou het ook opgaan voor ‘de canon’, een altijd heikel en omstreden onderwerp waar onze Gangmaker Denise Petzold zich de komende seizoenen over buigt? Dat we zelf vooral zien waar de blinde vlekken zitten en hoeveel werk er nog aan de winkel is, terwijl de praktijk misschien net uitwijst dat het best meevalt? Wie weet wordt het duidelijker na de geanimeerde briefwisseling die Denise in dit magazine inzet met onze artistiek coördinator. In zijn laatste brief ontdekt Tom Janssens dat ‘canonieke’ werken van Beethoven en Liszt hier al jaren niet meer geklonken hebben, ten voordele van andere programma’s. Benieuwd waar de discussie, die je online verder kan volgen, nog toe zal leiden (blz. 24). Conclusie? Omarm wat je lief is: dat mag wel wat vaker. Zolang die blik vooruit maar de basishouding blijft.

Het Bijloke-team 3


KO R T

‘Wij willen jullie graag bedanken voor de fijne samenwerking. Niet enkel zaterdag op ons evenement ‘Met het oog op Symfoon’, maar sinds het prille begin’ Het Vlaams blinden- en slechtziendenplatform Symfoon organiseerde zijn jaarlijkse bijeenkomst in Muziekcentrum De Bijloke, en die fijne samenwerking leidt tot een vruchtbare voortzetting. De blindenorganisatie komt binnenkort een drempelanalyse doen, zodat we ons gebouw en onze concerten nog toegankelijker kunnen maken.

Film Fest Gent eert filmcomponisten De beau monde van de filmwereld blies verzamelen in onze historische Concertzaal op zaterdag 10 oktober. Film Fest Gent reikte de World Soundtrack Awards uit, Dirk Brossé en Brussels Philharmonic brachten de mooiste filmmuziek live – óók voor de aanwezige filmcomponisten, spannend! – Carlo Siau van Klara presenteerde de avond en Sander De Keere bracht drie uur lang live verslag uit op de radiozender. De gala-avond was het sluitstuk van drie dagen masterclasses en workshops voor internationale professionals uit de filmmuziekwereld. Daniel Pemberton, die samenwerkt met regisseurs als Ridley Scott en Danny Boyle, werd Filmcomponist van het Jaar. Trevor Jones, die muziek schreef voor ‘The Last of the Mohicans’ en ‘Notting Hill’, kreeg de Lifetime Achievement Award.

Dirigent Dirk Brossé met de winnaars van de World Soundtrack Awards. © Jeroen Willems / FFG

Muziekcentrum vangt 600 scholieren op Op vrijdag 11 september stonden plots honderden scholieren te dralen op onze Bijlokesite. In een naburige middelbare school aan de Henleykaai had een leerling gedreigd met een schietpartij en was een bommelding binnengelopen via SmartSchool. De politie nam de dreiging ernstig en de school werd een paar uur lang geëvacueerd. Wat doe je dan? Enkele van onze medewerkers ondernamen meteen actie en zetten de deuren van de Concertzaal open. Ze nodigden zo’n 600 scholieren uit naar binnen en projecteerden een film op groot scherm. Toen de school volledig doorzocht was en het om vals alarm bleek te gaan, konden ze weer verhuizen naar de schoolbanken aan de overkant van de ring. 4

300 Vrienden genieten gratis van ‘Le nozze di Figaro’

B’Rock in het Théâtre des Champs-Elysées.

Op 13 oktober in Parijs voor 1900 muziekliefhebbers, de dag voordien exclusief in onze Concertzaal voor zo’n 300 Vrienden van Muziekcentrum De Bijloke. Onze buren van B’Rock Orchestra brachten de prestigieuze Mozart-opera ‘Le nozze di Figaro’ enkel in het buitenland, maar hielden wel een generale repetitie in ons huis. Onze Vrienden kregen de unieke kans om die gratis bij te wonen, en velen wisten dat duidelijk te appreciëren. Zo’n 300 bezoekers genoten van het orkest en de internationale cast onder leiding van dirigent Sasha Scolnik-Brower.


Geef een concert cadeau

KO R T

Kom klinken op ons nieuwjaars­ concert Op zondag 17 januari is het weer zover: een feestelijk concert én een glaasje bubbels in het gezelschap van vrienden, familie en geliefden. Kwestie van dat nieuwe jaar in stijl in te zetten. De beste harmonie van Vlaanderen, het Koninklijk HarmonieOrkest Schelle, brengt de meest uitbundige feestmuziek. En om het helemaal af te maken trakteren we graag met een rondje op onze kosten.

Zo 17.01 15:00

Nieuwjaars­concert

Feestmuziek door de beste harmonie van Vlaanderen

De feestperiode nadert: het ideale moment om iemand een concert in je favoriete Muziekcentrum cadeau te doen. En er is meer goed nieuws. Onze cadeaubon zit volledig in het nieuw. Frisse vormgeving, nieuwe kleuren, maar nog altijd diezelfde luxueuze uitstraling. Ook de werkwijze blijft dezelfde: je bepaalt zelf de waarde van de bon en je kiest hoe je hem bestelt. Bestel online en print hem zelf, of telefoneer of kom langs aan de ticketbalie en je krijgt een fysiek exemplaar. Zelf een bon cadeau gekregen? Dan kan je ermee betalen online, telefonisch of aan de ticketbalie en hoef je het bedrag niet in één keer op te gebruiken. Het ideale kerstgeschenk, toch? Alle info op www.debijloke.be/bon 5


6

INTERVIEW


‘Ik ben een rock ’n’ roll kid’ John Scofield: 75 en nog altijd on the road

INTERVIEW

Gitarist John Scofield viert zijn 75e verjaardag met zijn Combo 75: musici en vrienden met wie hij al jaren optrekt. Hoe creëerde Scofield dat imposante en diverse oeuvre, met zijn uit duizenden herkenbare sound? En hoe werkt dat tussen vrienden? Karel Van Keymeulen, foto’s Nick Suttle 7


John Scofield laveert al vijftig jaar als een stilistische kameleon moeiteloos tussen bebop, blues, jazzfunk, orgeljazz en ook kamermuziek, groovemuziek, jam-bandstijl en orkestrale ensembles. Zijn gitaarsound steevast herkenbaar. De band tussen Scofield en zijn drummer Bill Stewart wordt met het verstrijken van de decennia steeds hechter. Bassist Vicente Archer kwam bijna tien jaar geleden bij de groep. Pianist en orgelspeler Gerald Clayton sloot aan voor Combo 66, dat vandaag Combo 75 is. In dat kwartet slaat Scofield een brug tussen zijn diepgewortelde bluesgevoel en moderne jazz-improvisatie. België was vaak een halte voor John Scofield. Hij schreef zelfs een nummer met als titel ‘King of Belgium’. “Voor Toots Thielemans”, vertelt hij in een videogesprek vanuit zijn huis in Katonah, in de Hudsonvallei ten noorden van New York. “Toots was altijd vriendelijk en geïnteresseerd in jonge musici. Ik was een grote fan. Hij kwam ook enkele keren meespelen als ik met mijn band in België was.”

INTERVIEW

Hoe belangrijk is het dat de musici in je band ook je vrienden zijn? “Als je samen reist, leer je elkaar kennen. Wij brengen veel tijd samen door. De reden waarom we goed opschieten, is dat we erin slagen goede muziek te maken die aanspreekt en raakt. De muzikale chemie werkt en we voelen elkaar bijna blindelings aan. Als dat het geval is, werkt het ook op persoonlijk vlak. Dat is mijn theorie.”

‘Improvisatie is een van de grote muzikale verworvenheden van de 20e eeuw’

In ‘Inside Scofield’, de documentaire film uit 2022, vertel je dat je sinds 1975 elk jaar een halfjaar op tournee bent. Je noemt jezelf een ‘road dog’. Waar komt de energie vandaan om dit te blijven doen? “Je moet echt veel spelen om goed te zijn in jazz. Als ik een maand niet speel, moet ik hard werken om weer een behoorlijk niveau te halen. Als je veel samen speelt, word je een goed geoliede machine. Dan wordt de muziek

avond na avond beter en dat geeft energie. Maar als je dan beseft dat je drie uur na het concert alweer op moet om verder te reizen, komt dat hard aan. Ik probeer wat te verminderen.” Je groeide op met rock en blues. Maar toch wilde je een professioneel jazzmusicus worden? “Toen ik veertien was, bleken de oudere rockgitaristen naar wie ik opkeek jazzliefhebbers te zijn. Je houdt van blues en rock, dat is fijn, maar jazz is beter, vertelden ze me. Daarna hoorde ik gitaristen als Wes Montgomery, Jim Hall, Tal Farlow en natuurlijk saxofonist Charlie Parker. Ik wilde zo leren spelen en dat doe ik nog steeds: leren.” Je bracht je jeugd door in Wilton, een stadje op een uur rijden van New York. New York werkte als een magneet op een jonge muzikant zoals jij? “Het was zoals naar het land van Oz trekken. Ik trok naar Greenwich Village, dat was totaal anders dan de kleine stad waar ik woonde. Ik hoorde daar Miles Davis, Thelonious Monk, Bill Evans, ik kwam in de clubs in New York. Een nieuwe wereld. Intussen woon ik al lang opnieuw in de suburbs.” Je speelde drie jaar met Miles Davis in de jaren tachtig. Is er sprake van een periode voor en na Miles Davis? “Jazeker. Ik kende Miles’ muziek, maar hem leren kennen en bij hem spelen was een belangrijke stap. Hij vertelde ons hoe hij muziek benaderde en hoe je in de juiste gemoedsgesteldheid kan geraken. Hij sprak over technieken en ritme. Hij praatte over de groten uit de jazz – Charlie Parker, Duke Ellington en Bud Powell, musici van wie hij hield – en hoe ze hem beïnvloed hadden. Wat hij over muziek vertelde, analyseerden we. We swingden op het podium, ook al speelden we funk. In zijn trompetlijnen zat die swing, Hij hielp me met noten, ritme, muziek. En ja, door bij Miles Davis te spelen werd mijn naam bekend.” Over ritme gesproken: je houdt echt van grooves. “Ik begon in het rocktijdperk, we hielden van de vroege funk van James Brown en Sly Stone. Ik begon in fusionbands te spelen in de jaren zeventig. Funk en groove zijn altijd opwindend.” In 1974 speelde je met saxofonist Gerry Mulligan en trompettist Chet Baker in Carnegie Hall in New York. Dat was meteen een grote stap. “Dat was tegelijk opwindend en beangstigend. Ik woonde toen nog in Boston, waar ik aan Berklee School of Music had gestudeerd. Ik kende Chet en andere bandleden zoals pianist Bob James of bassist Ron Carter niet. Wel Gerry Mulligan. Gelukkig was mijn vriend er ook bij, de helaas overleden vibrafonist Dave Samuels. Ik reed naar Carnegie Hall met een geleende auto en mijn versterker in de koffer, parkeerde mijn auto en speelde het concert. De volgende maand verhuisde ik naar New York.”

V.l.n.r.: Gerald Clayton, Bill Stewart, John Scofield en Vicente Archer.

8

Je hebt een indrukwekkende discografie van meer dan vijftig albums onder eigen naam. De jongste jaren neem je vooral op voor het Duitse label ECM. Hoe bevalt dat?


“Het is een geweldig label. Er is niemand zoals producer Manfred Eicher. Wat hij gerealiseerd heeft in de voorbije vijftig jaar is indrukwekkend. Ik ontmoette hem voor het eerst toen ik met bassist Marc Johnson meespeelde in zijn band Bass Desires. Manfred vroeg toen al of ik voor hem wilde opnemen. Maar ik werkte met Amerikaanse labels, eerst Gramavision, daarna Blue Note en Verve. Uiteindelijk kwam ik toch bij ECM terecht. In 2027 komt er een live-opname van mijn trio in Pau, een prachtige stad in Frankrijk met een mooi jazzfestival. Ik maakte ook een duo-opname met bassist Steve Swallow, mijn mentor. Die komt daarna uit. “

‘We voelen elkaar blindelings aan’

Je gitaarsound is onmiddellijk herkenbaar. Je vertelde dat het niet de gitaar is die de sound maakt, maar wel je vingers en hoe die de snaren beroeren. “Als ik samen met een echt goede gitarist speel – en gelukkig is dat vaak het geval – geven we elkaar ons instrument door. Dan hoor je op hetzelfde instrument een andere sound. Dat is zeer interessant. Het gaat niet om die uitmuntend gebouwde gitaar, er zijn immers veel goede gitaren. Je moet vooral veel spelen, tot je het instrument kent. Daarna werk je aan de noten. We zijn verschillende mensen, onze handen zijn anders, ons brein dat ermee verbonden is, is anders. Dat geeft je die herkenbare sound. En het heeft natuurlijk ook met notenkeuze en een innerlijk ritme te maken. Als een vriend je belt en je hoort zijn stem, weet je onmiddellijk welke vriend het is.”

“Improvisatie is essentieel voor de muziek die wij maken en de manier waarop we samen spelen. We luisteren naar elkaar, er ontstaat een conversatie, er is onvoorspelbaarheid, en dat maakt het voortdurend spannend. Noem het onze muzikale filosofie. Mijn musici blijven ook

Je schrijft veel eigen composities, maar je inter­ preteert naast de standards uit de Great American Songbook ook nummers uit de rock- en popcultuur, zoals op het album ‘Uncle John’s Band’. “Wel, ik ben oorspronkelijk een rock ‘n’ roll kid, ook al wilde ik een jazzmuzikant zijn. Van songs uit de rock- en popcultuur kan je ook jazz maken. Al kan je dat niet met elk nummer doen, want dan worden we een coverband voor huwelijken (lacht). Ik kies de nummers omdat ik van die songs hou. En als het werkt op mijn gitaar, probeer ik er een eigen versie van te maken. Neem ‘Mr. Tambourine Man’ van Bob Dylan. Ik herinnerde me de harmonieën in de versie van The Byrds en ik vond een manier om het in trio te spelen.” Hoe voelt het om 75 te zijn? Ben je een wijze, oudere muzikant geworden? “Ik vind het goed om in het nu te leven. Ik weet niet of ik wijzer ben geworden, want soms voel ik me helemaal niet wijs. Ik geniet wel op een andere manier van de muziek. Toen ik jonger was, was ik nerveuzer, wilde ik de muziek in een bepaalde richting duwen. Nu voel ik me meer ontspannen in mijn muziek. En ja, dat voelt goed. “

INTERVIEW

Hoe belangrijk is improvisatie in je muziek?

improviseren op de achtergrond, in de harmonie, het ritme, in de hele benadering.” “Toen men begin 20e eeuw jazz begon op te nemen, konden we die muziek ook beginnen te analyseren. En hoorden we hoe krachtig de impact van de improvisatie was. We stelden vast dat die muziek op improvisatie dreef. Ik beschouw improvisatie als een van de grote muzikale verworvenheden van de vorige eeuw. Nu, honderd jaar later, is het een cruciaal kenmerk van onze muziek.”

John Scofield in vijf albums Time On My Hands (1989)

Quiet (1996)

A Go Go (1998)

Combo 66 (2018)

Uncle John’s Band (2023)

Een toonbeeld van opwindende moderne postbopjazz, met een stermuzikantenbezetting onder wie Joe Lovano en Charlie Haden. En vooral een unieke wisselwerking tussen saxofonist Joe Lovano en John Scofield.

Scofield speelt uitsluitend akoestische gitaar, met een blazerssectie achter zich met onder meer Wayne Shorter. Met ingetogen, lichtjes wrange arrangementen en soepel verende lichtvoetige baslijnen van Steve Swallow. Meesterlijke kamermuziek.

Gemaakt in samenwerking met de speelse en krachtige groove-band Medeski Martin & Wood. Tussen Scofield en het trio klikt het wonderwel. Een meesterwerk vol funk en jazz.

De 66-jarige Scofield voegt pianist en orgelspeler Gerald Clayton toe aan zijn trio. De interactie is meteen bijna telepathisch. Relax, stilistisch divers, met wondermooie melodieën. Een uitmuntend kwartet. Vandaag is dat Combo 75.

De titel verwijst naar een track van de hippieband Grateful Dead. Scofield speelt eigen nummers, standards en enkele folkrocksongs zoals ‘Mr. Tambourine Man’. En wat een soepel lopende ritmetandem met drummer Bill Stewart en bassist Vicente Archer.

9


Een Op bootcamp in De Bijloke

FOCUS

Two Systems: winnaar juryprijs en publieksprijs BLMC 2025.

Muziekcentrum De Bijloke speurt voortdurend naar muzikaal talent. We geven die ambitieuze artiestenin-de-dop professionele begeleiding en zo veel mogelijk kansen. Welkom op de Bijloke Bootcamps.

voo

Maarten Byttebier, foto's Michiel Devijver

Les 4 Sens: winnaar publieksprijs BLMC 2026.

10


thuis FOCUS

or talent Zoals elke finalist kreeg ook Flume Quatuor in 2026 een professionele fotoshoot.

Dokwerk Saxophone Quartet: winnaar juryprijs BLMC 2026.

11


Big Little Music Competition

VO O R W I E ? Internationale (bijna)

professionele ensembles op de rand van de doorbraak WAT ? Masterclasses en concerten voor publiek en de jury van harpiste Anneleen Lenaerts GA A N K I J K E N ? Zie info onderaan Z E L F M E E D O E N ? www.debijloke.be/blmc

‘Het leverde ons uitstekende connecties op’ LISA SCHREIBER van het internationale Dokwerk Saxophone Quartet, winnaar in 2026

Jury en finalisten in 2026.

FOCUS

‘Dit opende deuren: van festivals tot televisie’ LOWIE VERCAMMEN van het Belgische accordeonduo Two Systems, winnaar in 2025

“Deelnemen was voor ons echt een openbaring. We slaagden erin de mensen mee te nemen in ons verhaal en wonnen de juryprijs en de publieksprijs. We trokken de aandacht van pianist Julien Libeer en kwamen dankzij hem in contact met de platenmaatschappij die volgend jaar onze eerste cd ‘Ontmoetingen’ uitbrengt. Met ons prijzengeld hebben we professionele video’s kunnen opnemen in de Gentse Sint-Baafsabdij, en ook dat opende deuren. We stonden intussen op het Klarafestival, Stroom, MA Festival Brugge en zelfs in het Canvas-programma ‘De Campus Cup’.” “Het meest waardevolle was voor ons de feedback van zowel publiek als jury. Dat we mensen konden ontroeren met onze ‘out of the box-muziek’ op accordeon, gaf ons de kracht en het zelfvertrouwen om verder te blijven gaan.”

“Het was heel fijn dat er tijdens de competitie publiek in de zaal zat, met wie we in dialoog konden gaan. Zo wordt het meer dan een steriele wedstrijd. We voelden ook meteen dat er belangrijke mensen uit de Belgische culturele sector verbonden waren met dit traject: programmatoren, culturele denkers en makers. Zij gingen heel vrij en genereus met ons in uitwisseling en dialoog. Zo hebben we geleerd hoe het Belgische culturele landschap in elkaar zit en waar ze hier naar op zoek zijn. Dankzij die uitstekende connecties werden we door verschillende zalen en festivals uitgenodigd. Dus voor ons heeft het vooral Belgische deuren geopend. Het leidde ook tot een spannende artistieke samenwerking, maar dat blijft nog even geheim…”

Do 28.01 Gratis Vr 29.01 Gratis Vr 29.01 Gratis Za 30.01

Halve finale 10:00-17:00

Masterclasses 11:00-16:00

Finale

19:00-22:00

Dokwerk Saxophone Quartet

De winnaars van 2026 op Big Little Music Festival 2027 20:00 Za 30.01 Big Little Music & Zo 31.01 Kamermuziekfestival van 12

Les 4 Sens: blij met de publieksprijs in 2026.

curator Anneleen Lenaerts


Soundpainting Academy

VO O R W I E ? Leerkrachten deeltijds

kunstonderwijs en elke (amateur-) muzikant, danser of performer die maar zin heeft WAT ? Dirigent beweegt, orkest zet instant om in muziek: dat is soundpainting. De Amerikaan Walter Thompson bedacht de internationale gebarentaal in 1974 om te kunnen improviseren met een orkest. De Academy is een driedaagse workshop in augustus GA A N K I J K E N ? Safety Last Soundpainting Ensemble op het Xenakis Festival op za 08.05. Jaarlijks concert op Bijloke Wonderland, waar Walter Thompson himself mee musiceerde en dirigeerde de voorbije twee edities Z E L F M E E D O E N ? www.debijloke.be/ soundpainting

‘Ik herontdekte het improviseren dat als kind zo vanzelfsprekend was’ WARD DE VLEESCHHOUWER pianist, componist, docent deeltijds kunstonderwijs en deelnemer Soundpainting Academy

Sopraan Liesbeth Devos neemt haar soundpainting-ervaring mee in haar werk.

FOCUS

Walter Thompson en Johan Sabbe leiden een soundpainting-concert.

© Marc Schoeters

“Ik ben al lid van het Safety Last Soundpainting Ensemble sinds het werd opgericht in 2023 op vraag van Muziekcentrum De Bijloke. We begeleidden de film ‘Safety Last’ en vonden dat die naam perfect onze filosofie vatte: samen op de koord zonder vangnet, zonder partituur. Alle muziek en teksten worden live gecreëerd met de gebarentaal soundpainting.” “Hoewel ik dus ervaring heb, blijf ik elk jaar meedoen met de Soundpainting Academy. Het is een unieke kans om samen te werken met Walter Thompson, de uitvinder van de taal, en met Johan Sabbe, die veel expertise heeft. Maar ook hun warme persoonlijkheid is tekenend: ze creëren een sfeer waarin je durft te experimenteren. Vooral als klassiek geschoold muzikant is het een bevrijdend inzicht dat je muziek kan creëren op het moment zelf, zonder uitgebreide kennis van improvisatie.” “Bovendien wordt elk jaar een internationale soundpainter uitgenodigd, waardoor je in contact komt met andere disciplines als dans of beeldende kunsten. Je wordt voortdurend uitgedaagd om je grenzen te verleggen. En het brengt mensen samen van verschillende achtergronden en niveaus, wat enorm waardevol is. ” “Wat ik leer, deel ik met mijn studenten aan de kunstacademie. Niet alleen in mijn lessen soundpainting, maar ook in mijn ensembles integreer ik die manier van werken. Als we ouder worden, verliezen we soms iets van het improviseren dat als kind zo vanzelfsprekend was. Soundpainting helpt om dat terug te halen. Ik merk hoe schuchtere leerlingen erdoor openbloeien. Soms zie je de creativiteit nauwelijks als ze bezig zijn met repertoire. Soundpainting slaagt erin te tonen wat in iemand aanwezig is, maar wat anders nooit naar boven zou komen.”

‘Het geeft ongelooflijk veel energie en vreugde’ LIESBETH DEVOS bekende sopraan en deelnemer Soundpainting Academy

“Eigenlijk is een partituur de eerste begrenzing van het spontane in de muziek. Soundpainting gooit die partituur overboord, en dat is net het mooie. Dat heb ik ontdekt toen ik mezelf erin verdiepte in het kader van mijn lerarenopleiding. Ik werd meteen zelf helemaal in die soundpainting meegezogen. Mijn leerlingen in de kunsthumaniora zingen beter zonder die begrenzing en hebben dankzij soundpainting zelf een hedendaags stuk gemaakt en gebracht voor publiek. Maar ook als klassiek geschoold muzikant voelt dat ongelooflijk bevrijdend. Je krijgt in je opleiding een heel arsenaal aan repertoire, stijlen, ervaring mee, maar daar kan je zoveel meer mee doen in improvisatie. Soundpainting schept een veilig kader om dat allemaal zonder gêne uit te spelen. Dat is voor elk soort muzikant, danser, performer heel waardevol. Amateur of professional: je staat allemaal op gelijk niveau, maakt samen een werk, luistert naar elkaar en interageert. Je opent jezelf, trekt op ontdekking, het geeft energie en vreugde, met een mooi resultaat bovendien. Muziek wordt iets levends. En laat dat nu net heel belangrijk zijn om muziek in het algemeen in haar voortbestaan te verzekeren.” 13


Prima La I SOLISTI Summer School Musica zoekt en YoungStars jong talent NIEUW

VO O R W I E ? Summer School voor jongeren

van 10 tot 20 jaar op blaasinstrumenten, slagwerk en contrabas. Na audities worden de besten geselecteerd als YoungStars WAT ? Summer School is drie dagen intensief les en coaching door topsolisten van I SOLISTI. YoungStars krijgen concertkansen en langdurige scholing en begeleiding op maat GA A N K I J K E N ? Jaarlijks concert van de YoungStars op Bijloke Wonderland Z E L F M E E D O E N ? www.debijloke.be/ summerschool

FOCUS

‘Ik maakte hier echt goede vrienden’ RIK VAN KELST I SOLISTI YoungStar sinds 2024

“Ik ben twaalf jaar en speel nu vier jaar fagot. En ik moet zeggen: ik ben zot van mijn fagot. Mijn eerste leerkracht zei dat de Summer School iets voor mij was, dus in de zomer van 2024 nam ik deel. Ik mocht toen ook auditie doen en ben mogen starten bij de YoungStars.” “Ongeveer één keer per maand komen we samen. Soms een dag, soms een weekend. We krijgen workshops en repeteren voor voorstellingen. Ik krijg les van professionele fagottisten. Na de Summer School in De Bijloke treden we ook twee dagen op op Bijloke Wonderland.” “Ik leer enorm veel. Podiumervaring opdoen, snel noten lezen op zicht, improvisatie, mijn plaats weten in het orkest, zelfstandig mijn stukken instuderen… Dat maakt het ook wel een beetje spannend. Maar door in groep op weekend te gaan en voorstellingen te spelen, maak je ook wel echt goede vrienden. Er is een goede sfeer en we lachen ontzettend veel. Ik kijk altijd erg uit naar een YoungStars-dag of -weekend.”

‘Heel blij dat ik zoveel concerten mag spelen’ GRETEL PHYFFEROEN deelnemer I SOLISTI Summer School en kersvers YoungStar

‘Ik ben zeventien jaar en speel contrabas en saxofoon. Op de auditie voor contrabas vertelde ik dat ik graag met beide instrumenten wou deelnemen aan de Summer School, en ik was superblij dat dat mocht. Ik leerde nieuwe muzikanten kennen, iedereen was superlief en ik maakte nieuwe vrienden. En ik was vereerd dat ik masterclass kreeg van Jan Buysschaert, van wie ik enorm veel heb geleerd.” “We kregen ook workshops. Zo was het interessant om te ontdekken wat je allemaal met een loopstation kan doen.” “Ik ben ongelooflijk blij dat ik mag deelnemen aan het YoungStars-traject vanaf dit seizoen en daardoor zoveel concerten mag spelen. Dat is altijd al een droom van mij geweest.” 14

VO O R W I E ? Prima La Musica selecteert elk jaar drie jonge laureaten die een professionele carrière ambiëren WAT? Het orkest van Dirk Brossé geeft een halfjaar intensieve workshops en begeleiding, met een slotconcert in december. Vanaf dit jaar springt Muziekcentrum De Bijloke mee op de kar GA A N K I J K E N ? Zie info onderaan Z E L F M E E D O E N ? www.primalamusica. be/jong-talent

‘Ik wil graag leven van en voor de muziek’

Sopraan SARAH DE MEESTER Prima La Musica jong talent 2026

In zijn juryverslag schrijft componist en dirigent Dirk Brossé: “Sarah overtuigde ons met haar prachtige stemgeluid. Ze kan nog groeien in persoonlijke profilering en promotie. Op het concert kan ze zich in een divers repertoire tonen: Bernstein, Villa-Lobos, Händel. We zijn benieuwd naar haar veelzijdigheid en naar de stappen die ze binnen dit traject kan zetten.” Sarah De Meester: “Pas afgestudeerd en klaar om de wereld in te stappen: deze kans komt op het perfecte moment. Ik zou heel graag willen leven van en voor de muziek, ook al hoort daar onzekerheid bij. Muziek creëert verbinding tussen mensen in een tijd waarin we steeds geïsoleerder van elkaar leven. Nieuwe mensen leren kennen en een netwerk uitbouwen, me laten inspireren door het orkest, de workshops, de repetities, het moment waarop ik het podium opstap: met mijn nieuwsgierigheid en voelsprieten ben ik bereid om elke kans te grijpen die op me af komt.”


‘Ik droom van een internationale carrière’

‘Inspelen op de emoties van het moment is heerlijk’

Dirigent CHLOÉ BAKEROOT Prima La Musica jong talent 2026

Dirk Brossé in zijn juryverslag: “Emma stelde zich al eerder kandidaat en is van alle laureaten misschien wel het meest een gevestigde waarde. Ze blijft haar ambitie tonen en overtuigde met doordachte repertoire-ideeën. Ze weet wat ze wil, communiceert vlot en straalt enthousiasme uit. Haar uitdaging ligt in de volgende stappen in haar carrière. We hopen haar de nodige tools daarvoor te geven.” Emma Wills: “Ik heb al heel wat podiumervaring opgebouwd en ben de afgelopen jaren sterk bezig geweest met het ontwikkelen van mijn artistieke identiteit. Dat ik nu als laureaat van Prima La Musica ben geselecteerd, voelt als een mooie erkenning. Van de coaching verwacht ik een leerrijke wisselwerking tussen de laureaten, Dirk Brossé en de mensen van De Bijloke. En voor het slotconcert hoop ik op een magische avond met een hoofdrol voor de muziek.” “De wil en drive om te blijven leren en jezelf te ontwikkelen als muzikant – en als mens – zijn heel belangrijk. Dus dit project geeft me ontzettend veel energie en geluk. Ook omdat muziek voor mij het mooiste is wat bestaat. Mijn grootste ambitie? Oud worden met muziek en dit beroep zo lang mogelijk uitoefenen. Daar zal dit traject zeker toe bijdragen.” “Ik maakte al mijn debuut in Bozar, bij AMUZ en op radiozender Klara, bracht drie albums uit, gaf concerten in het Verenigd Koninkrijk, Tsjechië, Duitsland en Nederland. Ik droom van een internationaal platenlabel en management en nieuwe samenwerkingen met internationale artiesten, dirigenten en organisaties. En ik hoop dat de coachings me daarbij zullen helpen.” Emma Wills speelt ook op 25.04 in het Kraakhuis.

Wo 09.12

FOCUS

Gitariste EMMA WILLS Prima La Musica jong talent 2026

Dirk Brossé merkt in zijn juryverslag op: “Chloé is de jongste laureaat en viel meteen op als muzikale duizendpoot door haar brede muzikale talent. Behalve directie studeert ze ook piano en viool. Ze staat nog maar aan het begin van haar ontdekkingstocht, maar net die combinatie van nieuwsgierigheid, muzikaliteit en veelzijdigheid maakte ons benieuwd.” Chloé Bakeroot: “Ik voel een groot verlangen om me te verdiepen in de wereld van de orkestdirectie. Gecoacht worden door Dirk Brossé en samenwerken met een toporkest als Prima La Musica is een uitzonderlijke kans. Ik hoop te leren hoe je een partituur met precisie en emotionele diepgang vertaalt naar het orkest. Ik vind het heerlijk om al musicerend te communiceren met het publiek en in te spelen op de emoties van het moment.” “De veelzijdigheid van Dirk Brossé inspireert me enorm. Ik wil mijn muzikale horizon blijven verbreden en het is mijn grote droom om mijn hele leven te kunnen doen wat ik het liefste doe: mensen raken met muziek.”

Slotconcert Prima La Musica zoekt jong talent Dirk Brossé in concert met Emma Wills, Sarah De Meester en Chloé Bakeroot Gevarieerd programma (o.m. Bartók, Villa-Lobos, Bernstein) plus wereld­ première ‘Three Roads to Loveland’ met gastsolist Bram Nolf op Engelse hoorn I.s.m. de Nationale Loterij, Sabam & Knack

Onze projecten steunen? www.debijloke.be/steun 15


Dit was Weaving Feldman

Zitten, liggen, soezen, buitenlopen en weer binnenkomen: het mocht allemaal op het 5,5 uur durende concert ‘Weaving Feldman’ op zondag 29 augustus. Dat het zelden uitgevoerde hedendaagse werk van Morton Feldman een bijna meditatieve ervaring was, daar was iedereen het over eens. En niet alleen omdat het strijkkwartet – Bennardo, Paleeva, Guaita & Watts – aangevuld was met textielartieste Leïla Pile, die live een kunstwerk weefde. De abdijrefter van het STAM was het feeërieke decor.

TERUGBLIK

Foto’s Evy Van Houcke

16


LOCATIES

Componisten zetten locatie in als ‘instrument’

Als het gebouw mee muziek speelt

Wat als een concertgebouw niet langer het decor is, maar mee bepaalt hoe een muziekstuk klinkt? Hedendaagse componisten als Bernhard Lang en Rebecca Saunders laten publiek en artiesten bewegen door de ruimte. ‘Als je neerzit, ben je gevangen.’ Bram Van Haelter, foto’s Martin Corlazzoli, Björn Comhaire & Evy Van Houcke 18


‘Als je de muzikanten verspreidt over het gebouw, ga je anders kijken naar de architectuur en haar akoestiek’

LOCATIES

Stap een traditionele concertzaal binnen, vandaag gaan heel wat componisten er en je weet precies wat van je verwacht erg bewust mee aan de slag. wordt. De musici nemen plaats op het Componist Rebecca Saunders vindt podium, het publiek nestelt zich in het het eigenlijk vreemd om ruimte helemaal grijze pluche en zodra de lichten doven los te zien van andere compositorische blijft iedereen op zijn aangewezen plek. parameters: muziek klinkt nu eenmaal Het lijkt de meest vanzelfsprekende nooit in het luchtledige. “Hoe geluid zich manier om naar muziek te luisteren, verplaatst en hoe de fysieke kwaliteit maar dat is ze allerminst. Componisten ervan in de ruimte wordt gepresenteerd spelen al eeuwen met afstand, richting en en ervaren, is fundamenteel,” zegt ze. beweging, en in de hedendaagse muziek “Maar als je een stuk schrijft waarbij de wordt ruimte zelfs steeds nadrukkelijker muzikanten verspreid over de ruimte verheven tot compositorisch instrument. staan, ga je als vanzelf anders kijken In het renaissance-Italië experimen- naar de architectuur en haar akoestische teerden componisten uit de Venetiaanse eigenschappen. Dan treedt de ruimte zelf school, zoals Adriaan Willaert en Giovanni veel sterker op de voorgrond.” Gabrieli, met koren en instrumentenDat laatste is belangrijk: de afstand groepen die op verschillende plaatsen tussen klankbron en luisterend oor veranin de kerk werden opgesteld. Berlioz en dert timing en balans, muren laten klanken ‘Pool of Sound’ van Nemø ensemble in het Mahler stuurden later musici achter het weerkaatsen, een hoge ruimte reageert Van Eyck-zwembad begon en eindigde in de podium of zelfs buiten de concertzaal. anders dan een droge studio. Wie muziek inkomhal, 21/02/2026. © Martin Corlazzoli Vanaf de twintigste eeuw werd plaatsing door een gebouw verspreidt, krijgt de echt een volwaardig onderdeel van de eigenschappen van die plek er gratis bij compositie: bij Charles Ives, Karlheinz – ook de lastige. m’n oren gebeurde telkens als die jongens Stockhausen en later in de elektroakoesop hun instrument bliezen. Het overschatische muziek. duwde de rest – dan is je luisterervaring natuurlijk helemaal vertekend.” In de zogenaamde ‘spatiale muziek’ schrijft een componist niet alleen de Dat de luisteraar (en zijn of haar noten zelf neer, maar ook hun plaats in positie) op die manier zelf een variabele de ruimte. Klinkt een trompet vlak voor je is in de compositie, is voor Saunders geen of ergens in de verte? Komt een geluid van probleem dat moet worden weggewerkt, achteren of langszij? Antwoorden twee maar een gegeven waarmee je rekegroepen elkaar door de zaal heen? De ning moet houden. “Iedereen heeft een positie van klank wordt zo mee composiunieke luisterervaring. Iedereen heeft tiemateriaal. een andere stemming, andere verwachOok in De Bijloke verlaat de muziek tingen en een andere luistergeschiedenis. geregeld haar vertrouwde plek op het Bij ruimtelijke muziek wordt dat aspect podium. Afgelopen seizoen trok Nemø gewoon veel sterker benadrukt.” Ruimtelijkheid maakt met andere woorden expliensemble al naar het Van Eyck-zwembad, waar klank letterlijk onder water werd ciet wat in elke concertzaal al gebeurt: we beleefd, en eind januari brengt I SOLISTI horen nooit allemaal exact hetzelfde. tweehonderd blazers samen in de Rebecca Saunders, componist ‘Chroma’ Sint-Pieterskerk. Met ‘Hermetika IX’ van Voel je vrij Bernhard Lang en ‘Chroma’ van Rebecca Saunders wordt de luisteraar zélf mee in beweging gezet. Dat eerste werk Je kan zelfs nog een stap verder gaan, Sweet spot ontvouwt zich als een muzikaal parcours want als niet elke plek hetzelfde klinkt, door verschillende ruimtes, terwijl de luis- Dat is vooral voor de luisteraar zelf waarom zou een luisteraar dan geduteraar zich in ‘Chroma’ vrij beweegt en zo belangrijk. Bernhard Lang noemt ruimte rende het hele concert op één plek een eigen klanklandschap samenstelt. In – de klassieke concertzaal voorop – moeten blijven zitten? al die gevallen is de ruimte niet zomaar daarom provocerend ‘ondemocratisch’. Dat idee zet een van de meest hardde plaats waar muziek klinkt, maar een “De laatste tijd experimenteer ik vaak met nekkige gewoontes uit de klassieke element dat mee bepaalt hóé ze wordt ambisonische opstellingen.” Dat is audio- concertcultuur op losse schroeven. Niet beluisterd. technologie voor het opnemen en weer- alleen de muzikanten hebben in een tradigeven van een volledig driedimensioneel tionele zaal immers een vaste positie; ook geluidsveld, inclusief geluid van boven en het publiek krijgt er één toegewezen. Lang Componeren onder. “Dat deed me beseffen dat elk werk vindt die beperking niet altijd vanzelfspremet akoestiek in elke zaal een soort ‘sweet spot’ heeft, kend. “Als je rechtstaat kan je de ideale de ideale luisterpositie zeg maar. Al bete- plek uitzoeken of weggaan van die brasToch is niet elke viool achter de coulissen kent dat natuurlijk ook dat daartegenover sband die vlak naast je staat. Maar als meteen ‘ruimtelijke muziek’. Zo’n effect heel wat ‘verliezers’ in de zaal zitten, voor je neerzit, ben je gevangen. Soms sta ik kan kleur of drama toevoegen zonder de wie de beleving een pak minder ideaal even op en wandel ik naar buiten, maar vorm van de compositie te bepalen. Dat is. Onlangs was ik zelf de dupe: er werd in een normale concertsituatie doe je dat verandert wanneer afstand, richting en een heel mooi stuk van Philippe Manoury niet makkelijk: het geeft een wat kwade beweging zelf deel worden van de muzi- met verspreid geplaatste instrumenten- indruk. Al is dat niet het geval: soms wil ik kale structuur. In de loop van de twintigste groepen opgevoerd, en ik was de onge- me gewoon vrijer voelen, bewegen of van eeuw gingen componisten daar steeds lukkige die naast een koperblazersgroep plek wisselen – en ik zie dat ook bij andere nadrukkelijker mee experimenteren, zat. Je kan je wel voorstellen wat er met mensen almaar vaker gebeuren.”

19


In ‘Chroma’ trekt Saunders die bewegingsvrijheid radicaal door. In dat werk worden solisten, kleine ensembles, muziekdoosjes en klankobjecten verspreid door een gebouw opgesteld, zodat het publiek vrij door de klanken kan bewegen. Op die manier “meng je de klanken met je eigen lichaam, met je eigen oren”, zegt ze. Wie dichter naar één uitvoerder stapt, haalt die muzikale laag naar de voorgrond. Andere klanken verdwijnen naar de verte. Een paar pasjes volstaan dus al om de balans opnieuw te veranderen.

LOCATIES

‘Je moet ‘Hermetika IX’ telkens opnieuw installeren en aanpassen aan de ruimte waar het werk gebracht wordt’ Bernhard Lang, componist ‘Hermetika IX’

Extra laag Ruimtelijkheid gaat bovendien niet alleen over de positie van mensen of instrumenten: ze haalt ook de architectuur uit de achtergrond. Een zaal is dan niet langer een neutrale verpakking waarin een compositie wordt neergezet. “Dat is een cruciaal gegeven”, zegt Lang. “Toen ik voor orgel begon te schrijven, realiseerde ik me dat een orgel niet bestáát. De klank die we met een orgel associëren, is in feite de combinatie van een orgel en een kerk.” Bij ruimtelijke muziek geldt dat principe nog sterker. De lengte van gangen, de afstand tussen ruimtes, openstaande deuren, muren, trappen en plafonds bepalen mee hoe de compositie klinkt. Dat roept vragen op over de ‘verplaatsbaarheid’ van ruimtelijke muziek. Terwijl een traditionele symfonie hetzelfde zou moeten klinken in Gent, Wenen of Tokio, geldt dat niet altijd voor muziek die bewust met de architectuur van één plek is verweven. Lang liep tegen die vraag aan bij ‘Hermetika IX’, oorspronkelijk geschreven in relatie tot de architectuur van Concertgebouw Brugge. Wanneer zo’n werk elders wordt uitgevoerd, kan je het volgens hem niet simpelweg kopiëren. “Je moet het werk als het ware opnieuw installeren, en dus dringen aanpassingen zich op. Ik

20

Vox Clamantis in de Sint-Pieterskerk, 18/04/2025. © Evy Van Houcke


‘Répons’ van I SOLISTI en Asko|Schönberg in de Floraliënhal, 26/04/2025. © Björn Comhaire

LOCATIES

denk dat die confrontatie met een andere ruimte opnieuw een interpretatieniveau aan het stuk toevoegt.” Aan de andere kant van dat spectrum staat Saunders’ ‘Chroma’. Dat werk is juist ontworpen om zich telkens opnieuw aan een ruimte te hechten. De muzikale modules blijven herkenbaar, maar hun spreiding, onderlinge afstand en combinatie veranderen van locatie tot locatie.

Za 12.12

Nadar Ensemble

‘Concertparcours’ van Bernhard Lang in het hele gebouw (wachtlijst)

Revolutie In de jaren zestig en zeventig kon zo’n breuk met het traditionele podium nog een uitgesproken ideologische lading hebben. Volgens Lang was het openbreken van de auditieve ruimte toen vaak verbonden met kritiek op het burgerlijke concertleven. De conventionele zaal stond mee symbool voor een vastgeroeste cultuur waaruit avant-gardisten zich wilden bevrijden. Die tegenstelling voelt vandaag een stuk minder scherp. “Voor mij is het geen kritiek”, zegt Saunders. “Het is gewoon een andere manier van werken. Het is spannend dat we de concertsituatie kunnen ontrafelen en verschillende manieren van luisteren kunnen verkennen. Maar dat betekent niet dat de traditionele concertomgeving niet langer relevant is.”

‘Hermetika: het goddelijk vrouwelijke’

Zo 31.01

Studi per l’intonazione del mare I SOLISTI

Stuk voor 200 blazers van Salvatore Sciarrino in de Sint-Pieterskerk

Vr 05.02

Chroma

SPECTRA, GAME & Filip Rathé

‘Wandelconcert’ van Rebecca Saunders in het hele gebouw 21


Hoe fiks je in godsnaam een zwembad? Het is publiek geheim dat onze programmator nieuwe muziek Maarten Quanten een zwak heeft voor concerten op bijzondere locaties. Maar je kan wel met zotte ideeën afkomen: íémand moet die wel georganiseerd krijgen. Maarten Byttebier

Samen met onze technische ploeg beweegt productiecoördinator Els Parein hemel en aarde om de ideale concertbeleving waar te maken, waar programmator, componist en ensemble van dromen. Ook al is dat een optreden in een zwembad, ergens te velde of … met tweehonderd blaasinstrumenten in een kerk.

LOCATIES

Zo’n concert op locatie: hoe komt dat tot stand? Productiecoördinator Els Parein: “Het vertrekpunt is altijd artistiek: hoe komt een voorstelling het best tot haar recht? Bij de voorbereiding van het nieuwe seizoen komt programmator Maarten Quanten op kousenvoeten af: dit zijn de concerten die niet in ons eigen gebouw kunnen plaatsvinden. Daar voegt hij dan fijntjes aan toe: ‘Ik probeer het wel een beetje te beperken.’ Maar dat valt serieus tegen (lacht).”

“De criteria van zo’n andere speelplek? De akoestiek, de sfeer en de oppervlakte. Eerst kijken we dan naar onze buren op de Bijlokesite, bij wie we altijd terecht kunnen. Als dat niet lukt, springen we op onze fiets om locaties te gaan scouten.” “Voor vocale muziek is een kerk met veel galm ideaal. Voor ‘Teenage Lontano’ (2023) hadden we een lengte van 60 meter nodig voor de artiesten. We zijn toen op de oude tennishal van Gentbrugge uitgekomen. Maar de eerste keer dat we daar binnenkwamen, leek het sportzweet er nog in de vloer te hangen: stinken! Voor ‘Studi per l’intonazione del mare’ (binnenkort, op 31.01.2027) zochten we plek voor 100 saxen en 100 fluiten, plus publiek: dat kon alleen maar de Sint-Pieterskerk zijn. En toen Nemø ensemble vorig seizoen vroeg om in een zwembad te spelen, vond ikzelf dat enkel het mooiste zwembad van Gent in aanmerking kwam: het art-decopareltje de Van Eyck, natuurlijk.” Duiken er soms onverwachte problemen op?

‘Teenage Lontano’ in een oude tennishal in Gentbrugge, 12/05/2023. © Björn Comhaire

22

'De Floraliënhal was zo lek als een zeef. Met zeildoek beschermden we de instrumenten 's nachts tegen uitwerpselen van duiven' Productiecoördinator Els Parein

en zitkussens: mag allemaal. Weet je: kerken hebben geen evacuatieplan, want je bent in handen van God en er kan je niets overkomen. Maar als wij er een concert organiseren, moet het wel veilig zijn. Dus zorgen wij voor een extra nooduitgang en toiletten via de Sint-Pietersabdij ernaast. En onze pictogrammen laten ze dan gewoon hangen.”

“In een kerk kan je alles plannen, behalve begrafenissen. In de Karmelietenkerk houdt pater Lucas elke dag een mis voor zes man. Dan stoppen wij de repetitie, doen we alsof er niets aan de hand is, en gaan we daarna gewoon verder. De Floraliënhal was zo lek als een zeef: daar deden we zeildoek over de instrumenten voor mochten er ‘s nachts duiven hun Ik kan me inbeelden dat je af en toe behoefte op doen. Maar in de Sint-Pieters- eens goed vloekt? kerk staat ons podium op de plaats waar de kist of urne wordt binnengedragen “Ach, dat valt wel mee. Een concert in ons bij begrafenissen: dan moeten we onze Muziekcentrum verloopt vaak op autoopbouwplanning en repetitie last minute matische piloot. Ik vind het net fijn om de aanpassen.” hort op te gaan. Dan moet je zorgen dat er vlaggen met ons logo staan, dat de Leiden zulke situaties tot wrevel, ticketing vlot loopt, dat de zaalwachters of zien ze jou nog altijd graag komen? goed gebrieft zijn… Het is vaak een huzarenstukje om het publiek op een deftige, “Meestal zijn ze blij met het leven in huis. niet-chaotische manier te ontvangen – de Vooral met de Sint-Pieterskerk hebben bedoeling is dat zij er niets van merken en we een goede band. We organiseerden er een vlekkeloze concertervaring hebben. ooit een orgelfestival met strandstoelen Maar als dat lukt, is dat onvergetelijk.”


‘Een plek met een bijna sacrale sfeer’

Terwijl componisten en wijzelf gefocust zijn op bijzondere locaties, dreigen we te vergeten dat onze eigen klassieke Concertzaal een … bijzondere locatie blijkt te zijn. Toch als we de internationale artiesten mogen geloven die spelen in de grootste zalen ter wereld.

‘Waarom vertelden jullie mij allemaal niet dat De Bijloke de mooiste concertzaal ter wereld is? Het is een 13e-eeuw hospitaal met een akoestisch perfecte hedendaagse zaal die fantastisch klinkt’

‘Een pracht van een ruimte. It’s a real wow!’ Jazzcomponiste MARIA SCHNEIDER

Componist NICO MUHLY

Sopraan VÉRONIQUE GENS

Pianist ALEX KOO

LOCATIES

‘De ongelooflijke akoestiek was ideaal. Je vóélde de warmte van de ploeg, de betrokkenheid van het publiek en de bijna sacrale sfeer die de plek uitstraalt’

‘Als ik optreed in De Bijloke, ben ik haar slaaf: onderdanig aan haar wondermooie akoestiek, waarin elke eeuwenoude houten balk meezingt met elke noot die ik speel. Ik adem de ziel van deze plek in’

‘Hier heerst geen anonieme sfeer zoals in veel moderne zalen. Toch klinkt alles erg realistisch: wat je in de zaal hoort, is wat de piano op het podium produceert’ PIANIST PAVEL KOLESNIKOV

‘Een geweldige concertzaal uit de 13e (!) eeuw’ Pianist VÍKINGUR ÓLAFSSON

23


Wat als een canon een familie was? Maastricht, 7 september 2026

GANGMAKERS

Beste Tom, Ik begin deze brief met een lastige vraag: Wat maakt een canon tot canon? In de muziek lijkt een canon vorm te krijgen als een lijst van namen en jaartallen: een repertoire van componisten en werken dat van de ene generatie op de andere wordt doorgegeven. Werken die we bijzonder belangrijk achten voor… wat of wie precies? Onze geschiedenis? Onze samenleving (alsof die ooit bestond, zeker in deze tijd)? Dat mag je zelf bepalen. Voor mij is het niet zo eenvoudig of vanzelfsprekend.

'De canon is niet zomaar iets wat bestaat of voortduurt, het is iets wat we doen'

Een canon is wat we onderwijzen, programmeren en uitvoeren. Het zijn de concertzalen die we hebben gebouwd, de podia waar we samenkomen als we in stilte luisteren. Het zijn de instrumenten die we oppoetsen, opnieuw besnaren en stemmen. Het zijn de partituren waarop we krabbelen en die we archiveren. Het is het streven naar die ene klank, naar een bedoeling die we nooit volledig kunnen kennen. Het zijn ook de ticketverkopers aan de kassa, de mensen die onze jassen aannemen voordat we de zaal binnengaan, en de obers die ons in de pauze een glas wijn aanreiken. Het is ook: jij, die deze brief leest.

Voor mij is een canon nooit zomaar wat overleeft of overblijft. Het is wat we kiezen om ons te herinneren, waar we moeite in steken om het te repeteren, te leren, lief te hebben. Het is ook wat we laten zwijgen: de noten die onbeluisterd en onuitgevoerd blijven. De mensen die achterblijven. Kortom: de canon is niet zomaar iets wat bestaat of voortduurt; het is iets wat we doen. Dus… Hoe voorkomen we dat ‘familiarity’ (vertrouwdheid) verandert in ‘inevitability’ (onvermijdelijkheid)? Hartelijke groet, Denise 24


We stelden Gangmaker Denise Petzold aan om ons een kritische spiegel voor te houden over het thema canon. Ze is afkomstig uit Duitsland en doceert aan de universiteit van Maastricht. Onze artistiek coördinator Tom Janssens werkt in Gent. Hoe organiseer je dan een geanimeerd debat? In een bevlogen briefwisseling natuurlijk.

Gent, 11 september 2026 Dag Denise,

Je suggestie dat een canon iets is wat je ‘doet’, en niet zomaar iets wat ‘bestaat’, lijkt me een cruciaal inzicht. Want als een canon een praktijk is, dan kan je hem ook ánders doen. Misschien zelfs verkeerd. Of minstens: op een manier die hem verstikt in plaats van levend houdt. Maar wat betekent het om een canon ‘goed’ te doen? En wie bepaalt zoiets?

‘Een canon lijkt op een familie. Hij wordt bijeengehouden door de verhalen die we elkaar blijven vertellen’

GANGMAKERS

Jij schetst meteen het juiste kader: een canon is zoveel meer dan alleen maar muziek. Het zijn niet enkel de noten op papier, maar is ook het concertgebeuren zelf: de rituelen, verwachtingen en gewoontes die bepalen hoe we luisteren. Een canon bestaat niet op zichzelf. Hij leeft alleen doordat mensen hem telkens opnieuw uit- en opvoeren.

Daar moest ik over nadenken toen jij het woord ‘familiarity’ gebruikte. Daar zit namelijk het woord ‘family’ in verborgen. Misschien is dat meer dan een toevallige etymologische echo. Freud leerde ons al dat een familie nooit zomaar een biologische werkelijkheid is. Ze bestaat uit identificaties, verhalen, rollen en terugkerende vertellingen. Een familie is een plek van zorg, maar ook van heimelijkheid. Ze wijst een plaats toe aan de helden én aan de zwakke broeders. Aan de successen én de ongemakkelijke herinneringen. Zo bekeken lijkt een canon op een familie. Hij wordt bijeengehouden door de verhalen die we elkaar blijven vertellen, de mythes die we koesteren, de anekdotes die we doorgeven. Dat vormt een sterk weefsel, niet eenvoudig te doorbreken.

Toch bekruipt me het gevoel dat we vandaag in een interessante periode leven. Er lijkt een groeiende bereidheid om nieuwe verwanten aan de stamboom te erkennen. Maar hoe zie jij dat? Is de canon vandaag bezig zichzelf te herschrijven, of vertellen we onszelf vooral een nieuwe mythe over verandering? Hartelijks, Tom 25


Maastricht, 14 september 2026 Dag Tom,

GANGMAKERS

Je beeld van een familie spreekt me aan, omdat het me aan het denken zet over verandering en de vele (on)mogelijkheden daarvan als we het over canons hebben. Zoals ik het zie, hebben families een merkwaardige verhouding tot verandering. Er komen nieuwe mensen bij, terwijl andere langzaam verdwijnen; oude verhalen worden opnieuw verteld en krijgen opnieuw vorm. In de klassieke muziek hebben veel instellingen en kunstenaars geprobeerd om nieuwe namen toe te voegen of vergeten componisten opnieuw te ontdekken, en ook om onbekende werken te programmeren. Maar daardoor vraag ik me af: als de structuren waarmee we bepalen wat waardevol is ongewijzigd blijven, veranderen we de canon dan werkelijk, of breiden we alleen de familie uit?

“De canon herschrijven’ suggereert ten onrechte dat we een nieuwe, betere versie kunnen maken en het eindelijk ‘goed’ kunnen krijgen’

Ik ben het met je eens dat een canon op een andere manier kan worden vormgegeven. Maar ik vraag me af of we hierbij woorden als ‘goed’ en ‘fout’ moeten gebruiken – misschien is het denken in die termen zelf al een deel van het probleem. Wie is er immers in de positie om te bepalen wat de ‘juiste’ manier is om een canon te vormen? Wat zou het fout maken? Ik geloof dat canons altijd al in beweging zijn geweest, bijvoorbeeld door interpretatie, weglating, herontdekking, herhaling, smaak, instellingen en publiek. Er is nooit één ‘correcte’ manier geweest. Voor mij zit daar iets fundamenteel hoopvols in: als de canon nooit vaststond, dan staat ook niet vast wat hij kan worden. Misschien is het daarom belangrijker om na te denken hierover: als een canon iets is wat we ‘doen’: welke oneindige mogelijkheden draagt dat allemaal in zich? Welke verhalen krijgen een ander, nieuw leven? Welke relaties worden mogelijk die voorheen niet mogelijk waren?

Juist daarom spreekt je familiebeeld me aan: ook families worden zelden alleen bijeengehouden omdat het gelijkgestemde zielen zijn. Ze zijn rommelig en ingewikkeld. We erven verhalen, maar we spreken ze ook tegen en vechten ertegen. We herinneren ons dingen verschillend. We moeten omgaan met lastige familieleden. Soms houden we helemaal op met het vertellen van een bepaald verhaal, of verbreken we zelfs het contact. Dit is een lange brief om te zeggen: ik zou me willen verzetten tegen het idee dat de canon zichzelf ‘herschrijft’, of dat wij hem ‘herschrijven’. Herschrijven suggereert dat we een nieuwe, betere versie kunnen maken en het eindelijk ‘goed’ kunnen krijgen. Maar een canon is levend, onaf, zich voortdurend aan het herhalen, hij wordt betwist, vergeten, herinnerd en veranderd. We zouden vooral aandacht moeten hebben voor hoe we hem open houden: open voor meningsverschil, open voor ongemak. Open voor de mogelijkheid dat wat we dachten te weten nooit het hele verhaal was. Misschien is mijn vraag aan jou dan: wat gebeurt er als we stoppen met proberen om het ‘goed’ te doen? Hartelijke groet, Denise

26


Gent, 18 september 2026 Beste Denise, Ik ben blij dat mijn suggestie van de familie een prettige vonk veroorzaakte in jouw denken. Zelf ben ik er ook door gecharmeerd. Misschien omdat een familie ons wegtrekt van het academische: ze doet nooit wat je verwacht, ze gedraagt zich niet zoals het hoort. Ze vergeet, lacht weg, overdrijft, haalt iemand terug, laat een ander verdwijnen. Precies zo blijft ze leven.

Er is de canon die wij daadwerkelijk op het podium zetten. En er is de canon in ons hoofd. Die twee vallen opvallend slecht samen. Mozart en Stravinski? Onbetwist canon, niet? Toch moet ik, als ik onze programma’s bekijk, vaststellen dat we hen helemaal niet zo vaak spelen. De ‘Eroica’ van Beethoven? Die heeft al vijf jaar niet meer op ons podium geklonken. En de sonate van Liszt? Die werd hier, voor zover ik weet, nog nooit uitgevoerd. Blijkbaar hoeft muziek dus niet voortdurend te klinken om dominant aanwezig te blijven.

GANGMAKERS

‘Er is de canon die wij daadwerkelijk op het podium zetten. En er is de canon in ons hoofd. Die twee vallen opvallend slecht samen’

Je laatste vraag bleef bij me hangen. Spreken over goed of fout omgaan met een canon is inderdaad vreemd. Want wie beslist wat de juiste manier is? Alleen: doen we niet voortdurend alsof iemand dat wél kan? Ik bedoel: als het aankomt op de canon wordt vaak naar ons gekeken, naar concertzalen, opleidingen, ensembles. Alsof wij door onze keuzes bepalen wat waardevol blijft. En ja, zoals jij schrijft moeten we ons handelen bevragen en alternatieven openhouden. Maar ik denk dat daar iets wringt.

Misschien overschatten we daarom de macht van instituties. De hardnekkigste canon zit niet in onze seizoensbrochures of programmaboekjes, maar in verwachtingen, herinneringen en vanzelfsprekendheden. Ook in die van jou en mij. Om bij de familie te blijven: ik heb het gevoel dat we de familie aan tafel best kunnen veranderen. Maar wat als we ondertussen dezelfde familieverhalen blijven vertellen? Misschien is dát voor mij de vraag: hoe krijgen we niet alleen andere muziek op het podium, maar ook een andere canon in ons hoofd? Alle groeten, Tom

Deze briefwisseling blijft verdergaan online. Volg alles van onze Gangmakers op www.debijloke.be/gangmakers 27


Beleef klassieke muziek van de middeleeuwen tot vandaag in een historisch kader

met o.a. Olga Pashchenko | Solomon’s Knot | Les Trouveurs & Marc Mauillon | Sophie Karthäuser & Les Muffatti | Ensemble Céladon | -PER-SONAT | Bart Coen & Mario Sarrechia | Cantoría | Viktoria Mullova & Alasdair Beatson | Naruhiko Kawaguchi | Léa Desandre & Thomas Dunford | L ucile Richardot & Ensemble Correspondances | Margret Köll | Benjamin Alard | A nocte temporis

Info & tickets www.amuz.be

Met de steun van Piano’s Maene Vakmanschap sinds 1938 Onze missie : Onze passie delen, en je inspireren om piano te spelen !

Alkmaar - Amsterdam - Antwerpen - Brussel Gent - Lanaken - Ruiselede - Utrecht www.maene.be

§ǞƊȁȌٚȺ wƊƵȁƵ ǞȺ ǐƵƦȲƵɨƵɈƵƵȲƮ ǘȌ˜ƵɨƵȲƊȁƧǞƵȲ ɨƊȁ ƵǶǐǞǁ

W W W. D E L E N . B A N K


Het beste in De Bijloke volgens Naomi van der Horst 1.

BV geeft concert tips

Actrice en theatermaakster Naomi van der Horst speelt mee in ‘Fabels’, een familievoorstelling die bekende fabels in een wonderlijk nieuw jasje steekt. Zij kijkt de komende maanden uit naar deze concerten.

Za 20.02

Het Celloconcerto van Saint-Saens

Symfonieorkest Vlaanderen & Victor Julien-Laferrière

Foto Anna Perger

2.

Zo 31.01

CONCERTTIPS

“Oh ik hou van cello! Mocht ik vandaag de tijd (en het talent!) hebben om mij om te scholen, dan zou ik graag cello leren spelen. Die klank is prachtig en de gracieuze manier waarop cellisten het instrument bespelen het kijken waard. Als die cello dan ook nog wordt gedragen door het symfonieorkest, belooft dat sowieso een heerlijke avond.”

Paris - Broadway Buenos Aires

Lucienne Renaudin Vary & Félicien Brut “De titel klinkt filmisch en speels, en de combinatie van accordeon en trompet klinkt mij dramatisch in de oren. Twee instrumenten die ik voel ademen als ik eraan denk. Ik voel de dramatische film al loeren. Lucienne Renaudin Vary en Félicien Brut zijn een duo om naar uit te kijken.”

3.

Vr 08.01 & Za 09.01 Zo 06.12

Fabels (8+)

Wonderlijk muziektheater van I SOLISTI & KOPERGIETERY

ARK nieuwe muziek

Klankennest voor baby’s & peuters

“Je kan niet vroeg genoeg beginnen. Ik heb nog geen kleintje, maar mocht ik een peuter hebben, dan zou ik wel weten waar wij begin januari samen zijn. Soms wou ik dat ik weer de oren van een peuter had: elke nieuwe klank als een verrassing, een magische nieuwigheid. Je peuter zien meesurfen op de golven van geluid en beweging, op weg naar nieuwe universa: dat lijkt me prachtig.” 29


december Di 01.12 20:00 Concertzaal Wo 02.12

20:00 Café

AGENDA

Julien Tassin / Erwin Vann / Jean-Marc Butty Inner Forest

Migrations

Concertzaal Do 10.12 20:00 Concertzaal Za 12.12 20:00 Volledig gebouw Zo 13.12 15:00 Concertzaal Vr 18.12 20:00 Concertzaal Za 19.12 20:00 Concertzaal Zo 20.12 14:00 Volledig gebouw

Dirk Brossé in concert met jong talent

januari Vr 08.01 Za 09.01 11:00 09:30 | 11:00 | Kraakhuis 15:30 Vr 08.01 20:00 Karmelietenkerk Za 09.01 20:00 Concertzaal Do 14.01 20:00 Concertzaal Vr 15.01

20:00 Café

Za 16.01 20:00 Concertzaal Zo 17.01 11:00 Kraakhuis Zo 17.01 15:00 Concertzaal Do 28.01 20:00 Concertzaal Za 30.01 16:00 Concertzaal

O U D E M UZ I E K

Concerto Italiano & Rinaldo Alessandrini

Do 03.12 20:00 Concertzaal Vr 04.12 11:00 Kraakhuis Za 05.12 20:00 Kraakhuis Zo 06.12 11:00 | 15:00 Concertzaal Wo 09.12

20:00

30

Monteverdi’s madrigalen: il terzo libro

LIED

Álfheiður Erla Guðmundsdóttir & Kunal Lahiry

Huehuetenango

O U D E M UZ I E K

Jonatan Alvarado & Ariel Abramovich

Drie radicale kwartetten

WAC H T L I J S T

360° XENAKIS

Bowmore Quartet

Fabels (8+)

Wonderlijk muziektheater van I SOLISTI & KOPERGIETERY

Prima La Musica zoekt Jong Talent 5

G R A N D I O O S SY M F O N I S C H

Christian Tetzlaff & Brussels Philharmonic

HERMETIKA: het goddelijk vrouwelijke

WAC H T L I J S T

Nadar Ensemble

K E R S TC O N C E R T

NDR Vokalensemble, Orkest van de Achttiende Eeuw & Klaas Stok

Brieven van Toots

WAC H T L I J S T

Rutger Mathys, Ella Michiels, Max Wyckaert & Wido Uvin

Meeuwsens mega-kerst

K E R S TC O N C E R T

Nikola Meeuwsen

Historische rondleiding

FA M I L I E

N I E U W A A N G E KO N D I G D

Brahms & Elgar

Der Messias

B I J LO K E JA Z Z C L U B

N IEUWE M UZIEK

O U D E M UZ I E K

M U Z I E K T H E AT E R

PIANO

L A AT S T E T I C K E T S

Met een gids door het oudste concertgebouw ter wereld

ARK nieuwe muziek (4-24 maand)

Klankennest voor baby’s & peuters

FA M I L I E

Ciao Adriano

O U D E M UZ I E K

Sufi’s Saraband

G R E N Z E LO O S

Retour à Versailles

O U D E M UZ I E K

Dionysos Now!

The Model Experience Ensemble Musica Gloria

Echoes of Zoo

Collective Intelligence

Schumanns ‘Rheinische’

Symfonieorkest Vlaanderen & Martijn Dendievel

Mysteries of the Macabre I SOLISTI

B I J LO K E JA Z Z C L U B SY M F O N I E O R K E S T VLAANDEREN ZO N DAG E N

Nieuwjaarsconcert

Feestmuziek door de beste harmonie van Vlaanderen

Carmina Latina

Cappella Mediterranea & Leonardo García-Alarcón

De verboden deur (6+)

KIDconcert van Antwerp Symphony Orchestra

O U D E M UZ I E K

FA M I L I E


Do 28.01 10:00 Kraakhuis

Halve finale Big Little Music Competition

BIG LITTLE MUSIC

Vr 29.01 19:00 Kraakhuis

Finale Big Little Music Competition

BIG LITTLE MUSIC

Za 30.01 20:00 Kraakhuis

Minder is meer

BIG LITTLE MUSIC

Zo 31.01 11:00 Concertzaal

A Frenchman in New York

BIG LITTLE MUSIC

Zo 31.01 15:00 Concertzaal

Paris - Broadway - Buenos Aires

BIG LITTLE MUSIC

Zo 31.01 20:00 Concertzaal

Kompas op lied

BIG LITTLE MUSIC

Zo 31.01 20:00 Sint-Pieterskerk

Studi per l’intonazione del mare

N IEUWE M UZIEK

Dokwerk Saxophone Quartet Nicolas Baldeyrou & Annika Treutler Lucienne Renaudin Vary & Félicien Brut Fatma Said & Anneleen Lenaerts I SOLISTI

februari Ma 01.02

Jorge Rossy Vibes Quartet

20:00 Café

B I J LO K E JA Z Z C L U B

11 Years

Vr 05.02 20:00 Volledig gebouw

Chroma

Zo 07.02 15:00 Concertzaal

Mahler 9

Do 11.02 20:00 Kraakhuis

Josse De Pauw, Kris Defoort & Eric Thielemans

Vr 12.02 20:00 Kraakhuis

Lighten Mine Eies

GRANDIOOS SY M F O N I S C H

Brussels Philharmonic & Kazushi Ono cummings and goings

L A AT S T E T I C K E T S

O U D E M UZ I E K

Près de votre oreille Zo 14.02 11:00 | 15:00 Concertzaal

TRACK (3+)

WAC H T L I J S T

FA M I L I E

Fascinerende familievoorstelling van La Boîte à sel

Zo 14.02 11:00 Kraakhuis

O Vilanella

Wo 17.02 20:00 Café

Soiree Elpee #2

Do 18.02 20:00 Concertzaal

Bach & Zonen

Za 20.02 20:00 Concertzaal

Het Celloconcerto van Saint-Saëns

Zo 21.02 14:00 Volledig gebouw

Historische rondleiding

Zo 21.02 15:00 Concertzaal

De Johannespassie

Do 25.02 20:00 Concertzaal

John Scofield Combo 75

Vr 26.02 20:00 Kraakhuis

Metamorfosi

Za 27.02 20:00 Concertzaal

Bruchs Vioolconcerto

JA Z Z

AGENDA

Za 13.02 11:00 | 16:00 Concertzaal

N IEUWE M UZIEK

SPECTRA & GAME & Filip Rathé

ZO N DAG E N

Céline Scheen & L’Achéron De platenclub van Muziekcentrum De Bijloke

O U D E M UZ I E K

Tamara Stefanovich WAC H T L I J S T

Symfonieorkest Vlaanderen & Victor Julien-Laferrière

SY M F O N I E O R K E S T VLAANDEREN

L A AT S T E T I C K E T S

Met een gids door het oudste concertgebouw ter wereld B’Rock Orchestra & René Jacobs Scofield, Clayton, Archer & Stewart WAC H T L I J S T

Cappella Mariana Augustin Hadelich & Antwerp Symphony Orchestra

O U D E M UZ I E K

JA Z Z

G R E N Z E LO O S

G R A N D I O O S SY M F O N I S C H

31


Nieuwjaarsconcert Zo 17.01 15:00 Concertzaal Drankje inbegrepen!

Kom klinken op 2027 met feestmuziek van de beste harmonie van Vlaanderen


Turn static files into dynamic content formats.

Create a flipbook
deBijloke magazine december 2026 - februari 2027 by Muziekcentrum De Bijloke - Issuu