Dentista Magazine 2 | 2026

magazine voor het tandheelkundig team

nummer 2 | 2026

Professionele gebitsreiniging; gewoonte of noodzaak?

Groeien binnen de restauratieve en esthe­ tische tandheelkunde Rixt van Noort en Lotte van den Brink

www.dentista-magazine.nl

Thema: Restauratieve tandheelkunde

TePe

EasyFit asy it

™

Helpt patiënten starten én volhouden met interdentale reiniging.

Nieuw TePe EasyFit™: de slimme instap in interdentale reiniging. Net zo eenvoudig als een pick, maar met de grondigheid van een conische rager. Start vandaag!

Gemakkelijk in gebruik voor patiënten, ideaal als instaprager

Flexibele rager met zachte tip voor comfort

Beschikbaar in twee maten: S/M en M/L

Ergonomisch handvat voor gecontroleerde, precieze reiniging Geschikt voor beugels

S/M

Scan de QR code en lees meer over TePe EasyFit™

M/L

S/M past in nauwe interdentale ruimtes, M/L voor bredere interdentale ruimtes.

VOORWOORD

De digitale belofte De restauratieve en esthetische tandheelkunde

de aanpak van gebitsslijtage. Ook parodontale

ontwikkelt zich razendsnel. Nieuwe materialen,

plastische chirurgie komt aan bod, waarbij precisie

verfijnde technieken en vooral digitale innovaties

en langetermijndenken bepalend zijn voor het

bieden ongekende mogelijkheden. Zoals Celina

resultaat.

Klappers in haar column beschrijft: die digitale belofte is groot. Tegelijk vraagt het van ons dat we

Wat in alle bijdragen terugkomt, is dat restauratieve

scherp blijven op wat we laten zien, wat we plannen

tandheelkunde verder gaat dan alleen techniek. Het

en wat we uiteindelijk kunnen waarmaken.

draait om inzicht, planning en samenwerking, met collega’s en met de patiënt.

In dit themanummer zie je hoe die ontwikkeling

Daarnaast vind je in dit nummer artikelen over

zich vertaalt naar de dagelijkse praktijk. In het in-

professionele

terview met Rixt van Noort en Lotte van den Brink

parodontale gezondheid en zwangerschap, en de

staat de groei van de behandelaar centraal: hoe leer

samenwerking tussen praktijkhouder en -manager.

gebitsreiniging,

infectiepreventie,

je als jonge tandarts kijken naar het geheel en hoe belangrijk is goede begeleiding daarin.

De casuïstiek laat vervolgens zien hoe breed het vakgebied is. Van het subtiel herstellen van

Veel leesplezier!

esthetiek met directe technieken tot complexe behandelingen zoals botopbouw na brugfalen en

Colofon

Dentista is een uitgave van Dentista Media en verschijnt 4 keer per jaar

Redactie

Ilko Alink, Lies Ligtvoet, Sifra Hordijk

Lies en Ilko.

Grafisch Design

Degen en Leideritz BNo

Vormgeving

LDB Production, Levin den Boer

Fotografie

Adverteren

Concetta Scibona,

concetta@dentista-magazine.nl +31 6 281 829 62

Druk

Wilco, Amersfoort

Redactie(adres) Dentista Media

Lars van den Brink

Ilko Alink, ilko@dentista-magazine.nl

Abonneren

Niets in deze uitgave mag worden

Digitaal aanwezig

verspreiding toegezonden aan tandarts-

gereproduceerd zonder schriftelijke

Koggeschip 212, 7429 BG Colmschate

www.dentista-magazine.nl

Instagram: @dentistamagazine

Aan dit nummer werkten mee

Irfan Abas, Celina Klappers, Rixt van Noort,

Dentista wordt in gecontroleerde

en mondhygiënistenpraktijken in Nederland.

Ben je werkzaam binnen de tandheelkunde en

wil je Dentista ontvangen, stuur dan een e-mail naar: info@dentista-magazine.nl

Lotte van den Brink, Paul de Kok, Jasper

Adreswijzigingen

Nina Nijland, Nicolette Biesters, Marit

Vermeld zowel je oude als nieuwe adres.

Thoolen, Freek Gols Linthorst, Gerry Karlis, Verschuuren, Fridus van der Weijden, Nora Ennahachi, Sjoerd Kuiken, Marenka Franke, Marloes Rust.

©2013-2026 Dentista Media.

overgenomen, vermenigvuldigd of

toestemming van Dentista Media of andere auteursrechthebbenden. Dentista Media

kan geen aansprakelijkheid aanvaarden voor de juistheid en volledigheid van alle in deze uitgave opgenomen teksten en beelden.

Per e-mail: info@dentista-magazine.nl.

Marketing Ilko Alink,

ilko@dentista-magazine.nl

3

INHOUDSOPGAVE 2026 | 2

6

GBR met magnesium membraan bij brugfalen Irfan Abas

14

23

Behandeling van gebitsslijtage Paul de Kok

4

Leren kijken naar het geheel Rixt van Noort en Lotte van den Brink

28

Prettige wedstrijd Jasper Thoolen

36

De kunst van onzichtbaar herstel met directe technieken Freek Gols Linthorst

44

Parodontale plastische chirurgie Gerry Karlis

52

Professionele gebitsreiniging Fridus van der Weijden

Parodontale gezondheid en zwangerschap Yalda Ahmadzai en Nina Nijland

en

Infectiepreventie begint bij de agenda Nicolette Biesters

58

48

64

Column Celina Design in beeld Column Marit Praktijkmanagement Communicatie Column Marloes

13 42 57 70 76 78

Samenwerking tus­ sen praktijkhouder en praktijkmanager Nora Ennahachi

5

GBR

Een voorspelbare oplossing voor botdefecten

GBR met magnesium membraan bij brugfalen

Wanneer een bestaande brug faalt door verlies van een pijlerelement, ontstaat vaak de behoefte aan een duurzame en voorspelbare oplossing. Implantaten vormen in zulke gevallen een aantrekkelijk alternatief, maar vereisen bij botverlies vaak aanvullende chirurgische stappen. Met name in gebieden waar al langere tijd elementen ontbreken, is botopbouw essentieel voor succesvolle implantaatplaatsing. Guided Bone Regeneration (GBR) speelt hierbij een belangrijke rol, waarbij zowel het botmateriaal als het membraan van invloed zijn op het resultaat. In dit artikel wordt een klinische casus beschreven waarin een magnesium membraan wordt toegepast binnen een gefaseerde behandeling na brugfalen. Irfan Abas Voor het vervangen van één of meerdere ontbrekende

len een meer duurzame en comfortabele oplossing,

elementen zijn orale implantaten tegenwoordig vaak

zowel functioneel als esthetisch. In het verleden wa-

de eerste behandelkeuze, in plaats van bruggen of

ren bruggen vaak de eerste keuze voor het vervangen

uitneembare voorzieningen. Het belangrijkste voor-

van ontbrekende elementen. Hierdoor zien we in de

deel van implantaten is dat alleen het ontbrekende

praktijk nog regelmatig situaties waarbij bestaande

element wordt vervangen, zonder dat aangrenzende,

bruggen gedeeltelijk falen doordat één of meerdere

vaak gezonde elementen hoeven te worden beslepen.

pijlerelementen verloren zijn gegaan. In deze gevallen zoeken patiënten meestal een nieuwe, duurzame

Bij een conventionele brug moeten meestal minimaal

oplossing, waarbij de voorkeur tegenwoordig vaak

twee pijlerelementen worden betrokken. Dit kan be-

uitgaat naar implantaten in plaats van het uitbreiden

tekenen dat gezond tandweefsel wordt opgeofferd en

of opnieuw vervaardigen van een brug.

dat de belasting op deze elementen toeneemt. Daarnaast is de prognose van een brug mede afhankelijk van de conditie van de pijlerelementen.

Botopbouw

Een uitneembare voorziening kan een relatief een-

Bij een driedelige brug waarbij één pijler verloren

voudige en financieel voordelige oplossing zijn, maar

is gegaan, kan relatief eenvoudig worden overge-

qua comfort, stabiliteit en gevoel in de mond ervaren

stapt naar een implantaatgedragen oplossing. Na

patiënten dit vaak als een compromis ten opzichte

het doorslijpen van het brugdeel ter hoogte van de

van implantaten. Implantaten bieden in veel geval-

dummy en extractie van de aangedane pijler, zijn

6

1

1.

2

3

Brug 25-x-27 met cariës zicht-

2. Brug 25-x-27 occlusaal

met cariës en forse radiolucentie

baar buccaal

3. Peri-apicale opname 25-x-27

rondom pijler 25

doorgaans twee implantaten voldoende om zowel de

Membranen

verloren pijler als het ontbrekende element te vervangen. Wanneer het connectorgebied van de intacte

Voor membranen bestaat de keuze uit niet-resor-

pijler zorgvuldig wordt doorgeslepen en het opper-

beerbare varianten, zoals PTFE, of resorbeerba-

vlak netjes wordt afgewerkt en gepolijst, kan deze

re membranen op basis van collageen van dierlijke

pijler vaak behouden blijven en verder functioneren

oorsprong. Aangezien niet alle patiënten materia-

als een solitaire kroon. Op deze manier kan bestaand

len van dierlijke oorsprong accepteren, heeft botiss

restauratief werk deels worden behouden, terwijl te-

biomaterials GmbH (Berlijn, Duitsland) recent het

gelijkertijd een voorspelbare en duurzame oplossing

NOVAMag membraan geïntroduceerd. Het NOVAMag

wordt gerealiseerd met implantaten.

membraan is een resorbeerbaar barrière-membraan van magnesium dat wordt toegepast bij Guided Bone

Het plaatsen van een implantaat op de positie waar

Regeneration (GBR). Het membraan combineert een

voorheen een dummy van een brug aanwezig was,

goede mechanische stabiliteit met een gecontroleer-

kan uitdagend zijn vanwege het vaak aanwezige bot-

de resorptie, waardoor gedurende de genezingsfase

verlies. Aangezien het betreffende element meestal

voldoende ruimte behouden blijft voor botregene-

al langere tijd eerder is geëxtraheerd, kan de resorp-

ratie. Door zijn stijfheid ondersteunt het membraan

tie van de kaakkam gevorderd zijn tot Cawood klasse

het augmentatiemateriaal en voorkomt het ingroei

III tot en met V. In deze situaties kan een kaakver-

van zacht weefsel in het defect. Tijdens het gene-

breding en/of kaakverhoging noodzakelijk zijn, het-

zingsproces degradeert het magnesium geleidelijk

zij gelijktijdig met het plaatsen van het implantaat,

tot lichaamseigen zouten, waardoor een tweede chi-

hetzij als pre-implantologische behandeling.

rurgische ingreep voor verwijdering niet nodig is.

Voor een voorspelbare kaakverbreding of -verhoging

Hierdoor biedt het NOVAMag membraan een stabiele

wordt gebruikgemaakt van botsubstituten in com-

en voorspelbare ondersteuning bij zowel horizontale

binatie met een membraan. Het botsubstituut zorgt

als verticale botopbouw.

voor verbreding of verhoging van de kaakkam, terwijl het membraan wordt toegepast om het materiaal op zijn plaats te houden en te voorkomen dat zacht

Patiënt

weefsel ingroeit in het augmentatiegebied. Zo wordt een stabiele omgeving gecreëerd waarin botvorming

De patiënt, een man van 67 jaar in goede gezondheid,

kan plaatsvinden. Voor botsubstituten kan worden

werd verwezen vanwege een falende brug 25-x-27 die

gekozen uit verschillende materialen, zoals auto-

meer dan 22 jaar geleden was geplaatst. Recent had

loog bot (bot van de patiënt zelf), humaan donorbot,

de tandarts op een periodieke controle zowel een

xenogeen bot (bijvoorbeeld van rund of varken) of

pocket van 10 mm ontdekt als cariës onder de kroon

synthetische materialen. Uit onderzoek en klinische

bij pijler 25. De pijler 27 leek verder intact. Bij het

resultaten blijkt dat humaan bot, zowel autoloog als

klinische onderzoek bleek er een fors defect rondom

donorbot, goed in staat is om bot te regeneren. Xe-

en voorbij de volledige radix van de 25 aanwezig te

nogene materialen worden met name gebruikt als

zijn (afbeelding 1 t/m 3). Met name forse radiolu-

scaffold en resorberen langzaam tot nauwelijks en

centies in het alveolair bot verhinderen immediate

geven daardoor weinig tot geen nieuw bot. Synthe-

implantaatplaatsing, omdat het zeer uitdagend tot

tische materialen kunnen in specifieke situaties een

onmogelijk is om primaire stabiliteit te vinden. We

rol spelen, maar geven over het algemeen maar een

besluiten tot het volgende plan:

beperkt volume aan nieuwgevormd bot.

GBR met magnesium membraan bij brugfalen

7

CASUS

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

4. Na doorslijpen brug en polijsten connector gebied 27 mesiaal

10. Kaakverbreding met de botsubtistuten

5. Na open flap

11. NOVAmag membraan in positie

6. Na verwijdering wortelrest 25

12. Spanningsloze primaire sluiting

7.

13. Twee weken post operatieve

Na curettage granulatieweefsel 25

wondgenezing

8. Maxgraft gemengd met I-PRF

14. Genezing na 4 maanden

9. NOVAmag magnesium mem-

15. Papil besparende flap, duidelijke

braan 8

volume winst botkam

16. Na osteotomie in het geaugmenteerde bot 17. Na de plaatsing van 2 AnyRidge implantaten 18. Twee brede healingabutments van 6x6 mm 19. Verplaatsing van de flap naar buccaal

1. Doorslijpen brug bij de 27, chirurgische verwijdering van de 25, volledige opklap van het weefsel,

had (afbeelding 8).

Het magnesium membraan (NOVAMag, botiss) werd

kaakverbreding en verhoging van zowel de 25 en

uit de verpakking genomen (afbeelding 9) en met een

26 met humaan donor bot (MaxGraft, Botiss) en

hiervoor geschikte schaar op maat geknipt. Vervol-

NOVAmag als membraan.

gens werd het botmateriaal aangebracht ter plaatse

2. Na 4 maanden in de tweede fase het plaatsen van

van het botdefect in regio 25 en ter verbreding van

2 implantaten bij de 25 en 26 1-fase met indien

regio 26 en zorgvuldig gecondenseerd. Daarna werd

nodig een cretale sinusbodemelevatie bij de 26.

het membraan geplaatst, waarbij het augmentatie-

3. Vervaardigen van twee verschroefde kronen op de

materiaal zowel buccaal, coronaal als palatinaal vol-

25 en 26 van lithiumdisilicaat verlijmd op een ti-

ledig werd afgedekt (afbeelding 10, 11).

base.

De flap werd vervolgens spanningsvrij gesloten met twee verticale matrashechtingen aan de buccale zij-

Het is van belang om het volledige behandelplan

de (Darvin, resorbeerbaar polyglycolzuur 6-0), een

vooraf al te maken voor zowel de patiënt als de ver-

doorlopende hechting over de processus alveolaris

wijzer. Hierdoor kan ook een sluitende begroting bij

en solitaire hechtingen ter plaatse van de ontspan-

het behandelplan worden gemaakt, zodat patiënt

ningsincisie (afbeelding 12).

weet waar hij aan toe is en wanneer welke behandelingen zullen plaatsvinden. Het behandelplan is

Na twee weken werd de patiënt teruggezien voor

uiteraard voorbehouden aan eventuele complicaties,

controle en het verwijderen van de hechtingen. Hier-

hetgeen patiënt gepresenteerd krijgt in een informed

bij werd een rustig wondbeeld gezien zonder tekenen

consent die hij voorafgaand aan de behandeling on-

van dehiscentie (afbeelding 13).

dertekent.

Behandeling fase 1

Behandeling fase 2 Vier maanden na de botopbouw kwam de patiënt te-

Voorafgaand aan de behandeling kreeg de patiënt

rug voor het plaatsen van de implantaten. Klinisch

amoxicilline 500 mg driemaal daags 1 gedurende 7

was er een duidelijke toename van weefselvolume

dagen voorgeschreven, evenals ibuprofen 600 mg

zichtbaar en de kaakkam toonde voldoende breedte

driemaal daags 1 voor 7 dagen ter pijnstilling. Daar-

voor implantaatplaatsing (afbeelding 14).

naast werd een zuurstofhoudend spoelmiddel (Bluem mouthwash) geadviseerd. Bovendien werd voor de

Na lokale anesthesie werd een mucoperiostale flap

start van de behandeling middels een venapunctie

vervaardigd met een midcrestale incisie, waarbij de

bloed afgenomen (3 buisjes van 10 ml) voor de berei-

incisie licht palatinaal van de crista werd gelegd en

ding van vloeibaar platelet-rich fibrin (PRF) en twee

langs de papillen van 24 en 27 liep, aangezien de

PRF-membranen.

implantaatposities zich mesiaal van deze elementen bevonden (afbeelding 15).

Na het doorslijpen van de brug ter hoogte van pijler 27 bleek de brug reeds los te zitten (afbeelding

Op de prothetisch ideale posities van 25 en 26 werden

4). Vervolgens werd een mucoperiostale flap geopend

osteotomieën voorbereid met diameters van respec-

van regio 24 tot en met 27, met een ontspannings-

tievelijk 4,3 mm en 4,8 mm, met boordieptes van 11,5

incisie aan de mesiobuccale zijde van element 24.

mm en 7 mm (afbeelding 16). Ter plaatse van regio

Hierna werd de wortelrest van element 25 verwij-

26 werd middels de Summers-techniek het sinusbo-

derd. Voor een voorspelbare botaugmentatie is het

demcorticaal circa 1,5 mm getikt met een osteotoom,

essentieel dat het granulatieweefsel zo volledig mo-

waardoor voldoende bothoogte werd verkregen voor

gelijk wordt gecuretteerd met behulp van een botcu-

stabiele

rette (afbeelding 5–7).

twee implantaten geplaatst (AnyRidge, MegaGen

Vervolgens werd aan de binnenzijde van de flap een

Implant Company, Daegu) met afmetingen 4,5 × 11,5

periostale releasing incisie uitgevoerd om het weef-

mm en 5,0 × 8,5 mm (afbeelding 17).

implantaatplaatsing.

Vervolgens

werden

sel voldoende te mobiliseren en een spanningsvrije wondsluiting mogelijk te maken na augmentatie. Het

Door de goede genezing van de eerdere kaakverbre-

humane donorbot (maxgraft, 1 ml, korrelgrootte >2

ding konden beide implantaten volledig in bot wor-

mm, botiss, Berlijn) werd vooraf gemengd met vloei-

den geplaatst, waarbij een primaire stabiliteit van

bare PRF, waardoor een cohesief en goed hanteerbaar

circa 40 Ncm werd bereikt. Hierdoor kon worden ge-

geheel ontstond (“sticky bone”) dat een gelige kleur

kozen voor een één-fase benadering. Voor de healing

GBR met magnesium membraan bij brugfalen

9

Al meer dan 200 tandartsen hebben deelgenomen

Neem jij de volgende stap?

Abas Implant Academy biedt een volwaardige 8-daagse opleiding in de moderne implantologie aan.

Ons vernieuwde programma biedt een uitgebreid curriculum aan (incl. 3 moduleboeken).

Module 1 Indicatie, planning, prothetiek & de medische gecompromitteerde patiënt Module 2 Basis chirurgie, anatomie & hechttechnieken Module 3 Basis implantologie: flap, osteotomie & plaatsen implantaat Module 4 Implantologie in de edentate boven- en onderkaak Module 5 Gevorderde implantologie: botopbouw, membranen, periost mobiliseren, piëzo-elektrochirurgie, sinusbodem elevatie, ridgesplit en gebruik van Plateled Rich Fibrine Module 6 Tijdstip van implanteren, fronttandvervanging, esthetiek, immediaat implanteren, immediaat belasten en socketshieldtechniek Module 7 CBCT diagnostiek & planning, guided surgery middels R2 Module 8 Tweede fase technieken, gekeratiniseerde mucosa, bindweefseltransplantaten, behandeling van infecties rondom implantaten, tariefstelsel & complicaties

Praktijkervaring opdoen in Mexico?

Na de opleiding implantologie kun je onder begeleiding van onze instructeurs zelf 4 dagen live patiënten behandelen. In 2025 hebben we met 20 tandartsen ruim 300 implantaten geplaatst, gemiddeld 15 implantaten en 8 patienten per tandarts.

Seizoen 12 gaat binnenkort van start, schrijf je nu in! kijk voor meer informatie op abas-academy.com →

20

21

22

22. Duidelijke volumeherstel aan de buccale zijde 23. Controle 1 jaar postoperatief behoud van het volume 24. Behoud van het bot rondom de 23

implantaten 1 jaar postoperatief

24

20. Zachte weefselgenezing na verwijdering abutments

21. Na plaatsing van de verschroefde kronen van lithiumdisilicaat

abutments werd gekozen voor afmetingen van 6 × 6

resultaat. Er werden geen pockets dieper dan 3 mm

mm, omdat deze bijdragen aan een gunstige vorm-

gemeten en er was geen bloeding bij sonderen. Het

geving van het peri-implantaire mucosa-profiel (af-

röntgenbeeld liet een stabiel botniveau zien tot aan

beelding 18).

de hals van de implantaten, zonder tekenen van bot-

Door de breedte van deze healing abutments kon

verlies.

de flap enigszins buccaal worden gepositioneerd en spanningsvrij worden gehecht met 6-0 resorbeer-

Deze casus laat zien dat een gefaseerde aanpak

baar hechtmateriaal, met als doel extra weefselvolu-

met botopbouw en het gebruik van een magnesi-

me en een bredere zone gekeratiniseerde mucosa aan

um membraan kan leiden tot voldoende botvolume

de buccale zijde te creëren (afbeelding 19). Een vol-

en stabiele implantaatplaatsing op een locatie met

doende brede zone gekeratiniseerde mucosa draagt

initieel aanzienlijk botverlies. Het bereikte weefsel-

bij aan een betere reinigbaarheid voor de patiënt en

volume en de gezonde peri-implantaire situatie na

kan daarmee de lange termijn prognose van de im-

één jaar bevestigen dat deze behandelmethode een

plantaten positief beïnvloeden.

voorspelbare en duurzame oplossing kan bieden in complexe situaties.

Prothetische fase en follow-up

De auteur

Acht weken na de implantaatplaatsing waren de implantaten klinisch stabiel en kon worden gestart met

Irfan Abas (ACTA, 2008) is een restauratief

de afdrukfase. Met een Trios 3 (3Shape) intra-orale

tandarts (NVVRT-erkend) en tandarts- im-

scanner werd een digitale 3D-scan vervaardigd voor

plantoloog (NVOI-erkend) met ruime kli-

de tandtechnicus.

nische ervaring. Hij is oprichter en partner

Het peri-implantaire weefsel toonde een mooie vo-

van een verwijspraktijk in Bussum, waar hij

lumineuze contour (afbeelding 20), zonder duidelijke

zich richt op hoogwaardige restauratieve en

asymmetrie tussen buccale en palatinale zijde. Daar-

implantologie behandelingen (tandartsabas.

om werd gekozen voor twee verschroefde kronen

nl). Naast zijn klinische ervaring heeft Abas

van lithiumdisilicaat, verlijmd op een titaniumbase

24 klinische artikelen gepubliceerd. Hij heeft

(Ti-base). De kronen werden geplaatst en de abut-

ook zijn eigen succesvolle opleidingsinstituut

mentschroeven werden aangedraaid met een mo-

opgericht in 2019, de Abas Implant Academy,

ment van 35 Ncm. De schroefkanalen werden afge-

waar hij tandartsen opleidt in veilige en ef-

sloten met teflontape en composiet. Door de eerdere

fectieve orale implantologie. Inmiddels heb-

opbouw met humaan donorbot in combinatie met het

ben meer dan 200 tandartsen deelgenomen

magnesiummembraan werd een stabiel en volumi-

aan de Abas Implant Academy (abas-acade-

neus weefselprofiel bereikt.

my.com). De Abas Implant Academy biedt ook

Na één jaar vond een controle plaats. De restaura-

Advanced cursussen aan in botregeneratie en

ties toonden een esthetisch en functioneel stabiel

piezo-chirurgie.

GBR met magnesium membraan bij brugfalen

11

NIEUW IN ONS AANBOD!

Lachgassedatie

Voor veel patiënten is een tandheelkundige of medische behandeling spannend en soms zelfs belastend. Angst, spanning of een sterke kokhalsreflex kunnen ervoor zorgen dat een behandeling lastig of zelfs onmogelijk wordt.

Lachgassedatie biedt in die gevallen een veilige, effectieve en patiëntvriendelijke oplossing als aanvulling op andere angstverminderende technieken. De patiënt blijft volledig bij bewustzijn, maar ervaart een diepe ontspanning en kan de behandeling comfortabel ondergaan. Het effect is snel en goed te doseren, en verdwijnt vrijwel direct na afloop.

Al decennialang wordt lachgas succesvol toegepast binnen de (mond)zorg, met name bij angstige patiënten, kinderen en mensen met een verhoogde behandelbehoefte.

Aanbod: 3-daagse Opleiding Lachgassedatie voor de (tand)arts en de mondhygiënist

2-daagse Opleiding Lachgassedatie voor de tandartsassistent

Tijdens deze 3-daagse opleiding leer je de theorie en praktijk van lachgassedatie, inclusief het volledige proces, indicaties, contra-indicaties en veiligheid. Ook volg je een verplichte Basic Life Support-training.

Tijdens deze 2-daagse opleiding leren assistenten wat lachgassedatie is en wat hun rol binnen het behandelteam is. De focus ligt op veiligheid, voorbereiding, apparatuur en patiëntbegeleiding vóór, tijdens en na de behandeling.

Na afloop kun je lachgassedatie zelfstandig en verantwoord toepassen in je praktijk, met ondersteuning van een bevoegde assistent.

Daarnaast wordt aandacht besteed aan communicatie en samenwerking met de behandelaar, zodat de behandeling veilig, efficiënt en patiëntgericht verloopt.

Bij- en nascholing Lachgassedatie in de (mond)zorg Tijdens deze verplichte bij- en nascholing voor (tand)artsen, mondhygiënisten en artsen wordt de bestaande kennis over lachgassedatie opgefrist en verdiept.

De nadruk ligt op veiligheid, indicatiestelling en professioneel handelen. De deelnemer leert de meest recente medische inzichten, indicaties en contra-indicaties, net als het zorgvuldig toepassen van sedatie volgens de geldende richtlijnen en protocollen.

www.dentalbestpractice.nl

COLUMN CELINA

Digitale belofte

Celina Klappers, Praktijkhouder-Tandarts

Ons tandartsenteam groeit. En

wax-up.

AI-gegenereerde

bij Wellestate Tandartsen,

met die groei zie ik iets ver-

visualisatie waarin de patiënt

IJsselstate Tandartsen en

schuiven. Steeds meer collega’s

zijn of haar toekomstige glim-

Jungle Tandartsen.

verdiepen zich in de reconstruc-

lach ziet, inclusief tandkleur,

@drs.celina_klappers

tieve en esthetische tandheel-

vorm en dynamiek. Het ziet er

kunde. Ze volgen opleidingen,

realistisch uit. Zo realistisch dat

ontwikkelen hun oog voor detail

het de grens tussen plan en re-

en worden technisch steeds be-

sultaat vervaagt. En precies daar

ter in het herstellen van functie

ontstaat een risico.

en esthetiek. Tegelijk verandert

Want op het moment dat een

ciet beloven. Binnen ons team

de context waarin we werken,

patiënt zichzelf ziet met een

zien we dat deze ontwikkeling

sneller dan we misschien besef-

nieuwe glimlach die al “be-

hand in hand gaat met de groei

fen. Recent waren we als team

staat”, wordt die glimlach geen

van onze collega’s. Technische

bij een event van Karma, waar

voorstel meer. Het wordt een

vaardigheden nemen toe. Tege-

het thema Smilecloud centraal

verwachting. En verwachtingen

lijk groeit de verantwoordelijk-

stond. Wat daar zichtbaar werd,

zijn zelden neutraal.

heid om verwachtingen expli-

gaat verder dan nieuwe technie-

De

tandheelkun-

ciet te maken en, waar nodig,

ken. Het laat zien hoe diagnos-

de bevindt zich al jaren op het

te begrenzen. Want wat we la-

tiek, planning en communicatie

snijvlak van objectieve func-

ten zien, bepaalt wat een pati-

samensmelten tot één digitaal

tie en subjectieve beleving. Met

ënt gaat verwachten. En wat een

geheel.

deze technologie verschuift dat

patiënt verwacht, bepaalt uit-

evenwicht verder richting bele-

eindelijk hoe het resultaat wordt

Waar we voorheen werkten met

ving. We laten niet alleen zien

beoordeeld.

losse elementen, zoals een scan,

wat mogelijk is, we suggereren

een röntgenfoto, een CBCT en

ook wat haalbaar is. Dat vraagt

In die zin verschuift ons vak.

een wax-up, ontstaat nu een ge-

om scherpte van de behande-

Van behandelen naar begelei-

ïntegreerd systeem. Intra-orale

laar. Want hoe geavanceerd onze

den. Van uitvoeren naar duiden.

scans, een digitale articulator,

digitale tools ook zijn, ze blij-

Van techniek naar interpretatie.

fotografie en video, gecombi-

ven een interpretatie. Ze tonen

En misschien blijft één princi-

neerd met orthodontische en

een ideale uitkomst, gebaseerd

pe onveranderd, hoe digitaal ons

implantologische planning, ko-

op aannames en gecontroleerde

vak ook wordt: Het beste in de

men samen in één digitale om-

omstandigheden. De klinische

mond blijft de eigen, gezonde

geving. Dat is indrukwekkend.

realiteit volgt zelden een perfect

dentitie. Alles wat wij daarna

En tegelijk confronterend. Want

script.

doen, is een benadering daar-

Een

esthetische

hoe beter onze tools worden, hoe

van. De digitale belofte is groot.

groter de verleiding om te den-

We werken met weefsel, met

De neiging om die belofte als

ken dat we de uitkomst kunnen

adaptatie, met biomechanica en

zekerheid te presenteren groeit

beheersen.

met tijd. En die laten zich niet

mee. En juist daar ligt onze ver-

renderen in een perfect beeld.

antwoordelijkheid. Niet in het

Een van de toepassingen die

Toch presenteren we dat beeld

laten zien wat mogelijk is. Maar

we zagen, was het genereren

steeds vaker als vertrekpunt. De

in het helder maken wat realis-

van een bewegend beeld op ba-

vraag is dan niet of de techniek

tisch is.

sis van een foto en een digitale

klopt. De vraag is wat we impli-

13

INTERVIEW

De ontwikkeling van een jonge tandarts in de restauratieve en esthetische tandheelkunde

Leren kijken naar het geheel De eerste jaren na het afstuderen zijn voor veel tandartsen bepalend voor hun verdere ontwikkeling. Waar je tijdens de studie nog onder begeleiding werkt, ligt de verantwoordelijkheid in de praktijk ineens volledig bij jezelf. Bovendien wordt er meer van je verwacht dan alleen het behandelen van een gaatje: tandartsen moeten leren een gebit als geheel te beoordelen. Hoe ontwikkel je die manier van kijken als jonge tandarts? En hoe groei je binnen de restauratieve en esthetische tandheelkunde?

In Tandheelkundig Centrum Amsterdam-Noord richt

kunde. Na een aantal jaren merkte ze dat ze meer

tandarts Rixt van Noort zich al jaren op restauratieve

verdieping zocht. “Op een gegeven moment wilde ik

en esthetische tandheelkunde. Naast haar eigen be-

meer. De basis had ik onder de knie en ik was op zoek

handelingen begeleidt zij jonge collega’s die zich in

naar verdieping.” Die vond ze in de opleiding Acade-

dit vakgebied willen verdiepen. Een van hen is Lotte

miae Aesthetica van Dental Best Practice. Vanaf dat

van den Brink, die in 2023 afstudeerde aan ACTA en

moment begon ze zich steeds verder te verdiepen in

inmiddels twee jaar in de praktijk werkt.

restauratieve en esthetische tandheelkunde.

Samen vertellen Rixt en Lotte hoe de eerste jaren van

Niet lang daarna kreeg Rixt de vraag om te komen

een jonge tandarts in de praktijk eruitzien en hoe je

werken in een verwijspraktijk in Purmerend. “Daar

leert een gebit te beoordelen vanuit functie, gezond-

werk ik nog steeds, naast mijn werkzaamheden hier

heid en esthetiek.

in mijn praktijk in Amsterdam”, vertelt ze. “Wat ik zo leuk vind aan restauratieve en esthetische tand-

De keuze voor restauratieve en esthetische tandheelkunde

heelkunde is het puzzelen. Het gaat niet altijd in rechte lijnen en niet iedere patiënt heeft hetzelfde budget of dezelfde wensen. Soms moet je dus zoeken naar alternatieve oplossingen. Juist dat zoeken naar

Nadat Rixt in 2003 afstudeerde als tandarts in Gro-

een goed behandelplan vind ik leuk. Daarnaast werk

ningen, begon zij eerst in de algemene tandheel-

je vaak samen met andere disciplines, zoals implan-

14

tologie, orthodontie en parodontologie. Dat maakt

inmiddels zo’n twee jaar in Tandheelkundig Cen-

het vak interessant. Bovendien vind ik het heerlijk

trum Amsterdam-Noord. De overgang van student

om me helemaal te focussen op één uitgebreide be-

naar zelfstandig tandarts vond ze in het begin best

handeling van een paar uur.”

spannend. “Het is nogal wat als beginnend tandarts,

Voor Lotte begon het werken in dit vakgebied pas kort

maar het is mij heel goed bevallen. Tijdens je studie

geleden. Zij studeerde in 2023 af aan ACTA en werkt

behandel je patiënten, maar je bent daar nog lerende

16

en nooit helemaal eindverantwoordelijk. In de praktijk krijg je ineens die verantwoordelijkheid wel. Dat is in het begin even wennen. Gelukkig ben ik op een hele fijne plek gestart.” Het werken aan uitgebreidere behandelingen spreekt haar ook erg aan. “Net als Rixt vind ik het heel leuk om mij volledig op een behandeling te richten”.

Opleiding en erkenning binnen het vakgebied Wie zich in Nederland restauratief of esthetisch tandarts noemt, hoeft daarvoor geen officieel erkende differentiatie te hebben afgerond. “Restauratief en esthetisch tandarts is in Nederland geen beschermde titel”, legt Rixt uit. “Je kunt jezelf dus zo noemen, ook als je daar geen specifieke opleiding voor hebt gedaan. Zelf heb ik uiteraard wel verschillende restauratieve en esthetische opleidingen gevolgd.” Toch zijn er binnen het vakgebied manieren om je expertise zichtbaar te maken. Zo kunnen tandartsen zich laten erkennen door de Nederlandse Vereniging voor

“Het gaat ons niet om ‘witte TikTok-tanden’. Het begint bij een gezonde mond en een stabiele basis.”

Restauratieve Tandheelkunde (NVVRT).

Verdieping vindt vooral plaats via uitgebreide leer-

esthetische tandheelkunde om de hoek kijken.”

gangen en cursusdagen. “Er zijn verschillende leer-

Die stapsgewijze benadering is kenmerkend voor de

gangen waarin je echt de diepte ingaat. Daarnaast

praktijk. “We proberen behandelplannen overzich-

bezoek ik regelmatig congressen en dagcursussen.

telijk te maken”, vertelt Lotte. “Eerst kijk je hoe je

Daar hoor je over nieuwe technieken en materialen

een mond ontstekingsvrij krijgt en functioneel sta-

en wissel je ervaringen uit met collega’s”, aldus Rixt.

biel maakt. Afhankelijk van de klinische situatie kan gekozen worden voor een restauratieve behandeling,

Leren in de praktijk

preventie of een paro-traject, maar soms is orthodontie of een andere discipline nodig. Door het op te delen in kleine stappen, werk je uiteindelijk naar

Voor Lotte speelt de praktijk een belangrijke rol in

een duurzaam resultaat.” Dat sluit aan bij wat haar

haar ontwikkeling als tandarts. In het Tandheelkun-

aanspreekt aan het team. “Er is veel aandacht voor

dig Centrum Amsterdam-Noord krijgt zij als begin-

de patiënt en we maken een behandelplan dat écht

nend tandarts de ruimte om zich verder te verdiepen

aansluit bij de patiënt.”

in restauratieve en esthetische tandheelkunde, onder

In de praktijk leert Lotte om niet alleen naar losse

begeleiding van Rixt en andere collega’s.

elementen te kijken, maar naar het gebit als geheel.

Volgens Rixt begint een behandeling altijd met res-

De begeleiding speelt daarbij een belangrijke rol.

tauratieve tandheelkunde. “Mensen komen met al-

“Vooral toen ik hier net begon bespraken we veel ca-

lerlei hulpvragen in de praktijk, maar het gaat ons

suïstiek. Als ik twijfel, kan ik altijd een collega vra-

niet om ‘witte TikTok-tanden’. Het begint bij een ge-

gen om mee te kijken. Soms maak ik foto’s van een

zonde mond en een stabiele basis. Pas als de dentitie,

casus die we later op de dag samen bespreken. Op die

het parodontium en de functie op orde zijn, komt de

manier heb ik echt een goede basis gekregen.”

Rixt van Noort en Lotte van den Brink

17

Een initiatief van Nora Ennahachi

praktijkmanager & praktijkhouder

11 september 2026, Flint te Amersfoort Op vrijdag 11 september brengen we praktijkhouders en praktijkmanagers uit heel Nederland samen op één plek.

Niet om harder te werken. Maar om elkaar écht te ontmoeten!

In een tijd waarin personeelstekorten, veranderende patiëntverwachtingen en werkdruk de norm lijken, kiezen wij voor iets groters: herstel van vertrouwen, verdieping van verbinding, en leiderschap dat werkt. Dat doen we door een unieke dag te organiseren voor leiders in de mondzorg, praktijkhouders en praktijkmanagers.

Hét 1e event in de tandheelkunde dat volledig draait om gedeeld leiderschap in de tandheelkunde. Een dag weg van de praktijk, weg van de waan van de dag.

Een dag voor verbinding, vertrouwen en leiderschap.

Waarom samen?

Omdat een sterke praktijk begint bij een sterke band en gezamenlijk leiderschap | Omdat cijfers pas waarde krijgen als je ze samen begrijpt en gebruik | Omdat groei niet alleen op de werkvloer ontstaat, maar juist daarbuiten.

Programma

Dit event is een samenwerking van de volgende partners:

08:45 uur

Ontvangst

09.30 uur

Opening door dagvoorzitter Inga + interview Nora Ennahachi & Hardi Mirza

09.45 uur

René Savelberg - Groeikracht

10.45 uur

Pauze en bezoek partnerplein

11.30 uur

Marlies van der Vooren/Valesca Nederlof – Samen sterk in HR-leiderschap

12.30 uur

Lunch en bezoek partnerplein

13.30 uur

Sonny Wessels – Boost jullie synergie in financieel praktijkmanagement

14.30 uur

Pauze en bezoek partnerplein

15.15 uur

Noor Elshof – Gedrag in de tandartspraktijk: hoe kleine duwtjes groot verschil maken

16.15 uur

Borrel

Wij dragen de Sociale Tandarts een warm hart toe. Daarom doneren wij een deel van de opbrengst aan hun prachtige initiatief.

Tijdens het event zijn zij bovendien aanwezig met een eigen stand.

co R-

Schrijf je nu samen in en ervaar wat echte samenwerking oplevert!

Scan d eQ de!

www.eventsamensterk.nl

INTERVIEW

Volgens Rixt gebeurt die begeleiding bewust, al is

GPT en komen vervolgens met een behandelplan

het geen formeel opleidingstraject. “We hebben geen

binnen. Soms moet je dan uitleggen waarom iets niet

vast opleidingsprogramma. Het ontstaat hier meer in

verstandig is en dat maakt het lastig.”

de praktijk zelf. Zeker in het begin kijken we goed

Ook Lotte merkt dat patiënten steeds vaker met dui-

hoe het gaat en waar iemand tegenaan loopt.”

delijke esthetische wensen naar de praktijk komen.

Hoewel tandartsen tijdens hun studie veel technische

“Je ziet het vooral bij jongere patiënten. Ze komen dan

vaardigheden leren, merkt Lotte dat het klinisch in-

met vragen over bijvoorbeeld facings.” Rixt herin-

zicht vooral in de praktijk groeit. “Tijdens je studie

nert zich een patiënt die daar een duidelijk voorbeeld

leer je hoe je een gaatje vult of een wortelkanaalbe-

van was. “Ik had onlangs een meisje van zestien met

handeling uitvoert. Maar hier leer ik vooral om naar

een prachtig gebit. Ze wilde facings laten plaatsen.

de oorzaak van een probleem te kijken. Waarom slijt

Toen heb ik uitgelegd dat ik dat niet verstandig vond,

een gebit? Wat is de oorzaak van het falen van een

omdat er niets mis was met haar tanden. Ze werd

restauratie? Dat soort vragen ga je jezelf steeds vaker

daar boos om en zei dat ze dan wel naar Turkije zou

stellen.”

gaan. Dan kom je als tandarts voor een dilemma te

Volgens Rixt maken veel jonge tandartsen die ont-

staan. Ga je bij gezonde tanden toch facings maken

wikkeling door. “Ik zie vaak dat jonge tandartsen

of laat je haar tanden afslijpen in Turkije?”

vooral naar een gaatje kijken, terwijl je uiteindelijk

Naast esthetische wensen ziet Rixt ook andere ont-

een patiënt behandelt en niet alleen één element.”

wikkelingen in de mondgezondheid van patiënten.

Voor Lotte hoort daar ook bij dat ze steeds beter leert

“We zien steeds vaker gebitten met slijtage en ero-

inschatten wat ze zelf kan doen en wanneer ze een

sie, bijvoorbeeld door het gebruik van frisdranken en

patiënt doorverwijst. “Je moet vertrouwen krijgen

drugs. Ook lijkt stress in deze drukke maatschappij

in je eigen kennis en vaardigheden, maar ook weten

een rol te spelen, waardoor mensen bijvoorbeeld meer

waar je grens ligt.” Ook in het contact met patiën-

gaan knarsen. Daardoor krijgen we vaker te maken

ten merkt ze dat ze groeit. “In het begin kreeg ik

met

uitgebreidere

restauratieve

behandelingen.”

vaak opmerkingen over dat ik jong ben. Nu hoor ik dat steeds minder. Je wordt zelfverzekerder en leert

Bovendien verandert de patiëntenpopulatie. “Men-

beter hoe je met patiënten communiceert. Op een ge-

sen worden ouder en houden steeds vaker hun eigen

geven moment krijg je het gevoel: ja, ik ben de tand-

gebit”, zegt Rixt. “Vroeger kreeg iemand sneller een

arts. Dat straal je dan ook uit. De komende tijd wil ik

kunstgebit. Nu proberen we binnen de mogelijkhe-

mezelf meer uitdagen met complexere behandelin-

den een restauratief plan te maken om het eigen ge-

gen binnen de esthetiek.”

bit zo lang mogelijk te behouden. Dat maakt het vak inhoudelijk ook weer anders.”

Veranderende verwachtingen van patiënten

Tips voor collega’s

Volgens Rixt veranderen de verwachtingen van pa-

Voor beginnende tandartsen heeft Lotte vooral één

tiënten de laatste jaren duidelijk. Vooral binnen de

belangrijke tip. “Probeer niet te snel al te veel te wil-

esthetische tandheelkunde ziet ze een verschuiving.

len. Werk eerst aan een goede basis. Goede begelei-

“Steeds meer mensen willen wittere en rechtere

ding is daarin heel fijn. Het helpt enorm als je men-

tanden. Dat is een ontwikkeling die ik best jammer

sen om je heen hebt die je iets willen leren en met

vind. Het idee ontstaat dat alles maar mogelijk is,

wie je kunt overleggen. Zeker in de eerste jaren moet

zolang je er maar voor betaalt. Maar zo werkt het

je goed kijken in welke praktijk je terechtkomt.”

natuurlijk niet.”

Voor tandartsen die startende collega’s begeleiden, heeft Rixt ook een advies. “Het is heel leuk om jon-

Die verwachtingen worden volgens haar mede ge-

ge tandartsen in de praktijk te hebben. Zorg dat er

voed door informatie op internet en social media.

ruimte is voor vragen en overleg, zodat ze laagdrem-

“Patiënten zoeken van alles op via Google of Chat-

pelig kunnen meekijken en leren. Wij vinden het hier

Rixt van Noort en Lotte van den Brink

19

The right partner for your file X-Smart® Pro+

Endo Motor with Integrated Apex Locator

With up to 7.5 N·cm and 3,000 rpm, the X-Smart Pro+ endo motor has been specifically designed to drive Dentsply Sirona’s endodontic file systems in both continuous rotation and reciprocating modes.

Our integrated apex locator will provide the confidence for length determination while shaping. The X-Smart Pro+ features a mini contra-angle with integrated 10-lumen LED, an autoclavable handpiece sheath, a touchscreen interface that provides easy access to settings for the files you choose, and upgradeable firmware to accommodate tomorrow’s treatments.

Scan de QR-code en schrijf u eenvoudig in voor onze aankomende Endodontologie cursussen.

For more information on the products and their uses, please visit dentsplysirona.com/ifu ©2023 Dentsply Sirona. All rights reserved. INT/T EN XSPP ADV 000/00/2024 - created 07/2024 Dentsply Sirona Benelux B.V., Signaalrood 55, 2718 SG Zoetermeer, Nederland

ENJOY ENDO

INTERVIEW

superleuk om over tandheelkunde te praten, kennis te delen en samen casussen uit te puzzelen. Dat proberen we ook aan Lotte mee te geven. En het werkt

Over Lotte en Rixt

twee kanten op: het is niet alleen zo dat jonge tandartsen leren van de ervaren collega’s, wij leren ook

Lotte van den Brink

weer van hen.”

Lotte van den Brink studeerde in 2023 af aan het ACTA. Tijdens haar studie deed zij ervaring op in een ziekenhuis in Parijs. Sinds haar afstuderen werkt zij als tandarts bij Tandheelkundig Centrum Amsterdam-Noord en in een praktijk in Heemstede.

Rixt van Noort Rixt van Noort studeerde in 2003 af als tandarts aan de Rijksuniversiteit Groningen. Na enkele jaren in de algemene tandheelkunde te hebben gewerkt, specialiseerde zij zich in restauratieve en esthetische tandheelkunde.

Zij werkt in haar eigen praktijk, Tandheelkundig Centrum Amsterdam-Noord, en in een verwijspraktijk in Purmerend. Daarnaast is ze sinds 2016 docent bij Dental Best Practice.

Advertentie

Congres Orale gezondheid in Medisch Perspectief 12 JUNI 2026 | VIANEN Tijdens het Congres Orale Gezondheid in Medisch Perspectief duiken we in deze essentiële wisselwerking.

Hoe beïnvloeden leefstijl, veroudering en chronische aandoeningen de mond? En welke rol speelt de mond bij ziekten zoals diabetes, hart- en vaatziekten, reumatische aandoeningen, hormonale veranderingen en multimorbiditeit?

Doelgroep ● Tandarts & mondhygiënist Accreditatie

Met onder andere de volgende sprekers: ● Drs. Nina Nijland Parodontoloog ● Drs. Micha Brinkman Arts-onderzoeker cardiologie ● Drs. Luciano Pitzurra Parodontoloog ● Prof. dr. Peter Nolte Orthopedisch chirurg ● Em. Prof. dr. Bruno Loos Emeritus-hoogleraar parodontologie ACTA

Aanmelden Scan de QR-code voor het volledige programma en om je aan te melden!

● Dr. Steven van Lelyveld Internist-Infectioloog

SLIJTAGE

Behandeling van gebitsslijtage: een hybride benadering Gebitsslijtage komt veel voor en kan variëren van mild tot ernstig, en van fysiologisch tot pathologisch. In sommige gevallen is ingrijpen niet noodzakelijk, maar in andere situaties juist wel. En dan? Paul de Kok

Het grote nadeel van gebitsslijtage is dat, als in-

De tijd is daarom aangebroken om niet langer te den-

grijpen noodzakelijk is, je direct het hele gebit moet

ken in een keuze tussen een directe of indirecte bena-

aanpakken. Dat vergt een uitgebreide behandeling en

dering voor de behandeling van gebitsslijtage, maar

grondig inzicht in het krachtenspel, de anatomie en

steeds vaker te kiezen voor een hybride benadering.

de mogelijkheden en beperkingen van elke individuele mond. Vervolgens moet de behandeling ook nog worden uitgevoerd, wat al helemaal geen sinecure is.

Beetverhoging

Gelukkig hebben we tegenwoordig volop hulp van digitale tools die het inzichtelijker en uitvoerbaarder

Niet elke vorm van gebitsslijtage hoeft behandeld

maken.

te worden. Maar zodra het een duidelijk progres-

Vroeger moest er een strikte keuze worden gemaakt

sief karakter heeft, de levensduur van de elemen-

tussen een gebitsrehabilitatie met composiet of met

ten bedreigd wordt of de patiënt klachten ervaart,

kronen. Tegenwoordig is dat veel fluïder. Directe res-

is ingrijpen noodzakelijk. Ernstige gebitsslijtage kan

tauraties hebben een duurzamer karakter gekregen

namelijk leiden tot dentineblootstelling en een ver-

en we weten inmiddels goed hoe stabiel composieten

diepte beet. Daardoor wordt onondersteund glazuur

op lange termijn blijven, zelfs bij bruxisten. Kerami-

kwetsbaar voor breuk en ontstaat er door de verdiep-

sche restauraties zijn dankzij adhesieve toepassingen

te beet een ongunstige krachtenverdeling, waarbij

veel minder invasief geworden. Bovendien zijn CAD/

de hellingshoeken steiler worden en groepsgeleiding

CAM-toepassingen niet langer voorbehouden aan in-

optreedt. Beide kunnen leiden tot overbelasting, wat

directe restauraties: we kunnen de vormgeving van

in combinatie met het eerstgenoemde tot een ver-

(digitale) wax-ups voorspelbaar overbrengen naar de

snelling van het weefselverlies kan leiden en dus tot

mond. Direct en indirect lopen daardoor steeds meer

een negatieve spiraal (afbeelding 1).

door elkaar en combinaties zijn zeker niet uitgeslo-

Gelukkig is dit goed te behandelen met een beet-

ten.

verhoging, waarbij de oorspronkelijke dimensies

22

1

2

van de elementen en de beet zo goed mogelijk wor-

naal te verdikken en het onderfront te verlengen en

den hersteld. Een beetverhoging beschermt bloot-

buccaal te verdikken. Bij patiënten met een klasse

liggend dentine en kwetsbaar glazuur en verbetert

II-relatie neemt de overjet echter nog sterker toe,

de krachtenverdeling. Door een minder diepe beet

waardoor die in sommige gevallen zo groot wordt

wordt de hellinghoek van articulatiebewegingen te-

dat deze redelijkerwijs niet kan worden overbrugd

ruggedrongen, wat een verlaging van de krachten

om de noodzakelijke verhoging in de zijdelingse

teweegbrengt. Daarnaast kan front- en cuspidaatge-

delen te bewerkstelligen. Tijdens de diagnostische

leiding worden geïntroduceerd, wat de articulatie-

fase moet daarom altijd goed worden bekeken of een

krachten kan verlagen, omdat bekend is dat de mens

beetverhoging haalbaar is. Zo wordt bepaald hoeveel

automatisch lagere krachten toepast zodra hij zijn

je kunt verhogen zonder de frontrelatie te verliezen

voortanden gebruikt. Ten slotte is er het pragmati-

of de incisieven onacceptabel te verdikken voor een

sche argument dat, zodra de beet verhoogd is, verde-

esthetisch, functioneel en reinigbaar resultaat. In

re slijtage plaatsvindt op kunstmatige restauraties in

dergelijke gevallen moet orthodontie en osteotomie

plaats van op het onvervangbare eigen tandweefsel.

worden overwogen.

De mate van verhoging van de beet verschilt per in-

Bij een beetverhoging met directe restauraties wordt

dividu. De meeste gezonde patiënten accepteren een

meestal de hoogte en de relatie van de beet uit de

beetverhoging goed, dankzij het grote adaptiever-

hand bepaald tijdens het werk. Dit is soms lastig,

mogen van het neurologisch systeem. Bij twijfel kan

vrijwel altijd arbitrair en vergt in ieder geval veel er-

een nieuwe beethoogte altijd worden uitgetest met

varing. Een groot voordeel van een indirecte, hybri-

behulp van een opbeetplaat of provisionele restau-

de benadering is dat de beethoogte en relatie vooraf

raties in een nieuwe beet. Vaak vormen restauratieve

diagnostisch kunnen worden vastgelegd, waarbij de

redenen met betrekking tot de beetrelatie de groot-

nieuwe beet wordt vormgegeven. Omdat het gehe-

ste beperking voor de beethoogte. Allereerst kijk je

le gebit wordt aangepakt, mag de maximale occlusie

naar de mate van slijtage en hoeveel ruimte er no-

worden losgelaten. Als referentie gebruik je de ide-

dig is om de oorspronkelijke anatomie te herstellen.

ale positie van de condylen in de fossa articularis.

Vervolgens moet je beoordelen wat dat met de hele

De centrale relatie is hiervoor het meest geschikt.

relatie doet. De beet wordt namelijk niet rechteven-

In deze relatie liggen de condylen in de meest onge-

redig over de hele kaakboog verhoogd; vanwege het

dwongen, ventrale positie.

scharnierpunt dorsaal neemt de mate van verhoging

De centrale relatie kan op verschillende wijzen wor-

toe richting het front. Een verhoging van 0,5 mm op

den vastgelegd, zoals met bimanuele manipulatie

de zevens leidt dan ook al snel tot een verhoging van

of chinpoint guidance, maar de meest voorspel-

3 mm in het front. Dat is doorgaans niet erg, omdat

bare variant is met behulp van een leaf gauge. Dit

de slijtage vaak ook meer in het front dan zijdelings

instrument maakt het mogelijk om gemakkelijk in

heeft plaatsgevonden (afbeelding 2).

de mond, of via een intra-orale scan, te beoordelen

Complexer wordt het bij klasse II-relaties (disto-re-

hoeveel je de beet wilt en kunt verhogen. De gekozen

latie). Wanneer de beet wordt verhoogd, draait de

hoogte in de centrale relatie is eenvoudig vast te leg-

onderkaak namelijk ook naar achteren. Dat zorgt

gen in een scan (afbeelding 3). In de nieuw bepaalde

niet alleen voor een toename van de verticale relatie

beet kan een (digitale) wax-up worden vervaardigd,

tussen de elementen, maar ook van de horizonta-

die benut kan worden als mock-up voor try-out, als

le relatie tussen het boven- en onderfront. Dit kan

preparatiemal, voor provisionals of als mal voor het

vaak worden opgelost door het bovenfront palati-

aanbrengen van (flowable) composiet.

Behandeling van gebitsslijtage

23

ROGEN P

E

ER

P

TE C HNOLOGY

IOR

EEN STRALENDE GLIMLACH KAN ZO EENVOUDIG ZIJN

XIDE SU

HPS

RO

H

YD

OFFICE USE Maak kennis met een compleet en flexibel tandenbleeksysteem dat aansluit op de dagelijkse gewoontes van uw patiënten én de workflow binnen uw praktijk: De reis naar een stralendere glimlach begint hier.

HOME USE

■ Kulzer

Vivida Office Shade Correction: zichtbare kleurcorrectie in één enkele afspraak van 30-45 minuten met de gebruiksklare 25% HPS pen – geen lamp of mengen nodig.

■ Kulzer Vivida Home Kit: de veilige en complete thuisoplossing

biedt de patiënt optimaal gebruiksgemak. Slechts 15-30 minuten behandeltijd per dag dankzij de 6% HPS formule.

kulzer.nl/kulzer-vivida © 2026 Kulzer GmbH. All Rights Reserved.

Beide systemen kunnen op kamertemperatuur worden bewaard en minimaliseren gevoeligheid.

SLIJTAGE

3

4

5

Semi-directe techniek met composiet

de breuk- en slijtvastheid is het wel belangrijk om

Vooral het injecteren van een flowable composiet in

zijn inmiddels ruim voldoende flowable composieten

transparante mallen heeft de laatste jaren sterk aan

op de markt met een vuldeelpercentage van rond of

populariteit gewonnen. De injectiemallen worden

zelfs boven de gewenste 70%, dus theoretisch zou dit

doorgaans vervaardigd met een transparante silico-

moeten werken. Er zijn echter (nog) geen klinische

nenmal over de wax-up heen, waarna er per element

studies bekend die het functioneren van dit com-

twee gaatjes worden aangebracht: één voor het in-

posiet bij bruxisten aantonen. Bovendien worden de

brengen van de flow-naald en één voor het ontsnap-

veel hogere vuldeelpercentages van posterior com-

pen van lucht en overtollig composiet. Dit vergt wel

posieten nog lang niet gehaald.

een specifieke wax-up en mallen, want de mallen

Een andere techniek om een indirecte vormgeving

moeten cervicaal goed aansluiten op de oorspron-

over te brengen naar de mond en daarbij wel een

kelijke elementen om een goede aansluiting te ver-

hooggevuld posterior composiet te gebruiken, is de

krijgen (afbeelding 4). Ook mag de mal niet van zijn

stempeltechniek. Ook hiervoor worden transparan-

plaats worden gedrukt door de cofferdamklem. Het

te mallen vervaardigd, die niet worden geïnjecteerd,

is ook raadzaam om twee mallen per kaakhelft te

maar vooraf worden volgespoten met composiet en

maken, waarin de elementen om en om worden op-

vervolgens op hun plaats worden gedrukt en uitge-

gebouwd, om een optimale overzetting van de wax-

hard. Het voordeel hiervan is dat er slijtvastere ma-

up naar de mond te garanderen (afbeelding 5). Ten

terialen kunnen worden gebruikt en dus een duur-

slotte moeten de transparantie en dikte van de mal-

zamer resultaat kan worden verwacht. Een nadeel is

len correct zijn voor voldoende lichttransport tijdens

dat verwarmd composiet minder vloeibaar is en dus

het uitharden.

moeilijker in kleine hoeken vloeit. Daarnaast loopt

Een veelgehoorde zorg rond deze techniek is het ge-

de overmaat lastiger weg en is het risico op lucht-

bruik van een flowable composiet. Dit wordt in de

bellen groter. Het overbrengen van de vormgeving is

restauratieve tandheelkunde afgeraden vanwege de

daarom vaak voorspelbaarder en eenvoudiger met de

hoge krimp en de beperkte breuk- en slijtvastheid

injectietechniek. Voor beide technieken geldt dat ze

van het materiaal. Krimp vormt hier echter geen

het beste werken als de elementen om en om worden

probleem, vanwege de vele vrije vlakken van de res-

opgebouwd en er daarom met een wax-up en mallen

tauraties waar het vanaf kan krimpen. Voor een goe-

wordt gewerkt waarin de elementen om en om zijn

Behandeling van gebitsslijtage

kritisch te zijn bij de keuze van de flow. Het vuldeelpercentage is daarin een belangrijke graadmeter. Er

25

TRIOS 6 – De nieuwe standaard in digitale tandheelkunde Revolutionaire scanervaring. Maximale precisie.

Ongekend gebruiksgemak.

• • • • •

Haarscherpe beelden – tot 110% hogere scanresolutie voor natuurgetrouwe 3D scans.

Hyperspectraal scannen – wit, fluorescerend en near-infrared data in één vloeiende scan.

Draadloos & kalibratievrij –direct klaar voor gebruik.

ScanAssist – AI scan-ondersteuning voor snelle, consistente resultaten.

Dx Plus compatibel – AI ondersteunde detectie en visualisatie van o.a. cariës, slijtage, plaque en recessie.

Great patient care starts here!

6

opgebouwd. Met goede mallen en enige ervaring kan

daatgeleiding en een nette curve. Hiermee verbeter je

met deze technieken efficiënt, voorspelbaar en netjes

de occlusale belasting en reinigbaarheid en optima-

een fraaie beetverhoging worden bewerkstelligd.

liseer je de levensduur van de nieuwe restauraties en dus van het hele gebit. Als een suboptimale situatie

Combinatietechniek

wordt aangetroffen moet daarom altijd aanvullende orthodontische of restauratieve behandeling overwogen worden.

Hoewel composiet inmiddels al jaren een bewezen

Ik ben dan ook van mening dat als een patiënt in-

materiaal is voor het herstel van gebitsslijtage, kent

vesteert in kostbare en duurzame indirecte restau-

het nog steeds beperkingen. Slijtage, verkleuring

raties op elementen of implantaten, je als tandarts

op termijn, het verlies van oppervlaktestructuur en

verplicht bent om eerst naar de rest van de mond te

glans kunnen redenen zijn om te kiezen voor indi-

kijken of deze hiervoor geschikt is. Bij twijfel moet je

recte, keramische restauraties. Ook komt het regel-

een totaalplan opstellen. Dit geldt voor de parodon-

matig voor dat er hiaten moeten worden opgevuld

tale, cariogene en endodontische aspecten en net zo

met implantaten of een brug, of dat bestaande in-

goed voor de functionele aspecten. Vlak de mogelijk-

directe restauraties moeten worden vervangen. Deze

heden van orthodontische behandeling hierin niet

indicatie sluit composiet op de overige elementen

uit. Maar ook met onze restauratieve toolbox kunnen

niet uit. Omgekeerd komt het ook regelmatig voor dat

we een groot verschil maken: vaak met composiet,

er indirecte restauraties moeten worden vervaardigd,

soms met indirecte restauraties en steeds vaker met

maar dat daarvoor eerst de beet als geheel behan-

een hybride benadering.

deld moet worden. Dan is aanvullende behandeling gewenst en zijn (semi)directe composietrestauraties vaak het meest weefselbesparend en economisch. De eerste stap is dan altijd om eerst de beetverhoging te realiseren met composietrestauraties. Dit kan di-

De auteur

rect uit de hand of met indirecte hulp van mallen.

Wanneer deze beetverhoging succesvol is uitgevoerd

Paul de Kok is sinds 2008 werkzaam bij de

en de patiënt eraan is gewend, kan worden gestart

Kliniek

met de behandeling met indirecte restauraties in de

(KvPA) en sinds 2014 mede-eigenaar. Paul is

nieuwe, verbeterde beet (afbeelding 6).

erkend restauratief tandarts en doceerde vele

Het is goed om je te realiseren dat bijna elke esthe-

jaren voornamelijk over indirecte restaura-

tische hulpvraag voortkomt uit een functioneel pro-

ties op ACTA. Hij promoveerde op het vak-

bleem. Ook in het geval van vervanging van meerdere

gebied materiaalkunde, heeft een grote inte-

ontbrekende elementen ligt er vaak een functioneel

resse in het esthetisch en functioneel herstel

probleem achter, of is dat probleem inmiddels ont-

van het gebit en is een gepassioneerd docent

staan door het functioneren met hiaten. In beide

en spreker op diverse cursussen en congres-

gevallen is het zaak om de beet, de slijtage en de

sen. Daarnaast publiceert Paul regelmatig in

positie van de elementen goed te evalueren, zodat

(inter)nationale tijdschriften, is hij reviewer

voorafgaand kan worden gezorgd voor een optimale

van wetenschappelijke tijdschriften en co-

belasting van de nieuwe restauraties. Dit houdt in:

host van de tandheelkundige podcast ‘Breek

zo vlak mogelijke geleidingshoeken, front- en cuspi-

me de bek niet open’.

Behandeling van gebitsslijtage

voor

Parodontologie

Amsterdam

27

RESTAURATIEVE TANDHEELKUNDE

Wat te doen als je op het einde van de wedstrijd de tactiek nog moet bepalen

Prettige wedstrijd We spelen in de 80e minuut, er is nog steeds niet gescoord, het publiek staat op de banken van enthousiasme en alle aanwezigen hebben het gevoel dat er echt een wedstrijd gespeeld wordt op het hoogste niveau. Alle ingrediënten zijn daar immers voor aanwezig: de wedstrijd is gestart, er is de wil om te winnen en alle spelers die de ploeg nodig heeft staan in het veld. De bal wordt plots op de penaltystip gelegd en de rest van het team roept ‘schiet hem er maar in!’ De restauratief tandarts wil niets liever, maar het doel is eigenlijk nog nergens te bekennen. Jasper Thoolen

Intake

gunstiger zou zijn geweest wanneer deze vanuit een meer overkoepelend perspectief benaderd zou zijn.

In onze praktijk ontvangen wij op verwijzing een

Immers, mevrouw heeft nagenoeg alle tandheelkun-

60-jarige mevrouw met een esthetische wens. Graag

dige disciplines mogen ontmoeten gedurende haar

zou ze het aangezicht van haar gebit verfraaien, ze

behandeltraject en toch is ze nog niet tevreden met

stoort zich aan de kleur en de vormen en heeft het

het behaalde eindresultaat. Bovendien laat het arti-

gevoel dat het niet symmetrisch is. Daarnaast bijt ze

kel zien dat restauratieve tandheelkunde lang niet

voor haar gevoel te hard dicht op haar voortanden,

altijd rozengeur en maneschijn is en dat behandel-

het dichtbijten voelt niet lekker.

uitkomsten niet altijd perfect kunnen zijn.

In het verleden is ze in andere praktijken al uitge-

In de (restauratieve) tandheelkunde hanteren we een

breid behandeld met orthognathische chirurgie, or-

aantal basale stappen om tot het formuleren van een

thodontie, implantologie en verschillende restaura-

behandelplan te komen. Allereerst moeten we zorgen

tieve en esthetische behandelingen. Er zijn meerdere

voor een gezonde biologische basis en evenwicht in

composiet- en indirecte restauraties in de mond

de mond. In een mond met actieve cariës- en pa-

aanwezig die slijtage vertonen, en ook de eigen den-

rodontale pathologische processen gaan we niet res-

titie vertoont slijtage, in sommige gevallen tot in de

tauratief en regeneratief aan het werk. Streven naar

dentine (afbeelding 1-10).

microbiologisch evenwicht is dus altijd de eerste stap.

Omwille van de lengte van het artikel wordt niet uitgebreid ingegaan op de medische en persoonlijke

De tweede stap is altijd het overwegen of het verbe-

anamnese en het profiel van mevrouw, noch op de

teren van de uitgangspositie nodig en zinvol is. Op

daaruit voortvloeiende diagnose en indicaties. Af-

basis van een referentie-analyse, twee dimensionaal

gezien van de verstoring in haar functionele bewe-

‘digital smile design’ en drie dimensionaal ‘singular

gingsvrijheid, waren er echter geen beperkingen die

design’ maken we een analyse of een orthognathi-

de later uitgevoerde behandelingen beïnvloedden.

sche of orthodontische benadering nodig en zinvol is om de daarop volgende restauratieve fase te verbe-

Het doel van dit artikel is om een voorbeeld van een

teren en vergemakkelijken, al dan niet ondersteund

casus te laten zien waarin het naar onze mening

met implantologie.

28

1

2

3

4

5

6

7

8

9

onderlinge gebitselementen.

de slijtage van de aanwezige restauraties en slijtage van met

6. Pre-operatief, portretfoto met retractoren.

name de 27.

3. Pre-operatief, occlusaal aan-

7.

in occlusie, met diffuus licht.

zicht onderkaak. Let op de

10

slijtage ter plaatse van de 33, 43

8. Pre-operatief, gebitselementen in occlusie in zijaanzicht.

en 44.

1.

Pre-operatief, gebitselementen

4. Pre-operatief, portretfoto met

in occlusie.

2. Pre-operatief, occlusaal

9. Pre-operatief, gebitselementen in occlusie in zijaanzicht.

lach.

5. Pre-operatief, foto met lach,

aanzicht bovenkaak. Let op

10. Pre-operatief, Orthopanthomo-

let op de asymetrieën tussen de

De derde stap is pas de restauratieve fase waarin

Pre-operatief, gebitselementen

gram.

drie en vier. En dat maakt het lastig, want daarmee is

we over gaan tot aanpassen, vervangen of opbou-

het ook de vraag of we met de aanwezige uitgangsi-

wen van de dentitie met verschillende materialen en

tuatie als startpunt tegemoet kunnen komen aan de

technieken, maar altijd strategisch benaderd vanuit

hoge esthetische wens van mevrouw.

het centraal gestelde singular design.

De vierde stap is de evaluatie waarin wordt gekeken

Behandelplan

of de restauratieve doelen in het behandelplan gehaald zijn, waarna een individueel opgesteld preven-

Ongeacht de externe voorgeschiedenis en uitgevoer-

tie- en onderhoudstraject gestart wordt en waarin op

de behandelingen, geven we er altijd de voorkeur aan

termijn getoetst wordt of het microbiologisch even-

om digitaal een referentie-analyse uit te voeren op

wicht en de occlusale stabiliteit gewaarborgd blijven.

de nu aanwezige situatie. Daaruit blijkt dat de curves niet optimaal gerestaureerd zijn, dat er meerdere

In deze casus komen we binnen deze verwijzing als

asymmetrieën in het gezicht aanwezig zijn, en dat er

restauratief tandarts pas in de 80e minuut van de

sprake is van een zogenoemde ‘facial flow’. Ook zien

reservebank en bevinden we ons ergens tussen stap

we dat de stand van de gebitselementen en de daaruit

Prettige wedstrijd

29

12

13

11

15

14

16

17

18

19

20

21

11. Referentie-analyse waarin we

situatie (groen). Met name de 44

met verschillende horizontale

en 45 zullen geïntrudeerd moe-

en verticale hulplijnen bepaalde

ten worden om in het gewenste

punten in het gezicht markeren

restauratieve ontwerp uit te

en analyseren.

komen.

12. Twee dimensionaal digital smile design op basis van de referentie analyse.

13. Simulatie van het eindresultaat op basis van het gemaakte digital smile design.

14. Het driedimensionale singular design (paars) versus de huidige 30

15. Plaatsen van vaste orthodontische apparatuur.

18. Post-orthodontisch, occlusaal aanzicht bovenkaak.

19. Post-orthodontisch, occlusaal aanzicht onderkaak.

20. Het singular design (paars) over de situatie na de orthodontie (wit).

16. Post-orthodontisch, gebitsele-

21. Het singular design (paars) over

menten in occlusie, let op de

de situatie na de orthodontie

occlusale ruimtes.

(wit), op de meeste locaties kan

17. Post-orthodontisch, let op de verbetering van de bogen en gingivale architectuur.

nu vooral additief restauratief behandeld worden.

voortkomende gingivale architectuur niet optimaal

apparatuur, waardoor het intruderen van de gebit-

is (afbeelding 11).

selementen in de zijdelingse delen makkelijker werd.

Na een jaar orthodontische behandeling werd de

Op basis van de huidige situatie en stand van de ele-

vaste apparatuur verwijderd en werd er opnieuw een

menten werd met SmileCloud een twee dimensionaal

referentie-analyse uitgevoerd (afbeelding 16-19). Er

digitaal ontwerp (Digital Smile Design) gemaakt met

is een sterke verbetering te zien in de gingivale ar-

bijbehorende visuele simulatie en worden de moge-

chitectuur en locatie en stand van de gebitselemen-

lijkheden en beperkingen besproken met mevrouw

ten. De midline is weliswaar nog steeds niet sym-

(afbeelding 12 en 13). Het visueel maken van de uit-

metrisch, maar dat is vooral debet aan het ontbreken

gangssituatie en het bespreken van de mogelijkheden,

van element 35. Wanneer we het driedimensionale

maar vooral onmogelijkheden, is niet alleen voor een

digitale singular design - dat voortkomt uit de eerste

tandarts maar met name ook voor een patiënt erg fijn.

referentie analyse die we hebben gemaakt - spiege-

Hieruit blijkt namelijk onder andere de ongunstige

len met de huidige situatie, zien we dat het nu een

locaties en configuratie (bone-level versus tissue-le-

stuk makkelijker is om de restauratieve behandelin-

vel) van de implantaten in verticale zin, wat het pro-

gen zo conservatief mogelijk uit te voeren en tot een

thetische uitgangspunt flink beïnvloed. Het is wense-

gewenst restauratief eindresultaat te komen (afbeel-

lijk om dit gesprek voorafgaand aan de restauratieve

ding 20 en 21).

behandelingen te hebben en visueel te maken aan een patiënt, omdat dit in het kader van informed consent

In zowel de boven- als onderkaak werden indirecte

een vervelend gesprek na de uitgevoerde behandelin-

restauraties geplaatst en vervangen. Voor het front

gen kan voorkomen. De configuratie en locatie van de

en de premolaren werd gekozen voor lithiumdisili-

al aanwezige implantaten zorgen er namelijk voor dat

caat restauraties en op implantaten werd gekozen

er op meerdere locaties prothetisch onmogelijk een

voor monolithische zirkonium restauraties (afbeel-

anatomisch correcte restauratie gemaakt kan worden.

ding 22-36).

In overleg werd besloten om de implantaten te laten staan en niet te vervangen. De dentale uitgangspositie

Aanvullend werd voor mevrouw een nightguard aan-

en de vorm van de tandbogen waren echter wel een

gemeten en we zien mevrouw eens in de zes maan-

probleem, en zorgden ervoor dat een wenselijk design

den voor controle. De situatie na het plaatsen van de

niet mogelijk zou zijn zonder orthodontie.

restauraties is inmiddels iets langer dan twee jaar stabiel.

Ondanks dat we als restauratief tandarts in deze specifieke casus pas aan het einde betrokken worden en starten tussen bovengenoemde stap 3 en 4, wor-

Evaluatie

den we gedwongen door de prothetische analyses die we uitvoeren om terug te gaan naar stap 2. Een voor

Hoewel mevrouw erg te spreken is over het eindre-

zowel patiënt als tandarts wenselijk eindresultaat is

sultaat, zijn wij gematigd positief. Ondanks dat we

in de huidige situatie niet mogelijk, dus het verbete-

de zorgvraag van mevrouw goed in hebben kunnen

ren van de uitgangspositie middels een nieuw ortho-

vullen en restauratief een uitgebalanceerd en tot

dontietraject is de eerst stap die we besloten hebben

nu toe stabiel eindresultaat hebben kunnen afleve-

te nemen (afbeelding 14).

ren, voelt het nog steeds als een gemiste kans dat het gehele behandeltraject vanaf de orthodontie en

Er werd vaste orthodontische apparatuur geplaatst in

orthognathische chirurgie niet vanuit een overkoe-

zowel de boven- als onderkaak (afbeelding 15). Als

peld prothetisch concept is uitgevoerd. In deze casus

referentie van de plaatsing werd de glazuur-cement

startten we al in een compromis situatie, en dat had

grens aangehouden en niet de incisale randen van

een tweede orthodontische behandeling en ongun-

de gebitselementen. Immers, met de wetenschap dat

stige designs van de werkstukken op de implantaten

er in de toekomst nog restauratief behandeld gaat

kunnen voorkomen. Het benadrukt het belang van

worden zijn die namelijk minder relevant, het gaat

een centrale interdisciplinaire regisseur in dit soort

in deze vooral op het orthodontisch oplijnen van de

complexe casuïstiek, en het belang van ‘backwards

tanden en kiezen op basis van de gingiva en het vlak

thinking’ waarin het prothetisch design de keuze

van occlusie zoals bepaald in het singular design

van de locatie en configuratie van de implantologie

(afbeelding 14). De aanwezige implantaten zorgen

dicteert en niet andersom.

in deze casus voor een gunstige verankering van de

Prettige wedstrijd

31

ONTDEK DE KRACHT VAN SMILECLOUD Hét platform voor Smile Design en efficiënte samenwerking.

WAAROM SMILECLOUD? • 3D Smile Design • Verbeter de communicatie met partners • AVG-proof dataoverdracht van patiëntgegevens • Verhoogde patiëntacceptatie • Altijd en overal toegang tot cases

START VANDAAG! Op pagina 28 t/m 35 las u al de praktijkervaring met Smilecloud.

Meer weten of al overtuigd? Scan de QR-code en start uw 14-dagen gratis proefperiode.

Via deze QR-code wordt uw Smilecloud-account automatisch gekoppeld aan Straumann AXS™ en kunt u, indien nodig, rekenen op support via Straumann.

Ervaar zelf de kracht van Smilecloud.

SCAN DE QR

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

22. Postoperatief na 3 maanden,

van het implantaat op locatie 16.

gebitselementen in occlusie.

27. Postoperatief na 3 maanden,

23. Postoperatief na 3 maanden,

zijaanzicht gebitselementen

31. Postoperatief na 3 maanden, gebitselementen in occlusie, met diffuus licht.

gebitselementen uit occlusie, let

in occlusie, let op de zichtbare

32. Postoperatief na 3 maanden, ge-

op de verbetering van de bogen

halzen van de implantaten op

bitselementen uit occlusie, met

van zowel de boven- als de

locaties 26 en 36.

diffuus licht.

onderkaak.

24. Postoperatief na 3 maanden, occlusaal aanzicht bovenkaak.

25. Postoperatief na 3 maanden,

28. Postoperatief na 3 maanden, portretfoto met lach.

29. Postoperatief na 3 maanden, foto met lach, met name het

occlusaal aanzicht onderkaak,

naar binnen vallende protheti-

let op linguale aanslag en

sche design van de implantaat

tandsteen.

gedragen kroon van de 26 valt

26. Postoperatief na 3 maanden, zijaanzicht gebitselementen in occlusie, let op de zichtbare hals

Prettige wedstrijd

hier op.

30. Postoperatief na 3 maanden, portretfoto met retractoren.

33. Postoperatief na 3 maanden, gebitselementen in occlusie in zijaanzicht.

34. Postoperatief na 3 maanden, gebitselementen in occlusie in zijaanzicht.

35. Postoperatief na 3 maanden, Orthopanthomogram.

36. Bovenkaak voor en na de uitgevoerde behandelingen.

33

Verzamel automatisch feedback van patiënten en zet deze direct om in waardevolle reviews.

Jouw praktijk in topvorm met onze feedback-tools Leer wat patiënten écht waarderen Doorlopende inzichten voor een vaste, lage prijs Positieve feedback direct doorgeplaatst als review Concreet verbeteradvies Met het patiënttevredenheidsonderzoek van Feedback Company ontdek je hoe jouw patiënten de zorg ervaren. Je voldoet aan de NEN 7510-eisen, krijgt duidelijke inzichten voor je team en koppelt eenvoudig je reviews aan derde partijen zoals Google en Zorgkaart Nederland. Zo maak je patiënttevredenheid zichtbaar én werk je gericht aan de kwaliteit van je praktijk, tegen een vaste en lage prijs.

Meer informatie

Ervaringen meten

Koppeling EPD

Vindbaarheid op Google

Reputatie verbeteren

Reviews doorplaatsen

Wij helpen je graag! Je kunt ons bereiken op 085 273 6320

36

Maar ongeacht de interdisciplinaire discussie over

Peter Thoolen – Orthodontische behandeling, VDS

wat er beter en slimmer had gekund en wie nu pre-

Tandtechniek – 3-dimensionaal functioneel ontwerp

cies de regie had moeten voeren, hebben we voor het

na de orthodontische behandelingen en vervaardigen

gevoel van mevrouw in de laatste minuut gescoord

van de keramische werkstukken.

en gewonnen. Zij is immers tevreden. Geen strakke goal in de kruising, maar gewoon via de paal met een beetje geluk naar binnen. En dat resultaat telt uiteindelijk.

De betrokken behandelaren waren: Jasper Thoolen – Intake, digitale planningen en restauratieve fase,

Meer weten?

De Auteur Jasper Thoolen studeerde in 2016 af als tandarts aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Sinds 2024 is hij erkend als restauratief tandarts/pros-

Op 12 en 13 juni 2026 organiseert Karma.Den-

thodontist door de NVVRT en EPA. Hij werkt in

tistry de KARMA.Design cursus in Moergestel.

zijn praktijk Oisterwijkkliniek Tandheelkunde in

Tijdens deze tweedaagse cursus leren de cursis-

Oisterwijk en daar houdt hij zich voornamelijk

ten de principes achter Digital Smile Design, het

bezig met de restauratieve en reconstructieve

gebruik van SmileCloud en het maken, vertalen

tandheelkunde, digital smile design en digitale

en toepassen van een digitaal singular design in

behandelplanning, orthodontie en implantolo-

een tandheelkundig behandelplan.

gie. Jasper is veelgevraagd spreker voor verschil-

Daarnaast start vanaf september 2026 het Kar-

lende internationale meetings en symposia en is

ma.CEPCD programma, een 3 jaar durende cur-

als trainer verbonden aan diverse postacademi-

sus met 18 modules waarin naast theoretische

sche opleidingen. Naast zijn werk aan de stoel

verdieping op allerlei vakgebieden in de tand-

schrijft hij artikelen voor verschillende tand-

heelkunde ook begeleiding is voor eigen patiën-

heelkundige vakbladen en is hij als key opinion

ten en waarbij tijdens de cursus eigen patiënten

leader betrokken bij verschillende gerespecteer-

onder begeleiding van ervaren docenten behan-

de tandheelkundige firma’s. Jasper is daarnaast

deld worden. Meer informatie is te vinden op

een van de vijf oprichters van het online educatie

www.karma-dentistry.com

platform Karma.Dentistry.

Prettige wedstrijd

35

RESTAURATIEVE TANDHEELKUNDE

De kunst van onzichtbaar herstel met directe technieken In de esthetische zone is het doel van restauratief werk vaak niet om op te vallen, maar juist om te verdwijnen in de natuurlijke harmonie van het gebit. Kennis van het natuurlijk element is daarbij essentieel.1 Deze casus beschrijft het traject van een jonge patiënte die zich meldde met esthetische zorgen over haar bovenfront. Een oude restauratie, kleurverschillen en witte vlekken verstoorden haar glimlach. Met behulp van Digital Smile Design, een directe mock-up en een zorgvuldig opgebouwde composietrestauratie werd niet alleen haar glimlach hersteld, maar ook haar zelfvertrouwen. Dit verslag toont hoe techniek, materiaalkeuze en oog voor detail samenkomen in de kunst van het onzichtbaar, biomimetisch herstel. Freek Gols Linthorst

Een jonge vrouwelijke patiënt meldde zich met es-

devol. Ter voorbereiding op het restauratief herstel

thetische bezwaren over haar bovenfront (afbeel-

kreeg de patiënte een thuisbleekset mee.

ding 1-2). In het verleden was element 21 afgebroken

Vijf weken later vond de restauratieve behandeling

en hersteld. Ze stoorde zich aan de zichtbare vul-

plaats. De werkomgeving werd geïsoleerd met rub-

ling, witte vlekken en de kleur van haar tanden. Haar

berdam volgens de split dam techniek.2 Na het ver-

wens: een natuurlijk ogend, harmonieus gebit.

wijderen van de oude restauratie en het prepareren,

Tijdens het tweede consult werd een eenvoudige Di-

werd het te hechten glazuur gedurende 30 seconden

gital Smile Design (DSD) opgesteld in Keynote (af-

geëtst met fosforzuur, waarna G-Premio BOND (GC)

beelding 3-4), gevolgd door een directe mock-up met

werd aangebracht en uitgehard volgens de richtlijnen

flowable composiet (afbeelding 5). Op basis van deze

van de fabrikant (afbeelding 9-11). De aangebrach-

mock-up werd een palatinale puttymal vervaardigd.

te bevel was ongeveer 1–1,5 mm breed en onder een

Deze grove mal werd bijgesneden met een scalpel en

hoek van 45o ten opzichte van de palatinale wand,

verder verfijnd met een chamferboor tot de gewens-

wat zorgt voor een geleidelijke overgang tussen de

te vorm (afbeelding 6-8). Dit is in veel gevallen een

tand en de restauratie en zorgt voor een brede gla-

goed alternatief voor een mal op basis van een wax-

zuurstrook om aan te hechten (afbeelding 12).

up die sneller te vervaardigen en bovendien econo-

De restauratie werd opgebouwd in meerdere lagen

mischer is. Bij complexe vormveranderingen blijft

om een natuurlijke esthetiek te benaderen. De pala-

een diagnostische wax-up uiteraard ook zeer waar-

tinale wand werd als eerste gevormd met behulp van

36

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

1-2. Extraoraal en intraoraal zicht

snelle, economische en zeer handige

tandweefsel en het composiet.

op de glimlach.

tool bij direct anterieur herstel.

13. De palatinale wand werd opge-

3-4. Digital Smile Design toege-

9-11. Na het etsen van het glazuur

bouwd uit een laag Light Enamel

past op het extraoraal en intraoraal

werd G-Premio BOND (GC) aange-

(Essentia, GC).

zicht.

bracht volgens de instructies van de

14. De eerste dentinelaag in Light

5. Directe mock-up met flowable

fabrikant.

Dentin, in een golvende wand van

composiet.

12. Een 45° glazuurbevel zorgt voor

de achterrand van de bevel tot

6-8. Een directe puttymal is een

een geleidelijke overgang tussen het

palataal.

de puttymal, waarbij een dunne laag Light Enamel

Hierbij werd een uitgesproken golvende vorm aange-

(Essentia, GC) werd aangebracht als basis (afbeel-

houden, conform de techniek van Javier Tapia Gua-

ding 13).

dix3, om een natuurlijke overgang naar het glazuur te

Vervolgens werd de dentinekern opgebouwd. De eer-

creëren (afbeelding 14).

ste laag bestond uit Light Dentin, die doorliep van de

Daarna werd een tweede dentinelaag aangebracht

achterrand van de bevel tot aan de palatinale wand.

met Medium Dentin, waarbij de nadruk lag op het

De kunst van onzichtbaar herstel met directe technieken

37

G-AENIAL®

A’CHORD

GRATIS SAMPLE VIA INFO.BENELUX@GC.DENTAL

G-ænial A’CHORD Hoge weerstand tegen verkleuring en slijtage Verkleuring waarde (∆E) waarde na onderdompeling in rode wijn (37°C, 1week)

G-ænial A’CHORD is een universele composiet die zorgt voor langdurige, onzichtbare restauraties. Ontworpen om tijd en dus kosten te besparen, verenigt het superieure technologie in een eenvoudig product. Nu kun je met een gerust hart een materiaal gebruiken dat moeiteloos te hanteren is, zelfs in uitdagende casussen.

25 20 15 10 5 0

G-ænial A’CHORD

Tetric EvoCeram

Filtek Universal

Ceram.x Spectra ST

Estelite Asteria

Bron: GC R&D, Japan, 2020. Data beschikbaar

•

Gebruiksvriendelijk: vereenvoudigd systeem, vereenvoudigde verwerking, simpelweg universeel

•

Esthetisch: natuurlijke fluorescentie, duurzame glans, extreme uitdagingen

•

Revolutionair: Vereenvoudigd systeem met 5 standaardkleuren die de esthetiek van de 16 klassieke Vita-kleuren eenvoudig realiseren

Wilt u een cursus volgen waarbij u dit product kunt testen?

02 & 03/10/2026 Esthetiek en slijtage Dr. Marta Ilik

02/10/2026 The Big Six - ON TOUR Dr. Maarten de Beer & Dr. Erik-Jan Muts

30/10/2026 The Big Six - ON TOUR Dr. Maarten de Beer & Dr. Erik-Jan Muts

ONTDEK DE TOEKOMST VAN TANDHEELKUNDE TIJDENS HET

6TH INTERNATIONAL DENTAL SYMPOSIUM

INSCHRIJVEN

IN TOKYO

€49 Sluit het symposium af met een optionele guided tour en diner in Tokyo samen met collega-tandartsen uit de Benelux (€149 excl. btw).

Meer info: https://gc-education-benelux.com/

15

16

17

18

19

20

15. De tweede dentinelaag in Me-

17. Opalescent Modifier accentu-

aan de incisale halo.

dium Dentin, waarin de ontwikke-

eert de ontwikkelingslobben en de

19. ‘Mylar pull through’ techniek met

lingslobben gevormd worden.

incisale halo.

Light Enamel voor de randlijsten.

16. Een laatste, zeer dunne dentine-

18. Opake accentuering van de

20. Na het aanbrengen van de laatste

laag in Light Dentin.

incisale snijrand geeft extra nadruk

lagen Light Enamel.

modelleren van mesiale en distale ontwikkelingslob-

lijst in een aantal stappen. De eerste stap bestond uit

ben. In het centrale deel werd bewust minder volume

het gebruik van Sof-Lex schijfjes (Solventum, ‘coar-

aangebracht om een translucent, sclerotisch effect te

se’) om de vorm te verfijnen en oppervlakteruwheid

verkrijgen (afbeelding 15).

te reduceren. Vervolgens werden diamantgecoate si-

Een derde, zeer dunne dentinelaag van Light Dentin

liconen wieltjes (EVE Diacomp TWIST, EVE) ingezet

werd toegevoegd om subtiele highlights aan te bren-

voor het verder gladmaken en glanzen. Voor de fi-

gen en een geleidelijke overgang tussen de lagen te

nale polijstfase werd een geitenharen borstel (Ena-

realiseren (afbeelding 16).

mel Plus SHINY, Micerium S.p.A.) gecombineerd met

Tot slot werd aandacht besteed aan translucentie en

Diapolisher Paste (GC), wat resulteerde in een uiterst

opalescentie die vooral opvallend zijn in het incisale

glad en glanzend oppervlak dat esthetisch aansluit

derde van de incisieven. De Opalescent Modifier van

bij het natuurlijke glazuur.

Essentia werd aangebracht van de incisaalrand tot

Direct na de afwerking was het dehydratie-effect

halverwege het dentine (afbeelding 17). De halo werd

nog zichtbaar, wat tijdelijk zorgde voor een duidelij-

met opake tinten afgelijnd om het natuurlijke effect

kere overgang tussen de restauratie en het natuur-

te benadrukken (afbeelding 18).

lijke tandweefsel (afbeelding 21). Dit effect verdwijnt

De randlijsten werden opgebouwd met Light Enamel

doorgaans na rehydratatie van het glazuur (afbeel-

via de ‘Mylar pull through’-techniek 4 (afbeelding

ding 22).

19). Hierbij wordt een Mylarstrip geplaatst tussen

De resulterende vorm van de tanden vertoonde een

de tanden en wordt het composiet vanuit vestibu-

goede overeenkomst met het Digital Smile Design

lair, tegen de strip en de reeds uitgeharde palatinale

(afbeelding 23). Door voldoende aandacht te beste-

wand gecondenseerd. Vervolgens wordt de strip van

den aan de mock-up en de hierop gebaseerde put-

vestibulair naar palataal doorgetrokken, zodat een

tymal, kunnen de uiteindelijke tandverhoudingen op

convexe proximale wand gevormd wordt en het com-

een efficiëntere en meer voorspelbare manier worden

posiet goed aansluit op de reeds uitgeharde laag. De

gemodelleerd. Er kan dan maximale aandacht be-

buccale zijde werd verder afgewerkt met een laatste

steed worden aan de gelaagde opbouw en de secon-

laag Light Enamel (afbeelding 20). De zuurstof-ge-

daire en tertiaire vormen, zoals de randlijsten, tex-

ïnhibeerde laag werd verwijderd met alcohol op een

tuur en oppervlakteglans. De aldus gerestaureerde

gaasje.

glimlach was esthetisch harmonieus en voldeed vol-

Na het modelleren en uitharden van het composiet

ledig aan de verwachtingen van de patiënte (afbeel-

werd de restauratie zorgvuldig tot hoogglans gepo-

ding 24-25). Essentia is een composiet met een zeer

De kunst van onzichtbaar herstel met directe technieken

39

Congres

INFECTIE

PREVENTIE 360o

in de praktijk

19 JUNI 2026

Miele Experience Center te Vianen

Programma Tijdens het Congres Infectiepreventie 360° in de praktijk krijg je in één dag een compleet en actueel overzicht van alles wat je moet weten. Van wet- en regelgeving tot microbiologie, van thermodesinfectie tot efficiëntere werkprocessen – praktisch, concreet en direct toepasbaar.

Doelgroep ● Hele team; inclusief tandarts & mondhygiënist Partner

Aanmelden Scan de QR-code voor het volledige programma en om je aan te melden!

● Waarom doen we wat we doen & Hoe zit het met de nieuwe richtlijnen?

Nicolette Biesters

● Microbiologie in de praktijk Hanneke de Valk

● Van reinigen tot steriliseren: theorie versus praktijk Jo-Ann van Velsen

● In gesprek met de inspectie

Q&A aan de IGJ; een verhelderend interview met de inspectie ● Lean werken en procesoptimalisatie binnen een praktijk.

Rob de Graaf

● Duwtje gedragspsychologie; Duwtje in de juiste richting Duwtje

21

22

24

23

25

21. Onmiddellijk na het afwerken en

22.Tijdens een recall is het fina-

het uiteindelijke resultaat.

polijsten. Omwille van de dehy-

le resultaat na hydratatie goed te

24-25. Voor en na. Een esthetisch

dratatie is vlak na de afname van

beoordelen.

harmonieus resultaat dat voldeed

de rubberdam de overgang tussen

23. Er was een goede overeenkomst

aan de verwachtingen van de pati-

vulling en tand nog zichtbaar.

tussen het Digital Smile Design en

ënte.

efficiënt kleursysteem, gebaseerd op de natuurlijke kleur en opaciteit van glazuur en dentine. Door een goede keuze van de juiste tint en opaciteit en een laagsgewijze opbouw, kan een natuurlijke overgang tussen tand en composiet verkregen worden, zonder dat hierbij het gehele vestibulaire oppervlak bedekt

De auteur

moet worden. Er werd zo minimaal invasief gewerkt, met maximaal behoud van het natuurlijk aspect en

Tandarts Freek Gols Linthorst is gespecialiseerd

vorm van de tand, zonder deze te verdikken.

in cosmetische tandheelkunde. Hij is in 2016 afgestudeerd aan de Radboud Universiteit in Nij-

Referenties

megen, waarna hij zich uitgebreid heeft nageschoold in binnen- en buitenland op het gebied van cosmetische en restauratieve tandheel-

1. de Beer M, Ramaekers M, Linthorst FG. Een

kunde. Sinds 2020 werkt hij bij het Amsterdam

introductie in de biomimetische tandheel-

Centrum Cosmetische Tandheelkunde (ACCT),

kunde. TP 2020;41:8-12.

waar hij nu mede-eigenaar is. Hij was één van

2. Patel S, Samantha Hamer S. A simple gui-

de mede‑oprichters van het nascholingsbe-

de to using dental dam. Br Dent J. 2021 May

drijf Karma Dentistry. Daarnaast is hij samen

28;230(10):644–650.

met Rhodri Thomas mede‑oprichter van de ge-

3. Tapia Guadix J. Essentia – the smart simplifi-

avanceerde composietcursus A Pursuit of Nature,

cation of a composite system! GC Get Connec-

en geeft hij cursussen en lezingen aan colle-

ted. 2015; 4: 6-12.

ga‑tandartsen in binnen- en buitenland. Naast

4. Urkande NK, Mankar N, Nikhade PP, Chandak

het werken als tandarts heeft Freek veel passie

M, Ikhar A, Patel A. Anterior Matrix Systems

voor kunst. Hij tekent en schildert al vanaf jon-

for Composite Restorations: A Review. Cureus.

ge leeftijd en gebruikt voor zijn lezingen vaak

2023 Apr 4;15(4):e37145.

eigen illustraties.

De kunst van onzichtbaar herstel met directe technieken

41

DESIGN IN BEELD

Tandenhof, Rotterdam Bij Tandenhof staat professionele en persoonlij-

en speelgoed moesten aantrekkelijk zijn voor kin-

ke tandzorg voor kinderen en jongeren centraal. In

deren, maar de algehele uitstraling van de wacht-

hun praktijk in Rotterdam streven zij ernaar om ie-

kamer diende ook volwassenen aan te spreken. Het

der tandartsbezoek om te vormen tot een positieve

uitgangspunt: zowel kinderen als ouders moeten het

ervaring. Met een combinatie van deskundigheid,

prettig vinden om naar de praktijk te komen.

rust en een kindgerichte aanpak begeleiden zij jonge patiënten bij preventieve mondzorg, controles en hun eerste kennismaking met de tandarts. De recen-

Invulling architect

te verbouwing van de praktijk sluit naadloos aan op deze visie.

Voor Kinderpraktijk Tandenhof ontwikkelde de architect een vernieuwend ontwerp waarin de beleving

Vraag van de opdrachtgever

van het kind centraal staat. De praktijk is opgedeeld in verschillende zones met elk een eigen functie en sfeer. Langs de gevel bevindt zich een belevingszone

De opdrachtgever had een duidelijke ambitie: het re-

met onder andere een LEGO-hoek, gamezone en een

aliseren van een kindertandartsenpraktijk gericht

kleine theaterhoek.

op kinderen en jongeren tot 18 jaar. De wachtkamer

Deze speelse elementen verkorten de wachttijd en

moest uitnodigend en niet-klinisch aanvoelen, met

zorgen voor een ontspannen binnenkomst. Tegelij-

specifieke ruimtes voor verschillende leeftijden en

kertijd biedt de duidelijke indeling rust en overzicht,

activiteiten. Tegelijkertijd moest er ook aandacht

waardoor zowel kinderen als ouders intuïtief hun

zijn voor ouders, met als doel een ontspannen maar

weg vinden.

chique omgeving te creëren waarin iedereen zich

Door een integrale ontwerpaanpak zijn technische

welkom voelt.

installaties, verlichting en tandheelkundige voorzieningen subtiel in het interieur verwerkt. Zo ontstaat

Specifieke wensen

een omgeving die voldoet aan alle functionele en hygiënische eisen, terwijl deze ook warmte, veiligheid en vertrouwen uitstraalt.

Een belangrijke wens was het integreren van een LEGO-ruimte en een omkleedruimte. Activiteiten 42

Fotografie: Aiste Rakauskaite

Reacties De reacties van patiënten zijn zeer positief. Bezoe-

als een woonkamer dan een traditionele tandart-

kers waarderen vooral de kindgerichte aanpak en

spraktijk. Zowel kinderen als ouders ervaren het be-

de warme uitstraling van de praktijk. Zo wordt de

zoek daardoor als prettig en ontspannen.

wachtkamer omschreven als een plek waar spelen en ontspannen centraal staan, en waar het meer voelt

Design in beeld • Praktijk: Tandenhof, Rotterdam • Website: www.tandenhof.nl

Tandenhof, Rotterdam

• Design: Buro/S Architects

43

PARODONTOLOGIE

Parodontale plastische chirurgie Dit artikel beschrijft het concept van parodontale plastische chirurgie en presenteert twee klinische casussen waarin wordt aangetoond dat de coronally advanced flap (CAF), in combinatie met een bindweefseltransplantaat, voorspelbare wortelbedekking en verbetering van de weefselkwaliteit kan realiseren. Succesvolle resultaten zijn afhankelijk van een zorgvuldige casusselectie, chirurgische precisie en langdurig onderhoud. Gerry Karlis

Het mucogingivale complex speelt een cruciale rol

maal esthetisch resultaat, waarbij kleur en textuur

bij het behouden van de gezondheid, stabiliteit en

van het behandelde weefsel naadloos aansluiten op

esthetiek van de weefsels rondom zowel tanden als

de omliggende weefsels (Stefanini et al., 2018). Om

implantaten. Mucogingivale chirurgie is een over-

deze bredere doelstelling beter te weerspiegelen,

koepelende term voor parodontale behandelingen

heeft de American Academy of Periodontology de

die gericht zijn op het corrigeren van defecten in

term mucogingivale chirurgie vervangen door paro-

de morfologie, positie en/of hoeveelheid van zacht

dontale plastische chirurgie. Deze term verwijst naar

weefsel en onderliggend bot rond tanden en implan-

chirurgische procedures die worden uitgevoerd om

taten. Het concept van mucogingivale therapie heeft

anatomische, ontwikkelings-, traumatische of pla-

zich in de loop der tijd aanzienlijk ontwikkeld. Toen

que-geïnduceerde defecten van de gingiva, alveolai-

Friedman in 1957 de term mucogingivale chirurgie

re mucosa of het bot te voorkomen of te corrigeren.

introduceerde, omvatte deze alle chirurgische procedures die bedoeld waren om gezond zacht weefsel

Buccale gingivarecessies kunnen leiden tot estheti-

te behouden of te verbeteren.

sche bezwaren, dentinegevoeligheid en, in gevorderde gevallen, een bedreiging vormen voor de vitaliteit

In de afgelopen decennia hebben toenemende esthe-

van het element. Historisch gezien waren behan-

tische verwachtingen van patiënten geleid tot een

delkeuzes sterk afhankelijk van de ervaring en het

verschuiving in de doelstellingen van deze behan-

klinisch inzicht van de behandelaar. Tegenwoordig

delingen. Tegenwoordig is het doel niet alleen wor-

behoren technieken zoals de coronally advanced flap

telbedekking, maar ook het bereiken van een opti-

(CAF) en de tunneltechniek - en hun variaties - tot

44

1

2

3

4

5

6

7

8

9

de meest toegepaste en best gedocumenteerde be-

et al., 2009) in combinatie met een gede-epitheliali-

naderingen. Talrijke klinische studies tonen aan dat

seerd bindweefseltransplantaat (afbeelding 2).

deze technieken zowel biologisch stabiele als esthetisch aantrekkelijke resultaten kunnen opleveren.

Na het opklappen van de flap werden de papillen gede-epithelialiseerd en werd het transplantaat

De keuze voor de meest geschikte chirurgische

gefixeerd met 7-0 PGA-hechtingen (afbeelding 3).

techniek dient rekening te houden met anatomi-

Vervolgens werd de flap coronaal verplaatst om de

sche factoren, zoals de aanwezigheid van niet-cariës

recessies volledig te bedekken en gefixeerd met 6-0

cervicale laesie(s), interdentale klinische aanhech-

polyamide enkelvoudige en slinghechtingen (afbeel-

tingsverlies, interdentale wekedelenverlies, buccale

ding 4). De patiënt kreeg postoperatieve instructies

verplaatsing van de wortel, de mate van gekeratini-

en de controleafspraken werden nagekomen. Bij con-

seerd weefsel en gingivadikte, evenals de esthetische

trole na 2 maanden werd volledige wortelbedekking

wensen van de patiënt en de noodzaak om de morbi-

van element 12 en 13 bereikt (afbeelding 5). Het gin-

diteit van de patiënt te minimaliseren.

givale weefsel vertoonde een natuurlijke kleur en textuur, met een toegenomen weefseldikte, wat zo-

De volgende twee klinische casussen illustreren he-

wel esthetisch als functioneel een verbetering bete-

dendaagse chirurgische benaderingen voor de be-

kende (afbeelding 6). De patiënt werd terugverwezen

handeling van gingivarecessies in de anterieure bo-

naar de tandarts voor onderhoud, en een jaarlijkse

ven- en onderkaak.

follow-up bij ons werd ingepland.

Casus 1 – Esthetische klacht en hypersensitiviteit

Casus 2 – Preventie van paroendo problematiek

Een 23-jarige gezonde vrouwelijke patiënt werd ver-

Een 51-jarige vrouwelijke patiënt presenteerde zich

wezen naar onze kliniek met esthetische klachten

met ernstige gingivarecessies variërend van 4 tot 8

en dentinegevoeligheid ter hoogte van element 12

mm bij elementen 31 tot en met 34 (afbeelding 7).

en 13 (afbeelding 1). Er werd gekozen voor een en-

Met name bij element 32 was er sprake van een ge-

velop-type coronally advanced flap (CAF) (Zucchelli

brek aan gekeratiniseerde aangehechte gingiva,

Parodontale plastische chirurgie

45

Twee borstelvormen voor de verzorging en bescherming van de gingiva.

Er z�n geen significante verschillen tussen conische en cylindrische interdentaal borstels op het gebied van totale plaqueverw�dering1

CYLINDRISCHE VORM zorgt voor optimale precisie in kleine interdentale ruimten.

CONISCHE VORM zorgt voor een betere toegankel�kheid in middelgrote en grote interdentale ruimten.

B� middelgrote en grote interdentale ruimten kan een cylindrische borstelvorm beschadigingen aan de gingiva en papil veroorzaken.

Dit als gevolg van overdruk op de gingiva die ontstaat t�dens het inbrengen van het borsteltje in de interdentale ruimte. De inbrengkracht b� cylindrische borsteltjes neemt toe naarmate de borsteldiameter toeneemt.2

Scan de QR-code voor meer informatie

1. Larsen HC, Slot DE, Van Zoelen C, Barendregt DS, Van der We�den GA. The effectiveness of conically shaped compared with cylindrically shaped interdental brushes - a randomized controlled clinical trial. Int J Dent Hyg. 2017 Aug;15(3):211-218. doi: 10.1111/idh.12189. Epub 2016 Jan 11. PMID: 26751602.

2. Staehle H.J., Frese C., Sekundo C.: Mechanical plaque control of the interdental space with the “Heidelberg set” (2021), PMID: 33433083, DOI: 10.3290/j. qi.b872241

10

11

12

13

waarbij de recessie het apicale kwart van de wortel

14

Conclusie

naderde. De patiënt had in het verleden een orthodontische behandeling ondergaan, maar wenste geen

Parodontale plastische chirurgie maakt voorspelbare

herbehandeling.

functionele en esthetische resultaten mogelijk, mits gebaseerd op een juiste diagnose en techniekkeuze.

Er werd een vergelijkbare chirurgische aanpak geko-

De gepresenteerde casussen tonen aan dat een ge-

zen als in casus 1, met als verschil dat twee verticale

ïndividualiseerde, evidence-based aanpak kan leiden

ontspanningsincisies werden gemaakt (afbeelding

tot succesvolle wortelbedekking en een natuurlijke

8), mesiaal van element 31 en distaal van element 34,

integratie van het weefsel. De stabiliteit op lange

om mobilisatie van de flap te vergemakkelijken. Een

termijn is uiteindelijk afhankelijk van consistent on-

bindweefseltransplantaat vanuit het palatum werd

derhoud en therapietrouw van de patiënt.

gede-epithelialiseerd (afbeelding 9) en gefixeerd met 7-0 PGA-hechtingen (afbeeldingen 10 en 11). De flap werd coronaal verplaatst en gefixeerd met 6-0

De auteur

polyamide enkelvoudige en slinghechtingen (afbeelding 12).

Gerry Karlis, parodontoloog NVvP werkzaam bij Parodontologie Praktijk Zwolle (PPZ).

Bij controle na 2 maanden werden uitstekende klini-

Voor referenties kun je contact opnemen met

sche resultaten waargenomen (afbeelding 13 en 14),

de auteur of de redactie per e-mail.

met volledige wortelbedekking van element 33 en 34

E-mail: ger.karlis@gmail.com.

en maximale haalbare bedekking van element 31 en

Instagram: @perio_implant_dentistry

32, rekening houdend met het aanwezige interdentale aanhechtingsverlies (RT2-classificatie). De patiënt

Gerry Karlis geeft op 2 en 3 oktober 2026

werd terugverwezen voor onderhoud, en een jaarlijk-

samen met collega-parodontoloog Tsoro-

se follow-up bij ons werd ingepland.

mokos in Breukelen een tweedaagse cursus, bestaande uit theorie en hands-on training, over zachte weefsels rond tanden en implantaten. Meer info: www.periomasters.com

Parodontale plastische chirurgie

47

MONDGEZONDHEID

Parodontale gezondheid en zwangerschap Wereldwijd eindigt één op de vijf zwangerschappen ongunstig. Denk aan vroeggeboorte, laag geboortegewicht, pre-eclampsie en foetaal verlies. Miskramen en doodgeboorte vormen daarmee een groot klinisch, psychologisch en volksgezondheidsprobleem. De oorzaken zijn complex en multifactorieel, maar één factor krijgt de laatste jaren steeds meer wetenschappelijke aandacht: de mondgezondheid van de moeder. Wat als tandheelkundige professionals hierin een verschil kunnen maken? Yalda Ahmadzai en Nina Nijland De mond staat niet los van de rest van het lichaam.

de doorbloeding en gevoeligheid van de gingiva en

Parodontitis is een chronische ontstekingsziekte die

kunnen ontsteking verergeren.

niet stopt bij de gingiva. Via het bloed en ontstekingsmediatoren kunnen pathogenen een ontsteking

De mondholte herbergt meer dan 600 bacteries-

veroorzaken die ver buiten de mondholte reikt. On-

oorten en vormt daarmee een van de meest diverse

derzoek toont al langer een verband aan met hart- en

microbiële omgevingen van het menselijk lichaam

vaatziekten, diabetes en reumatoïde artritis.

(Dewhirst et al., 2010). Bij parodontitis verschuift

Maar de relatie met ongunstige zwangerschapsuit-

de bacteriële samenstelling richting een dysbio-

komsten is nog lang niet volledig in kaart gebracht.

se: grampositieve commensalen maken plaats voor

Juist binnen dit complexe en multifactoriële speel-

gramnegatieve anaeroben zoals Porphyromonas gin-

veld groeit de aandacht voor de mogelijke rol van

givalis, Fusobacterium nucleatum en Treponema denti-

mondgezondheid tijdens de zwangerschap.

cola (Socransky et al., 1998). Deze pathogenen zijn niet passief. Ze produceren virulentiefactoren die

Parodontitis en ongunstige zwangerschapsuitkomsten

de lokale weefselafweer ondermijnen en tegelijkertijd de systemische inflammatoire respons activeren (Lamont et al., 2018). Zodra de epitheliale barrière van het parodontium is aangetast, kunnen bacteriën

Parodontitis is wereldwijd een van de meest voor-

en hun componenten, zoals lipopolysacchariden, de

komende chronische aandoeningen. In 2010 werd

bloedbaan bereiken.

ernstige parodontitis geschat op ruim 743 miljoen gevallen, en de prevalentie van zo’n 11% is sinds-

Er zijn twee biologische mechanismen voorgesteld

dien nauwelijks gedaald (Kassebaum et al., 2014).

die kunnen verklaren hoe parodontitis kan bijdra-

Bij zwangere vrouwen is de mondgezondheid extra

gen aan ongunstige zwangerschapsuitkomsten. Bij

kwetsbaar. Hormonale veranderingen, waarbij oes-

de directe route verspreiden orale bacteriën en hun

trogeen en progesteron gehalte stijgen, verhogen

componenten zich via de bloedbaan naar het foe-

48

V.l.n.r: een gezonde mond, mond met gingivitis en een mond met ernstige parodontitis

to-placentaire complex (Sanz et al., 2013). Daarnaast

zwangerschap ook de uitkomst van de zwangerschap

wordt ook een mogelijke opstijgende infectieroute

verbetert, heeft de afgelopen twee decennia tot we-

via de urogenitale tractus beschreven, bijvoorbeeld

tenschappelijke onderzoeken geleid met wisselende

na oraal-genitaal contact (Cobb et al., 2017; Sanz

resultaten.

et al., 2013). De indirecte route verloopt via ontstekingsmediatoren die worden geproduceerd als reac-

Een meta-analyse van 20 gerandomiseerde gecon-

tie op ontsteking in de parodontale weefsels. Deze

troleerde studies (RCT’s) met ruim 8.000 deelnemers

mediatoren, waaronder cytokinen en acute faseei-

liet zien dat niet-chirurgische parodontale behan-

witten, kunnen in de systemische circulatie terecht-

deling gepaard ging met een significant lagere kans

komen en zo de placenta en de foetale ontwikkeling

op perinatale sterfte, minder vroeggeboorte én een

beïnvloeden (Sanz et al., 2013).

hoger geboortegewicht. Het risico op vroeggeboorte nam af, en het gemiddelde geboortegewicht steeg

Enerzijds kunnen parodontale pathogenen een ont-

met ruim 200 gram in de behandelde groep. Dit zijn

stekingsreactie opwekken binnen het foetoplacen-

klinisch relevante effecten (Bi et al., 2021). Toch

taire complex. Anderzijds kan het de regulatie van

moeten deze bevindingen met de nodige voorzich-

lokale groeifactoren verstoren in structuren zoals

tigheid bekeken worden, want het beschikbare be-

het myometrium, de vruchtvliezen, de placenta, het

wijs is niet eenduidig. Bevindingen zijn inconsistent:

vruchtwater en de foetale circulatie. Opvallend is dat

studies verschillen sterk in studie-opzet, tijdstip

Fusobacterium nucleatum, een bekende parodontale

van behandeling en populatiekenmerken. Bovendien

pathogeen, ook is aangetoond in placentaweefsel en

werd de parodontale status in sommige studies via

vruchtwater van vrouwen met een vroeggeboorte of

zelfrapportage gemeten, wat misclassificatie niet

doodgeboorte. Dit geeft biologische geloofwaardig-

uitsluit en geobserveerde associaties kan verdoeze-

heid aan de hypothese dat orale bacteriën kunnen

len, zoals zichtbaar in het grote preconceptie cohort

bijdragen aan ongunstige zwangerschapsuitkom-

met 826 miskramen dat géén significante associatie

sten.

met parodontitis vond (Bond et al., 2023).

Wat benadrukt dient te worden, is dat een miskraam

Een mogelijke verklaring voor deze inconsistentie

een complex probleem betreft, waarbij de etiologie

ligt in het tijdstip van ingrijpen. Parodontale behan-

doorgaans multifactorieel van aard is. Parodontitis

deling in het tweede trimester is mogelijk te laat om

is dan ook niet aangetoond als causale factor, maar

placentaire kolonisatie door parodontale pathogenen

zou wel een relevante bijdrage kunnen leveren. Voor

te voorkomen. Interventies vóór de conceptie zou-

de klinische praktijk onderstreept dit het belang van

den theoretisch effectiever kunnen zijn, maar hier

vroege interventie: het reduceren van de parodonta-

is nog geen goed wetenschappelijk onderzoek naar

le bacteriën is niet alleen goed voor het gebit, maar

gedaan. Als deze theorie inderdaad klopt, is het be-

mogelijk ook voor de zwangerschap.

langrijk parodontale screening en behandeling te doen bij voorkeur voordat bevruchting plaatsvindt.

Effect van behandeling op de zwangerschapsuitkomst

De beschikbare evidentie wijst dus in de richting van een verband, maar is nog niet eenduidig genoeg voor definitieve conclusies.

De vraag of parodontale behandeling tijdens de

Parodontale gezondheid en zwangerschap

49

Inhoud: 1x Instrumentenlaken 67x70cm 1x Boorhoes met invoer 7x170cm 1x Zuigset 2,1M 1x Afdeklaken 75x100cm 1x Splitlaken 75x90cm 2x OK jas, maat L 3x Muts Bouffant 2x Mondmasker

Infuusbestek voor verschillende motoren HY-110001

infuusbestek voor alle type motoren

Basic Implanetic Set Disposable 44001630

Wilt u wel een custom made set?

Neem dan contact op met onze vertegenwoordigers.

€16.95 per stuk

implanetic.com/product/ basic-implanetic-set/

Sodium Chloride 0,9% HY-80111 / HY-80109

250ml en 500ml (steriel water) Niet voor intraveneus gebruik.

€48,00 per 10 stuks

v.a. €2,70 per stuk

Nitril handschoenen

Hemostatische gelatinespons

v.a.

RNBM10001

Blauw

€3,85

CS-310

10x10x10mm (steriel) van CuraSpon

per doos van 100 stuks

€29,99 per 50 stuks

Mondmasker type IIR

BlueM Oxygen fluid

401102

OFI250

Chirurgisch, IIR, blauw, elastiek

250ml

€3,50 per 50 stuks

€7,49 per stuk

+31 (0) 30 2077024 | info@implanetic.com | implanetic.com

Neutraal mondwater voor wondgenezing

VOOR DENTALE CHI R URGI E , I M P LAN TOLOG I E EN GEAVANCEER DE TANDHEELKUND E

Zwangerschapsgingivitis

Het derde trimester brengt praktische bezwaren met zich mee zoals verminderd ligcomfort.

Hoewel parodontitis in verband is gebracht met ongunstige zwangerschapsuitkomsten, is een dergelijke relatie voor gingivitis vooralsnog niet aangetoond,

Educatie

mede door gebrek aan gericht onderzoek. Tijdens de zwangerschap treden hormonale veranderingen op

Educatie van aanstaande moeders is van groot be-

die leiden tot een verhoogde ontstekingsgevoeligheid

lang, aangezien er veel onwetendheid bestaat over

en toenemende doorbloeding van de gingiva. De pre-

tandheelkundige zorg tijdens de zwangerschap. Dit

valentie van zwangerschapsgingivitis is hoog: zo’n

kennisgebrek beperkt zich overigens niet alleen tot

60-75% van de zwangere vrouwen krijgt hiermee te

aanstaande moeders, maar komt ook voor bij medi-

maken. Vaak begint het in het tweede trimester en is

sche professionals zoals huisartsen, verloskundigen

reversibel na de bevalling.

en gynaecologen. Dit is niet het gevolg van onkunde, maar eerder te wijten aan onvoldoende scholings-

Wanneer en hoe behandelen?

mogelijkheden op dit gebied. Kortom, er is nog veel werk aan de winkel!

In Nederland bestaat geen specifiek behandelprotocol voor zwangerschapsgingivitis of parodontitis bij zwangere vrouwen; in de praktijk worden vaak de richtlijnen van de European Federation of Periodontology (EFP) als leidraad gehanteerd.

De mond staat niet op zichzelf

Zwangerschap vormt geen contra-indicatie voor het

Het congres Orale Gezondheid in Medisch Per-

verlenen van adequate mondzorg. Het primaire doel

spectief belicht de sterke samenhang tussen

is preventie, waarbij nadruk ligt op mondhygie-

mondgezondheid, chronische ziekten en com-

ne-instructies en mechanische plaque verwijdering.

plexe zorg. Je ontdekt hoe factoren zoals leefstijl,

Wel wordt geadviseerd om invasieve behandelingen

veroudering, zwangerschap en aandoeningen als

bij voorkeur niet in het eerste trimester uit te voe-

diabetes en hart- en vaatziekten invloed hebben

ren, vanwege de organogenese van de foetus. In deze

op de mond.

periode is het embryo het meest gevoelig voor medi-

Speciaal voor tandartsen en mondhygiënisten

catie, infecties en systemische stress. Een invasieve

biedt dit congres praktische inzichten voor het

ingreep is een tandheelkundige handeling waarbij de

omgaan met complexe zorgvragen en kwetsbare

integriteit van weefsels wordt doorbroken zoals de

patiënten. Het congres vindt plaats op vrijdag 12

gingiva, het parodontium, het bot of de tandstruc-

juni in het Miele Experience

tuur zelf, vaak gepaard gaand met bloeding en pene-

Center in Vianen.

tratie in steriele weefsels. Voorbeelden hiervan zijn extracties, chirurgie, diepe subgingiva gebitsreini-

Aanmelden kan eenvoudig

ging, endodontische behandelingen, en incisie en

via de QR-code

drainage van abcessen.

Het tweede trimester wordt over het algemeen beschouwd als de meest geschikte periode voor tandheelkundige behandelingen zoals parodontale the-

De auteur

rapie en extracties, omdat deze meestal veilig zijn voor zwangere patienten. Echter, deze behandelin-

Yalda Ahmadzai, mondhygiënist en Nina Nij-

gen kunnen een tijdelijke bacteriëmie veroorzaken,

land, parodontoloog NVvP.

een milde ontstekingsreactie opwekken en fysiologische stress geven. Daarom dient bij deze ingrepen

De literatuurlijst is op te vragen bij de re-

toch zorgvuldig te worden afgewogen welke behan-

dactie en in te zien bij het artikel online op

delingen echt nodig zijn, om onnodige interventie

www.dentista-magazine.nl

zoveel mogelijk te vermijden.

Parodontale gezondheid en zwangerschap

51

INFECTIEPREVENTIE

Infectiepreventie als fundament voor veilige zorg, werkgeluk en goed werkgeverschap

Infectiepreventie begint bij de agenda Infectiepreventie in de mondzorgpraktijk is veel meer dan het volgen van een richtlijn.

Het raakt aan gedrag, cultuur en dagelijkse keuzes. Hoe er wordt gewerkt met protocollen bepaalt niet alleen de veiligheid van patiënten, maar ook het werkgeluk en de ervaren werkdruk binnen het team. Nicolette Biesters

Infectiepreventie begint lang voor de behandelstoel.

licht van kleur te zijn, toch werkt inmiddels de helft

Het zit in de houding van de medewerker die een pa-

van de mondzorg in donkere kleding. Korte mou-

tiënt ophaalt uit de wachtkamer. In de manier waar-

wen horen de norm te zijn zodat de onderarmen ge-

op een behandelkamer wordt klaargezet. In hoe er

desinfecteerd kunnen worden, maar hoe voer je dat

wordt omgegaan met handschoenen, met maskers,

gesprek met een medewerker die om religieuze re-

met de tijd tussen twee patiënten. Dat zijn keuzes die

denen de onderarmen bedekt? Sieraden horen af, en

dagelijks worden gemaakt, vaak zonder er bij stil te

dan staat er iemand tegenover je die haar trouwring

staan. En ze beginnen bij de agenda.

nooit heeft afgedaan en je aankijkt alsof je haar iets afneemt. Kunstnagels en nagellak: wie dat gesprek

De KNMT-richtlijn Infectiepreventie voor mondzorg-

ooit heeft gevoerd als leidinggevende weet hoe snel

praktijken bestaat sinds 2016. En eindelijk vernemen

het gaat over identiteit en vrijheid.

we dat er een nieuwe richtlijn aankomt. Wat er precies gaat veranderen is nog niet bekend, maar het fenomeen richtlijn infectiepreventie blijft. Dat maakt dit het juiste moment om de praktijk op scherp te stellen. In een praktijk die nu goed georganiseerd is, landt een nieuwe richtlijn vanzelf.

Het wordt persoonlijk en dat is precies waar het interessant wordt

Wie dagelijks in een praktijk werkt weet dat de af-

Dit zijn de momenten waarop infectiepreventie op-

stand tussen de richtlijn op papier en het gedrag op

houdt een hygiënekwestie te zijn. Het wordt een

de werkvloer soms groot is. Praktijkkleding hoort

gesprek over iemands identiteit, over geloof, over

52

wat iemand gewend is. En dat vraagt meer dan een

De verantwoordelijkheid ligt in de eerste plaats bij

verwijzing naar de richtlijn. Het vraagt om uitleg,

de praktijkhouder en de tandarts. Zij bepalen hoe

om begrip voor de weerstand. Tegelijk is de richtlijn

de agenda eruitziet, hoeveel tijd er tussen behande-

er om een reden: de veiligheid van de patiënt en de

lingen zit en hoe nieuwe medewerkers worden in-

collega. Consequent zijn is dan het enige dat werkt.

gewerkt. Een praktijkmanager die infectiepreventie

Vriendelijk en voor iedereen gelijk.

op de agenda zet en geen mandaat krijgt om het te

Het is dan ook geen toeval dat infectiepreventie in

handhaven, staat met lege handen.

veel praktijken een stille bron van spanning is. De

Intussen zijn het juist de ondersteunende functies

medewerker die het heel nauw neemt en ziet dat een

die dagelijks het dichtst bij de uitvoering staan. Zij

collega er mee wegkomt. De assistent die weet hoe

zien waar het misgaat, wanneer de tijd tekortschiet

het hoort en merkt dat de agenda zo vol zit dat er

en wanneer de werkdruk zo hoog is dat de richtlijn er

simpelweg geen tijd is om alles goed te doen. Hoe

als eerste bij inschiet. Zij verdienen ruimte en leiding

gaat die assistent ’s avonds naar huis?

die de randvoorwaarden schept om goed te kunnen werken.

“Jouw praktijk is zo hygiënisch als de minst hygië-

Als dat structureel ontbreekt ontstaat er iets ver-

nische medewerker”

ontrustends: medewerkers die precies weten hoe het

Kijk eens rond tijdens een gewone behandeldag. Het

hoort en toch het gevoel hebben dat ze hun werk niet

mondneusmasker dat tussen twee patiënten onder

goed doen. Infectiepreventie die onder druk staat is

de kin hangt. De handschoenen die nog aan zijn als

een sluipmoordenaar van werkgeluk. Een praktijk

iemand iets uit de la pakt. Een deurgreep die wordt

waar het wél goed geregeld is, is een praktijk waar

vastgepakt. Een ontbrekend inspuitrek in de ther-

medewerkers met minder stress werken. Waar het

modesinfector. Of, het ontbreken van tijd.

gewoon klopt.

Neem bijvoorbeeld het doorspoelen van de units tus-

Want juist die ene medewerker die zijn eigen werk-

sen iedere patiënt door. Een handeling van misschien

wijze belangrijker vindt dan de afgesproken, bepaalt

10 seconden, die de waterleiding in de behandelunit

het niveau van de hele praktijk. In een mondzorg-

spoelt en daarmee de kans op bacteriële besmetting

praktijk gaat dat ten koste van de veiligheid van de

aanzienlijk verkleint. En toch is het een van de pun-

patiënt en de medewerker.

ten waarop praktijken het vaakst tekortschieten. De

Er is nog een argument dat zelden wordt genoemd:

reden die dan wordt gegeven is ook altijd dezelfde:

infectiepreventie als onderdeel van goed werkgever-

daar is geen tijd voor.

schap. In een krappe arbeidsmarkt kiezen mondzorgprofessionals bewust voor een praktijk. Ze letten

“Als er geen tijd is om de unit door te spoelen, is er

op sfeer, op organisatie, op hoe een praktijk met zijn

dan wel tijd om de patiënt het risico te laten dra-

medewerkers omgaat. Een praktijk waar infectie-

gen?”

preventie slordig is geregeld, waar de werkdruk hoog

Die vraag klinkt hard. Maar is wat het is. Telkens als

is en de protocollen onduidelijk, straalt dat uit. Een

er geen tijd is voor een stap in het protocol gaat de

praktijk waar het klopt, ook. Goed geregelde infec-

agenda voor de veiligheid van de patiënt. Bewust of

tiepreventie helpt je de juiste mensen aan te trekken.

onbewust. En dat werkt door; de assistent met het

En ze te behouden.

zorghart, die het gevoel heeft het werk niet veilig te doen, voelt werkdruk of stress.

Leiderschap: jij bepaalt het ritme

Bewustwording werkt aanstekelijk Een goede agenda is daarom net zo belangrijk als een

In veel praktijken merk je dat infectiepreventie als

goed protocol. Wie infectiepreventie serieus neemt

bijscholing niet de prioriteit heeft voor de tandarts.

bouwt de tijd die het kost in de planning in. Dat is

Vaak wordt dat gezien als een onderwerp voor het

een keuze die de praktijkhouder of manager maakt,

ondersteunend team. Tandartsen hebben dit immers

bewust, met kennis van wat de richtlijn vraagt.

al gehad op de universiteit. Die gedachte is begrijpe-

En wie nieuwe medewerkers aanneemt weet ook dat

lijk. Ze is tegelijk precies het probleem.

onboarding meer is dan uitleg over equipment en

Infectiepreventie begint bij de agenda

53

Betrouwbare reiniging, desinfectie en sterilisatie voor de mondzorg.

Benchtop

Cube

ExpertLine

SlimLine

ExpertLine Glassdoor

CompactLine

De thermodesinfectoren van Miele Professional vormen de basis van een professionele instrumentenbehandeling. Zij zorgen voor een geautomatiseerde, reproduceerbare reiniging, thermische desinfectie en efficiënte droging van tandheelkundige instrumenten. Het dentale assortiment bestaat uit verschillende modellen, afgestemd op uiteenlopende praktijkgroottes en werkprocessen: Benchtop: compacte thermodesinfector voor plaatsing op het werkblad, ideaal voor kleinere praktijken of beperkte ruimte.

SlimLine: smalle, ergonomische thermodesinfector die optimale capaciteit combineert met minimale benodigde ruimte.

ExpertLine: hoogwaardige, robuust model met geavanceerde programma’s en maximale proceszekerheid voor intensief gebruik.

Voor sterilisatie biedt Miele de compacte sterilisatoren Cube en Cube X, geschikt voor massieve, poreuze en holle instrumenten, inclusief hand- en hoekstukken.

CompactLine: ruimtebesparende oplossing met professionele prestaties, geschikt voor een efficiënte integratie in bestaande ruimtes.

Miele Professional. Immer Besser.

Meer informatie www.miele.nl/pro/dent

kennismaken. Een nieuwe assistent, een stagiaire,

agenda. En de vraag is simpel: weet iedereen in jouw

een invalkracht: zij moeten weten hoe infectiepre-

praktijk hoe het hier gaat?

ventie in deze praktijk werkt voordat ze zelfstandig aan de slag gaan.Bewustwording begint bij kennis.

Waarom mag een mondneusmasker niet onder de kin

De auteur

hangen? Waarom spoelen we de slangen door? Wat doet een handschoen wel en wat doet hij niet? Wie

Nicolette Biesters is eigenaar van Praktijk

die vragen kan beantwoorden werkt anders dan wie

op Orde, adviesbureau voor beleid, kwaliteit

ze nooit heeft gesteld. En wie ze kan uitleggen aan

en veiligheid binnen de mondzorg. Ze helpt

een collega draagt bij aan een cultuur waarin infec-

tandartspraktijken om de praktijk op orde te

tiepreventie vanzelfsprekend is.

krijgen en te houden en te voldoen aan eisen

Zodra mensen in een praktijk écht begrijpen waarom

van wet- en regelgeving, onder andere door

infectiepreventie werkt zoals het werkt, verandert de

lean werken. Daarnaast ontwikkelt ze samen

toon. En is het geen verplichting meer van bovenaf,

met andere bekende adviseurs het Praktijk

maar een gedeeld inzicht. De assistent die begrijpt

op Orde keurmerk voor tandartspraktijken.

waarom handschoenen er zijn om haar te beschermen werkt anders. De tandarts die begrijpt wat het doorspoelen doet, slaat die stap niet meer over. Bewustwording werkt aanstekelijk.

Infectiepreventie vraagt dagelijkse aandacht. Want gewoontes sluipen erin. Wat vandaag nog vanzelf-

Congres infectiepreventie 19 juni 2026, Vianen

sprekend is, wordt morgen een kleine afwijking en

Op 19 juni organiseert Dental Product Pro-

volgende week de nieuwe norm. De praktijk die denkt

motions een congres over infectiepreventie

dat het wel goed zit omdat het gisteren ook goed zat,

als resultaatgever in de mondzorgpraktijk.

onderschat hoe snel het ritme verslapt. Infectiepre-

Hoe zet je Lean denken in om processen

ventie is een dagelijkse keuze.

strakker en veiliger te maken? Wat leert de

Een goed gedesinfecteerd instrument is het absolu-

gedragspsychologie ons over hoe teams goe-

te minimum. Wat telt is het gedrag eromheen.

de gewoonten opbouwen en vasthouden? Hoe doorbreek je sluipende gewoontes voordat ze

Infectiepreventie is je cultuur, maak het bespreekbaar

schade aanrichten? En hoe maak je van infectiepreventie iets waar je als praktijk écht trots op bent, iets dat medewerkers aantrekt en bindt?

De richtlijn is het vertrekpunt. Wat een praktijk echt

Dit congres is er voor de tandarts, mondhy-

nodig heeft is een cultuur waarin infectiepreventie

giënist, assistent, de praktijkhouder en de

leeft en van iedereen is. Dat vraagt om leiderschap

praktijkmanager die snapt dat infectiepre-

en om de bereidheid om gedrag bespreekbaar te ma-

ventie en werkgeluk hand in hand gaan. De

ken. Tandartsen en praktijkhouders die actief deel-

praktijk die investeert in bewustwording,

nemen aan bijscholing merken het verschil: minder

plukt daar elke dag de vruchten van. Zorg dat

werkdruk omdat processen kloppen, meer werkge-

jij erbij bent.

luk omdat het team weet waar het aan toe is en een praktijk waar patiënten het vertrouwen voelen zodra ze binnenkomen.

Aanmelden

kan

eenvoudig

via de QR-code Infectiepreventie is een van de meest bepalende aspecten van hoe een praktijk werkt. Het begint bij de

Infectiepreventie begint bij de agenda

55

Bespaar met mijn huismerken Omnident & smartdent Tandheelkundige producten krijg je bij mij nóg goedkoper!

4 Betrouwbare kwaliteit voor je dagelijkse praktijk – het hele jaar door met mijn huismerken!

4 Hoogwaardige verbruiksartikelen met een bijzonder voordelige prijs 4 Extra besparen met het product abonnement: 5-10 % goedkoper dan bij afzonderlijke aankoop

Ontdek het pro duct abonne ment

COLUMN MARIT

Marit Verschuuren, mondhygiënist en trainer van De Cariësvrije Generatie

Je eigen stijl

(cariesvrij.nu).

Op woensdag werken wij altijd

asme als de vorige keer te laten

tijd nog. Met de DISC-training

in shifts. Voor mij betekent dat

zien hoe goed hij werkte. Dit pa-

in mijn achterhoofd begin ik

vroeg op, veel eerder dan me lief

troon herhaalde zich behande-

wat vragen te stellen. Blijkt dat

is, maar dan kan ik ook weer op

ling na behandeling waardoor ik

Snuitje zonder problemen haar

tijd naar huis. Dat is de lol ervan.

gefrustreerd raakte. Daarom stel

fruitstukjes met de handen naar

Behalve vandaag, we hebben na-

ik mijn patiënten tegenwoor-

binnen heeft gewerkt, om die

melijk een DISC-training met

dig liever eerst een of meerdere

vervolgens aan haar (niet meer

het team. Voor wie het niet kent:

open vragen over de eigen wen-

zo) witte rokje af te vegen. Snif

ik krijg in een middag inzicht in

sen en doelen dan dat ik al met

daarentegen had het heel anders

waarom het niet altijd helpend

mijn pakketje maatregelen, goed

aangepakt. Zij heeft bij de juf

is om je collega aan te spreken

bedoelde adviezen en instructies

uitleg gegeven over de grove fout

zoals je dat zelf prettig vindt. In

aankom.

van haar vader en dat ze nu on-

mijn geval: zonder eromheen te

mogelijk haar fruit kon opeten.

draaien en kaarsrecht voor zijn

Als ik thuis aankom en de ach-

Gelukkig heeft de juf voor hetere

raap. Dat inzicht weer even op-

terdeur opendoe, ruik ik dat er al

vuren gestaan en toverde in een

frissen is fijn, want zo werken

lekker gekookt is. Binnen tref ik

wip een vorkje uit de lade. Ook

we samen aan samenwerken.

mijn dochters aan tafel, midden

weer opgelost.

in een betoog richting hun vaNa een lange dag fiets ik naar

der die in de keuken staat. Het

Terwijl ik grinnik denk ik vast

huis, en overdenk ik mijn pati-

gespreksonderwerp is de och-

aan de rugzakken voor mor-

ënten die ik eerder vandaag heb

tendversnapering die mee naar

gen, misschien draai ik dan de

geholpen. Voor die groep indi-

school is gegaan. En dan met

waterbekers wel om. Ik ben be-

viduen geldt ook: niet iedereen

name de manier waarop. Va-

nieuwd wat ze doen.

uit zich, lost problemen op en

derlief was vergeten om de mini

communiceert graag op dezelf-

vorkjes in de fruitbakjes te stop-

de wijze. Toen ik net afstudeerde

pen, en daar waren de dames

vond ik dat nogal ingewikkeld.

behoorlijk verbolgen over. Mijn

Meestal toverde ik weer een

eerste reactie was om het op te

glimmende rager uit de lade en

nemen voor die arme kerel, maar

begon met net zoveel enthousi-

dat slikte ik even in. Dat kan al-

57

ONDERZOEK

Gewoonte of noodzaak?

Professionele gebitsreiniging De afgelopen tijd verschenen in de media meerdere berichten over hoge tandartsrekeningen en twijfels van patiënten over de noodzaak van bepaalde behandelingen. In krantenartikelen wordt de vraag gesteld of alle verrichtingen in de mondzorg daadwerkelijk bijdragen aan betere gezondheid, of dat sommige behandelingen vooral routine zijn geworden. Zulke signalen onderstrepen het belang van een kritische, wetenschappelijk onderbouwde blik op wat we in de dagelijkse praktijk doen. Een behandeling die vrijwel iedere patiënt kent, is de professionele gebitsreiniging. Maar hoe groot is de klinische meerwaarde van deze routinematige interventie eigenlijk, met name bij patiënten met een laag risico op parodontale aandoeningen? Fridus van der Weijden

In de algemene tandartspraktijk voeren tandartsen

In de eerste studie (Jones et al., 2011, 2013) werd de

en mondhygiënisten routinematig professionele ge-

impact van geplande gebitsreinigingen onderzocht

bitsreinigingen uit, vaak op vaste intervallen zoals

bij volwassenen zonder significante parodontale

halfjaarlijks, ook bij patiënten met een laag risico op

ontsteking. Hieruit bleek dat de frequentie van de

parodontale aandoeningen. Maar wat is de werke-

professionele reiniging nauwelijks invloed had op

lijke klinische meerwaarde van deze aanpak, en hoe

de resultaten, zelfs wanneer er helemaal geen be-

verhouden nieuwe behandelconcepten zich tot de

handeling werd uitgevoerd. In de vergelijking tussen

traditionele methode?

een halfjaarlijkse reiniging, een jaarlijkse reiniging en géén geplande interventie werden nagenoeg geen

Het effect van routinematige professionele gebitsrei-

verschillen geconstateerd. Dit gold voor parame-

niging bij volwassenen zonder ernstige parodontale

ters zoals plaque-indices, gingivitisscores, pocket-

problemen werd geëvalueerd in een Cochrane-syste-

dieptes (Jones et al., 2011) en de kwaliteit van leven

matische review (Lamont et al., 2018). Voor de ana-

(Jones et al., 2013). Hoewel er bij de groep die elke

lyse werd gebruikgemaakt van twee onderzoeken

zes maanden werd behandeld iets minder tandsteen

waarbij in totaal 1711 volwassen patiënten betrokken

werd waargenomen dan bij de jaarlijkse groep, werd

waren. Deze studies vonden plaats binnen de alge-

de klinische relevantie van dit minieme verschil als

mene tandheelkundige praktijk in het Verenigd Ko-

twijfelachtig beoordeeld. Ook wanneer patiënten

ninkrijk. De doelgroep bestond uit patiënten zonder

subjectief aangaven dat hun gebit na een regelmatige

ernstige parodontale aandoeningen die trouw hun

reiniging schoner aanvoelde, werd de betrouwbaar-

periodieke controles bezochten. De looptijd van deze

heid van deze eigen ervaringen als laag ingeschat.

onderzoeken varieerde van 24 tot 36 maanden.

Een tweede vergelijking (Ramsay et al., 2018) focuste

58

zich op het verschil tussen twee intervallen, name-

beschouwd, wordt het steeds duidelijker dat het dagelijkse

lijk elke zes maanden versus elke twaalf maanden.

verwijderen van plaque de belangrijkste stap is voor een

Ook in dit geval werden geen significante verschillen

goede parodontale gezondheid” (Bosma, 2011).

gevonden in plaque, gingivitis of pocketdieptes. Net als in de eerste studie resulteerde een halfjaarlijkse frequentie in een iets lagere hoeveelheid tandsteen vergeleken met een jaarlijks interval, maar ook hier bleef de klinische waarde hiervan onduidelijk. De in-

De rol van mondhygiëneinstructie

vloed van de behandelfrequentie op het mondgevoel

Wanneer we verder kijken dan enkel mechanisch rei-

van de patiënt bleef eveneens zeer ongewis. Kort-

nigen, wordt het beeld duidelijker. Mondhygiëne-in-

om, alleen mechanisch reinigen zonder aanvullende

structie lijkt een belangrijke modifier van het effect

begeleiding lijkt nauwelijks een substantiële ver-

van een professionele gebitsreiniging. Een combina-

andering teweeg te brengen in standaard klinische

tie van professionele gebitsreiniging mét herhaalde

parameters bij patiënten zonder actieve parodontale

mondhygiëne-instructie lijkt essentieel om een kli-

ontsteking.

nisch significant effect te bereiken (Lembariti et al., 1998). Studies laten zien dat wanneer patiënten naast

Het beperkte effect van één enkele reiniging kan

een professionele reiniging ook uitgebreide mond-

worden verklaard door de etiologische basis van een

hygiëne-instructies krijgen, dit leidt tot een verbe-

ontsteking van het parodontium. Bacteriële biofilm

tering van plaquecontrole en bijbehorende gingivale

wordt dagelijks opnieuw gevormd en zonder con-

parameters (Van der Weijden & Hioe, 2005; Lei et al.,

sistente plaquecontrole in de thuissituatie kan een

2025).

eenmalige reiniging slechts tijdelijk plaque- en tandsteenniveaus verlagen. Dit wordt ondersteund

In een gerandomiseerde gecontroleerde studie (Gun-

door een klassieke klinische studie (Glavind ,1977),

pinar & Meraci, 2022) kregen patiënten met gingivi-

waarin bij volwassenen die maandelijks een profes-

tis een gecombineerde educatie- en motivatiesessie

sionele reiniging kregen zonder extra mondhygië-

gericht op het behoud van gezond tandvlees, inclusief

ne-instructie geen verschillen in plaque- en gingi-

uitleg over het ziekteproces en motivatie voor mond-

vale indices werden geconstateerd tussen behandelde

hygiëne. Na 1, 3 en 6 maanden lieten deze patiënten

en controlelocaties over een periode van 12 maanden.

significant lagere plaque- en bloedingsscores zien

Dit wijst erop dat factoren buiten de professionele

dan de controlegroep die alleen standaardmondhy-

reiniging meer bepalend zijn voor het behoud van

giëne-instructies kreeg. Ook hadden de patiënten die

parodontale gezondheid.

instructie en begeleiding hadden gekregen hogere motivatie- en kennisniveaus, die correleerden met

Eveneens bestudeerde een oudere studie van Suomi

betere klinische uitkomsten.

et al. (1973) jonge mannelijke soldaten die gedurende

Wanneer deze bevindingen worden samengebracht,

drie jaar gebitsreinigingen kregen met verschillende

ontstaat een coherent beeld. De meerwaarde van een

frequenties, zonder aanvullende mondhygiëne-in-

enkele professionele reiniging op zichzelf is klinisch

structies. De groepen waren als volgt ingedeeld:

beperkt, maar wanneer deze behandeling wordt

groep 1 kreeg jaarlijkse reinigingen, groep 2 reini-

geïncorporeerd in een geïntegreerd mondzorgpro-

gingen om de zes maanden en groep 3 reinigingen

gramma met instructies en motivatie voor thuiszorg,

om de vier maanden. Na drie jaar werden alle deelne-

neemt de kans op klinisch significante verbeteringen

mers opnieuw onderzocht op tandvleesgezondheid.

toe. Professionele gebitsreiniging dient dan primair

De resultaten gaven aan dat de groep die frequente-

als een ‘schone start’ voor de patiënt, waarmee de

re reinigingen kreeg slechts een neiging vertoonde

effectiviteit van dagelijkse zelfzorg wordt onder-

tot minder tandvleesontsteking dan de groepen met

steund.

minder frequente reinigingen. Op basis hiervan concludeert de auteur van een systematic review: ”Hoe-

Het is natuurlijk zo dat er patiënten zijn die het ge-

wel de waarde van periodieke, grondige verwijdering van

voel hebben dat zij hun persoonlijke mondhygiëne

supra- en subgingivale tandsteen en plaque door de tand-

niet consequent hoeven uit te voeren zolang zij maar

arts of mondhygiënist niet als onbelangrijk mag worden

elke zes maanden hun tandarts of mondhygiënist

Professionele gebitsreiniging

59

053 - 477 7786

www.odontium.nl

info@odontium.nl

MAAK DE OVERSTAP MET ONS

MONDZORGSOFTWARE MÉÉR DAN 100 PRAKTIJKEN GINGEN U VOOR IN HET AFGELOPEN JAAR

Ervaar de voordelen van moderne software

AI röntgen én AI spraakherkenning Sneller werken dankzij extra veel mogelijkheden Koppeling met uw telefooncentrale Eenvoudig werken met onze mobiele apps Office integraties zorgen voor tijdsbesparing en minder kosten Uitstekende snelheid en weinig clicks

Wij kunnen niet langer bescheiden blijven Met een rijke historie van 35 jaar

Communicatie met collega’s kan

heeft Odontium zich ontwikkeld

volledig lopen via de software of

tot een universeel en uitgebreid

bijbehorende apps.

softwarepakket dat voor iedere

Geen

discipline

geschreven briefjes die kwijtraken,

in

de

mondzorg

lange

laadtijden,

geen

poespas

met

Odontium is zowel in de cloud als

geen

tickets

indienen

lokaal enorm snel, wat zorgt voor

ondersteuning.

aanzienlijke tijdswinst.

Met Odontium verbetert u uw en

Gepersonaliseerde aanmeldzuil Overstappen?

3D CBCT viewer

PDF toevoegen

AI integratie

geen

uitstekend werkt.

praktijkvoering

Persoonlijk contact met korte lijntjes

modules, voor

verlicht

u

administratief werk: bij uitbreiding groeit Odontium met u mee.

G. .¥ºTFT ..¥$

G. .¥ºTFT ..¥$

T­ хͻͲͲͳ

t.tх͹ͷͳͲ G. .¥ºTFT ..¥$

T­ хʹ͹ͲͲͳ

Als enige door een RVA geaccrediteerd bedrijf gecertificeerd!

Bekijk onze video’s

bezoeken voor een “reiniging”. Het is ongetwijfeld

zorgbezoeken, waar mondhygiëne in de thuissituatie

lastig om mensen te motiveren hun mondhygiëne-

onvoldoende toereikend is om deze onder controle te

gedrag daadwerkelijk te verbeteren, maar het is be-

houden. Periodieke reiniging verlaagt de bacteriële

langrijk dat hiernaar wordt gestreefd. Hopelijk zal

belasting op moeilijk bereikbare plaatsen die patiën-

de inspanning van de mondzorgverlener op termijn

ten zelf niet effectief kunnen reinigen, waardoor het

resulteren in een betere parodontale gezondheid van

risico op hernieuwde ontsteking en verdere weef-

hun patiënten (Suomi et al., 1973).

seldestructie afneemt (Tan, 2009). Daarnaast draagt regelmatige professionele parodontale controle bij

Het belang van professionele gebitsreiniging in de parodontale nazorgfase

aan het vroegtijdig detecteren van terugkerende ziekteactiviteit. Interceptie van nieuwe ziekteactiviteit is belangrijk om gunstige behandelresultaten op lange termijn te behouden. Kortom, zonder gestructureerde nazorg neemt het risico op progressie van

Parodontitis is een chronische bacteriële ontsteking

parodontitis en verlies van gebitselementen signifi-

met een hoge kans op terugval en progressie wan-

cant toe.

neer biofilm zich herstelt en ziekteactiviteit opnieuw optreedt. Ondersteunende parodontale therapie (parodontale nazorg) wordt daarom gezien als een essentieel onderdeel van de totale parodontale zorg.

Het doel is niet alleen om recidieven te voorkomen, maar ook om het risico op verdere weefselafbraak en

Guided Biofilm Therapy: een nieuw behandelconcept in de professionele gebitsreiniging

verlies van gebitselementen te minimaliseren. Naast

Een recent ontwikkeld behandelconcept door de

mechanische reiniging omvat een bezoek voor pa-

fabrikanten EMS, Guided Biofilm Therapy (GBT),

rodontale nazorg instructie en motivatie, waardoor

combineert airpolishing met gerichte ultrasone in-

patiënten beter in staat zijn om thuis plaque te be-

strumentatie. Het concept wordt steeds vaker gepre-

heersen, wat op zijn beurt de effectiviteit van de ge-

senteerd als een innovatieve benadering binnen de

hele nazorgcyclus vergroot.

professionele gebitsreiniging. Waar bij traditionele

Bij patiënten met parodontitis strekt de behandeling

reiniging eerst wordt gereinigd en daarna gepolijst,

zich uit voorbij de initiële actieve therapie naar een

start men bij GBT na het kleuren van de biofilm met

levenslange nazorgfase waarin de behaalde paro-

airpolishen en wordt de behandeling afgesloten met

dontale stabiliteit behouden moet worden. Deze na-

supra- en subgingivale reiniging. Het kleuren van de

zorg omvat regelmatige controles, monitoring van

biofilm is hierbij een vast onderdeel van het protocol.

parodontale parameters en herhaalde professionele

Er zijn verschillende andere fabrikanten van gecom-

gebitsreiniging gecombineerd met mondhygiëne-in-

bineerde ultrasoon-airpolisherapparaten die varian-

structie. Langetermijnstudies tonen aan dat regel-

ten van GBT promoten:

matige deelname aan een gestructureerd nazorgpro-

• W&H (Individual Prophy Cycle - IPC) behandel-

gramma, waarin professionele gebitsreinigingen op

concept: houdt vast aan de traditionele volgorde

vastgestelde intervallen plaatsvinden, geassocieerd

(eerst scalen, dan polijsten) en laat de keuze voor

is met stabilisatie van ontstekingsparameters zoals

het polijstinstrument (airpolisher of rubbercupje)

bloeding bij sonderen en pocketdiepte, zelfs over pe-

open.

riodes van tien jaar. Een retrospectieve studie toon-

• Woodpecker (Airstream Biofilm Clearance - ABC)

de aan dat patiënten die trouw deelnamen aan pa-

behandelconcept: maakt onderscheid in de uitge-

rodontale nazorg, hun parodontale stabiliteit op de

breidheid van de reiniging op basis van de paro-

lange termijn behielden (De Wet et al., 2018). Daarnaast suggereren systematische analyses dat patiën-

dontale status van de patiënt.

• Acteon: hanteert geen vaste behandelcyclus, maar

ten met goede therapietrouw een significant lagere

pleit voor een aanpak zonder rigide protocollen.

kans op tandverlies hebben dan patiënten die de on-

De effectiviteit van deze moderne behandelconcep-

derhoudszorg verwaarlozen (Campos et al., 2021).

ten hangt af van de uitvoering. Wanneer de drie

De verklaring voor deze positieve resultaten ligt in

kerncomponenten van een professionele gebitsrei-

het grote effect dat professionele reiniging heeft op

niging (kleuren, polijsten en supra- en subgingi-

het verwijderen van subgingivale plaque tijdens na-

vale reiniging) zorgvuldig en patiëntgericht worden

Professionele gebitsreiniging

61

ONDERZOEK

toegepast, kunnen ze een waardevolle rol spelen in

reiniging in de parodontale nazorg, blijft onduidelijk

preventieve mondzorg. Wordt de focus echter verlegd

of deze methode ultrasone instrumentatie volledig

van subgingivale naar voornamelijk supragingivale

kan vervangen, mede door een gebrek aan langeter-

reiniging, dan vormt dit een risico voor parodontale

mijnonderzoek. Langetermijngegevens ontbreken en

stabiliteit.

studies zijn beperkt en heterogeen. Daarom kunnen

Klinische studies laten zien dat GBT bij patiënten

op dit moment geen richtlijnen of concrete behan-

zonder diepe pockets goed toepasbaar is, mits ge-

deladviezen worden gegeven en is voorzichtigheid

combineerd met mondhygiëne-instructies en een

geboden.

lichte subgingivale reiniging met de poederstraal.

Een onderdeel dat binnen het GBT-behandelconcept

Een gerandomiseerde split-mouthstudie bij patiën-

veel aandacht krijgt, is het gebruik van een pla-

ten met gingivitis vond over twaalf maanden geen

que-disclosingvloeistof. Het is op deze plaats al-

significant verschil in bloedings- en plaque-indices

lereerst goed om op te merken dat het kleuren van

tussen GBT en conventionele ultrasone reiniging met

tandplaque een vast onderdeel zou moeten zijn van

polijsten, hoewel GBT sneller en comfortabeler werd

een behandeling met professionele gebitsreiniging,

ervaren (Mensi et al., 2024). In parodontale nazorg

ongeacht het gehanteerde protocol. Omdat tand-

tonen systematische reviews vergelijkbare uitkom-

plaque meestal kleurloos is, helpt dit om de aan-

sten voor pocketdiepte, aanhechtingsniveau en bloe-

wezigheid van tandplaque op de oppervlakken van

ding tussen airpolishing en conventionele instru-

de gebitselementen zichtbaar te maken. Het stelt de

mentatie, terwijl airpolishing doorgaans gunstiger

behandelaar in staat de therapietrouw van de patiënt

scoort op behandeltijd en patiëntcomfort (Zhang et

te beoordelen, en het zichtbaar maken van nog aan-

al., 2019). Voor peri-implantaire nazorg is er mo-

wezige tandplaque kan de patiënt motiveren en on-

menteel onvoldoende bewijs om één specifiek bio-

dersteunen bij zelfzorg, waardoor de effectiviteit van

filmverwijderingsregime als superieur aan te wijzen.

mondhygiëne thuis verbetert. Onderzoek heeft ook

Verschillende methoden, waaronder airpolishing

laten zien dat het kleuren van tandplaque als visue-

met glycine of erythritol, kunnen worden toegepast

le gids tijdens professionele plaqueverwijdering kan

(Herrera et al., 2024).

leiden tot een effectievere verwijdering van biofilm, met name op lastig bereikbare plaatsen (Mensi et al.,

Experimenteel onderzoek laat zien dat furcatiege-

2020).

bieden van molaren moeilijk volledig te reinigen zijn.

Er schuilt wel het gevaar dat in de klinische toepas-

Uit een simulatieonderzoek bleek dat mechanische

sing de nadruk vooral komt te liggen op het zichtbaar

scalers meer gesimuleerde biofilm verwijderen dan

maken van tandplaque als hulpmiddel bij de pro-

airpolishing, hoewel dit meer tijd kost (Seidel et al.,

fessionele gebitsreiniging, terwijl het belangrijkste

2021). In een longitudinale studie werd supra- en

doel, namelijk het optimaliseren van de mondhygi-

subgingivale gebitsreiniging uitgevoerd in combina-

ëne van de patiënt, naar de achtergrond verdwijnt of

tie met airpolishing of met conventioneel polijsten,

zelfs vergeten wordt. Hoewel het GBT-protocol ex-

waarbij rubbercupjes met een lage hardheidsgraad

pliciet ook het geven van instructie en het bevorde-

en polijstpasta’s met verschillende abrasiviteitsni-

ren van zelfzorg omvat, blijft de effectiviteit daarvan

veaus werden gebruikt. Over het algemeen bleken

afhankelijk van de wijze waarop dit in de praktijk

beide methoden even effectief voor het behoud van

wordt toegepast. Eerder hebben we gezien dat zon-

parodontale gezondheid, met uitzondering van mo-

der aandacht voor het niveau van zelfzorg het effect

laren met furcatiebetrokkenheid (Cyris et al., 2025).

van een professionele gebitsreiniging, met name bij

Dit benadrukt dat de keuze van reinigingsmethode

mensen zonder parodontale problemen, klinisch ge-

moet worden afgestemd op de lokale anatomie en het

zien twijfelachtig is.

individuele risicoprofiel van de patiënt.

Omdat vergelijkbare klinische resultaten vaak sneller

Concluderend

en comfortabeler met GBT kunnen worden bereikt, is dit aantrekkelijk voor levenslange periodieke be-

Voor de patiënt zonder parodontale problemen is de

handelingen.

klinische

medische noodzaak van een standaard halfjaarlijkse

studies aantonen dat subgingivale airpolishing kli-

reiniging minder groot dan vaak wordt aangenomen,

nisch vergelijkbare resultaten oplevert als ultrasone

tenzij deze gepaard gaat met effectieve instructie

62

Hoewel

gerandomiseerde

en motivatie voor plaquecontrole in de thuissituatie. Voor de parodontitispatiënt blijft het echter de hoeksteen van de behandeling. Hoewel het kleuren van tandplaque een vast onderdeel is van moderne behandelconcepten, zou het kleuren van tandplaque eigenlijk de standaard moeten zijn in elke behandeling. Het kleuren van tandplaque moet niet alleen dienen om biofilm zichtbaar te maken voor het schoonmaken. Het belangrijkste doel blijft het verbeteren van de mondhygiëne van de patiënt, waarbij de professionele gebitsreiniging als ‘schone start’ wordt gebruikt om effectieve zelfzorg thuis te ondersteunen.

Uiteindelijk raakt deze beschouwing aan een bredere maatschappelijke vraag die de laatste tijd regelmatig in de media wordt gesteld: welke zorg is daadwerkelijk noodzakelijk en welke zorg is vooral routine geworden? Juist daarom is het belangrijk dat mondzorgverleners hun handelen blijven toetsen aan wetenschappelijk bewijs en het individuele risicoprofiel van de patiënt. Professionele gebitsreiniging behoudt daarbij een belangrijke plaats binnen de mondzorg, maar haar waarde ligt vooral in de context van preventie, begeleiding en parodontale nazorg, en niet in de routinematige uitvoering op vaste intervallen zonder duidelijke indicatie.

De auteur Fridus van der Weijden, Proclin Utrecht (voorheen Paro Praktijk Utrecht)

Referenties De literatuurlijst is op te vragen bij de redactie en in te zien bij het artikel online op www.dentista-magazine.nl

Professionele gebitsreiniging

PRAKTIJKMANAGEMENT

Gedeeld leiderschap in de tandheelkunde

Het belang van samenwerking tussen praktijkhouder en praktijkmanager In de wereld van tandheelkundige zorg draait succes niet alleen om technische expertise, maar minstens zo veel om samenwerking en leiderschap. Wie naar goed functionerende praktijken kijkt, ziet dat de echte kracht vaak schuilt in de relatie tussen praktijkhouder en praktijkmanager. Nora Ennahachi, operationeel directrice van tandartspraktijk MyDent en oprichter van Dent Management, weet daar alles van. Met 17 jaar ervaring in praktijkmanagement heeft zij van dichtbij gezien wat werkt en wat niet.

Nora’s visie op samenwerking is niet alleen geba-

Leren door ervaring

seerd op theorie, maar vooral ook op praktijkervaring. Haar loopbaan begon in de zorg als ver-

Haar eerste kennismaking met de tandheelkunde

pleegkundige, waarna zij de overstap maakte naar

was op 1 augustus 2009, in een kleine tweekamer-

de tandheelkunde. Ze behaalde haar diploma als

praktijk in Utrecht. De praktijkhouder was prettig

tandarts- en preventieassistent en ontwikkelde zich

in de omgang, maar weinig betrokken. “Ik werd al

verder aan de organisatorische en strategische kant

snel in het diepe gegooid met een paar bankpassen

van praktijkvoering, onder andere met een opleiding

en de boodschap: ‘draai jij de praktijk maar’.” Wat

praktijkmanagement en een diploma Organisatie en

destijds een uitdagende situatie was, bleek achteraf

Bedrijfspsychologie. Inmiddels is zij verantwoor-

een van haar belangrijkste leermomenten. “De beste

delijk voor de dagelijkse aansturing van drie snel-

leerschool die ik ooit had kunnen krijgen. Hier kan

groeiende praktijken en begeleidt zij met haar eigen

geen diploma tegenop.”

bedrijf andere praktijkhouders en managers in hun

In die beginjaren ervaarde Nora ook hoe samenwer-

ontwikkeling. Maar de basis van haar visie werd al

king juist níet moet. Ze werkte met tandartsen die

veel eerder gelegd.

hiërarchisch en gesloten waren, wat soms leidde tot

64

onzekerheid en spanning. “Ik heb periodes gekend waarin ik angst voelde richting behandelaren. Angst om fouten te maken.” Tegelijkertijd ontmoette ze ook professionals die het tegenovergestelde lieten zien: respect, geduld, vertrouwen en echte samenwerking. Juist dat contrast vormde de basis voor haar latere overtuiging: een praktijk kan alleen groeien als mensen elkaar versterken.

Van uitdaging naar sterke samenwerking Die overtuiging werd verder verdiept in de samenwerking met tandarts en praktijkeigenaar Hardi Mirza, met wie zij vanaf 2012 intensief samenwerkte.

Die periode was niet altijd makkelijk. “Er waren momenten waarop we zakelijk bijna uit elkaar gingen.”

Maar juist door die moeilijke fases leerden ze beter communiceren, elkaars kwaliteiten waarderen en bouwen aan vertrouwen. “We hebben elkaar opnieuw gevonden. Die fase heeft de basis gelegd voor verdere groei en stabiliteit.” Inmiddels vormen zij een sterk duo en zijn zij samen verantwoordelijk voor meerdere succesvolle praktijken.

Volgens Nora is die samenwerking geen toeval, maar een bewuste keuze. “Het succes van MyDent hebben wij te danken aan die samenwerking. Het gaat om het respecteren van elkaars mening, het stellen van duidelijke kaders en het elkaar in eigen kracht zetten.” Wanneer dat goed gebeurt, ontstaat er volgens haar een praktijk waarin zowel het team als de patiënt zich gehoord en gewaardeerd voelt.

Complementaire rollen als kracht Binnen een tandartspraktijk zijn de rollen van praktijkhouder en praktijkmanager duidelijk verschillend, maar juist daarin ligt de kracht. De praktijkhouder is vaak volledig gefocust op de klinische zorg en kwaliteit, terwijl de praktijkmanager zorgt dat alles eromheen soepel verloopt. “Wanneer deze twee rollen elkaar aanvullen, in plaats van overlappen, ontstaat er efficiëntie én een werkklimaat waarin iedereen kan excelleren.”

Die complementariteit vraagt om duidelijke communicatie, vertrouwen en wederzijds begrip. “We plannen regelmatig overlegmomenten waarin we niet alleen praktische zaken bespreken, maar ook visie, strategie en persoonlijke ontwikkeling.” Door die

Samenwerking tussen praktijkhouder en praktijkmanager

65

Better a KaVo. Voel het verschil van echte precisie.

Vervaardigd uit massief roestvrij staal en volledig in eigen huis geproduceerd, bieden KaVoinstrumenten precisie die u vanaf de eerste aanraking ervaart. Exclusief ontwikkeld voor compromisloze prestaties, combineren zij duurzaamheid, perfecte balans en optimaal comfort.

Meer dan een eeuw aan innovatie heeft de standaard van moderne tandheelkundige instrumenten gevormd — en blijft bepalen wat écht beter betekent.

Ontdek meer:

antwoordelijkheden delegeren en elkaar in de kracht zetten, dat is wat een praktijk echt vooruithelpt.”

Het effect daarvan reikt verder dan alleen de samenwerking tussen twee personen. Het is merkbaar in de hele organisatie. Een goed georganiseerde praktijk waarin iedereen zijn rol kent, werkt efficiënter en creëert een positieve sfeer. “Wanneer het team goed wordt ondersteund en duidelijke richtlijnen heeft, kunnen zij zich volledig richten op patiëntenzorg.”

Dat heeft directe invloed op zowel de kwaliteit van zorg als de tevredenheid van patiënten.

Vertrouwen als fundament Psychologisch gezien vormt vertrouwen de hoeksteen van die samenwerking. “Wanneer praktijkhouder en manager elkaar volledig vertrouwen, ontstaat mentale ruimte,” legt Nora uit. Die ruimte maakt het mogelijk om verantwoordelijkheden los te laten, open feedback te geven en eerlijk te bespreken wat werkt en wat niet. Zonder dat vertrouwen kunnen kleine misverstanden snel uitgroeien tot frustratie en stress, met een negatieve invloed op het hele team.

“Wanneer de rollen van praktijkhouder en -manager elkaar aanvullen, in plaats van overlappen, ontstaat er efficiëntie én een werkklimaat waarin iedereen kan excelleren.”

Daarbij spelen ook identiteit en verantwoordelijkheid een rol. De praktijkhouder voelt zich vaak sterk verbonden met de klinische kwaliteit van de zorg, terwijl de manager zich verantwoordelijk voelt voor het functioneren van het team en de organisatie.

“Wanneer beiden elkaars rol erkennen en waarderen, ontstaat een complementair systeem waarin beiden optimaal functioneren.”

Een belangrijk onderdeel daarvan is psychologische veiligheid: het gevoel dat je open kunt communiceren zonder angst voor negatieve consequenties. “Tand-

structurele afstemming ontstaat helderheid: waar

heelkundige teams en hun managers willen vooral

staan we, waar willen we naartoe en wat verwachten

respect, waardering en erkenning. Een goed salaris

we van elkaar?

is slechts een randvoorwaarde. Wanneer praktijkhouder en manager dat gezamenlijk uitdragen, groeit

De menselijke kant van samenwerking

de motivatie en betrokkenheid van het hele team.”

Samenwerking werkt daarbij als een spiegel voor de organisatie. “Hoe jij als praktijkhouder of manager communiceert, beïnvloedt direct de sfeer in het

Toch gaat samenwerking volgens Nora verder dan

team,” zegt Nora. Respectvolle, transparante en open

structuur en overleg. Het is in de kern ook een men-

communicatie straalt door naar de hele praktijk.

selijke relatie. “Je moet elkaar respecteren, ook als

Spanningen of onduidelijkheden worden daarente-

je het niet altijd eens bent. Vertrouwen geven, ver-

gen net zo snel opgepikt — en soms zelfs versterkt.

Samenwerking tussen praktijkhouder en praktijkmanager

67

Zet nu de eerste stap in het ontwikkelen van kennis en vaardigheden binnen de orthodontische zorg.

Als orthodontieassistent ben jij onmisbaar binnen het orthodontische behandelteam. Jij ondersteunt de orthodontist bij uiteenlopende behandelingen, bereidt apparatuur voor en begeleidt patiënten stap voor stap door hun beugeltraject.

Dit vak vraagt om meer dan alleen technische vaardigheden: nauwkeurigheid, geduld en een patiëntgerichte houding maken het verschil.

Bij Dental Best Practice geloven we dat een sterke start én verdere groei begint met een opleiding die theorie en praktijk perfect samenbrengt. Ons scholingsaanbod helpt je om je kennis van de orthodontie te verdiepen en direct toe te passen in de dagelijkse praktijk, of je nu net begint of je verder wilt ontwikkelen binnen dit specialisme.

Een greep uit ons aanbod

Scan de QR-code voor meer informatie �

Oriëntatie Opleiding Orthodontieassistent

�

Masterclass Orthopantomogram (OPT)

�

3-daagse Opleiding voor de orthodontieassistent (specialisatie Brackets)

�

Masterclass Spalk & retentiefase

�

Opleiding Gevorderd orthodontieassistent

�

Cursus Effectief communiceren over behandelplannen voor de assistent

sante, s e r e t n i k at we oo e en d e j t s i W nd inspirere gs hebben? learnin E e m a leerz

www.dentalbestpractice.nl

Investeren in de relatie Om het belang van samenwerking nog tastbaarder te maken, ontstond bij Nora het idee om een speciaal event te organiseren voor praktijkhouders en praktijkmanagers. Een moment weg van de dagelijkse drukte, waarin ruimte ontstaat voor verdieping en verbinding. “Op 11 september 2026 vindt het eerste event plaats,” vertelt ze. “Een dag vol inspiratie, inzicht en concrete tools om de samenwerking te versterken.”

Juist in de huidige tijd is zo’n investering volgens haar urgenter dan ooit. Want uiteindelijk blijft de kern hetzelfde: een sterke praktijk begint bij sterke samenwerking. Wanneer praktijkhouder en praktijkmanager elkaar respecteren, duidelijke kaders stellen en elkaar in hun kracht zetten, ontstaat er een fundament voor duurzaam succes — voelbaar voor het team, zichtbaar in de organisatie en merkbaar voor elke patiënt die de praktijk binnenkomt.

Nora Ennahachi is

operationeel

directeur

van

drie

My-

dent-praktijken in Utrecht en Rotterdam waar zij leiding geeft aan een team van 45 professionals. Daarnaast ondersteunt ze met

Samenwerking in een veranderende sector

haar eigen bedrijf Dent Management andere praktijken bij het versterken van hun teams, optimaliseren van processen en vormgeven van toekomstbestendig leiderschap.

In een tijd waarin de tandheelkundige sector te ma-

Vanuit haar overtuiging dat de toekomst van

ken heeft met personeelstekorten en toenemende

de mondzorg ligt in samenwerking en ge-

werkdruk, wordt het belang van die samenwerking

deeld leiderschap, bracht zij verschillende

alleen maar groter. “Geld alleen is niet meer de op-

stakeholders samen om één krachtig doel te

lossing,” stelt Nora. Medewerkers zoeken veiligheid,

realiseren: een inspirerend congres waar ver-

waardering en een omgeving waarin zij zich gezien

binding, kennisdeling en toekomstbesten-

voelen. Juist de samenwerking tussen praktijkhouder

digheid centraal staan. Event Samen sterk,

en praktijkmanager speelt daarin een cruciale rol.

gedeeld leiderschap in de tandheelkunde.

Samen creëren zij een werkklimaat waarin mensen Met haar jarenlange ervaring ziet Nora duidelijk verschil tussen praktijken die hierin investeren en

Event Samen sterk

praktijken die dat niet doen. De eerste groep is beter

Vrijdag 11 september 2026

Fotografie: S. Danilovic

willen blijven en zich willen ontwikkelen.

in staat om in te spelen op veranderingen, teams te behouden en duurzaam te groeien. “Het is geen luxe,

Scan de QR-code voor meer

het is een investering in de toekomst van je praktijk,

informatie en om je aan te

je team én je patiënten.”

melden

Samenwerking tussen praktijkhouder en praktijkmanager

69

PRAKTIJKMANAGEMENT

Waarom de praktijkhouder problemen niet moet oplossen

Een autonoom functionerende praktijk Ik stond onlangs te kletsen met iemand over het ochtendritueel bij hen thuis. Zij hebben ’s ochtends maar weinig tijd, dus - zo vertelde zij - laat zij haar kinderen zelf het ontbijt regelen. Bord pakken, boterham pakken, boterham smeren en tafel opruimen. Mijn verbazing was groot. Haar kinderen zijn veel jonger dan die van mij, terwijl ik elke ochtend het ‘ritueel’ volledig voor mijn kinderen faciliteer. Ik dacht gelijk: “Wat kunnen haar kinderen beter dan die van mij?” Bij nader inzien weet ik dat deze vraag geheel onterecht is én dat hieruit een belangrijke les is te trekken voor veel praktijkhouders. Sjoerd Kuiken

Mijn eerste - ietwat verontschuldigende - reactie was: “Ze kunnen het wel, maar ze doen het alleen niet.” Natuurlijk kunnen mijn kinderen heus wel zelf

Wat is een autonoom functionerende praktijk?

hun ontbijt regelen. Als er nood aan de man is, dan

Je zou een praktijk als succesvol kunnen zien als je als

blijken mijn kinderen zeker heel zelfstandig en ver-

praktijkhouder niet meer alle beslissingen zelf hoeft

antwoordelijk te zijn. Er moet zich alleen wel een

te nemen. Het gaat dan over alledaagse beslissingen

bijzondere situatie voordoen voordat ze hiertoe over-

– en dus niet strategische – zoals de vakantiedagen

gaan.

van medewerkers, het openen of dichtzetten van een agenda of de aanschaf van extra instrumenten. Hoe

Hier is natuurlijk de parallel te maken met praktij-

prettig zou het niet zijn als je je als praktijkhouder

ken, waar de praktijkhouder het gevoel heeft continu

niet meer met dergelijke zaken hoeft bezig te hou-

heel veel taken op zijn of haar ‘eigen bord’ te hebben

den? Anders gezegd, als jouw medewerkers zelfstan-

liggen. Met daarbij het veel geuite gevoel: “Moet ik

dig in staat zijn om de dagelijkse praktijkvoering te

dan écht alles zelf doen?”

regelen.

Een doelstelling die bijna elke praktijkhouder heeft

Bij een autonoom functionerende praktijk kun je

- al is het onbewust - is om de praktijk autonoom te

denken aan:

laten functioneren.

• Een praktijk waarin anderen dan de praktijkhou-

70

der de dagelijkse beslissingen nemen.

• Een praktijk die gewoon doordraait als de prak-

er namelijk achter, dat ‘het probleem’ niet bij mijn kinderen ligt maar vooral bij mezelf.

tijkhouder afwezig is.

• Een praktijk die niet afhankelijk is van één of enkele personen.

Een betere vraag in deze zou dan ook zijn: “Wat doe ik verkeerd?” Het probleem is namelijk dat ik de situatie zelf in stand houd. De valkuil is om naar je

Het gaat hier dus niet over het nemen van belang-

team te wijzen en te kijken wat zij anders zouden

rijke beslissingen, maar wel om als praktijk op da-

moeten doen. Daarentegen zul je als praktijkhouder

gelijkse basis gewoon te kunnen draaien. Dit neemt

allereerst naar jezelf en je eigen gedrag moeten kij-

de stress en druk weg bij jou als praktijkhouder om

ken om te veranderen naar een autonoom functione-

altijd maar aanwezig te moeten zijn.

rende praktijk.

Wat is de valkuil?

Het in stand houden van de situatie zie ik ook regelmatig terugkomen binnen praktijken: • Voorbeeld 1: bij ziekte wordt het verzuim gemeld bij

Mijn eerste reactie was: “Wat kunnen haar kinderen

de praktijkhouder, die zich vervolgens verantwoor-

beter dan die van mij?” Maar zoals ik al schreef, is

delijk voelt om het gat in de bezetting op te lossen.

deze vraag geheel onterecht. Bij nader inzien ben ik

Maar het team zou dit ook zelf kunnen regelen.

Een autonoom functionerende praktijk

71

Een nieuwe generatie prothetische componenten Driven by science.

Designed for harmony.

Slanke, concave emergentieprofielen Voor een gestroomlijnd prothetisch CC portfolio. Geschikt voor diepe implantaatplaatsing.

Geanodiseerd & voorbehandeld oppervlak Tijdwinst in het labo Zandstralen niet langer nodig Verbeterde esthetiek

Voorlopige & definitieve abutments Nieuw ontwerp

nobelbiocare.com/ cc-prosthetics

• Voorbeeld 2: bij een kapot apparaat wordt dit ge-

met wijzen naar wat medewerkers verkeerd doen of

meld bij de praktijkhouder, die zich verantwoor-

nalaten en begin te kijken naar je eigen rol als prak-

delijk voelt om dit spoedig op te lossen. Maar het

tijkhouder. In hoofdlijnen verandert jouw rol van een

team zou dit ook zelf kunnen oplossen.

‘uitvoerend probleemoplosser’ naar een ‘coachende procesbewaker’.

Hoe te beïnvloeden?

De theorie van Covey over de cirkel van invloed en de cirkel van betrokkenheid maken duidelijk dat je

“Medewerkers doen niet wat je zegt. Ze doen wat jij doet.”

invloed kunt uitoefenen op twee manieren: 1. Directe invloed – Iets wat je direct zelf kunt veranderen met je eigen gedrag.

Reflectie

2. Indirecte invloed – Iets wat anderen kunnen veranderen door hen te beïnvloeden met je eigen ge-

Mijn eigen ervaring is om allereerst naar anderen te

drag.

kijken als zaken niet naar tevredenheid lopen. Het gevolg is dat je de ander ‘even’ gaat uitleggen wat

In alle bovengenoemde voorbeelden kun je ‘indirecte

je van hem verwacht. Bij nader inzien is dit dus niet

invloed’ uitoefenen als praktijkhouder. Ook in mijn

effectief. Daarentegen is de belangrijke boodschap in

ontbijt-voorbeeld kan ik mijn kinderen aansporen (=

dit artikel dus: “Medewerkers doen niet wat je zegt. Ze

beïnvloeden) om zelfstandig te gaan ontbijten, door

doen wat jij doet.” Wees je dus bewust van je voor-

eerst mijn eigen gedrag te veranderen: door zelf het

beeldgedrag als praktijkhouder en verander je rol

ontbijt niet langer meer te faciliteren (= mijn ge-

naar die van ‘coach’. Want door zelf de problemen te

dragsverandering), zullen zij het ontbijt zelf gaan

blijven oplossen, houd je het systeem vooral in stand.

regelen (= hun gedragsverandering/resultaat).

PS: Overigens faciliteer ikzelf dagelijks nog steeds Dit flauwe voorbeeld is echter voor veel praktijkhou-

het ontbijt voor het hele gezin, omdat ik dat gewoon

ders realiteit. Ik zie namelijk veel praktijkhouders

leuk vind.

die dergelijke situaties zelf in stand houden. Als je iets wilt van je medewerkers, dan is hierbij dus de belangrijkste les om te beginnen met een gedragsverandering bij jezelf.

Van ‘probleem oplosser’ naar ‘coachende procesbewaker’

De auteur

Vanuit de eenvoudige voorbeelden die hierboven aan bod komen, is het interessant om dit groter te trek-

Sjoerd Kuiken is eigenaar van Kuiken Prak-

ken. Door jezelf als praktijkhouder af te vragen wat

tijkmanagement

jouw rol ‘als praktijkhouder’ nu precies inhoudt.

nagement.nl).

(www.kuikenpraktijkma-

Voor

objectieve

praktijka-

nalyses, strategiesessies en coaching van Het creëren van een autonoom functionerende prak-

praktijkhouders en -managers. Daarnaast

tijk vraagt allereerst om een veranderende rol van de

verzorgt hij opleidingen voor praktijkhou-

praktijkhouder. Vanuit het besef dat het creëren van

ders en is hij dagvoorzitter bij evenementen

een autonoom functionerende praktijk dus vooral

en congressen.

begint bij de invloed van jou als praktijkhouder. Stop

Een autonoom functionerende praktijk

73

ONDER NARCOSE BEHANDELEN IN UW EIGEN PRAKTIJK?

Anesthesia & Intensive Care Services B.V.: AIC is gespecialiseerd in het verzorgen van hoogwaardige medische zorg binnen de anesthesiologie en intensive care geneeskunde.

Met ons VOLWAARDIG MOBIEL ANESTHESIETEAM inclusief apparatuur, monitoring, medicatie, gasvoorziening, disposables en al het nodige personeel kunnen wij op een voor u wenselijke locatie op 4 behandelkamers tegelijk algehele anesthesie toedienen aan uw cliënten, zonder dat u ook maar iets hoeft aan te passen aan de inrichting van uw kliniek.

Tandheelkundige klinieken die behandelingen onder algehele anesthesie willen aanbieden: Als u aan uw cliënten behandelingen onder algehele anesthesie wilt aanbieden zonder dat u dure investeringen hoeft te doen in uw kliniek, dan bent u bij ons aan het juiste adres. Wij kunnen met ons MOBIEL ANESTHESIETEAM in elke kliniek op 4 behandelkamers tegelijk volledig de anesthesie verzorgen zonder dat u daar naar hoeft om te kijken. Wij zijn volledig selfsupporting.

Wij kunnen in elke tandartspraktijk de anesthesie verzorgen.

Uw praktijk hoeft dus niet aan speciale voorwaarden te voldoen!!

Bel voor een gratis en vrijblijvende offerte: Schroom niet om te bellen of te emailen voor een gratis en vrijblijvende offerte. Zonder enige verplichting komen wij graag bij u langs om de situatie in uw kliniek te beoordelen en de wensen en mogelijkheden met elkaar te bespreken.

Weena 1197 3013 AL Rotterdam Tel: + 316 247 257 37 www.aicservices.nl info@aicservices.nl

DE NIEUWE ® GBT-MACHINE AANBIEDING: TERUGKOOP ACTIE VAN EMS

VRAAG NU EEN PERSOONLIJKE OFFERTE AAN

COMMUNICATIE

Begrijpen begint bij jezelf Wanneer we iets vertellen, willen we graag begrepen worden. Vaak denken we ook dat dat zo is, zeker als wat we vertellen voor ons heel simpel lijkt. Toch blijkt bij navraag regelmatig dat dit niet altijd het geval is. Dat kan leiden tot vervelende situaties die vaak eenvoudig voorkomen hadden kunnen worden. Hieronder vind je een aantal inzichten en tips om je boodschap zo begrijpelijk mogelijk over te brengen. Marenka Franke

Begrijpen wat je zelf vertelt

Begrijpen wat je overbrengt

Allereerst is het belangrijk dat je zelf goed begrijpt

Wanneer jij begrijpt wat je wilt uitdragen, is het be-

wat je vertelt. Dit kan gaan om iets kleins, zoals een

langrijk dat jouw medewerker(s) ook begrijpt wat je

verandering in het doorgeven van verlofuren, maar

zegt. Een goede voorbereiding helpt daarbij. Dat kan

ook om grotere veranderingen, zoals de implemen-

variëren van een paar steekwoorden bij iets kleins

tatie van een nieuw computersysteem.

tot een uitgebreider verslag bij grotere onderwerpen.

Wanneer je begrijpt waarom iets wordt toegepast en

Een aantal aandachtspunten:

wat de meerwaarde is voor het team of de praktij-

• Werk met voorbeelden of afbeeldingen om je ver-

keigenaar, zal je boodschap automatisch duidelijker

haal te verduidelijken

overkomen. Bij alles wat je wilt overbrengen is het

• Vertel alleen feiten

essentieel dat je zelf inzicht hebt in het waarom en

• Geef duidelijk het “waarom” aan

hoe. Als dit voor jou helder is, zul je merken dat je je

• Stel tussentijds de vraag of mensen begrijpen wat

boodschap met meer zelfvertrouwen brengt en ste-

je bedoelt en of er vragen zijn

viger in je schoenen staat. Dit helpt ook bij hoe jouw

• Let op je houding en praat rustig

boodschap wordt ontvangen.

• Let ook op de houding van anderen en speel daarop

Ook bij het geven van feedback aan een medewerker is het belangrijk dat je goed kunt onderbouwen wat er anders moet. Door gebruik te maken van concrete

in • Vraag na afloop of de ander in eigen woorden kan herhalen wat er is gezegd

feiten en duidelijke voorbeelden, maak je voor de an-

Op deze manier controleer je of jouw boodschap goed

der inzichtelijk wat je bedoelt.

en duidelijk is overgekomen.

76

TS

Begrijpen wat de ander bedoelt

bijvoorbeeld bij het bespreken van een behandelplan of het geven van uitleg. Ook voor baliemedewerkers,

Ook voor jezelf kan het een uitdaging zijn om een

receptionisten en backofficemedewerkers is het van

ander goed te begrijpen. Daarom is het belangrijk om

belang dat zij de mensen die zij te woord staan goed

hier bewust mee om te gaan. Enkele tips:

begrijpen.

• Luister aandachtig en onderbreek de ander niet

Kortom, het is belangrijk dat iedereen zich ervan be-

• Laat de ander uitpraten

wust is dat elkaar begrijpen niet vanzelfsprekend is,

• Herhaal in je eigen woorden wat er is gezegd

hoe eenvoudig de boodschap ook lijkt.

• Denk aan ANNA (altijd navragen, niet aannemen)

Hopelijk heb jij mijn boodschap en tips begrepen!

• Denk aan NIVEA (niet invullen voor een ander) Je kunt het onderwerp ‘begrijpen’ ook breder trekken binnen de praktijk en dit bijvoorbeeld bespreken

De auteur

tijdens een werkoverleg. Het is namelijk belangrijk

Marenka Franke is praktijkmanager bij

dat behandelaren zich bewust zijn van hoe essentieel

Centrum voor Mondzorg Rhenen.

het is dat zij goed begrepen worden door de patiënt,

Advertentie

Buro/S Architects - Specialist in tandheelkundige praktijken.

Een goed ontworpen praktijk werkt voor jou, je team én je patiënten.

Bij Buro/S Architects ontwerpen en realiseren we efficiënte, duurzame én toekomstbestendige zorgomgevingen, van nieuwbouw tot renovatie.

BURO/S ARCHITECTS Ontwerp & Realisatie met ZORG

* Volledig ontzorgd: van schets tot oplevering * Functioneel, tijdloos en stijlvol ontwerp * Bouwkundig én interieurontwerp in één hand * Betrouwbare bouwteams & strakke coördinatie * Advies bij aankoop of verbouwing van panden

+31 085 066 63 09 info@burosarchitects.com www.burosarchitects.com

Buro/S Architects Wij bouwen aan zorg die werkt.

Begrijpen begint bij jezelf

77

COLUMN MARLOES

Marloes Rust, MondZorgVuldig Mondhygiënisten Dordrecht.

Deze column komt tot stand in samenwerking met TePe Benelux B.V.

De vloek van de paro Het beroep mondhygiënist is een

De oom en tante vroegen waar ik

de oom en tante uitstekend. In

mooi beroep. Zoals ik al in een

hun nicht van kende en babbel-

Egypte moet je immers goed op-

eerdere column vertelde, is geen

den vrolijk erop los. In gedach-

passen met wat je eet en drinkt,

dag hetzelfde. We zien iedere dag

ten was ik al een behandelplan

maar in het hotel is alles tot in

andere mensen en maken mooie

aan het smeden. De oom lachte

de puntjes verzorgd. Buiten de

casussen

patiënten

steeds hartelijk zijn tanden bloot

muren loert echter de vloek van

komen ook al jaren langs en er

en ik bestudeerde de tanden met

de farao, en daar kun je goed ziek

wordt wederzijds met elkaar ge-

de dikke lagen plaque. Heerlijk!

van worden. Nee, die farao wil je

lachen en meegeleefd.

Daar wil ik mijn airflow wel op-

liever niet tegenkomen op va-

zetten. Wat een prachtig resultaat

kantie.

mee.

Veel

Wanneer ik op feesten en partij-

zou het zijn en dat alleen al door

en vertel wat mijn beroep is, dan

de verwijdering van de supragin-

Na het bespreken van de vakan-

krijg ik ook meestal de heftigste

givale plaque. Mijn visitekaartje

tieplannen vroegen de oom en

verhalen te horen. In de meeste

brandde in mijn tas, maar hoe

tante wat voor werk ik doe. Ik

gevallen hoor ik pittige verha-

pak je dit aan zonder iemand een

antwoordde dat ik mondhygi-

len over een endo die niet goed

naar gevoel te geven?

ënist ben en een vrijgevestigde mondhygiënistenpraktijk in Dor-

te verdoven was, of spannende verslagen van een bezoek aan

Het gesprek kwam uit op het be-

drecht heb.

de kaakchirurg. Een enkele keer

roep van de oom. Hij werkte als

Riepen de oom en tante in koor.

“Mondhygiënist?!”

heeft de mondhygiënist ook een

zzp’er en zijn doel was om sa-

“Dat is toch zo’n nieuw beroep?”

hoofdrol in het verhaal. Soms

men met zijn vrouw zo veel mo-

Verbaasd keek ik ze aan en ant-

gaat het om een bijrol, maar we

gelijk op vakantie te gaan. Hij

woordde dat de mondhygiënist

worden niet vergeten.

kon immers zelf zijn tijd indelen.

toch echt al een kleine 60 jaar in

Het liefst gingen ze naar Egyp-

Nederland bestaat. De tandarts

Een aantal jaren geleden was ik

te op vakantie. Heerlijk bakken

van de oom en tante had hen ook

op de verjaardag van een goede

in de zon en naar een all inclu-

al naar een mondhygiënist willen

vriendin van mij. Ik raakte in

sive hotel. Ze kwamen daar twee

sturen, maar daar zagen ze alle-

gesprek met haar oom en tan-

keer per jaar en ze kenden er ie-

bei niets in. Van dat geld konden

te. Bij de eerste woorden drong

dereen. Het voelde als een soort

ze beter nog een keer op vakantie

een bekende geur langzaam mijn

van thuiskomen, maar dan in

gaan. Tja, welke vloek is erger; de

neus binnen… Iedere tandarts

een zonnig land en een tempera-

vloek van de farao of de vloek van

en mondhygiënist kan deze geur

tuur zo rond de 35 graden. Niet te

de paro…?

vast wel voor zich halen. De alom

vergelijken met ons herfstig Ne-

bekende parogeur.

derland. Dat all inclusive beviel

78

Dentale fotografie – zo eenvoudig is het!

Compacte en bijzonder lichte dentale camera (ca. 540 g)

Eenvoudige en nauwkeurige kleurbepaling

Eenvoudige bediening dankzij 9 programma's

Helpt bij de fotodocumentatie met de modus 'Isolate Shade' (kleur isoleren)

Bestand tegen water en snel te desinfecteren

Richtinggevend voor de vormgeving van de gingiva

Met videofunctie en optioneel polarisatiefilter

Kleurbepaling zonder invloeden van buitenaf

Meer informatie

www.shofu.de

Contact: Hans Dijk, tel. +31 (0)625 163192

‘s Werelds eerste Ergo-loepbril met

verstelbare vergroting

+31 23 200 14 10

info@admetec.nl

admetec.nl