Page 1

de puur muziek

de

20.11.12 | 14:00 | KRAAKHUIS

Sophie & marie Hallynck Muziekcentrum Gent

Zwier en melancholie


Programma

Uitvoerders

Franz Schubert (1797-1828) Sonate in a-klein ‘Arpeggione’ D821 1. Allegro moderato 2. Adagio 3. Allegretto

Sophie Hallynck | harp Marie Hallynck | cello

Valeri Kikta (°1941) Sonate voor cello en harp Manuel de Falla (1876-1946) Suite populaire espagnole 1. El paño moruno 2. Nana 3. Canción 4. Jota 5. Asturiana 6. Polo

2


Sophie & marie Hallynck Zwier en melancholie Franz Schubert Schubert componeerde zijn sonate voor arpeggione en pianoforte in november 1824 voor Vincenz Schuster, een Weense amateur-musicus, componist en muziekhandelaar. Voor zover we weten was Schubert wel bekend, maar niet speciaal bevriend met Schuster. Het werk was ook geen compositie in opdracht, waar hij iets aan verdiende. Vermoedelijk was Schubert nieuwsgierig, stond hij open voor nieuwe ontwikkelingen in de muziek en was hij geïnteresseerd in de mogelijkheden van een nieuw instrument, dat in 1823 door de vooraanstaande snaarinstrumentenbouwer Johann Georg Staufer was ontwikkeld. Dit instrument, in de toenmalige vakliteratuur aangeduid als Bogen-Guitarre, Guitarre d’amour, Chitarra col arco of Violoncell-Guitarre (c.q. Guitarre-Violoncell), zou de geschiedenis ingaan onder de naam arpeggione.

de ronde vormen, de fretten (toonrichels) op de hals en de stemming (E-A-d-g-b-e’) van meekreeg, maar werd als een cello verticaal tussen de knieën vastgehouden en met een strijkstok bespeeld. Het nieuwe instrument werd weliswaar goed ontvangen door de vakpers, maar maakte geen furore. Wel ontstond een kleine groep liefhebbers die zich een tijdlang op het instrument gooide. De gitarist Vincenz Schuster schijnt ongeveer de enige te zijn geweest die dat instrument op professioneel niveau bespeelde. Het vermoeden dat hij degene was die Schubert om een specifiek op dit nieuwe instrument toegesneden compositie verzocht, berust op het feit dat hij ook eind 1824, vlak na het ontstaan van de sonate, de première ervan speelde in Staufers atelier, waar het instrument was ontwikkeld. Het is dus goed mogelijk dat Schubert hierbij aanwezig was en de pianopartij zelf uitvoerde.

Merkwaardig: het woord arpeggione komt nergens anders voor dan in de handgeschreven partituur van de componist. Mogelijk is hij afkomstig van Schubert zelf, die in zijn sonate de door het instrument geboden mogelijkheden van harpachtig gearpeggiëerde akkoorden en virtuoze passages met verve benutte. Zoals uit de overige benamingen valt op te maken was het instrument een kruising tussen gitaar en violoncel; het was afgeleid van de klassieke, zessnarige gitaar, waar het ook

Schuster zou het daaropvolgende jaar ook een leermethode voor de arpeggione publiceren. Ondanks zijn inspanningen kende het instrument maar een korte bloeitijd van ongeveer 10 jaar; tegen de tijd dat Schuberts sonate in 1871 werd gepubliceerd – dat er ook toen al een bewerking voor cello was bijgevoegd, zegt genoeg – was het instrument vrijwel in vergetelheid geraakt, en de enige herinnering eraan bleef bewaard in de bena-

3


volksmuziek. Het idee van de Siete canciones populares españolas voor stem en piano nam vorm tijdens de laatste maanden van zijn verblijf in Parijs in 1914. De première had plaats in Madrid in 1915, de publicatie pas in 1922.

ming van Schuberts werk. Hier en daar is in musea nog een arpeggione te vinden en enkele hedendaagse instrumentenbouwers maken ze weer. Schuberts arpeggione-sonate werd – en bleef – door transponeren en bewerken echter een geliefd werk voor de intiemere kamermuziek. De sonate bezit een enorme panache, te beginnen van meet af aan met de eerste melodie die zwanger is van zwier, vermengd met enige echt Schubertiaanse melancholie. Het adagio is een typisch Lied ohne Worte en de finale, een allegretto, is vol heerlijke thema’s.

Pawel Kochański maakte van zes van de zeven liederen (Seguidilla murciana werd weggelaten) transcripties voor viool en piano, Maurice Maréchal deed hetzelfde voor cello en piano. De instrumentale versie staat bekend als de Suite populaire espagnole. Het is een verzameling miniaturen eerder dan een cyclus, een metaforische reis doorheen verscheidene culturele Spaanse regio’s. De volgorde is niet vastgelegd maar ad libitum.

Valeri Kikta Kikta werd in 1941 geboren in Vladimirovka, een dorpje niet ver van Donetsk, wat toen Stalino heette. Hij studeerde koordirectie en compositie aan het Conservatorium van Moskou en koormuziek bij Professor A. Sveshnikov. Op voorspraak van Sjostakovitsj werd hij toegelaten tot de postdocopleiding. Zijn specialisme is het rijke Russische koorleven.

Niet alle liederen komen uit de volksmuziek. Polo (een Flamenco dans) en Jota (een dans van Aragon), zijn volledige geschreven in de stijl van de originele volksmuziek. De rest, El paño moruno (Moors kledingstuk), Asturiana (slaapliedje uit Asturië, het Noorden van Spanje), Nana (slaapliedje uit Andalusië) en Canción is gebaseerd op volkse bronnen, maar de Falla heeft ze in een nieuw kleedje gestopt met een nieuwe harmonische onderbouw.

Kikta ontving de Moscow Mayor Prize, de Dmitri Sjostakovitsj Prijs en het Diploma en de Gouden Poesjkin Medaille. Momenteel is hij docent muziek aan het Conservatorium van Moskou.

De Falla deed meer dan alleen maar reproduceren van de emoties van de folklore, slingerend tussen diepe melancholie en opzwepende ritmes: hij sublimeerde de volksmuziek.

Manuel de Falla Samen met Albeniz en Granados was Manuel de Falla – zoon van een Catalaanse moeder en Andalusische vader – een van de 3 Spaanse componisten die zich uitdrukkelijk laafde aan de Spaanse

4


Bio Marie Hallynck Marie Hallynck wordt aanzien als één van de meest geapprecieerde cellisten van haar generatie. Zij was reeds te horen in de meest prestigieuze concertzalen en trad op als soliste met een 50-tal orkesten, zoals het Nationaal Orkest van België, het Rotterdams Philharmonisch Orkest, het Filharmonisch Orkest van St-Petersburg, het Concertgebouw Kamerorkest Amsterdam. Haar passie voor de kamermuziek kan zij uiten als lid van het ensemble César Franck en als stichtend lid van de ensembles Arpae en Kheops. Marie Hallynck speelt in kamermuziekverband samen met Vadim Repin, Martha Argerich, het Quatuor Ysaÿe …

Crescendo, Choc du Monde de la Musique en Incontournable de l’année door Arte. Parallel met haar activiteiten als uitvoerend musicus, onderwijst Marie Hallynck aan het Conservatoire Royal de Musique de Bruxelles. Marie Hallynck bespeelt een instrument van de Venetiaanse bouwer Matteo Goffriller uit 1717.

Sophie Hallynck Sophie Hallynck studeerde harp bij Edwige Motte en later bij Francette Bartholomée, aan het Conservatoire Royal de Musique de Bruxelles waar ze met de grootste onderscheiding het Hoger Diploma voor harp en voor kamermuziek behaalde. Daarna perfectioneerde ze haar harpspel aan het Conservatoire National Supérieur de Musique de Paris bij Marie-Claire Jamet en Francis Pierre, harpist van het Domaine Musical van Pierre Boulez en vriend van Luciano Berio. Sophie Hallynck was finaliste op verschillende internationale concoursen (Wedstrijd van Spotorno in Italië en Arpista Ludovico-wedstrijd in Madrid). Haar interesse voor de hedendaagse muziek vertaalt zich in een permanente samenwerking met gespecialiseerde ensembles zoals United instruments of Lucilin, Musiques nouvelles of Ictus en ze werd in 1996 bekroond met de Pelemansprijs. Op 21-jarige leeftijd werd Sophie Hallynck harpsolo van de Opera Royal de Wallonie en vicevoorzitster van de Jeunes-

Marie Hallynck begon cello te studeren in haar geboortestad Doornik, vervolgens in Parijs bij Reine Flachot. Na haar studies aan het Conservatoire Royal de Musique de Bruxelles in de klas van Edmond Baert en aan de Muziekkapel Koningin Elisabeth, studeerde zij verder bij Janos Starker in de Verenigde Staten en bij Natalia Gutman aan de Musikhochschule in Stuttgart. Zij behaalde vele prijzen op nationale en internationale wedstrijden (Gent, Brussel, Parijs, Eindhoven …) en was laureate van het beroemde Eurovisie-Concours van de Klassieke Muziek (1992). Marie Hallynck realiseerde talrijke cdopnames, die onder meer bekroond werden met een 5de Diapason, Joker van

5


ses Musicales Wallonie. Zij beëindigde deze functie enkele jaren later om zich volledig te concentreren op haar activiteiten als concertsoliste en pedagoog in het IMEP (Institut Supérieur de musique et de pédagogie in Namen) en aan het conservatorium van Antwerpen. Ze treedt op als soliste met talrijke orkesten (Collegium Brugense, Prima la Musica, Orchestre de Chambre de Wallonie, Kamerorkest van St. Petersburg, Symfonie Orkest Vlaanderen, Jonge Filharmonie, Opéra Royal de Wallonie, I Fiamminghi, deFilharmonie, Orchestre Philharmonique de Liège et de la communauté française …) en wijdt een groot deel van haar muzikaal leven aan kamermuziek met haar zuster Marie en met het ensemble Arpae. Sophie Hallynck nam cd’s op in België en in het buitenland, o.a. met het ensemble Arpae, een duo-opname met Claude Maury, de triosonate van Claude Debussy samen met Sigiswald en Barthold Kuijken, een monografische recitalopname met de werken van de Naamse componist Félix Godefroid, een recital in duo met haar zus Marie. Naast haar parcours van klassieke intrumentaliste heeft Sophie ook haar twee passies (muziek en declamatie) kunnen verenigen in het voorstellen van Muziek en Poëzie-recitals.

6


Bijloke-manufactuur DI 4 DEC - 20:00 De Bijloke - Kraakhuis Met de Bijloke-Manufactuur biedt Muziekcentrum De Bijloke aan een aantal jonge musici en ensembles een werkplek voor experiment. Zonder de onmiddellijke druk van het grote concertpodium kunnen ze in alle luwte composities, multimediale producties en/of muziektheaterproducties ontwikkelen. Het resultaat kunt u bekijken en beluisteren tijdens drie toonmomenten. Van een aantal projecten kunnen we nu al een tip van de sluier oplichten. 20:00-20:45 InAlto o.l.v. Lambert Colson Lambert Colson en zijn ensemble halen met hun project ‘L’ultimo sospiro del Cornetto a Venezia’ de zink of cornetto van onder het stof. Het blaasinstrument beleefde zijn glorietijd tijdens de renaissance en vroegbarok maar geraakte daarna in onbruik. Aan de hand van partituren van componisten als Cavalli, Legrenzi, Rosenmüller, Ziani en Vivaldi blazen ze er letterlijk nieuw leven in. 21:00-21:45 Hathor Consort o.l.v. Romina Lischka & Femke Gyselinck Gambaspeelster Romina Lischka en choreografe-danseres Femke Gyselinck (Rosas) laten zich inspireren door de ‘Lachrimae’ van John Dowland. Tickets | www.debijloke.be - 09 269 92 92 Andere Manufactuurdagen: MA 18 FEB 2013 - 20:00 DI 4 JUNI 2013 - 20:00 Alle info: debijloke.be


binnenkort DO | 22.11.12 | 20:00 | Miryzaal (Hoogpoort 64) Navarra String Quartet & Bram Van Sambeek (fagot) Devienne, Du Puy, Blanckaert, Debussy, Fagerlund

WO | 05.12.12 | 20:00 Jean-Marie Machado (piano, compositie), Dave Liebman (saxofoon, compositie), Claus Stötter (trompet, bugel) & Psophos Quartet Jazz

VR | 23.11.12 | 20:00 | UITVERKOCHT deFilharmonie & Collegium Vocale Gent, Philippe Herreweghe (dirigent) Liszt

VR | 07.12.12 | 20:00 | Kraakhuis | UITVERKOCHT Theatre of Voices, Paul Hiller (artistieke leiding) Byrd, Eccard, Gade, Skempton

ZA | 24.11.12 | 20:00 Symfonieorkest Vlaanderen Dvorak, Prengels, Franck

ZO | 09.12.12 | 16:00 | STAM Refter Bruce Dickey, Liuwe Tamminga Trabaci, Mayone, Da Palestrina, Gabrieli, Guami, Greco

VR | 30.11.12 | 20:00 | Vooruit Theaterzaal | UITVERKOCHT Sons of the New World, Jef Neve (piano) Jef Neve

WO | 12.12.12 | 20:00 | Miryzaal (Hoogpoort 64) Isabelle Faust (viool), Alexander Rudin (cello), Alexander Melnikov (piano) Schumann, Van Beethoven, Smetana

ZO | 02.12.12 | 16:00 deFilharmonie, Steven Verhaert (dirigent) KIDconcert: Billy the Kid DI | 04.12.12 | 20:00 | Kraakhuis Inalto o.l.v. Lambert Colson, Hathor Consort o.l.v. Romina Lischka & Femke Gyselinck (dans) Bijloke-manufactuur

VR | 14.12.12 | 20:00 | Kraakhuis Rolf Lislevand (luit, teorbe, barokgitaar), Kayhan Kalhor (spijkervedel) Iraanse en Europese improvisaties ZO | 16.12.12 | 15:00 Brussels Philharmonic & Vlaams Radio Koor & Octopus Symfonisch Koor, Michel Tabachnik (dirigent) Verdi: Requiem

Bespreekbureau Muziekcentrum De Bijloke Gent Colofon J. Kluyskensstraat 2, 9000 Gent Tekst programmaboekje | Frank Pauwels Di - vr 10:00 - 12:00 & 13:00 - 17:00 | Za 13:00 - 17:00 v.u. | Daan Bauwens 09 269 92 92 | tickets@debijloke.be | www.debijloke.be © Muziekcentrum De Bijloke Gent Muziekcentrum De Bijloke is mobiel dankzij het partnership met Gent Motors (www.gentmotors.be)

20.11.12 Sophie & Marie Hallynck  

Sophie en Marie Hallynck: twee zussen, twee virtuoze solisten, twee uitstekende kamermuzikanten. De arpeggione sonate is een heerlijke brok...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you