TỔNG HỢP ĐỀ THAM KHẢO OLYMPIC MÔN SINH HỌC 2020 MỚI NHẤT LỚP 11 25 ĐỀ CÓ ĐÁP ÁN THAM KHẢO

ĐỀ ĐỀ NGHỊ OLYMPIC MÔN SINH HỌC

vectorstock.com/3687784

Ths Nguyễn Thanh Tú eBook Collection DẠY KÈM QUY NHƠN OLYMPIAD PHÁT TRIỂN NỘI DUNG

TỔNG HỢP ĐỀ THAM KHẢO OLYMPIC MÔN SINH HỌC 2020 MỚI NHẤT LỚP 11 25 ĐỀ CÓ ĐÁP ÁN THAM KHẢO WORD VERSION | 2020 EDITION ORDER NOW / CHUYỂN GIAO QUA EMAIL TAILIEUCHUANTHAMKHAO@GMAIL.COM Tài liệu chuẩn tham khảo Phát triển kênh bởi Ths Nguyễn Thanh Tú Đơn vị tài trợ / phát hành / chia sẻ học thuật : Nguyen Thanh Tu Group Hỗ trợ trực tuyến Fb www.facebook.com/DayKemQuyNhon Mobi/Zalo 0905779594

KỲ THI OLYMPIC

Môn: SINH HỌC- Lớp 11 ĐỀ ĐỀ NGHỊ

Thời gian: 150 phút (không tính thời gian giao đề)

Câu I:(4,0 điểm ) 1. (1,5 điểm ) .Sự thiếu một trong những nguyên tố Mg, Fe, N ,đều làm cho lá cây bị úa vàng . Hãy hoàn bảng sau bằng cách đánh dấu ( x ) vào cột (1), (2) và nêu vai trò của từng nguyên tố vào cột (3) Lá non vàng trước Lá già vàng trước (2) Vai trò (3) (1) Mg Fe N 2.(1,5 điểm ).Tại sao nói sự trao đổi nước và muối khoáng ở cây xanh có liên hệ mật thiết với nhau? 3.(1,0 điểm) Nếu bạn mua các cành hoa ngoài chợ , tại sao bạn nên cắt đoạn đầu cành hoa ngâm dưới nước và chuyển đến bình hoa trong khi đầu cắt vẫn đẫm nước ? Câu II.(4,0 điểm).Các câu sau đúng hay sai ? giải thích ? 1.(1,0 điểm).Chức năng của hệ tuần hoàn châu chấu không làm nhiệm vụ vận chuyển O2 và CO2. 2.(1,0 điểm).Người ta dùng khí cacbogen( 5% CO2 và 95% O2 )để cấp cứu người bị ngất do ngạt thở mà không phải là oxi nguyên chất . 3. (1,0 điểm ).Những người lao động nặng hoặc luyện tập thể thao thì pH trong máu của động mạch sẽ tăng. 4. (1,0 điểm).Hemoglobin của thú sống dưới nước sâu có ái lực với O2 cao hơn so với hemoglobin của thú sống ở độ cao. Câu III.(4,0 điểm) 1.(2,0 điểm). a. Cho một chậu cây, một máy đo cường độ quang hợp, một dung dịch chất ức chế quang hợp. Có hai nhóm học sinh tiến hành làm thí nghiệm để chứng minh vai trò của chất ức chế quang hợp - Nhóm 1: Cho chất ức chế quang hợp vào chất dinh dưỡng rồi tưới trực tiếp vào rễ cây, sau đó đo cường độ quang hợp - Nhóm 2: Phun chất ức chế quang hợp lên bề mặt lá, sau đó đo cường độ quang hợp. Biết có một nhóm đã thành công trong việc chứng minh tác dụng của chất ức chế quang hợp. Hãy cho biết đó là nhóm nào và giải thích? b. Giải thích tại sao khi được chiếu sáng, lục lạp nguyên vẹn giải phóng nhiệt và huỳnh quang ít hơn so với dung dịch chlorophyll tách rời 2.(2,0 điểm). Các chất tham gia và sản phẩm của quá trình quang hợp đi đến lục lạp và ra khỏi lục lạp bằng những con đường nào? Câu IV .(2,0 điểm). 1.(1,0 điểm). Hoạt động của coenzim NADH trong hô hấp tế bào và quá trình lên men có gì khác nhau? 2.(1,0 ) .Hãy chọn các điều kiện theo thứ tự ưu tiên cần thiết cho hạt giống nảy mầm. Giải thích? Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 1 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

Câu V.(3,0 điểm) 1.(1,0 điểm).So với động vật ăn thịt thì động vật ăn thực vật có ống tiêu hóa dài hơn và trong hệ tiêu hóa có sự cộng sinh của vi sinh vật . Nêu 2 ưu điểm của ống tiêu hóa dài và giải thích vì sao trong hệ tiêu hóa của động vật ăn thực vật lại là nơi hấp dẫn cho vi sinh vật cộng sinh ? 2. (2,0 điểm).Chuỗi polipeptit dưới đây: NH3-Gly –Lys –Met –Thr- Phe- Thr –Arg –Pro – Cys- Tyr –Glu –Ser- Gly –Lys- Ala- Val – COOH Được phân giải trong dạ dày và ruột .Hãy chỉ ra sản phẩm là các đoạn polipeptit ngắn hơn được phân giải bởi enzim pepssin trong dạ dày , enzim tripsin và trimotripssin trong ruột non ? Câu VI .(3,0 điểm) 1.(1,0 điểm). Tại sao trong hệ tuần hoàn của người , máu lại lưu thông liên tục và chỉ theo 1 chiều ? 2.(2,0 điểm) . Ở người bình thường , huyết áp ở mau mạch phổi là 5-10 mmHg còn huyết áp ở mau mạch thận là 60 mmHg .Hãy giải thích tại sao có sự khác nhau như vậy .Sự khác nhau đó có ý nghĩa gì ?

…………………………………..Hết……………………………………………

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 2 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ KHẢO SÁT OLYMPIC Câu I 1 (1,5 điểm)

Điểm Mg

Lá non vàng trước Lá già vàng trước x

Fe

x

Vai trò (3) Thành phần của diệp lục 0,5 hoạt hóa enzim 0,5 Thành phần của xitocrom,hoạt hóa enzim tổng hợp diệp lục Thành phần của protein, 0,5 axit nucleic

N x 2( 1,5 điểm) Nói sự trao đổi nước và muối khoáng ở cây xanh có liên hệ mật thiết với nhau vì: -cây muốn trao đổi được khoáng thì cần phải có nước hòa tan, nước và muối khoáng thường được vận chuyển đi trong cây song song với nhau -cây muốn hấp thụ nước vào trong rễ thì cần phải duy trì một nồng độ các chất tan ,muối khoáng cao bên trong tế bào rễ bằng cách hấp thụ thụ động nhưng chủ yếu là hấp thụ chủ động -khi cây thoát hơi nước qua lá làm cô đặc (tăng nồng độ) dung dịch trong các tế bào thực vật ,điều này xảy ra sự chênh lệch thế nước từ lá đến rễ tạo 3(1,0 động lực đầu trên cho sự hấp thụ nước và muối khoáng vào trong cây . điểm) -sau khi các hoa bị cắt rời , sự thoát hơi nước từ các lá và từ cánh hoa sẽ liên tục kéo nước lên xylem.Nếu hoa cắt rời được chuyển trực tiếp vào lọ hoa các bóng khí trong mạch xylem ngăn chặn sự vận chuyển nước từ lọ đến hoa Câu -cắt đọan cành hoa ngâm dưới nước một vài cm từ chỗ cắt lần đầu ,sẽ loại II(4,0 bỏ bóng khí khiến dòng nước đi từ lọ đến cánh hoa được liên tục . ) 1. 1.đúng .Vì côn trùng có hệ thống ống dẫn khí ,trao đổi khí trực tiếp với tế bào 2. đúng .do CO2 có tác dụng kích thích trung khu hô hấp gián tiếp qua nồng độ H+ tác động lên thụ thể ở xoang động mạch cảnh và cung động mạch chủ làm tăng phản xạ hô hấp ,nên cần một lượng CO2 nhỏ để gây phản xạ thở . 3.sai. pH trong máu sẽ giảm do khi lao động nặng hay luyện tập thể thao nhu cầu năng lượng cao, phân giải nhiều chất hữu cơ , tạo nhiều CO2 sản sinh nhiều H+ trong máu, pH giảm 4. sai. Động vật có vú sống lặn sâu cần hemoglobin giải phóng hết O2 III trong máu nên có ái lực thấp .Động vật có vú ở độ cao cần hemoglobin 1.(2,0 gắn chặt O2 trong phổi .nên có ái lực cao. điểm) 1. a. Nhóm 2 thành công, do hấp thụ qua khí khổng Nhóm 1 không thành công, do tính thấm chọn lọc của màng TB lông hút và TB nội bì b. - Ở lục lạp, khi các photon tác động, các electron ở lớp ngoài cùng bị bật ra và được chất nhận e sơ cấp trong quang hệ bắt giữ khiến cho chúng không rơi lại trạng thái nền. - Ở dung dịch chlorophyll tách rời, khi các photon tác động, các electron ở lớp ngoài cùng bị bật ra và không được chất nhận e sơ cấp trong quang hệ Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 3 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

0,5 0,5 0,5

0,5 0,5 Đúng hay sai 0,25 điểm, giải thích 0,75 điểm

0,5 0,5 0,5 0,5

bắt giữ, khiến cho chúng rơi lại trạng thái nền → tỏa nhiệt và phát sáng 2.Các chất tham gia và sản phẩm của quá trình quang hợp đi đến lục lạp và ra khỏi lục lạp bằng những con đường :

0,5 0,5

+ Chất tham gia: - CO2: Qua khí khổng --> gian bào---> màng kép của lục lạp ---> chất nền 0,5 của lục lạp.( đi trực tíêp qua lớp photpholipit kep của lục lạp). - H2O: Rễ ---> mạch gỗ ---> lá màng kép của lục lạp ---> chất nền của lục

0,5

lạp. + sản phẩm: màng thilacoit

màng lục lạp

0,5

O2: Xoang thilacoit ---------------> chất nền của lục lạp ---------------> Câu TBC ---------> khí khổng--> ngoài IV Glucose: Hình thành tinh bột và dự trữ một phần ở lục lạp (2,0 điểm) Hình thành đường đôi ( sacarozơ) đi theo mạch rây ---> rễ.

Câu V 3,0 điểm

a. Trong hô hấp tế bào, NADH đi vào chuỗi truyền điện tử (e-) để tổng hợp ATP, chất nhận H+ và e- cuối cùng là oxi. - Trong quá trình lên men, NADH không đi vào chuỗi truyền e- mà nhường H+ và e- tới sản phẩm trung gian để hình thành axit lactic hoặc rượu (0,2đ) b. Nước --> nhiệt độ --> ôxi... Vì: - Hạt giống khô, độ ẩm thấp --> tế bào chất ở dạng gel--> không trao đổi được - Nhiệt độ ảnh hướng đến hoạt tính enzin - ôxi là nguyên liệu cho hô hấp

0,5 0,25 0,25 0,25 0,25 0,25 0,25 0,5

1. a. Hai ưu điểm của ống tiêu hóa dài : -Tăng chiều dài đường tiêu hóa giúp làm tăng thời gian chế biến thức ăn -Tăng chiều dài đường tiêu hóa giúp tăng bề mặt hấp thụ chất dinh dưỡng b. Trong hệ tiêu hóa của động vật ăn thực vật là nơi hấp dẫn cho VSV cộng sinh vì -Chúng được bảo vệ chống lại các VSV khác nhờ nược bọt, dịch vị

0,5

-Có được nhiệt độ ổn định thích hợp cho hoạt động của các enzim

0,5

-Được cung cấp đầy đủ thức ăn 2.a. Sản phẩm là các đoạn polipeptit ngắn hơn được phân giải bởi enzim pepssin trong dạ dày: -Gly –Lys –Met –Thr -Phe- Thr –Arg –Pro – Cys - Tyr –Glu –Ser- Gly –Lys- Ala- Val Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 4 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

0,5

Vì enzim pepsin chỉ phân cắt các protein thành các đoạn polipeptit ngắn tại cầu nối peptit được tạo thành bởi nhóm NH2 của các aacos vòng thơm là ở aa pheninalanin và tirozin vòng;

0,5

b. Sản phẩm của đoạn polipeptit do enzim tripsin và trimotripssin trong ruột non: -Gly-Lys -Met- Thr 0,25 -Phe -Thr-Arg -Pro-Cys 0,25 Tyr -Glu-Ser –Gly-Lys -Ala-Val 0,5 Vì en zim tripsin cắt các liên kết peptit ở phía trong chuỗi từ đầu CÔH tại các aa kiểu như Lys, Arg,histidin còn chimotripsin cắt ở đầu COOH đối với các aa kiểu có vòng thơm như pheninalanin

Câu VI 3,0 điểm

1.Trong HTH người máu lưu thông liên tục 1 chiều do: -Tim hoạt động co bóp nhịp nhàng và liên tục : sự tuần hoàn máu có được 2(2,0 điểm) do lực bơm hút của tim tạo ra.Tim co bóp liên tục làm cho máu lưu thông 0,5 liên tục. -Mặc dù co bóp theo chu kì nhưng máu vẫn chảy liên tục thành dòng là nhờ tính đàn hồi của động mạch .

0,25

-Máu lưu thông theo 1 chiều là nhờ hệ thống van bao gồm : +Van nhĩ thất : đảm bảo máu chỉ đi twftaam nhĩ xuống tâm thất + Van tổ chim:đảm bảo máu chỉ đi từ tâm thất sang động mạch

0,25

+ Van tĩnh mạch :đảm bảo máu chỉ đi từ các cơ quan về tim 2. a. giải thích sự khác nhau :

-Huyết áp ở mao mạch phụ thuộc vào lực đẩy của tim và thể tích máu trong

0,25

mao mạch . lực đẩy của tim càng mạnh , huyết áp càng cao , thể tích máu trong mao mạch càng ít , huyết áp càng thấp.

0,25

-ở mao mạch phổi huyết áp rất thấp trong khi đó ở thận huyết áp lại rất cao do:

-+Máu đến phổi nhận được lực đẩy từ tâm thất phải, máu đến thận nhận được lực đẩy từ tâm thất trái . do thành tâm thất trái dày hơn nên lực đẩy cũng lớn hơn .

-+Số lượng mao mạch ở phổi nhiều hơn rất nhiều so với mao mạch ở thận , do đó lượng máu bơm vào mỗi mao mạch ở phổi ít hơn , dẫn đến huyết áp thấp hơn. Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 5 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

0,5

b. ý nghĩa sự khác nhau : -Huyết áp ở mao mạch phổi rất thấp, thấp hơn áp suất keo của máu , nhờ đó nước và các chất dinh dưỡng không bị đẩy vào phế nang ,ảnh hưởng đến hoạt động trao đổi khí -Ngoài ra , huyết áp thấp làm cho máu lưu thông qua mao mạch phổi chậm , đủ thời gian để trao đổi khí diễn ra hoàn toàn -Huyết áp ở mao mạch thận rất cao , cao hơn áp suất keo , do đó tạo ra một lực đẩy nước và các chất tan vào nang bowman đảm bảo sự lọc nước tiểu diễn ra bình thường

ĐỀ ĐỀ NGHỊ THI OLYMPIC MÔN: SINH HỌC 11. Thời gian: 180 phút. Câu 1(4 điểm) a. Lông hút có đặc điểm cấu tạo như thế nào phù hợp với chức năng hút nước? Số lượng lông hút thay đổi trong điều kiện nào? b. Tại sao không nên tưới nước cho cây vào buổi trưa ? Câu 2(2 điểm) Vì sao nói cây xanh “tắm mình trong biển khí nitơ” nhưng cây vẫn có thể thiếu đạm? Làm thế nào để nitơ trong không khí biến đổi thành dạng nitơ mà cây có thể sử dụng?Nêu cơ chế và điều kiện nào để thực hiện quá trình này? Câu 3(4 điểm) a.Người ta làm thí nghiệm như sau:Đặt hai cây thực vật C3 và C4 ( kí hiệu cây A và B) vào một nhà kính được chiếu sáng với cường độ thích hợp, được cung cấp đầy đủ CO2 và có thể điều chỉnh nồng độ oxi từ 0% đến 21%. Tiến hành theo dõi cường độ quang hợp và kết quả thí nghiệm được ghi ở bảng như sau: Hàm lượng O2(%) Cường độ quang hợp(mg CO2/dm2.giờ) Cây A Cây B 21% 25 40 0% 40 40 Hãy cho biết cây A thuộc thực vật C3 hay C4? Giải thích? b.Nếu khí hậu trong một vùng địa lý tiếp tục nóng và khô hơn thì thành phần của các loại thực vật C3,C4 và CAM ở vùng đó sẽ thay đổi như thế nào? c. Điểm bù ánh sáng quang hợp là gì? Điểm bù ánh sáng của cây ưa sáng và cây ưa bóng khác nhau như thế nào? Giải thích? d. Điểm bão hoà CO2 là gì?Sự bão hoà CO2 xảy ra trong điều kiện tự nhiên không? Câu 4(2 điểm) Tại sao các biện pháp bảo quản nông sản, thực phẩm, rau quả đều nhằm mục đích giảm thiểu cường độ hô hấp. Có nên giảm cường độ hô hấp đến 0 không? Vì sao?

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 6 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

Câu 5 (3 điểm) 1.Hãy chú thích vào sơ đồ quá trình tiêu hóa ở động vật nhai lại. Cỏ 1

4

2

3

5

6

7

8

2. Các câu sau đúng hay sai. Nếu sai hãy chỉnh lại cho đúng. a. Trong các mặt biến đổi thức ăn thì biến đổi thức ăn về mặt cơ học là quan trọng nhất. b. Lông nhung đẩy thức ăn đi trong ruột non. c. Ở người, quá trình tiêu hoá xảy ra chủ yếu ở dạ dày. d. Một số người có thể cắt túi mật mà vẫn hoạt động được bình thường vì trong dịch mật không có chứa enzym tiêu hoá câu 6(2 điểm) a.Vì sao nói hô hấp của chim đạt hiệu quả quả cao nhất so với động vật trên cạn? b.Tại sao mang cá chỉ thích nghi với hô hấp dưới nước? Tại sao khi lên cạn cá sẽ bị chết? Câu 7(4 điểm) a. Giải thích vì sao ở động vật có vú những loài có khối lượng cơ thể nhỏ thường có nhịp tim nhanh hơn nhịp tim của những loài có khối lượng cơ thể lớn ? b. Vận tốc máu chảy trong hệ mạch như thế nào? Giải thích tại sao có sự khác nhau đó? c. Một người chuyển từ vùng đồng bằng lên sống một thời gian ở vùng núi cao . Hãy cho biết những thay đổi về hoạt động và cấu trúc của hệ hô hấp, tuần hoàn và máu có thể xảy ra trong cơ thể người đó? Giải thích? Câu 8: ( 1 điểm) Cảm giác khát sẽ xảy ra khi nào? Tại sao khi uống nhiều rượu thường cảm thấy khát nước và mất nhiều nước qua nước tiểu? ------------------------------------------HẾT------------------------------------

ĐÁP ÁN ĐỀ THI ĐỀ NGHỊ SINH HỌC Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 7 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

KHỐI 11 Câu Câu 1 (2điểm) .

Câu 2. (2điểm)

HƯỚNG DẪN CHẤM. Nội dung đáp án a.Cấu tạo lông hút phù hợp với chức năng hút nước: - Thành TB mỏng, không thấm cutin -> dễ thấm nước - Không bào trung tâm lớn -> tạo áp suất thẩm thấu cao - Có nhiều ti thể -> hoạt động hô hấp mạnh -> áp suất thẩm thấu lớn * Số lượng lông hút thay đổi khi: Môi trường quá ưu trương, quá axit (chua), thiếu oxi b.Không nên tưới nước cho cây vào buổi trưa vì: + Nhiệt độ, ánh sáng cao, cây hô hấp mạnh, cần nhiều O2, nếu tưới nước, đất sẽ bị chặt→cây không lấy được O2→ hô hấp kị khí → năng lượng giảm và không tạo được các chất trung gian đồng thời sinh ra sản phẩm độc làm cây hút nước không được trong khi đó lá thoát hơi nước mạnh. + Những giọi nước đọng lại trên lá như một thấu kính hấp thụ năng lượng ánh sáng mặt trời→đốt nóng cây. *Cây xanh “tắm mình trong biển khí nitơ” nhưng cây vẫn có thể thiếu đạm vì: Nitơ tồn tại trong không khí chiếm đến 78% nhưng cây không hấp thụ được vì chúng ở dạng N2 với 3 liên kết giữa 2 nguyên tử N rất bền vững. *Để nitơ trong không khí biến đổi thành dạng nitơ mà cây có thể sử dụng:Ở một số vi khuẩn sống tự do (Azotobacter, Clostridium,Nostoc…),vi khuẩn cộng sinh(Rhizobium,Anabaena azollae….) có khả năng cố định nito khí quyển nhờ có enzim nitrogenaza. *Cơ chế:

Câu 3 (4điểm)

*Điều kiện: - Có lực khử mạnh. - Có ATP - Có enzim nitrogenaza - Thực hiện trong điều kiện kị khí. a. Cây A là thực vật C3, cây B là thực vật C4 vì:

Điểm 0.5đ

0,5đ 1đ

0.5đ

0.5đ

0.5đ

0.5đ

1đ

Cây C3 có hô hấp sáng nên khi thay đổi nồng độ oxi thì ảnh hưởng đến hô hấp sáng làm giảm năng suất quang hợp.Thực vật C4 không có hô hấp sáng nên khi thay đổi nồng độ oxi thì không ảnh hưởng đến cường độ quang hợp 1đ - Cây A ở 2 lần thí nghiệm có cường độ quang hợp khác nhau là do nồng độ oxi 0% đã làm giảm hô hấp sáng đến mức tối đa do đó cường độ quang hợp tăng lên (từ 25 đến 40 mg -

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

Câu 4. (2 điểm)

b.Khí hậu trong một vùng địa lý tiếp tục nóng và khô hơn thì thành phần của các loại thực vật C3, C4 và CAM ở vùng đó sẽ thay đổi -Nếu khí hậu một vùng bị nóng và khô hơn thì chọn lọc tự nhiên sẽ làm gia tăng số lượng các loài cây C4 và CAM vì những cây này có các cơ chế quang hợp thích hợp với điều kiện khô nóng. -Ngược lại, số lượng cây C3 giảm vì trong điều kiện khô nóng hiệu quả quang hợp của chúng sẽ giảm làm cho sức sống kém và dần dần bị các loài C4 và CAM cạnh tranh loại trừ. c.*Điểm bù ánh sáng là điểm cường độ ánh sáng mà ở đó cường độ quang hợp và cường độ hô hấp bằng nhau. * Cây ưa bóng có điểm bù ánh sáng thấp hơn cây ưa sáng, vì: Cây ưa bóng có lục lạp to, nhiều hạt diệp lục hơn cây ưa sáng -> hấp thu ánh sáng tích cực, hiệu quả -> có điểm bù ánh sáng thấp, thích nghi với cường độ chiếu sáng tương đối yếu. d.* Điểm bão hoà CO2 là: nồng độ CO2để cường độ quang hợp đạt mức cao nhất. * Trong tự nhiên không xảy ra tình trạng bão hoà CO2, vì: hàm lượng CO2 trong tự nhiên chỉ vào khoảng 0,03% rất thấp so với độ bão hoà CO2( 0,06% - 0,4%).

* Vì: Hô hấp làm tiêu hao chất hữu cơ - Hô hấp làm tăng nhiệt độ trong môi trường bảo quản -> tăng cường độ hô hấp của đối tượng đựơc bảo quản. - Làm tăng độ ẩm -> tăng cường độ hô hấp, tạo điều kiện cho vi sinh vật gây hại phá hỏng sản phẩm - Làm thay đổi thành phần không khí trong môi trường bảo quản -> O2 giảm nhiều -> môi trường kị khí –sản phẩm sẽ bị phân hủy nhanh chóng. * Không nên, vì đối tượng bảo quản sẽ chết, nhất là hạt giống, củ giống. 1. Chú thích sơ đồ: 1. Miệng 2. Thực quản 3. Dạ cỏ 4. Dạ tổ ong 5. Dạ lá sách 6. Dạ múi khế 7. Ruột non 8. Manh tràng 2.Các câu sau đúng hay sai. Nếu sai hãy chỉnh lại cho đúng a. Sai. Tiêu hóa hóa học là quan trọng nhất, vì quá trình này Câu 6. biến đổi thức ăn thành những chất đơn giản cuối cùng, hấp thụ (2 điểm) được vào cơ thể. b. Sai. Lông nhung hấp thụ chất dinh dưỡng. c. Sai. Quá trình tiêu hoá xảy ra chủ yếu ở ruột non vì ruột có đủ các loại enzym để biến đổi tất cả thức ăn về mặt hoá học. d. Đúng. Mật do gan tiết ra. Túi mật chỉ là nơi chứa chứ không tiết mật. Mật giúp phân nhỏ các giọt mỡ để biến đổi mỡ nhanh hơn thành axit béo và glixerol. (HS trả lời đúng mỗi ý được 0.25đ) Hô hấp của chim đạt hiệu quả quả cao nhất so với động vật Câu 5. (3 điểm)

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 9 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

0.5đ 0.5đ

0.5đ 0.5đ

1đ

1đ 1đ

2đ

1đ

trên cạn: + Phổi chim có đầy đủ đặc điểm của bề mặt trao đổi khí. +Phổi chim được cấu tạo bởi các ống khí , các ống khí nằm dọc trong phổi và được bao bọc bởi hệ thống mao mạch dày đặc , phổi được thông với hệ thống túi khí trước và sau + Khi hít vào và thở ra phổi chim không thay đổi thể tích chỉ có túi khí thay đổi thể tích, phổi luôn có không khí giàu oxy để trao đổi khí với máu trong mao mạch phổi. + Phổi chim cũng có dòng chảy song song và ngược chiều với dòng không khí lưu thông trong các ống khí . + Không có khí cặn →chênh lệch oxi luôn cao Câu 7: (4 điểm)

Câu 8 (1 điểm)

*Mang cá chỉ thích nghi với hô hấp dưới nước vì: - Ở dưới nước do lực đẩy của nước làm các phiến mang xòe ra làm tăng diện tích trao đổi khí. - Nhờ hoạt động của các cơ quan tham gia vào động tác hô hấp: sự nâng hạ của xương nắp mang phối hợp với mở đóng của miệng làm cho dòng nước chảy một chiều gần như liên tục qua mang. - Cách sắp xếp của các mao mạch trong các phiến mang giúp cho dòng máu trong các mao mạch luôn chảy song song và ngược chiều với dòng nước chảy bên ngoài làm tăng hiệu suất trao đổi khí giữa máu và dòng nước giàu oxy đi qua mang. * Ở trên cạn cá sẽ bị chết vì: - Khi cá lên cạn do mất lực đẩy của nước nên các phiến mang và các cung mang xẹp lại, dính chặt với nhau thành một khối làm diện tích bề mặt trao đổi khí còn rất nhỏ. -Hơn nữa khi các lên cạn mang cá bị khô nên cá không hô hấp được và cá sẽ chết trong thời gian ngắn . a.Ở động vật có vú những loài có khối lượng cơ thể nhỏ thường có nhịp tim nhanh hơn nhịp tim của những loài có khối lượng cơ thể lớn vì: - Động vật càng nhỏ tỉ lệ S/V càng lớn, tốc độ chuyển hóa càng cao, tiêu tốn ôxi để giải phóng năng lượng cho duy trì thân nhiệt càng nhiều do đó nhịp hô hấp và nhịp tim càng tăng. - Động vật càng nhỏ khối lượng tim càng nhỏ, lực co bóp tim yếu nên tim phải co bóp nhanh hơn để kịp thời cung cấp máu cho cơ thể. b.Vận tốc máu chảy trong hệ mạch: - Tốc độ máu giảm dần từ động mạch chủ đến tiểu động mạch. - Tốc độ máu thấp nhất trong mao mạch và tăng dần từ tiểu tĩnh mạch đến tĩnh mạch chủ. * Giải thích: - Tốc độ máu tỉ lệ nghịch với tổng tiết diện của mạch. - Trong hệ động mạch tổng tiết diện tăng dần từ động mạch chủ đến tiểu động mạch-> tốc độ máu giảm dần. - Trong hệ tĩnh mạch tổng tiết diện giảm dần từ tiểu tĩnh mạch đến tĩnh mạch chủ-> tốc độ máu tăng dần. - Tổng tiết diện lớn nhất ở mao mạch-> máu chảy với vận tốc

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 10 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

0.5đ

0.5 đ

1đ

0.5đ

1đ

1đ

0.5đ 0.5đ

chậm nhất. c. Những thay đổi về hoạt động và cấu trúc của hệ hô hấp, 0.5đ tuần hoàn và máu có thể xảy ra trong cơ thể người là: + Nhịp thở nhanh hơn, tăng thông khí→ có thể tăng thể tích phổi + Tim đập nhanh hơn, tăng tốc độ tuần hoàn máu→ có thể tăng thể tích tâm thất. + Máu nhiều hồng cầu hơn. * Giải thích: - Ở vùng núi cao, không khí loãng, ít oxy hơn→cơ thể có những thay đổi để thích nghi. Cảm giác khát xảy ra khi: áp suất thẩm thấu tăng, huyết áp giảm hoặc do mất nước hoặc do lượng NaCl đưa vào nhiều, làm nồng độ Na+ trong dịch ngoại bào tăng gây tăng áp suất thẩm thấu máu. Tất cả những thay đổi trên sẽ kích thích trung khu điều hòa cân bằng nước ở vùng dưới đồi gây nên cảm giác khát. Biểu hiện rõ nhất của cảm giác khát là khô miệng, nước bọt tiết ít và quánh - Cảm giáckhát một mặt sẽ dẫn tới nhu cầu uống nước cao, mặt khác sẽ có cơ chế giảm lượng nước tiểu bài xuất để điều chỉnh áp suất thẩm thấu máu trở lại bình thường *Khi uống nhiều rượu thường cảm thấy khát nước và mất nhiều nước qua nước tiểu: - Hoocmon ADH kích thích tế bào ống thận tăng cường tái hấp thu nước trở về máu. - Rượu làm giảm ADH →giảm hấp thu nước ở ống thận→kích thích đi tiểu và mất nước nhiều qua nước tiểu - Mất nước→áp suất thẩm thấu trong máu tăng cao→kích thích vùng dưới đồi gây cảm giác khát.

ĐỀ ĐỀ NGHỊ THI OLYMPIC MÔN SINH HỌC KHỐI 11 Câu 1: ( 2 đ) a. Rễ cây có chức năng gì? Trình bày đặc điểm cấu tạo của rễ thích nghi với chức năng hút nước và muối khoáng? b. Tại sao nói: “Thoát hơi nước là tai họa tất yếu của cây”? Câu 2: ( 2 đ ) a. Vì sao đất chua thường nghèo dinh dưỡng? b. Nitơ cung cấp cho cây có thể được lấy từ những nguồn nào? c. Thực vật hô hấp hiếu khí nhưng VSV cộng sinh lại cố định nitơ trong điều kiện kị khí. Cây khắc phục hiện tượng này như thế nào? d. Nồng độ NH4+ cao có ảnh hưởng gì cho cây? Cây khắc phục điều đó ra sao? Câu 3:( 4 đ ) Cho hình vẽ: Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 11 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

a. Hình vẽ trên mô tả cấu trúc lá của nhóm thực vật nào? Giải thích? b. Ghi chú thích cho các chữ cái và chữ số ở hình vẽ trên. c. Phân biệt cấu trúc của lục lạp ở tế bào A và B. Câu 4 : Tiến hành thí nghiệm như sau: Chọn hai lá cây cùng loại đã để 48 giờ trong tối, một lá được chiếu ánh sáng đơn sắc màu đỏ, một lá được chiếu ánh sáng đơn sắc màu xanh tím. Sau đó, nhuộm màu cả hai lá bằng iốt. Hãy cho biết a, Mục đích của thí nghiệm. b, Vì sao phải để lá cây trong tối trước khi làm thí nghiệm? c, Hiện tượng thí nghiệm và giải thích hiện tượng. Câu 4: ( 2 đ ) a. Hệ số hô hấp là gì? Có nhận xét gì về hệ số hô hấp của hạt cây họ lúa và hạt hướng dương trong quá trình nảy mầm? b. Tính năng lượng thu được trong các giai đoạn của quá trình hô hấp khi oxi hóa hết 18g Glucozo? Câu 5: a. Vận tốc dòng máu, huyết áp khác nhau như thế nào ở các loại mạch? Vẽ đồ thị thể hiện. b. Hồng cầu có cấu tạo hình đĩa, lõm hai mặt . Đặc điểm này mang lại những lợi thế gì? c. Một người trưởng thành có tần số tim là 75 nhịp/phút, thể tích tâm thu là 70ml. Sau một thời gian dài luyện tập thể thao, tần số tim của người đó là 60 nhịp/phút. Hãy xác định thời gian một chu kì tim, thời gian hoạt động và thời gian nghỉ của tim trong 1 phút trong hai trường hợp (trước và sau luyện tập thể thao). d. Để tăng lưu lượng tim thì tăng nhịp tim hay tăng thể tích tâm thu có lợi cho cơ thể hơn? Câu 6: ( 2 đ ) a. Tại sao nói: Trao đổi khí ở Chim hiệu quả hơn trao đổi khí ở Thú? b. Mô tả hoạt động trao đổi khí ở cá xương? Tại sao vớt cá lên cạn sau một thời gian sẽ bị chết? c. Các bề mặt trao đổi khí có đặc điểm gì? Câu 7 : (3đ) a. Tại sao thức ăn thực vật nghèo dinh dưỡng nhưng các động vật nhai lại như trâu, bò Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

b. Dạ dày của gà có bao nhiêu túi? Trình bày đặc điểm biến đổi thức ăn ở dạ dày gà ? c.Sự tiêu hoá hoá học ở dạ dày diễn ra như thế nào? Thức ăn sau khi được tiêu hoá ở dạ dày được chuyển xuống ruột từng đợt với lượng nhỏ có ý nghĩa gì? Trình bày cơ chế của hiện tượng trên. Câu 8 : (1 đ )Tại sao pH trung bình của máu chỉ dao động trong giới hạn hẹp: 7,35 7,45

HƯỚNG DẪN CHẤM Câu 1: ( 2 đ 0 a. – Chức năng của rễ: + Hấp thụ nước và muối khoáng + Dẫn truyền chất dĩnh dưỡng từ bề mặt hấp thụ + Níu chặt cây, cố định cây vào đất để nâng đỡ cây và giúp cây đứng vững trongkhông gian + Giữ hạt đất, chống rửa trôi, xói mòn đất,... - Cấu tạo của rễ thích nghi với chức năng hút nước và muối khoáng: + Hệ rễ phân nhánh nhiều và có nhiều lông hút + Rễ phát triển theo hướng đâm sâu và lan rộng hướng về phía nguồn nước, số lượng lông hút nhiều => tăng bề mặt hấp thụ + Cấu tạo lông hút phù hợp với chức năng: thành tế bào mỏng, không thấm cutin, chỉ có một không bào trung tâm lớn, áp suất thẩm thấu cao do hoạt động hô hấp của rễ mạnh b. – Tai họa: Trong suốt quá trình sinh trưởng phát triển, cây phải mất đi một lượng nước quá lớn (99%) => cây phải hấp thụ một lượng nước lớn hơn lượng nước mất đi. Đó là điều không dễ dàng trong điều kiện môi trường luôn thay đổi. - Tất yếu: + Thoát hơi nước tạo động lực đầu trên cho quá trình vận chuyển nước + Làm giảm nhiệt độ bề mặt lá + Tạo điều kiện cho CO2 đi vào lá cung cấp nguyên liệu cho quang hợp. Câu 2: ( 2 đ ) a. Đất chua thường nghèo dinh dưỡng vì: + Trong đất, các hạt keo âm giữ các cation – là nguồn dinh dưỡng của cây trồng, tránh được sự rửa trôi + Đất chua chứa nhiều ion H+ nên chúng thay thế vị trí của các cation trên bề mặt keo đất + Các cation giảm dần do cây sử dụng và bị rửa trôi nên đất trở nên nghèo dinh dưỡng b. Các nguồn nitơ cung cấp cho cây: + Nguồn vật lí – hóa học: Các tia lửa điện trong các cơn giông biến nito phân tử thành dạng nitrat cho cây sử dụng. + Các vi sinh vật sống tự do và cộng sinh có khả năng cố định nito khí quyển cung cấp cho cây + Nguồn nito do các vi khuẩn phân giải các hợp chất hữu cơ trong đất + Nito từ phân bón c. Cây khắc phục bằng cách: Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 13 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

0,5đ

0,5đ

0,5đ 0,5đ

0,5đ

0,5đ

0,5đ

+ Tăng cường độ hô hấp + Trong cây có protein hem Leghemoglobin có ái lực cao với oxi, protein này cho phép hô hấp mà không ức chế nitrogenaza. + d. - Nồng độ NH4 cao làm chậm sinh trưởng của cây, có thể gây ngộ độc cho cây, làm giảm khả năng hấp thụ K+ của cây,... - Cây khắc phục bằng cách: tăng chuyển hóa thành axit amin, thực hiện amit hóa để làm giảm NH4+ trong cây. Câu 3: b. Đây là cấu trúc lá của thực vật C4 vì: - Có lớp tế bào bao bó mạch phát triển, các tế bào nhu mô bao quanh các tế bào bao bó mạch - Có quá trình cố định CO2 diễn ra theo 2 giai đoạn ở hai loại tế bào khác nhau c. Ghi chú thích - A – tế bào nhu mô lá B – tế bào bao bó mạch 1 – CO2 ; 2 – OAA ; 3 – A.malic ; 4 – A.pyruvic ; 5 – PEP 6 – Glucozo ( chất hữu cơ) ; Enzym 1 – PEP cacboxylaza ; Enzym2 – Rubisco ( RiDP cacboxylaza) c. So sánh cấu trúc 2 loại lục lạp Lục lạp tế bào bao bó mạch Lục lạp tế bào nhu mô - Grana phát triển - Grana kém phát triển, chứa ít - Enzym cố đinh CO2 là PSII - Enzym cố định CO2 là RiDP PEPcacboxylaza, ít hoặc không có rubisco cacboxylaza - Chứa nhiều hạt tinh bột Câu 4 : ( 1 đ ) a. Mục đích: Chứng minh ánh sáng đỏ có hiệu quả quang hợp cao hơn ánh sáng xanh tím. b. Để lá cây trong tối trước khi làm thí nghiệm để lá sử dụng hết tinh bột. c, Hiện tượng: cả hai lá đều chuyển màu xanh đen nhưng lá cây được chiếu ánh sáng đỏ có màu thẫm hơn. - Ánh sáng đỏ có hiệu quả quang hợp cao hơn → lá cây được chiếu ánh sáng đỏ quang hợp mạnh hơn → tổng hợp nhiều tinh bột hơn → màu thẫm hơn. Câu 5: a. - Hệ số hô hấp (RQ) là tỉ số giữa số phân tử CO2 thải ra và số phân tử oxi cây lấy vào khi hô hấp. - Trong quá trình nảy mầm của cây họ lúa, chất dự trữ chủ yếu là đường thì hệ số hô hấp gần bằng 1. + Ở hạt cây hướng dương giàu chất béo, sự biến đổi của hệ số hô hấp phức tạp: ở giai đoạn đầu hệ số hô hấp xấp xỉ bằng 1 do hạt sử dụng đường để hô hấp, sau đó hệ số hô hấp giảm xuống còn 0,3 – 0,4 do hạt sử dung nguyên liệu là chất béo, tiếp theo đó hệ số hô hấp lại tăng lên gần bằng 1 do đường bắt đầu được tích lũy. b. Tính hệ số hô hấp 18g glucozo ứng với 0,1mol => có 0,1 * 6,02.1023 phân tử - Đường phân từ 1 phân tử glucozo tạo ra 2 ATP - Nếu không có oxi thì từ 1 glucozo tạo 2ATP - Nếu có oxi thì ở chu trình Creps tạo ra 2 ATP Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 14 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

0,5đ

0,5 đ

1,5đ

1đ

0,25đ 0,25đ 0,25đ 0,25đ

1đ (mỗi giai đoạn 0,25đ)

Chuỗi chuyền electron tạo ra 34 ATP HS nhân kết quả trên với số phân tử Glucozo là được Câu 5: -

a.

- Vận tốc dòng máu tỉ lệ nghịch với tiết diện mạch ( máu chảy trong 0,25đ động mạch là nhanh nhất, chậm hơn ở tĩnh mạch và chậm nhất ở mao mạch vì tổng tiết diện mao mạch lớn nhất) 0,25đ - Huyết áp cao nhất ở động mạch, giảm dần ở mao mạch và thấp nhất ở tĩnh mạch 0,5đ - HS vẽ đồ thị b. Ưu điểm của cấu tạo hồng cầu hình đĩa, lõm 2 mặt 0,25đ - Khó vỡ, giảm tiêu hao oxi khi vận chuyển 0,25đ - Tăng S/V 0,25đ - Có thêm chỗ để chứa hêmoglobin 0,25đ - Tăng thêm số lượng hồng cầu trên đơn vị thể tích 0,75đ c. - Khi chưa luyện tập thể thao: + Thời gian 1 chu kì tim: 60 : 75 = 0,8 (giây) + Thời gian hoạt động của tim trong 1 phút: 0,4 x 75 = 30 (giây) 0,75đ + Thời gian nghỉ của tim trong 1 phút: 0,4 x 75 = 30 (giây) - Sau khi luyện tập thể thao: + Thời gian 1 chu kì tim: 60 : 60 = 1 (giây) 0,25đ + Thời gian hoạt động của tim trong 1 phút: 0,4 x 60 = 24 (giây) 0,25đ + Thời gian nghỉ của tim trong 1 phút: 60 - 24 = 36(giây) d. Tăng thể tích tâm thu có lợi hơn. - Nếu tăng nhịp tim, thời gian nghỉ của tim giảm → tim chóng mệt, dễ dẫn đến suy tim. Câu 6: a. Trao đổi khí ở chim: có sự tham gia của các túi khí giúp không khí 0,5đ qua phổi luôn là khí giàu oxi, không có khí cặn, trong phổi chiều của dòng máu song song và ngược với chiều dòng khí trong ống khí - Ở thú khi hô hấp còn chứa nhiều khí nghèo oxi trong phổi 0,25đ b. – Trao đổi khí ở cá xương + Cử động thở vào: thềm miệng hạ xuống làm giảm áp lực của nước 0,25đ trong khoang miệng, nắp mang phình ra, riềm mang khép lại => nước 0,25đ chảy vào + Cử động thở ra: miệng ngậm lại, nền hầu nâng lên, , nắp mang mở ra 0,5đ => nước chảy ra qua khe mang + TĐK diễn ra ở các phiến mang: số lượng phiến mang nhiều, chiều dòng nước ngược với chiều dòng máu chảy trong các mao mạch mang 0,25đ => tăng hiệu quả trao đổi khí. - Cá chết vì: + Các phiến mang dính lại => giảm diện tích bề mặt + Bề mặt không ẩm ướt Câu 7 : 3 ñ) a. Thức ăn thực vật nghèo chất dinh dưỡng nhưng các động vật nhai (2đ lại vẫn phát triển bình thường do: ) - Thức ăn ít chất nhưng số lượng thức ăn lấy vào nhiều nên cũng đủ bù nhu 0,25 cầu protein cần thiết.................................................................................................................. ....... Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 15 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

- Trong dạ dày động vật nhai lại có 1 số lượng lớn vi sinh vật sẽ tiêu hóa ở dạ múi khế là nguồn cung cấp cho cơ thể............................................................................................ - Chúng tận dụng triệt để được nguồn nito trong ure: + Ure theo đường máu vào tuyến nước bọt..................................................................... + Ure trong nước bọt lại được vi sinh vật trong dạ dày sử dụng để tổng hợp protein, cung cấp cho cơ thể động vật nhai lại.............................................................................. b. * Dạ dày gà có 2 túi: dạ dày tuyến và dạ dày cơ.............................................................. * Đặc điểm biến đổi thức ăn ở dạ dày gà: - Thức ăn từ thực quản chuyển xuống dạ dày tuyến rồi qua dạ dày cơ để biến đổi 1 phần................................................................................................................. ................. - Ở dạ dày tuyến có lớp niêm mạc chứa tuyến vị tiết dịch tiêu hóa thấm lên thức ăn ......................................................................................................................... .................. - Ở dạ dày cơ có cấu tạo từ lớp cơ dày, khỏe, chắc giúp nghiền nát hạt đã thấm dịch tiêu hóa tạo 1 phần chất dinh dưỡng.......................................................................................... c. - Chủ yếu là biến đổi Prôtêin thành các chuỗi polipeptit ngắn dưới tác dụng của enzim pepsin với sự có mặt của HCl. - Ý nghĩa của thức ăn xuống ruột từng đợt với lượng nhỏ:

0,25

0,25 0,25

0,25 0,25 0,25

0,25 0,25

0,25

0,25 + Dễ dàng trung hoà lượng axít trong thức ăn từ dạ dày xuống ít một , tạo môi trường cần thiết cho hoạt động của các enzim trong ruột (vì có NaHCO3 từ tuỵ và ruột tiết ra với nồng độ cao). 0,25 + Để các enzim từ tuỵ và ruột tiết ra đủ thời gian tiêu hoá lượng thức ăn đó+ Để các enzim từ tuỵ và ruột tiết ra đủ thời gian tiêu hoá lượng thức ăn đó + Đủ thời gian hấp thụ các chất dinh dưỡng Câu 8 : ( mỗi ý ñúng 0,25 ñ ) pH của máu chỉ dao động trong giới hạn hẹp là nhờ các hệ đệm: - Hệ đệm bicacbonat CO2 + H2O ⇔ H2CO3⇔ HCO3- + H+ - Hệ đệm phốt phát. H2PO4- ⇔ HPO42- + H+ - Hệ đệm protêin là hệ đệm quan trọng trong dịch cơ thể nhờ khả năng điều chỉnh cả độ toan lẫn kiềm. - Điều chỉnh độ kiềm nhờ gốc –COOH và điều chỉnh độ toan nhờ gốc –NH2 của prôtêin.

KỲ THI OLYMPIC Môn thi: SINH HỌC 11

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 16 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

Câu 1: (2,0 điểm) 1.1.Chọn phương án trả lời đúng và giải thích phương án đó? Giả sử một cây bị thiếu vòng đai caspari ở rễ. Cây này sẽ a.không có khả năng cố định nitơ. b.không có khả năng vận chuyển nước và các chất khoáng lên lá. c.không có khả năng kiểm tra lượng nước và các chất khoáng hấp thu. d.có khả năng tạo áp suất rễ cao hơn so với các cây khác. 1.2. Sản phẩm nào của quá trình quang hợp có thể tham gia trực tiếp vào quá trình trao đổi nitơ?Sản phẩm nào của quá trình hô hấp có thể tham gia trực tiếp vào quá trình hấp thụ muối khoáng? Câu 2: (2,0 điểm) a. Trên cùng một cây, thế nước ở tế bào lá và thế nước ở tế bào rễ khác nhau như thế nào? Giải thích. b. Một thửa ruộng sau thời gian dài không canh tác (ruộng bỏ hoang), khi phân tích thành phần hóa học người ta thấy lượng đạm trong đất có tăng hơn so với thời gian đầu mới ngừng canh tác. Giải thích tại sao? Câu 3: (2,0 điểm) a. Ở thực vật C4, lục lạp của tế bào bao bó mạch có gì khác so với lục lạp của tế bào mô giậu? Đặc điểm này phù hợp với chức năng của tế bào bao bó mạch như thế nào? b. Giải thích tại sao khi tăng nồng độ CO2 trong dung dịch nuôi tảo, bọt khí ôxi lại nổi lên nhiều hơn? c. Tại sao phycôbilin là sắc tố quang hợp không thể thiếu được của các nhóm tảo (trừ tảo lục)? Câu 4: (2,0 điểm) Một nhóm học sinh đã làm thí nghiệm sau: Đặt 2 cây A và B vào một phòng kính có chiếu sáng và có thể điều chỉnh hàm lượng O2 trong phòng này từ 0% đến 21% (các nhân tố khác đều ở giá trị tối ưu). Kết quả thí nghiệm được ghi ở bảng sau: Thí nghiệm Cường độ quang hợp (mg CO2/dm2/giờ) Cây A Cây B Thí nghiệm 1 18 55 Thí nghiệm 2 29 56 a. Nêu mục đích và giải thích nguyên lí của thí nghiệm trên. b. Cách bố trí thí nghiệm, giải thích kết quả thí nghiệm và rút ra kết luận.

Câu 5: (2,0 điểm) Một học sinh đã dùng sơ đồ sau để ôn tập về các quá trình sinh học diễn ra trong các bào quan của một tế bào thực vật. - Bào quan I:

1

Kí hiệu:

A Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 2 D 17 C + Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

- Bào quan II: - A, B, C, D: giai đoạn/pha - 1, 2, 3: các chất tạo ra

Câu hỏi: a. Tên gọi của bào quan I và II là gì? b. Tên gọi của A, B, C, D, E ? c. Tên gọi của các chất 1, 2, 3? d. Trình bày diễn biến của giai đoạn C trong sơ đồ ? Câu 6: (2,0 điểm) a. Cho các động vật sau: Trai, Cua, cá chép, cá hồi, cá heo, chim bồ câu. Hãy sắp xếp các loài động vật phù hợp vào các dạng hệ tuần hoàn ở động vật: (1) Hệ tuần hoàn hở (2) Hệ tuần hoàn đơn (3) Hệ tuần hoàn kép b. Một học sinh nhận định rằng: “ Cá xương trao đổi khí hiệu quả nhất trong các động vật sống ở nước”. Nhận định này đúng hay sai? Hãy giải thích? Câu 7: (2,0 điểm) a. HCl và enzim pepsin được tạo ra ở dạ dày như thế nào? Vai trò của HCl và pepsin trong quá trình tiêu hóa thức ăn? Vì sao thành dạ dày không bị phân giải bởi dịch vị? b. Dựa vào các yếu tố ảnh hưởng đến sự phân li HbO2, giải thích tại sao khi lao động cơ bắp thì cơ vân nhận được nhiều O2 hơn so với lúc cơ thể nghỉ ngơi. Câu 8: (2,0 điểm) a.Tim của động vật có vú có áp lực trong tâm thất trái và tâm thất phải khác nhau. Nêu nguyên nhân dẫn đến sự khác nhau đó và tác dụng đối với hệ tuần hoàn. b. Mạch đập ở cổ tay và thái dương có phải do máu chảy trong hệ mạch gây nên hay không? Vì sao? c. Vì sao những người bị hở van nhĩ thất hoặc hen suyễn mãn tính thường dẫn đến suy tim? Câu 9: (2,0 điểm) a. Em hãy kể tên và nêu mục đích của một số biện pháp bảo quản nông sản an toàn mà em biết. b. Khi con người ăn cơm, quá trình tiêu hóa từ khoang miệng đến ruột non diễn ra như thế nào? Câu 10: (2,0 điểm) Người ta sử dụng một loại thuốc gây ức chế hoạt động của thùy sau tuyến yên để tiêm cho một con thỏ thí nghiệm. Các chỉ số sinh lí dưới đây ở con thỏ này sẽ như thế nào? Giải thích a. Huyết áp. b. Áp suất thẩm thấu của dịch cơ thể. Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 18 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

c. Áp suất lọc của cầu thận. d. Nhịp hô hấp. ……….. HẾT ……

KỲ THI OLYMPIC HƯỚNG DẪN CHẤM MÔN SINH HỌC 11 Câu

Nội dung

Điểm

Câu

1.1.Chọn phương án trả lời đúng và giải thích phương án đó? Giả sử một cây bị thiếu vòng đai caspari ở rễ. Cây này sẽ 1 (2,0 a.không có khả năng cố định nitơ. điểm) b.không có khả năng vận chuyển nước và các chất khoáng lên lá. c.không có khả năng kiểm tra lượng nước và các chất khoáng hấp thu. d.có khả năng tạo áp suất rễ cao hơn so với các cây khác. Trả lời: - Câu trả lời đúng: c - Giải thích: Vòng đai caspari có vai trò điều chỉnh lượng nước và kiểm tra

0,5 0,5

các chất khoáng hòa tan trong nước.

Câu 2 (2,0

1.2.Sản phẩm nào của quá trình quang hợp có thể tham gia trực tiếp vào quá trình trao đổi nitơ?Sản phẩm nào của quá trình hô hấp có thể tham gia trực tiếp vào quá trình hấp thụ muối khoáng? Trả lời: -Sản phẩm của quang hợp có thể tham gia trao đổi nitơ là ATP, NAD(P)H, Feredoxin khử (0,25đ) + NAD(P)H tham gia vào quá trình biến đổi NO3- → NO20,5 NO3- + NAD(P)H + H+ + 2e- → NO2- + NAD(P)+ + H2O +Feredoxin khử tham gia chuyển NO2- thành NH4+ NO2- + 6 Feredoxin khử + 8H+ + 6e- → NH4+ + 2H2O (Viết đủ 2 phương trình được 0,25đ) -Những sản phẩm của quá trình hô hấp có thể tham gia vào sự hấp thu muối khoáng là: +Các sản phẩm trung gian, CO2, H2O tham gia vào cơ chế hấp thu khoáng bị 0,25 động. VD: CO2 liên quan đến hút bám trao đổi, các chất hữu cơ do hô hấp tạo ra làm tế bào lông hút có áp suất thẩm thấu cao. 0,25 +Một số sản phẩm trung gian, ATP tham gia quá trình hấp thu chủ động. a. Trên cùng một cây, thế nước ở tế bào lá và thế nước ở tế bào rễ khác nhau như thế nào? Giải thích. - Thế nước ở tế bào lá thấp hơn so với thế nước của tế bào rễ.

điểm) - Giải thích: Do ở lá xảy ra quá trình thoát hơi nước nên các tế bào lá có nồng

0,25 0,25

độ dịch bào lớn hơn tế bào rễ là nơi không có sự thoát hơi nước. b. Một thửa ruộng sau thời gian dài không canh tác (ruộng bỏ hoang), khi phân tích thành phần hóa học người ta thấy lượng đạm trong đất có tăng hơn so với thời gian đầu mới ngừng canh tác. Giải thích tại sao? * Các cơ chế làm tăng lượng đạm trong đất: - Qua quá trình cố định nitơ theo con đường điện hóa (do có sự phóng tia lửa điện trong không khí khi mưa dông): Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 19 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

0,25

N2 + 2O2 NO2- NO3-

0,25

- Quá trình cố định nitơ khí quyển bởi các nhóm vi sinh vật (nhờ có hệ enzim

0,25

nitrogenaza): 2H

2H

2H

0,25

N=N ---------> HN=NH --------> H2N-NH2 --------> 2NH3. - Quá trình phân giải các hợp chất chứa nitơ bởi các vi sinh vật đất: + Các hợp chất hữu cơ chứa nitơ (xác, chất thải của sinh vật) nhờ hoạt 0,25 động của các vi khuẩn mùn hóa và các vi khuẩn khoáng hóa (VK nitrit hóa và nitrat hoá) đã biến nitơ ở dạng hữu cơ thành nitơ dạng vô cơ. + Sơ đồ tóm tắt:

Chất hữu cơ chứa nitơ

VK mùn hóa

0,25

NH3

VK nitrit hóa

NO2-

VK nitrat hóa

Câu

a. Ở thực vật C4, lục lạp của tế bào bao bó mạch có gì khác so với lục lạp

3

của tế bào mô giậu? Đặc điểm này phù hợp với chức năng của tế bào bao

(2,0

NO3-

bó mạch như thế nào?

điểm) * Lục lạp của tế bào bao bó mạch khác với lục lạp tế bào mô giậu: – Hạt grana kém phát triển hoặc tiêu biến hoàn toàn

0,25

– Chỉ có PSI, không có PSII

0,25

* Đặc điểm này phù hợp với tế bào bao bó mạch: – Hạt grana kém phát triển hoặc tiêu biến hoàn toàn phù hợp với chức năng

0,25

thực hiện pha tối (chu trình Calvin) của tế bào bao bó mạch. – Không có PSII → không có O2 trong tế bào → tránh được hiện tượng O2

0,25

cạnh tranh với CO2 để liên kết với enzim Rubisco. b. Giải thích tại sao khi tăng nồng độ CO2 trong dung dịch nuôi tảo, bọt khí ôxi lại nổi lên nhiều hơn? - Khi tăng nồng độ CO2 trong dung dịch nuôi tảo đã kích thích pha tối của

0,5

quang hợp hoạt động tốt hơn. Pha tối hoạt động tốt sẽ cần nhiều sản phẩm của pha sáng (ATP và NADPH), do đó pha sáng phải hoạt động tốt hơn, phân li H2O xảy ra mạnh hơn, ôxi thải ra nhiều hơn. c. Tại sao phycôbilin là sắc tố quang hợp không thể thiếu được của các nhóm tảo (trừ tảo lục)? - Phycôbilin cócấu trúc mạch thẳng, tan được trong nước, gồm 2 dạng là phycôerythrin và phycôcyanin. Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 20 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

0,25

- Phycôbilin có cực đại hấp thụ ánh sáng ở vùng tia lục, là loại tia mà các

0,25

thực vật và tảo lục không hấp thụ được, năng lượng mà chúng hấp thụ được truyền cho chlorophyll Câu

Một nhóm học sinh đã làm thí nghiệm sau: Đặt 2 cây A và B vào một

4

phòng kính có chiếu sáng và có thể điều chỉnh hàm lượng O2 trong

(2,0

phòng này từ 0% đến 21% (các nhân tố khác đều ở giá trị tối ưu). Kết

điểm) quả thí nghiệm được ghi ở bảng sau: Thí nghiệm

Cường độ quang hợp (mg CO2/dm2/giờ) Cây A

Cây B

Thí nghiệm 1

18

55

Thí nghiệm 2

29

56

a. Nêu mục đích và giải thích nguyên lí của thí nghiệm trên. b. Cách bố trí thí nghiệm, giải thích kết quả thí nghiệm và rút ra kết luận. a. - Mục đích của thí nghiệm: Xác định cây C3 và cây C4.

0,25

- Nguyên lý của thí nghiệm: Vì cây C3 phân biệt với cây C4 ở một đặc điểm

0,5

sinh lý rất quan trọng là: Cây C3 có hô hấp ánh sáng, trong khi đó cây C4 không có quá trình này. Hô hấp ánh sáng lại phụ thuộc chặt chẽ vào nồng độ O2 trong không khí. Nồng độ O2 giảm thì hô hấp ánh sáng giảm rõ rệt và dẫn đến việc tăng cường độ quang hợp. b. - Cách bố trí 2 thí nghiệm: +TN 1: Đo cường độ quang hợp của cây A và cây B ở điều kiện nồng độ ô xi

0,25

bằng 21%. +TN 2 Đo cường độ quang hợp của cây A và cây B ở nồng độ ôxi bằng 0%.

0,25

- Kết quả thí nghiệm cho thấy: Cây A ở 2 TN có cường độ quang hợp khác

0,5

nhau nhiều là do ở thí nghiệm 2 nồng độ ôxi 0% đã làm giảm hô hấp sáng đến mức tối đa và do đó cường độ quang hợp tăng lên. Trong khi đó cây B ở 2 lần TN cường độ quang hợp hầu như không đổi, có nghĩa là ở cây B không có quá trình hô hấp ánh sáng, như vậy nồng độ ôxi thay đổi không ảnh hưởng đến cường độ quang hợp. - Kết luận: Cây A là cây C3, cây B là cây C4

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 21 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

0,25

Câu 5 (2,0

a. Bào quan I: Ti thể; b.

6

0,5

A: pha sáng; B: pha tối; C: đường phân; D: chu trình Crep; E: chuỗi 0,5

chuyền electron.

điểm) c.

Câu

Bào quan II: Lạp thể

1: CO2; 2: O2; 3: đường glucozơ

0,5

d.Nêu được diễn biến của giai đoạn C trong sơ đồ.

0,5

a. Sắp xếp các động vật phù hợp với các dạng tuần hoàn: (1) Hệ tuần hoàn hở: Trai, Cua

(2,0

(2) Hệ tuần hoàn đơn: Cá chép, cá hồi

điểm)

(3) Hệ tuần hoàn kép: Cá heo, chim bồ câu b. Nhận định “ Cá xương trao đổi khí hiệu quả nhất trong các động vật sống ở nước” là đúng. Vì: + Miệng và diềm nắp mang đóng mở nhịp nhàng tạo dòng nước chảy 1 chiều và gần như liên tục từ miệng qua mang + Cách sắp xếp của mao mạch mang giúp dòng máu chảy trong mao mạch

0.25đ 0.25đ 0.25đ 0.25đ

0.5đ

song song và ngược chiều với dòng nước chảy bên ngoài mao mạch mang Câu

a. HCl và enzim pepsin được tạo ra ở dạ dày như thế nào? Vai trò của

7

HCl và pepsin trong quá trình tiêu hóa thức ăn? Vì sao thành dạ dày

(2,0

0.5đ

không bị phân giải bởi dịch vị?

điểm) - HCl: Tế bào đỉnh (TB viền) bơm ion H vào xoang dạ dày với nồng độ rất

0,25

cao. Những ion này kết hợp với ion clo vừa khuếch tán vào xoang qua các kênh đặc hiệu trên màng để tạo thành HCl. - Các TB chính tiết ra pepsinogen. HCl chuyển pepsinogen thành pepsin bằng

0,25

cách xén bớt một phần nhỏ của phân tử pepsinogen làm lộ ra trung tâm hoạt động của enzim. (Đây có thể là một cơ chế điều hòa ngược dương tính) Như vậy: cả HCl và pepsin đều được tạo ra ở trong xoang dạ dày. - Vai trò của HCl:

0,5

+ Phá vỡ chất nền ngoại bào dùng để liên kết các tế bào với nhau trong thịt và trong rau. + Tạo môi trường axit làm prôtêin bị biến tính duỗi thẳng ra và dễ bị enzim phân cắt. + HCl chuyển pepsinogen thành pepsin. Sau khi HCl biến một phần pepsinogen thành pepsin, tới lượt mình pepsin mới đựoc tạo ra có tác dụng giống như HCl biến pepsinogen còn lại thành pepsin. Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 22 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

0,5

- Vai trò của enzim pepsin: + Pepsin là một loại endopeptidaza có tác động cắt liên kết peptit ở chuỗi pôlipeptit trong thức ăn tạo ra các chuỗi pôlipeptit ngắn (4 – 12 aa) + Hoạt động phối hợp của HCl và pepsin còn có tác dụng diệt khuẩn trong thức ăn và tạo hỗn hợp bán lỏng (nhũ chấp) + Thành phần dịch vị vẫn bất hoạt cho đến khi chúng được giải phóng vào xoang dạ dày. + Các TB lót dạ dày không bị tổn thương do lớp chất nhày (một hỗn hợp glycoprotêin quánh, trơn gồm nhiều tế bào, muối và nước) rất dày bảo vệ (do các tế bào cổ tuyến tiết ra). + Sự phân chia tế bào liên tục bổ sung vào lớp biểu mô mới cứ 3 ngày một lần, thay thế tế bào bị bong do tác động của dịch vị. b. Dựa vào các yếu tố ảnh hưởng đến sự phân li HbO2, giải thích tại sao khi lao động cơ bắp thì cơ vân nhận được nhiều O2 hơn so với lúc cơ thể nghỉ ngơi. - Phân áp O2 ở cơ vân giảm làm tăng quá trình phân li của HbO2 → Hb + O2

0,5

- CO2 được giải phóng → pH giảm → tăng quá trình phân li. - Do hiệu ứng Bohr: CO2 từ TB chuyển vào hồng cầu càng nhiều thì H+ tăng → pH giảm → phân li HbO2 tăng → tăng cung cấp O2 cho TB → hiệu ứng Bohr. Ngược lại khi máu từ cơ quan trở về tim và hồng cầu khi tới phổi (phế nang), .... Câu 8 (2,0

a.Tim của động vật có vú có áp lực trong tâm thất trái và tâm thất phải khác nhau. Nêu nguyên nhân dẫn đến sự khác nhau đó và tác dụng đối với hệ tuần hoàn.

điểm) Nguyên nhân: Do thành tâm thất trái dày hơn thành tâm thất phải nên khi co tạo áp lực lớn hơn. Tác dụng: Tâm thất trái tạo ra áp lực lớn để thắng sức cản lớn trong vòng tuần hoàn lớn. Tâm thất phải tạo ra áp lực nhỏ hơn đủ để thắng sức cản máu trong vòng tuần hoàn nhỏ.

0,25 0,25

b. Mạch đập ở cổ tay và thái dương có phải do máu chảy trong hệ mạch gây nên hay không? Vì sao? Mạch đập ở cổ tay và thái dương không phải do máu chảy trong hệ mạch gây nên mà do tính đàn hồi của thành động mạch và nhịp co bóp của tim gây nên. c. Vì sao những người bị hở van nhĩ thất hoặc hen suyễn mãn tính Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 23 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

0,5

thường dẫn đến suy tim? - Ở những người bị hở van tim: Mỗi lần tâm thất co, van tim khép không chặt

0,5

→ máu một phần trở ngược lại tâm nhĩ → lượng máu vào ĐM chủ giảm → không đáp ứng đầy đủ nhu cầu về dinh dưỡng, O2 cho cơ thể → tim phải gắng co bóp mạnh và tăng nhịp → suy tim. - Hen suyễn gây khó thở → co hẹp các tiểu phế quản → thông khí khó khăn

0,5

→ tăng nhịp tim, thể tích co tim → tim làm việc quá tải → suy tim. Câu 9 (2,0 điểm)

a.Em hãy kể tên và nêu mục đích của một số biện pháp bảo quản nông sản an toàn mà em biết. • Một số biện pháp bảo quản: + Bảo quản khô + Bảo quản lạnh + Bảo quản trong điều kiện nồng độ CO2 cao (Nêu đủ 3 biện pháp được 0,5đ; nêu được 2 biện pháp 0,25đ; nêu 1 biện pháp không có điểm) • Mục đích của các biện pháp bảo quản: + Giảm mức tối thiểu cường độ hô hấp + Ức chế phát triển của vi sinh vật phân hủy b.Khi con người ăn cơm, quá trình tiêu hóa từ khoang miệng đến ruột non diễn ra như thế nào? Quá trình tiêu hóa cơm ở người: + Ở khoang miệng: - Tiêu hóa cơ học: Nhai, nghiền -

Tiêu hóa hóa học: Biến đổi 1 phần tinh bột thành đường Maltozơ nhờ enzim amilaza có trong nước bọt

+ Ở dạ dày: Tiêu hóa cơ học: nhào, trộn + Ở ruột: -Tiêu hóa cơ học: Co bóp -Tiêu hóa hóa học: Biến đổi tinh bột và đường maltozơ thành đường glucozơ nhờ enzim tiêu hóa và glucozơ được hấp thu vào máu qua bề mặt ruột non. (Nêu được tiêu hóa cơ học 0,5đ; tiêu hóa hóa học 0,5đ) Câu

Người ta sử dụng một loại thuốc gây ức chế hoạt động của thùy sau

10

tuyến yên để tiêm cho một con thỏ thí nghiệm. Các chỉ số sinh lí dưới đây

(2,0 điểm)

ở con thỏ này sẽ như thế nào? Giải thích a. Huyết áp. b. Áp suất thẩm thấu của dịch cơ thể. Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 24 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

0,5

0,25 0,25

c. Áp suất lọc của cầu thận. d. Nhịp hô hấp. a. - Huyết áp giảm.

0,25

- Giải thích: Thùy sau tuyến yên bị ức chế →giảm giải phóng ADH vào máu

0,25

→giảm tái hấp thu nước ở ống thận, kết quả giảm thể tích máu → huyết áp giảm.

0,25

b. - Áp suất thẩm thấu tăng.

0,25

- Giải thích: Do cơ thể mất nhiều nước →nồng độ các chất tan trong dịch cơ thể tăng → áp suất thẩm thấu tăng.

0,25

c. - Áp suất lọc của cầu thận giảm.

0,25

- Giải thích: + Huyết áp giảm → áp suất lọc của cầu thận giảm (hoặc). + Huyết áp giảm → gây phản xạ co tiểu động mạch đến thận → giảm áp suất máu (hoặc).

0,25 0,25

d. - Nhịp hô hấp tăng. - Giải thích: Huyết áp giảm → lượng máu từ tim lên phổi giảm → lượng CO2 bài tiết ở phổi giảm, đồng thời lượng O2 vào máu giảm → nồng độ H+ trong máu tăng → kích thích trung khu hô hấp làm tăng nhịp hô hấp. --------------- HẾT ---------------

ĐỀ THI KHẢO SÁT OLYMPIC MÔN: SINH HỌC 11 Thời gian: 150 phút (không tính thời gian giao đề)

Câu 1: (3đ) 1. Hãy giải thích các hiện tượng sau: a. Mưa lâu ngày, đột ngột nắng to, cây bị héo. b. Thế nước ở lá thấp hơn thế nước ở rễ cây. 2. a. Trình bày vai trò của nguyên tố nitơ đối với thực vật? b. Hãy giải thích tại sao tồn tại 2 nhóm vi khuẩn cố định nitơ: Vi khuẩn tự do và vi khuẩn cộng sinh. Câu 2. (1đ) Nước được hấp thụ từ đất vào cây qua rễ theo hai con đường: a) Nêu những đặc điểm lợi và bất lợi của hai con đường đó? b) Hệ rễ đã khắc phục đặc điểm bất lợi của hai con đường đó bằng cách nào ? Câu 3.(2đ) Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 25 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

Quá trình hô hấp nội bào xảy ra theo 3 giai đoạn. Hãy cho biết : a/ Nơi diễn ra, nguyên liệu đầu tiên, sản phẩm cuối cùng của mỗi giai đoạn ? b/ Vì sao chu trình Crep không sử dụng ôxi nhưng nếu không có ôxi thì chu trình Crep không xảy ra ? Câu 4. (4đ) a/ Cho sơ đồ mô tả chu trình sinh học ở một nhóm loài thực vật như sau: A B 2

2 1 CO2

CO2

4

Canvin

3 3

Hãy cho biết : - Tên gọi chu trình, tên gọi của nhóm thực vật có chu trình đó ? - Tên gọi thích hợp của A và B ? - Các chất tương ứng với 1,2 3,4 là gì ? b/ Tại sao nồng độ CO2 thấp không gây hiện tượng hô hấp sáng ở thực vật C4 nhưng gây hô hấp sáng ở thực vật C3 ? Câu 5. (4đ) a) Hãy cho biết đường đi của máu trong tĩnh mạch phổi, qua tim và vòng quanh cơ thể rồi trở về lại tĩnh mạch phổi. b) Huyết áp ở loại mạch nào là thấp nhất? vì sao? c) Vận tốc máu trong loại mạch nào là nhanh nhất, loại mạch nào là chậm nhất? Nêu tác dụng của việc máu chảy nhanh hay chậm trong từng loại mạch đó. d)Trình bày chiều hướng tiến hóa của hệ tuần hoàn ở động vật Câu 6. (3đ) So sánh sự khác nhau cơ bản trong quá trình tiêu hóa thức ăn ở động vật ăn thực vật với động vật ăn thịt và ăn tạp? Câu 7. (2đ) Cho sơ đồ sự trao đổi khí ở phổi chim như sau? Môi trường

O2  → Khí

O

CO2 CO2 2 → (1)  quản  (2) → Khí quản → các ống khí trong phổi →

 → Môi

trường a) Cho biết (1)và (2) là tên 2 bộ phận nào tham gia trao đổi khí ở chim? b) Hoạt đông hai bộ phận này diễn ra như thế nào khi chim hít vào và thở ra? Câu 8. (1đ) Khi uống nhiều rượu dẫn đến khát nước và mất nhiều nước qua nước tiểu. Giải thích? – Hoocmôn ADH kích thích tế bào ống thận tăng cường tái hấp thu nước trả về máu. Rượu làm giảm tiết ADH → giảm hấp thu nước ở ống thận → kích thích đi tiểu mất nước nhiều qua nước tiểu. - Mất nước → áp suất thẩm thấu trong máu tăng cao → kích thích vùng dưới đồi gây cảm giác khát.

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 26 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

ĐÁP ÁN Đề thi Olympic môn sinh học 11 Câu 1: (3 điểm) 1. Giải thích các hiện tượng sau: a. Mưa lâu ngày, đột ngột nắng to, cây bị héo. b. Thế nước ở lá thấp hơn thế nước ở rễ cây. 2. a. Trình bày vai trò của nguyên tố nitơ. b. Hãy giải thích tại sao tồn tại 2 nhóm vi khuẩn cố định nitơ: Vi khuẩn tự do và vi khuẩn cộng sinh. Ý- Điểm 1 (1 điểm)

Nội dung a. Mưa lâu ngày, đột ngột nắng to, cây bị héo: - Mưa lâu ngày làm độ ẩm không khí cao sẽ cản trở sự thoát hơi nước (0,25 điểm ). - Nắng to đột ngột sẽ đốt nóng lá vì sự thoát hơi nước ở lá gặp khó khăn (0,25 điểm). b. Thế nước ở lá cây thấp hơn thế nước ở rễ cây - Do nồng độ chất tan trong tế bào cao. (0,25 điểm). - Nguyên nhân do có sự thoát hơi nước ở lỗ khí khổng trên lá còn ở rễ không có sự thoát hơi nước. (0,25 điểm). Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 27 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

2 (2 điểm)

a. Vai trò của nitơ - Vai trò cấu trúc: Nitơ là thành phần của hầu hết các hợp chất hữu cơ trong cây (protein, axit nucleic…) cấu tạo nên tế bào, cơ thể. (0,25 điểm) - Vai trò điều tiết: Tham gia thành phần của các enzim, hoocmon…. Điều tiết các quá trình, sinh lí hóa sinh trong tế bào, cơ thể (0,25 điểm) b. - Có 4 điều kiện để cố định nitơ khí quyển: có lực khử mạnh, được cung cấp ATP, có sự tham gia của enzim nitrogenaza, thực hiện trong điều kiện kị khí. (1 điểm) - Nếu nhóm vi khuẩn nào có đủ 4 điều kện trên thì thuộc nhóm tự do. Nếu không đủ 4 điều kiện trên thì phải sống cộng sinh, để lấy những điều kiện còn thiếu từ sinh vật cộng sinh cùng. (0,5 điểm)

Câu 2 (1đ) b/ - Con đường qua thành tế bào và gian bào: hấp thụ nhanh và nhiều nước nhưng lượng nước và các chất khoáng hoà tan không được kiểm tra. (0,25) - Con đường tế bào: lượng nước và các chất khoáng hoà tan được kiểm tra bằng tính thấm chọn lọc của tế bào sống, nhưng nước được hấp thụ chậm và ít hơn . (0,25) c/ Sự khắc phục của hệ rễ : (0,5) - Đặt vòng đai Caspari trên thành tế bào nội bì. Vòng đai Caspari được cấu tạo bằng chất không thấm nước và không cho các chất khoáng hoà tan trong nước đi qua. Vì vậy nước và các chất khoáng hoà tan phải đi vào trong tế bào nội bì, ở đây lượng nước đi vào được điều chỉnh và các chất khoáng hoà tan được kiểm tra. Câu 3.(2đ) a/ ( 1,5 đ) Giai đoạn Nơi diễn ra Nguyên liệu Sản phẩm Đường phân Tế bào chất Glucozo,NAD+, ADP, Pi Axit pyruvic, ATP, NADH Chu trình Crep Chất nền ti thể Axetyl CoenzimA, ATP, NADH, + + NAD , FAD , ADP, Pi, FADH2, CO2 H2O. Chuỗi truyền e Màng trong ti thể NADH, FADH2, O2, NAD+, FAD+, ATP, ADP, Pi H2O b/ (0,5 đ) Chu trình Crep sử dụng sản phẩm của chuỗi truyền e để làm nguyên liệu. Chuỗi truyền e xảy ra cần có sự tham gia của oxi, do đó nếu không có oxi thì chuỗi truyền e không xảy ra không có nguyên liệu cho chu trình Crep chu trình Crep không xảy ra. Câu 4. (4đ) a/ (2,5đ) - Tên gọi : chu trình cố định CO2 ở thực vật C4. - A : lục lạp của tế bào mô giậu. - B : lục lạp tế bào bao bó mạch. - Các chất tương ứng : 1-Axit oxaloaxetic (AOA). 2- Axit malic 3- Axit pyruvic 4- Photpho enolpyruvic (PEP). b/ (1,5đ) Vì : - Thực vật C4 có chu trình dự trữ CO2 ở lục lạp tế bào mô giậu nên tạo một kho dự trữ CO2 là axit malic, nên khi nồng độ CO2 thấp vẫn không gây cạn kiệt CO2. - Ở thực vật C4, có hai loại lục lạp, quá trình quang phân ly nước diễn ra ở lục lạp của tế bào mô giậu nên O2 tạo ra sẽ khuếch tán ra môi trường. Do đó chu trình Canvin diễn ra ở tễ bào bao bó mạch nơi có nguồn dự trữ CO2 cao và O2 thấp không có hô hấp sáng. Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 28 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

- Thực vật C3 không có kho dự trữ CO2, enzim Rubisco vừa có hoạt tính khử vùa có hoạt tính oxi hóa, nên khi thiếu CO2 sẽ xảy ra hô hấp sáng. Câu 5. (4đ) a) Tỉnh mạch phổi tâm nhĩ trái tâm thất trái động mạch chủ động mạch nhỏ mao mạch tế bào mao mạch tính mạch nhỏ tính mạch chủ tâm nhĩ phải tâm thất phải động mạch phổi mao mạch phổi tĩnh mạch phổi (1,5đ) b) Huyết áp thấp nhất ở tĩnh mạch chủ (0, 5đ) Giải thích: Huyết áp là áp lực của máu do tim co bóp,tĩnh mạch chủ xa tim nên trong quá trình vận chuyển máu, do ma sát với thành mạch và giữa các tiểu phân tử máu với nhau đã làm giảm áp lực máu.(1đ) c) Vận chuyển máu: -Nhanh nhất ở động mạch.Tác dụng đưa máu kịp thời đến cơ quan, chuyển nhanh sản phẩm của hoạt động của tế bào đến nơi cần hoặc đến cơ quan bài tiết(0,5đ) -Chậm nhất ở mao mạch. Tác dụng tạo điều kiện cho máu kịp trao đổi chất với tế bào.(0,5đ) Câu 6. (3đ) Dấu hiệu so sánh Cấu tạo răng 0.5đ Dạ dày 0.5đ Ruột Manh tràng 0.5đ Thức ăn 0.5đ Biến đổi cơ học 0,25đ Biến đổi sinh học 0.25đ Kết quả 0.5đ

Động vật ăn thực vật R/hàm to,bề mặt răng rộng và khỏe,R/nanh không phát triển Một hay bốn túi,có nhóm chứa VSV lên men -Dài hơn,dịch tiêu hóa ít các loại enzim -Lớn

Động vật ăn thit,ăn tạp R/hàm bé,bề mặt răng hẹp,R/nanh phát triển Một túi,không chứa VSV lên men -Ngắn hơn,dịch tiêu hóa nhiều các loại enzim -nhỏ

Chủ yếu là thực vật, ít lipit, protein Mạnh hơn

Đầy đủ các loại chất hữu cơ:lipit,protein,gluxit Yếu hơn

Có nhóm xảy ra vừa ở dạ dày và Chủ yếu ở ruột già ruột Hiệu quả tiêu hóa và hấp thụ Hiệu quả tiêu hóa và hấp thụ thức thức ăn thấp hơn ăn cao hơn

Câu 7. (2đ) Cho sơ đồ trao đổi khí ở phổi chim: a) Tên 2 bộ phận tham gia trao đổi khí ở chim:(1)Túi khí sau;(2) Túi khí trước(0,5đ) b) Hoạt động của túi khí (1,5đ) - Hít vào: O2 theo khí quản vào túi khí sau,đẩy khí qua các ống khí trong phổi và dồn vào túi khí trước.Cả 2 túi khí trước và sau đếu phồng lên. (0,75đ) -Thở ra: Các cơ thở dãn,các túi khí bị ép,O2 từ túi khí sau đẩy qua các ống khí trong phổi, túi khí trước ép khí CO2 ra ngoài (0,75đ) Câu 8. (1đ) Khi uống nhiều rượu dẫn đến khát nước và mất nhiều nước qua nước tiểu. Giải thích? – Hoocmôn ADH kích thích tế bào ống thận tăng cường tái hấp thu nước trả về máu. Rượu làm giảm tiết ADH → giảm hấp thu nước ở ống thận → kích thích đi tiểu mất nước nhiều qua nước tiểu. (0,5đ) - Mất nước → áp suất thẩm thấu trong máu tăng cao → kích thích vùng dưới đồi gây cảm giác khát. (0,5đ)

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 29 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

KỲ THI OLYMPIC Môn: SINH HỌC 11 Thời gian: 150 phút (không tính thời gian giao đề)

ĐÈ MINH HỌA(gồm 02 trang) Câu 1. (4,0 điểm) Giải thích các hiện tượng sau: 1. Đối với các loại cây như rau cải, rau muống cần bón tỉ lệ phân với tỉ lệ nitơ cao. 2. Hiện tượng ứ giọt thường xuất hiện ở cây thân thảo một lá mầm. 3. Ở miền Bắc nước ta, về mùa đông khi nhiệt độ hạ thấp đến mức rét hại thì mạ xuân thường bị chết rét. 4. Một thửa ruộng sau thời gian dài không canh tác (ruộng bỏ hoang), khi phân tích thành phần hóa học người ta thấy lượng đạm trong đất có tăng hơn so với thời gian đầu mới ngừng canh tác Câu 2. (4,0 điểm) 1. Thực vật có hai hình thức hô hấp đều cần oxi nhưng chúng khác nhau về bản chất, hãy nêu sự khác nhau giữa 2 hình thức hô hấp này? 2. Những lá cây có màu đỏ có quang hợp được không? Vì sao? 3. Vì sao khi cây thiếu nước năng suất lại giảm? Câu 3. (2,0 điểm) 1. Hô hấp sáng là gì? Điều kiện gây ra hô hấp sáng? 2. Dựa trên đặc điểm hô hấp ở thực vật, hãy nêu cơ sở khoa học của các phương pháp bảo quản nông sản: bảo quản lạnh, bảo quản khô và bảo quản ở nồng độ CO2 cao? Câu 4. (3,0 điểm) 1. Điểm đặc trưng nổi bật trong quá trình tiêu hóa thức ăn ở trâu, bò là gì? Sự kiện đó diễn ra như thế nào? 2. Tại sao thức ăn gần như không được hấp thụ ở dạ dày mà chỉ được hấp thu càng lúc càng mạnh ở những phần của ruột non kể từ sau tá tráng. Vai trò chủ yếu của dạ dày trong tiêu hóa thức ăn là gì? 3. Tại sao enzim pepsin của dạ dày phân giải được protein của thức ăn nhưng lại không phân giải được protein của chính cơ quan tiêu hóa này? Câu 5. (2,0 điểm) 1. Các túi khí ở chim có tác dụng gì? Hiện tượng “hô hấp kép” ở chim là gì? 2. Nguyên nhân nào giúp cho hoạt động trao đổi khí ở cá xương đạt hiệu quả cao trong môi trường nước? Câu 6. (4,0 điểm) 1. Mọi sinh vật có kích thước nhỏ đều có hệ tuần hoàn hở là đúng hay sai? Giải thích tại sao? 2. Các động vật có hệ tuần hoàn kép đều là loài đẳng nhiệt? Đúng hay sai? Giải thích tại sao? 3. Tại sao đều ở gần tim nhưng huyết áp ở tĩnh mạch chủ giảm gần đến không, còn huyết áp ở động mạch chủ lại cao nhất? 4. Tại sao tim tách rời khỏi cơ thể vẫn có khả năng co dãn nhịp nhàng? Câu 7. (1,0 điểm) Giải thích cơ chế chúng ta có cảm giác khát nước? Tại sao uống rượu hay café thường đi tiểu nhiều?

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 30 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

KỲ THI OLYMPIC Môn: SINH HỌC 11 Thời gian: 150 phút (không tính thời gian giao đề) HƯỚNG DẪN CHẤM Câu 1. (4,0 điểm) Giải thích các hiện tượng sau: 1. Đối với các loại cây như rau cải, rau muống cần bón tỉ lệ phân với tỉ lệ nitơ cao. 2. Hiện tượng ứ giọt thường xuất hiện ở cây thân thảo một lá mầm. 3. Ở miền Bắc nước ta, về mùa đông khi nhiệt độ hạ thấp đến mức rét hại thì mạ xuân thường bị chết rét. 4. Một thửa ruộng sau thời gian dài không canh tác (ruộng bỏ hoang), khi phân tích thành phần hóa học người ta thấy lượng đạm trong đất có tăng hơn so với thời gian đầu mới ngừng canh tác. Nội dung Điểm 1. Đây là các loại cây lấy lá nên cần cung cấp nhiều nitơ cho cây (0,5), giúp ra 1 nhiều cành, lá, lá phát triển to và xanh tốt. (0,5) 2. Hiện tượng ứ giọt thường xảy ra đối với cây một lá mầm kích thước nhỏ vì các 1 cây này chiều cao thấp (0,25), áp suất rễ đủ mạnh để đẩy nước lên lá dù không có thoát hơi nước xảy ra ở lá (0,5). Các cây này nằm dưới thấp nên dễ bị bão hòa hơi nước hơn. (0,25) 3. Nhiệt độ quá thấp thì rễ cây bị tổn thương và rễ không thể lấy được nước, dẫn 0,5 đến mất cân bằng nước thường xuyên và cây chết. Nguyên nhân làm giảm sức hút nước khi nhiệt độ thấp: 0,5 - Nhiệt độ thấp làm cho độ nhớt của chất nguyên sinh và nước đều tăng, đồng thời tính thấm của chất nguyên sinh giảm dẫn đến cản trở sự xâm nhập và vận động của nước vào rễ. - Hô hấp rễ giảm nên thiếu năng lượng cho hút nước tích cực. - Sự thoát hơi nước của cây giảm làm giảm động lực quan trọng cho dòng mạch gỗ. - Giảm khả năng sinh trưởng của rễ, nhiệt độ quá thấp hệ thống lông hút bị chết và rất chậm phục hồi. (Nêu được 3 ý trở lên được điểm tối đa). 4. Các cơ chế làm tăng lượng đạm trong đất: - Quá trình cố định nitơ theo con đường điện hóa (do sự phóng tia lửa điện trong 0,25 không khí khi mưa dông): N2 + 2O2 → NO2- → NO30,25 - Quá trình cố định nitơ khí quyển bởi các nhóm VSV (nhờ có hệ enzim nitrogenaza) N N → HN = NH → H2N – NH2 → 2NH3. - Quá trình phân giải các hợp chất chứa nitơ bởi các VSV đất: Các hợp chất hữu cơ chứa nitơ (xác, chất thải của sinh vật) nhờ hoạt động của các vi khuẩn mùn hóa và các vi khuẩn khoáng hóa (vi khuẩn nitrit hoa và nitrat hóa) đã biến nitơ ở dạng hữu cơ thành nitơ dạng vô cơ.

0,5

Câu 2. (4,0 điểm) 1. Thực vật có hai hình thức hô hấp đều cần oxi nhưng chúng khác nhau về bản chất, hãy nêu sự khác nhau giữa 2 hình thức hô hấp này? 2. Những lá cây có màu đỏ có quang hợp được không? Vì sao? 3. Vì sao khi cây thiếu nước năng suất lại giảm? Nội dung Điểm 1. 2 Chỉ tiêu so Hô hấp hiếu khí Hô hấp sáng sánh (1) (1) Điều kiện Không cần ánh sáng, cả Khi cường độ ánh sáng cao, xảy ra ngày và đêm nhiệt độ cao Chuỗi vận ở màng trong hoặc màng Không cần

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 31 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

chuyển electron Nguyên liệu

sinh chất. Chủ yếu là glucozơ, sản Axit glicolic sản phẩm của quá phẩm của quá trình quang trình oxi hóa RiDP trong lục hợp trong lục lạp. lạp. Không tạo ATP từ axit amin, Sản phẩm Tạo ATP, không trực tiếp tạo axit amin, NH3. NH3. Xảy ra ở ti thể của mọi thực Xảy ra ở lục lạp, peroxixom, Vị trí và đối tượng xảy ra vật. thi thể ở thực vật C3 Kết quả Có lợi, cung cấp năng lượng Có hại vì làm tiêu tốn sản cho các hoạt động sống của phẩm quang hợp và năng thực vật. lượng mất dưới dạng nhiệt. 2. Quang hợp được (0,5) vì những cây có màu đỏ vẫn có nhóm sắc tố màu lục, nhưng bị che khuất bởi màu đỏ của nhóm sắc tố dịch bào là antoxianin và carotenoit (0,25). Vì vậy những cây này vẫn tiến hành quang hợp bình thường, tuy nhiêu cường độ quang hợp thường không cao. (0,25) 3. Khi đủ nước, trong pha sáng quang hợp diễn ra quá trình: H2O + ADP + H3PO4 + NADP → ATP + NADPH + O2. ATP và NADPH: Lực đồng hóa khử CO2. Khi thiếu nước, trong pha sáng quang hợp diễn ra quá trình photphorin hóa vòng không tạo được NADPH, nên không tổng hợp chất hữu cơ trong pha tối làm giảm năng suất cây trồng.

1

0,5

0,5

Câu 3. (2,0 điểm) 1. Hô hấp sáng là gì? Điều kiện gây ra hô hấp sáng? 2. Dựa trên đặc điểm hô hấp ở thực vật, hãy nêu cơ sở khoa học của các phương pháp bảo quản nông sản: bảo quản lạnh, bảo quản khô và bảo quản ở nồng độ CO2 cao? Nội dung Điểm 1. Hô hấp sáng là quá trình hấp thụ O2 và giải phóng CO2 ở ngoài ánh sáng. 0,5 - Hô hấp sáng xảy ra: + Cường độ ánh sáng cao. 0,25 + Lượng CO2 cạn kiệt, O2 tích lũy nhiều trong lục lạp. 0,25 2. - Mục đích của bảo quản nông sản là giữ cho nông sản ít thay đổi về số lượng 0,25 và chất lượng. Vì vậy, phải khống chế hô hấp của nông sản ở mức tối thiểu. - Cường độ hô hấp tăng hoặc giảm tỉ lệ thuận với nhiệt độ, với độ ẩm và tỉ lệ nghịch với nồng độ CO2. 0,25 - Trong điều kiện nhiệt độ thấp (bảo quản lạnh), trong điều kiện nông sản khô (bảo quản khô), trong điều kiện nồng độ CO2 cao (bảo quản ở nồng độ CO2 cao), hô 0,5 hấp nông sản ở mức tối thiểu trong suốt quá trình bảo quản Câu 4. (3,0 điểm) 1. Điểm đặc trưng nổi bật trong quá trình tiêu hóa thức ăn ở trâu, bò là gì? Sự kiện đó diễn ra như thế nào? 2. Tại sao thức ăn gần như không được hấp thụ ở dạ dày mà chỉ được hấp thu càng lúc càng mạnh ở những phần của ruột non kể từ sau tá tráng. Vai trò chủ yếu của dạ dày trong tiêu hóa thức ăn là gì? 3. Tại sao enzim pepsin của dạ dày phân giải được protein của thức ăn nhưng lại không phân giải được protein của chính cơ quan tiêu hóa này? Nội dung Điểm 1. Đặc trưng nổi bật: - Thức ăn qua miệng 2 lần. 0,2 - Ngoài tiêu hóa cơ học và hóa học cần có sự biến đổi sinh học nhờ các VSV cộng 0,2 sinh. - Dạ dày động vật nhai lại chia thành 4 ngăn: dạ cỏ, dạ tổ ong, dạ lá sách, dạ múi 0,2 khế (dạ dày chính thức). - Thức ăn là cỏ, rơm… được nhai qua loa ở miệng rồi đưa xuống dạ cỏ. Tại đây, 0,2 nhờ thời gian lưu lại thức ăn tại dạ cỏ tạo điều kiện cho hệ VSV sống cộng sinh

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 32 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

trong dạ cỏ phát triển mạnh, tiết ra xenlulaza tiêu hóa thức ăn xenlulozo thành glucozo. VSV sử dụng nguồn nitơ trong nước bọt của trâu bò tổng hợp thành protein. - Khi dạ dày đã đầy, thức ăn được ợ lên miệng nhai lại thức ăn sau khi được nhai kĩ cùng với lượng lớn VSV sẽ được chuyển qua dạ tổ ong → dạ lá sách → dạ múi khế. 2. – Thức ăn không được hấp thu ở dạ dày vì chưa được tiêu hóa hóa học xong. Chỉ mới một phần gluxit và protein được biến đổi thành những hợp chất tương đối đơn giản. - Thức ăn được hấp thu mạnh ở những phần của ruột non kể từ sau tá tràng vì: + Thức ăn được biến đổi hoàn toàn thành những chất đơn giản. (0,25) + Bề mặt hấp thu của ruột tăng lên rất lớn, nhờ các nếp gấp cực nhỏ của niêm mạc ruột mang rất nhiều những lông hấp thu cực nhỏ. (0,25) - Vai trò chủ yếu của dạ dày: tiêu hóa cơ học (biến đổi thức ăn thành những phân tử nhỏ) tạo điều kiện cho tiêu hóa hóa học. 3. – Pepsin dạ dày không phân hủy protein của chính nó bởi vì ở người bình thường, lót trong lớp thành dạ dày có chất nhày bảo vệ: chấy nhày này có bản chất là glicoprotein và mucôplisaccarit do các tế bào cổ tuyến và tế bào niệm mạc bề mặt của dạ dày tiết ra. - Lớp chất nhày nêu trên có hai loại: + Loại hòa tan: có tác dụng trung hòa một phần pepsin và HCl. + Loại không hòa tan: tạo thành một lớp dày 1 – 1,5 mm bao phủ toàn bộ lớp thành dạ dày. Lớp này có độ dai, có tính kiềm có khả năng ngăn chặn sự khuếch tán ngược của H+ → tạo thành hàng rào ngăn tác động của pepsin – HCl. - Ở người bình thường, sự tiết chất nhày là cân bằng với sự tiết pepsin – HCl, nên protein trong dạ dày không bị phân hủy (dạ dày được bảo vệ)

0,2 0,25 0,5

0,25 0,5

0,25

0,25 Câu 5. (2,0 điểm) 1. Các túi khí ở chim có tác dụng gì? Hiện tượng “hô hấp kép” ở chim là gì? 2. Nguyên nhân nào giúp cho hoạt động trao đổi khí ở cá xương đạt hiệu quả cao trong môi trường nước? Nội dung Điểm 1. * Các túi khi ở chim có tác dụng: 0,5 - Hoạt động như những bơm hút và đẩy không khí. (0,25) - Ngoài ra túi khí còn làm giảm thể trọng khi bay, góp phần điều hòa thân nhiệt. (0,25) * Hiện tượng hô hấp kép ở chim: 0,5 - Phổi chim nhận không khí giàu oxi cả lúc hít vào lẫn thở ra. (0,25) - Dòng khí giàu oxi liên tục đi qua phổi. (0,25) 2. Nguyên nhân giúp cá xương hô hấp hiệu quả vì cá: - Có 4 đặc điểm của bề mặt hô hấp, quan trọng nhất là diện tích bề mặt rộng do 0,25 các lá mang có nhiều phiến mang chứa mạng lưới mao mạch dày đặc. - Có dòng nước chảy gần như liên tục và 1 chiều từ miệng qua mang. 0,25 - Có dòng máu chảy song song và ngược chiều với dòng nước đảm bảo sự khuếch 0,25 tán khí dễ dàng. - Sử dụng oxi tiết kiệm do là sinh vật biến nhiệt được môi trường nước đệm đỡ. 0,25 Câu 6. (4,0 điểm) 1. Mọi sinh vật có kích thước nhỏ đều có hệ tuần hoàn hở là đúng hay sai? Giải thích tại sao? 2. Các động vật có hệ tuần hoàn kép đều là loài đẳng nhiệt? Đúng hay sai? Giải thích tại sao? 3. Tại sao đều ở gần tim nhưng huyết áp ở tĩnh mạch chủ giảm gần đến không, còn huyết áp ở động mạch chủ lại cao nhất? 4. Tại sao tim tách rời khỏi cơ thể vẫn có khả năng co dãn nhịp nhàng? Nội dung Điểm 1. Sai 0,5 Vì sinh vật có tỉ lệ S/V nhỏ thì có hệ tuần hoàn hở hay hô hấp trực tiếp chủ yếu 0,5

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 33 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

qua da (0,25), sinh vật có tỉ lệ S/V lớn thì cần có hệ tuần hoàn kín để vận chuyển được đầy đủ khí tới tận các mô và tế bào nằm sâu trong cơ thể sinh vật (0,25) 2. Sai - Các động vật có hệ tuần hoàn kép, có tim 4 ngăn chia hai nửa riêng biệt nên máu đi nuôi cơ thể không bị pha trộn (những loài đẳng nhiệt). - Vì vậy, ở các loài động vật có xương sống chỉ có chim và thú thuộc loại này. Lưỡng cư, bò sát tuy có hệ tuần hoàn kép nhưng vẫn là động vật biến nhiệt. 3. Huyết áp ở động mạch chủ (mạch chuyển máu từ tim đi) do nguyên nhân: - Sức đẩy của tim. (0,125) - Co dãn có thành mạch, độ nhớt của máu, tiết diện mạch. (0,125) Huyết áp của tĩnh mạch chủ do nguyên nhân: - Sức bơm của tim: máu chảy trong hệ thống tĩnh mạch là nhờ chênh lệch áp suất đầu và cuối tĩnh mạch, do sức đẩy của tim → áp suất giảm dần. (0,15) - Sức hút của tim: lúc tâm trương → áp suất trong tâm thất giảm, van nhĩ hạ xuống → tâm nhĩ rộng ra tạo sức hút máu từ tĩnh mạch về tim. (0,15) - Do lồng ngực: áp suất lồng ngực thấp hơn so với không khí. (0,15) - Do áp suất âm: áp suất âm giảm → tĩnh mạch giãn ra → máu dồn về tim. (0,15) - Do co cơ: tĩnh mạch nằm xen vào sợi cơ → cơ ép → đẩy máu đi và hệ van làm máu chảy một chiều. (0,15) 4. Tim tách rời khỏi cơ thể vẫn có khả năng co dãn nhịp nhàng: - Nhờ tính tự động của tim: là khả năng có dãn tự động theo chu kì của tim. - Tính tự động của tim có được do hệ dẫn truyền tim. - Hệ dẫn truyền tin là tập hợp sợi đặc biệt có trong thành phần tim, gồm nút xoang nhĩ, nút nhĩ thất, bó His, mạng Puôckin. Cơ chế: Nút xoang nhĩ tự phát xung điện, xung điện lan ra khắp cơ tâm nhĩ làm tâm nhĩ co → nút nhĩ thất → bó His → mạng Puôckin → lan khắp cơ tâm thất làm tâm thất co.

0,5 0,25 0,25 0,25 0,75

0,25 0,25 0,25 0,25

Câu 7. (1,0 điểm) Giải thích cơ chế chúng ta có cảm giác khát nước? Tại sao uống rượu hay café thường đi tiểu nhiều? Nội dung Điểm Khi cơ thể mất nước, áp suất thẩm thấu của dịch ngoại bào tăng lên, huyết áp giảm 0,25 hoặc do lượng NaCl đưa vào nhiều làm nồng độ Na+ trong dịch ngoài bào tăng gây tăng thẩm áp máu, tất cả những yếu tố trên sẽ kích thích trung khu điều hòa nước ở vùng dưới đồi thị, gây cảm giác khác và tìm nước uống cho đỡ khát. Điều hòa lượng nước thải chủ yếu do thận: ống lượn xa và ống góp thận đóng vai trò trong điều chỉnh lượng nước thải ra bằng đường nước tiểu, dưới tác dung của 0,25 hoocmôn chống đa niệu (ADH) do thùy sau tuyến yên tiết ra. Hoocmôn này làm tăng tính thấm của ống lượn xa và ống góp, do đó làm tăng hấp thụ nước trở lại giảm lượng nước tiểu. Nếu thiếu ADH, nước được hấp thụ giảm và lượng nước tiểu thải ra nhiều. - Uống rượu có tác dụng làm kìm hãm tiết ADH nên làm tăng lượng nước tiểu bài xuất. 0,25 - Uống café, cafein có tác dụng kìm hãm sự tái hấp thụ Na+ hoặc các chất tan khác ở phần ống thận đã làm tăng thẩm áp trong dịch ống thận, nên giảm tái hấp thụ 0,25 nước và tăng lượng nước tiểu.

ĐỀ THAM KHẢO KÌ THI OLYMPIC MÔN : SINH HỌC 11 Thời gian làm bài: 150 phút, không kể thời gian giao đề. Câu 1: ( 3 điểm) a. Phân biệt ở cơ quan tiêu hóa: miệng, dạ dày, ruột của động vật ăn hạt và động vật ăn cỏ.

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 34 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

b. Ở người, quá trình tiêu hóa quan trọng nhất xảy ra ở đâu ? c. Hình thức tiêu hóa ở động vật có túi tiêu hóa là tiêu hóa ngoại bào. Đúng hay sai. Giải thích. Câu 2: (2 điểm): Cho các nguyên tố khoáng sau: , P, K, S, Mg, Fe, Mn, Mo, Ca, Cu. Hãy chọn các nguyên tố liên quan đến: a. Hàm lượng diệp lục b. Quá trình quang phân li nước c. Sự bền vững của thành tế bào d. Quá trình cố định nitơ khí quyển Câu 3:( 2 điểm): a. Trình bày cấu tạo của mạch gỗ thích nghi với chức năng vận chuyển nước và muối khoáng? b. Ở rễ, việc kiểm soát dòng nước và khoáng từ ngoài vào trong mạch gỗ do sự chênh lệch áp suất thẩm thấu. Đúng hay sai? Giải thích. Câu 4: (2 điểm): Các câu sau đúng hay sai? Hãy giải thích. a. Ở động vật có vú, nhịp tim tỉ lệ nghịch với kích thước và khối lượng của cơ thể. b. Các động vật có hệ tuần hoàn kép đều là loài đẳng nhiệt. Câu 5: (2,5 điểm): Nhà khoa học Marey tiến hành thí nghiệm như sau: Dùng một bình chứa nước có chiều cao không đổi( tức là áp suất không đổi). Đáy bình có bình hình chữ U nối với 2 ống, một ống cao su và một ống thủy tinh. Dùng một kẹp đóng ngắt nhịp nhàng cho nước chảy vào 2 ống theo từng đợt. a. Hiện tượng gì xảy ra trong 2 ống trên? b. Thí nghiệm trên chứng minh cho hoạt động của hệ tuần hoàn? c. Giải thích kết quả và rút ra kết luận? d. Vận tốc máu thay đổi như thế nào trong hệ mạch? Giải thích? Câu 6:( 1 điểm): Hoạt động của thận được điều tiết như thế nào trong trường hợp: Áp suất thẩm thấu trong máu tăng cao sau bữa ăn có quá nhiều muối? Câu 7:( 2 điểm): a. Phân tích những đặc điểm độc đáo giống nhau về bề mặt trao đổi khí khí ở cá và chim mà ở thú không có được giúp cá xương và chim trao đổi khí hiệu quả với môi trường sống? b. Tại sao trẻ em cất tiếng khóc chào đời? Câu 8:( 3,5 điểm) a. Tại sao trong quá trình quang hợp, nếu quá thiếu hoặc quá thừa CO2 đều làm giảm năng suất cây trồng?

b. Để phân biệt thực vật C3 và C4 người ta làm thí nghiệm sau: TN1: Đưa cây vào chuông thủy tinh kín và chiếu sáng liên tục. TN2: Trồng cây trong nhà kín có thể điều chỉnh được nồng độ O2. TN3: Đo cường độ quang hợp ở các điều kiện ánh sáng cao, nhiệt độ cao. (mgCO2/dm2lá.giờ). Hãy phân tích nguyên tắc của các thí nghiệm nói trên. c. Trong quang hợp ở thực vật C3, để tổng hợp 1 phân tử glucôzơ cần bao nhiêu ATP và NADPH? Chứng minh? Câu 9:( 2 điểm) Trong cây, sự chuyển hóa năng lượng có nhiều quá trình, có 2 giai đoạn được biểu diễn bằng sơ đồ sau: giai đoạn 1 EATP EHCHC (Hợp chất hữu cơ) giai đoạn 2 EHCHC

EATP

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 35 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

Giai đoạn 1 và 2 là gì? Viết phương trình tổng quát cho mỗi giai đoạn? Giai đoạn 1 có thể xảy ra theo những con đường nào? Điều kiện của mỗi con đường đó là gì? Con đường nào có hô hấp sáng? Vì sao?

HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ THAM KHẢO MÔN : SINH HỌC 11 Thời gian làm bài: 150 phút, không kể thời gian giao bài. Câu 1: ( 3 điểm) a. Phân biệt: Cơ quan tiêu hóa Miệng

Dạ dày Ruột

Động vật ăn hạt Có mỏ sừng (0,25đ)

Động vật ăn cỏ Có răng cửa, răng hàm, răng nanh (0,25đ)

Có dạ dày tuyến, dạ dày cơ (0,25đ) Có manh tràng nhưng ngắn (0,25đ)

Dạ dày có 4 túi(ĐV nhai lại) hoặc 1 túi(ĐV không nhai lại) (0,25đ) Có mạnh tràng dài có nhiều vi khuẩn tiêu hóa xenlulôzơ. (0,25đ)

b. - Quá trình tiêu hóa quan trọng nhất xảy ra ở ruột non. (0,5đ) - Bởi vì ở miệng và dạ dày, thức ăn được biến đổi về mặt cơ học là chính, biến đổi hóa học chỉ có cacbohyđrat và prôtêin được biến đổi bước đầu (0,25đ). Ở ruột non thì có đầy đủ các loại enzim được tiết ra từ các tuyến khác nhau đổ vào ruột để biến đổi tất cả các loại thức ăn về mặt hóa học thành các chất đơn giản. (0,25đ) c. Sai. (0,25đ) Tế bào trên thành túi tiêu hóa tiết ra enzim vào khoang tiêu hóa để tiêu hóa hóa học thức ăn (tiêu hóa ngoại bào). Sau đó các chất đơn giản được hấp thụ qua màng tế bào tiếp tục chuyển hóa thành những chất đặc trưng cho cơ thể (tiêu hóa nội bào). (0,25đ) Câu 2: (2 điểm): a. Hàm lượng diệp lục: N, Mg, Fe Tham gia cấu tạo diệp lục, hoạt hóa enzim.(0,5đ) b. Quá trình quang phân li nước: Mn, Cl Xúc tác quang phân li nước,cân bằng ion.(0,5đ) c. Sự bền vững của thành tế bào: Ca Thành phần cấu trúc màng, hoạt hóa enzim.(0,5đ) d. Quá trình cố định nitơ khí quyển: Mo Xúc tác cố định nitơ, chuyển NO3-.(0,5đ) Câu 3:( 2 điểm): a. Cấu tạo của mạc gỗ thích nghi với chức năng vận chuyển nước và muối khoáng: - Mạch gỗ gồm quản bào và mạch ống là những tế bào chết, đầu của tế bào này gắn với đầu của tế bào kia thành những ống dài từ rễ lên lá cho dòng mạch gỗ di chuyển bên trong. (0,5đ) Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 36

Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

- Thành được linhin hóa bền chắc, chịu được áp lực của dòng nước bên trong.(0,25đ) - Các lỗ bên của tế bào này sít khớp với lỗ bên của tế bào khác taoj dòng vận chuyển ngang.(0,25đ) b. Sai.(0,5đ) Ở rễ, việc kiểm soát dòng nước và khoáng từ ngoài vào trong mạch gỗ do nội bì của rễ với vai trò của đai Caspari, cho phép điều chỉnh chất lượng và vận tốc dòng chảy trước khi vào trung trụ của rễ.(0,5đ) Câu 4: (2 điểm): a. Đúng. (0,5đ) Ở động vật có vú, kích thước cơ thể càng nhỏ thì nhịp tim càng nhanh vì chúng có tỉ lệ S/V lớn nên sự mất nhiệt ra môi trường nhiều (0,25đ). Để duy trì thân nhiệt, buộc chúng phải tăng cường các quá trình trao đổi chất và quay vòng máu nhanh, vì thế nhịp tim tăng lên.(0,25đ) b. Sai. (0,5đ) Các động vật có hệ tuần hoàn kép, có tim 4 ngăn chia 2 nữa riêng biệt nên máu đi nuôi cơ thể không bị pha trộn ( những loài đẳng nhiệt)(0,25đ). Vì thể, ở các loài động vật có xương sống chỉ có chim thú thuộc loại này. Lưỡng cư, bò sát tuy có hệ tuần hoàn kép nhưng vẫn là động vật biến nhiệt. (0,25đ) Câu 5: (2,5 điểm): a. Hiện tượng: - Nước ở ống cao su chảy liên tục, nước ở ống thủy tinh chảy ngắt quãng.(0,25đ) - Lượng nước chảy ra trong cao su nhiều hơn từ ống cao su.(0,25đ) b. Thí nghiệm trên chứng minh: Khi tim co bóp, tống máu theo từng nhịp, nhưng máu trong hệ mạch vẫn chảy liên tục thành dòng.(0,5đ) c. - Giải thích: Khi tim co bóp tạo ra một lực khá lớn, một phần lực này dùng để đẩy máu trong hệ mạch, một phần làm động mạch dãn ra. Vì thế khi tim dãn nhờ tính đàn hồi của thành động mạch, máu vẫn chảy trong mạch.(0,25đ) - Kết luận: Tính đàn hồi của thành động mạch có tác dụng làm máu chảy liên tục thành dòng mặc dù tim co bóp từng dợt, đồng thời làm tăng lưu luqoqngj máu đối với mỗi lần co bóp của tim (nên tiết kiệm được năng lượng co tim)(0,25đ) d. Vận tốc máu giảm dần từ động mạch - tĩnh mạch - mao mạch. (0,25đ) - Giải thích: + Máu chảy nhanh hay chậm phụ thuộc vào tổng tiết diện mạch và chênh lệch huyết áp giữa các đoạn mạch. Nên tổng tiết diện nhỏ, chênh lệch huyết áp lớn máu chảy nhanh, ngược lại máu chảy chậm.(0,25đ) + Trong động mạch, máu chảy nhanh nhất để kịp đưa máu đến cơ quan, đồng thời máu cũng chuyển nhanh các sản phẩm của hoạt động tế bào đến cơ quan cần hặc cơ quan bài tiết(0,25đ). Trong mao mạch, máu chảy chậm nhất để đảm bảo quá trình trao đổi chất giữa máu với tế bào.(0,25đ) Câu 6:( 1 điểm):ASTT trong máu tăng cao sau bữa ăn có quá nhiều muối - ASTT của máu cao kích thích lên vùng dưới đồi làm tăng giải phóng ADH ở tuyến yên (0,25đ) - ADH kích thích thận tái hấp thụ nước.(0,25đ) - Vùng dưới đồi còn gây cảm giác khát, động vật tìm nước để uống.(0,25đ) Câu 7:( 2 điểm): a.Hai đặc điểm độc đáo giống nhau về bề mặt trao đổi khí khí ở cá và chim mà ở thú không có được giúp cá xương và chim trao đổi khí hiệu quả với môi trường sống: - Có hệ thống mao mạch ở mang (hoặc phổi) sắp xếp luôn song song và ngược chiều với dòng nước chảy bên ngoài mao mạch của phiến mang(ống khí) tạo nên hiện tượng “ dòng chảy song song và ngược chiều” giúp tăng hiệu quả trao đổi khí giữa mang với dòng nước giàu O2 qua mang.(0,5đ) - Có sự lưu thông khí gần như liên tục hoặc liên tục qua bề mặt trao đổi khí: + Dòng nước chảy một chiều và gần như liên tục qua mang nhờ hoạt động nhịp nhàng của cửa miệng, thềm miệng, nắp mang, và diềm nắp mang.(0,5đ) + Quá trình hô hấp ở phổi chim là hô hấp kép nên cả khi hít vào và thở ra ở chim đều có dòng không khí giàu O2 liên tục qua phổi. (không có khí đọng như ở thú) (0,5đ) b. Thai nhi trong bụng mẹ sử dụng O2 trong máu mẹ qua nhau thai, phổi chưa hoạt động.(0,25đ) Khi sinh ra, bị tách rời khỏi cơ thể mẹ, nồng độ CO2 trong máu bé tăng cao kích thích trung khu hô hấp hoạt động. Cử động khóc mở đường thông khí cho khí tràn vào phổi nên khóc là dấu hiệu của sự sống khi đứa trẻ chào đời.(0,25đ) Câu 8:( 3,5 điểm) a. Quá thiếu hay quá thừa CO2 đều làm giảm năng suất cây trồng vì: * Trường hợp quá thiếu CO2 ( thường do lỗ khí đóng, hô hấp yếu) - RiDP tăng, APG giảm, ảnh hưởng đến hoạt động của chu trình canvin..(0,25đ)

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 37 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

- Enzim Rubisco tăng hoạt tính oxigenaza xuất hiện hiện tượng hô hấp sáng dẫn đến làm giảm hiệu suất quang hợp giảm năng suất cây trồng..(0,25đ) * Trường hợp quá thừa CO2 - Gây ức chế hô hấp ảnh hưởng đến quá trình hấp thu, vận chuyển, sinh các chất cần năng lượng ảnh hưởng đến quang hợp giảm năng suất cây trồng..(0,25đ) - Làm quá trình phân giải mạnh hơn quá trình tổng hợp diệp lục, đồng thời có thể làm enzim Rubisco bị biến tính giảm hiệu suất quang hợp giảm năng suất cây trồng..(0,25đ) b. * Thí nghiệm 1: - Nguyên tắc: Dựa vào điểm bù CO2 khác nhau của TVC3 và TVC4(0,25đ).. Cây C3 sẽ chết trước do có điểm bù CO2 cao khoảng 30ppm còn TV C4 có điểm bù CO2 thấp (0-10ppm).(0,25đ) * Thí nghiệm 2: - Nguyên tắc: Dựa vào hô hấp sáng(0,25đ).. Hô hấp sáng phụ thuộc vào nồng độ O2; hô hấp sáng chỉ có ở thực vật C3 không có ở thực vật C4 nên khi điều chỉnh O2 cao thì năng suất quang hợp TV C3 giảm đi..(0,25đ) * Thí nghiệm 3:

- Nguyên tắc: Dựa vào điểm bảo hòa ánh sáng(0,25đ). Điểm bảo hòa ánh sáng của thực vật C4 cao hơn thực vật C3 nên ở điều kiện ánh sáng mạnh, nhiệt độ cao do cường độ quang hợp của thực vật C4 cao hơn (thường gấp đôi thực vật C3..(0,25đ)

c. - Cần 12 NADPH và 18 ATP. (0,5đ) - Chứng minh: + Trong chu trình Canvin, xuất phát từ 1 phân tử CO2 cần 2 ATP và 2 NADPH để khử 2 APG thành 2 AlPG; 1ATP để tái tạo chất nhận RuBP. Tổng cộng cần 3ATP và 2 NADPH để khử 1 phân tử CO2.(0,25đ) + Để tổng hợp 1 phân tử glucôzơ cần khử 6 phân tử CO2 → Cần 18 ATP và 12 NADPH.(0,25đ) Câu 9:( 2 điểm) * Giai đoạn 1 là pha tối của quang hợp; Giai đoạn 2 là quá trình hô hấp tế bào.(0,25đ) * PTTQ: - Giai đoạn 1: 18ATP +12NADPH + 6CO2 →C6H12O6 + 6H2O + 18ADP +18Pvô cơ + 12NADP+.(0,25đ) - Giai đoạn 2: C6H12O6 + 6O2 + 6H2O → 6CO2 + 12H2O + (36 - 38) ATP + Nhiệt.(0,25đ) * Giai đoạn 1 có 3 con đường khác nhau: chu trình C3 đối với thực vật C3; chu trình C4 ở thực vật C4, chu trình CAM đối với thực vật CAM.(0,25đ) * Điều kiện của mỗi con đường: - Con đường cố định cacbon ở nhóm thực vật C3: xảy ra ở phần lớn thực vật sống trong điều kiện ôn đới, á nhiệt đới, khí hậu ôn hòa: CO2, O2, ánh sáng, nhiệt độ bình thường.(0,25đ) - Con đường cố định cacbon ở nhóm thực vật C4: xảy ra ở pần lớn thực vật nhiệt đới họ hòa thảo, khí hậu nóng ẩm, CO2 giảm, O2 tângnhs sáng và nhiệt độ cao.(0,25đ) - Con đường cố định cacbon ở nhóm thực vật CAM: xảy ra ở nhóm thực vật mọng nước trong điều kiện khắc nghiệt, khô hạn kéo dài ở sa mạc.(0,25đ) - Con đường cố định cacbon ở nhóm thực vật C3 có thể xảy ra hô hấp sáng. Vì khi O2 tăng, CO2 giảm thì hoạt tính enzim Rubisco thắng hoạt tính cacboxil hóa nên : RiDP + O2→ 1APG + 1 axit glicolic→ hô hấp sáng.(0,25đ)

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 38 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

ĐỀ ĐỀ NGHỊ OLIMPIC MÔN SINH 11

2

Cường độ quang hợp (mgCO2/dm /h)

2

Cường độ quang hợp (mgCO2/dm /h)

Thời gian 150 phút Câu 1. (4,0 điểm) 1.Trình bày cấu tạo của mạch gỗ? Phân tích đặc điểm cấu tạo của mạch gỗ phù hợp với chức năng ? 2. Nguyên nhân chủ yếu làm nhiều loài cây trồng không thể sống được ở nơi có nồng độ muối cao? 3. Giải thích các hiện tượng sau đây: a.Vì sao sau một thời gian dài mưa nhiều thì các lá trưởng thành ở cây đậu nành hóa vàng? b. Vì sao khi cắt ngang thân cây hoa cúc vào buổi sáng sớm thì thấy các giọt nước ứ lại trên bề mặt vết cắt còn cắt vào buổi trưa thì không có hiện tượng này? 4. Cho một chậu cây, một máy đo cường độ quang hợp, một dung dịch chất ức chế quang hợp. Một học sinh tiến hành 2 thí nghiệm chứng minh vai trò của chất ức chế quang hợp như sau: - Thí nghiệm 1: Phun chất ức chế quang hợp vào rễ cây, sau đó đo cường độ quang hợp. - Thí nghiệm 2: Phun chất ức chế quang hợp lên bề mặt lá, sau đó đo cường độ quang hợp. Biết có một thí nghiệm thành công. Đó là thí nghiệm nào? Giải thích. Câu 2. (3,0 điểm) 1. Cho sơ đồ về mối quan hệ giữa quang hợp của thực vật C3, C4 với cường độ ánh sáng (hình a) và với nhiệt độ (hình b).

5

I

4 3

II

2 1

0

1

2

3

4

5

Ánh sáng

III

5 4 3

IV

2 1

0

10

20

30

40

Nhiệt độ (t0C )

Hình a Hình b Mỗi đường cong: I, II, III, IV tương ứng với nhóm thực vật nào? Giải thích. 2.Dưới đây là sơ đồ cố định CO2 của một loài thực vật. Hãy cho biết: a. Tên nhóm thực vật? Vị trí xảy ra của hai quá trình này? b. Chú thích cho các chữ số 1, 2, 3, 4, và chữ cái A, B? CO2

(4) (1)

I

Chu trình Canvin

(3) (2)

CO2 II

3. a. Giải thích vì sao thực vật C4 có điểm bão hòa nhiệt độ cao hơn thực vật C3 ? b. Có ý kiến cho rằng: Các cây rong màu đỏ là các cây có thể sống ở mức nước sâu nhất. Nhận định đó có đúng không? Vì sao? Câu 3. (2,0 điểm) 1. Ở thực vật, hoạt động của enzim rubisco như thế nào trong điều kiện đầy đủ CO2 và thiếu CO2? 2. Một bà nội trợ đặt một túi quả trong tủ lạnh, còn một túi quả bà để quên ở trên bàn. Vài ngày sau, khi lấy quả ra ăn bà thấy rằng quả để trong tủ lạnh ăn ngọt hơn so với quả để quên trên mặt bàn. Hãy giải thích hiện tượng trên? Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

Câu 4. ( 4,0 điểm) 1.Đối với động vật có ống tiêu hóa, sự hấp thụ các sản phẩm tiêu hóa diễn ra ở đâu? Đặc điểm cấu tạo phù hợp với chức năng hấp thụ các chất dinh dưỡng?

2. Điểm đặc trưng nổi bật trong quá trình tiêu hoá thức ăn ở trâu, bò là gì? 3.Nguyên nhân nào làm cho hoạt động trao đổi khí ở cá xương đạt hiệu quả cao trong môi trường nước? 4.Trình bày cơ chế thông khí ở phổi chim? Câu 5. ( 4,0 điểm) 1. Nhận định sau đây đúng hay sai? Giải thích? a. Hệ tuần hoàn hở chỉ thích hợp cho động vật có kích thước nhỏ. b. Hoạt động của hệ tuần hoàn của cá kém hiệu quả hơn so với hoạt động của hệ tuần hoàn của ếch. c. Ở cá sấu, tim có 3 ngăn với 2 vòng tuần hoàn. d. Trong cơ thể người, tim là cơ quan cần nhiều ôxi nhất. 2.Nêu các quy luật hoạt động của cơ tim và hệ mạch? 3.Nhịp tim của một loài động vật là 25 nhịp/phút. Giả sử, thời gian nghỉ của tâm nhĩ là 2,1giây, của tâm thất là 1,5 giây. Tính tỉ lệ về thời gian giữa các pha trong chu kì tim của loài động vật trên? Câu 6.(3,0 điểm) 1. Xét các nhóm động vật sau: chim, lưỡng cư, sâu bọ, cá, bò sát a. Hãy sắp xếp các nhóm trên theo chiều hướng tiến hóa của hệ tuần hoàn và chỉ ra đặc điểm tiến hóa của từng nhóm loài trên về hệ tuần hoàn? b. Trong các nhóm loài trên, chức năng của hệ tuần hoàn ở nhóm loài nào khác so với các nhóm còn lại? Sự khác biệt đó là gì? 2. Khi lao động nặng, lượng CO2 sản sinh ra nhiều thì hiện tượng gì sẽ xảy ra?

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 40 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

HƯỚNG DẪN CHẤM (Hướng dẫn chấm có 06 trang) Câu 1. (4,0 điểm) 1. Trình bày cấu tạo của mạch gỗ? Phân tích đặc điểm cấu tạo của mạch gỗ phù hợp với chức năng ? 2. Nguyên nhân chủ yếu làm nhiều loài cây trồng không thể sống được ở nơi có nồng độ muối cao? 3.Giải thích các hiện tượng sau đây: a.Vì sao sau một thời gian dài mưa nhiều thì các lá trưởng thành ở cây đậu nành hóa vàng? b. Vì sao khi cắt ngang thân cây hoa cúc vào buổi sáng sớm thì thấy các giọt nước ứ lại trên bề mặt vết cắt còn cắt vào buổi trưa thì không có hiện tượng này? 4. Cho một chậu cây, một máy đo cường độ quang hợp, một dung dịch chất ức chế quang hợp. Một học sinh tiến hành 2 thí nghiệm chứng minh vai trò của chất ức chế quang hợp như sau: - Thí nghiệm 1: Phun chất ức chế quang hợp vào rễ cây, sau đó đo cường độ quang hơp. - Thí nghiệm 2: Phun chất ức chế quang hợp lên bề mặt lá, sau đó đo cường độ quang hơp. Biết có một thí nghiệm thành công. Đó là thí nghiệm nào? Giải thích. Hướng dẫn chấm ÝNội dung điểm - Cấu tạo của mạch gỗ: Gồm quản bào và mạch ống đều là các tế bào chết nối kế tiếp 1 (1,0) nhau tao thành ống rỗng. (0,25đ) - Đặc điểm cấu tạo của mạch gỗ phù hợp với chức năng : + Mạch gỗ chủ yếu vận chuyển nước và muối khoáng theo cơ chế thấm thấu từ nơi có thế nước cao đến nơi có thế nước thấp. (0,25đ) + Mạch gỗ là các tế bào chết có tác dụng giảm sức cản của dòng nước được vận chuyển ngược chiều trọng lực trong cây. (0,25đ) + Thành của các tế bào chết dày giúp cho ống dẫn không bị phá hủy bởi áp lực âm hình thành trong ống dẫn bởi lực hút do thoát hơi nước ở lá. (0,25đ)

2 (1,0)

- Rễ hấp thu nước theo cơ chế thầm thấu từ nơi có thế nước cao từ dung dịch đất vào nơi có thế nước thấp của tế bào lông hút.(0,5đ) - Khi đất có nồng độ muối cao, dịch bào rễ cây nhược trương so với dịch đất cây không hấp thụ được nước, cân bằng nước trong cây bị phá vỡ và cây chết.(0,5đ)

3 (1,0)

a. Sau một thời gian dài mưa nhiều thì các lá già ở cây đậu nành chuyển thành màu vàng, đây là triệu chứng thiếu ni tơ , vì: + Ở rễ cây đậu nành có vi khuẩn Rhizobium sống cộng sinh tạo nốt sần, có khả năng cố định N2 . Vi khuẩn này sinh trưởng, phát triển trong điều kiện hiếu khí. (0,25) + Mưa nhiều làm cạn kiệt oxi trong đất, cây không hình thành nốt sần, không chuyển N2 thành NH4+ →cây thiếu ni tơ →lá vàng. (0,25) b. Khi cắt thân cây vào buổi sáng thì mạch gỗ chịu áp suất dương do áp suất rễ gây ra→ các giọt nước ứ đọng. (0,25) Buổi trưa, mạch gỗ chịu áp suất âm do thoát hơi nước, đồng thời áp suất rễ không thể theo kịp sự thoát hơi nước tăng → không có hiện tượng ứ giọt. (0,25)

4 (1đ)

- Thí nghiệm 1 không thành công (0,25) vì tính thấm chọn lọc của màng sinh chất của tế bào lông hút và tế bào nội bì. (0,25) -Thí nghiệm 2 thành công(0,25) vì hấp thụ qua khí khổng. (0,25)

Câu 2. (3,0 điểm) 1. Cho sơ đồ về mối quan hệ giữa quang hợp của thực vật C3, C4 với cường độ ánh sáng (hình Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 41 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

2

Cường độ quang hợp (mgCO2/dm /h)

2

Cường độ quang hợp (mgCO2/dm /h)

a) và với nhiệt độ (hình b).

5

I

4 3

II

2 1

0

1

2

3

4

5

Ánh sáng

III

5 4 3

IV

2 1

0

10

20

30

40

Nhiệt độ (t0C )

Hình a Hình b Mỗi đường cong: I, II, III, IV tương ứng với nhóm thực vật nào? Giải thích. 2. Dưới đây là sơ đồ cố định CO2 của một loài thực vật. Hãy cho biết: a. Tên nhóm thực vật? Vị trí xảy ra của hai quá trình này? b. Chú thích cho các chữ số 1, 2, 3, 4, và chữ cái A, B ? CO2

(4) (1)

I

Chu trình Canvin

(3) (2)

CO2 II

3. a. Giải thích vì sao thực vật C4 có điểm bão hòa nhiệt độ cao hơn thực vật C3 ? b. Có ý kiến cho rằng: Các cây rong màu đỏ là các cây có thể sống ở mức nước sâu nhất. Nhận định đó có đúng không? Vì sao? Hướng dẫn chấm ÝNội dung điểm - Đường cong I,III : thực vật C4.(0,25đ) 1 - Đường cong II, IV: là thực vật C3. (0,25đ) (1,0) Giải thích: - Thực vật C4 có điểm bão hòa ánh sáng và khả năng chịu nhiệt cao. (0,25đ) - Thực vật C3 có điểm bão hòa ánh sáng và khả năng chịu nhiệt thấp.(0,25đ) a.Nhóm thực vật CAM, tế bào mô giậu.(0,25đ) 2 b. 1: Axit oxalôaxetic (AOA) ; 2: Axit malic (AM) ; 3: Glucôzơ ; 4: Photpho enol (1,0) piruvat (PEP). A: ban ngày. B: ban đêm. (2 chú giải đúng = 0,25đ) 3 (1,0)

a.

-TV C3 chỉ có một loại lục lạp tế bào mô giậu nằm sát dưới lớp biểu bì trên nên khi nhiệt độ tăng sẽ tác động trực tiếp đến hệ enzim quang hợp vì vậy làm giảm cường độ quang hợp.(0,25đ) - TV C4 có hai loại lục lạp là lục lạp của tế bào mô giậu và lục lạp tế bào bao bó mạch, trong đó lục lạp tế bào bao bó mạch chứa hệ enzim quang hợp nằm sâu phía dưới thịt lá nên nhiệt độ môi trường tăng cao không gây ảnh hưởng đến hoạt tính enzim. (0,25đ) b. Đúng(0,25đ)vì: - Màu của tảo chính là màu của ánh sáng phản xạ hoặc xuyên qua. Như vậy tảo đỏ không hấp thụ ánh sáng đỏ và để quang hợp được, tảo này phải hấp thụ ánh sáng xanh tím. Ánh sáng xanh tím có bước sóng ngắn nhất trong ánh sáng mặt trời nên xuyên được đến mực nước sâu nhất.(0,25đ)

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

1. Ở thực vật, hoạt động của enzim rubisco như thế nào trong điều kiện đầy đủ CO2 và thiếu CO2? 2. Một bà nội trợ đặt một túi quả trong tủ lạnh, còn một túi quả bà để quên ở trên bàn. Vài ngày sau, khi lấy quả ra ăn bà thấy rằng quả để trong tủ lạnh ăn ngọt hơn so với quả để quên trên mặt bàn. Hãy giải thích hiện tượng trên? Hướng dẫn chấm ÝNội dung điểm Enzim rubisco vừa có hoạt tính cacboxy hóa vừa có hoạt tính oxi hóa: 1 -Trong điều kiện đầy đủ CO2, enzim rubisco có tính cacboxy hóa(0,25đ), xúc tác gắn (1,0) CO2 với Ri1,5diP tạo thành 2APG. (0,25đ) - Trong điều kiện thiếu CO2, Rubisco có hoạt tính oxi hóa(0,25đ), nóphân giải Ri1,5diP tạo thành APG và axit glicolic; axit glicolic được oxi hóa thành axit glicoxilic (hô hấp sáng). (0,25đ) - Quả được bảo quản trong tủ lạnh dưới điều kiện nhiệt độ thấp làm ức chế enzim hô 2. hấp nên quá trình hô hấp bị giảm cường độ xuống mức tối thiểu (0,25đ) (1,0) →tránh tiêu hao lượng đường trong quả . Vì vậy, quả ngọt hơn so với quả trên bàn.(0,25đ) - Quả để trên bàn: Do không được bảo quản nên cường độ hô hấp giữ nguyên (0,25đ) →hàm lượng đường tiêu giảm nhanh hơn so với quả để trong tủ lạnh. Vì vậy, quả kém ngọt hơn so với quả để trong tủ lạnh(0,25đ) Câu 4. ( 4,0 điểm) 1.Đối với động vật có ống tiêu hóa, sự hấp thụ các sản phẩm tiêu hóa diễn ra ở đâu? Đặc điểm cấu tạo phù hợp với chức năng hấp thụ các chất dinh dưỡng?

2.Điểm đặc trưng nổi bật trong quá trình tiêu hoá thức ăn ở trâu, bò là gì? 3.Nguyên nhân nào làm cho hoạt động trao đổi khí ở cá xương đạt hiệu quả cao trong môi trường nước? 4. Trình bày cơ chế thông khí ở phổi chim?

Hướng dẫn chấm Ýđiểm 1 (1,0)

2 (1,0)

Nội dung - Ruột là bộ phận tiêu hóa quan trọng nhất của cơ quan tiêu hóa và diễn ra sự hấp thụ các sản phẩm tiêu hóa.(0,25đ) - Đặc điểm cấu tạo của ruột phù hợp với chức năng hấp thụ các chất: + Ruột dài. (0,25đ) + Cấu tạo từ 3 cấp độ: nếp gấp niêm mạc ruột, lông ruột và lông cực nhỏ làm tăng diện tích bề mặt ruột dẫn đến tăng khả năng hấp thụ. (0,25đ) + Hệ thống mao mạch và bạch huyết dày đặc.(0,25đ)

- Điểm đặc trưng: +Thức ăn qua miệng 2 lần ( nhai lại). (0,25đ) + Ngoài sự biến đổi về mặt cơ học, hoá học còn có sự biến đổi sinh học nhờ vi sinh vật sống cộng sinh. (0,25đ) + Thức ăn là thực vật là nguồn dinh dưỡng nuôi sống VSV sống cộng sinh trong dạ cỏ. (0,25đ) + VSV lại là thức ăn chủ yếu cung cấp protein cho cơ thể trâu, bò (0,25đ) - Bề mặt trao đổi khí rộng, mỏng, ẩm ướt, có nhiều mao mạch, có sắc tố hô hấp, có 3 (1,0) sự lưu thông khí.(0,5đ) - Sự hoạt động nhịp nhàng của xương nắp mang và miệng tạo dòng nước chảy một chiều liên tục từ miệng đến mang.(0,25đ) - Cách sắp xếp mao mạch trong mang giúp máu chảy trong mạch song song ngược chiều với dòng nước chảy bên ngoài mao mạch. (0,25đ) Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 43 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

4 (1,0)

Cơ chế thông khí ở phổi chim: - Động tác hít vào: khi cơ thở co→thể tích khoang thân lớn→áp suất trong khoang thân giảm→không khí giàu ôxi từ ngoài theo khí quản tràn vào túi khí sau, đẩy không khí qua ống khí của phổi vào túi khí trước.Cả hai túi khí đều phồng.(0,5đ) - Động tác thở ra: lúc cơ thở giản→thể tích khoang thân giảm→áp suất trong khoang thân tăng→các túi khí bị ép→ đẩy không khí giàu ôxi từ túi khí sau qua ống khí của phổi, túi khí trước ép lượng khí nhiều CO2 ra ngoài .Cả hai túi khí đều dẹp. (0,5đ)

Câu 5. ( 4,0 điểm) 1. Nhận định sau đây đúng hay sai? Giải thích? a. Hệ tuần hoàn hở chỉ thích hợp cho động vật có kích thước nhỏ. b. Hoạt động của hệ tuần hoàn của cá kém hiệu quả hơn so với hoạt động của hệ tuần hoàn của ếch. c. Ở cá sấu, tim có 3 ngăn với 2 vòng tuần hoàn. d. Trong cơ thể người, tim là cơ quan cần nhiều ôxi nhất. 2.Nêu các quy luật hoạt động của cơ tim và hệ mạch? 3.Nhịp tim của một loài động vật là 25 nhịp/phút. Giả sử, thời gian nghỉ của tâm nhĩ là 2,1giây, của tâm thất là 1,5 giây. Tính tỉ lệ về thời gian giữa các pha trong chu kì tim của loài động vật trên?

Hướng dẫn chấm Ýđiểm 1 (1,0)

2 (1,0)

3 (1,0)

Nội dung a. Đúng. Do HTH hở có máu chảy trong động mạch dưới áp lực thấp nên máu không đi xa đến các cơ quan và bộ phận ở xa tim→kích thước cơ thể nhỏ. (0,25đ) b. Sai. Vì cá hoạt động rất tốt với 1 vòng tuần hoàn (hệ tuần hoàn đơn), hơn nữa máu đi nuôi cơ thể là máu đỏ tươi. Còn ếch dù có 2 vòng tuần hoàn (hệ tuần hoàn kép) nhưng máu đi nuôi cơ thể là máu pha. (0,25đ) c. Sai. Vì cá sấu, tim có 4 ngăn với 2 vòng tuần hoàn. (0,25đ) d. Sai.Vì:Trong cơ thể người, tim không phải là cơ quan hoạt động nhiều nhất, trong chu kì tim có ½ thời gian hoạt động và ½ thời gian nghỉ. Thận là cơ quan hoạt động nhiều nhất, do phải liên tục lọc máu đưa tới các cơ quan trong cơ thể. (0,25đ)

Các quy luật hoạt động của cơ tim và hệ mạch: - Quy luật “hoặc tất cả hoặc không có gì”. (0,25đ) - Tim hoạt động nhịp nhàng theo chu kì. (0,25đ) - Tim hoạt động có tính tự động. (0,25đ) - Sự vận chuyển máu trong mạch tuân theo các quy luật của thủy động học. (0,25đ) - Thời gian của 1 chu kì tim là: 60/25 = 2,4 giây. - Pha nhĩ co là: 2,4 – 2,1 = 0,3 giây.(0,25đ) - Pha thất co là: 2,4 – 1,5 = 0,9 giây( 0,25 điểm) - Pha giãn chung là: 2,4 – (0,3+ 0,9) = 1,2 giây(0,25đ) => Tỉ lệ về thời gian các pha trong chu kì tim là: 0,3 : 0,9 : 1,2 1: 3: 4 (0,25đ)

Câu 6.(3,0 điểm) 1. Xét các nhóm động vật sau: chim, lưỡng cư, sâu bọ, cá, bò sát a. Hãy sắp xếp các nhóm trên theo chiều hướng tiến hóa của hệ tuần hoàn và chỉ ra đặc điểm Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 44 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

tiến hóa của từng nhóm loài trên về hệ tuần hoàn? b. Trong các nhóm loài trên, chức năng của hệ tuần hoàn ở nhóm loài nào khác so với các nhóm còn lại? Sự khác biệt đó là gì? 2. Khi lao động nặng, lượng CO2 sản sinh ra nhiều thì hiện tượng gì sẽ xảy ra? ÝĐIỂM 1- 2.0 đ

NỘI DUNG

a. Chiều hướng tiến hóa (1) Sâu bọ: hệ tuần hoàn hở →(2) Cá: hệ tuần hoàn kín, 1 vòng tuần hoàn, tim 2 ngăn → (3) Lưỡng cư: hệ tuần hoàn kín, 2 vòng tuần hoàn, tim 3 ngăn, máu pha nhiều → (4) Bò sát: hệ tuần hoàn kín, 2 vòng tuần hoàn, tim 3 ngăn, vách ngăn tâm thất hụt, máu pha ít → (5) Chim: hệ tuần hoàn kín, 2 vòng tuần hoàn, tim 4 ngăn, máu không pha (1.25 đ) b. Chức năng của hệ tuần hoàn ở sâu bọ (0.25 đ) có sự khác biệt với các nhóm loài còn lại. Sự khác biệt đó là máu không có chức năng vận chuyển khí mà chỉ vận chuyển chất dinh dưỡng và sản phẩm bài tiết (0.5đ) 2 – 1.0 đ Khi lao động nặng, CO2 sản sinh nhiều sẽ làm pH máu giảm hình thành H+ và HCO3-.(0.25 đ) H+ hình thành sẽ kích thích trung khu hô hấp làm tăng cường thông khí ở phổi (0.25 đ) xảy ra hiện tượng tăng nhịp thở và thở sâu (0.25 đ) để thải nhanh CO2 ra ngoài qua phổi làm giảm tính axit của máu, giữ cho pH trong máu ổn định. (0.25 đ)

ĐỀ THI ĐỀ NGHỊ

KỲ THI OLYMPIC Môn: SINH HỌC- Lớp 11 Thời gian: 150 phút (không tính thời gian giao đề)

(Đề thi có … trang) ĐỀ

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 45 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

Câu 1: (4 điểm) 1.Bằng cách nào nước có thể vận chuyển được từ rễ lên đến thân cây cao hàng chục mét? 2.Chức năng của rễ? Trình bày đặc điểm cấu tạo của rễ thích nghi với chức năng hút nước và muối khoáng? 3. Hạn sinh sinh lý là gì ? Nguyên nhân dẫn đến hạn sinh sinh lý? Câu 2:(4 điểm) 1. Từ PTTQ hãy nêu vai trò của quang hợp? 2. Tại sao lá cây có màu xanh? Trong tự nhiên lá cây có nhiều màu sắc khác nhau, điều đó chứng tỏ gì? 3. Để giảm bớt sự mất nước do quá trình thoát hơi nước, cây xanh đã có những đặc điểm thích nghi như thế nào? 4. Điểm bão hoà CO2 là gì? Sự bão hoà CO2 có xảy ra trong điều kiện tự nhiên không, vì sao? Câu 3: (3 điểm) 1. Nêu khái niệm hô hấp sáng. Có ý kiến cho rằng : “Hô hấp sáng có hại cho cây”. Bạn hãy nhận xét ý kiến trên. 2.Dựa trên đặc điểm hô hấp ở thực vật, hãy nêu cơ sở khoa học của các phương pháp bảo quản nông sản: Bảo quản lạnh , bảo quản khô và bảo quản ở nồng độ CO2 cao. 3. Nêu 2 phương pháp để xác định nhiều hạt lúa đang nảy mầm và chưa nảy mầm Câu 4: (2 điểm) 1. Quá trình trao đổi khí ở côn trùng có ưu điểm gì? 2. Nêu các dẫn chứng cho thấy cấu tạo phổi và hoạt động thông khí ở phổi chim khác hẳn các động vật có phổi khác? Câu 5:(3 điểm) 1. Vì sao tim hoạt động suốt đời mà không mệt mỏi ? 2. Ưu điểm của hệ tuần hoàn kín so với tuần hoàn hở ? 3. Hầu hết các tổ chức trong cơ thể người nhận được nhiều máu từ động mạch khi tâm thất co và tâm nhĩ dãn. Đối với cơ tim thì ngược lại, nó nhận được nhiều máu khi tâm thất dãn và ít máu khi tâm thất co. Tại sao có sự khác biệt như vậy? Câu 6: (1 điểm) 1. Hãy giải thích tại sao khi ta uống nhiều nước thì lượng nước tiểu thải qua thận tăng lên? 2. Nêu mối quan hệ giữa tuyến yên và vùng dưới đồi trong hoạt động chức năng của chúng ? Câu 7:(3 điểm) 1. Phân biệt cơ quan tiêu hóa (miệng, dạ dày, ruột non, manh tràng) của động vật ăn cỏ và động vật ăn hạt? 2. Thức ăn sau khi được tiêu hoá ở dạ dày được chuyển xuống ruột từng đợt với lượng nhỏ có ý nghĩa gì?

ĐÁP ÁN Câu

Ý

1

1

2

Nội dung Nước có thể vận chuyển lên trên những thân cây cao hàng chục m là nhờ có 3 động lực - Áp suất rễ - động lực đầu dưới - Lực hút do sự thoát hơi nước ở lá- động lực đầu trên - Lực liên kết giữa các phân tử nước với nhau và giữa phân tử nước với vách mạch gỗ. *Chức năng của rễ: - Hấp thụ nước và muối khoáng - Dẫn truyền chất dĩnh dưỡng từ bề mặt hấp thụ -Néo chặt cây, cố định cây vào đất để nâng đỡ cây và giúp cây đứng vững trong không gian + Giữ hạt đất, chống rửa trôi, xói mòn đất,... *Cấu tạo của rễ thích nghi với chức năng hút nước và muối khoáng: - Hệ rễ phân nhánh nhiều và có nhiều lông hút - Rễ phát triển theo hướng đâm sâu và lan rộng hướng về phía nguồn nước, số lượng lông hút nhiều => tăng bề mặt hấp thụ - Cấu tạo lông hút phù hợp với chức năng: thành tế bào mỏng, không

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 46 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

Điểm 0,25 0,25 0,25 0,25

0,25 0,25 0,25 0,25

0,25

thấm cutin, chỉ có một không bào trung tâm lớn, áp suất thẩm thấu cao do hoạt động hô hấp của rễ mạnh 3

2

1

2

3

0,5 - Hạn sinh sinh lý là hiện tượng rễ cây được cung cấp đủ nước nhưng 0,5

cây vẫn không hút được nước - Nguyên nhân: + Nồng độ các chất tạo áp suất thẩm thấu ở môi trường đất quá cao so với áp suất thẩm thấu trong rễ (do bón phân ,...) 0,25 + Do cây ngập trong môi trường nước lâu ngày, thiếu oxy để hô hấp 0,25 6CO2 + 6 H2O NLAS MTC6H12O6 + 6O2 0,25 DL Tạ o chất h ữu cơ cung cấp cho sự sống trên trái đất. 0,25 Biến đổi và tích luỹ năng lượng (năng lượng vật lí thành năng lượng 0,25 hoá học). Hấp thụ CO2 và thải O2 điều hòa không khí. Diệp lục (chlorophin) là sắc tố có khả năng hấp thụ các tia sáng ngoại trừ tia sáng xanh. Do đó tia sáng xanh phản chiếu lại vào mắt làm ta thấy lá cây có màu xanh Ngoài diệp lục ra còn có nhóm sắc tố kháclà Carotenoit. Do thành phần và hàm lượng các nhóm sắc tố khác nhau. - Đa số cây trong môi trường khô hạn có + Lá biến thành gai, lá nhỏ với lớp cutin dày… thích ứng hỗ trợ giảm bớt lượng nước bay hơi. + Khí khổng ít, tập trung ở mặt dưới lá, tránh ánh nắng trực tiếp. - Cây rụng lá ở vùng nhiệt đới vào mùa khô: thân làm nhiệm vụ quang hợp với những cây mất nước thường xuyên - Các cây mọng nước thuộc họ thuốc bỏng : khí khổng mở ban đêm khi không khí lạnh và ấm hơn, đóng ban ngày để ngăn chặn thoát hơi nước.

4

3

1

0,25

* Điểm bão hoà CO2 là: nồng độ CO2 để cường độ quang hợp đạt mức cao nhất. * Trong tự nhiên không xảy ra tình trạng bão hoà CO2, vì: hàm lượng CO2 trong tự nhiên chỉ vào khoảng 0,03% rất thấp so với độ bão hoà CO2 (0,06% - 0,4%). * Hô hấp sáng là sự hô hấp gia tăng thêm bên cạnh hô hấp bình thường

0,25 0,5 0,5

0,25 0,25 0,25 0,25 0,25 0,25 0,50 0,5

xảy ra ở thực vật C3 trong điều kiện chiếu sáng mạnh.

2

* Ý kiến đó là chưa đầy đủ, vì hô hấp sáng tiêu hao một lượng RiDP nhưng không tạo ra ATP, làm giảm năng suất quang hợp, tuy nhiên hô hấp sáng hình thành một số axit amin. - Mục đích của việc bảo quản nông sản là giữ nông sản ít thay đổi về số lượng và chất lượng .Vì vậy, phải khống chế hô hấp của nông sản ở mức tối thiểu. - Cường độ hô hấp tỷ lệ thuận với nhiệt độ, độ ẩm và tỷ lệ nghịch với nồng độ CO2.. - Trong điều kiện: nhiệt độ thấp (bảo quản lạnh) và độ ẩm thâp (bảo quản khô) hoặc trong điều kiện CO2 cao (bảo quản nồng độ CO2 cao) hô hấp thực vật sẽ được hạn chế ở mức tối thiểu nên thời gian bảo quản được kéo dài

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 47 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

0,5

0,25 0,25

0,5

3

Phương pháp 1. Lấy hai nhúm hạt cho vào hai bình kín rồi dẫn khí từ bình vào cốc chứa dung dịch nước vôi trong (

0,5

Ca(OH)2 ). Khí từ bình nào làm nước vôi vẩn đục thì chính là bình chứa hạt đang nảy mầm. Vì Ca(OH)2 + CO2 ( sinh ra khi hạt hô hấp ) ---> CaCO3 kết tủa. Phương pháp 2 . Cho hai loại hạt ( mỗi loại 1 kg) vào hai hộp

0,5

xốp cách nhiệt, cắm nhiệt kế vào hạt và theo dõi nhiệt độ. Hộp xốp nào nhiệt độ tăng thì chính là hộp xốp chứa hạt đang nảy mầm.Vì hô hấp là quá trình toả nhiệt. 4

1

- Hệ thống ống khí côn trùng đã giảm xuống tối thiểu mức hao phí năng lượng trong trao đổi khí do các ống khí trực tiếp đến các 0,5 tế bào cơ thể → không tốn năng lượng vận chuyển khí trung gian qua hệ tuần hoàn. - Hình thức trao đổi khí này thích nghi với một số loài động vật 0,5 có kích thức nhỏ, hệ tuần hoàn hở.

2

- Cấu tạo phổi: + Không có phế nang mà cấu tạo bởi hệ thống ống khí. + Các ống khí nằm dọc trong phổi và được bao quanh bởi hệ 0,5 thống mao mạch dày đặc. + Phổi thông với hệ thống túi khí gồm nhóm túi khí trước và nhóm túi khí sau. - Hoạt động thông khí: + Khi chim đậu: Sự thông khí qua phổi chủ yếu do cơ liên sườn co dãn → thay đổi thể tích khoang thân → phồng các túi 0,5 khí sau → không khí từ ngoài tràn vào các túi khí sau và các ống khí trong phổi. + Khi chim bay: Hoạt động của đôi cánh → thay đổi thể tích các túi khí trước theo nhịp cánh bay. + Các túi khí hoạt động như một hệ thống bơm hút đẩy không khí từ ngoài qua khí quản vào các túi khí sau, qua các ống khí với mao mạch bao quanh ống khí, nhận CO2 qua các túi khí trước để ra ngoài.

5

1

*Tim hoạt động suốt đời mà không mỏi vì: 0,25 - Tim co dãn nhịp nhàng theo chu kỳ - Bắt đầu mỗi chu kỳ là pha co tâm nhĩ tiếp đó là pha co tâm 0,25 thất & kết thúc là pha dãn chung 0,25

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 48 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

- Thời gian mỗi chu kỳ khoảng 0,8s, trong đó TN co khoảng 0,1s nghỉ 0,7s, tâm thất co 0,3s, nghỉ 0,5s. Pha dãn chung 0,25 0,4s. Như vậy thời gian nghỉ trong một chu kỳ tim của các ngăn tim nhiều hơn thời gian co của các ngăn tim nên tim hoạt động suốt đời mà không mỏi 2

3

6

1

*Ưu điểm của hệ tuần hoàn kín so với tuần hoàn hở là: Trong hệ tuần hoàn kín: - Máu chảy trong động mạch dưới áp lực cao 0,25 - Tốc độ máu chảy nhanh, máu đi được xa 0,25 -Điều hoà phân phối máu đến các cơ quan nhanh 0,25 - Đáp ứng được nhu cầu TĐK & TĐC cao 0,25 - Khi tâm thất co tạo áp suất máu cao hơn nên hầu hết các cơ quan nhận được máu nhiều hơn so với khi tâm thất giãn, huyết áp giảm. Trong khí đó lúc tâm thất co, các sợi cơ tim ép 0,5 vào thành các động mạch vành ở tim nên máu vào tim ít hơn -Khi tâm thất giãn, máu có xu hướng dội lại tim ở gốc động mạch chủ cũng là nơi xuất phát của động mạch vành tim. Lúc đó cơ tim giãn nên không gây cản trở việc cung cấp máu cho tim vì thế lượng máu vào động mạch vành nuôi tim nhiều 0,5 hơn so với khi tâm thất co

- Uống nhiều nước làm áp suất thẩm thấu máu giảm, giảm kích thích lên vùng dưới đồi, giảm tiết ADH, tính thấm ở ống 0,25 thận giảm, giảm lượng nước tái hấp thu => tăng thải nước tiểu. - Uống nước nhiều làm tăng huyết áp, tăng áp lực lọc ở cầu 0,25 thận, tăng thải nước tiểu.

2

7

1

- Vùng dưới đồi tiết ra các yếu tố giải phóng hoặc các yếu tố 0,25 ức chế (hoocmôn) làm tăng cường hoặc ức ché việc sản xuất và tiết hoocmôn của thùy trước tuyến yên. Tế bào thần kinh ở vùng dưới đồi sản xuất hoomôn ADH và ôxitôxin đưa xuống thùy sau tuyến yên - Nồng độ cao hoocmôn tuyến yên gây ức chế ngược trở lại vùng dưới đồi. Tuyến yên gián tiếp gây ức chế hoặc kích 0,25 thích ngược trở lại vùng dưới đồi thông qua tiết hoocmôn của một số tuyến nội tiết do nó chi phối. Đặc điểm Miệng

Động vật ăn hạt Động vật ăn cỏ Không có răng, có Có răng: răng cửa, mỏ sừng răng hàm, răng

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 49 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

0,5

nanh... Dạ dày truyến và dạ Dạ dày 4 túi ở động dày cơ vật nhai lại và dạ dày 1 túi ở thỏ, ngựa... Ngắn Dài

Dạ dày

Ruột non Manh tràng

2

Nhỏ, triển

không

phát Phát triển ở nhóm động vật có dạ dày 1 túi

Ý nghĩa của thức ăn xuống ruột từng đợt với lượng nhỏ: - Dễ dàng trung hoà lượng axít trong thức ăn từ dạ dày xuống ít một, tạo môi trường cần thiết cho hoạt động của các enzim trong ruột (vì có NaHCO3 từ tụy và ruột tiết ra với nồng độ cao). - Để các enzim từ tụy và ruột tiết ra đủ thời gian tiêu hoá lượng thức ăn đó. - Đủ thời gian hấp thụ các chất dinh dưỡng.

0,5

0,5

0,5

0,5

0,25 0,25

( Đề đề nghị )

ĐỀ THI OLYMPIC Môn thi: SINH HỌC 11. Thời gian 150 phút

Câu I (2 điểm): Hãy giải thích các hiện tượng, trên cơ sở hiện tượng hút nước và thoát hơi nước ở cây xanh 1. Hiện tượng rỉ nhựa và ứ giọt. 2. Khi bón nhiều phân đạm vào gốc cây thì cây bị héo. 3. Khi mưa lâu ngày đột ngột nắng to thì cây bị héo. 4. Người ta thường xới đất, làm cỏ sục bùn cho một số loại cây trồng. Câu II (2 điểm). 1. Cho các nguyên tố khoáng sau: N, P, K, S, Mg, Mn, Mo, Ca, Cu. Hãy tóm tắt vai trò của các nguyên tố liên quan đến: a. Cấu tạo chất diệp lục. b. Quá trình quang phân li nước. c. Sự bền vững của thành tế bào. d. Quá trình cố định Ni tơ từ khí quyển. 2.Tại sao dư lượng NO3- trong mô thực vật là một trong những chỉ tiêu quan trọng để đánh giá độ sạch hóa học của nông phẩm? Câu III (4 điểm). 1.Tại sao ban trưa, nắng gắt, ánh sáng dồi dào, cường độ quang hợp lại hạ thấp? Một hiện tượng khác xảy ra đồng thời làm giảm năng suất quang hợp, đó là hiện tượng gì? Giải thích 2. Đối với những cây thích nghi với điều kiện nóng, khô (mía, ngô) thì cơ chế nào làm tăng hiệu suất quang hợp của cây? 3.Giải thích sự xuất hiện các con đường cố định CO2 ở thực vật C3, C4, CAM. 4. Trong pha tối của quá trình quang hợp ở nhóm thực vật C3, để tạo ra 10 phân tử glucôzơ thì pha sáng phải cung cấp bao nhiêu phân tử NADPH và ATP? Câu IV(2 điểm). 1. Cho sơ đồ sau: Rượu, axit lac tic II I Glucôzơ

Axit pyruvic

CO2 + H20 Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 50 III Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

a. Đây là quá trình sinh lí nào ở thực vật? b. Nêu điều kiện và nơi xảy ra các quá trình I, II, III. 2. Ở thực vật phân giải kị khí có thể xảy ra trong những trường hợp nào? Cơ chế nào để thực vật tồn tại trong điều kiện thiếu oxi tạm thời không? Vì sao một số thực vật ở vùng đầm lầy có khả năng sống được trong môi trường thường xuyên thiếu oxi? Câu V (3 điểm). 1. Các câu sau đúng hay sai. Nếu sai hãy chỉnh lại cho đúng. a. Trong các mặt biến đổi thức ăn thì biến đổi thức ăn về mặt cơ học là quan trọng nhất. b. Lông nhung đẩy thức ăn đi trong ruột non. c. Ở người, quá trình tiêu hoá xảy ra chủ yếu ở dạ dày. d. Một số người có thể cắt túi mật mà vẫn hoạt động được bình thường vì trong dịch mật không có chứa enzym tiêu hoá 2. Tại sao thức ăn gần như không được hấp thu ở dạ dày mà chỉ được hấp thu càng lúc càng mạnh ở những phần của ruột non kể từ sau tá tràng? Vai trò chủ yếu của dạ dày trong sự tiêu hóa thức ăn là gì?

3. Cho hình minh họa hệ tiêu hóa của 4 loài I, II, III, IV. Từ hình vẽ hãy nêu đặc điểm tiêu hóa của mỗi loài? IV

Câu VI (2 điểm) 1. Cho sơ đồ sự trao đổi khí ở phổi chim như sau: Môi trường

CO2

O2

CO2

Khí quản

O2

(1)

Các ống khí trong phổi

CO2

Môi trường Khí quản (2) Cho biết (1), (2) là tên bộ phận nào tham gia trao đổi khí ở chim? Hoạt động của hai bộ phận này diễn ra như thế nào khi chim hít vào thở ra? 2. Có mấy hình thức trao đổi khí giữa cơ thể với môi trường?. Kể tên ? Hãy sắp xếp các loài động vật sau : châu chấu, trùng biến hình, ốc, ba ba, rắn nước, cua, giun đốt vào hình thức trao đổi khí phù hợp ? Câu VII(4 điểm). 1. Hãy giải thích sự thay đổi huyết áp và vận tốc máu trong các trường hợp sau: - Đang hoạt động cơ bắp - Sau khi nín thở quá lâu - Trong không khí có nhiều CO - Tuyến trên thận tiết ít anđosteron

2.Một người từ vùng đồng bằng lên sống một thời gian ở vùng núi cao, không khí ở vùng núi đó nghèo oxi. Em hãy cho biết trong cơ thể người đó xảy ra những thay đổi nào về hoạt động và cấu trúc của hệ hô hấp, tuần hoàn và máu. 3.Giải thích vì sao cá tồn tại hệ tuần hoàn đơn, trong khi động vật có xương sống bậc cao (chim, thú) có vòng tuần hoàn kép? 4. Hệ tuần hoàn kín xuất hiện từ giun đốt. Theo em chân khớp (xuất hiện sau giun đốt trong quá trình tiến hoá) có hệ tuần hoàn kín hay hở? Giải thích?

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

Câu VIII (1 điểm). Một người không bị bệnh tiểu đường, không ăn uống gì để đi xét nghiệm máu. Khi xét nghiệm máu, bác sĩ thông báo nồng độ glucagôn cao, nồng độ insulin thấp. Bệnh nhân đó rất lo lắng. Nếu em là bác sĩ, em sẽ giải thích cho bệnh nhân đó như thế nào? --------------------------------------- HẾT ---------------------------------

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 52 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

HƯỚNG DẪN CHẤM (Hướng dẫn chấm có trang) Câu I (2 điểm): Hãy giải thích các hiện tượng, trên cơ sở hiện tượng hút nước và thoát hơi nước ở cây xanh 1. Hiện tượng rỉ nhựa và ứ giọt. 2. Khi bón nhiều phân đạm vào gốc cây thì cây bị héo. 3. Khi mưa lâu ngày đột ngột nắng to thì cây bị héo. 4. Người ta thường xới đất, làm cỏ sục bùn cho một số loại cây trồng. HƯỚNG DẪN CHẤM Ý Nội dung Điểm 1 - Hiện tượng rỉ nhựa: Nếu cắt ngang thân, nước được bơm từ rễ lên trào ra ngoài. 0,25 (0,5) Hiện tượng ứ giọt: Khi độ ẩm không khí cao, ở mép lá cây thân thảo hình thành các giọt nước - Hiện tượng rỉ nhựa và ứ giọt chứng tỏ rễ đẩy nước chủ động lên thân, gọi là áp suất 0,25 rễ 2 (0,5)

- Rễ hấp thu nước theo cơ chế thẩm thấu từ nơi có thế nước cao từ dung dịch đất (Áp 0,25 suất thẩm thấu thấp) vào nơi có thế nước thấp (áp suất thẩm thấu cao) của tế bào lông hút. - Khi bón nhiều phân đạm vào gốc cây thì làm tăng áp suất thẩm thấu của dung dịch 0,25 đất cây không hấp thụ được nước, lá vẫn thoát hơi nước cân bằng nước trong cây bị phá vỡ cây héo 3. Khi mưa lâu ngày, đột ngột nắng to thì cây héo mưa lâu ngày, độ ẩm không khí 0,25 (0.5) cao và bão hòa hơi nước sẽ cản trở sự thoát hơi nước. Khi đột ngột nắng to,sự thay đổi mạnh về nhiệt độ khiến cây ko kịp phản ứng để 0,25 thoát hơi nước làm mát lá, vì thế khiến lá nhanh chóng bị héo 4 Người ta thường xới xáo, làm cỏ sục bùn cho một số cây trồng làm đất tơi xốp 0,25 (0,5) thoáng khí, tăng lượng oxi tạo điều kiện cho lông hút của rễ phát triển 0,25 tăng lượng oxi cho rễ giúp rễ hô hấp tốt tạo năng lượng để hút nước. Câu II (2 điểm). 1. Cho các nguyên tố khoáng sau: N, P, K, S, Mg, Mn, Mo, Ca, Cu. Hãy tóm tắt vai trò của các nguyên tố liên quan đến: 1. Cấu tạo chất diệp lục 2. Quá trình quang phân li nước. 3. Sự bền vững của thành tế bào. 4. Quá trình cố định Ni tơ từ khí quyển. HƯỚNG DẪN CHẤM Ý Nội dung Điểm 1. a.Cấu tạo diệp lục tố (0,75) (1,5đ) - N: tham gia cấu tạo vòng pyrol, 0,25 -Mg: tham gia cấu tạo nhân diệp lục tố 0,25 - Fe: tham gia cấu tạo enzim, hoạt hóa enzim 0,25 0,25 b. Quá trình quang phân ly nước (0,25) Mn, Cl: kích thích quang phân ly nước, cân bằng ion c. sự bền vững của thành tế bào (0,25đ) 0,25 Ca: tham gia thành phần cấu trúc màng, hoạt hóa enzim d. quá trình cố định nitơ từ khí quyển (0,25đ) 0,25 Mo: tham gia cố định nitơ, chuyển hóa NO32 - Dư lượng nitrat tích luỹ quá giới hạn cho phép sẽ gây độc cho sức khoẻ 0,25 (0,5) con người. 0,25

- Nitrat sẽ chuyển hoá thành nitrit (NO2). + Ở trẻ em, NO2 vào máu sẽ làm hemoglobin sẽ chuyển thành methemoglobin suy giảm hoặc mất chức năng vận chuyển O2 → Các bệnh về hồng cầu, như bệnh xanh da ở trẻ con. Ở người lớn thì methemoglobin có thể chuyển ngược thành hemoglobin

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 53 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

+ Nitrit (NO2)là chất có khả năng gây ung thư cho người. + Nitrit (NO2) là tác nhân gây đột biến gen. Câu III (4 điểm). 1.Tại sao ban trưa, nắng gắt, ánh sáng dồi dào, cường độ quang hợp lại hạ thấp? Một hiện tượng khác xảy ra đồng thời làm giảm năng suất quang hợp, đó là hiện tượng gì? Giải thích 2. Đối với những cây thích nghi với điều kiện nóng, khô (mía, ngô) thì cơ chế nào làm tăng hiệu suất quang hợp của cây? 3.Giải thích sự xuất hiện các con đường cố định CO2 ở thực vật C3, C4, CAM. 4. Trong pha tối của quá trình quang hợp ở nhóm thực vật C3, để tạo ra 10 phân tử glucôzơ thì pha sáng phải cung cấp bao nhiêu phân tử NADPH và ATP? HƯỚNG DẪN CHẤM Ý Nội dung Điểm 1. * Lí do cường độ quang hợp hạ thấp : (1,0đ) - Buổi trưa : Thoát hơi nước mạnh → tế bào lỗ khí mất nước, vách mỏng tế bào hạt 0,25 đậu co lại nhiều làm lỗ khí khép kín - trao đổi nước ngưng trệ. - Thoát hơi nước → hàm lượng axit abxixic tăng lên, kích thích các bơm ion hoạt 0,25 động, các ion rút ra khỏi tế bào khí khổng làm cho các tế bào này giảm áp suất thẩm thấu, giảm sức trương nước và khí khổng đóng. * Lí do giảm năng suất quang hợp : 0,25 - Do hiện tượng hô hấp sáng. - Lỗ khíđóng → hàm lượng CO2 giảm → hô hấp sáng tăng tạo chất photphoglicolat 0,25 bị oxi hoá giải phóng năng lượng vôích (mất ribulozođiphotphat). 2 (0,1đ)

Sự thích nghi làm tăng hiệu suất quang hợp ở cây C4 : - CO2 có nồng độ thấp + phân tử có 3 cacbon bắt nguồn từ axit puruvic (C3H4O3) → axit oxaloaxetic có 4 cacbon → axit malic là kho dự trữ tạm CO2. - Axit malic chuyển vào tế bào bao quanh bó mạch (có nồng độ O2 thấp để giảm hô hấp sáng - giải phóng CO2để thực hiện quang hợp C3.

0,5 0,5

Sự xuất hiện các con đường cố định CO2 ở thực vật C3, C4, CAM. - Thực vật C3: Sống ở vùng ôn đới, á nhiệt đới, điều kiện cường độ ánh sáng, nhiệt 0,5 độ, nồng độ CO2, O2 bình thường, do đó đã cố định CO2 1 lần theo chu trình Canvin. - Thực vật C4: Sống ở vùng nhiệt đới nóng ẩm kéo dài, ánh sáng, nhiệt độ, nồng độ 0,5 O2 cao, nồng độ CO2 thấp nên phải có quá trình cố định CO2 2 lần: + 1 lần lấy nhanh CO2 vốn ít ỏi trong không khí và tránh hô hấp sáng tại tế bào mô giậu + lần 2 cố định CO2 theo con đường Canvin để hình thành chất hữu cơ trong tế bào bao bó mạch. - Thực vật CAM: Sống ở sa mạc hoặc bán sa mạc, khí hậu khô nóng kéo dài, phải 0,5 tiết kiệm nước đến mức tối đa bằng cách đóng khí khổng vào ban ngày và mở vào ban đêm để lấy CO2 vào dự trữ và cố định CO2 theo chu trình Canvin để hình thành chất hữu cơ vào ban ngày. 4. *Dựa vào chu trình Canvin – Benson (0,5đ) 0,25 1 - 1 vòng quay của chu trình Canvin sử dụng 9 ATP và 6 NADPH để tạo ra phân 2 tử glucôzơ →để tạo 1 glucôzơ thì chu trình phải quay 2 vòng do đó phải cần 18 ATP và 12 NADPH. 0,25 - Để tạo ra 50 phân tử glucôzơ cần: 10 × 18 ATP = 180 ATP 10 × 12 NADPH = 120 NADPH Câu IV(2 điểm). 1.a. Đây là quá trình sinh lí nào ở thực vật? b. Nêu điều kiện và nơi xảy ra các quá trình I, II, III. 2. Ở thực vật phân giải kị khí có thể xảy ra trong những trường hợp nào? Cơ chế nào để thực vật tồn tại trong điều kiện thiếu oxi tạm thời không? Vì sao một số thực vật ở vùng đầm lầy có khả năng sống được trong môi trường thường xuyên thiếu oxi?

3 (1.5đ)

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 54 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

HƯỚNG DẪN CHẤM Ý Nội dung Điểm 1. a. Đây là quá trình hô hấp thực vật. 0.25 (1đ) b I: Đường phân. Nơi xảy ra: tế bào chất. (Điều kiện yếm khí) 0.25 II: Quá trình lên men. Nơi xảy ra: ở tế bào chất. Điều kiện yếm khí. 0.25 0.25 III: Chu trình Nơi xảy ra: ở thể nền của ti thể. Điều kiện hiếu khí. 2. - Ở thực vật phân giải kị khí xảy ra khi rễ cây bị ngập úng, hạt ngâm trong 0.25 (1đ) nước hay cây trong điều kiện thiếu oxi. Cơ chế để thực vật tồn tại trong điều kiện thiếu oxi tạm thời: Thực vật thực hiện hô hấp kị khí. 0.25 Giai đoạn đường phân xảy ra ở tế bào chất: Glucozo axit piruvic + ATP + NADH. Lên men rượu tạo axit lactic hoặc etanol Axit piruvic etanol + CO2 + NL Axit piruvic axit lactic + NL. *Một số thực vật ở vùng đầm lầy có khả năng sống được trong môi trường 0,5 thường xuyên thiếu oxi: - Hệ rễ ít mẫn cảm với điều kiện kị khí. - Trong thân và rễ có hệ thống gian bào thông với nhau dẫn oxi từ thân xuống rễ. - Rễ mọc ngược lên để hấp thụ oxi không khí như rễ thở ở sú, vẹt, mắm... Câu V (3 điểm). 1. Các câu sau đúng hay sai. Nếu sai hãy chỉnh lại cho đúng. a. Trong các mặt biến đổi thức ăn thì biến đổi thức ăn về mặt cơ học là quan trọng nhất. b. Lông nhung đẩy thức ăn đi trong ruột non. c. Ở người, quá trình tiêu hoá xảy ra chủ yếu ở dạ dày. d. Một số người có thể cắt túi mật mà vẫn hoạt động được bình thường vì trong dịch mật không có chứa enzym tiêu hoá 2. Tại sao thức ăn gần như không được hấp thu ở dạ dày mà chỉ được hấp thu càng lúc càng mạnh ở những phần của ruột non kể từ sau tá tràng? Vai trò chủ yếu của dạ dày trong sự tiêu hóa thức ăn là gì?

3. Cho hình minh họa hệ tiêu hóa của 4 loài I, II, III,IV. Từ hình vẽ hãy nêu đặc điểm tiêu hóa của mỗi loài? HƯỚNG DẪN CHẤM Ý 1. (1đ)

2 (1đ)

3. (1đ)

Nội dung 1.Các câu sau đúng hay sai. Nếu sai hãy chỉnh lại cho đúng a. Sai. Tiêu hóa hóa học là quan trọng nhất, vì quá trình này biến đổi thức ăn thành những chất đơn giản cuối cùng, hấp thụ được vào cơ thể. b. Sai. Lông nhung hấp thụ chất dinh dưỡng. c. Sai. Quá trình tiêu hoá xảy ra chủ yếu ở ruột non vì ruột có đủ các loại enzym để biến đổi tất cả thức ăn về mặt hoá học. d. Đúng. Mât do gan tiết ra. Túi mật chỉ là nơi chứa chứ không tiết mật. Mật giúp phân nhỏ các giọt mỡ để biến đổi mỡ nhanh hơn thành axit béo và glixerol. - Thức ăn không được hấp thu ở dạ dày vì chưa được tiêu hóa hóa học xong. Chỉ mới một phần gluxit và protein được biến đổi thành những hợp chất tương đối đơn giản. - Thức ăn được hấp thu mạnh ở những phần của ruột non kể từ sau tá tràng vì: + Thức ăn được biến đổi hoàn toàn thành những chất đơn giản. + Bề mặt hấp thu của ruột tăng lên rất lớn, nhờ các nếp gấp cực nhỏ của niêm mạc ruột mang rất nhiều những lông hấp thụ cực nhỏ. - Vai trò của yếu của dạ dày: Tiêu hóa cơ học (biến đổi thức ăn thành những phân tử nhỏ) tạo điều kiện cho tiêu hóa hóa học. - Loài I: Động vật ăn cỏ, vì ruột dài, dạ dày lớn nhiều ngăn. - Loài II: Động vật ăn cỏ, vì ruột dài, manh tràng rất lớn. - Loài III: Động vật ăn thịt, vì ruột ngắn, manh tràng nhỏ, dạ dày đơn.

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 55 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

Điểm 0,25 0,25 0,25 0,25 0,25 0,25 0,25 0,25 0,25 0,25 0,25

- Loài IV: Chim ăn hạt, có dạ dày tuyến, dạ dày cơ. Câu VI (2 điểm)

0,25

1. Cho sơ đồ sự trao đổi khí ở phổi chim như sau: Môi trường

CO2

O2

CO2

Khí quản

O2

(1)

Các ống khí trong phổi

CO2

ng Hoạt động của hai bộ phận này quảntham gia trao đổi Môi Cho biết (1),(2)(2) là tên bộ phKhí ận nào khí ởtrườ chim? diến ra như thế nào khi chim hít vào thở ra? 2. Có mấy hình thức trao đổi khí giữa cơ thể với môi trường?. Kể tên ? Hãy sắp xếp các loài động vật sau : châu chấu, trùng biến hình, ốc, ba ba, rắn nước, cua, giun đốt vào hình thức trao đổi khí phù hợ p ? HƯỚNG DẪN CHẤM

Nội dung 1 (1đ)

(1): túi khí sau, (2): túi khí trước -Hoạt động các túi khí: + Khi hít vào: O2 theo khí quản tràn vào túi khí sau, đẩy không khí qua các ống khí trong phổi và dồn vào túi khí trước. Cả 2 túi khí trước và sau đều phồng lên + Khi thở ra: Các cơ thở dãn, các túi khí bị ép, O2 từ các túi khí sau đẩy qua các ống khí trong phổi, còn túi khí trước ép CO2 ra ngoài

2 (1đ)

Có 4 hình thức: + TĐK qua bề mặt cơ thể : trùng biến hình, giun đốt + TĐK qua mang : ốc, cua + TĐKqua hệ thống ống khí : châu chấu + TĐK qua các phế nang trong phổi : ba ba, rắn nước

Điểm 0,25 0,25 0,25 0,25

0,25 0,25 0,25 0,25

Câu VII (4 điểm). 1. Hãy giải thích sự thay đổi huyết áp và vận tốc máu trong các trường hợp sau: - Đang hoạt động cơ bắp - Sau khi nín thở quá lâu - Trong không khí có nhiều CO - Tuyến trên thận tiết ít anđosteron

2. Một người từ vùng đồng bằng lên sống một thời gian ở vùng núi cao, không khí ở vùng núi đó nghèo oxi. Em hãy cho biết trong cơ thể người đó xảy ra những thay đổi nào về hoạt động và cấu trúc của hệ hô hấp, tuần hoàn và máu. 3. Giải thích vì sao cá tồn tại hệ tuần hoàn đơn, trong khi động vật có xương sống bậc cao (chim, thú) có vòng tuần hoàn kép? 4. Hệ tuần hoàn kín xuất hiện từ giun đốt. Theo em chân khớp (xuất hiện sau giun đốt trong quá trình tiến hoá) có hệ tuần hoàn kín hay hở? Giải thích? HƯỚNG DẪN CHẤM Ý 1. (0,1)

Nội dung Điểm - Đang hoạt động cơ bắp: tăng huyết áp và vận tốc máu do tăng tiêu thụ Oxi ở cơ và 0,25 tăng thải CO2 vào máu - Sau khi nín thở quá lâu: nồng độ oxi trong máu giảm và CO2 tăng tim đập nhanh, 0,25 mạnh → tăng huyết áp và vân tốc máu - Trong không khí có nhiều CO: Co sẽ gắn với Hb làm giảm nồng độ oxi trong 0,25 máu→tăng huyết áp và vận tốc máu - Tuyến trên thận tiết ít anđosteron: làm giảm tái hấp thụ Na+ cùng với nước → 0,25 Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 56

Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

2. (0,1đ)

3 (1đ)

4 (1đ)

giảm lượng máu tuần hoàn → huyết áp và vận tốc máu giảm Những thay đổi xảy ra: - Nhịp thở nhanh hơn, tăng thông khí, tăng khả năng tiếp nhận O2. - Tim đập nhanh hơn, tăng tốc độ tuần hoàn máu. Tập trung nhiều máu cho các bộ phận quan trọng như não, tim. - Do hồng cầu gắn được ít oxi hơn nên tủy xương sản xuất thêm hồng cầu đa vào máu, làm tăng khả năng vận chuyển oxi của máu. - Tăng thể tích phổi và thể tích tâm thất. Ở cá: + Môi trường nước đệm đỡ. + Nhiệt độ nước tương đương thân nhiệt cá giảm nhu cầu năng lượng → nhu cầu oxi thấp→cá có hệ tuần hoàn đơn. Ở chim, thú: + Nhu cầu năng lượng cao nên cần nhiều oxi, máu được oxi hóa từ các cơ quan trao đổi khí → về tim. + Từ tim máu được phân bố khắp cơ thể→tuần hoàn kép giúp tăng áp lực máu và tốc độ dòng chảy. - Côn trùng có hệ tuần hoàn hở. - Do côn trùng tiến hành trao đổi khí qua hệ thống ống khí. Các ống khí phân nhánh trực tiếp đến từng tế bào. Do đó côn trùng không sử dụng để cung cấp O2 cho tế bào và thải CO2 ra khỏi cơ thể.

0,25 0,25 0,25 0,25 0,25 0,25 0,25 0,25

0,25 0,25 0,25 0,25

Câu VIII (1 điểm). Một người không bị bệnh tiểu đường, không ăn uống gì để đi xét nghiệm máu. Khi xét nghiệm máu, bác sĩ thông báo nồng độ glucagôn cao, nồng độ insulin thấp. Bệnh nhân đó rất lo lắng. Nếu em là bác sĩ, em sẽ giải thích cho bệnh nhân đó như thế nào? HƯỚNG DẪN CHẤM Nội dung Bệnh nhân đó không nên lo lắng vì: -Tham gia điều hòa lượng glucôzơ trong máu có sự tham gia của 2 hoocmôn ở tuyến tụy là: insulin và glucagôn. -Khi nồng độ glucôzơ trong máu cao thì tuyến tụy tiết insulin chuyển hóa glucôzơ thành glicôgen → giảm đường huyết. -Khi nồng độ glucôzơ trong máu thấp thì tuyến tụy tiết glucagôn chuyển hóa glicôgen thành glucôzơ → tăng đường huyết. - Do bệnh nhân không ăn uống nên hàm lượng glucôzơ trong máu giảm. Hàm lượng glucôzơ trong máu sẽ được gan bù lại nhờ chuyển glicôgen dự trữ thành glucôzơ. Vì thế khi xét nghiệm máu thì cho kết quả là nồng độ glucagôn cao, nồng độ insulin thấp.

Điểm 0,25 0,25 0,25 0,25

--------------------------------------- HẾT -----------------------------------

KÌ THI OLYMPIC TRUYỀN THỐNG MÔN: SINH HỌC 11 ( Thời gian : 180 phút ) ĐỀ : Câu 1: ( 2 ,0 điểm ) a.Cơ chế nào đảm bảo cho sự vận chuyển nước và muối khoáng trong mạch gỗ theo một chiều từ rễ lên lá? Nếu một ống mạch gỗ bị tắc, dòng mạch gỗ trong ống có thể tiếp tục đi lên được không? Giải thích? b. Giải thích tại sao hiện tượng ứ giọt chỉ xảy ra ở những cây bụi thấp và những cây thân thảo? Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 57 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

Câu 2: ( 2,0 điểm ) 1. Cho sơ đồ chuyển hóa nitơ sau:

NO3

-

(3)

(1)

NO3( 4)

N2 không khí (2)

NH4

NH4+

+

(3) Rễ cây

a.Các số (1), (2), (3), (4 ) tương ứng với những quá trình nào? b.Trong các quá trình trên ,những quá trình nào cần sự xúc tác của enzim ? Câu 3: ( 2 điểm ) a. Hô hấp sáng là gì? Hô hấp sáng xảy ra ở nhóm thực vật nào, ở các cơ quan nào?. Nguồn gốc nguyên liệu và sản phẩm cuối cùng của hô hấp sáng?. b. Một bà nội trợ đặt một túi quả trong tủ lạnh, còn một túi quả bà để quên ở trên bàn. Vài ngày sau, khi lấy quả ra ăn bà thấy rằng quả để trong tủ lạnh ăn ngọt hơn so với quả để quên trên mặt bàn. Hãy giải thích hiện tượng trên? Câu 4: ( 2,0 điểm ) a.Tại sao nói quá trình đồng hoá CO2 ở thực vật C3, C4, CAM đều phải trải qua chu trình Canvin? b. Sự điều hoà chu trình Canvin có ý nghĩ như thế nào? Loại enzim nào quan trọng nhất trong việc điều hoà chu trình Canvin? Câu 5: (2, 0 điểm ) a.Ở cây mía có những loại lục lạp nào?.Phân tích chức năng của mỗi loại lục lạp đó trong quá trình cố định CO2? b.Tại sao để tổng hợp 1 phân tử glucozo , thực vật C4 cần nhiều ATP hơn so với thực vật C3 Câu 6: ( 2 điểm ) a. Trong hô hấp, cá xương có thể lấy được hơn 80% lượng ôxi của nước khi đi qua mang. Ngoài những đặc điểm của bề mặt trao đổi khí mà tất cả các loài sinh vật đều có, cá xương còn có những đặc điểm nào làm tăng hiệu quả trao đổi khí? b.Tại sao động vật có phổi không trao đổi khí được trong nước ? So sánh sự trao đổi khí ở cơ thể động vật với cơ thể thực vật Câu 7: ( 4,0 điểm ) a.Hãy cho biết các phát biểu sau đây là đúng hay sai và giải thích. -. Nhờ sự đàn hồi của thành động mạch mà huyết áp được duy trì tương đối ổn định trong suốt quá trình lưu thông trong cơ thể. - Người lớn có chu kỳ tim ngắn hơn trẻ em - Tim của bò sát có 4 ngăn, máu vận chuyển trong cơ thể trong cơ thể là máu không pha. - Sau khi nín thở vài phút thì nhịp tim vẫn đập bình thường b.Giải thích các hiện tượng sau: - Tại sao khi tiêm chủng thường tiêm vào tĩnh mạch? Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 58 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

- Vì sao khi sơ cứu người bị ngạt thở người ta thường dùng phương pháp ép lồng ngực và hà hơi thổi ngạt ? - Tại sao pH của máu chỉ dao động trong giới hạn từ 7,35 – 7,45 Câu 8: ( 3 điểm ) a Hãy dự đoán ở động vật ăn thịt sống, giả sử ta bỏ một miếng thịt nạc còn nguyên vẹn vào ruột non thì nó sẽ biến đổi như thế nào? b.Các chất dinh dưỡng sau khi được biến đổi ở ruột non sẽ được hấp thụ theo những cơ chế nào? Phân biệt các cơ chế đó Câu 9: ( 1 điểm ) “Đời cha ăn mặn, đời con khát nước, đời cháu đi tiểu” Trong sinh lý của cơ thể động vật, em hiểu như thế nào về câu nói trên *** HẾT ***

KÌ THI OLYMPIC TRUYỀN THỐNG MÔN: SINH HỌC 11 ( Thời gian : 180 phút )

ĐÁP ÁN Câu

Nội dung

1 (2,0 đ)

- Cơ chế đảm bảo cho sự vận chuyển theo một chiều từ rễ lên lá: + Lực đẩy của rễ - Áp suất rễ: Nhờ hoạt động hô hấp mạnh của rễ tạo nên sự chênh lệch về ASTT của miền lông hút (có ASTT cao) với dung dịch đất(có ASTT thấp) → tạo nên sự chênh lệch sức hút nước của các tế bào rễ theo hướng tăng dần từ ngoài vào trong. + Lực hút của lá: Do quá trình thoát hơi nước ở lá diễn ra liên tục làm cho khí khổng mở, CO2 khuếch tán vào để thực hiện quang hợp gây nên sự tăng dần ASTT của các tế bào từ ngoài vào trong, từ rễ lên lá tạo lực kéo cột nước lên. + Lực trung gian: Gồm lực liên kết giữa các phân tử nước với nhau và lực liên kết giữa các phân tử nước với thành mạch gỗ, lực trung gian này lớn hơn tác dụng trọng lục của khối lượng cột nước. - Nếu ống mạch gỗ bị tắc, dòng mạch gỗ trong ống đó có thể di chuyển ngang theo các lỗ bên vào ống mạch gỗ bên cạnh và tiếp tục di chuyển lên trên. - Hiện tượng ứ giọt chỉ xảy ra ở những cây bụi thấp và những cây thân thảo: Vì những cây này thường thấp nên dễ bị trạng thái bão hòa hơi nước do đó khi áp suất rễ đẩy nước từ rễ lên lá theo dòng mạch gỗ thì nước không thoát thành hơi mà đọng lại thành giọt ở mặt dưới lá nơi có nhiều khí khổng và tập trung ở đầu cuối của lá.

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 59 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

Điểm 0,5 đ

0,5

0,25

0,25

0,5đ

Ghi chú

2 (2đ

3

a.(1) Quá trình hình thành NO3- từ N2 bằng con đường hóa học( nhờ hiện tượng phóng điện từ các tia chớp trong cơn giông ) (2) quá trình cố định ni tơ ( diễn ra ở các nhóm vi sinh vật cố định đạm) (3) là quá trình hấp thụ ni tơ ở rễ cây: Rễ cây hấp thụ ni tơ dưới 2 dạng: NH4+ và NO3(4)Là quá trình khử nitrat trong cây:Cây chỉ sử dụng NH4+ để hình thành các axit amin. Do vậy NO3- được hút vào sẽ được rễ chuyển hóa thành để cây sử dụng NH4+ b. Quá trình (2) và (4) cần sự xúc tác của các enzim - Quá trình ( 2) diễn ta trong tế bào của vi khuẩn cố định đạm, cần sự xúc tác của các enzim nitrogenanza và 1 số enzim khác - Quá trình ( 4) diễn ra trong tế bào rễ cây , cần sự xúc tác của các enzim đặc hiệu -Quá trình (1) và (3) diễn ra ở môi trường ,không cần sự xúc tác của enzim

0,25đ 0,25đ 0,25đ 0,25đ 0,25đ 0,25đ 0,25 0,25

a.

- Hô hấp sáng: là quá trình hô hấp xảy ra ở ngoài ánh sáng - Hô hấp sáng xảy ra ở nhóm thực vật C3, - Hô hấp sáng xảy ra ở 3 loại bào quan: lục lạp, peroxixom và ti thể - Nguồn gốc nguyên liệu: RiDP trong quang hợp -Sản phẩm cuối cùng tạo thành là: CO2 và Serin

0,25đ 0,25đ 0,25đ 0,5đ 0,25đ

b.

- Quả được bảo quản trong tủ lạnh dưới điều kiện nhiệt độ thấp làm 0,25 đ ức chế enzim hô hấp nên quá trình hô hấp bị giảm cường độ xuống mức tối thiểu tránh tiêu hao lượng đường trong quả . Vì vậy, quả ngọt hơn so với quả trên bàn. - Quả để trên bàn: Do không được bảo quản nên cường độ hô hấp giữ 0,25đ nguyên làm hàm lượng đường tiêu giảm nhanh hơn so với quả để trong tủ lạnh. Vì vậy, quả kém ngọt hơn so với quả để trong tủ lạnh 4

a.Chu trình Canvin mang tính phổ biến: tất cả các loài thực vật khi đồng hoá CO2 đều phải trải qua chu trình Canvin để tổng hợp đường, 0,5đ từ đó tổng hợp các chất hữu cơ khác b. Ý nghĩa: Đảm bảo quá trình đồng hoá CO2 xảy ra thuận lợi, phù hợp với nhu cầu cơ thể 0,5đ - Chu trình Canvin được điều hoà bởi enzim Ri-1,5-DP – cacboxilaza vì nó quyết định phản ứng đầu tiên quan trọng của chu trình => ảnh 0,5đ hưởng tới tốc độ chu trình Canvin

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 60 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

5

a. - Cây mía là thực vật C4 nên có 2 loại lục lạp: Lục lạp tế bào mô giậu và lục lạp tế bào bao bó mạch *Lục lạp ở tế bào mô giậu: có enzim PEP – cacboxilaza cố định CO2 tạo AOA, dự trữ CO2 * Lục lạp ở tế bào bao bó mạch: có enzim RiDP cacboxilaza cố định CO2 trong các hợp chát hữu cơ b. -Theo chu trình Canvin , để hình thành 1 phân tử glucozo cần 18 ATP -Ở thực vật C4 , ngoài 38 ATP này cần có thêm 6ATP để hoạt hóa axit pyruvic thành PEP. Vì vậy để tổng hợp 1 phân tử glucozo thực vật C4 cần 24 ATP 6 ( 2 đ)

7 ( 4 đ)

a. -Dòng nước chảy gần như liên tục qua mang nhờ sự phối hợp nhịp nhàng của thềm miệng ,nắp mang và diềm nắp mang -các mao mạch trên phiến mang xếp song song và ngược chiều dòng nước chảy b. *Vì: khi động vật có phổi ngập trong nước, nước sẽ tràn vào đường dẫn khí (khí quản, phổi) Không có sự lưu thông khí trong phổi => sau một thời gian ngắn các động vật sẽ thiếu Oxi nên sẽ chết * TĐK ở thực vật TĐK ở động vật Trao đổi khí cả khi quang hợp và hô Chỉ trao đổi khí khi hô hấp hấ p Quang hợp hấp thụ CO2 và thải O2 Hô hấp nhận O2 và thải CO2 TĐK giữa cơ thể với môi trường được TĐK giữa cơ thể với môi trường thực hiện qua khí khổng ở lá và thân được thực hiện qua cơ quan hô hấp là bề mặt cơ thể hoặc mang hay hệ thống ống khí, phổi

a. - Sai: Vì máu trong động mạch phổi là máu đỏ thẫm , giàu CO2 - Sai, vì : càng xa tim , hệ mạch càng phân nhánh , tiết diện càng lớn , ở mao mạch tiết diện rất lớn nên huyết áp giảm - Sai vì trẻ em có chu kì tim ngắn hơn người lớn - Sai vì tim bò sát thực chất là có 3 ngăn có vách hụt nên có sự pha trộn máu ở tâm thất - Sai , vì khi nín thở vài phút thì tim đập nhanh hơn do nồng độ oxi giảm ,nồng độ cacbonic tăng trong máu . Tác động lên áp thụ quan ở cung động mạch chủ ,xoang động mạch cảnh và trung khu vận hành ở hành tủy làm tim đập nhanh và mạnh b. - Tiêm vào tĩnh mạch vì: + Động mạch có áp lực máu mạnh nên khi rút kim tiêm ra dễ gây chảy nhiều máu và dễ bị vỡ + Động mạch nằm sâu trong thịt nên khó tìm thấy + Tĩnh mạch nằm nông (gần da) nên dễ tìm, tĩnh mạch rộng nên dễ Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 61 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

0,5đ 0,5đ 0,5đ 0,25đ 0,5 đ

0,25đ 0,25đ 0,25 đ 0,5đ

0,25đ 0,25 đ 0,25 đ

0,25đ 0,25đ 0,25đ 0,25đ 0,75đ

0,25đ 0,25đ 0,25đ

luồn kim tiêm. - Sơ cứu người bị ngạt thở người ta thường dùng phương pháp ép lồng ngực và hà hơi thổi ngạt : + Ép lồng ngực để đưa không khí từ trong phổi ra ngoài + Thổi khí vào phổi qua miệng làm giãn phế nang, đưa không khí vào kích thích hành tủy gây phản xạ hô hấp trở lại - pH của máu chỉ dao động trong giới hạn từ 7,35 – 7,45 là nhờ các hệ đệm +Hệ đệm bicacbonat ở phổi:CO2 + H2O  H2CO3 HCO3- + H+ +Hệ đệm photphat ở thận: H2PO4 HPO42- + H+ +Hệ đệm proteinat điều chỉnh độ kiềm nhờ gốc –COOH và điều chỉnh độ axit nhờ gốc –NH2 của protein 8 ( 3 đ)

a. Miếng thịt đó hầu như không hề bị biến đổi vì: + Mỗi bộ phận cơ quan tiêu hóa đảm nhận một chức năng nhất định + Quá trình biến đổi thức ăn chỉ diễn ra trọn vẹn khi các bộ phận cấu thành cơ quan tiu hóa còn hoàn chỉnh và thức ăn được biến đổi theo trình tự + Các enzim được tiết ra từ dịch ruột không có khả năng phân hủy protein nguyên vẹn mà chỉ phân hủy được các chuỗi polypeptit ngắn b. *Cơ chế hấp thụ các chất dinh dưỡng: chủ yếu theo cơ chế chủ động, một phần theo cơ chế khuyếch tán Phân biệt Nội dung Cơ chế khuyếch tán Cơ chế chủ động Các chất hấp thụ Gixerin, axit béo, các Glucozo, aa……. VTM tan trong dầu.. Chiều vần chuyển Từ nơi có nồng độ Từ nơi có nồng độ cao đến nơi có nồng thấp đến nơi có nồng độ thấp độ cao Năng lượng KHông tiêu dùng NL Cần tiêu dùng NL * Các chất hấp thụ được vận chuyển theo con đường máu (đi qua gan) và đường bạch huyết trở về tim để phân phối tới các tế bào

0,25đ 0,25đ 0,25đ 0,25đ 0,25 đ 0,25 đ

0,25 đ 0,5đ 0,5đ 0,5đ

0,25 đ

0,25đ 0,25đ 0,25đ 0,25 đ

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 62 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

Câu 9 (1đ)

Nội dung phát biểu thuộc cơ chế duy trì cân bằng nội môi qua vai trò của thận điều hoà cân bằng áp suất thẩm thấu (điều hoà nước và muối khoáng- NaCl) Giải thích: + Khi lượng muối NaCl được đưa vào cơ thể quá nhiều (ăn mặn) làm áp suất thẩm thấu trong máu tăng cao sẽ kích thích trung ương thần kinh( vùng dưới đồi thị và sau tuyến yên) gây cảm giác khát và tăng tiết hoocmon chống đa niệu gây co động mạch thận. Kết quả cần cung cấp thêm nước cho cơ thể (uống nước ) và giảm tiểu. + Sau khi cơ thể uống nước để giải khát , áp suất thẩm thấu trong máu giảm dần, thận tăng thải nước có nhiều ion Na+, qua đó duy trì áp suất thẩm thấu.

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 63 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

(0.25 đ) (0.25 đ)

(0.25 đ) (0.25 đ)

KỲ THI HỌC SINH GIỎICẤP TRƯỜNG MÔN THI: SINH HỌC 11 THỜI GIAN LÀM BÀI: 150’ Câu 1. (4,0 điểm) 1. Trong quá trình hút nước của thực vật, một trong những thành phần cấu tạo của tế bào lại có tác dụng hạn chế lực hút nước theo cơ chế thẩm thấu.Đó là thành phần nào? Mô tả cấu tạo phù hợp chức năng của thành phần này? 2. Trình bày con đường vận chuyển nước, các chất khoáng và các chất hữu cơ trong cây? Động lực vận chuyển của các con đường đó? Câu 2: (4,0 điểm) 1. So sánh nhóm thực vật C3 và C4 về các tiêu chí: Chất nhận CO2 đầu tiên, Enzim cố định CO2, Sản phẩm cố định CO2 đầu tiên, Không gian thực hiện, Thời gian, Năng suất sinh học? 2.Trong điều kiện nào và ở loại thực vật nào thì hô hấp sáng có thể xảy ra? Giải thích.Nếu khí hậu trong một vùng địa lí tiếp tục trở nên nóng và khô hơn thì thành phần của các loại thực vật (C3 , C4 và CAM) ở vùng đó sẽ thay đổi như thế nào? Câu 3. (2,0 điểm).Các câu sau là đúng hay sai. Giải thích? 1. Hô hấp tế bào có ba giai đoạn chính. Mỗi giai đoạn đều giải phóng ATP nhưng giai đoạn đường phân giải phóng nhiều ATP nhất. 2. Trong pha tối của quang hợp, với sự tham gia của ATP tạo ra từ pha sáng, CO2 sẽ bị khử thành các sản phẩm hữu cơ. 3. Bên cạnh quang hợp, hóa tổng hợp là một con đường đồng hóa cacbon được tìm thấy ở vi khuẩn tự dưỡng như vi khuẩn lam. 4. Hô hấp tế bào là quá trình chuyển năng lượng của các nguyên liệu hữu cơ thành năng lượng của ATP. Câu 4.(3,0 điểm). Người ta làm các thí nghiệm đối với enzim tiêu hóa ở động vật như sau: Thứ tự Điều kiện thí nghiệm Enzim Cơ chất thí nghiệm Nhiệt độ (oC) pH 1 Amilaza Tinh bột 37 7-8 2 Amilaza Tinh bột 97 7-8 3 Pepsin Lòng trắng trứng 30 2-3 4 Pepsin Dầu ăn 37 2-3 5 Pepsin Lòng trắng trứng 40 2-3 6 Pepsinogen Lòng trắng trứng 37 12-13 7 Lipaza Dầu ăn 37 7-8 8 Lipaza Lòng trắng trứng 37 2-3 1. Hãy cho biết sản phẩm sinh ra từ mỗi thí nghiệm? 2. Hãy cho biết mục tiêu của các thí nghiệm sau: - Thí nghiệm 1 và 2 Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 64 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

- Thí nghiệm 3 và 5 - Thí nghiệm 1, 3, 6 và 7 - Thí nghiệm 3, 4, 7 và 8. Câu 5. (2,0 điểm)Trong quá trình hô hấp của chim bồ câu: 1. Các túi khí của chim có tác dụng gì? Hiện tượng hô hấp kép là gì? 2. Giả sử người ta làm phẩu thuật cắt bỏ các túi khí thì chim có sống sót được không? Giải thích? Câu 6. (4,0 điểm) 1. Nêu chu kỳ hoạt động của tim? Giải thích vì sao tim bơm máu vào động mạch thành từng đợt nhưng máu trong mạch vẫn chảy thành dòng liên tục? 2. Nhịp tim là gì? Mối liên hệ giữa nhịp tim và khối lượng cơ thể? 3. Tại sao khi đung bếp than trong phòng kien dễ gây hiện tượng ngạt thở? Câu 7. (1,0 điểm). Vai trò của hệ đệm trong cân bằng pH nội môi? Hệ đệm nào là mạnh nhất? -----HẾT----ĐÁP ÁN MÔN SINH HỌC 11 Câu

Nội dung

Câu 1. - Đó là thành tế bào thực vật. 1 * Cấu tạo của thành tế bào thực vật:

Điểm 1đ

- Thành gồm lớp ngoài và giữa được cấu tạo từ xenlulo, lớp trong cấu tạo 0,5đ từ pectin. Hàng trăm sợi xenlulo xếp song song tạo thành bó mixen. Các cầu nối hydrogen giữ khoảng cách giữa các sợi xenlulo song song trong bó. - Khoảng 20 bó mixen tạo thành sợi bé, nhiều sợi bé tạo thành sợi lớn. Các sợi bé sắp xếp theo nhiều hướng khác nhau (vách sơ cấp) hoặc xếp 0,5đ song song lớp này chồng lên lớp khác giao nhau (vách thứ cấp). 2.

0,5đ

- Nước và các chất hòa tan: Chủ yếu vận chuyển theo dòng mạch gỗ, tuy nhiên nước cũng có thể vận chuyển theo dòng mạch rây từ trên xuỗng 0,5đ hoặc vận chuyển ngang từ mạch gỗ sang mạch rây và ngược lại - Động lực của dòng mạch gỗ: Áp suất rẽ, lực hút do thoát hơi nước và lực 0,5đ liên kết giữa các phân tử nước với nhau và với thanh mạch - Các chất hữu cơ được vận chuyển theo dòng mạch rây - ĐỌng lực của dòng mạch rây là sự chênh lệch áp suất thẫm thấu giữa cơ quan nguồn và cơ quan chứa.

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 65 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

0,5đ

Câu 1. 2

Điểm so sánh Chất nhận CO2 đầu tiên Enzim cố định CO2 Sản phẩm cố định CO2 đầu tiên Không gian thực hiện Thời gian Năng suất sinh học

C3 RiDP (Ribulôzơ 1,5 diphôtphat). Rubisco.

C4 PEP (phôtpho enol pyruvat).

0,25đ

PEP-cacboxilaza và Rubisco. AOA (axit oxalo axetic).

0,25đ

0,25đ

Ban ngày.

Lục lạp tế bào mô giậu và lục lạp tế bào bao bó mạch. Ban ngày.

Trung bình

Cao

APG (axit phôtpho glixeric) Lục lạp tế bào mô giậu.

0,25đ

0,25đ 0,25đ

Câu 2. - Trong điều kiện cường độ ánh sáng cao, tại lục lạp của thực vật C3, 0,5đ 2 lượng CO2 cạn kiệt, nồng độ oxi cao => xảy ra hô hấp sáng - Vì trong điều kiện đó thì enzim rubisco xúc tác cho RiDP liên kết với 0,5đ oxi thay vì với CO2 tạo ra axit glicôlic đi ra khỏi lục lạp đến peroxixom và bị phân giải thành CO2. - Hô hấp sáng chỉ xảy ra ở thực vật C3 vì thực vật C3 chỉ có 1 loại enzim 0,5đ cố định CO2 không thể hoạt động trong điều kiện nồng độ CO2 cực kì thấp. * Nếu khí hậu của một vùng bị nóng và khô hơn thì chọn lọc tự nhiên sẽ làm gia tăng dần số lượng các loài cây C4 và CAM vì những cây này có 0,5đ các cơ chế quang hợp thích hợp với điều kiện khô nóng. - Ngược lại, số lượng các loài cây C3 sẽ bị giảm vì trong điều kiện khí 0,5đ hậu khô nóng hiệu quả quang hợp của chúng sẽ bị giảm. 0,5đ Câu 1. Sai, vì: chuỗi chuyền electron hô hấp giải phóng nhiều ATP nhất 3 2. Sai, vì: trong pha tối của quang hợp, với sự tham gia của ATP và 0,5đ NADPH (hay NADH) tạo ra từ pha sáng, CO2 sẽ bị khử thành các sản phẩm hữu cơ 3. Sai, vì: vi khuẩn lam tự dưỡng theo phương thức quang tổng hợp chứ 0,5đ không phải hóa tổng hợp 4. Đúng, vì: hô hấp tế bào là quá trình chuyển năng lượng của các nguyên 0,5đ liệu hữu cơ thành năng lượng của ATP.

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 66 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

Câu 1. TN1: Mantô 4 TN2: Không biến đổi

0,25đ

TN3: Axít amin

0,25đ

TN4: Không biến đổi

0,25đ

TN5: Axít amin

0,25đ

TN6: Không biến đổi

0,25đ

TN7: Glyxêrin + axít béo

0,25đ

TN8: Không biến đổi

0,25đ

0,25đ

2. - Thí nghiệm1 và 2: Enzim chỉ hoạt động trong điều kiện nhiệt độ cơ 0,25đ thể (khoảng 37oC). Ở nhiệt độ cao enzim bị phá hủy. - Thí nghiệm 3 và 5: Nhiệt độ môi trường càng tăng thì tốc độ xúc tác cơ 0,25đ chất của enzim càng tăng (trong giới hạn). - Thí nghiệm 1, 3, 6 và 7: Mỗi enzim tiêu hóa hoạt động thích nghi trong 0,25đ môi trường có độ pH xác định. - Thí nghiệm 3, 4, 7 và 8: Mỗi loại enzim chỉ xúc tác biến đổi một loại chất (cơ chất) nhất định. 0,25đ Câu 1. 5 * Tác dụng của các túi khí ở chim:

0,5

- Hoạt động như một máy bơ hút và đẩy không khí - Làm giảm trọng lượng cơ thể khi bay, góp phần điều hòa thân nhiệt * Hiện tượng hô hấp kép ở chim: Là hiện tượng phổi chim nhận không khí 0,5đ giàu oxi lúc hít vào lẫn thở ra, dòng khí giàu oxi liên tực qua phổi. 2. - Chim sẽ chết vì hô hấp của chim diễn ra với cường độ rất thấp, không 0,5đ đủ khí để cung cấp oxi cho chim hoạt động. - Nguyên nhân là do ở chim, phổi không co bóp, sự lưu thông khí qua phổi có được là do sự co bóp của các cơ hô hấp làm thay đổi thể tích của 0,5đ các túi khí. Nếu không có các túi khí thì không diễn ra lưu thông khí → Hô hấp bị đình trệ

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 67 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

1. - Tim hoạt động theo chu kì: Mỗi chu kì tim bắt đầu từ pha co tâm nhĩ 1đ Câu →pha co tâm thất → pha giãn chung. Mỗi chu kì 0. 8s, gồm 3 pha trong đó 6 tâm nhĩ co 0, 1s, tâm thất co 0, 3s, thời gian dãn chung 0, 4s. - Do tính đàn hồi của động mạch: Động mạch đàn hồi, dãn rộng ra khi tim 1đ co đẩy máu vào động mạch. Động mạch co lại khi tim dãn.Khi tim co đẩy máu vào động mạch tạo cho động mạch một thế năng. Khi tim dãn, nhờ tính đàn hồi động mạch co lại, thế năng của động mạch chuyển thành động năng đẩy máu chảy tiếp. 0,5đ 2. Nhịp tim là số lần co bóp của tim trong 1 phút - Nhịp tim tỉ lệ nghịch với khối lượng cơ thể: Động vật có khối lượng 0,5đ càng nhỏ thì nhịp tim càng lớn và ngược lại 3. DO - Hàm lượng khí oxi giảm , khí CO2 tăng

1đ

- Hb đễ dàng liên kết bền với khí CO nên trong máu thiếu Hb để vận chuyển oxi làm cho cơ thể thiếu oxi nên bị ngạt thở + + + Câu - Hệ đệm có khả năng lấy đi ion H (khi ion H dư thừa) hoặc ion OH 0,5đ (khi thừa OH+) khi các ion này làm thay đổi pH của môi trường trong. 7 0,5đ - Hệ đệm mạnh nhất là hệ đệm prôtêinat (prôtêin)

ĐỀ THI ĐỀ NGHỊ OLIMPIC SINH 11-

MÔN: SINH HỌC 11 Thời gian: 150 phút (Không kể thời gian giao đề) Câu 1/ (2 đ)Nước được hấp thụ từ đất vào cây qua rễ theo hai con đường : c) Đó là hai con đường nào ? d) Nêu những đặc điểm lợi và bất lợi của hai con đường đó? e) Hệ rễ đã khắc phục đặc điểm bất lợi của hai con đường đó bằng cách nào ? Câu 2/ (3đ) a/ Cho sơ đồ mô tả chu trình sinh học ở một nhóm loài thực vật như sau: A B

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 68 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

2

2

1 CO2

CO2

4

Canvin

3 3

Hãy cho biết : - Tên gọi chu trình, tên gọi của nhóm thực vật có chu trình đó ? - Tên gọi thích hợp của A và B ? - Các chất tương ứng với 1,2 3,4 là gì ? b/ Tại sao nồng độ CO2 thấp không gây hiện tượng hô hấp sáng ở thực vật C4 nhưng gây hô hấp sáng ở thực vật C3 ? Câu 3/ (2 đ) a/ Các nguồn đạm trong đất có được do đâu ? Giải thích ? b/ Vì sao nói quá trình thoát hơi nước là tai họa tất yếu ? Sự thoát hơi nước xảy ra ở bộ phận nào ? Câu 4/ (2đ) Quá trình hô hấp nội bào xảy ra theo 3 giai đoạn. Hãy cho biết : a/ Nơi diễn ra, nguyên liệu đầu tiên, sản phẩm cuối cùng của mỗi giai đoạn ? b/ Vì sao chu trình Crep không sử dụng ôxi nhưng nếu không có ôxi thì chu trình Crep không xảy ra ? Câu 5/ (2đ) a/Khí CO2 được vận chuyển trong cơ thể dưới những dạng nào? Dạng nào là chủ yếu? b/Tại sao nói chim là động vật hô hấp hiệu quả nhất trên cạn? Câu 6(2 đ). 1/ Ở động vật ăn thực vật quá trình tiêu hóa thức ăn về mặt sinh học được diễn ra ở đâu? Vì sao thức ăn ở động vật ăn thực vật chứa hàm lượng protein rất ít nhưng chúng vẫn phát triển và hoạt động bình thường? 2/ Hệ thống tiêu hóa của động vật từ bậc thấp đến bậc cao đã tiến hóa theo những chiều hướng nào? Câu 7(2 đ). a/ Nêu đặc điểm của bề mặt trao đổi khí? b/ Vi sao chim không phải là động vật tiến hoá nhất nhưng lại là động vật trao đổi khí hiệu quả nhất trên cạn? Câu 8(3 đ). a/ Vì sao nhịp tim của trẻ con thường cao hơn người lớn? b/ Phân biệt HTH hở và HTH kín theo nội dung bảng sau? Câu 9 (2đ) a/Chứng minh cấu tạo ruột non phù hợp với chức năng biến đổi và hấp thụ chất dinh dưỡng

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 69 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

b/Nguyên nhân nào giúp cho hoạt động trao đổi khí của cá xương đạt hiệu quả cao trong môi trường nước ?

ĐÁP ÁN MÔN SINH HỌC

Câu 1/(2đ) a/ Đó là hai con đường : - Con đường gian bào: nước qua thành tế bào lông hút vào các khoảng trống - gian bào, đến thành tế bào nội bì, gặp vòng đai Caspari,chuyển vào tế bào - nội bì rồi vào mạch gỗ của rễ. 0,5 đ - Con đường tế bào: nước vào tế bào chất ,qua không bào,sợi liên bào - => Nói chung nước đi qua phần sống của tế bào,qua tế bào nội bì rồi vào mạch gỗ của rễ . 0,5 đ b/ - Con đường qua thành tế bào và gian bào: hấp thụ nhanh và nhiều nước nhưng lượng nước và các chất khoáng hoà tan không được kiểm tra. 0,25 - Con đường tế bào: lượng nước và các chất khoáng hoà tan được kiểm tra - bằng tính thấm chọn lọc của tế bào sống,nhưng nước được hấp thụ chậm - và ít hơn . 0,25đ c/ Sự khắc phục của hệ rễ :0,5đ - Đặt vòng đai Caspari trên thành tế bào nội bì. Vòng đai Caspari được cấu tạo bằng chất không thấm nước và không cho các chất khoáng hoà tan trong nước đi qua.Vì vậy nước và các chất khoáng hoà tan phải đi vào trong tế bào nôi bì,ở đây lượng nước đi vào được điều chỉnh và các chất khoáng hoà tan được kiểm tra. Câu 2/(3đ) a/ (2đ) - Tên gọi : chu trình cố định CO2 ở thực vật C4. 0,5 0,5 - A : lục lạp của tế bào mô giậu. B : lục lạp tế bào bao bó mạch. - Các chất tương ứng : 1,0 1-Axit oxaloaxetic (AOA). 2- Axit malic 3- Axit pyruvic 4- Photpho enolpyruvic (PEP). b/ (1đ)Vì : - Thực vật C4 có chu trình dự trữ CO2 ở lục lạp tế bào mô giậu nên tạo một kho 0,25 dự trữ CO2 là axit malic, nên khi nồng độ CO2 thấp vẫn không gây cạn kiệt CO2. - Ở thực vật C4, có hai loại lục lạp, quá trình quang phân ly nước diễn ra ở 0,25 lục lạp của tế bào mô giậu nên O2 tạo ra sẽ khuếch tán ra môi trường. Do đó chu trình Canvin diễn ra ở tễ bào bao bó mạch nơi có nguồn dự trữ CO2 cao và O2 thấp không có hô hấp sáng. Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 70 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

- Thực vật C3 không có kho dự trữ CO2, enzim Rubisco vừa có hoạt tính khử 0,25 - vùa có hoạt tính oxi hóa, nên khi thiếu CO2 sẽ xảy ra hô hấp sáng. 0,25 Câu 3/(2đ) a/ (1 đ) 0,5 - Bón phân - Chất hữu cơ bị phân hủy do hoạt động của vi sinh vật đất : Mùn NH3 axit nitro Nitrit nitrat - Cố định đạm qua con đường : 0,5 + Vật lý – hóa học : khi có sấm sét N2 + O2 NO2 HNO3 Nitrat. + Sinh học : cố định nito nhờ hoạt động của vi sinh vật. b/ ( 1 đ) - tai họa vì : trong suốt quá trình sinh trưởng, phát triển, thực vật phải mất đi lượng nước quá lớn : 98% lượng nước thoát qua lá. 0,25 - Tất yếu : + Là động lực đầu trên của dòng mạch gỗ. 0,5 + Khí khổng mở làm cho CO2 khuếch tán vào cung cấp cho quang hợp. + Hạ nhiệt độ của cây. - Bộ phận thaot hơi nước : chủ yếu qua lá : 0,25 + Thoát hơi nước qua khí khổng : chủ yếu. + Thoat hơi nước qua lớp cutin mỏng. Câu 4/ a/ ( 1,5 đ) Giai đoạn Nơi diễn ra Nguyên liệu Sản phẩm +, Đường phân Tế bào chất Glucozo,NAD Axit pyruvic, ADP, Pi ATP, NADH Chu trình Crep Chất nền ti thể Axetyl CoenzimA, ATP, NADH, FADH2, CO2 NAD+, FAD+, ADP, Pi, H2O. Chuỗi truyền e Màng trong ti thể NADH, FADH2, NAD+, FAD+, O2, ADP, Pi ATP, H2O b/ (0,5 đ)Chu trình Crep sử dụng sản phẩm của chuỗi truyền e để làm nguyên liệu. Chuỗi truyền e xảy ra cần có sự tham gia của oxi, do đó nếu không có oxi thì chuỗi truyền e không xảy ra không có nguyên liệu cho chu trình Crep chu trình Crep không xảy ra.

Câu 5/(2đ) a/ Khí CO2 được vận chuyển trong cơ thể dưới những dạng: - Dạng NaHCO3 trong huyết tương - Dạng kết hợp với hêmôglôbin. - Dạng hòa tan trong huyết tương. * Dạng vận chuyển chủ yếu là NaHCO3 trong huyết tương điểm)

0,25 0,25 0,25 0,25

b\Nói chim là động vật hô hấp hiệu quả nhất trên cạn là vì: - Có đủ các đặc điểm của bề mặt trao đổi khí. 0,25 - Ngoài ra còn có các đặc điểm + Không khí giàu oxi liên tục qua hệ thống ống khí trong phổi cả khi hít vào và khi thở ra (hô hấp kép) 0,25 đ + Không khí qua hệ thống ống khí lúc hít vào và thở ra theo 1 chiều, không có khí cặn đọng lại trong phổi 0,25 + Dòng máu chảy trong mao mạch trên thành ống khí luôn song song và ngược chiều với dòng khí lưu thông trong các ống khí. 0,25 đ Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 71 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

Câu 6(2đ) a/ Diễn ra ở dạ cỏ của động vật nhai lại và manh tràng của động vật có dạ dày đơn. Vì + Trong hệ tiêu hóa của động vật ăn cỏ có hệ VSV tiết ra enzim xenlulaza giúp tiêu hóa thức ăn xenlulozo. + VSV cũng chính là nguồn cung cấp protein cho cơ thể vật chủ b/ Hướng tiến hóa - Cấu tạo ngày càng phức tạp: + Từ không có cơ quan tiêu hoá (động vật dơn bào) đến có cơ quan tiêu hóa (động vật đa bào) + Từ túi tiêu hóa (ruột khoang) đén ống tiêu hóa (động vật có xương sống) - Chức năng ngày càng chuyên hóa: + Các bộ phận của ống tiêu hóa đảm nhiệm những chức năng riêng, mang tính chuyên hóa cao đảm bảo tăng hiệu quả tiêu hóa thức ăn + Từ tiêu hóa nội bào đến tiêu hóa ngoại bào. Nhờ tiêu hóa ngoại bào mà động vật ăn được thức ăn có kích thước lớn hơn

1,0 0,5

0,5

Câu 7 (2đ) a/ Đặc điểm bề mặt trao đổi khí: 0,5 + Bề mặt TĐK rộng. + Mỏng và ẩm ướt + Có nhiều mao mạch máu và sắc tố hô hấp. + Có sự lưu thông khí tạo ra sự chênh lệch nồng độ khí. b/ Vì. - Hệ hô hấp của chim gồm đường dẫn khí, phổi và hệ thống túi khí. Phổi của chim không có phế nang mà được cấu tạo bởi một hệ thống ống giàu mao mạch bao quanh. - Chim có hệ hô hấp kép: + Khi hít vào, không khí giàu Oxi đi vào phổi và vào túi khí sau, còn không khí giàu CO2 từ phổi đi vào túi khí trước 0,75 + Khi thở ra, không khí giàu oxi từ túi khí sau đi vào phổi còn không khí giàu CO2 từ phổi và túi khí trước đi theo con đường dẫn khí ra ngoài cả khi hít vào, thở ra đêu có không khí giàu Oxi qua phổi để thực hiện trao đổi khí. Khi hô hấp, phổi chim không thay đổi thể tích => chim là ĐV 0,75 trao đổi khí hiệu quả nhất trên cạn. Câu 8(2đ) a/ Vì - Trẻ em có kích thước cơ thể nhỏ -> Tỉ lệ S/V lớn -> Mất nhiều nhiệt 1,0 -> Chuyển hóa nhanh -> Nhu cầu trao đổi chất cao -> Nhịp tim cao.................. - Thành tim mỏng, áp lực yếu -> Mỗi lần co bóp tống máu đi ít -> Nhịp tim nhanh. - Cơ thể đang trong giai đoạn sinh trưởng phát triển mạnh -> Trao đổi chất mạnh -> Lượng máu đến các cơ quan tăng -> Tim đập nhanh. b/. So sánh hệ tuần hở và kín. 1,0 Tiêu chí Hệ tuần hoàn hở Hệ tuần hoàn kín Đa số ĐV thân mềm, chân Mực ống, bạch tuộc giun Đại diện khớp đốt và ĐV có xương sống Cấu tạo tim Đơn giản Phức tạp Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 72 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

Tuần hoàn

Hiệu quả

- Hệ mạch hở (giữa ĐM và TM ko có mạch nối) - Máu từ tim→ Động mạch → Khoang máu (TĐC trực tiếp với TB)→Tĩnh mạch→ Tim. - Máu luân chuyển chậm với áp xuất thấp.

- Hệ mạch kín (Giữa ĐM và TM có mao mạch nối) - Máu từ tim→ Động mạch → Mao mạch (TĐC gián tiếp với TB)→ Tĩnh mạch→ Tim. - Máu luân chuyển nhanh với áp suất cao.

Câu 9 : (2 đ) a/Ruột non có bề mặt hấp thụ tăng lên hàng trăm tới hàng nghìn lần nhờ được cấu tạo bởi 3 cấp độ :(0,5đ) + Niêm mạc ruột nếp gấp nhiều. + Trên niêm mạc ruột có nhiều lông ruột. + Trên đỉnh các lông ruột gồm nhiều lông cực nhỏ. b/(1,5đ) - Bề mặt trao đổi khí rộng, mỏng, ẩm ướt và có nhiều mao mạch máu, có sắc tố hô hấp, có sự lưu thông khí. - Sự hoạt động nhịp nhàng của xương nắp mang và miệng tạo dòng nước chảy liên tục một chiều từ miệng đến mang. - Cách sắp xếp mao mạch trong mang giúp máu chảy trong mạch song song và ngược chiều với dòng nước chảy bên ngoài mạch.

KÌ THI OLYMPIC Môn Sinh 11 Thời gian 150phút (không kể thời gian giao đề) Câu 1: ( 4 điểm) a) Nước và các ion khoáng xâm nhập từ đất vào mạch gỗ của rễ theo những con đường nào? b) Vì sao cây trên cạn bị ngập úng lâu sẽ chết? c) Cây bạch đàn với cây lá lốt cây nào thoát hơi nước qua cutin mạnh hơn? Giải thích? d) Dùng kiến thức sinh học để giải thích câu nói “ Lúa chiêm lấp ló đầu bờ, hễ nghe tiếng sấm phất cờ mà lên” Câu 2: ( 4 điểm) a) Hãy trình bày quá trình quang hợp của 3 loài cây sau: rau dền, rau diếp và cây lúa? b) Để xác định khả năng quang hợp của một cành lá có diện tích 0,4dm2, một người đã cắt cành này vào trong bình kín và chiếu sáng 20 phút. Rồi lấy cành lá ra khỏi bình và cho vào bình 20ml dung dịch Ba(OH)2 lắc đều để hòa tan hết CO2 trong bình. Sau đó đêm bình này chuẩn độ với HCl thì thấy hết 20ml HCl. Cũng làm như vây với bình không chứa cành lá thì thấy hết 15ml HCl. Xác định cường độ quang hợp ( mgCO2/dm2/giờ) của cành nói trên. Biết rằng 1ml HCl tương ứng 0,6mg CO2. Câu 3: ( 2 điểm) a) Hô hấp sáng là gì?Hô hấp sáng được thực hiện như thế nào mà gây ảnh hưởng làm giảm năng suất cây trồng?

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 73 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

b) Nhờ đâu mà thực vật C4 không có hiện tượng hô hấp sáng? Biện pháp ngăn ngừa hiện tượng bất lợi này ? Câu 4: ( 3 điểm) a) Tại sao thức ăn từ dạ dày xuống ruột từng đợt? b) Cho biết độ dài ruột của 1 số động vật như sau :Trâu, bò : 55 - 60m, heo 22m, chó 7m, cừu 32m. - Nhận xét về mối liên quan giữa thức ăn với độ dài ruột của mỗi loài? - Giải thích ý nghĩa của sự khác nhau đó. Câu 5: ( 2 điểm) Hô hấp ở cá có đặc điểm gì nổi bật? Loài động vật nào sống ở cạn có hiệu quả trao đổi khí cao nhất? Giải thích? Câu 6: ( 4 điểm) a) Thế nào là vòng tuần hoàn đơn,vòng tuần hoàn kép?Cho ví dụ minh hoạ? b) Tại sao khi người ta lao động nặng,tim phải thay đổi nhịp co bóp ? c) Vì sao trước khi thi đấu các vận động viên thường lên các vùng núi cao luyện tập để nâng cao thành tích? Câu 7: ( 1 điểm) Tại sao uống rượu nhiều dẫn đến khát nước và mất nhiều nước qua nước tiểu?

ĐÁP ÁN KÌ THI OLYMPIC

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 74 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

Môn Sinh 11

Câu 1

Đáp án

Điểm a. + Con đường gian bào 0.25 0.25 + Con đường tế bào chất 1 b. Vì khi đó trễ cây ở trong môi trường quá ưu trương, thiếu oxi nên 0.5 lông hút bị đứt gãy dẫn đến mất cân bằng nước 0.5 c. Cây lá lốt thoát hơi nước qua cutin mạnh hơn 0.5 Vì – Lớp cutin càng dày thì thoát hơi nước qua cutin càng giảm - Cây lá lốt có lớp cutin mỏng hơn cây bạch đàn d. lúa chiêm lấp ló đầu bờ nghĩa là lúa đang thời kì phát triển rất cần dinh dưỡng cho quá trình sinh trưởng - khi có sấm tức là tạo ra sự phóng điện trong không khí, nhiệt độ lúc này là khoảng 2000 độ C. Liên kex t N≡N trong N2 bình thường rất bền nhưng ở mức nhiệt này thì bị phá vỡ liên kết => N2 phản ứng ngay với O2 N2 + O2 → (2000 độ C) 2NO - NO lại phản ứng ngay với O2 tạo ra NO2 (khí có màu nâu). 2NO + O2 → 2NO2 - Khi đó có mưa thì sẽ có phản ứng tạo ra HNO3 4NO2 + O2 + 2H2O → 4HNO3 - Lúc này HNO3 dễ dàng phản ứng với nhiều chất (chủ yếu là gốc kim loại R+ hoặc NH4+) để tạo thành muối nitrat => rất nhiều dinh dưỡng cho cây hấp thụ ngay lập tức => "phất cờ mà lên" NH4+ + NO3- → NH4NO3 R+ + NO3- → RNO3

2

3

Phân biệt được rau diếp, lúa quang hợp theo chu trình C3 còn rau dền quang hợp theo chu trình C4 Rau diếp, lúa quang hợp theo chu trình C3. Trình bày đúng chu trình Rau dền quang hợp theo chu trình C4. Trình bày đúng chu trình Theo đề ta có các PT phản ứng CO2 + Ba(OH)2 = BaCO3 + H2O Ba(OH)2 + HCl = BaCl2 + H2O Theo đề ta biết lượng HCl cần để hòa tan Ba(OH)2 dư là 20 – 15 = 5ml 1ml HCl tương ứng 0,6mg CO2. Nên 5ml HCl tương ứng 3mg CO2. 3 20 Vậy cường độ quang hợp là x = 2.5 mg CO2dm2/giờ 0,4 60 - Hô hấp sáng là quá trình hấp thụ O2 và giải phóng CO2 ở ngoài ánh sáng - QT này được tạo ra do Axit glicôlic được tạo thành từ Ribulôzô đi phốt phát trong ánh sáng cao, hàm lượng O2tăng, cuối cùng Axit glicôlic bị oxy hoá tạo ra CO2,giải phóng năng lượng vô ích (vì chủ yếu dưới dạng nhiệt ) và giảm Ri-điP nên Giảm HSQH nên Giảm NS cây trồng . -TVC4 có nguồn dự trữ C02(axit malic ) nên tỷ lệ CO2/ O2ở các tế bào bao quanh bó mạch cao do đó không có hiện tượng quang hô hấp sáng - Biện pháp ngăn ngừa hô hấp sáng : + Giảm O2trong không khí xuống 5%

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 75 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

0.5

0.5

0.5 1 1 0.25 0.25 0.25 0.25 0.5 0,5 0,5

0.5 0.5

4

5

6

7

+ Chọn những tv có cường độ hấp thu C02mạnh và cường độ HH sáng yếu a) – Cần đủ thời gian để tiết enzim tiêu hóa - Tạo môi trường thuận lợi cho các emzim hoạt động b) - Trâu, bò, cừu: là những động vật ăn cỏ, có ruột dài nhất - Heo ăn tạp có ruột dài trung bình -Chó là loài ăn thịt,có ruột ngắn nhất ý nghĩa của sự khác nhau : -ĐV ăn cỏ có ruột dài nhất vì thức ăn cứng, khó tiêu, và nghèo chất dinh dưỡngnên ruột dài sẽ giúp cho quá trình tiêu hóa và hấp thu được triệt để. -ĐV ăn thịt: Thức ăn thịt thường mềm, dễ tiêu và giàu chất dinh dưỡng nên chỉ cần ruột ngắn cũng đủ cho quá trình tiêu hóa và hấp thụ hoàn toàn. Hơn nữa ruột ngắn còn làm giảm khối lượng cơ thể giúp dễ di chuyển khi săn mồi. - Động vật ăn tạp là dạng trung gian giữa 2 nhóm trên . - Trao đổi khí giữa máu trong các phiến mang và dòng nước bên ngoài liên tục nhờ sự thay đổi thể tích của khoang miệng và khoang nắp mang - Dòng nước chảy qua các lá mang và phiến mang luôn ngược chiều với dòng máu trong mao mạch phiến mang - Chim - Vì nhờ có hệ thống túi khí mà thở ra và hít vào đều có oxi qua phổi -Vòng tuần hoàn đơn (1 vòng TH) :trong vòng TH máu qua tim 1 lần Vd: Vòng TH của cá :Máu từ tim ĐM mang ĐM chủ lưng Các cơ quan TM Tim -Vòng tuần hoàn kép (2 vòng TH) : Trong vòng TH máu qua tim 2 lần VD: Vòng TH ở thú : +Vòng TH nhỏ : Máu từ tâm thất phải ĐM phổi Phổi TM phổi Tâm nhĩ trái +Vòng TH lớn : Máu từ tâm thất trái ĐM chủ các cơ quan TM chủ Tâm nhĩ phải . -Khi làm việc cần cung cấp nhiều năng lượngợcần nhiều dinh dưỡng,ô xy->tim đập nhanh-.— c) - Hàm lượng O2 thấp hơn vùng đồng bằng - Cơ thể phải thích nghi: tăng hồng cầu, tim đập nhanh và cơ tim khỏe- có sức bền - Cơ thể trong trạng thái gần giống khi thi đấu - Uống rượu nhiều sẽ ức chế tuyến yên tiết ADH làm giảm quá trình hấp thu nước ở thận. Làm cho cơ thể mất nhiều nước qua nước tiểu - Mất nước và nồng độ cồn trong máu cao làm áp suất thẩm thấu trong máu tăng cao kích thích vùng dưới đồi gây cảm giác khát ĐỀ CHÍNH THỨC

(Đề thi có 02 trang)

0.5 0.5 0.25 0.25 0.25 0.5 0.5 0.25

0.5 0.5 0.5 0.5

1

0.5 0.5 1 0,25 0,5 0,25

0.5 0.5

KỲ THI OLYMPIC MÔN: SINH HỌC – LỚP 11 Thời gian làm bài: 150 phút, không kể thời gian phát đề.

Câu I. (4 điểm) 1. Sau đây là sơ đồ minh họa một số nguồn nitơ cung cấp cho cây: Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 76 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

3

N2 VK cố định nitơ 1

4

VK amôn hoá

VK phản nitrat hoá VK nitrat hoá 2

NH4+

Rễ

a/ Chú thích từ 1 đến 4. b/ Cho biết điều kiện xảy ra của quá trình cố định nitơ? Vì sao vi khuẩn lam có thể cố định được nitơ trong điều kiện sống hiếu khí của chúng ? 2. Động lực nào giúp dòng nước và các ion khoáng di chuyển được từ rễ lên lá ở những cây gỗ cao lớn hàng chục mét?Tại sao quá trình hấp thụ nước và khoáng ở cây liên quan chặt chẽ với quá trình hô hấp của rễ? 3. a) Trình bày đặc điểm cấu tạo của rễ thích nghi với chức năng hút nước và muối khoáng? b) Tại sao nói: Thoát hơi nước là tai họa tất yếu của cây? Câu II ( 4 điểm ) 1. Chỉ ra điểm khác nhau cơ bản giữa lớp tế bào thịt lá sát tế bào biểu bì mặt trên (1) và lớp tế bào thịt lá sát tế bào biểu bì mặt dưới (2) trong sơ đồ giải phẫu lá. Giải thích vì sao có sự khác nhau như vậy. Sơ đồ giải phẫu lá

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

2. a. Lập bảng so sánh những điểm khác nhau trong pha tối ở 3 nhóm thực vật C3, C4 và thực vật CAM về các tiêu chí sau: chất nhận CO2 đầu tiên, sản phẩm cố định CO2 đầu tiên, nơi diễn ra, hô hấp sáng, năng suất sinh học. b. Tại sao năng suất sinh học ở thực vật CAM thấp hơn thực vật C3? 3. Giải thích tại sao buổi trưa nắng gắt, cường độ ánh sáng mạnh nhưng cường độ quang hợp lại giảm? Câu III ( 2 điểm ) 1. Hãy giải thích tại sao khi trời nắng, nhiệt độ cao, gió mạnh, thực vật C3 xảy ra hô hấp sáng, còn thực vật C4 thì không có hô hấp sáng? 2. Nêu các con đường hô hấp ở thực vật. Hô hấp và quang hợp có mối quan hệ như thế nào? Viết phương trình tổng quát của hô hấp và quang hợp để chứng minh mối quan hệ nêu trên. Câu IV ( 3 điểm ) 1. Phân tích những đặc điểm cấu tạo của ruột non phù hợp với chức năng tiêu hóa và hấp thụ chất dinh dưỡng. 2. Trong 3 cơ quan: dạ dày, túi mật, túi mật, tụy thì cơ quan nào nếu bị cắt bỏ sẽ gây nguy hiểm nhất đến quá trình tiêu hóa ở người? 3. Cơ quan tiêu hóa của động vật nhai lại có cấu tạo và hoạt động như thế nào để có thể biến đổi thức ăn nhiều chất xơ, ít chất dinh dưỡng thành sản phẩm tiêu hóa giàu prôtêin? Câu V ( 2 điểm ) 1. Trong quá trình hô hấp của chim bồ câu, giả sử người ta làm phẩu thuật cắt bỏ các túi khí thì chim có sống sót được không? Giải thích? 2. Tại sao nói: Trao đổi khí ở Chim hiệu quả hơn trao đổi khí ở Thú? Câu VI. ( 4 điểm ) 1. Vì sao tim hoạt động suốt đời mà không mệt mỏi ? 2. Nêu đường đi của máu trong hệ tuần hoàn đơn của cá? Ưu điểm của hệ tuần hoàn kín so với hệ tuần hoàn hở? 3. Nêu các quy luật hoạt động của tim? Ý nghĩa của các quy luật đó? Câu VII ( 1 điểm) 1. Thế nào là cân bằng nội môi?Tại sao phải cân bằng nội môi? 2. Tại sao ở người bình thường khi ăn nhiều đường, lượng đường trong máu vẫn giữ một tỉ lệ ổn định? ----------- HẾT ---------ĐỀ CHÍNH THỨC

(Đề thi có 02 trang)

KỲ THI OLYMPIC MÔN: SINH HỌC – LỚP 11 Thời gian làm bài: 150 phút, không kể thời gian phát đề. HƯỚNG DẪN CHẤM

Câu I. (4 điểm) 1. Sau đây là sơ đồ minh họa một số nguồn nitơ cung cấp cho cây:

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 78 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

3

N2 VK cố định nitơ 1

4

VK amôn hoá

VK phản nitrat hoá VK nitrat hoá 2

NH4+

Rễ

a/ Chú thích từ 1 đến 4. b/ Cho biết điều kiện xảy ra của quá trình cố định nitơ? Vì sao vi khuẩn lam có thể cố định được nitơ trong điều kiện sống hiếu khí của chúng ? 2. Động lực nào giúp dòng nước và các ion khoáng di chuyển được từ rễ lên lá ở những cây gỗ cao lớn hàng chục mét?Tại sao quá trình hấp thụ nước và khoáng ở cây liên quan chặt chẽ với quá trình hô hấp của rễ? 3. a) Trình bày đặc điểm cấu tạo của rễ thích nghi với chức năng hút nước và muối khoáng? b) Tại sao nói: Thoát hơi nước là tai họa tất yếu của cây? Hướng dẫn chấm Câu Nội dung Điểm a/ Chú thích: 0,25đ 1 + (1 1. NH4 2. NO3điểm) 3. N2 4. Chất hữu cơ b/ Điều kiện để quá trình cố định nitơ khí quyển có thể xảy ra: 0,25đ + Có lực khử mạnh + Có ATP. + Có enzim nitrogenase + Thực hiện trong điều kiện yếm khí. * Vi khuẩn lam dạng sợi có khả năng cố định nitơ trong điều kiện sống hiếu khí của chúng vì: - Trong sợi vi khuẩn lam có tế bào dị nang (loại tế bào to hơn tế bào bình thường, có vách dày, không màu, trong suốt), loại tế bào này có 0,5đ enzyme nitrogenase có khả năng cắt đứt liên kết 3 giữa 2 nguyên tử nitơ để liên kết với hiđro tạo NH4+ - Tế bào dị nang không có oxygen tạo môi trường yếm khí cho quá trình cố định nitơ. * Nhờ sự thoát hơi nước ở lá cây gây ra sự chênh lệch áp suất thẩm 0,75đ 2 ((1,25đ thấu. Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 79 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

)

3 1,75đ

Lực đẩy của rễ ( áp suất rễ ) Nhờ lực liên kết của các phân tử nước với nhau và với thành mạch gỗ. * Quá trình hô hấp tạo ra nặng lượng ATP cung cấp cho quá trình hút nước và muối khoáng... Quá trình hút nước thì cung cấp các chất dinh dưỡng tham gia cấu tạo nên các enzim tham gia hô hấp. Ngoài ra hô hấp tạo ra sự chênh lệch nồng độ các chất chính vì vậy sẽ thúc đẩy quá trình hút nước và muối khoáng. a) Bộ rễ phát triển rất mạnh về số lượng, kích thước và diện tích đặc biệt là lông hút... Bộ rễ phát triển về chiều sâu và lan rộng hướng đến nguồn nước... b) Là tai họa, vì: 99% lượng nước cây hút vào được thải ra ngoài qua lá, điều này không dễ dàng gì nhất là đối với những cây sống ở nơi khô hạn, thiếu nước. Là tất yếu, vì: • Thoát hơi nước là động lực trên của quá trình hút nước.... • Thoát hơi nước làm giảm nhiệt độ bề mặt lá..... • Tạo điều kiện cho khí CO2 khuếch tán từ không khí vào trong lá đ ảm bảo cho quá trình quang hợp diễn ra bình thường. • Thoát hơi nước còn làm cô đặc dung dịch khoáng từ rễ lên, giúp h ợp chất hữu cơ dễ được tổng hợp tại lá.

0,5đ

0,5đ

0,5đ

0,75đ

Câu II: ( 4 điểm ) 1. Chỉ ra điểm khác nhau cơ bản giữa lớp tế bào thịt lá sát tế bào biểu bì mặt trên (1) và lớp tế bào thịt lá sát tế bào biểu bì mặt dưới (2) trong sơ đồ giải phẫu lá. Giải thích vì sao có sự khác nhau như vậy. Sơ đồ giải phẫu lá

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

2. a/ Lập bảng so sánh những điểm khác nhau trong pha tối ở 3 nhóm thực vật C3, C4 và thực vật CAM về các tiêu chí sau: chất nhận CO2 đầu tiên, sản phẩm cố định CO2 đầu tiên, nơi diễn ra, hô hấp sáng, năng suất sinh học. b/ Tại sao năng suất sinh học ở thực vật CAM thấp hơn thực vật C3? 3. Giải thích tại sao buổi trưa nắng gắt, cường độ ánh sáng mạnh nhưng cường độ quang hợp lại giảm? Hướng dẫn chấm Câu Nội dung Điểm 1 Lớp tế bào thịt lá sát biểu Lớp tế bào thịt lá sát biểu bì (1 điểm) 1đ bì mặt trên mặt dưới - dạng tế bào: dài - dạng tế bào : tròn hơn - các tế bào xếp rất sát nhau - các tế bào xếp ít sát nhau - lục lạp nhiều, xếp theo - lục lạp ít hơn, xếp rời rạc trong chiều thẳng đứng tế bào Sự khác nhau này là để phù hợp với chức năng : tế bào phía trên có chức năng chủ yếu là quang hợp, tế bào phí dưới có chức năng trao đổi khí . 2 2,0đ

a. Bảng so sánh các tiêu chí ở 3 nhóm thực vật Tiêu chí Nhóm TV Nhóm TV C4 Nhóm TV C3 CAM Chất nhận Ri15DP PEP PEP CO2 đầu (C5) tiên Sản phẩm APG ( C3) AOA AOA cố định CO2 đầu tiên Nơi diễn ra Lục lạp Cố định CO2 ở lục Lục lạp của TB của TB mô lạp TB mô giậu và mô giậu khử CO2 ở lục lạp giậu TB bao bó mạch Hô hấp Có Không Không sáng Năng suất Trung bình Cao Thấp

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 81 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

0,25đ 0,25đ

0,25đ

0,25đ 0,25đ

3 ( 1đ)

sinh học b. Năng suất sinh học ở nhóm thực vật CAM thấp hơn nhóm thực vật C3 - Nhóm thực vật CAM sử dụng một phần tinh bột để tái tạo PEP chất tiếp nhận CO2 → giảm lượng chất hữu cơ trong quá trình tích luỹ. - Điều kiện sống của nhóm CAM khắc nghiệt, bất lợi hơn: khô hạn, thiếu nước, ánh sáng gắt. - Buổi trưa nắng gắt, cường độ thoát hơi nước mạnh hơn sự hút nước tb mất nước tăng qt tổng hợp AAB tb khí khổng giảm sức trương nước tb khí khổng đóng lại ngừng qt trao đổi khí khoảng gian bào mô giậu thiếu CO2 cđ QH giảm.

0,75đ

1đ

Câu III ( 2 điểm ) 1. Hãy giải thích tại sao khi trời nắng, nhiệt độ cao, gió mạnh, thực vật C3 xảy ra hô hấp sáng, còn thực vật C4 thì không có hô hấp sáng? 2. Hô hấp và quang hợp có mối quan hệ như thế nào? Hướng dẫn chấm Câu Nội dung Điểm Ngày trời nắng, nhiệt độ cao , gió mạnh , tại lục lạp của thực vật 0,5đ 1 ( 1đ) C3, lượng CO2 cạn kiệt, O2 tích luỹ lại nhiều (do hệ thống II hoạ động mạnh tạo ra nhiều O2 do quang phân li nước) enzim cacboxilaza chuyển thành enzim ôxigenaza ôxi hoá ribulôzơ1-5 điphôtphat đến CO2 xảy ra kế tiếp nhau ở ba bào quan: lục lạp,perôxiôm và kết thúc ở ti thể. 0,25đ Thực vật C 4 không có hô hấp sáng vì: -Thực vầt này có tế bào bao bó mạch đồng hoá CO2, ,mô giậu 0,25đ cung cấp CO2 . -Mô giậu không thiếu CO2, O2 không cao nên không có hoạt tính ôxi hoá ribulôzơ 1-5 diphotphat. - Sản phẩm của hô hấp là nguyên liệu của quang hợp . 0,25đ 2 ( 1đ) -Hô hấp phân giải chất hữu cơ tạo năng lượng, cung cấp cho 0,5đ các hoạt động sống trong đó có hoạt động tổng hợp các hợp chất tham gia vào quang hợp và hoạt động tổng hợp nên cấu trúc bộ máy quang hợp -Hô hấp tạo các sản phẩm trung gian là nguyên liệu cho quá 0,25đ trình tổng hợp các chất hữu cơ cần thiết cho quang hợp Câu IV ( 3 điểm ) 1. Phân tích những đặc điểm cấu tạo của ruột non phù hợp với chức năng tiêu hóa và hấp thụ chất dinh dưỡng. Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 82 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

2. Trong 3 cơ quan: dạ dày, túi mật, túi mật, tụy thì cơ quan nào nếu bị cắt bỏ sẽ gây nguy hiểm nhất đến quá trình tiêu hóa ở người? 3. Cơ quan tiêu hóa của động vật nhai lại có cấu tạo và hoạt động như thế nào để có thể biến đổi thức ăn nhiều chất xơ, ít chất dinh dưỡng thành sản phẩm tiêu hóa giàu prôtêin? Hướng dẫn chấm Câu Nội dung Điểm Đặc điểm cấu tạo của ruột non phù hợp với chức năng tiêu hóa và 1 ( 1đ) hấp thụ chất dinh dưỡng: - Ruột non rất dài thuận lợi cho tiêu hóa và hấp thụ triệt để chất dinh0,25đ dưỡng có trong thức ăn theo dọc chiều dài của ruột. - Lớp niêm mạc có các nếp gấp với các lông ruột và lông cực nhỏ - 0,25đ tăng diện tích bề mặt lên nhiều lần, tăng khả năng hấp thụ thức ăn. - Có đầy đủ các loại enzim -> biến đổi triệt để thức ăn về mặt hóa 0,25đ 0,25đ học. - Hệ thống mao mạch máu, bạch huyết phân bố dày đặc tới từng lông ruột -> tăng khả năng hấp thụ, vận chuyển các chất dinh dưỡng sau khi được biến đổi. - Cả 3 cơ quan đều có vai trò nhất định trong tiêu hóa. Tuy nhiên, n 0,75đ 2 0,75đ cắt bỏ tuyến tụy sẽ gây ảnh hưởng nghiêm trọng nhất đến quá trình tiêu hóa, vì: + Tụy tiết ra nhiều enzim quan trọng để tiêu hóa thức ăn. + Dạ dày chỉ tiết pepsinogen và HCl biến đổi một phần prôtêin. + Nếu cắt túi mật thì mật từ gan có thể chuyển thẳng theo ống dẫn đến tá tràng, ít ảnh hưởng đến tiêu hóa. 3 ( 1,25đ) - Cấu tạo cơ quan tiêu hóa ở trâu phù hợp với loại thức ăn: 0,25đ + Hàm trên không có răng cửa mà có tấm sụn để giữ, bứt cỏ khi ăn. răng hàm có bề mặt rộng, nhiều nếp men răng cứng, góc quai hàm mở rộng theo chiều trái phải để nhai, nghiền thức ăn.. + Dạ dày có 4 ngăn, dạ cỏ có dung tích lớn chứa được nhiều cỏ 0,25đ khi ăn, dạ cỏ cũng là nơi có hệ vi sinh vật phát triển để tiêu hóa thức ăn. 0,25đ - Phương thức tiêu hóa: + Ngoài tiêu hóa cơ học, lí học còn có tiêu hóa sinh học nhờ VSV phân giải xenlulôzơ thành đường đơn và các axit béo cung cấp cho cơ thể đồng thời là nguyên liệu cho VSV trong dạ cỏ tổng 0,5đ hợp prôtêin của chúng với khối lượng lớn. + Trong quá trình nhai lại, một phần amôni (NH 3 ) là sản phẩm thải của cơ thể được tậnthu qua tuyến nước bọt làm nguồn cung cấp nitơ cho các VSV tổng hợp aa và prôtêin. Câu V ( 2 điểm ) Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 83 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

1. Trong quá trình hô hấp của chim bồ câu, giả sử người ta làm phẩu thuật cắt bỏ các túi khí thì chim có sống sót được không? Giải thích? 2. Tại sao nói: Trao đổi khí ở Chim hiệu quả hơn trao đổi khí ở Thú? Hướng dẫn chấm Câu Nội dung Điểm - Chim sẽ chết vì hô hấp của chim diễn ra với cường độ rất thấp, 0,5đ 1 ( 1đ) không đủ khí để cung cấp oxi cho chim hoạt động. - Nguyên nhân là do ở chim, phổi không co bóp, sự lưu thông khí 0,5đ qua phổi có được là do sự co bóp của các cơ hô hấp làm thay đổi thể tích của các túi khí. Nếu không có các túi khí thì không diễn ra lưu thông khí → Hô hấp bị đình trệ. - Trao đổi khí ở Chim: có sự tham gia của các túi khí giúp không 0,75đ 2 ( 1đ) khí qua phổi luôn giàu oxi, không có khí cặn. Trong phổi, chiều của dòng máu song song và ngược chiều với chiều dòng khí trong 0,25đ ống khí. - Ở Thú: khi hô hấp còn chứa nhiều khí nghèo oxi trong phổi. Câu VI. ( 4 điểm ) 1. Vì sao tim hoạt động suốt đời mà không mệt mỏi ? 2. Nêu đường đi của máu trong hệ tuần hoàn đơn của cá? Ưu điểm của hệ tuần hoàn kín so với hệ tuần hoàn hở? 3. Nêu các quy luật hoạt động của tim? Ý nghĩa của các quy luật đó? Hướng dẫn chấm Câu 1 ( 1,25đ)

2 ( 1,5đ)

Nội dung Tim hoạt động suốt đời mà không mỏi vì: - Tim co dãn nhịp nhàng theo chu kỳ - Bắt đầu mỗi chu kỳ là pha co tâm nhĩ tiếp đó là pha co tâm thất & kết thúc là pha dãn chung - Thời gian mỗi chu kỳ khoảng 0,8s, trong đó TN co khoảng 0,1s nghỉ 0,7s, tâm thất co 0,3s, nghỉ 0,5s. Pha dãn chung 0,4s. Như vậy thời gian nghỉ trong một chu kỳ tim của các ngăn tim nhiều hơn thời gian co của các ngăn tim nên tim hoạt động suốt đời mà không mỏi -Đường đi của máu trong hệ tuần hoàn đơn của cá: + Tim bơm máu giàu CO2 => vào động mạch => mang => lên hệ thống mao mạch mang (trao đổi khí) => máu giàu O2 => tiếp đó vào động mạch lưng => vào hộ thống mao mạch (trao đổi chất với tế bào) => máu giàu CO2 => về tĩnh mạch và trở về tim.

Điểm 0,25đ 0,5đ 0,5đ

0,5đ

+ Ưu điểm của hệ tuần hoàn kín so với hệ tuần hoàn hở: Trong hệ 1,0đ tuần hoàn kín, máu chảy trong động mạch dưới áp lực cao, tốc độ máu chảy nhanh, máu đi được xa, điều hoà và phân phối máu đến các cơ quan nhanh, do vậy, đáp ứng được nhu cầu trao đổi khí và trao đổi Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 84 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

chất. 3 ( 1,25đ)

0,5đ *Các qui luật hoạt động của tim: - Tính tự động của tim . - Hoạt động theo chu kỳ. - Cơ tim hoạt động theo quy luật “tất cả hoặc không có gì”. * Ý nghĩa các quy luật: - Giúp tim có lực co bóp mạnh nhất để bơm máu vào động mạch cung 0,75đ cấp O2 và chất dinh dưỡng cho tế bào cơ thể đồng thời tạo lực hút máu tĩnh mạch trở về tim . - Co bóp nhịp nhàng của các buồng tim cùng với vai trò của các van tim mà máu chảy theo 1 chiều. - Giúp tim co bóp suốt đời mà không mỏi.

Câu VII ( 1 điểm) 1. Thế nào là cân bằng nội môi? Tại sao phải cân bằng nội môi? 2. Tại sao người bình thường khi ăn nhiều đường, lượng đường trong máu vẫn giữ một tỉ lệ ổn định? Hướng dẫn chấm Câu Nội dung Điểm *Cân bằng nội môi là duy trì sự ổn định của môi trường trong cơ 0,25đ 1 0,25đ thể, đảm bảo cho các hoạt động sống diễn ra bình thường. *Để đảm bảo cho các hoạt động sống diễn ra bình thường Ở người bình thường khi ăn nhiều đường, lượng đường trong 2 0,75đ máu vẫn giữ một tỉ lệ ổn định, vì: - Khi ăn nhiều đường, lượng đường trong máu tăng cao, gan nhận 0,25đ được nhiều glucozơ từ tĩnh mạch của gan, gan sẽ biến đổi glucozơ thành glycogen dự trữ trong gan và cơ nhờ hoocmon insulin => lượng đường trong máu luôn giữ ổn định - Khi ăn ít đường, lượng glucozơ trong máu giảm, gan sẽ chuyển 0,25đ hoá glycogen dự trữ thành glucozơ nhờ hoocmon glucagon. Khi nguồn glycogen dự trữ hết, gan chuyển hoá aa, axit lactic, glyxerin (sinh ra do phân huỷ mỡ) thành gluozơ. Do đó, lượng đường trong máu vẫn luôn ổn định - Nếu lượng glycogen dự trữ trong gan đạt đến mức độ tối đa thì 0,25đ gan sẽ chuyển hoá glucozơ thành lipit dự trữ ở các mô mỡ, đảm bảo lượng đường luôn ổn định. ----------- HẾT ----------

KỲ THI OLYMPIC LỚP 11 (Đề thi này có 02 trang)

Môn thi : SINH HỌC Thời gian : 150 phút (không kể thời gian giao đề)

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 85 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

Câu 1. ( 2đ) Nghiên cứu về sự thoát hơi nước qua lá ccủa ba loài cây (A, B, C), người ta thuđược số liệu sau: gi Tên cây Mặt lá Số lượng khí khổng/mm2 Thoát hơi nước (mg/24 giờ) Cây A Mặt trên 33 550 Mặt dưới 40 680 Cây B Mặt trên 0 0 Mặt dưới 60 160 Cây C Mặt trên 0 150 Mặt dưới 70 580 ơ nước ở lá cây. 1. Từ những số liệu trên, em có thể rút ra những kết luận gì về sự thoát hơi 2. Nêu vai trò chính của quá trình thoát hơi nước ở lá đối với thực vật. Câu 2(2,0 điểm):

Quan sát sơ đồ trên, hãy cho biết: nh dạng nào? 1. Rễ cây hấp thụ nitơ ở những 2. Nhóm sinh vật ở các vị trí (4), (5), (7), (11) là loại nào? 3. Nêu hậu quả củaa quá trình (8) và biện pháp khắc phục? Câu 3(4,0 điểm): 1. ực vậ vật lại thải ra ôxi? a. Tại sao quang hợp ở thực b. Chu trình cố định CO2 của 3 loài thực vật: dứa, lúa, mía có sự khác nhau. Hãy trả lời nội dung của các dưới đây? ô theo kí hiệu nêu ở bảng dư So sánh Dứa Lúa Mía Chất nhận CO2 khí quyển 1 2 3 Sản phẩm tạo thành đầu tiên 4 5 6 Loại tế bào tham gia 7 8 9 Năng suất sinh học 10 11 12

ện như nhau, nhưng chỉ b. Có hai cây (A và B) hoàn toàn giống nhau được trồng trong điều kiện chiếu sáng: cây A được chiếu sáng bằng ng ánh sáng đỏ đỏ, cây B được chiếu khác nhau về chế độ chiế ắng. Hỏi H sau cùng một thời gian, sinh khối củaa cây nào tăng nhanh hơn? sáng bằng ánh sáng trắng. Vì sao? 2. Để phân biệt thực vật C3 và C4 người ta làm thí nghiệm sau: TN1: Đưaa cây vào chuông thủy tinh kín và chiếu sáng liên tục. th điều chỉnh được nồng độ O2. TN2: Trồng cây trong nhà kín có thể h ở các điều kiện ánh sáng cao, nhiệt độ cao. TN3: Đo cường độ quang hợp (mgCO2/dm2lá.giờ). c các thí nghiệm nói trên. Hãy phân tích nguyên tắc của Câu 4. (2,5đ) ức hô hấp đều cần oxi nhưng ng chúng khác nhau về bản chất. Hãy nêu 1.Thực vật có hai hình thứ h đó về đối tượng, điều kiện, nơi xảy ra và sản phẩm? sự khác nhau giữa hai hình thức hô hấp ang nẩy nẩ mầm và các dụng cụ, hóa chất đầy đủ trong phòng thí nghiệm, 2.Cho một túi hạt đang hãy thiết kế một thí nghiệm để chứng chứ minh quá trình hô hấp sản sinh CO2. Giải ải thích vvì sao người ta

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

Câu 5. (2,5đ) 1. Hệ thống tiêu hóa của động vật từ bậc thấp đến bậc cao đã tiến hóa theo những chiều hướng nào? 2. Giải thích vì sao tiêu hóa ở ruột non là quan trọng nhất? Câu 6. (2đ) 1. Tại sao trao đổi khí của mang cá xương đạt hiệu quả cao? Vì sao mang cá xương

chỉ thích hợp với hô hấp dưới nước mà không thích hợp với hô hấp trên cạn? Câu 7. (4đ) 1. Huyết áp là gì? Phân biệt huyết áp tối đa và huyết áp tối thiểu? 2. Chất cholesterol là gì? Mối liên quan giữa chất cholesterol với huyết áp? 3. Nhịp tim của Ếch là 50 lần/phút. Giả sử thời gian các pha của chu kỳ tim lần lượt chiếm tỉ lệ là 1:3:4. -Tính thời gian tâm nhĩ, tâm thất được nghỉ ngơi. -Từ đó giải thích vì sao tim ếch nói riêng và tim của các loài động vật nói chung có thể hoạt động suốt đời mà không mỏi 4. Hãy cho biết hoạt động của các van tim đóng hay mở và hướng vận chuyển của máu trong các pha của một chu kỳ tim bằng cách điền nội dung thích hợp vào bảng sau: Các pha Hoạt động của van tim Sự vận chuyển của máu Van nhĩ thất Van động mạch Pha co tâm nhĩ Pha co tâm thất Pha dãn chung Câu 8.(1đ)Một người lao động nặng hoặc chơi thể thao thì pH máu động mạch thay đổi như thế nào? Cơ chế nào giúp pH máu ổn định? ----------------- HẾT -----------------

KỲ THI OLYMPIC LỚP 11 THPT (Đề thi này có 02 trang)

Môn thi : SINH HỌC Thời gian : 150 phút (không kể thời gian giao đề)

HƯỚNG DẪN CHẤM Câu 1. (2đ) Nghiên cứu về sự thoát hơi nước qua lá của ba loài cây (A, B, C), người ta thuđược số liệu sau: Tên cây Mặt lá Số lượng khí khổng/mm2 Thoát hơi nước (mg/24 giờ) Cây A Mặt trên 33 550 Mặt dưới 40 680 Cây B Mặt trên 0 0

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 87 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

Mặt dưới 60 160 Cây C Mặt trên 0 150 Mặt dưới 70 580 hơ nước ở lá cây. 1. Từ những số liệu trên, em có thể rút ra những kết luận gì về sự thoát hơi 2. Nêu vai trò chính của quá trình thoát hơi nước ở lá đối với thực vật. Nội dung Điểm Câu 1 1 Những kết luận vềề ssự thoát hơi nước ở lá cây: - Tốc độ thoát hơi nước ở mỗi loài cây là khác nhau. 0,25 ổng ở mặt dưới thường nhiều hơn ở mặt trên. Tốc độ thoát - Số lượng khí khổng ới cao hơn ở mặt trên => số lượng khí khổng ng có vai trò 0,5 hơi nước ở mặt dướ ự thoát hơi nước của lá cây. quan trọng trong sự khổng nhưng vẫn có sự thoát hơi nước, - Mặt trên củaa cây C không có khí kh ổng không phải là con đường thoát hơi nướcc duy nhất, nh mà chứng tỏ khí khổng khuếch tán qua bề mặt lá được gọi là thoát hơi ơi nước qua 0,5 hơi nước có thểể khuế ếu không có cutin. Chấtt cutin có bbản chất là lipit nên không thấm nước, nếu mỏng thì nước có thể khuếch tán qua lớp biểu bì của lá. hoặc có lớpp cutin mỏ ng loài cây B ở 0,25 - Loài cây B và C đều không có khí khổng ở mặt trên nhưng ng cutin dày hơn mặt trên không có sự thoát hơi nước, chứng tỏ loài B có tầng loài C. vậ Vai trò chính của quá trình thoát hơi nước ở lá đối vơi cơ thể thực vật: 2 - Tạo động lựcc chính cho quá trình vận chuyển nước và các ion khoáng từ rễ 0,25 lên lá. 0,25 - Thoát hơi nước làm khí khổng mở giúp lấy CO2 cung cấp nguyên liệu cho quang hợp. Câu 2. (2đ)

Quan sát sơ đồ trên, hãy cho biết: nh dạng nào? 1. Rễ cây hấp thụ nitơ ở những 2. Nhóm sinh vật ở các vị trí (4), (5), (7), (11) là loại nào? 3. Nêu hậu quả củaa quá trình (8) và biện pháp khắc phục? Câu 2 Nội dung Rễ cây hấp thụ Nitơ ở dạng NO3- và NH4+ 1 v ở các vị trí: Tên củaa các nhóm sinh vật 2 giải nitơ từ xác sinh vật thành NH3. (4): vi khuẩnn amôn hóa: phân gi (5): vi khuẩn cố định nitơ: khử nitơ khí quyển thành dạng amôn. chuyển hóa NH4+ thành NO3(7): vi khuẩnn nitrat hóa: chuy ản nitrat hóa: chuyển hóa NO3- thành thành Nitơ ơ phân tử. (11): vi khuẩn phản 3

Điểm 0,5 0,25 0,25 0,25 0,25

Đây là quá trình phản nitrat trong đất gây thất thoát đạm. 0,25 ho động 0,25 Xảy ra trong điềuu kiện kkị khí do đó cần làm đất thoáng khí để tránh hoạt của nhóm vi khuẩn này Câu 3. (4đ) 1. Tại sao quang hợp ở thực ực vậ vật lại thải ra ôxi? (0,5)

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

2.Chu trình cố định CO2 của 3 loài thực vật: dứa, lúa, mía có sự khác nhau. Hãy trả lời nội dung của các ô theo kí hiệu nêu ở bảng dưới đây? (1,5) So sánh

Dứa

Lúa

Mía

Chất nhận CO2 khí quyển 1 2 3 Sản phẩm tạo thành đầu tiên 4 5 6 Loại tế bào tham gia 7 8 9 Năng suất sinh học 10 11 12 3.Có hai cây (A và B) hoàn toàn giống nhau được trồng trong điều kiện như nhau, nhưng chỉ khác nhau về chế độ chiếu sáng: cây A được chiếu sáng bằng ánh sáng đỏ, cây B được chiếu sáng bằng ánh sáng trắng. Hỏi sau cùng một thời gian, sinh khối của cây nào tăng nhanh hơn? Vì sao? (0,5) 4. Để phân biệt thực vật C3 và C4 người ta làm thí nghiệm sau: (1,5) TN1: Đưa cây vào chuông thủy tinh kín và chiếu sáng liên tục. TN2: Trồng cây trong nhà kín có thể điều chỉnh được nồng độ O2. TN3: Đo cường độ quang hợp ở các điều kiện ánh sáng cao, nhiệt độ cao. (mgCO2/dm2lá.giờ). Hãy phân tích nguyên tắc của các thí nghiệm nói trên.

Câu 3 1

Nội dung Điểm - Quang hợp ở thực vật thải ra ôxi vì: + Thực vật sử dụng nước làm nguồn electron và Hiđrô cung cấp cho quang hợp. 0,25đ + Khi thực vật quang hợp, nước bị quang phân li tạo ra electron, H+ và O2. 0,25đ Electron và H+ được tế bào sử dụng còn ôxi được thải ra ngoài. 1. PEP 2. Ribulozơ 1 - 5dP 3. PEP 4. AOA 5. APG 2 4 ý: 6. AOA 7. Tế bào mô giậu (Tế bào nhu mô) 8. Tế bào mô giậu 0,5đ 9. Tế bào mô giậu và tế bào bao bó mạch 10. Thấp 11.Trung bình 12. Cao - Sinh khối của cây B tăng nhanh hơn. 3 0,25đ - Vì: Cây A chỉ hấp thu được năng lượng của ánh sáng đỏ trong khi đó cây B hấp 0,25đ thu được năng lượng của cả ánh sáng đỏ và các ánh sáng có bước sóng khác nhờ hệ sắc tố quang hợp (gồm cả diệp lục và carotenoit) do đó năng lượng hấp thu được nhiều hơn, quang hợp diễn ra mạnh hơn, sinh khối tăng nhanh hơn. 4 * Thí nghiệm 1: 0,5 - Nguyên tắc: Dựa vào điểm bù CO2 khác nhau của TVC3 và TVC4. Cây C3 sẽ chết trước do có điểm bù CO2 cao khoảng 30ppm còn TV C4 có điểm bù CO2 thấp (0-10ppm). 0,5 * Thí nghiệm 2: - Nguyên tắc: Dựa vào hô hấp sáng. Hô hấp sáng phụ thuộc vào nồng độ O2; hô hấp sáng chỉ có ở thực vật C3 không có ở thực vật C4 nên khi điều chỉnh O2 cao thì năng suất quang hợp TV C3 giảm đi. 0,5 * Thí nghiệm 3: - Nguyên tắc: Dựa vào điểm bảo hòa ánh sáng. Điểm bảo hòa ánh sáng của thực vật C4 cao hơn thực vật C3 nên ở điều kiện ánh sáng mạnh, nhiệt độ cao do cường độ quang hợp của thực vật C4 cao hơn (thường gấp đôi ) thực vật C3 Câu 4. (2,5đ) 1.Thực vật có hai hình thức hô hấp đều cần oxi nhưng chúng khác nhau về bản chất. Hãy nêu sự khác nhau giữa hai hình thức hô hấp đó về đối tượng, điều kiện, nơi xảy ra và sản phẩm? 2.Cho một túi hạt đang nẩy mầm và các dụng cụ, hóa chất đầy đủ trong phòng thí nghiệm, hãy thiết kế một thí nghiệm để chứng minh quá trình hô hấp sản sinh CO2. Giải thích vì sao người ta sử dụng hạt đang nẩy mầm để làm thí nghiệm? Câu Nội dung Điểm 1 Chỉ tiêu so sánh Hô hấp hiếu khí Hô hấp sáng 0,25đ Đối tượng C3, C4, CAM C3 Điều kiện Không cần ánh sáng, cả Khi cường độ ánh sáng cao, 0,25đ ngày lẫn đêm. CO2 cạn kiệt, O2 cao … 0,25đ Nơi xảy ra Ti thể Lục lạp, Peoxixom, ti thể

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 89 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

Sản phẩm

2

ATP, không trực tiếp tạo axit amin

Không ATP, tạo axit amin

Chuẩn bị: một bình thủy tinh thể tích từ 2-3l, có nút; cốc nước vôi trong. Cách tiến hành: 1.Cho hạt vào bình thủy tinh. 2. Cho hạt, cốc nước vôi trong vào bình. 3. Đậy nút cao su chặt, kín 4. Để bình vào chỗ tối Kết quả: sau thời gian 90-120p: nước vôi trong vẩn đục chứng tỏ hô hấp sinh ra CO2. Người ta sử dụng hạt đang nẩy mầm để làm thí nghiệm vì hạt đang nẩy mầm quá trình hô hấp mạnh nhằm cung cấp năng lượng và các chất trung gian cho quá trình hình thành thân, rễ mầm. Do đó lượng CO2 sinh ra nhiều, kết quả thí nghiệm sẽ chính xác.

0,25đ 0,25đ 0,5đ 0,25đ 0,5đ

Câu 5. (2,5đ) 1. Hệ thống tiêu hóa của động vật từ bậc thấp đến bậc cao đã tiến hóa theo những chiều hướng nào? 2. Giải thích vì sao tiêu hóa ở ruột non là quan trọng nhất? Câu 5 Nội dung Điểm 1. - Cấu tạo của cơ quan tiêu hóa ngày càng phức tạp: 0,5đ + Từ chưa có cơ quan tiêu hóa( động vật đơn bào) đến có cơ quan tiêu hóa( động 0,25đ vật đa bào). + Từ cơ quan tiêu hóa là túi tiêu hóa (ruột khoang) đến hình thành ống tiêu hóa( động vật có xương sống). 0,25đ - Chức năng tiêu hóa ngày càng chuyên hóa: 0,5đ + Các bộ phận của ống tiêu hóa đảm nhận những chức năng riêng, mang tính chuyên hóa cao đảm bảo hiệu quả tiêu hóa thức ăn. + Từ tiêu hóa nội bào đến vừa tiêu hóa nội bào và ngoại bào đến tiêu hóa ngoại bào. Nhờ tiêu hóa ngoại bào mà động vật có thể ăn được những thức ăn có kích thước lớn hơn. 2.

- Tiêu hóa ở ruột non là quan trọng nhất vì 0,5đ + Miệng và dạ dày chỉ biến đổi chủ yếu thức ăn về mặt cơ học nhờ răng và thành dạ dày, và một phần biến đổi hóa học nhờ amilaza và pepsin tạo điều kiện biến đổi 0,5đ hóa học chủ yếu ở ruột. + Ở ruột non có đủ tất cả các enzim của các tuyến tiêu hóa: tuyến tụy, dịch ruột và gan để biến đổi tất cả các loại thức ăn chưa được biến đổi (lipit) hoặc chỉ mới biến đổi một phần (gluxit và protein) thành các chất đơn giản mà cơ thể có khả năng hấp thụ được.

Câu 6. (2đ)

Tại sao trao đổi khí của mang cá xương đạt hiệu quả cao? Vì sao mang cá xương chỉ thích hợp với hô hấp dưới nước mà không thích hợp với hô hấp trên cạn? Câu 6 Nội dung Điểm Trao đổi khí của cá xương đạt hiệu quả cao vì: - Mang cấu tạo gồm nhiều cung mang, mỗi cung mang gồm nhiều 0,5đ phiến mang mang cá có diện tích trao đổi khí lớn. Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 90 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

-

Miệng và diềm nắp mang đóng mở nhiệt nhàng tạo nên dòng nước chảy một chiều và gần như liên tục từ miệng qua mang. - Cách sắp xếp của mao mạch máu trong mang song song và ngược chiều với dòng nước chảy bên ngoài của mao mạch. Cá lên cạn không hô hấp được vì: - Khi lên cạn do mất lực đẩy của nước, các cung mang và các phiến mang xẹp và dính chặt với nau 1 khối diện tích bề mặt trao đổi khí nhỏ. - Lên cạn mang cá bị khô.

0,5đ 0,5đ 0,25đ 0,25đ

Câu 7. (4đ) 4. Huyết áp là gì? Phân biệt huyết áp tối đa và huyết áp tối thiểu? 5. Chất cholesterol là gì? Mối liên quan giữa chất cholesterol với huyết áp? 6. Nhịp tim của Ếch là 50 lần/phút. Giả sử thời gian các pha của chu kỳ tim lần lượt chiếm tỉ lệ là 1:3:4. -Tính thời gian tâm nhĩ, tâm thất được nghỉ ngơi. -Từ đó giải thích vì sao tim ếch nói riêng và tim của các loài động vật nói chung có thể hoạt động suốt đời mà không mỏi 4. Hãy cho biết hoạt động của các van tim đóng hay mở và hướng vận chuyển của máu trong các pha của một chu kỳ tim bằng cách điền nội dung thích hợp vào bảng sau: Các pha Hoạt động của van tim Sự vận chuyển của máu Van nhĩ thất Van động mạch Pha co tâm nhĩ Pha co tâm thất Pha dãn chung Câu 7 1

2

3

4

Nội dung Huyết áp là áp lực của máu lên thành mạch. Phân biệt huyết áp tối đa và huyết áp tối thiểu: -Huyết áp tối đa: ứng với lúc tâm thu gây áp lực máu cao nhất đo được tại động mạch. -Huyết áp tối thiểu: ứng với lúc tâm trương gây áp lực máu thấp nhất đo được tại động mạch Chất cholesterol là những lipit không chứa các axit béo no và trong phân tử có cấu trúc vòng. -Mối liên quan giữa cholesterol và huyết áp: khi hàm lượng cholesterol trong máu cao liên quan đến các bệnh tim mạch. Chất này sẽ tích tụ lại ở mặt trong của động mạch làm hẹp lòng động mạch, giảm tính đàn hồi của mạch nên làm huyết áp cao. Nhịp tim của Ếch là 50 lần/phút 1 chu kỳ tim dài: 60/50 = 1,2s. Từ tỉ lệ các pha pha co tâm nhĩ: 0,15s; pha co tâm thất: 0,45s Thời gian tâm nhĩ nghỉ: 1,2 – 0,15 = 1,05s Thời gian tâm thất nghỉ: 1,2 – 0,45 = 0,75s Giải thích: các tế bào cơ tim có giai đoạn trơ tuyệt đối dài có thời gian nghỉ đủ để hồi sức cho nhịp co tiếp theo. Nếu xét riêng hoạt động của thành cơ thuộc các ngăn tim thì thời gian nghỉ còn nhiều hơn thời gian co nên hoạt động suốt đời mà không mỏi. Các pha Hoạt động của van tim Sự vận chuyển của máu Van nhĩ thất Van động mạch Pha co tâm nhĩ Mở Đóng Từ tâm nhĩ vào tâm thất Pha co tâm thất Đóng Mở Từ tâm thất vào động mạch. Pha dãn chung Mở Đóng Máu từ tĩnh mạch vào tâm

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 91 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

Điểm 0,25 0,25 0,25 0,25 0,5

0,5 0,5 0,5

0,25 0,25 0,5

nhĩ và tâm thất. Câu 8.(1đ) Một người lao động nặng hoặc chơi thể thao thì pH máu động mạch thay đổi như thế nào? Cơ chế nào giúp pH máu ổn định? Câu 8 Nội dung Điểm - Một người lao động nặng hoặc chơi thể thao thì pH máu động mạch giảm. 0,5đ Vì khi lao động nặng hô hấp sinh ra nhiều CO2 nên nồng độ H+ trong máu tăng, pH máu giảm. 0,5đ + - Cơ chế: khi trong máu pH giảm hệ đệm hoạt động lấy đi H để duy trì pH ổn đinh. Có 3 hệ đệm tham gia: + Bicacbonat: HCO3- + H+ H2CO3 pH tăng. +Hệ đệm photphat: HPO42- + H+ H2PO4- pH tăng. +Hệ đệm protenat sẽ lấy H+ nhờ gốc NH2.

-----------------HẾT------------KỲ THI OLYPIC ĐỀ THI ĐỀ NGHỊ MÔN: SINH

LỚP: 11

Câu 1. (5 điểm ) 1. Tại sao nguyên tố vi lượng chỉ cần liều lượng ít, nhưng cây trồng vẫn không đạt năng suất cao nếu không được thoả mản mức đòi hỏi của các nguyên tố này? Cho vài ví dụ cụ thể sự cần thiết của các nguyên tố vi lượng đó (Fe, Mn, Zn...)? 2. Trên cùng một cây, lá ở phía ngoài nhiều ánh sáng và lá ở trong bóng râm ít ánh sáng có màu sắc và khả năng quang hợp khác nhau. Sự khác nhau đó như thế nào? Vì sao có sự khác nhau đó? 3. Theo nghiên cứu của Kixenbec ở cây ngô: - Số lượng khí khổng trên 1 cm2 biểu bì dưới là 7684, còn trên 1 cm2 biểu bì trên là 9300. - Tổng diện tích lá trung bình ( cả 2 mặt lá ) ở 1 cây là 6100 cm2. - Kích thước trung bình của khí khổng là 25,6 x 3,3 micromet. a. Tại sao ở đa số các loài cây, số lượng khí khổng ở biểu bì dưới thường nhiều hơn số lượng khí khổng ở biểu bì trên mà ở ngô thì không như vậy? b. Tỉ lệ diện tích khí khổng trên diện tích lá là bao nhiêu? c. Tại sao tỉ lệ diện tích khí khổng trên diện tích lá là rất nhỏ (dưới 1%) nhưng lượng nước bốc hơi qua khí khổng là rất lớn (chiếm 80 – 90% lượng nước bốc bốc hơi từ toàn bộ mặt thoáng tự do của lá )? 4. Sự vận chuyển liên tục của nước trong mạch gỗ phụ thuộc vào các yếu tố nào? Yếu tố nào làm ngưng trệ sự liên tục đó? Câu 2. (5điểm ). 1. Tại sao dạ dày tiêu hoá được prôtêin nhưng lại không tiêu hoá được prôtêin của chính mình? 2. Cho biết tên của các enzim xúc tác ở các phương trình sau: (C6H10O5)n + nH2O → nC12H12O11 (1) C12H22O11 + H2O → 2C6H12O6 (2) Prôtêin + H2O → Polipeptit (3) Polipeptit + H2O → Axit amin (4) 3. Ngoài hêmôglôbin ra còn có sắc tố nào mang ôxi. Vì sao nó là sắc tố có lợi nhất? Cấu tạo và cơ chế hoạt động. 4. Vì sao khi hít phải ôxit cacbon (CO) thì người ta có thể chết nhưng nếu hít phải CO2 thì chỉ có phản ứng tăng nhịp tim và tăng nhịp thở?

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 92 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

KỲ THI OLYPIC HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ THI ĐỀ NGHỊ MÔN: SINH

LỚP: 11

Câu 1. (5 điểm ) 1. Tại sao nguyên tố vi lượng chỉ cần liều lượng ít, nhưng cây trồng vẫn không đạt năng suất cao nếu không được thoả mản mức đòi hỏi của các nguyên tố này? Cho vài ví dụ cụ thể sự cần thiết của các nguyên tố vi lượng đó (Fe, Mn, Zn...)? 2. Trên cùng một cây, lá ở phía ngoài nhiều ánh sáng và lá ở trong bóng râm ít ánh sáng có màu sắc và khả năng quang hợp khác nhau. Sự khác nhau đó như thế nào? Vì sao có sự khác nhau đó? 3. Theo nghiên cứu của Kixenbec ở cây ngô: - Số lượng khí khổng trên 1 cm2 biểu bì dưới là 7684, còn trên 1 cm2 biểu bì trên là 9300. - Tổng diện tích lá trung bình ( cả 2 mặt lá ) ở 1 cây là 6100 cm2. - Kích thước trung bình của khí khổng là 25,6 x 3,3 micromet. a. Tại sao ở đa số các loài cây, số lượng khí khổng ở biểu bì dưới thường nhiều hơn số lượng khí khổng ở biểu bì trên mà ở ngô thì không như vậy? b. Tỉ lệ diện tích khí khổng trên diện tích lá là bao nhiêu? c. Tại sao tỉ lệ diện tích khí khổng trên diện tích lá là rất nhỏ (dưới 1%) nhưng lượng nước bốc hơi qua khí khổng là rất lớn (chiếm 80 – 90% lượng nước bốc bốc hơi từ toàn bộ mặt thoáng tự do của lá )? 4. Sự vận chuyển liên tục của nước trong mạch gỗ phụ thuộc vào các yếu tố nào? Yếu tố nào làm ngưng trệ sự liên tục đó? Đáp án: 1.- Vì nguyên tố vi lượng là thành phần cấu tạo nên các enzim.(0,25 điểm) + Năng suất cây trồng phụ thuộc vào cường độ của quá trình trao đổi chất ( quang hợp, hô hấp, trao đổi chất...), sinh trưởng và phát triển của cây. Tất cả những quá trình này đều cần sự xúc tác của enzim.(0,25 điểm) + Nồng độ và khả năng hoạt hoá của enzim phụ thuộc nhiều vào sự có mặt và nồng độ các vi lượng trong cây.(0,25 điểm) - Ví dụ: (0,25 điểm) + Fe là thành cấu trúc bắt buộc của enzim xitôcrôm, xúc tác phản ứng ôxi hoá khử. + Mn tham gia vào xúc tác chuyển hoá nitơ, phân giải nguyên liệu trong chu trình Crebs. +Zn tham gia vào tổng hợp triptophan tiền thân của IAA. 2. - Trên cùng một cây, lá ở phía ngoài nhiều ánh sáng và lá ở trong bóng râm ít ánh sáng có màu khác nhau: + Lá ở phía ngoài nhiều ánh sáng có màu nhạt vì số lượng diệp lục ít và tỉ lệ diệp lục a / diệp lục b cao ( diệp lục a nhiều).(0,25 điểm) + Lá ở trong râm ít ánh sáng có màu đậm vì số diệp lục nhiều và tỉ lệ diệp lục a / diệp lục b thấp ( diệp lục b nhiều).(0,25 điểm) - Khả năng quang hợp của chúng khác nhau: + Khi cường độ ánh sáng mạnh thì lá ở ngoài có cường độ quang hợp lớn hơn lá ở trong vì lá ở ngoài có diệp lục a, có khả năng hấp thụ tia sáng có bước sóng dài (tia đỏ).(0,25 điểm). + Khi cường độ ánh sáng yếu thì lá ở trong có cường độ quang hợp lớn hơn lá ở ngoài vì lá ở phía trong có diệp lục b, có khả năng hấp thụ tia sáng có bước sóng ngắn (tia xanh tím). (0,25 điểm) 3. a. Ở đa số các loài cây, số lượng khí khổng ở biểu bì dưới thường nhiều hơn số lượng khí khổng ở biểu bì trên mà cây ngô thì không như vậy là vì lá ngô mọc đứng, còn ở các lá khác thì mọc ngang. .(0,25 điểm) b. Tỉ lệ diện tích khí khổng trên diện tích lá là: Tổng số khí khổng có ở cây ngô đó là:

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 93 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

( 7684 + 9300 ) x 6100 = 103602400 . 103602400 x (25,6 x 3,3) x 103 : (6100 x 102) x 100% = 0,14%. .(0,25 điểm) c. Tỉ lệ diện tích lá rất nhỏ nhưng lượng nước bốc hơi qua khí khổng lại rất lớn, vì các phân tử nước ở mép lá bốc hơi nhanh hơn các phân tử nước ở các vị trí khác. .(0,25 điểm) Diện tích khí khổng rất nhỏ nhưng số lượng khí khổng rất lớn đã tạo ra khả năng thoát hơi nước rất lớn. .(0,25 điểm) 4. - Sự vận chuyển liên tục của nước trong mạch gỗ : Một phân tử nước từ mạch gỗ của lá được tách khỏi lực hút của phân tử nước trong mạch vận chuyển liên tục trong một cột nước từ rễ lên lá. Lực hấp dẫn, lực liên kết giữa các phân tử nước trong mạch gỗ là kết quả của sự hiện diện các cầu hiđrô giữa chúng. (0,5 điểm) - Các yếu tố làm ảnh hưởng tới sự liên tục của cột nước trong mạch gỗ: + Áp suất rễ là lực đẩy phía dưới (khoảng 3 – 4 atm). (0,25 điểm) + Sự thoát hơi nước ở lá là lực hút ở phía trên cùng (khoảng 30 – 40 atm), là nhân tố chính kéo cột nước liên tục đi lên. (0,25 điểm) + Trong mạch gỗ, cột nước có sự liên kết chặt chẽ giữa các phân tử nước và sự liên kết giữa các phân tử nước với phân tử xenlulôzơ của thành mạch. (0,25 điểm) Nhờ 3 lực phối hợp đó, dòng nước trong mạch gỗ có thể dẫn lên cao hàng chục, hàng trăm mét. (0,25 điểm) - Một bọt khí trong mạch sẽ làm đứt gãy sự liên tục của dòng nước, một số phân nước bị tách xa khỏi cầu hiđrô. Nước ở phần trên của bọt khí có thể dâng cao lên nhưng sẽ không có các phân tử nước thay thế vào, các phân tử nước ở dưới bọt khí bị gãy do lực kết bám bị ngừng trệ. Dòng nước qua mạch gỗ không thể chuyển vận xa hơn nữa, Nước từ đất không lên lá được. (0,5 điểm) Câu 2. (5điểm ). 1. Tại sao dạ dày tiêu hoá được prôtêin nhưng lại không tiêu hoá được prôtêin của chính mình? 2. Cho biết tên của các enzim xúc tác ở các phương trình sau: (C6H10O5)n + nH2O → nC12H12O11 (1) C12H22O11 + H2O → 2C6H12O6 (2) Prôtêin + H2O → Polipeptit (3) Polipeptit + H2O → Axit amin (4) 3. Ngoài hêmôglôbin ra còn có sắc tố nào mang ôxi. Vì sao nó là sắc tố có lợi nhất? Cấu tạo và cơ chế hoạt động. 4. Vì sao khi hít phải ôxit cacbon (CO) thì người ta có thể chết nhưng nếu hít phải CO2 thì chỉ có phản ứng tăng nhịp tim và tăng nhịp thở? Đáp án 1. – Tuy dạ dày chứa enzim tiêu hóa, nhưng bản thân enzim ở trạng thái không hoạt động (pepsinogen). Khi có HCl thì nó mới biến đổi thành dạng hoạt động (pepsin). (0,25 điểm) - Nhờ lớp chất nhầy muxin bao phủ lên bề mặt niêm mạc, nên nó hạn chế tác dụng của HCl và pepsin. (0,25 điểm) - Niêm mạc dạ dày còn tiết chất antipepsin để chống lại pepsin. (0,25 điểm) - Ngoài ra tuần hoàn máu dạ dày có môi trường kiềm có tác dụng kháng axit dịch vị. (0,25 điểm) 2. Mỗi đáp án đúng 0,25 điểm. 1: amilaza; 2: maltaza; 3: pepsin; 4: trypsin. 3.. – Một sắc tố mang oxi thứ 2 là myoglobin có rất nhiều trong cơ. (0,25 điểm) - Mỗi một phân tử myoglobin gồm 1 nhóm hem gắn với 1 chuỗi protein và globin. (0,25 điểm) - Oxi gắn vào myoglobin chặt hơn rất nhiều và chỉ giải phóng ra khi áp suất ôxi thấp, chính vì vậy myoglobin là sắc tố có lợi nhất trong quá trình huy động tích cực khi mà ôxi từ máu không đủ đi đến cơ. (0,5 điểm) - Khi hoạt động, áp suất ôxi giảm xuống đến không và ôxi tách ra khỏi myoglobin dẫn đến sự hô hấp ưa khí vẫn tiếp tục. (0,25 điểm) - Myoglobin góp phần đáng kể trong hoạt động cơ trong một thời gian dài. (0,25 điểm) 4. Người ta có thể chết nếu hít phải ôxit cacbon (CO), Nhưng nếu hít phải CO2 thì chỉ có phản ứng tăng nhịp tim và tăng nhịp thở vì: - Nếu hít phải CO2 làm nồng dộ trong máu tăng thì chỉ kích thích các hoá thụ quan nằm ở quai động mạch chủ và xoang động mạch cổ theo các dây thần kinh IX và X về trung khu điều hoà tim mạch và điều hoà hô hấp ở hành tuỷ (0,25 điểm)

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 94 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

Đồng thời CO2 cũng còn kích thích trực tiếp vào trung khu hô hấp ở hành tuỷ dưới dạng H+ (CO2 + H2O → H2CO3 → HCO3- +H+ ) làm tăng nhịp tim và nhịp hô hấp để thải nhanh CO2 ra khỏi cở thể qua đường hô hấp (0,5 điểm). - Còn nếu hít phải CO thì CO chiếm chỗ của O2 trong phân tử Hb tạo thành HbCO (0,25 điểm) HbCO là một hợp chất bền chặt, khó phân li, làm hạn chế sự vận chuyển ôxi và có thể gây chêt vì “ngạt thở” do thiếu ôxi (0,5 điểm).

KỲ THI CHỌN HỌC OLIMPIC MÔN: SINH HỌC LỚP 11 Thời gian làm bài: 150 phút

Câu hỏi 1: (4 điểm) A. Trong một thí nghiệm ở thực vật C3, người ta thấy: khi tắt ánh sáng hoặc giảm nồng độ CO2 đến 0% thì có một chất tăng và một chất giảm. Hãy cho biết: a. Tên của hai chất đó. b. Chất nào tăng, chất nào giảm khi tắt ánh sáng? c. Chất nào tăng, chất nào giảm khi giảm nồng độ CO2? d. Giải thích hai trường hợp c và b. B. Các loài tảo biển có nhiều màu sắc khác nhau: tảo lục, tảo lam, tảo nâu, tảo đỏ, tảo vàng ánh…Hãy cho biết: a. Loại nào có chứa diệp lục, loại nào không? b. Sự khác nhau về màu sắc này có ý nghĩa gì? c. Hãy sắp xếp thứ tự có thể gặp các loài tảo từ trên mặt biển xuống đáy biển sâu. Giải thích tại sao lại sắp xếp như vậy? Câu hỏi 2:(2 điểm)Một người bị nôn rất nhiều lần trong ngày do bị cảm. Bệnh nhân không những không giữ được nước và thức ăn đưa vào mà còn mất nhiều dịch vị. 1. Tình trạng trên gây mất cân bằng nội môi theo cách nào? 2. Các hệ cơ quan chủ yếu nào tham gia vào điều chỉnh lại cân bằng và các hệ cơ quan đó hoạt động như thế nào giúp đưa cân bằng nội môi trở lại bình thường? Câu hỏi 3 (3 điểm): Trong quá trình hô hấp của chim bồ câu: a. So sánh hàm lượng khí CO2 trong túi khí trước với túi khí sau. Giải thích. b. Giả sử người ta làm phẩu thuật cắt bỏ các túi khí thì chim có sống sót được không? Giải thích. Câu hỏi 4: (4 điểm) a. Về mặt cấu tạo, ống tiêu hóa của động vật ăn cỏ có gì khác biệt so với ống tiêu hóa của động vật ăn thịt? b. Em hãy dự đoán nếu bỏ nguyên một miếng thịt vào ruột non thì sẽ biến đổi như thế nào? c. Trình bày sự thích nghi của thận động vật có xương sống đối với môi trường sống? Câu hỏi 5: (3 điểm) 1. Tại sao hệ tuần hoàn hở chỉ thích nghi với động vật ít hoạt động, trong khi đó côn trùng hoạt động tích cực nhưng lại có hệ tuần hoàn hở ? 2. Tại sao cùng là động vật có xương sống, cá có hệ tuần hoàn đơn còn chim, thú có hệ tuần hoàn kép? Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 95 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

Câu hỏi 6: (2 điểm) Cho hình vẽ như sau: 3

N2

VK phản nitrat hoá

VK cố định nitơ 1 VK amôn hoá

VK nitrat hoá

2

NH4+ Rễ

4

- Quan sát hình vẽ trên và cho biết: 1. Chú thích từ 1 đến 4. 2. Cho biết điều kiện xảy ra của quá trình cố định nitơ? Vì sao vi khuẩn lam có thể cố định được nitơ trong điều kiện sống hiếu khí của chúng ? Câu hỏi 7: (1 điểm) Một dung dịch chứa glucozo và saccarozo với nồng độ lần lượt 0,02M và 0,03M. Hãy xác định áp suất thẩm thấu của dung dịch biết nhiệt độ của dung dịch là 27 độ C

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 96 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

HƯỚNG DẪN CHẤM: Câu hỏi 1: (4 điểm) A. Trong một thí nghiệm ở thực vật C3, người ta thấy: khi tắt ánh sáng hoặc giảm nồng độ CO2 đến 0% thì có một chất tăng và một chất giảm. Hãy cho biết: a. Tên của hai chất đó. b. Chất nào tăng, chất nào giảm khi tắt ánh sáng? c. Chất nào tăng, chất nào giảm khi giảm nồng độ CO2? d. Giải thích hai trường hợp c và b. B. Các loài tảo biển có nhiều màu sắc khác nhau: tảo lục, tảo lam, tảo nâu, tảo đỏ, tảo vàng ánh…Hãy cho biết: a. Loại nào có chứa diệp lục, loại nào không? b. Sự khác nhau về màu sắc này có ý nghĩa gì? c. Hãy sắp xếp thứ tự có thể gặp các loài tảo từ trên mặt biển xuống đáy biển sâu. Giải thích tại sao lại sắp xếp như vậy? Trả lời: A. a. Đó là hai chất: chất nhận CO2 và sản phẩm cố định CO2 đầu tiên của chu trình Canvin: ribulôzơ 1,5 đi phôtphat(RiDP) và axit phôtpho glixêric(APG).(0.5đ) b. Khi tắt ánh sáng, APG tăng, RiDP giảm. (0.25đ) c. Khi giảm nồng độ CO2, RiDP tăng, APG giảm. d. Giải thích theo sơ đồ sau: (0.5đ) CO2

RiDP

APG

ATP NADPH2 AlPG B. a. Tất cả các loài tảo đều có chứa chất diệp lục vì diệp lục là sắc tố QH thực hiện quá trình tổng hợp chất hữu cơ. Các sắc tố phụ lấn át màu của diệp lục làm cho tảo có nhiều màu sắc khác nhau. (0.5đ) b. Sự khác nhau về màu sắc có ý nghĩa thích nghi với điều kiện chiếu sáng khác nhau. Thực vật sống gần mặt nước biển có hàm lượng diệp lục cao, càng xuống sâu hàm lượng diệp lục càng thấp. (0.25đ) - Thành phần quang phổ của ánh sáng mặt trời trong vùng nhìn thấy được có độ dài sóng khác nhau nên khả năng xuyên sâu củng khác nhau.Ánh sáng đỏ chỉ chiếu đến lớp nước biển trên mặt, ánh sáng cam xuống sâu hơn một chút, ánh sáng vàng và lục xuyên sâu hơn, ánh sáng lam và tím xuống được các lớp nước sâu hơn cả. (0.25đ) c. Tảo lục Tảo lam Tảo nâu Tảo vàng ánh Tảo đỏ. (0.5đ) Do thích nghi với khả năng hấp thu ánh sáng mạnh, các loài tảo lục chiếm ưu thế ở tầng biển nông, nó dễ dàng hấp thu ánh sáng đỏ. Tảo lam hấp thu ánh sáng cam sống ở chỗ tương đối sâu. Tảo nâu hấp thu ánh sáng lục, vàng nên có thể sống ở tầng sâu hơn. Tảo đỏ hấp thu được ánh sáng lục nên sống ở tầng sâu nhất. (0.5đ) Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 97 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

Câu hỏi 2: (3 điểm)Một người bị nôn rất nhiều lần trong ngày do bị cảm. Bệnh nhân không những không giữ được nước và thức ăn đưa vào mà còn mất nhiều dịch vị. a. Tình trạng trên gây mất cân bằng nội môi theo cách nào? b. Các hệ cơ quan chủ yếu nào tham gia vào điều chỉnh lại cân bằng và các hệ cơ quan đó hoạt động như thế nào giúp đưa cân bằng nội môi trở lại bình thường? Đáp án câu 2 1. - Nôn nhiều gây giảm thể tích máu và huyết áp, tăng pH máu.0,5đ - Hệ tiết niệu, hệ hô hấp, hệ tuần hoàn, hệ thần kinh và hệ nội tiết tham gia điều chỉnh lại cân bằng nội môi.0,5đ 2. - Hệ tiết niệu điều chỉnh thể tích máu và pH qua cơ chế làm giảm mất nước và H + thải theo nước tiểu. Renin, aldosteron, ADH được tiết ra gây tăng tái hấp thu Na + và nước, dây giao cảm làm co mạch đến thận làm giảm áp lực lọc.0,5đ

- Hệ hô hấp giúp duy trì pH qua điều chỉnh làm giảm tốc độ thải CO2 . pH thấp làm giảm kích thích lên trung khu hô hấp do vậy cường độ hô hấp giảm.0,25đ

- Hệ tuần hoàn giúp duy trì huyết áp qua tăng cường hoạt động của tim và huy động máu từ các nơi dự trữ.0,25đ

- Mất nước do nôn còn gây cảm giác khát dẫn đến uống nước để duy trì áp suất thẩm thấu.0,5đ Câu hỏi 3 : (3 điểm)Trong quá trình hô hấp của chim bồ câu: a. So sánh hàm lượng khí CO2 trong túi khí trước với túi khí sau. Giải thích. b. Giả sử người ta làm phẩu thuật cắt bỏ các túi khí thì chim có sống sót được không? Giải thích. ĐÁP ÁN a. - Ở trong túi khí trước có hàm lượng khí CO2 cao hơn rất nhiều so với ở trong túi khí sau. 0,5đ - Nguyên nhân là vì ở chim, khí được dẫn một chiều từ môi trường ngoài → khí quản → túi khí sau → phổi → túi khí trước → khí quản → môi trường ngoài. Do đó khí ở trong túi khí sau gần giống với khí của ngoài môi trường (nghèo CO2); khí ở trong túi khí trước là khí đã qua trao đổi ở phổi (giàu CO2). 0,5đ b. - Chim sẽ chết vì hô hấp của chim diễn ra với cường độ rất thấp, không đủ khí để cung cấp oxi cho chim hoạt động. 0,5đ - Nguyên nhân là do ở chim, phổi không co bóp, sự lưu thông khí qua phổi có được là do sự co bóp của các cơ hô hấp làm thay đổi thể tích của các túi khí. Nếu không có các túi khí thì không diễn ra lưu thông khí → Hô hấp bị đình trệ. 0,5đ Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 98 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

c. Tập luyện trên vùng núi cao:Vùng núi cao có nồng độ O2 loãng hơn vùng đồng bằng thấp, nên khi luyện tập trên vùng núi cao thì: (0.5đ) + Hồng cầu tăng số lượng. (0.25đ) + Tim tăng cường độ vận động, cơ tim khỏe, hô hấp khỏe, bền sức. (0.25đ) Câu hỏi 4: (4 điểm) a. Về mặt cấu tạo, ống tiêu hóa của động vật ăn cỏ có gì khác biệt so với ống tiêu hóa của động vật ăn thịt? b, Em hãy dự đoán nếu bỏ nguyên một miếng thịt vào ruột non thì sẽ biến đổi như thế nào? c. Trình bày sự thích nghi của thận động vật có xương sống đối với môi trường sống? Trả lời: a.Sự khác biệt về mặt cấu tạo ống tiêu hóa của động vật ăn cỏ và động vật ăn thịt : - Ở miệng có răng nanh(thân co, chân rộng) giúp gặm thức ăn, răng hàm và răng cạnh hàm phẳng có những đường gờ chạy từ trước đến sau giúp nghiền cỏ. (0,25đ) - Có nhiều vi sinh vật cộng sinh do đó mới có thể tiêu thụ đựợc loại thức ăn khó tiêu nhất là chất xơ. (0,25đ) - Ruột dài nên đoạn đường di chuyển của thức ăn trong ống tiêu hóa sẽ dài hơn, có đủ thời gian để biến đổi và hấp thu loại thức ăn khó tiêu. (0,25đ) - Ống tiêu hóa có thể có sự biến đổi đặc trưng cho từng loài phù hợp với chức năng tiêu hóa Xelulô.Ví dụ động vật nhai lại dạ dày có bốn túi, thỏ có manh tràng rất dài, đây là nơi chứa vi sinh vật sống cộng sinh. (0,5đ) b. Miếng thịt đó hầu như không hề bị biến đổi vì: + Mỗi bộ phận cơ quan tiêu hóa đảm nhận một chức năng nhất định. 0,25 đ + Quá trình biến đổi thức ăn chỉ diễn ra trọn vẹn khi các bộ phận cấu thành cơ quan tiêu hóa còn hoàn chỉnh và thức ăn được biến đổi theo trình tự0,25đ + Các enzim được tiết ra từ dịch ruột không có khả năng phân hủy protein nguyên vẹn mà chỉ phân hủy được các chuỗi polypeptit ngắn0,25đ c. Thay đổi cấu trúc và chức năng của nephron giúp động vật có vú điều hoà thẩm thấu trong các môi trường sống khác nhau. (0.25đ) Động vật có vú sống ở sa mạc, nơi khan hiếm nước, có quai Henlê rất dài, giúp tăng hiệu quả hấp thu nước, nước tiểu thải ra ít và cô đặc. (0.5đ) Hải li kiếm ăn ngâm mình trong nước, do vậy không phải đôi phó với tình trạng thiếu nước.Quai Henlê ngắn nên khả năng cô đặc nước tiểu giảm, nước tiểu thải ra nhiều. (0.25đ) Chim có quai Henlê ngắn hơn so với thú do vậy khả năng cô đặc nước tiểu kém hơn . khắc phục hiện tượng đó chim bảo tồn nước bằng cách thải ra axit uric tốn rất ít nước. (0.25đ) Thận của bò sát không có quai Henlê, khả năng cô đặc nứơc tiểu kém. Khắc phục nhược điểm đó trực tràng có khả năng tái hấp thu nước rất mạnh từ phân và nước tiểu, đồng thời cũng thải ra axit uric tốn rất ít nước. (0.25đ) Cá xương nước ngọt có dịch cơ thể ưu trương so với nước nên nước từ môi trường xung quanh ngấm vào cơ thể qua da và mang. Vì vậy thận có xương thải một lượng lớn nước tiểu rất loãng kèm theo NH3. Cá xương bảo tồn muốn bằng cách tăng cường tái hấp thu muối ở ống thận và hấp thu muối từ nước vào mang. (0.5đ) Câu hỏi 5: (3 điểm) Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 99 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

1. Tại sao hệ tuần hoàn hở chỉ thích nghi với động vật ít hoạt động, trong khi đó côn trùng hoạt động tích cực nhưng lại có hệ tuần hoàn hở ? 2. Tại sao cùng là động vật có xương sống, cá có hệ tuần hoàn đơn còn chim, thú có hệ tuần hoàn kép? Đáp án: 1. Hệ tuần hoàn hở chỉ thích hợp cho động vật ít hoạt động vì: - Máu chảy trong mạch và điều phối tới các cơ quan ở hệ tuần hoàn hở với tốc độ chậm.0,25đ - Không đáp ứng được nhu cầu O 2 , thải CO 2 của động vật hoạt động tích cực chỉ đáp ứng được cho động vật ít hoạt động.0,25đ * Côn trùng hoạt động tích cực nhưng lại có hệ tuần hoàn hở vì: - Côn trùng không sử dụng hệ tuần hoàn để cung cấp O 2 cho tế bào và thải CO 2 ra khỏi cơ0,25đ - Côn trùng sử dụng hệ thống ống khí, các ống khí phân nhánh tới tận các tế bào.(0,25đ) 2. * Ở cá tồn tại hệ tuần hoàn đơn do: - Cá sống trong môi trường nước nên cơ thể được môi trường nước nâng đỡ.(0,5) - Nhiệt độ nước tương đương với thân nhiệt của cá nên nhu cầu năng lượng, ôxi thấp.(0,5đ) * Ở chim và thú tồn tại hệ tuần hoàn kép do: - Chim và thú là động vật hằng nhiệt, hoạt động nhiều nên cần nhiều năng lượng và ôxi.(0,5đ) - Hệ tuần hoàn kép giúp tăng áp lực máu và tốc độ chảy nên cung cấp đủ oxi và chất dinh dưỡng cho cơ thể.(0,5đ)

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 100 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

Câu hỏi 6: (2 điểm) Cho hình vẽ như sau: 3

N2

VK phản nitrat hoá

VK cố định nitơ 1

VK nitrat hoá

2

VK amôn hoá

NH4+ Rễ

4

- Quan sát hình vẽ trên và cho biết: 1, Chú thích từ 1 đến 4. 2, Cho biết điều kiện xảy ra của quá trình cố định nitơ? Vì sao vi khuẩn lam có thể cố định được nitơ trong điều kiện sống hiếu khí của chúng ? ĐÁP ÁN: 1. Chú thích: 1. NH4+ 2. NO33. N2 4. Chất hữu cơ 1 điểm( mỗi ý đúng 0,25đ) 2. Điều kiện để quá trình cố định nitơ khí quyển có thể xảy ra: + Có lực khử mạnh + Có ATP. + Có enzim nitrogenase + Thực hiện trong điều kiện yếm khí. 0,5đ - Vi khuẩn lam dạng sợi có khả năng cố định nitơ trong điều kiện sống hiếu khí của chúng vì: - Trong sợi vi khuẩn lam có tế bào dị nang (loại tế bào to hơn tế bào bình thường, có vách dày, không màu, trong suốt), loại tế bào này có enzyme Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 101 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

nitrogenase có khả năng cắt đứt liên kết 3 giữa 2 nguyên tử nitơ để liên kết với hiđro tạo NH4+ 0,25đ - Tế bào dị nang không có oxygen tạo môi trường yếm khí cho quá trình cố định nitơ. 0,25đ Câu hỏi 7: (2 điểm) Một dung dịch chứa glucozo và saccarozo với nồng độ lần lượt 0,02M và 0,03M. Hãy xác định áp suất thẩm thấu của dung dịch biết nhiệt độ của dung dịch là 27 độ C Đáp án: Hai loại chất tan này không điện li nên i=1 mà P= RTC Trong đó R là hằng số khí= 0,082 T là nhiệt độ K= 273+ độ C C là nồng độ chất tan tính theo Mol/l - Áp suất thẩm thấu do glucozo gây ra = 0,082x (273+27) x 0,02= 0,492 atm. 0,5đ - Áp suất thẩm thấu do sâccozo gây ra = 0,082x (273+27) x 0,03= 0,738 atm.0,5đ - Áp suất thẩm thấu của dung dịch bằng tổng áp suất thẩm thấu do chất tan trong dung dịch gây ra = 0,492+ 0,738= 1,23 atm 1đ

KỲ THI OLYMPIC MÔN THI: SINH HỌC 11 Thời gian làm bài: 150 phút, không kể thời gian giao đề Câu 1: (2điểm) 1. Người ta làm thí nghiệm như sau : Đặt 1 cây thực vật C3 và 1 cây thực vật C4 ( kí hiệu là A và B) vào một nhà kính có cường độ chiếu sáng thích hợp, được cung cấp đầy đủ CO2 và có thể điều chỉnh lượng O2 từ 0% - 21%. Tiến hành theo dõi cường độ quang hợp và kết quả thu được như sau : Hàm lượng O2% Cường độ quang hợp (mg/co2 /dm2 / giờ) Cây A Cây B 21% 25 40 0% 40 40 Hãy xác định 2 cây trên thuộc TVC3 hay TVC4 . Giải thích ? 2.Trồng hai cây đậu non giống nhau về mọi đặc điểm sinh học trong điều kiện hoàn toàn như nhau, chỉ khác nhau về chế độ chiếu sáng. Sau 2 tuần, một cây có khối lượng tăng gấp đôi, một cây khối lượng không thay đổi. Giải thích vì sao ? Câu 2: (2 điểm) 1. Để đảm nhận chức năng hô hấp thì bề mặt trao đổi khí cần có những đặc điểm gì? 2. Tại sao mang cá lại thích hợp với trao đổi khí dưới nước nhưng không thích hợp với trao đổi khí trên cạn? Câu 3: ( 2 điểm) 1. Tại sao ở cây thuốc bỏng, nếu hái lá nhai vào buổi sáng ta thấy lá có vị chua, nhưng hái lá nhai vào buổi chiều thì có vị hơi nhạt (vị chua giảm nhiều)?. 2.Vì sao khi lúa vào giai đoạn làm đòng người ta thường bón tro bếp? Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 102 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

Câu 4: (3 điểm) 1. Giải thích các hiện tượng sau: a. Mưa lâu ngày, đột ngột nắng to, cây bị héo. b. Thế nước ở lá thấp hơn thế nước ở rễ cây. 2. a. Trình bày vai trò của nguyên tố nitơ. b. Hãy giải thích tại sao tồn tại 2 nhóm vi khuẩn cố định nitơ: Vi khuẩn tự do và vi khuẩn cộng sinh. Câu 5: (5 điểm) 1.Trình bày sự tiến hóa về hệ tiêu hóa ở động vật. 2. Vận tốc máu trong loại mạch nào là nhanh nhất, loại mạch nào là chậm nhất? Nêu tác dụng của việc máu chảy nhanh hay hay chảy chậm trong từng loại mạch đó? 3. Vì sao động vật ăn cỏ ăn một lượng thức ăn nhiều hơn động vật ăn thịt? 4. Tại sao ở thực vật C4 và CAM có thêm giai đoạn cố định CO2 tạm thời? Câu 6: (2 điểm) Cho các hạt đậu xanh nảy mầm trong các điều kiện thí nghiệm khác nhau như sau: TN 1: Đậu xanh + H2O + CO2 + O2 + nhiệt độ TN 2: Đậu xanh + H2O + O2 + nhiệt độ + ánh sáng TN 3: Đậu xanh + H2O + O2 + nhiệt độ Hãy cho biết kết quả và giải thích cho từng trường hợp Câu 7: (4 điểm) 1. Tỉ lệ S/V của sinh vật có ý nghĩa như thế nào với hoạt động tuần hoàn và hô hấp của sinh vật? 2. Ở trẻ em, nhịp tim đo được là 120-140 lần/phút. Theo em, thời gian một chu kì tim ở trẻ em tăng hay giảm? Giả sử đo được chu kì tim của một em bé là 120 lần/phút. Căn cứ vào chu kì chuẩn ở người, hãy tính thời gian các pha trong một chu kì tim của em bé đó. 3. Tại sao hệ tuần hoàn hở chỉ thích hợp cho động vật ít hoạt động? Tại sao côn trùng có khả năng hoạt động tích cực nhưng lại có hệ tuần hoàn hở? 4. Một nạn nhân bị tai nạn mất nhiều máu, huyết áp của nạn nhân thay đổi như thế nào? Cơ thể có những hoạt động gì để điều chỉnh sự thay đổi của huyết áp? *** Hết***

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 103 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

HƯỚNG DẪN CHẤM Câu 1: (2điểm) 1. Người ta làm thí nghiệm như sau : Đặt 1 cây thực vật C3 và 1 cây thực vật C4 ( kí hiệu là A và B) và một nhà kính có cường độ chiếu sáng thích hợp, được cung cấp đầy đủ CO2 và có thể điều chỉnh lượng O2 từ 0% - 21%. Tiến hành theo dõi cường độ quang hợp và kết quả thu được như sau : Hàm lượng O2% Cường độ quang hợp (mg/co2 /dm2 / giờ) Cây A Cây B 21% 25 40 0% 40 40 Hãy xác định 2 cây trên thuộc TVC3 hay TVC4 . Giải thích ? 2.Trồng hai cây đậu non giống nhau về mọi đặc điểm sinh học trong điều kiện hoàn toàn như nhau, chỉ khác nhau về chế độ chiếu sáng. Sau 2 tuần, một cây có khối lượng tăng gấp đôi, một cây khối lượng không thay đổi. Giải thích vì sao ? . Nội dung Ý- Điểm A : thực vật C3 ; B : thực vật C4 . 0,5 điểm 1 Cây A (C3) khi tăng nồng độ oxi thì cường độ quang hợp giảm. Chứng tỏ ở 1 điểm cây A có hiện tượng hô hấp sáng 0,25 điểm Cây B (C4) không có hô hấp sáng nên năng suất quang hợp không ảnh hưởng dù có thay đổi nồng độ oxi. 0,25 điểm 2 1 điểm

Cây tăng khối lượng chứng tỏ có cường độ quang hợp lớn hơn hô hấp. Cây khối lượng không đổi chứng tỏ có cường độ quang hợp chỉ bằng cường độ hô hấp.(0,5 điểm) chế độ ánh sáng của 2 cây khác nhau về cường độ: - ở cây có khối lượng tăng gấp đôi: cường độ chiếu sáng cao hơn điểm bù ánh sáng. (0,25 điểm) - ở cây có khối lượng không thay đổi: cường độ chiếu sáng chỉ bằng điểm bù ánh sáng. (0,25 điểm)

Câu 2: (2 điểm) 1. Để đảm nhận chức năng hô hấp thì bề mặt trao đổi khí cần có những đặc điểm gì? 2. Tại sao mang cá lại thích hợp với trao đổi khí dưới nước nhưng không thích hợp với trao đổi khí trên cạn? Ý – Điểm 1 1 điểm

+ Diện tích bề mặt rộng, ẩm ướt, mỏng (0,25 điểm) + Có sự lưu thông khí tạo sự chênh lệch nồng độ O2 và CO2(0,25 điểm) + Có nhiều mao mạch (0,25 điểm)

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 104 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

+ Có sắc tố hô hấp, kết hợp với O2 làm tăng khả năng vận chuyển O2 (0,25 điểm) 2 1 điểm

+ Mang cá thích hợp cho sự trao đổi khí ở dưới nước: miệng và nắp mang đóng mở nhịp nhàng tạo nên dòng nước chảy một chiều gần như liên tục từ miệng qua mang.Cách sắp xếp của mao mạch trong mang giúp cho dòng máu chảy trong mo mạch song song và ngược chiều với dòng nước chảy bên ngoài của mao mạch mang (0,5 điểm) + Mang cá không thích hợp với trao đổi khí trên cạn: trên cạn các phiến mang sẽ dính chặt lại với nhau (do mất lực đẩy của nước) dẫn đến diện tích bề mặt trao đổi khí chỉ còn rất nhỏ. Thêm vào đó, khi lên cạn, không khí làm cho mang bị khô, khí O2 và CO2 không khuyếch tán được qua mang. Kết quả là cá sẽ bị chết vì không hô hấp được (0,5 điểm)

Câu 3: (2 điểm) 1. Tại sao ở cây thuốc bỏng, nếu hái lá nhai vào buổi sáng ta thấy lá có vị chua, nhưng hái lá nhai vào buổi chiều thì có vị hơi nhạt (vị chua giảm nhiều)?. 2.Vì sao khi lúa vào giai đoạn làm đòng người ta thường bón tro bếp? Ý- Điểm 1 (1 điểm)

2 (1 điểm)

Nội dung - Cây thuốc bỏng thuộc nhóm thực vật CAM, ban đêm khí khổng mở thực hiện quá trình cố định CO2 lần 1 tạo axit malic nên sau một đêm axit malic tích trữ nhiều trong lá làm cho lá có vị chua (0,5 điểm) - Ban ngày khí khổng đóng, một lượng lớn axit malic được biến đổi để thực hiện quá trình cố định CO2 lần 2 tạo glucozơ nên chiều tối lá có vị nhạt(0,5 điểm) Giai đoạn này lúa ra hoa kết hạt, tro bếp chứa nhiều K (0,25 điểm) , bón K để tăng quá trình vận chuyển các chất hữu cơ tích lũy ở hạt để tăng năng suất cây trồng (0,5 điểm). K còn giúp tế bào cứng cáp hơn, chống lốp đổ (0,25 điểm).

Câu 4: (3 điểm) 1. Giải thích các hiện tượng sau: a. Mưa lâu ngày, đột ngột nắng to, cây bị héo. b. Thế nước ở lá thấp hơn thế nước ở rễ cây. 2. a. Trình bày vai trò của nguyên tố nitơ. b. Hãy giải thích tại sao tồn tại 2 nhóm vi khuẩn cố định nitơ: Vi khuẩn tự do và vi khuẩn cộng sinh. Ý- Điểm 1 (1 điểm)

Nội dung a. Mưa lâu ngày, đột ngột nắng to, cây bị héo: - Mưa lâu ngày làm độ ẩm không khí cao sẽ cản trở sự thoát hơi

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 105 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

2 (2 điểm)

nước(0,25điểm). - Nắng to đột ngột sẽ đốt nóng lá vì sự thoát hơi nước ở lá gặp khó khăn(0,25điểm). b. Thế nước ở lá cây thấp hơn thế nước ở rễ cây - Do nồng độ chất tan trong tế bào cao. (0,25điểm). - Nguyên nhân do có sự thoát hơi nước ở lỗ khí khổng trên lá còn ở rễ không có sự thoát hơi nước. (0,25điểm). a. Vai trò của nitơ - Vai trò cấu trúc: Nitơ là thành phần của hầu hết các hợp chất hữu cơ trong cây (protein, axit nucleic…) cấu tạo nên tế bào, cơ thể. (0,25 điểm) - Vai trò điều tiết: Tham gia thành phần của các enzim,hoocmon…. Điều tiết các quá trình, sinh lí hóa sinh trong tế bào, cơ thể (0,25 điểm) b. - Có 4 điều kiện để cố định nitơ khí quyển: có lực khử mạnh, được cung cấp ATP, có sự tham gia của enzim nitrogenaza, thực hiện trong điều kiện kị khí.(1 điểm) - Nếu nhóm vi khuẩn nào có đủ 4 điều kện trên thì thuộc nhóm tự do. Nếu không đủ 4 điều kiện trên thì phải sống cộng sinh, để lấy những điều kiện còn thiếu từ sinh vật cộng sinh cùng.(0,5 điểm)

Câu 5: (5 điểm) 1.Trình bày sự tiến hóa về hệ tiêu hóa ở động vật. 2. Vận tốc máu trong loại mạch nào là nhanh nhất, loại mạch nào là chậm nhất? Nêu tác dụng của việc máu chảy nhanh hay hay chảy chậm trong từng loại mạch đó? 3. Vì sao động vật ăn cỏ ăn một lượng thức ăn nhiều hơn động vật ăn thịt? 4. Tại sao ở thực vật C4 và CAM có thêm giai đoạn cố định CO2 tạm thời? . Nội dung Ý- Điểm Hệ tiêu hóa ở động vật tiến hóa theo hai hướng: 1 - Cấu tạo ngày càng phức tạp:(0,25điểm). (2 điểm) + Từ không có cơ quan tiêu hóa đến có cơ quan tiêu hóa.(0,25điểm). + Từ túi tiêu hóa đến ống tiêu hóa.(0,25điểm). - Chức năng ngày càng chuyên hóa:(0,25điểm). + Ở động vật chỉ có túi tiêu hóa: Túi tiêu hóa chưa phân hóa thành các bộ phận. (0,25điểm). + Ở động vật có ống tiêu hóa: Ống tiêu hóa phân thành các bộ phận riêng biệt ( miệng, thực quản,…dạ dày, ruột, hậu môn), mỗi bộ phận này giữ một chức năng riêng. (0,25điểm). + Sự chuyên hóa cao của các bộ phận trong ống tiêu hóa làm tăng hiệu quả tiêu hóa thức ăn.(0,25điểm). + Sự tiêu hóa thức ăn tiến hóa từ hình thức tiêu hóa nội bào đến tiêu hóa ngoại bào. (0,25điểm). - Nhanh nhất ở động mạch. (0,25 điểm) 2 Tác dụng: đưa máu kịp thời đến các cơ quan, chuyển nhanh các sản phẩm (1 điểm) của hoạt động tế bào đến các nơi cần hoặc đến cơ quan bài tiết (0,25 điểm) - Chậm nhất ở mao mạch. (0,25 điểm) Tác dụng: tạo điều kiện cho máu trao đổi chất với tế bào. (0,25 điểm) Động vật ăn thịt: thức ăn giàu chất dinh dưỡng và dễ tiêu hóa (0,5 điểm) 3 - Động vật ăn cỏ: thức ăn có chứa nhiều xenlulozo, khó tiêu hóa và năng (1 điểm) lượng thấp (0,5 điểm) Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 106 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

4 (1 điểm)

- Thực vật C4: Quang hợp trong điều kiện ánh sáng cao, nhiệt độ cao, trong khi nồng độ CO2 thấp nên phải có thêm giai đoạn cố định CO2 tạm thời để lấy nhanh CO2 ít ỏi trong không khí và tránh hô hấp sáng (0,5 điểm) - Thực vật CAM: sống ở sa mạc nên phải tiết kiệm nước tối đa, vì vậy khí khổng đóng vào ban ngày, quá trình cố định CO2 vào ban đêm.(0,5 điểm)

Câu 6: (2 điểm) Cho các hạt đậu xanh nảy mầm trong các điều kiện thí nghiệm khác nhau như sau: TN 1: Đậu xanh + H2O + CO2 + O2 + nhiệt độ TN 2: Đậu xanh + H2O + O2 + nhiệt độ + ánh sáng TN 3: Đậu xanh + H2O + O2 + nhiệt độ Hãy cho biết kết quả và giải thích cho từng trường hợp

Ý- Điểm (2 điểm)

. Nội dung - Thí nghiệm I: hạt không nảy mầm được.(0,25điểm). Vì: Quá trình hô hấp diễn ra yếu, do có CO2. (0,25điểm). - Thí nghiệm II: hạt không nảy mầm được. (0,25điểm). Vì: Quá trình hô hấp diễn ra yếu, do có ánh sáng. (0,25điểm). - Thí nghiệm III: hạt nảy mầm. (0,25điểm). Vì: Quá trình hô hấp diễn ra mạnh, cung cấp đủ năng lượng để các phản ứng sinh hóa xảy ra, tạo nhiều sản phẩm trung gian, giúp cho quá trình tổng hợp mới của mầm hạt nảy mầm.(0,75điểm).

Câu 7: (4 điểm) 1. Tỉ lệ S/V của sinh vật có ý nghĩa như thế nào với hoạt động tuần hoàn và hô hấp của sinh vật? 2. Ở trẻ em, nhịp tim đo được là 120-140 lần/phút. Theo em, thời gian một chu kì tim ở trẻ em tăng hay giảm? Giả sử đo được chu kì tim của một em bé là 120 lần/phút. Căn cứ vào chu kì chuẩn ở người, hãy tính thời gian các pha trong một chu kì tim của em bé đó. 3. Tại sao hệ tuần hoàn hở chỉ thích hợp cho động vật ít hoạt động? Tại sao côn trùng có khả năng hoạt động tích cực nhưng lại có hệ tuần hoàn hở? 4. Một nạn nhân bị tai nạn mất nhiều máu, huyết áp của nạn nhân thay đổi như thế nào? Cơ thể có những hoạt động gì để điều chỉnh sự thay đổi của huyết áp? .Nội dung Ý- Điểm S/V có ý nghĩa quan trọng trong việc hình thành đặc điểm cấu tạo và hoạt 1. động của hệ tuần hoàn và hô hấp giúp sinh vật thích nghi tốt hơn với môi 0,5điểm trường. (0,5điểm). 2 1,5 điểm

3 1 điểm

Thời gian của 1 chu kỳ tim ở trẻ em là: 60s: 120 = 0,5s. (0,25điểm). - 0,5s < 0,8s thời gian của một chu kì tim ở trẻ em giảm.(0,25điểm). - Ta có tỉ lệ co tâm nhĩ: co tâm thất: dãn chung = 1 : 3 : 4. (0,25điểm). Suy ra, ở trẻ em, tâm nhĩ co: 0,0625s, tâm thất co: 0,1875s, dãn chung: 0,25s. (0,75điểm).

Hệ tuần hoàn hở chỉ thích hợp cho động vật ít hoạt động vì: Máu chảy với tốc độ chậm điều hòa phân phối máu đến các cơ quan chậm không đáp ứng đủ nhu cầu O2 và thải CO2. (0,5điểm). - Mặc dù côn trùng có hệ tuần hoàn hở nhưng vẫn có khả năng hoạt động tích cực vì: Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 107 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

+ Côn trùng không sử dụng tuần hoàn hở để cung cấp O2 và thải CO2 ra khỏi cơ thể (0,25điểm). + Côn trùng trao đổi khí qua hệ thống ống khí. (0,25điểm). 4 1 điểm

- Khi mất máu huyết áp giảm (0,5 điểm) - Huyết áp giảm kích thích vùng dưới đồi gây cảm giác khát uống nước. (0,25 điểm). Thùy sau tuyến yên tăng tiết ADH tác động lên ống lượn xa tăng tái hấp thu nước tăng thể tích máu điều chỉnh huyết áp trở về bình thường (0,25 điểm)

KÌ THI OLYMPIC Môn Sinh 11 Thời gian 150phút (không kể thời gian giao đề) Câu 1: ( 4 điểm) e) Nước và các ion khoáng xâm nhập từ đất vào mạch gỗ của rễ theo những con đường nào? f) Vì sao cây trên cạn bị ngập úng lâu sẽ chết? g) Cây bạch đàn với cây lá lốt cây nào thoát hơi nước qua cutin mạnh hơn? Giải thích? h) Dùng kiến thức sinh học để giải thích câu nói “ Lúa chiêm lấp ló đầu bờ, hễ nghe tiếng sấm phất cờ mà lên” Câu 2: ( 4 điểm) c) Hãy trình bày quá trình quang hợp của 3 loài cây sau: rau dền, rau diếp và cây lúa? d) Để xác định khả năng quang hợp của một cành lá có diện tích 0,4dm2, một người đã cắt cành này vào trong bình kín và chiếu sáng 20 phút. Rồi lấy cành lá ra khỏi bình và cho vào bình 20ml dung dịch Ba(OH)2 lắc đều để hòa tan hết CO2 trong bình. Sau đó đêm bình này chuẩn độ với HCl thì thấy hết 20ml HCl. Cũng làm như vây với bình không chứa cành lá thì thấy hết 15ml HCl. Xác định cường độ quang hợp ( mgCO2/dm2/giờ) của cành nói trên. Biết rằng 1ml HCl tương ứng 0,6mg CO2. Câu 3: ( 2 điểm) c) Hô hấp sáng là gì?Hô hấp sáng được thực hiện như thế nào mà gây ảnh hưởng làm giảm năng suất cây trồng? d) Nhờ đâu mà thực vật C4 không có hiện tượng hô hấp sáng? Biện pháp ngăn ngừa hiện tượng bất lợi này ? Câu 4: ( 3 điểm) c) Tại sao thức ăn từ dạ dày xuống ruột từng đợt? d) Cho biết độ dài ruột của 1 số động vật như sau :Trâu, bò : 55 - 60m, heo 22m, chó 7m, cừu 32m. -

Nhận xét về mối liên quan giữa thức ăn với độ dài ruột của mỗi loài?

-

Giải thích ý nghĩa của sự khác nhau đó.

Câu 5: ( 2 điểm) Hô hấp ở cá có đặc điểm gì nổi bật?

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 108 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

Loài động vật nào sống ở cạn có hiệu quả trao đổi khí cao nhất? Giải thích? Câu 6: ( 4 điểm) d) Thế nào là vòng tuần hoàn đơn,vòng tuần hoàn kép?Cho ví dụ minh hoạ? e) Tại sao khi người ta lao động nặng,tim phải thay đổi nhịp co bóp ? f) Vì sao trước khi thi đấu các vận động viên thường lên các vùng núi cao luyện tập để nâng cao thành tích? Câu 7: ( 1 điểm) Tại sao uống rượu nhiều dẫn đến khát nước và mất nhiều nước qua nước tiểu?

ĐÁP ÁN Môn Sinh 11 Câu 1

Đáp án

Đ iể m d. + Con đường gian bào 0.25 0.25 + Con đường tế bào chất 1 e. Vì khi đó trễ cây ở trong môi trường quá ưu trương, thiếu oxi nên lông 0.5 hút bị đứt gãy dẫn đến mất cân bằng nước 0.5 f. Cây lá lốt thoát hơi nước qua cutin mạnh hơn 0.5 Vì – Lớp cutin càng dày thì thoát hơi nước qua cutin càng giảm - Cây lá lốt có lớp cutin mỏng hơn cây bạch đàn d. lúa chiêm lấp ló đầu bờ nghĩa là lúa đang thời kì phát triển rất cần dinh dưỡng

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 109 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

0.5

cho quá trình sinh trưởng - khi có sấm tức là tạo ra sự phóng điện trong không khí, nhiệt độ lúc này là khoảng 2000 độ C. Liên kết N≡N trong N2 bình thường rất bền nhưng ở mức nhiệt này thì bị phá vỡ liên kết => N2 phản ứng ngay với O2 N2 + O2 → (2000 độ C) 2NO - NO lại phản ứng ngay với O2 tạo ra NO2 (khí có màu nâu). 2NO + O2 → 2NO2 - Khi đó có mưa thì sẽ có phản ứng tạo ra HNO3 4NO2 + O2 + 2H2O → 4HNO3 - Lúc này HNO3 dễ dàng phản ứng với nhiều chất (chủ yếu là gốc kim loại R+ hoặc NH4+) để tạo thành muối nitrat => rất nhiều dinh dưỡng cho cây hấp thụ ngay lập tức => "phất cờ mà lên" NH4+ + NO3- → NH4NO3 R+ + NO3- → RNO3 2

3

4

0.5

Phân biệt được rau diếp, lúa quang hợp theo chu trình C3 còn rau dền quang hợp theo chu trình C4 Rau diếp, lúa quang hợp theo chu trình C3. Trình bày đúng chu trình Rau dền quang hợp theo chu trình C4. Trình bày đúng chu trình Theo đề ta có các PT phản ứng CO2 + Ba(OH)2 = BaCO3 + H2O Ba(OH)2 + HCl = BaCl2 + H2O Theo đề ta biết lượng HCl cần để hòa tan Ba(OH)2 dư là 20 – 15 = 5ml 1ml HCl tương ứng 0,6mg CO2. Nên 5ml HCl tương ứng 3mg CO2. 20 3 2 x = 2.5 mg CO2dm /giờ Vậy cường độ quang hợp là 0,4 60

0.5

- Hô hấp sáng là quá trình hấp thụ O2 và giải phóng CO2 ở ngoài ánh sáng - QT này được tạo ra do Axit glicôlic được tạo thành từ Ribulôzô đi phốt phát trong ánh sáng cao, hàm lượng O2tăng, cuối cùng Axit glicôlic bị oxy hoá tạo ra CO2,giải phóng năng lượng vô ích (vì chủ yếu dưới dạng nhiệt ) và giảm RiđiP nên Giảm HSQH nên Giảm NS cây trồng . -TVC4 có nguồn dự trữ C02(axit malic ) nên tỷ lệ CO2/ O2ở các tế bào bao quanh bó mạch cao do đó không có hiện tượng quang hô hấp sáng - Biện pháp ngăn ngừa hô hấp sáng : + Giảm O2trong không khí xuống 5% + Chọn những tv có cường độ hấp thu C02mạnh và cường độ HH sáng yếu b) – Cần đủ thời gian để tiết enzim tiêu hóa - Tạo môi trường thuận lợi cho các emzim hoạt động b) - Trâu, bò, cừu: là những động vật ăn cỏ, có ruột dài nhất - Heo ăn tạp có ruột dài trung bình -Chó là loài ăn thịt,có ruột ngắn nhất ý nghĩa của sự khác nhau : -ĐV ăn cỏ có ruột dài nhất vì thức ăn cứng, khó tiêu, và nghèo chất dinh dưỡngnên ruột dài sẽ giúp cho quá trình tiêu hóa và hấp thu được triệt để. -ĐV ăn thịt: Thức ăn thịt thường mềm, dễ tiêu và giàu chất dinh dưỡng nên chỉ cần ruột ngắn cũng đủ cho quá trình tiêu hóa và hấp thụ hoàn toàn. Hơn nữa ruột ngắn còn làm giảm khối lượng cơ thể giúp dễ di chuyển khi săn mồi.

0,5 0,5

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 110 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

1 1 0.25 0.25 0.25 0.25 0.5

0.5 0.5

0.5 0.5 0.25 0.25 0.25 0.5 0.5 0.25

5

6

7

- Động vật ăn tạp là dạng trung gian giữa 2 nhóm trên . - Trao đổi khí giữa máu trong các phiến mang và dòng nước bên ngoài liên tục nhờ sự thay đổi thể tích của khoang miệng và khoang nắp mang - Dòng nước chảy qua các lá mang và phiến mang luôn ngược chiều với dòng máu trong mao mạch phiến mang - Chim - Vì nhờ có hệ thống túi khí mà thở ra và hít vào đều có oxi qua phổi -Vòng tuần hoàn đơn (1 vòng TH) :trong vòng TH máu qua tim 1 lần Vd: Vòng TH của cá :Máu từ tim ĐM mang ĐM chủ lưng Các cơ quan TM Tim -Vòng tuần hoàn kép (2 vòng TH) : Trong vòng TH máu qua tim 2 lần VD: Vòng TH ở thú : +Vòng TH nhỏ : Máu từ tâm thất phải ĐM phổi Phổi TM phổi Tâm nhĩ trái +Vòng TH lớn : Máu từ tâm thất trái ĐM chủ các cơ quan TM chủ Tâm nhĩ phải . -Khi làm việc cần cung cấp nhiều năng lượngcần nhiều dinh dưỡng,ô xy-->tim đập nhanh-.— c) - Hàm lượng O2 thấp hơn vùng đồng bằng - Cơ thể phải thích nghi: tăng hồng cầu, tim đập nhanh và cơ tim khỏe- có sức bề n - Cơ thể trong trạng thái gần giống khi thi đấu - Uống rượu nhiều sẽ ức chế tuyến yên tiết ADH làm giảm quá trình hấp thu nước ở thận. Làm cho cơ thể mất nhiều nước qua nước tiểu - Mất nước và nồng độ cồn trong máu cao làm áp suất thẩm thấu trong máu tăng cao kích thích vùng dưới đồi gây cảm giác khát ĐỀ THI ĐỀ NGHỊ

(Đề gồm 02 trang)

0.5 0.5 0.5 0.5 1

0.5 0.5 1 0,25 0,5 0,25

0.5 0.5

KÌ THI OLYMPIC

Môn: Sinh học 11 Thời gian làm bài: 150 phút

-----------------------------------------------------------------------------------------------------Câu 1: (4 điểm) 1. Sau khi bón phân, khả năng hút nước của rễ cây thay đổi như thế nào? 2.Cứ 1000g nước được cây hấp thụ thì có 990g bay hơi, chỉ còn 1-2g nước tham gia tạo chất khô. Quá trình thoát hơi nước của cây có phải là quá trình lãng phí nước không? Vì sao? 3. Thực vật mặc dù tắm trong biển khí nitơ nhưng không sử dụng được, vì chúng không có enzim nitrogenaza. Một số vi khuẩn có enzim này nhưng phải sống cộng sinh với thực vật mới cố định được nitơ. Hãy giải thích? 4. Tại sao bón phân đạm NH4Cl và (NH4)2SO4 có thể làm nghèo dinh dưỡng của đất? Câu 2: (4 điểm) 1.Dưới đây là sơ đồ cố định CO2 ở một loài thực vật:

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 111 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

Hãy cho biết: a/ Tên chu trình? Chu trình đó có thể xảy ra trong điều kiện ngoại cảnh như thế nào? b/Các chất tương ứng với các số 1, 2, 3, 4 là gì và chứa bao nhiêu nguyên tử C? c/ Vị trí và thời gian xảy ra quá trình I và II ? 2. Người ta tiến hành thí nghiệm trồng hai cây A và B trong một nhà kính. Khi tăng cường độ chiếu sáng và tăng nhiệt độ trong nhà kính thì cường độ quang hợp của cây A giảm, cường độ quang hợp của cây B không thay đổi. Mục đích thí nghiệm này là gì? Giải thích? 3. Hãy cho biết các phát biểu sau đây đúng hay sai. Giải thích? a/ Trong pha tối của quang hợp, với sự tham gia của ATP tạo ra từ pha sáng, CO2 sẽ bị khử thành các sản phẩm hữu cơ. b/ Ánh sáng sau khi chiếu qua tán cây sẽ có tỉ lệ tia đỏ/tia lục thấp hơn lúc ban đầu. Câu 3: (2 điểm) Cho các vật liệu và dụng cụ thí nghiệm sau: một tủ ấm, bốn ống nghiệm, một lọ axit pyruvic, một lọ glucôzơ, một lọ chứa dịch nghiền tế bào, một lọ chứa ti thể và máy phát hiện CO2. Hãy tiến hành thí nghiệm chứng minh hô hấp thải CO2 và giải thích kết quả thí nghiệm? Câu 4 (3 điểm): 1. Phân biệt cơ quan tiêu hóa (miệng, dạ dày, ruột non, manh tràng) của động vật ăn cỏ và động vật ăn hạt? 2. Sự tiêu hoá hoá học ở dạ dày diễn ra như thế nào? Thức ăn sau khi được tiêu hoá ở dạ dày được chuyển xuống ruột từng đợt với lượng nhỏ có ý nghĩa gì? Câu 5: (2 điểm) 1. Để đảm nhận chức năng hô hấp thì bề mặt trao đổi khí cần có những đặc điểm gì? 2. Tại sao mang cá lại thích hợp với trao đổi khí dưới nước nhưng không thích hợp với trao đổi khí trên cạn? Câu 6: (4 điểm) 1. Cho bảng sau: Động vật Ếch Cá hồi Tôm đồng Chuồn chuồn Giun đất Thằn lằn Hệ tuần hoàn Cơ quan hô hấp a/ Hãy điền dạng tuần hoàn và loại cơ quan hô hấp thích hợp của các loài động vật theo bảng trên? Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 112 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

b/ Ở động vật nào không phân biệt sự trao đổi khí ngoài và trao đổi khí trong? Tại sao có thể nói kiểu trao đổi khí và hệ tuần hoàn này cũng là sự thích nghi đối với sự tồn tại và phát triển của chúng? 2. a/ Một bệnh nhân bị hở van tim (van nhĩ thất đóng không kín) - Nhịp tim của bệnh nhân đó thay đổi không? Tại sao? - Lượng máu tim bơm lên động mạch chủ trong mỗi chu kì tim có thay đổi không? Tại sao? - Huyết áp động mạch có thay đổi không? Tại sao? - Hở van tim gây nguy hại như thế nào đến tim? b/ Tại sao cá chỉ có một vòng tuần hoàn, còn động vật ở cạn và thú lại xuất hiện vòng tuần hoàn thứ hai? Câu 7: (1 điểm) Bằng kiến thức sinh học, hãy giải thích câu: “Trời nóng chóng khát, trời mát chóng đói”. ---HẾT---

ĐỀ THI ĐỀ NGHỊ

KÌ THI OLYMPIC

Môn: Sinh học 11

HƯỚNG DẪN CHẤM

Câu

Nội dung

1. Sau khi bón phân, khả năng hút nước của rễ cây thay đổi như sau: - Nếu bón phân quá nhiều nồng độ dung dịch đất lớn hơn nồng độ dịch bào rễ không hút nước được cây bị héo (0,5 điểm) - Nếu bón phân vừa phải: Câu 1 + Khi mới bón phân, cây khó hút nước do nồng độ dung dịch đất lớn (0,25 điểm) (4đ) + Về sau, rễ hút khoáng tăng nồng độ dịch bào cây hút nước dễ dàng hơn (0,25 điểm) 2. Quá trình thoát hơi nước của cây không phải là quá trình lãng phí nước(0,25 điểm) Vì: + Quá trình thoát hơi nước tạo động lực quan trọng cho quá trình hút nước và khoáng (0,25 điểm) + Giúp khí CO2 khuếch tán vào lá để cung cấp cho quá trình quang hợp (0,25 điểm) + Giúp hạ nhiệt độ lá cây vào những ngày nắng nóng đảm bảo các quá trình sinh lý Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 113 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

diễn ra bình thường (0,25 điểm) 3. Điều kiện để quá trình cố định nito khí quyển có thể xảy ra là: có lực khử mạnh, được cung cấp năng lượng ATP, có sự tham gia enzim nitrogenaza, thực hiện trong điều kiện kị khí (0,25 điểm) - Một số nhóm vi khuẩn sống tự do có đủ 4 điều kiện trên nên chúng cố định được nito (0,25 điểm) - Một số nhóm vi khuẩn như Rhizobium trong nốt sần cây họ đậu, Anabaena azollae trong bèo hoa dâu phải sống cộng sinh với cây chủ mới có khả năng cố định nito, vì chúng không có đủ 4 điều kiện trên. (0,25 điểm) Ví dụ lực khử và năng lượng phải lấy từ quá trình quang hợp, hô hấp hay lên men của cây chủ (0,25 điểm) 4. - Khi bón phân NH4Cl và (NH4)2SO4 thì cây hấp thụ NH4+, còn lại Cl-, SO42trong môi đất sẽ kết hợp với H+ tạo thành HCl và H2SO4 đất chua (0,5 điểm) -Các ion H+ chiếm chỗ của các ion khoáng trên bề mặt keo đất, đẩy các nguyên tố khoáng vào dung dịch đất. Khi có mưa các nguyên tố khoáng ở dạng tự do dễ bị rửa trôi. (0,5 điểm) 1. Câu 2 a) - Chu trình cố định CO2 ở thực vật CAM(0,25 điểm) (4đ) - Sống ở vùng sa mạc, điều kiện khô hạn kéo dài(0,25 điểm) b) Các chất: 1. Axit oxalo axetic (AOA) chứa 4C (0,25 điểm) 2. Axit malic (AM) chứa 4C(0,25 điểm) 3. Tinh bột (CH2O)n chứa nhiều C (0,25 điểm) 4.Photpho enol pyruvic (PEP) chứa 3C(0,25 điểm) c) - Quá trình I xảy ra vào ban đêm tại lục lạp của TB mô giậu. (0,25 điểm) - Quá trình II xảy ra vào ban ngày tại lục lạp của TB mô giậu. (0,25 điểm) 2. - Mục đích: Phân biệt cây C3 và cây C4 (0,25 điểm) - Giải thích: + Khi cường độ chiếu sáng và nhiệt độ tăng cây C3 (cây A) phải đóng khí khổng để chống mất nước (0,25 điểm) làm O2 khó thoát ra ngoài, CO2 khó đi từ ngoài vào trong xảy ra hô hấp sáng giảm cường độ quang hợp (0,25 điểm) + Cây C4 (cây B) chịu được điều kiện ánh sáng mạnh và nhiệt độ cao không xảy ra hô hấp sáng cường độ quang hợp không thay đổi(0,25 điểm) 3.

a/ Sai. Vì pha tối sử dụng ATP và NADPH do pha sáng cung cấp(0,5 điểm) b/ Đúng.Vì tia đỏ được diệp lục hấp thụ nhiều, tia lục hầu như diệp lục không hấp thụ sau khi chiếu qua tán cây thì tia đỏ giảm nhiều, tia lục không đổi tỉ lệ tia đỏ/tia lục giảm (0,5 điểm) * Bố trí thí nghiệm như sau: (0,5 điểm) Câu 3 - Ống 1: axit piruvic + dịch nghiền tế bào (2đ) Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 114 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

- Ống 2: axit piruvic + ti thể - Ống 3: Glucôzơ + dịch nghiền tế bào - Ống 4: Glucôzơ + ti thể Đưa 4 ống nghiệm vào tủ ấm vớ nhiệt độ thích hợp. Sau một thời gian thấy kết quả: ống 1,2,3 có CO2 bay ra; ống 4 không có CO2 bay ra (0,5 điểm) *Giải thích: - Ống 1: dịch nghiền tế bào có ti thể axit piruvic đi vào ti thể quá trình hô hấp xảy ra CO2(0,25 điểm) - Ống 2: axit piruvic đi vào ti thể quá trình hô hấp xảy ra CO2(0,25 điểm) - Ống 3: Glucôzơ trong tế bào chất sẽ biến đổi thành axit piruvic (đường phân), axit piruvic đi vào ti thể quá trình hô hấp xảy ra CO2(0,25 điểm) - Ống 4: Glucôzơ không biến đổi thành axit piruvic vì không có tế bào chất hô hấp không xảy ra. (0,25 điểm) Vậy quá trình hô hấp thải CO2 Đặc điểm Động vật ăn hạt Động vật ăn cỏ Câu 4 Miệng Không có răng, có mỏ Có răng: răng cửa, răng (3đ) (0,5 điểm) sừng hàm, răng nanh... Dạ dày Dạ dày truyến và dạ dày Dạ dày 4 túi ở động vật cơ nhai lại và dạ dày 1 túi ở (0,5 điểm) thỏ, ngựa... Ruột non Ngắn Dài (0,5 điểm) Manh tràng Nhỏ, không phát triển Phát triển ở nhóm động 2. vật có dạ dày 1 túi (0,5 điểm) - Chủ yếu là biến đổi prôtêin thành các chuỗi pôlipeptit ngắn dưới tác dụng của enzim pepsin với sự có mặt của HCl.(0,25 điểm) - Ý nghĩa của thức ăn xuống ruột từng đợt với lượng nhỏ: + Dễ dàng trung hoà lượng axít trong thức ăn từ dạ dày xuống ít một, tạo môi trường cần thiết cho hoạt động của các enzim trong ruột (vì có NaHCO3 từ tụy và ruột tiết ra với nồng độ cao). (0,25 điểm) + Để các enzim từ tụy và ruột tiết ra đủ thời gian tiêu hoá lượng thức ăn đó. (0,25 điểm) + Đủ thời gian hấp thụ các chất dinh dưỡng.(0,25 điểm)

Câu 5 1. + Diện tích bề mặt rộng, ẩm ướt, mỏng (0,25 điểm) + Có sự lưu thông khí tạo sự chênh lệch nồng độ O2 và CO2(0,25 điểm) (2đ) + Được cung cấp nhiều mao mạch (0,25 điểm) + Có sắc tố hô hấp, kết hợp với O2 làm tăng khả năng vận chuyển O2 (0,25 điểm) 2. + Mang cá thích hợp cho sự trao đổi khí ở dưới nước: miệng và nắp mang đóng Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 115 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

mở nhịp nhàng tạo nên dòng nước chảy một chiều gần như liên tục từ miệng qua mang.Cách sắp xếp của mao mạch trong mang giúp cho dòng máu chảy trong mo mạch song song và ngược chiều với dòng nước chảy bên ngoài của mao mạch mang (0,5 điểm) + Mang cá không thích hợp với trao đổi khí trên cạn: trên cạn các phiến mang sẽ dính chặt lại với nhau (do mất lực đẩy của nước) dẫn đến diện tích bề mặt trao đổi khí chỉ còn rất nhỏ. Thêm vào đó, khi lên cạn, không khí làm cho mang bị khô, khí O2 và CO2 không khuyếch tán được qua mang. Kết quả là cá sẽ bị chết vì không hô hấp được (0,5 điểm) 1. a/ Động vật Ếch Cá hồi Tôm đồng Chuồn chuồn Giun đất Thằn lằn Hệ tuần Kín Kín Hở Hở Kín Kín Câu 6 hoàn (4đ) (0,5 điểm) Cơ quan Phổi, da Mang Mang Hệ thống ống Da Phổi hô hấp khí (0,5 điểm) 1.b/ - Chuồn chuồn không phân biệt sự trao đổi khí ngoài và trao đổi khí trong. Vì oxi cung cấp trực tiếp qua hệ thống ống khí, phân nhánh đến tận các mô và tế bào. (0,5 điểm) - Mặc dù có hệ tuần hoàn hở nhưng chuồn chuồn vẫn có khả năng hoạt động tích cực, thể hiện sự thích nghi do chúng không sử dụng hệ tuần hoàn hở để cung cấp oxi cho tế bào và thải CO2 ra khỏi cơ thể, mà chúng trao đổi khí trực tiếp với môi trường thông qua hệ thống ống khí (0,5 điểm) 2. a/ - Nhịp tim tăng để đáp ứng nhu cầu máu của các cơ quan(0,25 điểm) - Lượng máu giảm vì van nhĩ thất đóng không kín, khi tim co bóp một phần máu quay trở lại tâm nhĩ(0,25 điểm) - Thời gian đầu, nhịp tim tăng nên huyết áp động mạch không đổi. Về sau, suy tim nên huyết áp giảm(0,25 điểm) - Hở van tim gây suy tim do tim phải tăng cường hoạt động trong thời gian dài(0,25 điểm) 2. a/ - Cá: + Sống trong môi trường nước, nhu cầu năng lượng thấp hơn ở cạn do mọi hoạt động đều có môi trường nước nâng đỡ (0,25 điểm) + Hô hấp bằng mang, bề mặt hô hấp nhỏ, hệ thống mao mạch ít phù hợp với tim nhỏ 2 ngăn và 1 vòng tuần hoàn (0,25 điểm) - Động vật ở cạn và thú: + Sống trên cạn diễn ra nhiều hoạt động, môi trường sống phức tạp nên nhu cầu năng lượng cao (0,25 điểm) Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 116 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

+ Bề mặt trao đổi khí lướn, hô hấp bằng phổi, hệ thống mao mạch gặp sức cản lớn do ma sát với thành mạch, nhu cầu trao đổi khí và trao đổi chất cao... xuất hiện vòng tuần hoàn thứ 2(0,25 điểm) + Trời nóng chóng khát (0,5 điểm) - Khi trời nóng, cơ thể tiết mồ hôi sẽ làm cho cơ thể hạ nhiệt (khi mồ hôi bay hơi sẽ toả Câu 7 nhiệt), ta có cảm giác mát, dễ chịu. (1,0) - Mồ hôi tiết ra nhiều dẫn đến tình trạng thiếu nước, sẽ có cảm giác khát nước. + Trời mát chóng đói (0,5 điểm) - Khi trời lạnh, quá trình trao đổi chất trong cơ thể tăng, đảm bảo tăng sinh nhiệt vì cơ thể luôn mất nhiệt do lạnh. - Cơ thể phải sử dụng một lượng lớn glucoz để cung cấp năng lượng nên nồng độ glucozo trong máu giảm, gây cảm giác đói nhanh. ĐỀ THI OLYMPIC Môn thi: SINH HỌC 11. Thời gian 150 phút

(Đề đề nghị)

Câu 1. (4,0 điểm) 1. Rễ của thực vật trên cạn có đặc điểm hình thái gì thích nghi với chức năng tìm nguồn nước, hấp thụ nước và ion khoáng? 2. Tác nhân chủ yếu nào điều tiết độ mở của khí khổng? Giải thích. 3. Hãy nêu các căn cứ dùng để xác định loại phân bón, liều lượng phân bón hợp lí cho cây trồng. 4. Quan sát sơ đồ sau, hãy cho biếtTên và hoạt động của các nhóm sinh vật ở các vị trí (a), (b), (c), (d).

d a

c

*

b

2

gđộquanghợp(mgCO2/dm/h)

2

ờngđộquanghợp(mgCO2/dm/h)

Câu 2. (4,0 điểm) 1. Nêu thành phần và chức năng của hệ sắc tố quang hợp trong lá xanh? 2. Cho sơ đồ về mối quan hệ giữa quang hợp của thực vật C3, C4 với cường độ ánh sáng (hình a) và với nhiệt độ (hình b). Mỗi đường cong: I, II, III, IV tương ứng với nhóm thực vật nào? Giải thích.

5 4

I

5

III

4

3 Thanh Tú II hành PDF bởi Ths Nguyễn Phát IV 117 2 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com 1 3 2

1

Hình a Hình b 3. Dưới đây là sơ đồ cố định CO2 của một loài thực vật. Hãy cho biết: a. Tên nhóm thực vật? Vị trí xảy ra của hai quá trình này? b. Chú thích cho các chữ số 1, 2, 3, 4, và I, II ? CO2

(4) (1)

I

Chu trình

(3) (2)

CO2 II

4.a.Để phân biệt thực vật C3 và C4 người ta làm thí nghiệm sau: TN1: Đưa cây vào chuông thủy tinh kín và chiếu sáng liên tục. TN2: Trồng cây trong nhà kín có thể điều chỉnh được nồng độ O2. TN3: Đo cường độ quang hợp ở các điều kiện ánh sáng cao, nhiệt độ cao. (mgCO2/dm2lá.giờ). Hãy phân tích nguyên tắc của các thí nghiệm nói trên. b. Trong một thí nghiệm về pha tối quang hợp ở thực vật C3, người ta thấy: Khi tắt ánh sáng thì có một chất tăng và một chất giảm. Hãy cho biết:Tên của hai chất đó và giải thích. Câu 3. (2,0 điểm) 1.Nêu mối liên quan giữa hô hấp và hấp thụ khoáng của cây. 2. Hãy phân biệt các hình thức hô hấp ở thực vật theo các nội dung trong bảng sau: Nội dung phân biệt Hô hấp hiếu khí Hô hấp kị khí Hô hấp sáng 1. Điều kiện xảy ra 2. Chất tham gia 3. Sản phẩm quá trình 4. Năng lượng thu được cho 1 phân tử chất tham gia Câu 4. (3,0 điểm) 1. Quá trình tiêu hóa gồm những hoạt động chủ yếu nào? Thực chất của quá trình tiêu hóa là gì? 2. Giải thích về mặt sinh học của câu thành ngữ: “Nhai kĩ no lâu”. Vì sao trẻ em thường có thói quen ngậm cơm, cháo lâu trong miệng. 3. Xác định các loại enzim tiêu hóa có trong các dịch sau đây và vai trò của chúng đối với tiêu hóa thức ăn. a. Dịch vị b. Dịch mật c. Dịch tụy d. Dịch ruột Câu 5. (2,0 điểm) Cho bảng số liệu về trao đổi khí ở phổi người trưởng thành : Khí Áp suất từng phần tính bằng milimet thuỷ ngân (mmHg) hệ số hoà tan các khí Không khí Không khí Máu tĩnh mạch Máu động trong phế trong các mạch mạch trong nang đi tới phế nang các mạch từ Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 118 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

phê nang đi ra 102 40

O2 159 100 40 0,024 CO2 0,2 - 0,3 40 46 0,57 1. Từ bảng trên ta biết được điều gì ? 2. Tại sao sự chênh lệch của khí O2 thì cao, sự chênh lệch của khí CO2 tuy thấp nhưng sự trao đổi khí CO2 giữa máu với không khí trong phế nang vẫn diễn ra bình thường ? So sánh tốc độ khuếch tán của khí O2 và của khí CO2 tại phế nang. Câu 6. (4,0 điểm) 1. Tại sao tim tách rời khỏi cơ thể vẫn có khả năng co dãn nhịp nhàng? 2. Hãy điền các nội dung thích hợp về hoạt động của tim trong sự vận chuyển máu trong bảng sau Các pha trong chu Hoạt động của van trong các pha Sự vận chuyển của kì tim máu Van nhĩ – thất Van động mạch Pha nhĩ co Pha thất co Pha dãn chung 3. Giữa 2 biện pháp: Tăng thể tích co tim và tăng nhịp tim, biện pháp nào có lợi cho hệ tim mạch hơn? Vì sao? 4. Hãy vẽ đường đi của tế bào hồng cầu từ mao mạch của ngón cái thuộc tay trái sang mao mạch của ngón cái thuộc tay phải? Câu 7. (1,0 điểm) Trình bày cơ chế điều hòa áp suất thẩm thấu diễn ra trong cơ thể khi bạn ăn quá mặn. HẾT

ĐỀ THI OLYMPIC Môn thi: SINH HỌC 11. Thời gian 150 phút HƯỚNG DẪN CHẤM

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 119 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

Câu NỘI DUNG Điể m 1. 1. Đặc điểm hình thái của rễ thực vật trên cạn thích nghi với chức năng tìm (4 kiếm nguồn nước, hấp thụ nước và ion khoáng: điể + Rễ có dạng hình trụ, đầu cùng có bao đầu rễ để bảo vệ: dễ dàng đâm sâu, lan m) rộng, len lỏi vào các lớp đất để tìm nguồn nước. + Phần chóp rễ là đỉnh sinh trưởng: phân chia hình thành các tế bào mới, miền sinh trưởng dãn dài: tăng kích thước tế bào, kéo dài rễ, chuyên hóa chức năng cho các tế bào. + Rễ có tính hướng nước dương, hướng hóa dương đối với chất dinh dưỡng. + Miền lông hút: có các lông hút, giúp tăng diện tích tiếp xúc của rễ với môi trường, tăng khả năng hấp thụ nước và muối khoáng. (Mỗi ý 0,25 điểm) 2. Tác nhân chủ yếu điều tiết độ mở khí khổng là hàm lượng nước trong tế bào khí khổng. (0,25 đ) Vì: - Mỗi khí khổng được cấu tạo bởi 2 tế bào hình hạt đậu. Mỗi tế bào hạt đậu có thành phía trong dày hơn, thành phía ngoài mỏng hơn. Hai tế bào có thành dày quay vào nhau. (0,25 đ) - Khi no nước, vách mỏng của tế bào khí khổng căng phồng làm cho vách dày cong theo, lỗ khí mở ra, hơi nước thoát ra. (0,25 đ) - Khi mất nước, vách mỏng hết căng và vách dày duỗi thẳng lại làm lỗ khí đóng lại, hơi nước không thể thoát ra. (0,25 đ) 3. – Để xác định loại phân bón hợp lí cần căn cứ vào loại cây trồng, mục đích trồng, giai đoạn phát triển của cây. (0,25 đ) – Để xác định lượng phân bón hợp lí cần căn cứ vào: + Nhu cầu dinh dưỡng của cây trồng(0,25 đ) + Khả năng cung cấp chất dinh dưỡng của đất(0,25 đ) + Hệ số sử dụng phân bón (0,25 đ) 4.Tên của các nhóm sinh vật ở các vị trí (a): vi khuẩn cố định nitơ: khử nitơ khí quyển thành dạng amôn. (b): vi khuẩn amôn hóa: phân giải nitơ từ xác sinh vật thành NH3. (c): vi khuẩn nitrat hóa: chuyển hóa NH4+ thành NO3(d): vi khuẩn phản nitrat hóa: chuyển hóa NO3- thành thành Nitơ phân tử. (Mỗi ý 0,25 điểm) 2. 1.-Thành phần của hệ sắc tố quang hợp: Diệp lục và carôtenôit. Diệp lục là sắc (4 tố chủ yếu của quang hợp, carôtenôit là sắc tố phụ quang hợp.(0,25 đ) điể - Chức năng của hệ sắc tố quang hợp: m) + Diệp lục gồm diệp lục a và diệp lục b. Trong đó diệp lục a (P700và P680) tham gia trực tiếp vào sự chuyển hóa năng lượng ánh sáng thành năng lượng ở các liên kết hóa học trong ATP và NADPH. Các phân tử diệp lục b và diệp lục a khác hấp thụ năng lượng ánh sáng và truyền năng lượng đã hấp thụ được cho diệp lục a (P700 và P680) ở trung tâm phản ứng quang hợp. (0,25 đ) + Các carôtenôit gồm carôten và xantôphin (ngoài ra ở tảo còn có phicôbilin). Chức năng của chúng là hấp thụ năng lượng ánh sáng và truyền năng lượng đã hấp thụ được cho diệp lục b để diệp lục b truyền tiếp cho diệp lục a. (0,25 đ) Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 120 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

+ Ngoài ra, carôtenôit còn có chức năng lọc ánh sáng, bảo vệ diệp lục không bị phân hủy khi cường độ chiếu sáng quá mạnh.. (0,25 đ) 2. - Đường cong I,III : thực vật C4. (0,25đ) - Đường cong II, IV: là thực vật C3. (0,25đ) Giải thích: Thực vật C4 có điểm bão hòa ánh sáng và khả năng chịu nhiệt cao. 0,25đ)- Thực vật C3 có điểm bão hòa ánh sáng và khả năng chịu nhiệt thấp. 0,25đ) 3. a.Nhóm thực vật CAM, tế bào mô giậu.(0,25đ) b. 1: Axit oxalôaxetic (AOA) ; 2: Axit malic (AM) ; 3: Glucôzơ ; 4: Photpho enol piruvat (PEP). I: ban đêm. II: ban ngày (2 chú giải đúng = 0,25đ) 4. a. * Thí nghiệm 1: - Nguyên tắc: Dựa vào điểm bù CO2 khác nhau của TVC3 và TVC4. Cây C3 sẽ chết trước do có điểm bù CO2 cao khoảng 30-70 ppm còn TV C4 có điểm bù CO2 thấp (0-10ppm). * Thí nghiệm 2: - Nguyên tắc: Dựa vào hô hấp sáng. Hô hấp sáng phụ thuộc vào nồng độ O2; hô hấp sáng chỉ có ở thực vật C3 không có ở thực vật C4 nên khi điều chỉnh O2 cao thì năng suất TV C3 giảm đi. * Thí nghiệm 3: - Nguyên tắc: Dựa vào điểm bảo hòa ánh sáng. Điểm bảo hòa ánh sáng của thực vật C4 cao hơn thực vật C3 nên ở điều kiện ánh sáng mạnh, nhiệt độ cao do cường độ quang hợp của thực vật C4 cao hơn (thường gấp đôi ) thực vật C3 b. Khi tắt áng sáng: APG (sản phẩm cố định CO2 đầu tiên của chu trình Canvin ) tăng, RiDP (chất nhận CO2) giảm.Vì pha sáng không xảy ra-> thiếu ATP, NADPH cung cấp cho phản ứng khử APG thành AlPG trong chu trình Canvin, mà giai đoạn cố định CO2 vẫn còn diễn ra. (Mỗi ý 0,25 điểm) 3 1. Mối liên quan giữa hô hấp và hấp thụ khoáng: (2 - Hô hấp sinh ra chất trung gian làm tăng áp suất thẫm thấu -> tăng khả năng điể hấp thụ khoáng thụ động. (0,25 đ) m) - Hô hấp tạo ATP và chất trung gian (đóng vai trò là chất mang) -> tăng khả hhtv năng hấp thụ khoáng chủ động. (0,25đ) 2. Nội dung phân biệt Hô hấp hiếu Hô hấp kị khí Hô hấp sáng khí 1. Điều kiện xảy ra Có O2 Không có O2 Ở thực vật C3, cường độ chiếu sáng mạnh, nồng độ CO2 thấp, O2 cao 2. Chất tham gia Glucozơ Glucozơ Ribulozơ 1 (hoặc ghi (hoặc ghi 5dP nguyên liệu nguyên liệu trực (hoặcnguyên trực tiếp là tiếp là axit liệu trực tiếp là axit piruvic) piruvic) axit glicolic) 3. Sản phẩm quá CO2, H2O, Hoặc C2H5OH + Serin + CO2 trình ATP CO2 + ATP Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 121 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

Hoặc CH3COCOOH + ATP 4. Năng lượng thu được cho1 phân tử chất tham gia

4. (3 điể m)

5. (2 điể m)

36 ATP( Vì 2ATP 0 ATP 2 ATP tiêu tốn cho quá trình) hoặc 38 ATP (2 ý đúng = 0,25 đ) 1. Quá trình tiêu hóa gồm những hoạt động chủ yếu sau: + Ăn và uống (Đẩy thức ăn vào ống tiêu hóa). + Tiêu hóa thức ăn. + Hấp thụ các chất dinh dưỡng. + Thải phân. (2 ý đúng = 0,25 đ) - Thực chất của quá trình tiêu hóa là biến đổi thức ăn thành các chất dinh dưỡng đơn giản mà cơ thể có thể hấp thụ được qua thành ruột non, đồng thời thải bỏ các chất bã, chất thừa, chất không cần thiết… ra khỏi cơ thể.(0,5đ) 2. - Khi nhai kĩ thức ăn sẽ được nghiền nhỏ, làm tăng bề mặt tiếp xúc với các enzim tiêu hóa —> nên hiệu suất tiêu hóa cao, cơ thể sẽ hấp thụ được nhiều chất dinh dưỡng, cơ thể được đáp ứng đầy đủ nên no lâu. (0,5đ) - Vì khi ngậm cơm lâu trong miệng, tinh bột trong cơm sẽ được enzim amilaza biến đổi thành đường đôi (đường mantôzơ), đường này đã tác động lên các gai vị giác trên lười —> sẽ cảm thấy vị ngọt, nên trẻ em thường thích ngậm cơm lâu trong miệng, nếu ngậm cơm nhiều lần liên tục sẽ trở thành thói quen.(0,5đ) 3. a. Dịch vị: Do dạ dày tiết ra, có chứa enzim pepsin, có tác dụng biến đổi protein thành các chuỗi polipeptit ngắn với sự có mặt của HCl. b. Dịch mật: Do gan tiết ra, không chứa enzim tiêu hóa nhưng thành phần quan trọng của nó là axit mật, có tác dụng nhũ tương hóa chất béo và tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động của các enzim tiêu hóa ở ruột. c. Dịch tụy: Do tuyến tụy tiết ra, d. Dịch ruột: Do tuyến ruột tiết ra, có chứa enzim phân giải protein như tripsin; enzim phân giải lipit như lipaza; enzim phân giải cacbohydrat như amilaza, mantaza; enzim nucleaza ... (Mỗi ý 0,25 điểm) 1. Cho thấy - Sự chênh lệch giữa áp suất từng phần của các khí O2 và CO2 trong máu tĩnh mạch đi tới phế nang và áp suất từng phần của các khí đó trong khí ở phế nang : O2 là 100 - 40 = 60 mmHg ; CO2 là 46 - 40 = 6 mmHg. - Chiều khuếch tán phụ thuộc vào áp suất riêng phần của từng loại khí, chúng đi từ nơi có áp suất cao đến nơi có áp suất thấp. Không tiêu tốn năng lượng. - Khả năng hòa tan của các khí trong dung dịch: CO2 có hệ số hoà tan gấp khoảng 24 lần O2 (Mỗi ý 0,25 điểm) 2. Vì theo phương trình tính tốc độ khuếch tán chất khí như sau:

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 122 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

6. (4 điể m)

Các yếu tố ảnh hưởng đến tốc độ khuếch tán khí (D) qua màng hô hấp: gồm ∆P là chênh lệch áp xuất riêng phần của chất khí A là diện tích vùng khuếch tán S là độ tan của chất khí d là khoảng cách giữa 2 nơi khuếch tán PTL là trọng lượng phân tử của chất khí (0,5 điểm) - Với phương trình trên, nếu cùng diện tích vùng khuếch tán (A), cùng khoảng cách giữa 2 nơi khuếch tán (d) thì tốc độ khuếch tán của một loại khí qua phổi ngoài phụ thuộc vào độ chênh lệch áp xuất riêng phần của chất khí ( ) còn phụ thuộc vào tỉ lệ S/ ( hệ số khuếch tán). Mà hệ số khuếch tán của CO2 là lớn nhất, gấp 20,3 lần O2 (0,25đ) - Theo bảng số liệu trên, áp dụng phương trình tính tốc độ khuếch tán chất khí, ta có + D của CO2 = ( 6. A. 0,57) / (d. ) + D của O2 = ( 60. A. 0,024) / (d. ) D của CO2 / D của O2 = 2 lần. Vậy tốc độ khuếch tán của CO2 nhanh gấp 2 lần O2 (0,5đ) 1. - Tim tách rời khỏi cơ thể vẫn có khả năng co dãn nhịp nhàng trong dung dịch sinh lí một khoảng thời gian nhất định là nhờ có hệ dẫn truyền tim. Hệ dẫn truyền tim là tập hợp sợi đặc biệt có trong thành tim, bao gồm: nút xoang nhĩ, nút nhĩ thất, bó His và mạng Puôckin. (0,5đ) - Cơ chế: Cứ sau một khoảng thời gian nhất định nút xoang nhĩ lại tự phát xung điện. Xung điện lan ra khắp cơ tâm nhĩ làm tâm nhĩ co, sau đó lan đến nút nhĩ thất, đến bó His rồi theo mạng Puôckin lan ra khắp cơ tâm thất làm tâm thất co. (0,5đ) 2. Các pha trong chu Hoạt động của van trong c Sự vận chuyển của kì tim ác pha máu Van nhĩ Van động mạch – thất Pha nhĩ co

Mở

Đóng

Từ tâm nhĩ vào tâm thất

Pha thất co

Đóng

Mở

Từ tâm thất vào động mạch

Pha dãn chung

Mở

Đóng

Từ tĩnh mạch vào tâm nhĩ rồi vào tâm thất

(3 ý đúng của mỗi pha = 0,5 đ) 3. Tăng thể tích co tim có lợi cho hệ tim mạch hơn (0,25 đ) vì: Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 123 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

7. (1 điể m)

- Nếu tăng nhịp tim thì thời gian của chu kì tim ngắn lại-> thời gian nghỉ ngơi của tim giảm xuống, tim sẽ chóng mệt hơn. (0,25 đ) - Nếu tăng thể tích co tim thì mỗi lần co sẽ tống được một lượng máu lớn hơn vào trong hệ mạch -> sẽ làm giảm nhịp co tim, tim có thời gian nghỉ ngơi dài hơn để phục hồi sức làm việc. (0,25 đ) 4. Hồng cầu từ mao mạch ngón cái thuộc tay trái -> tĩnh mạch tay trái-> các tĩnh mạch -> tâm nhĩ phải -> tâm thất phải -> động mạch phổi -> mao mạch phổi -> tĩnh mạch phổi -> tâm nhĩ trái -> tâm thất trái -> động mạch chủ -> ĐM cánh tay phải-> mao mạch của ngón cái thuộc tay phải. (đúng mỗi vị trí trừ vị trí đầu tiên: từ mao mạch ngón cái thuộc tay trái) = 0,125 đ) Khi ăn mặn, hàm lượng ion Na+ trong máu tăng lên -> tăng áp suất thẩm thấu > áp thụ quan trên thành mạch máu (0,25 đ) -> kích thích trung khu điều hòa trao đổi nước nằm ở dưới đồi thị gây cảm giác khát -> uống nhiều nước để giải khát. (0,25 đ) -> kích thích thùy sau tuyến yên tăng cường tiết hoocmon (ADH) -> tái hấp thụ nước trả lại máu -> giảm lượng nước tiểu (0,25 đ) -> kích thích thận tăng cường thải Na+ 90,25 đ) HẾT KỲ THI OLYMPIC Môn : SINH HỌC – Lớp 11

Thời gian : 150 phút ( không tính thời gian ra đề ) ĐỀ THAM KHẢO Câu I. ( 4.0 điểm ) 1. a. Tại sao tế bào lông rễ có thể hút nước theo cơ chế thẩm thấu? b. Giải thích hiện tượng cây bị héo khi bón quá nhiều phân cho cây. 2. Về sự trao đổi nước và khoáng ở thực vật a. Sau khi bón phân, khả năng hút nước của rễ cây thay đổi như thế nào? b. Sự hấp thụ khoáng gắn liền với quá trình hô hấp của rễ cây. Em hiểu điều đó như th ế nào c. Tại sao khi lúa bước vào giai đoạn đứng cái, người ta thường rút nước phơi ruộng? 3.a. Khi trồng các loại cây như đậu, lạc, bèo hoa dâu tại sao cần bón đủ lượng molipđen (Mo)? b. Tại sao đất chua lại nghèo dinh dưỡng ? c. Nguyên nhân vì sao đất bị chua? Câu II. ( 4.0 điểm ) 1. Để phân biệt thực vật C3 và C4 người ta làm thí nghiệm sau: TN1: Đưa cây vào chuông thủy tinh kín và chiếu sáng liên tục. TN2: Trồng cây trong nhà kín có thể điều chỉnh được nồng độ O2. TN3: Đo cường độ quang hợp ở các điều kiện ánh sáng cao, nhiệt độ cao. (mgCO2/dm2lá.giờ). Hãy phân tích nguyên tắc của các thí nghiệm nói trên. 2. a. Lập bảng so sánh những điểm khác nhau trong pha tối ở 3 nhóm thực vật C3, C4 và thực vật CAM về các tiêu chí sau: chất nhận CO2 đầu tiên, sản phẩm cố định CO2 đầu tiên, nơi diễn ra, hô hấp sáng, năng suất sinh học. b. Tại sao năng suất sinh học ở thực vật CAM thấp hơn thực vật C3?

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 124 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

Câu III. ( 2.0 điểm ) Hãy giải thích tại sao: 1. Khi trời nắng,nhiệt độ cao,gió mạnh,thực vật C3 xảy ra hô hấp sáng? 2. Thực vật C4 không có hô hấp sáng? 3. Ở miền Bắc nước ta, về mùa đông khi nhiệt độ hạ thấp đến mức rét hại thì mạ xuân thường bị chết rét. Em hãy giải thích hiện tượng này và đề xuất biện pháp kỹ thuật chống rét.

Câu IV. ( 3.0 điểm ) 1. Cơ quan tiêu hóa của động vật nhai lại có cấu tạo và hoạt động như thế nào để có thể biến đổi thức ăn nhiều chất xơ, ít chất dinh dưỡng thành sản phẩm tiêu hóa giàu prôtêin? 2.Tại sao thức ăn thực vật nghèo dinh dưỡng nhưng các động vật nhai lại như trâu, bò vẫn phát triển bình thường ? Câu V. ( 2.0 điểm )

Trong quá trình hô hấp của chim bồ câu: 1. So sánh hàm lượng khí CO2 trong túi khí trước với túi khí sau. Giải thích. 2. Giả sử người ta làm phẩu thuật cắt bỏ các túi khí thì chim có sống sót được không? Giải thích. Câu VI. ( 4.0 điểm ) 1. Phân biệt hệ tuần hoàn hở và hệ tuần hoàn kín? 2. Tại sao khi chạy nhanh thì huyết áp tăng cao nhưng nghỉ ngơi lại trở lại bình thường? 3. T¹i sao nh÷ng ng−êi bÞ xuÊt huyÕt n·o cã thÓ dÉn ®Õn b¹i liÖt hoÆc tö vong th−êng lµ nh÷ng ng−êi bÞ cao huyÕt ¸p? Câu VII. ( 1.0 điểm ) Vẽ sơ đồ và giải thích cơ chế duy trì cân bằng nội môi glucôzơ bằng Insulin và Glucagon.

ĐÁP ÁN

Câu I. ( 4.0 điểm ) 1. a. Tại sao tế bào lông rễ có thể hút nước theo cơ chế thẩm thấu? b. Giải thích hiện tượng cây bị héo khi bón quá nhiều phân cho cây. 2. Về sự trao đổi nước và khoáng ở thực vật a. Sau khi bón phân, khả năng hút nước của rễ cây thay đổi như thế nào? b. Sự hấp thụ khoáng gắn liền với quá trình hô hấp của rễ cây. Em hiểu điều đó như th ế nào c. Tại sao khi lúa bước vào giai đoạn đứng cái, người ta thường rút nước phơi ruộng? 3.a. Khi trồng các loại cây như đậu, lạc, bèo hoa dâu tại sao cần bón đủ lượng molipđen (Mo)? b. Tại sao đất chua lại nghèo dinh dưỡng ? c. Nguyên nhân vì sao đất bị chua?

Trả lời: 1.a. Vì tế bào lông hút có đặc điểm như một thẩm thấu kế:

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 125 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

Màng sinh chất và khối chất nguyên sinh có thẩm tính chọn lọc giống như một màng b án thấm tươg đối.Trong không bào chứa các muối hoà tancó nồng độ nhất định tạo ra t iềm năng thẩm thấu (áp suất thẩm thấu).Tiềm năng thẩm thấu đó thường lớn hơn dung dịch đất, tạo ra độ chênh lệch về áp suất thẩm thấu ở 2phía của màng tế bào: áp suất t hẩm thấu bên trong tế bào lớn hơn bên ngoài tế bào. Vì vậy, nước từ dungdịch đất đi v ào bên trong tế bào. 1.b. Cây bị héo khi bón phân quá nhiều vì: Nồng độ muối trong dung dịch đất tăng cao, tiềm năng thẩm thấu trong tế bào không t ạo ra được sự chênh lệch áp suất thẩm thấu đáng kể, nên nước đã không đi ngoài vào trog tế bào được=>Phần trên của cây sau khi thoát hơi nước đã không bù vào lại, thiếu nước, sức t rương nước của tế bào giảm nên bị héo. 2.a. Cây hút nước bằng cơ chế thẩm thấu nên: - Khi mới bón phân cây khó hút nước (do nồng độ khoáng ở trong dịch đất cao). - Về sau cây hút nước dễ hơn vì sự hút khoáng làm tăng nồng độ dịch bào. 2.b. Sự hấp thụ khoáng gắn liền với quá trình hô hấp của rễ vì: Quá trình hô hấp giải phóng ATP cung cấp cho sự hút khoáng (vì cây hút khoáng chủ yếu theo cơ chế chủ động). - Hô hấp giải phóng CO2 khuyếch tán ra dịch đất gặp nước tạo thành H2CO3; H2CO3 lại phân li thành H+ và HCO3, H+ lại trao đổi ion với các cation đang được hấp phụ trên bề mặt keo đất làm tăng sự hấp thụ khoáng bằng cơ chế hút bám – trao đổi. 2.c. Bước vào giai đoạn đứng cái người ta thường rút nước phơi ruộng vì: Giai đoạn đứng cái là giai đoạn vươn lóng của lúa, là kết quả của sự giãn tế bào ở các t ế bào phía dưới mô phân sinh. Điều kiện ngoại cảnh cực kỳ quan trọng cho sự giãn tế bào là nước. Vì vậy rút nước phơi ruộng vào lúc này là hạn chế sự vươn lóng từ đó hạn chế nguy cơ lốp đổ ở những ruộng lúa sinh trưởng mạnh 3.a. Môlipđen là thành phần cấu tạo quan trọng của các enzim xúc tác cho quá trình cố định nitơ, như enzim: Nitrogenaza, hydrogenaza, nitroreductaza… 3.b Đất chua chứa nhiều axit giải phóng nhiều ion H+, các ion H+ đẩy các ion cần thiế t cho cây như NH4+, K+, ..tách khỏi bề mặt keo đất và chiếm chỗ làm cho các ion khoáng dễ bị rửa trôi nên đất nghèo dd. 3.c ( 0,5 điểm )Có nhiều nguyên nhân nhưng 1 nguyên nhân chính do mưa axit ( các nhà máy thải oxit, oxit gặp H2O tạo ra các axit trong nước mưa có axit) Câu II. ( 4.0 điểm ) 1. Để phân biệt thực vật C3 và C4 người ta làm thí nghiệm sau: TN1: Đưa cây vào chuông thủy tinh kín và chiếu sáng liên tục.

TN2: Trồng cây trong nhà kín có thể điều chỉnh được nồng độ O2. TN3: Đo cường độ quang hợp ở các điều kiện ánh sáng cao, nhiệt độ cao. (mgCO2/dm2lá.giờ). Hãy phân tích nguyên tắc của các thí nghiệm nói trên.

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 126 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

2. a. Lập bảng so sánh những điểm khác nhau trong pha tối ở 3 nhóm thực vật C3, C4 và thực vật CAM về các tiêu chí sau: chất nhận CO2 đầu tiên, sản phẩm cố định CO2 đầu tiên, nơi diễn ra, hô hấp sáng, năng suất sinh học. b. Tại sao năng suất sinh học ở thực vật CAM thấp hơn thực vật C3? Trả lời: 1. phân tích nguyên tắc của các thí nghiệm nói trên. * Thí nghiệm 1: Nguyên tắc: Dựa vào điểm bù CO2 khác nhau của TVC3 và TVC4. Cây C3 sẽ chết trước do có điểm bù CO2 cao (30ppm) còn TV C4 có điểm bù CO2 thấp (0-10ppm).

* Thí nghiệm 2: Nguyên tắc: Dựa vào hô hấp sáng. Hô hấp sáng phụ thuộc vào nồng độ O2; hô hấp sáng chỉ có ở thực vật C3 không có ở thực vật C4 nên khi điều chỉnh O2 cao thì năng suất quang hợp TV C3 giảm đi. * Thí nghiệm 3: Nguyên tắc: Dựa vào điểm bão hòa ánh sáng. Điểm bão hòa ánh sáng của thực vật C4 cao hơn thực vật C3 nên ở điều kiện ánh sáng mạnh, nhiệt độ cao do cường độ quang hợp của thực vật C4 cao hơn (thường gấp đôi ) thực vật C3 2.a. Bảng so sánh các tiêu chí ở 3 nhóm thực vật Tiêu chí Nhóm TV C3 Nhóm TV C4 Nhóm TV CAM Chất nhận CO2 Ri15DP (C5) PEP PEP đầu tiên Sản phẩm cố APG ( C3) AOA AOA định CO2 đầu tiên Nơi diễn ra Lục lạp của Cố định CO2 ở lục lạp TB Lục lạp của TB mô TB mô giậu mô giậu và khử CO2 ở lục giậu lạp TB bao bó mạch Hô hấp sáng Có Không Không Năng suất sinh Trung bình Cao Thấp h ọc 2.b. Năng suất sinh học ở nhóm thực vật CAM thấp hơn nhóm thực vật C3 - Nhóm thực vật CAM sử dụng một phần tinh bột để tái tạo PEP chất tiếp nhận CO2 → giảm lượng chất hữu cơ trong quá trình tích luỹ. - Điều kiện sống của nhóm CAM khắc nghiệt, bất lợi hơn: khô hạn, thiếu nước, ánh sáng gắt Câu III. ( 2.0 điểm ) Hãy giải thích tại sao: 1. Khi trời nắng,nhiệt độ cao,gió mạnh,thực vật C3 xảy ra hô hấp sáng? 2. Thực vật C4 không có hô hấp sáng? 3. Ở miền Bắc nước ta, về mùa đông khi nhiệt độ hạ thấp đến mức rét hại thì mạ xuân thường bị chết rét. Em hãy giải thích hiện tượng này và đề xuất biện pháp kỹ thuật chống rét.

Trả lời: 1. Ngày trời nắng, nhiệt độ cao , gió mạnh , tại lục lạp của thực vật C3, lượng CO2 cạn kiệt, O2 tích luỹ lại nhiều (do hệ thống II hoạt động mạnh tạo ra nhiều O2 do quang phân li nước) enzim cacboxilaza chuyển thành enzim ôxigenaza ôxi hoá ribulôzơ1-5 điphôtphat đến CO2 xảy ra kế tiếp nhau ở ba bào quan: lục lạp,perôxiôm và kết thúc ở ti thể.

2. Thực vật C 4 không có hô hấp sáng vì: -Thực vầt này có tế bào bao bó mạch đồng hoá CO2, ,mô giậu cung cấp CO2 . -Mô giậu không thiếu CO2 O2 không cao nên không có hoạt tính ôxi hoá ribulôzơ 1-5 diphotphat.

3. Ở miền Bắc nước ta, về mùa đông khi nhiệt độ hạ thấp đến mức rét hại thì mạ xuân thường bị chết rét. Em hãy giải thích hiện tượng này và đề xuất biện pháp kỹ thuật chống rét.

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 127 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

Nhiệt độ quá thấp thì rễ cây bị tổn thương và rễ không thể lấy được nước dẫn đến mất cân bằng nước thường xuyên và cây chết. Nguyên nhân làm giảm sức hút nước khi nhiệt độ thấp: -

Nhiệt độ thấp làm cho độ nhớt của chất nguyên sinh và nước đều tăng, đồng thời tính thấm của chất nguyên sinh giảm dẫn đến cản trở sự xâm nhập và vận động của nước vào rễ.

-

Hô hấp rễ giảm nên thiếu năng lượng cho hút nước tích cực.

-

Sự thoát hơi nước của cây giảm làm giảm động lực quan trọng cho dòng mạch gỗ.

Giảm khả năng sinh trưởng của rễ, nhiệt độ quá thấp hệ thống lông hút bị chết và rất chậm phục hồi. Biệp pháp kỹ thuật: - Che chắn bằng polyetilen - Bón tro bếp - Tránh gieo vào các đợt có rét đậm, rét hại

Câu IV. ( 3.0 điểm ) 1. Cơ quan tiêu hóa của động vật nhai lại có cấu tạo và hoạt động như thế nào để có thể biến đổi thức ăn nhiều chất xơ, ít chất dinh dưỡng thành sản phẩm tiêu hóa giàu prôtêin? 2.Tại sao thức ăn thực vật nghèo dinh dưỡng nhưng các động vật nhai lại như trâu, bò vẫn phát triển bình thường ? Trả lời: 1* Cấu tạo cơ quan tiêu hóa ở trâu phù hợp với loại thức ăn: - Hàm trên không có răng cửa mà có tấm sụn để giữ, bứt cỏ khi ăn. răng hàm có bề mặt rộng, nhiều nếp men răng cứng, góc quai hàm mở rộng theo chiều trái phải để nhai, nghiền thức ăn.. - Dạ dày có 4 ngăn, dạ cỏ có dung tích lớn chứa được nhiều cỏ khi ăn, dạ cỏ cũng là nơi có hệ vi sinh vật phát triển để tiêu hóa thức ăn. * Phương thức tiêu hóa: - Ngoài tiêu hóa cơ học, lí học còn có tiêu hóa sinh học nhờ VSV phân giải xenlulôzơ thành đường đơn và các axit béo cung cấp cho cơ thể đồng thời là nguyên liệu cho VSV trong dạ cỏ tổng hợp prôtêin của chúng với khối lượng lớn. - Trong quá trình nhai lại, một phần amôni (NH 3 ) là sản phẩm thải của cơ thể được tận thu qua tuyến nước bọt làm nguồn cung cấp nitơ cho các VSV tổng hợp aa và prôtêin. 2.Tại sao thức ăn thực vật nghèo dinh dưỡng nhưng các động vật nhai lại như trâu, bò vẫn phát triển bình thường ? - Thức ăn ít chất nhưng số lượng thức ăn lấy vào nhiều nên cũng đủ bù nhu cầu protein cần thiết

- Trong dạ dày động vật nhai lại có 1 số lượng lớn vi sinh vật sẽ tiêu hóa ở dạ múi khế là nguồn cung cấp cho cơ thể. - Chúng tận dụng triệt để được nguồn nito trong ure: + Ure theo đường máu vào tuyến nước bọt. + Ure trong nước bọt lại được vi sinh vật trong dạ dày sử dụng để tổng hợp protein, cung cấp cho cơ thể động vật nhai lại. Câu V. ( 2.0 điểm )

Trong quá trình hô hấp của chim bồ câu: 1. So sánh hàm lượng khí CO2 trong túi khí trước với túi khí sau. Giải thích. Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 128 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

2. Giả sử người ta làm phẩu thuật cắt bỏ các túi khí thì chim có sống sót được không? Giải thích. Trả lời: 1. - Ở trong túi khí trước có hàm lượng khí CO2 cao hơn rất nhiều so với ở trong túi khí sau. - Nguyên nhân là vì ở chim, khí được dẫn một chiều từ môi trường ngoài → khí quản → túi khí sau → phổi → túi khí trước → khí quản → môi trường ngoài. Do đó khí ở trong túi khí sau gần giống với khí của ngoài môi trường (nghèo CO2); khí ở trong túi khí trước là khí đã qua trao đổi ở phổi (giàu CO2). 2. - Chim sẽ chết vì hô hấp của chim diễn ra với cường độ rất thấp, không đủ khí để cung cấp oxi cho chim hoạt động. - Nguyên nhân là do ở chim, phổi không co bóp, sự lưu thông khí qua phổi có được là do sự co bóp của các cơ hô hấp làm thay đổi thể tích của các túi khí. Nếu không có các túi khí thì không diễn ra lưu thông khí → Hô hấp bị đình trệ. Câu VI. ( 4.0 điểm ) 1. Phân biệt hệ tuần hoàn hở và hệ tuần hoàn kín? 2. Tại sao khi chạy nhanh thì huyết áp tăng cao nhưng nghỉ ngơi lại trở lại bình thường? 3. T¹i sao nh÷ng ng−êi bÞ xuÊt huyÕt n·o cã thÓ dÉn ®Õn b¹i liÖt hoÆc tö vong th−êng lµ nh÷ng ng−êi bÞ cao huyÕt ¸p?

Trả lời: 1. Phân biệt hệ tuần hoàn hở và hệ tuần hoàn kín? Trả lời Tiêu chí Hệ tuần hoàn hở Hệ tuần hoàn kín Đa số ĐV thân mềm, chân Mực ống, bạch tuộc giun đốt và ĐV có Đại diện xương sống khớp Cấu tạo tim Đơn giản Phức tạp - Hệ mạch hở (giữa ĐM và - Hệ mạch kín (Giữa ĐM và TM có mao TM ko có mạch nối) mạch nối) - Máu từ tim→ Động mạch → Mao mạch - Máu từ tim→ Động mạch Tuần hoàn máu → Khoang máu (TĐC trực (TĐC gián tiếp với TB)→ Tĩnh mạch→ Tim. tiếp với TB)→Tĩnh mạch→ - Có vận chuyển khí. Tim - Không vận chuyển khí - Máu luân chuyển chậm với - Máu luân chuyển nhanh với áp suất cao. Hiệu quả tuần hoàn. áp xuất thấp. 2. Tại sao khi chạy nhanh thì huyết áp tăng cao nhưng nghỉ ngơi lại trở lại bình thường? - Khi hoạt động mạnh như chạy, tim đập nhanh, mạnh hơn để vận chuyển máu nhanh hơn nhằm cung cấp Oxi cho các tế bào của cơ thể tạo nhiều năng lượng , đồng thời khử độc cho tế bào bằng tải CO2 ra khỏi tế bào. Khi tim đập nhanh, mạnh nó sẽ bơm một lượng máu lớn lên động mạch. Lượng máu lớn gây ra áp lực mạnh lên động mạch, kết quả là huyết áp tăng lên. Do đó, khi vừa chạy xong huyết áp tăng. - Khi trở lại bình thường tim đập chậm và yếu, lượng máu được bơm lên động mạch ít, áp lực tác dụng lên thành động mạch yếu, kết quả là huyết áp giảm. * Khi bị mất máu, lượng máu trong mạch giảm nên áp lực tác dụng lên thành mạch giảm, kết 3.T¹i sao nh÷ng ng−êi bÞ xuÊt huyÕt n·o cã thÓ dÉn ®Õn b¹i liÖt hoÆc tö vong th−êng lµ nh÷ng ng−êi bÞ cao huyÕt ¸p? HuyÕt ¸p lµ ¸p lùc cña m¸u t¸c ®éng lªn thµnh m¹ch, tÝnh t−¬ng ®−¬ng víi mmHg/cm2. Ng−êi ta ph©n biÖt huyÕt ¸p cùc ®¹i lóc tim co vµ huyÕt ¸p cùc tiÓu lóc tim gi·n. ë ng−êi lóc huyÕt ¸p cùc ®¹i lín qu¸150 mmHg vµ kÐo dµi, ®ã lµ chøng huyÕt ¸p cao. NÕu huyÕt ¸p cùc ®¹i xuèng d−íi 80mmHg thuéc chøng huyÕt ¸p thÊp. Víi ng−êi bÞ chøng huyÕt ¸p cao cã sù chªnh lÖch nhá gi÷a huyÕt ¸p cùc ®¹i vµ huyÕt ¸p cùc tiÓu, chøng tá ®éng m¹ch bÞ s¬ cøng, tÝnh ®µn håi gi¶m, m¹ch dÔ bÞ vì, ®Æc biÖt ë n·o, g©y xuÊt huyÕt n·o dÔ dÉn ®Õn tö vong hoÆc b¹i liÖt. Câu VII. ( 1.0 điểm ) Vẽ sơ đồ và giải thích cơ chế duy trì cân bằng nội môi glucôzơ bằng Insulin và Glucagon Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 129

Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

Giải thĂ­ch - áť&#x17E; ngĆ°áť?i, náť&#x201C;ng Ä&#x2018;áť&#x2122; GlucozĆĄ trong mĂĄu cân báşąng khoảng 90mg/ 100ml. Sáťą cân báşąng GlucĂ´zĆĄ náť&#x2122;i mĂ´i Ä&#x2018;ưᝣc Ä&#x2018;iáť u hòa báť&#x;i hai hoocmĂ´n Ä&#x2018;áť&#x2018;i khĂĄng lĂ Insulin vĂ Glucagon. - Khi mᝊc GlucĂ´zĆĄ mĂĄu tÄ&#x192;ng cao kĂ­ch thĂ­ch lĂŞn tuyáşżn t᝼y, cĂĄc táşż bĂ o β cᝧa t᝼y giải phĂłng Insulin vĂ o mĂĄu. Insulin chuyáť&#x192;n hĂła GlucĂ´zĆĄ thĂ nh GlicĂ´gen tĂ­ch lĹŠy trong gan, Ä&#x2018;áť&#x201C;ng tháť?i kĂ­ch thĂ­ch cĂĄc táşż bĂ o cĆĄ tháť&#x192; lẼy nhiáť u GlucĂ´zĆĄ lĂ m cho náť&#x201C;ng Ä&#x2018;áť&#x2122; GlucĂ´zĆĄ mĂĄu giảm váť mᝊc cân báşąng. - Khi mᝊc GlucĂ´zĆĄ mĂĄu giảm kĂ­ch thĂ­ch lĂŞn tuyáşżn t᝼y, cĂĄc táşż bĂ o Îą cᝧa t᝼y giải phĂłng Glucagon vĂ o mĂĄu. Glucagon chuyáť&#x192;n hĂła GlicĂ´gen trong gan thĂ nh GlucĂ´zĆĄ, giải phĂłng vĂ o mĂĄu lĂ m cho náť&#x201C;ng Ä&#x2018;áť&#x2122; GlucĂ´zĆĄ mĂĄu tÄ&#x192;ng váť mᝊc cân báşąng.

Ä?áť&#x20AC; Ä?áť&#x20AC; NGHáť&#x160; (Ä?áť gáť&#x201C;m cĂł 2 trang)

Kᝲ THI OLYMPIC MĂ´n thi: SINH Háť&#x152;C 11 Tháť?i gian lĂ m bĂ i: 150 phĂşt (khĂ´ng káť&#x192; tháť?i gian giao Ä&#x2018;áť )

Câu I (2 Ä&#x2018;iáť&#x192;m) 1. Phân tĂ­ch Ä&#x2018;ạc Ä&#x2018;iáť&#x192;m cẼu tấo cᝧa mấch gáť&#x2014; phĂš hᝣp váť&#x203A;i chᝊc nÄ&#x192;ng ? 2. NguyĂŞn nhân chᝧ yáşżu lĂ m nhiáť u loĂ i cây tráť&#x201C;ng khĂ´ng tháť&#x192; sáť&#x2018;ng Ä&#x2018;ưᝣc áť&#x; nĆĄi cĂł náť&#x201C;ng Ä&#x2018;áť&#x2122; muáť&#x2018;i cao? 3. VĂŹ sao khi bᝊng cây Ä&#x2018;i tráť&#x201C;ng phải cắt báť&#x203A;t máť&#x2122;t phần cĂ nh lĂĄ? Câu II (2 Ä&#x2018;iáť&#x192;m). Giải thĂ­ch cĂĄc náť&#x2122;i dung sau:

1. Sau khi bĂłn phân, khả nÄ&#x192;ng hĂşt nĆ°áť&#x203A;c cᝧa ráť&#x2026; cây thay Ä&#x2018;áť&#x2022;i. 2. Khi lĂ m giĂĄ Ä&#x2018;áť&#x2014; ngĆ°áť?i ta hay sáť­ d᝼ng nĆ°áť&#x203A;c sấch. 3. CĂł hai nhĂłm vi khuẊn cáť&#x2018; Ä&#x2018;áť&#x2039;nh N: nhĂłm táťą do vĂ nhĂłm cáť&#x2122;ng sinh. 4. Theo tiĂŞu chuẊn VIETGAP Ä&#x2018;ưᝣc Báť&#x2122; NĂ´ng Nghiáť&#x2021;p vĂ PhĂĄt Triáť&#x192;n NĂ´ng ThĂ´n ban hĂ nh nÄ&#x192;m 2008 thĂŹ cần káşżt thĂşc bĂłn Ä&#x2018;ấm trĆ°áť&#x203A;c khi thu hoấch Ă­t nhẼt 15 ngĂ y. Câu III (4 Ä&#x2018;iáť&#x192;m). 1.SĆĄ Ä&#x2018;áť&#x201C; dĆ°áť&#x203A;i Ä&#x2018;ây mĂ´ tả quĂĄ trĂŹnh nĂ o trong quang hᝣp? NĂŞu cĂĄcÄ&#x2018;iáť&#x192;m chĂ­nh trong quĂĄ trĂŹnh nĂ y? Ă ĂĄ / áť&#x2021; ᝼

2H2O 4H+ + 4e- + O2

2. Khi chiáşżu sĂĄng váť&#x203A;i cĆ°áť?ng Ä&#x2018;áť&#x2122; thẼp nhĆ° nhau vĂ o 3 loĂ i cây A, B vĂ C tráť&#x201C;ng trong nhĂ kĂ­nh, ngĆ°áť?i ta nháş­n thẼy áť&#x; cây A lưᝣng CO2 hẼp th᝼ tĆ°ĆĄng Ä&#x2018;Ć°ĆĄng váť&#x203A;i

PhĂĄt hĂ nh PDF báť&#x;i Ths Nguyáť&#x2026;n Thanh TĂş 130 Ä?Ä&#x192;ng kĂ˝ Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

lượng CO2 thải ra; ở cây B lượng CO2 hấp thụ nhiều hơn lượng CO2 thải ra; còn ở cây C lượng CO2 hấp thụ ít hơn lượng CO2 thải ra. a. Chỉ tiêu sinh lý nào về ánh sáng được dùng để xếp loại các nhóm cây này? Giải thích. b. Để đạt hiệu suất quang hợp cao cần trồng mỗi loài cây này trong những điều kiện ánh sáng như thế nào? 3. a. Ở cây mía có những loại lục lạp nào? Phân tích chức năng của mỗi loại lục lạp đó trong quá trình cố định CO2? b.Tinh bột có vai trò gì trong quang hợp ở thực vật CAM? 4. Trong pha tối của quá trình quang hợp ở nhóm thực vật C3, để tạo ra 50 phân tử glucôzơ thì pha sáng phải cung cấp bao nhiêu phân tử NADPH và ATP? Câu IV(2 điểm). 1. Tại sao người ta thường sử dụng biện pháp bảo quản khô đối với hạt giống? Tại sao hàm lượng CO2 cao trong môi trường làm cho quá trình hô hấp bị ức chế? 2. Hệ số hô hấp là gì? Nhận xét hệ số hô hấp ở hạt cây lúa và hạt cây hương dương trong quá trình này mầm? Câu V (3 điểm). 1. Giải thích các nhận định sau: a. Người mắc bệnh về gan thì chế độ ăn thường kiêng thức ăn giàu lipit. b. Trong những ngày trời rét, phải cung cấp thức ăn liên tục và đầy đủ cho gia súc. 2. Cho biết lợi ích của việc VSV sống cộng sinh trong ống tiêu hóa của động vật ăn thực vật? 3. Tại sao khi mổ mề của gà hoặc chim bồ câu thường thấy có những hạt sỏi nhỏ? Chúng có tác dụng gì? Câu VI (2 điểm). 1. Vào mùa hè, lúc buổi trưa nắng gắt, tại sao cá nuôi trong ao hồ thường hay ngoi đầu lên mặt nước? Lúc bầy giờ trong hệ tuần hoàn của cá có những thay đổi nào để thích nghi với môi trường? 2. Phế nang là một cấu trúc có vai trò quan trọng trong hoạt động hô hấp của con người. Nêu ba cấu trúc giúp phế nang thực hiện tốt chức năng của nó. 3. Những câu sau đây đúng hay sai? Giải thích? a. Về bản chất hô hấp nội bào và hô hấp ngoài là giống nhau. b. Lưỡng cư hô hấp chủ yếu bằng phổi. 1. Cấu tạo của tim ảnh hưởng như thế nào đến chất lượng máu đi nuôi cơ thể? 2. Các câu sau đây đúng hay sai? Giải thích? a. Các động vật có kích thước lớn có hệ tuần hoàn kín. b. Nhiệt độ nước càng cao thì lượng Hb trong máu động vật có xương sống ở nước càng thấp. 3. Điểm khác nhau cơ bản về hoạt động của hệ tuần hoàn ếch khi chúng sống trên cạn và sống dưới nước? 4. a. Tại sao khi đang chạy nhanh mà dừng lại đột ngột thì rất nguy hiểm đến tính mạng? b. Trình bày vai trò của protein huyết tương. Câu VIII (1 điểm). Một người bị nôn mửa nhiều trong suốt 24h. Hãy cho biết trong trường hợp này cơ thể người bệnh có những đáp ứng như thế nào để giữ ổn định độ pH của máu và ổn định huyết áp? --------------------------------------- HẾT -----------------------------------

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 131 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

HƯỚNG DẪN CHẤM Câu I (2 điểm): 1. Phân tích đặc điểm cấu tạo của mạch gỗ phù hợp với chức năng ? 2. Nguyên nhân chủ yếu làm nhiều loài cây trồng không thể sống được ở nơi có nồng độ muối cao? 3. Vì sao khi bứng cây đi trồng phải cắt bớt một phần cành lá? HƯỚNG DẪN CHẤM Ý Nội dung Điểm 1 * Mạch gỗ chủ yếu vận chuyển nước và muối khoáng theo cơ chế thấm thấu từ nơi 0,25 (1,0) có thế nước cao đến nơi có thế nước thấp. * Đặc điểm cấu tạo của mạch gỗ phù hợp với chức năng : + Mạch gỗ bao gồm quản bào và mạch ống là những tế bào chết, đầu của tế bào này 0,25 gối với đầu của tế bào kia thành những ống dài từ rễ lên lá có tác dụng giảm sức cản của dòng nước được vận chuyển ngược chiều trọng lực trong cây. 0,25 + Thành của các tế bào chết được linhin hóa bền chắc, giúp cho ống dẫn không bị phá hủy bởi áp lực âm hình thành trong ống dẫn bởi lực hút do thoát hơi nước ở lá. 0,25 + Các lỗ bên của tế bào này sít khớp với lỗ bên của tế bào kia tạo thành dòng vận chuyển ngang vận chuyển các chất khi có các ống bị tắc. 2 - Rễ hấp thu nước theo cơ chế thầm thấu từ nơi có thế nước cao từ dung dịch đất vào 0,25 (0,5) nơi có thế nước thấp của tế bào lông hút. - Khi đất có nồng độ muối cao, dịch bào rễ cây nhược trương so với dịch đất cây 0,25 không hấp thụ được nước, cân bằng nước trong cây bị phá vỡ và cây chết. 3. - Khi bứng cây, một số rễ bị tổn thương không hút nước được. Trong khi đó, quang 0,5 0.5 hợp, hô hấp và thoát hơi nước vẫn diễn ra bình thường không đủ nước cho các hoạt động sống của cây cây héo và chết. - Cắt bớt cành lá để giảm sự thoát hơi nước giúp cây không bị héo Câu II (2 điểm). Giải thích các nội dung sau:

1. Sau khi bón phân, khả năng hút nước của rễ cây thay đổi. 2. Khi làm giá đỗ người ta hay sử dụng nước sạch. 3. Có hai nhóm vi khuẩn cố định N: nhóm tự do và nhóm cộng sinh. 4. Theo tiêu chuẩn VIETGAP được Bộ Nông Nghiệp và Phát Triển Nông Thôn ban hành năm 2008 thì cần kết thúc bón đạm trước khi thu hoạch ít nhất 15 ngày. HƯỚNG DẪN CHẤM Ý Nội dung Đ iể m 1. Cây hút nước bằng cơ chế thẩm thấu nên: (0,5đ) - Khi mới bón phân cây khó hút nước (do nồng độ khoáng ở trong dịch đất 0,25 0,25

cao). - Về sau cây hút nước dễ hơn vì sự hút khoáng làm tăng nồng độ dịch bào.

2. (0,5đ)

3. (0,5đ)

4. (0,5đ)

- Nước sạch có ít khoáng chất nhằm mục đích ngăn cản sự phát triển của rễ, tập trung vào 0,25 phát triển trụ mầm làm cho giá dài và mập. Nguồn chất dinh dưỡng trong trường hợp này được huy động chủ yếu từ hai lá mầm vì thế lá mầm sẽ teo nhỏ lại, ăn sẽ ngon. - Nước không sạch, có nhiều chất khoáng thì rễ sẽ nhiều, trụ mầm mảnh mai. 0,25 * Có 4 điều kiện để cố định N khí quyển: có lực khử; có ATP; có enzim nitrogenaza; có 0,25 enzim hoạt động yếm khí. * Nếu nhóm vi khuẩn nào có đủ 4 điều kiện trên thì thuộc nhóm tự do. Nếu không có đủ 4 điều kiện trên thì phải sống cộng sinh để lấy những điều kiện còn thiếu từ sinh vật cộng sinh cùng. 0,25 - Dư lượng nitrat tích luỹ quá giới hạn cho phép sẽ gây độc cho sức khoẻ 0,25

con người. - Nitrat sẽ chuyển hoá thành nitrit (NO2). 0,25 + Ở trẻ em, NO2 vào máu sẽ làm hemoglobin sẽ chuyển thành methemoglobin suy giảm hoặc mất chức năng vận chuyển O2 → Các bệnh về hồng cầu, như bệnh xanh da ở trẻ con. Ở người lớn thì methemoglobin có

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 132 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

tháť&#x192; chuyáť&#x192;n ngưᝣc thĂ nh hemoglobin + Nitrit (NO2)lĂ chẼt cĂł khả nÄ&#x192;ng gây ung thĆ° cho ngĆ°áť?i. + Nitrit (NO2) lĂ tĂĄc nhân gây Ä&#x2018;áť&#x2122;t biáşżn gen. VĂŹ váş­y hĂ m lưᝣng nitrat trong rau lĂ máť&#x2122;t trong nhᝯng tiĂŞu chĂ­ Ä&#x2018;áť&#x192; Ä&#x2018;ĂĄnh giĂĄ rau sấch. Câu III (4 Ä&#x2018;iáť&#x192;m). 1.SĆĄ Ä&#x2018;áť&#x201C; dĆ°áť&#x203A;i Ä&#x2018;ây mĂ´ tả quĂĄ trĂŹnh nĂ o trong quang hᝣp? NĂŞu cĂĄcÄ&#x2018;iáť&#x192;m chĂ­nh trong quĂĄ trĂŹnh nĂ y? Ă ĂĄ / áť&#x2021; ᝼

2H2O 4H+ + 4e- + O2

2. Khi chiáşżu sĂĄng váť&#x203A;i cĆ°áť?ng Ä&#x2018;áť&#x2122; thẼp nhĆ° nhau vĂ o 3 loĂ i cây A, B vĂ C tráť&#x201C;ng trong nhĂ kĂ­nh, ngĆ°áť?i ta nháş­n thẼy áť&#x; cây A lưᝣng CO2 hẼp th᝼ tĆ°ĆĄng Ä&#x2018;Ć°ĆĄng váť&#x203A;i lưᝣng CO2 thải ra; áť&#x; cây B lưᝣng CO2 hẼp th᝼ nhiáť u hĆĄn lưᝣng CO2 thải ra; còn áť&#x; cây C lưᝣng CO2 hẼp th᝼ Ă­t hĆĄn lưᝣng CO2 thải ra. a. Cháť&#x2030; tiĂŞu sinh lĂ˝ nĂ o váť ĂĄnh sĂĄng Ä&#x2018;ưᝣc dĂšng Ä&#x2018;áť&#x192; xáşżp loấi cĂĄc nhĂłm cây nĂ y? Giải thĂ­ch. b. Ä?áť&#x192; Ä&#x2018;ất hiáť&#x2021;u suẼt quang hᝣp cao cần tráť&#x201C;ng máť&#x2014;i loĂ i cây nĂ y trong nhᝯng Ä&#x2018;iáť u kiáť&#x2021;n ĂĄnh sĂĄng nhĆ° tháşż nĂ o? 3. a. áť&#x17E; cây mĂ­a cĂł nhᝯng loấi l᝼c lấp nĂ o? Phân tĂ­ch chᝊc nÄ&#x192;ng cᝧa máť&#x2014;i loấi l᝼c lấp Ä&#x2018;Ăł trong quĂĄ trĂŹnh cáť&#x2018; Ä&#x2018;áť&#x2039;nh CO2? b.Tinh báť&#x2122;t cĂł vai trò gĂŹ trong quang hᝣp áť&#x; tháťąc váş­t CAM? 4. Trong pha táť&#x2018;i cᝧa quĂĄ trĂŹnh quang hᝣp áť&#x; nhĂłm tháťąc váş­t C3, Ä&#x2018;áť&#x192; tấo ra 50 phân táť­ glucĂ´zĆĄ thĂŹ pha sĂĄng phải cung cẼp bao nhiĂŞu phân táť­ NADPH vĂ ATP? HĆŻáť&#x161;NG DẪN CHẤM Ă? Náť&#x2122;i dung Ä?iáť&#x192;m 1. - SĆĄ Ä&#x2018;áť&#x201C; mĂ´ tả quĂĄ trĂŹnh quang phân li nĆ°áť&#x203A;c trong pha sĂĄng 0,25 (1Ä&#x2018;) - CĂĄc Ä&#x2018;iáť&#x192;m chĂ­nh trong quĂĄ trĂŹnh nĂ y: + NÄ&#x192;ng lưᝣng kĂ­ch thĂ­ch chẼt diáť&#x2021;p l᝼c thĂ nh dấng kĂ­ch Ä&#x2018;áť&#x2122;ng vĂ Ä&#x2018;ưᝣc sáť­ d᝼ng Ä&#x2018;áť&#x192; 0,25 quang phân li nĆ°áť&#x203A;c + H+ tham gia hĂŹnh thĂ nh ATP vĂ chẼt kháť­ NADPH 0,25 + Giải phĂłng O2 tᝍ nĆ°áť&#x203A;c. 0,25 2.a. - Cây A: CĆ°áť?ng Ä&#x2018;áť&#x2122; quang hᝣp báşąng cĆ°áť?ng Ä&#x2018;áť&#x2122; hĂ´ hẼp nĂŞn CO2 thải ra vĂ hẼp th᝼ 0,25 (1,5Ä&#x2018;) tĆ°ĆĄng Ä&#x2018;Ć°ĆĄng. Cây A lĂ cây trung tĂ­nh. - Cây B hẼp th᝼ CO2: CĆ°áť?ng Ä&#x2018;áť&#x2122; quang hᝣp láť&#x203A;n hĆĄn cĆ°áť?ng Ä&#x2018;áť&#x2122; hĂ´ hẼp nĂŞn cây hẼp 0,25 th᝼ CO2 tᝍ mĂ´i trĆ°áť?ng nhiáť u hĆĄn thải ra. Cây B cĂł Ä&#x2018;iáť&#x192;m bĂš ĂĄnh sĂĄng thẼp, lĂ cây Ć°a bĂłng. - Cây C thải CO2: CĆ°áť?ng Ä&#x2018;áť&#x2122; hĂ´ hẼp láť&#x203A;n hĆĄn cĆ°áť?ng Ä&#x2018;áť&#x2122; quang hᝣp nĂŞn lưᝣng CO2 0,25 thải ra mĂ´i trĆ°áť?ng nhiáť u hĆĄn hẼp th᝼. Cây C cĂł Ä&#x2018;iáť&#x192;m bĂš ĂĄnh sĂĄng cao, lĂ cây Ć°a sĂĄng. b. Cây A tráť&#x201C;ng áť&#x; máť?i Ä&#x2018;iáť u kiáť&#x2021;n ĂĄnh sĂĄng. 0,75 Cây B tráť&#x201C;ng dĆ°áť&#x203A;i tĂĄn cây khĂĄc, hoạc dĆ°áť&#x203A;i bĂłng râm â&#x20AC;Ś Cây C tráť&#x201C;ng nĆĄi quang Ä&#x2018;ĂŁng, hoạc nĆĄi nhiáť u ĂĄnh sĂĄng â&#x20AC;Ś 3. a. - MĂ­a thuáť&#x2122;c nhĂłm tháťąc váş­t C4 nĂŞn cĂł 2 loấi l᝼c lấp: (1Ä&#x2018;) - L᝼c lấp áť&#x; táşż bĂ o mĂ´ giáş­u: cĂł enzim PEP â&#x20AC;&#x201C; cacboxilaza cáť&#x2018; Ä&#x2018;áť&#x2039;nh CO2 tấo AOA, dáťą 0,25 trᝯ CO2 - L᝼c lấp áť&#x; táşż bĂ o bao bĂł mấch: cĂł enzim RiDP cacboxilaza cáť&#x2018; dáť&#x2039;nh CO2 trong cĂĄc 0,25 hᝣp chĂĄt hᝯu cĆĄ b. Tinh báť&#x2122;t vᝍa lĂ sản phẊm trong quang hᝣp áť&#x; tháťąc váş­t CAM, vᝍa lĂ nguáť&#x201C;n tĂĄi tấo 0.5 PEP cho pha táť&#x2018;i 4. *Dáťąa vĂ o chu trĂŹnh Canvin â&#x20AC;&#x201C; Benson (0,5Ä&#x2018;) 0,25 1 phân - 1 vòng quay cᝧa chu trĂŹnh Canvin sáť­ d᝼ng 9 ATP vĂ 6 NADPH Ä&#x2018;áť&#x192; tấo ra 2 táť­ glucĂ´zĆĄ â&#x2020;&#x2019;Ä&#x2018;áť&#x192; tấo 1 glucĂ´zĆĄ thĂŹ chu trĂŹnh phải quay 2 vòng do Ä&#x2018;Ăł phải cần 18

PhĂĄt hĂ nh PDF báť&#x;i Ths Nguyáť&#x2026;n Thanh TĂş 133 Ä?Ä&#x192;ng kĂ˝ Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

ATP và 12 NADPH. - Để tạo ra 50 phân tử glucôzơ cần: 50 × 18 ATP = 900 ATP 50 × 12 NADPH = 600 NADPH

0,25

Câu IV(2 điểm). 1. Tại sao người ta thường sử dụng biện pháp bảo quản khô đối với hạt giống? Tại sao hàm lượng CO2 cao trong môi trường làm cho quá trình hô hấp bị ức chế? 2. Hệ số hô hấp là gì? Nhận xét hệ số hô hấp ở hạt cây lúa và hạt cây hương dương trong quá trình này mầm? HƯỚNG DẪN CHẤM Ý Nội dung Điểm 1. - Vì các loại hạt khô vẫn duy trì được cường độ hô hấp tối thiểu để giữ cho hạt còn 0,5 (1đ) khả năng nảy mầm - Các phản ứng decacboxi hóa giải phóng CO2 trong hô hấp là các phản ứng thuận 0,5 nghịch. Do đó hàm lượng CO2 cao trong môi trường làm cho quá trình hô hấp bị ức chế 2. * Hệ số hô hấp (RQ) là tỉ số giữa phân tử CO2 cây thải ra và số phân tử O2 cây lấy 0,25 (1đ) vào khi hô hấp. * Nhận xét: - Trong quá trình nảy mầm của hạt cây lúa, chất dự trữ chủ yếu là đường nên RQ ≈ 0,,25 1. - Trong quá trình nảy mầm của hạt cây hướng dương, chất dự trữ là chất béo. Sự 0,25 biến đổi của hệ số hô hấp rất phức tạp + Giai đoạn đầu: RQ ≈ 1 do hạt sử dụng đường để hô hấp + Giai đoạn sau: RQ giảm xuống còn 0,3 – 0,4 do hạt chuyển sang sử dụng nguyên 0,25 liệu là chất béo. + Sau đó, hệ số hô hấp lại tiếp tục tăng lên RQ ≈ 1 do đường bắt đầu được tích lũy. Câu V (3 điểm). 1. Giải thích các nhận định sau: a. Người mắc bệnh về gan thì chế độ ăn thường kiêng thức ăn giàu lipit. b. Trong những ngày trời rét, phải cung cấp thức ăn liên tục và đầy đủ cho gia súc. 2. Cho biết lợi ích của việc VSV sống cộng sinh trong ống tiêu hóa của động vật ăn thực vật? 3. Tại sao khi mổ mề của gà hoặc chim bồ câu thường thấy có những hạt sỏi nhỏ? Chúng có tác dụng gì? HƯỚNG DẪN CHẤM Ý 1.a. 0,75

b. 0,75

2. 0,75

Nội dung * Vì gan giúp tiêu hóa và hấp thụ lipit, cụ thể: - Gan tiết ra dịch mật góp phần nhũ tương hóa lipit nên làm tăng bề mặt tiếp xúc của lit và lipaza sự biến đổi lipit tiến hành dễ dàng. - Dịch mật có các muối mật và muối kiềm giúp sự hấp thụ các sản phẩm tiêu hóa lipit qua niêm mach ruột được dễ. * Gia súc là động vật đẳng nhiệt, khi nhiệt độ môi trường thấp hơn so với thân nhiệt thì động vật mất nhiệt vào môi trường xung quanh. - Để bù lại lượng nhiệt đã mất đi và duy trì thân nhiệt, tăng khả năng chống lạnh thì quá trình oxi hóa các chất tăng để cung cấp đầy đủ dinh dưỡng bù lại phần nhiệt bị mất. Vì vậy phải cung cấp thức ăn liên tục. - Nếu thiếu ăn gia súc sẽ sút cân, mất sức và dễ mắc bệnh. Cộng sinh giúp 2 bên cùng có lợi: - VSV lợi dụng môi trường thuận lợi trong dạ cỏ hoặc manh tràng để sinh sống và sinh sản - VSV đi cùng thức ăn đến phần sau của ống tiêu hóa trở thành nguồn cung cấp protein quan trọng cho động vật ăn thực vật. - ĐV có xương sống không tự sản xuất ra enzim xenlulơz nhưng VSV sản xuất ra được cùng với các enzim khác giúp phân hủy xenlulôzo và các chất dinh dưỡng có trong tế bào thực vật thành các chất đơn giản cho bản thân chúng và động vật ăn thịt Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 134

Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

Đ iể m 0,25 0,25 0,25 0,25 0,25 0,25 0,25 0,25 0,25

khác 3. - Vì: chim không có răng để nghiền ⇒ thức ăn không được biến đổi cơ học ở khoang 0,75 0,25 miệng - Tác dụng: 0,25 + Giúp nghiền nhỏ thức ăn dễ dàng nhờ lớp cơ dày, khỏe, chắc chắn của mề co bóp + Chà sát thức ăn đã được làm mềm bởi dịch tiết ra ở diều 0,25 Câu VI (2 điểm). 1. Vào mùa hè, lúc buổi trưa nắng gắt, tại sao cá nuôi trong ao hồ thường hay ngoi đầu lên mặt nước? Lúc bầy giờ trong hệ tuần hoàn của cá có những thay đổi nào để thích nghi với môi trường? 2. Phế nang là một cấu trúc có vai trò quan trọng trong hoạt động hô hấp của con người. Nêu ba cấu trúc giúp phế nang thực hiện tốt chức năng của nó. 3. Những câu sau đây đúng hay sai? Giải thích? a. Về bản chất hô hấp nội bào và hô hấp ngoài là giống nhau. b. Lưỡng cư hô hấp chủ yếu bằng phổi.

HƯỚNG DẪN CHẤM Ý 1. (0,75)

Nội dung Điểm * Nhiệt độ cao, hàm oxi trong nước không đáp ứng đủ cho nhu cầu hô hấp của cá → 0,25 cá ngoi lên mặt nước để hớp lấy không khí có oxi nhiều hơn. * Những thay đổi trong hệ tuần hoàn: - Hàm lượng hồng cầu, sắc tố hô hấp (Hb) trong máu gia tăng giúp vận chuyển oxi 0,25 nhiều hơn. - Hệ tuần hoàn hoạt động tích cực hơn, tăng tốc độ tuần hoàn đưa máu lên mang 0,25 giúp trao đổi khí nhanh hơn. 0,5 2. - Chất hoạt diện trên bề mặt phế nang giúp làm giảm sức căng bề mặt, phế nang (0,75) không bị xẹp. - Các lông ở một số tế bào bề mặt phế nang giúp loại bỏ các hạt bụi bẩn. 0,25 - Các bạch cầu tuần tra tại các phế nang và nuốt các hạt lạ. 0,25 3. a. Sai. Vì hô hấp ngoài thực chất chỉ là sự trao đổi khí (hô hấp vật lí), còn hô hấp 0,25 (0,5đ) trong là chuỗi phản ứng oxi hóa khử (hô hấp hóa học). b. Sai. Lưỡng cư hô hấp chủ yếu bằng da vì phổi quá nhỏ, ít phế nang không cung 0,25 cấp đủ oxi cho cơ thể. Câu VII (4 điểm). 1. Cấu tạo của tim ảnh hưởng như thế nào đến chất lượng máu đi nuôi cơ thể? 2. Các câu sau đây đúng hay sai? Giải thích? a. Các động vật có kích thước lớn có hệ tuần hoàn kín. b. Nhiệt độ nước càng cao thì lượng Hb trong máu động vật có xương sống ở nước càng thấp. 3. Điểm khác nhau cơ bản về hoạt động của hệ tuần hoàn ếch khi chúng sống trên cạn và sống dưới nước? 4. a. Tại sao khi đang chạy nhanh mà dừng lại đột ngột thì rất nguy hiểm đến tính mạng? b. Trình bày vai trò của protein huyết tương. HƯỚNG DẪN CHẤM Ý 1. (0,5đ) 2. (1đ)

Nội dung * Cấu tạo của tim ảnh hưởng đến chất lượng máu: - Tim 3 ngăn ở lưỡng cư máu pha nhiều. - Tim 3 ngăn một vách hụt ở bò sát máu pha ít - Tim 4 ngăn ở chim và thú máu không pha. a. Đúng. Các động vật có kích thước lớn có hệ tuần hoàn kín. Vì máu được lưu thông liên tục trong mạng lưới mạch máu, với áp lực cao nên các bộ phận ở xa vẫn nhận đủ máu rối sau đó trở về tim. Các tế bào của mô không tiếp xúc trực tiếp với máu nhưng lại tắm mình trong dịch mô. b. Sai. Nhiệt độ càng cao thì lượng oxi hòa tan trong nước càng giảm → do đó lượng Hb trong máu tăng.

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 135 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

Điểm 0,5

0.5

0.5

3. (1đ)

4.a. (0,5đ) b. (1đ)

* Trên cạn, máu vận chuyển khí giàu CO2 lên phổi và da, thực hiện trao đổi khí. * Dưới nước, ếch điều chỉnh tuần hoàn máu, dòng máu được ngăn không cho tới phổi vì lúc này, phổi không hoạt động. Dòng máu tiếp tục tới da – là cơ quan duy nhất giúp ếch trao đổi khí ở nước.

0.5

0.5 0.5

a. Nếu ngừng hoạt động đột ngột, các cơ chân dừng co và dãn, máu dồn về chân nhiều, ít máu trở về tim, tim vẫn đập nhanh → nếu tim yếu hoặc bị tổn thương sẽ nguy hiểm đến tính mạng. c. Vai trò của protein huyết tương: + chất đệm chống lại những thay đổi về độ pH, giúp duy trì ptt máu, độ nhớt máu + globulin miễn dịch hoặc các kháng thể chống lại các virut và các yếu tố ngoại lai khác xâm nhập. + các protein khác gắn kết với lipit giúp lipit di chuyển trong máu (vì lipit không tan trong nước nên phải được gắn với protein thì mới có thể di chuyển trong máu). + 1 số protein huyết tương là các yếu tố đông máu.

0.25 0.25 0.25 0.25

Câu VIII (1 điểm). Một người bị nôn mửa nhiều trong suốt 24h. Hãy cho biết trong trường hợp này cơ thể người bệnh có những đáp ứng như thế nào để giữ ổn định độ pH của máu và ổn định huyết áp? HƯỚNG DẪN CHẤM Nội dung - Do mất nước nên huyết áp giảm. Cơ thể phản ứng lại bằng cách tăng tái hấp thụ nước ở thận, tăng cảm giác khát để uống nước bổ sung tăng huyết áp. - Dịch gian bào và nước từ tế bào vào máu, co mạch máu ngoại vi tăng huyết áp. - Do mất nhiều dịch vị có tính axit cao của dạ dày nên pH trong máu giảm. Hô hấp của cơ thể phải thay đổi mới điều chỉnh được lượng CO2, điều chỉnh được pH máu.

Điểm 0,25 0,25 0,5

--------------------------------------- HẾT ----------------------------------KÌ THI OLYMPIC MÔN SINH HỌC 11

I-Trao đổi nước và khoáng Câu 1: ( 2 điểm) a. (0.75 điểm) Khi trồng cây trên đất có chứa hàm lượng muối vô cơ cao thì tốc độ sinh trưởng của cây sẽ như thế nào? Giải thích? Trả lời Khi trồng cây trên đất có chứa hàm lượng muối vô cơ cao thường dẫn đến tốc độ sinh trưởng của cây giảm. (0.25 điểm) Vì : - Làm giảm khả năng hút nước của rễ do nồng độ dung dịch đất cao. (0.25 điểm) Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 136 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

- Một số ion khoáng của dung dịch môi trường ảnh hưởng xấu lên khả năng hút khoáng của cây do nồng độ của chúng trong dung dịch quá cao. (0.25 điểm) b. (1.25 điểm) Tại sao nói: Thoát hơi nước là tai họa tất yếu của cây? a. – Tai họa: Trong suốt quá trình sinh trưởng phát triển, cây phải mất đi một lượng nước quá lớn (99%) => cây phải hấp thụ một lượng nước lớn hơn lượng nước mất đi. Đó là điều không dễ dàng trong điều kiện môi trường luôn thay đổi.(0.5 điểm) - Tất yếu: + Thoát hơi nước tạo động lực đầu trên cho quá trình vận chuyển nước(0.25 điểm) + Làm giảm nhiệt độ bề mặt lá(0.25 điểm) + Tạo điều kiện cho CO2 đi vào lá cung cấp nguyên liệu cho quang hợp(0.25 điểm) Câu 2: ( 2 điểm) Cho sơ đồ sau:

Quan sát sơ đồtrên, hãy cho biết: a. Rễcây hấp thụNitơ ởnhững dạng nào? b. Tên của các nhóm sinh vật ở các vị trí (4), (5), (7), (11). c. Đặc điểm hoạt động của nhóm sinh vật (11). Hậu quả các hoạt động này và biện pháp khắc phục? d.Người ta thường khuyên rằng:"Rau xanh vừa tưới phân đạm xong không nên ăn ngay". Hãy giải thích lời khuyên đó? Đáp án : a.(0.25 điểm) RÔ c©y hÊp thô ®−îc nit¬ d¹ng NH4+ vµ NO3(0.25 điểm) b.(0.5 điểm) (4) Vi khuẩn cố định Nitơ (5) Vi khuẩn Amon hoá (0.25 điểm) (7) Vi khuẩn Nitrat hoá (11) Vi khuẩn phản Nitrat hoá(0.25 điểm) c. Đặc điểm: Hoạt động trong điều kiện kị khí(0.25 điểm) Hậu quả:Hoạt động này chuyển hoá Nitrat thành Nitơ phân tử dạng cây không sử dụng được (NO3 - ------------- N2 ). (0.25 điểm) Khắc phục: Làmđất thoáng khíđể tránh hoạtđộng của nhóm vi khuẩn này(0.25 điểm) d. (0.5 điểm) Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 137 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

+ Khi tưới phân đạm -> cung cấp nguồn ion NO-3(0.25 điểm) + Mới tưới đạm cây hút NO-3 chưa kịp biến đổi thành NH+4 -> người ăn vào NO-3 bị biến đổi thành NO-2 -> gây ung thư(0.25 điểm)

Quang hợp ở thực vật 1.(1 điểm). Quan sát màu sắc lá của 1 số cây thấy lá không có màu xanh nhưng vẫn sống bình thường. Giải thích và chứng minh quan điểm giải thích của mình? Giải thích: Cây vẫn có khả năng quang hợp do vẫn có diệp lục nhưng chúng không có màu xanh vì diệp lục bị các sắc tố phụ át. (0.5 điểm) - Chứng minh: Nhúng lá đó vào nước nóng -> sắc tố phụ tan hết và có màu xanh. (0.5 điểm) 2. (1.5 điểm) Chu trình cố định CO2 c ủa 3 loại thực vật Ngô , l úa , thanh long có sự khác biệt . Hãy trả lời nội dung của các ô theo ký hiệu của bảng sau. So sánh Chất nhận CO2 Sản ph ẩm tạo thành đầu tiên Loại tế bào tham gia Năng suất sinh h ọc

Ngô A B

Lúa E F

Thanh long I K

C D

G H

L M

Ngô PEP AOA

Lúa Ribulozo 1,5 dP APG

Thanh long PEP AOA

Tế bào mô giậu và tế bào bao bó mạch cao

Tế bào mô giậu

Tế bào mô giậu

Trung bình

thấp

Đáp án : So sánh Chất nhận CO2 Sản ph ẩm tạo thành đầu tiên Loại tế bào tham gia Năng suất sinh học

3. (0.5 điểm) Vì sao ở thực vật CAM loại bỏ hoàn toàn tinh bột ở lục lạp thì quá trình cố định CO2 ban đêm không tiếp tục xảy ra? Đáp án : Chất cố định CO2 tạm thời vào ban đêm là PEP được hình thành từ tinh bột -> lấy hết tinh bột thì quá trình này dừng lại. (Học sinh có thể vẽ sơ đồ chu trình cố định CO2 ở thực vật CAM hoặc không) 4 .(1 điểm) Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 138 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

a. Điểm bù ánh sáng quang hợp là gì? Điểm bù ánh sáng của cây ưa sáng và cây ưa bóng khác nhau như thế nào? Giải thích? b. Điểm bão hoà CO2 là gì? Sự bão hoà CO2 xảy ra trong điều kiện tự nhiên không? TL: *Điểm bù ánh sáng là: cường độ ánh sáng giúp quang hợp và hô hấp bằng nhau…….. * Cây ưa bóng có điểm bù ánh sáng thấp hơn cây ưa sáng, vì: Cây ưa bóng có lục lạp to, nhiều hạt diệp lục hơn cây ưa sáng -> hấp thu ánh sáng tích cực, hiệu quả -> có điểm bù ánh sáng thấp, thích nghi với cường độ chiếu sáng tương đối yếu………….. * Điểm bão hoà CO2: nồng độ CO2 để quang hợp đạt mức cao nhất……………….. * Trong tự nhiên không xảy ra tình trạng bão hoà CO2, vì: hàm lượng CO2 trong tự nhiên chỉ vào khoảng 0,03% rất thấp so với độ bão hoà CO2( 0,06% - 0,4%)……

Hô hấp ở thực vật a. (1 ®iÓm) V× sao nãi: "H« hÊp s¸ng g¾n liÒn víi nhãm thùc vËt C3 ? b. (1 ®iÓm) BiÓu ®å d−íi ®©y biÓu diÔn qu¸ tr×nh h« hÊp cña 1 c©y trong ®iÒu kiÖn b×nh th−êng. H·y chän ®−êng cong thÝch hîp biÓu thÞ cho c¸c giai ®o¹n h« hÊp trong ®êi sèng cña c©y. Gi¶i thÝch t¹i sao? øng dông trong viÖc b¶o qu¶n c¸c s¶n phÈm n«ng nghiÖp nh− thÕ nµo?

Đáp án : a. (1điểm) Nói hô hấp sáng gắn liền với thực vật C3 bởi vì: + Nhóm này khi sống trong điều kiện ánh sáng mạnh, nhiệt độ cao, phải tiết kiệm nước bằng cách giảm độ mở của khí khổng, làm O2 khó thoát ra ngoài, CO2 khó đi từ ngoài vào trong (0.5 điểm) + Nồng độ O2 cao, CO2 thấp trong khoảng gian bào kích thích hoạt động của enzym RUBISCO theo hướng oxy hóa (hoạt tính oxidaza), làm oxy hóa RiDP (C5) thành APG (C3) và axit glycolic (C2). Axit glycolic chính là nguyên liệu của quá trình hô hấp sáng. (0.5 điểm) b. (1điểm) - Đường cong C là đường cong thích hợp để biểu thị cho các giai đoạn hô hấp trong đời sống của cây (0.25 điểm) Vì giai đoạn hạt đang nẩy mầm và giai đoạn cây ra hoa trái là giai đoạn hô hấp mạnh trong đời sống của cây, do đó tại vị trí này đường cong biểu diễn tăng. (0.25 điểm) - Ứng dụng trong bảo quản hạt giống, hoa quả: Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 139 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

Quá trình hô hấp mạnh của các sản phẩm nh hoa quả, củ hạt, lúc bảo quản lại gây tỏa nhiệt mạnh làm tiêu hao nhanh chất hữu cơ, nên làm giảm chất lượng sản phẩm. (0.25 điểm) Do đó, cần làm hạn chế hô hấp bằng cách hạ nhiệt độ, tăng lượng khí CO2 khí nitơ, làm giảm độ thông thoáng và độ ẩm... là điều kiện cần thiết.(0.25 điểm)

Tiêu hóa 1.(1

i m)Sự tiêu hoá hoá hực ự dự dày diựn ra nhự thự nào? Thực ựn sau khi

ựựực tiêu hoá ự dự dày ựựực chuyựn xuựng ruựt tựng ựựt vựi lựựng nhự có ý nghựa gì? - Chủ yủu là biủn ủủi Prôtêin thành các chuủi polipeptit ngủn dủủi tác dủng của enzim pepsin vủi sủ có mủt của HCl(0.25 i m)

- Ý nghĩa của thức ăn xuống ruột từng đợt với lượng nhỏ: + Dủ dàng trung hoà lủủng axít trong thủc ủn tủ dủ dày xuủng ít mủt , tủo môi trủủng củn thiủt cho hoủt ủủng của các enzim trong ruủt (vì có NaHCO3 tủ tuủ và ruủt tiủt ra vủi nủng ủủ cao(0.25 i m) + ủủ các enzim tủ tuủ và ruủt tiủt ra ủủ thủi gian tiêu hoá lủủng thủc ủn ủó(0.25 i m) + ủủ thủi gian hủp thủ các chủt dinh dủủng(0.25 i m) 2.a. Sự khác biệt về mặt cấu tạo ống tiêu hóa của động vật ăn cỏ và động vật ăn thịt : - Ở miệng có răng nanh(thân co, chân rộng) giúp gặm thức ăn, răng hàm và răng cạnh hàm phẳng có những đường gờ chạy từ trước đến sau giúp nghiền cỏ. (0,5đ) - Có nhiều vi sinh vật cộng sinh do đó mới có thể tiêu thụ đựợc loại thức ăn khó tiêu nhất là chất xơ. (0,25đ) - Ruột dài nên đoạn đường di chuyển của thức ăn trong ống tiêu hóa sẽ dài hơn, có đủ thời gian để biến đổi và hấp thu loại thức ăn khó tiêu. (0,5đ) - Ống tiêu hóa có thể có sự biến đổi đặc trưng cho từng loài phù hợp với chức năng tiêu hóa Xelulô.Ví dụ động vật nhai lại dạ dày có bốn túi, thỏ có manh tràng rất dài, đây là nơi chứa vi sinh vật sống cộng sinh. (0,5đ) b.(1 điểm)Dạ dày gà có bao nhiêu túi: Trình bày đặc điểm biến đổi thức ăn ở dạ dày gà? Trả lời - Dạ dày gà có 2 túi: dạ dày tuyến và dạ dày cơ - Biến đổi thức ăn: thức ăn từ thực quản (diều) chuyển xuống dạ dày tuyến rồi qua dạ dày cơ để biến đổi một phần: + Dạ dày tuyến có lớp niêm mạc chứa tuyến vị tiết dịch tiêu hóa (pepsin) thấm lên thức ăn hạt có kích thước lớn + Dạ dày cơ: cấu tạo từ lớp cơ dày. Khỏe và chắc giúp nghiền nát hạt đã thấm dịch tiêu hóa tạo một phần chất dinh dưỡng Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 140 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

Hô hấp 1. (0.5 điểm) Tại sao nói: Trao đổi khí ở Chim hiệu quả hơn trao đổi khí ở Thú? 2. (1.5 điểm) Mô tả hoạt động trao đổi khí ở cá xương? Tại sao vớt cá lên cạn sau một thời gian sẽ bị chết? 1.Trao đổi khí ở chim: có sự tham gia của các túi khí giúp không khí qua phổi luôn là khí giàu oxi, không có khí cặn, trong phổi chiều của dòng máu song song và ngược với chiều dòng khí trong ống khí (0.5 điểm) Ở thú khi hô hấp còn chứa nhiều khí nghèo oxi trong phổi (0.25 điểm) 2.Trao đổi khí ở cá xương(0.75 điểm) + Cử động thở vào: thềm miệng hạ xuống làm giảm áp lực của nước trong khoang miệng, nắp mang phình ra, riềm mang khép lại => nước chảy vào(0.25 điểm) + Cử động thở ra: miệng ngậm lại, nền hầu nâng lên, , nắp mang mở ra => nước chảy ra qua khe mang(0.25 điểm) + TĐK diễn ra ở các phiến mang: số lượng phiến mang nhiều, chiều dòng nước ngược với chiều dòng máu chảy trong các mao mạch mang => tăng hiệu quả trao đổi khí.(0.25 điểm) Cá chết vì: + Các phiến mang dính lại => giảm diện tích bề mặt (0.25 điểm) + Bề mặt không ẩm ướt (0.25 điểm)

Tuần hoàn 1.(1 điểm) a.(1 điểm)Nêu sự tiến hoá và ý nghĩa tiến hoá của tim và của hệ tuần hoàn . 2. Nêu sự tiến hoá và ý nghĩa tiến hoá của tim và của hệ tuần hoàn. - Ở các động vật đơn bào và đa bào bậc thấp, thức ăn và ôxi được cơ thể tiếp nhận trực tiếp từ môi trường xung quanh.(0.25 điểm) - Ở các động vật đa bào bậc cao, các tế bào của cơ thể chỉ tiếp nhận các chất dinh dưỡng và ôxi từ môi trường ngoài một cách gián tiếp thông qua môi trường trong là chất dịch bao quanh tế bào, nên cơ thể đã hình thành tim là cơ quan chuyên trách giúp lưu chuyển dòng dịch này. - Ở các động vật có xương sống, cấu tạo tim thay đổi dần:(0.25 điểm) + Tim 2 ngăn với một vòng tuần hoàn (cá). + Tim 3 ngăn với hai vòng tuần hoàn (ếch).(0.25 điểm) + Tim 3 ngăn và một vách ngăn chưa hoàn chỉnh với 2 vòng tuần hoàn (bò sát). + Tim 4 ngăn hoàn chỉnh với 2 vòng tuần hoàn (chim và thú).(0.25 điểm) b.(1 điểm).Hãy chỉ ra đường đi của máu trong hệ tuần hoàn kép của thú và giải thích tại sao hệ tuần hoàn của thú được gọi là hệ tuần hoàn kép. Hệ tuần hoàn của thú được gọi là hệ tuần hoàn kép vì hệ tuần hoàn của chúng có 2 vòng tuần hoàn: Vòng tuần hoàn lớn và vòng tuần hoàn nhỏ.(0.25 điểm) Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 141 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

Vòng tuần hoàn lớn: Máu giàu O2 được tim bơm vào động mạch chủ vào các động mạch nhỏ hơn và đến mao mạch ở các cơ quan, bộ phận để thực hiện trao đổi chất và trao đổi khí. Sau đó, máu giàu CO2 đi theo tĩnh mạch về tim.(0.25 điểm) Vòng tuần hoàn nhỏ: Máu giàu CO2 được tim bơm lên phổi để trao đổi khí và trở thành máu giàu O2 quay trở lại tim.(0.25 điểm) Do có hai vòng tuần hoàn lớn và nhỏ nên hệ tuần hoàn của lưỡng cư, bò sát, chim và thú được gọi là hệ tuần hoàn kép. Những động vật có phổi, tim có 3 – 4 ngăn là những động vật có hệ tuần hoàn kép(0.25 điểm) Câu 2: ( 1 điểm ) a.(0.5 điểm). Giải thích tại sao tim tách rời khỏi cơ thể vẫn đập được một thời gian ngắn nêu ta ngâm vào dung dịch dinh dưỡng thích hợp và có O2? b.(0.5 điểm). Vì sao nhịp tim của trẻ con thường cao hơn người lớn? a. Vì tim có tính tự động, do hệ thống nút và sợi đặc biệt phối hợp hoạt động: nút xoang nhĩ có khả năng tự phát nhịp, xung thần kinh được truyền tới 2 tâm nhĩ và nút nhĩ thất, rồi truyền theo bó His tới mạng Puốckin phân bố trong thành cơ giữa 2 tâm thất làm các tâm thất, tâm nhĩ co b. Vì: + Tim yếu => tạo lực yếu + Hoạt động trao đổi chất mạnh, nhu cầu O2 cao + Thể tích tim nhỏ 3.a(0.5 điểm). Nhận định sau đây đúng hay sai? Giải thích.“Máu trong tĩnh mạch trên gan (tĩnh mạch rời gan) có màu đỏ thẫm và có rất ít chất dinh dưỡng”. b. (0.5 điểm). Một người bị bệnh huyết áp kẹt (huyết áp tâm thu - huyết áp tâm trương = 20 mmHg). Bác sĩ cho biết nguyên nhân huyết áp kẹt là do hẹp van tổ chim trong động mạch chủ. Tại sao hẹp van tổ chim gây ra huyết áp kẹt? Huyết áp kẹt gây nguy hiểm như thế nào đối với người bệnh? a. - Đúng ở chỗ: máu có màu đỏ thẩm vì giàu CO2, vì máu đỏ tươi xuất phát từ động mạch chủ sau khi trao đổi khí ở các cơ quan (dạ dày, ruột, lách,…)sẽ nhận CO2 thành máu đỏ thẫm theo tĩnh mạch trên gan đổ vào tĩnh mạch chủ dưới trở về tim(0.25 điểm) - Sai ở chỗ: “Rất ít chất dinh dưỡng” vì: chúng vừa mới được hấp thu các chất dinh dưỡng từ ruột non nên giàu chất dinh dưỡng(0.25 điểm) b. - Khi van tổ chim hẹp, lượng máu được tống ra khỏi tâm thất trái trong giai đoạn tâm thu giảm gây giảm huyết áp tâm thu dẫn đến huyết áp kẹt (0.25 điểm) - Huyết áp kẹt làm giảm áp lực bơm máu, tuần hoàn máu giảm, dễ gây phì đại tâm thất trái dẫn đến suy tim (0.25 điểm)

Cân bằng nội môi 1.(1 điểm)

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 142 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

“Đời cha ăn mặn, đời con khát nước, đời cháu đi tiểu” Trong sinh lý của cơ thể động vật, em hiểu như thế nào về mối quan hệ trên Nội dung phát biểu thuộc cơ chế duy trì cân bằng nội môi(0.25 điểm). Qua vai trò của thận điều hoà cân bằng áp suất thẩm thấu (điều hoà nước và muối khoáng- NaCl) (0.25 điểm) Giải thích: + Khi lượng muối NaCl được đưa vào cơ thể quá nhiều (ăn mặn) làm áp suất thẩm thấu trong máu tăng cao sẽ kích thích trung ương thần kinh( vùng dưới đồi thị và sau tuyến yên) gây cảm giác khát và tăng tiết hoocmon chống đa niệu gây co động mạch thận. Kết quả cần cung cấp thêm nước cho cơ thể (uống nước ) và giảm tiểu. (0.25 điểm) + Sau khi cơ thể uống nước để giải khát , áp suất thẩm thấu trong máu giảm dần, thận tăng thải nước có nhiều ion Na+, qua đó duy trì áp suất thẩm thấu. (0.25 điểm) KÌ THI OLYMPIC ĐỀ THI ĐỀ NGHỊ MÔN SINH HỌC 11 (Thời gian làm bài: 150 phút, không kể thời gian giao đề)

Câu 1(4,0 điểm). a. So sánh dòng mạch gỗ và dòng mạch rây. Nêu mối quan hệ giữa hai dòng này trong cơ thể thực vật. b. Điều kiện để một sinh vật có khả năng sử dụng trực tiếp nitơ tự do trong không khí? c. Tại sao thực vật bậc cao không thể sử dụng trực tiếp được nitơ tự do trong không khí? Chúng sử dụng trực tiếp nitơ ở dạng nào? Câu 2(4,0 điểm). a. Nêu sự khác nhau về cấu tạo và chức năng của lục lạp tế bào mô dậu và lục lạp tế bào bao bó mạch của thực vật C4. b. Hiệu quả quang hợp của thực vật C4 lớn gấp 2 lần thực vật C3 nhưng hiệu quả năng lượng của thực vật C3 lại cao hơn thực vật C4. Hãy chứng minh nhận định trên. c. Để phân biệt thực vật C3 và C4 người ta làm thí nghiệm sau: Thí nghiệm 1: Đưa cây vào chuông thủy tinh kín và chiếu sáng liên tục. Thí nghiệm 2: Trồng cây trong nhà kín có thể điều chỉnh được nồng độ O2. Hãy phân tích nguyên tắc của các thí nghiệm nói trên. d. Để minh họa mối liên quan giữa các chất tham gia phản ứng và sản phẩm hình thành sau phản ứng một người đã viết phương trình tổng quát về quang hợp ở cây xanh như sau: 6 CO2 + 12 H2O

C6H12O6 + 6 O2 + 6 H2O

Cách viết này đã chính xác chưa? Nếu chưa, hãy chỉ ra và giải thích. Câu 3(2,0 điểm). a. So sánh sự khác nhau giữa hô hấp tế bào và hô hấp sáng. b. Hãy bố trí thí nghiệm chứng tỏ quá trình hô hấp ở thực vật có thải nhiệt. Câu 4(3,0 điểm). a. Sự khác nhau giữa tiêu hóa nội bào và tiêu hóa ngoại bào? Cho biết những ưu điểm của tiêu hóa thức ăn trong ống tiêu hóa so với trong túi tiêu hóa? b. Ở người, quá trình tiêu hóa ở bộ phận nào trong ống tiêu hóa là quan trọng nhất? Vì sao? Câu 5(2,0 điểm). a. Đặc điểm của quá trình trao đổi khí qua da ở giun đất. Nêu cấu tạo của da giun đất phù hợp với chức năng hô hấp. b. Nêu các đặc điểm làm tăng hiệu quả trao đổi khí ở cá xương. Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 143 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

Câu 6 (4,0 điểm). a. Nêu cấu tạo và chức năng của hệ tuần hoàn. b. Hoạt động của cơ tim có gì khác hoạt động của cơ vân? c. Xét các nhóm động vật sau: Chim, lưỡng cư, sâu bọ, cá, bò sát. Trong các nhóm loài trên, chức năng của hệ tuần hoàn ở các nhóm loài nào có sự khác biệt so với các nhóm loài còn lại? Sự khác biệt đó là gì? d. Hãy cho biết các phát biểu sau đây là đúng hay sai và giải thích. d1. Máu chảy trong động mạch luôn luôn là máu đỏ tươi và giàu O2. d2. Nhờ sự đàn hồi của thành động mạch mà huyết áp được duy trì tương đối ổn định trong suốt quá trình lưu thông trong cơ thể. d3. Người lớn có chu kỳ tim ngắn hơn trẻ em d4. Tim của bò sát có 4 ngăn, máu vận chuyển trong cơ thể trong cơ thể là máu không pha. d5. Ở sâu bọ, hệ tuần hoàn có chức năng vận chuyển các chất khí và chất dinh dưỡng. Câu 7 (1,0 điểm). Tại sao khi lao động quá mức thì pH của máu sẽ giảm? Trong trường hợp này, sự điều chỉnh pH của máu được thực hiện như thế nào? ……………………………Hết………………………

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 144 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

KÌ THI OLYMPIC HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ THI ĐỀ NGHỊ MÔN SINH HỌC 11

Câu

Nội dung Điểm a. - Giống nhau + Đều là những dòng vận chuyển các chất trong cơ thể thực vật. 0.25 + Thành phần chủ yếu là nước và một số chất tan. 0.25 - Khác nhau Dòng mạch gỗ Dòng mạch rây - Vận chuyển các chất từ đất - Vận chuyển các chất từ tế 0.25 đến mạch gỗ của rễ, vào mạch bào quang hợp trong phiến lá gỗ của thân rồi lan tỏa đến lá và đến cuống lá rồi đến các cơ quan cần sử dụng sản phẩm các phần khác. quang hợp (rễ, hạt, củ, quả...). - Cấu tạo từ các tế bào đã chết, - Cấu tạo từ các tế bào còn 0.25 hóa gỗ có các lỗ bên áp sát tạo sống, nối tiếp nhau bằng bản rây và có các tế bào kèm nuôi thành dòng liên tục. dưỡng. - Vận chuyển các chất ngược - Đa số vận chuyển xuôi 0.25 chiều trọng lực. chiều trọng lực. - Thành phần gồm nước, chất Gồm nước, đường 0.25 axit amin, khoáng hòa tan, một ít chất hữu Saccarozơ, cơ gồm Hoocmôn vitamin. Có Hoocmôn TV, vitamin. Có nhiều ion K+ nên có pH cao. độ pH trung bình. 1 (4,0 điểm) - Vận chuyển gồm 3 lực: lực - Lực vận chuyển là lực thẩm 0.25 đẩy của áp suất rễ, lực hút do thấu do có chênh lệch về áp thoat hơi nước, lực liên kết suất thẩm thấu giữa cơ quan giữa các phân tử nước với nhau nguồn và cơ quan chứa. và với thành mạch. Mối quan hệ - Dòng mạch gỗ vận chuyển muối và chất khoáng cho quá trình 0.25 quang hợp ở lá để cho sản phẩm tạo dịch mạch rây. - Dòng mạch rây cung cấp chất dinh dưỡng để các tế bào rễ hô 0.25 hấp hút khoáng, tạo cơ chế đóng mở khí khổng, sinh ra các lực vận chuyển dòng mạch gỗ. 0.25 - Hai dòng này có thể trao đổi nước cho nhau qua các lỗ bên của tế bào mạch gỗ. b. - Điều kiện để một sinh vật có khả năng sử dụng trực tiếp nitơ tự do trong không khí. + Có lực khử mạnh với thế năng khử cao 0.25 + Có đủ năng lượng (ATP), có sự tham gia của các nguyên tố vi 0.25 lượng (Mg, Mo Co..) + Có sự tham gia của enzim nitrogennaza. 0.25 + Phải tiến hành trong điều kiện yếm khí. 0.25 c. Thực vật bậc cao: Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 145 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

- Thực vật bậc cao không sử dụng trực tiếp được nitơ tự do là do 0.25 chúng không có enzim nitrogennaza. - Thực vật bậc cao sử dụng trực tiếp 2 dạng cơ bản: 0.25 * Dạng vô cơ: NH+4 và NO-3 . * Dạng hữu cơ: Một số loại amit đơn giản và phức tạp (cây ăn thịt) a. Sự khác nhau về cấu tạo và chức năng của lục lạp tế bào mô dậu và lục lạp tế bào bao bó mạch của thực vật C4 Lục lạp tế bào mô dậu Điểm Phân biệt Cấu tạo - Có hạt Grana phát triển mạnh - Enzim cố định là PEP cacboxilaza Chức Thực hiện pha sáng năng trong quang hợp

Lục lạp tế bào bao bó mạch - Hạt Grana ít phát triển, hoặc tiêu biến - Enzim cố định là Ri 1,5 điP cacboxilaza Không thực hiện pha sáng, mà chỉ thực hiện pha tối

b. - Thực vật C3 Để tổng hợp 1 phân tử glucozo, chu trình phải sữ dụng 12NADPH, 18 ATP tương đương 764 Kcal. (Vì 12 NADPH x 52,7 Kcal + 18 ATP x 7,3 Kcal = 764 Kcal) 1 phân tử glucozo có dự trữ năng lượng là 674 Kcal Vậy hiệu quả năng lượng : (674/764)x 100% = 88% - Thực vật C4 Để tổng hợp 1 phân tử glucozo, chu trình phải sữ dụng 2 12NADPH, 24 ATP tương đương 808 Kcal. (4,0 điểm) (Vì 12 NADPH x 52,7 Kcal + 24 ATP x 7,3 Kcal = 808 Kcal) 1 phân tử glucozo có dự trữ năng lượng là 674 Kcal Vậy hiệu quả năng lượng : (674/808)x 100% = 83% Kết luận: Hiệu quả quang hợp của thực vật C4 lớn gấp 2 lần thực vật C3 nhưng hiệu quả năng lượng của thực vật C3 lại cao hơn thực vật C4 c. Nguyên tắc các thí nghiệm: TN1: Dựa vào điểm bù CO2 của thực vật C3 cao hơn thực vật C4. TN2: Dựa vào quá trình hô hấp sáng. Trong điều kiện chiếu sáng mạnh, nồng độ O2 cao, thực vật C3 xảy ra hô hấp sáng làm cường độ quang hợp giảm còn thực vật C4 không ảnh hưởng. 4. - Cách viết này chưa chính xác. - Chỗ chưa chính xác: + Oxy được tạo ra (phóng thích do quang hợp) trong pha sáng không phải lấy từ CO2 mà là do sự quang phân ly nước : 2H2O 4H+ + 4e- + O2. + CO2 (lấy vào) chỉ được sử dụng trong pha tối (bị khử) và oxi của CO2 sẽ tham gia tạo thành glucozơ và nước (sản phẩm của quang hợp). +Nước sinh ra trong quang hợp là ở pha tối (không phải do nước lấy vào) vì nước lấy vào trong quang hợp đã bị quang phân ly hết ở pha sáng. a. Nêu sự khác nhau giữa hô hấp tế bào và hô hấp sáng 3 Điểm phân biệt Hô hấp tế bào Hô hấp sáng (2,0 điểm)

0.25 0.25 0.5

0,5

0,5

0,5 0,5

0.25 0.25 0.25 0.25

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 146 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

Điều kiện xảy ra

Không cần ánh sáng, Khi có Oxi và tùy thuộc và nhu cầu năng lượng của tế bào

Bào quan thực hiện

Ti thể

Nguyên liệu Hiệu quả năng lượng

Glucozơ 38 ATP

Xảy ra ở thực vật C3 trong điều kiện ánh sáng mạnh, nồng độ O2 cao, CO2 thấp. Lục lạp, peroxixom, ti thể RiDP Không

b. Bố trí thí nghiệm: - Chuẩn bị: Hạt nảy mầm, bình thủy tinh, hộp xốp, nhiệt kế. - Cho hạt vào bình thủy tinh, nút kín bình và cắm nhiệt kế vào trực tiếp trong khối hạt. Đặt bình thủy tinh có chứa hạt ẩm cùng với nhiệt kế vào hộp xốp cách nhiệt. - Theo dõi nhiệt độ lúc bắt đầu cắm nhiệt kế và sau 1 giờ, 2 giờ, 3 giờ. Ghi kết quả nhiệt độ. - Giải thích: Quá trình hô hấp có tỏa nhiệt theo sơ đồ phản ứng sau: C6H12O6 +6O2 → 6CO2 + 6H2O + Năng lượng (ATP + nhiệt) a. Sự khác nhaugiữa tiêu hóa nội bào và tiêu hóa ngoại bào: - Tiêu hóa nội bào: là tiêu hóa thức ăn ở bên trong tế bào. Thức ăn được tiêu hóa hóa học trong không bào tiêu hóa nhờ hệ thống enzim. - Tiêu hóa ngoại bào: là tiêu hóa thức ăn bên ngoài tế bào, thức ăn có thể được tiêu hóa hóa học trong túi tiêu hóa hoặc được tiêu hóa cả về mặt cơ học và hóa học trong ống tiêu hóa. * Ưu điểm của tiêu hóa thức ăn trong ống tiêu hóa so với trong túi tiêu hóa: - Thức ăn đi theo 1 chiều trong ống tiêu hóa không bị trộn lẫn với chất thải. Còn thức ăn trong túi tiêu hóa bị trộn lẫn bởi chất thải. 4 - Trong ống tiêu hóa dịch tiêu hóa không bị hòa loãng, còn trong (3,0 điểm) túi tiêu hóa dịch tiêu hóa bị hòa lẫn với nước. - Thức ăn đi theo 1 chiều ống tiêu hóa hình thành các bộ phận tiêu hóa thực hiện các chức năng khác nhau: tiêu hóa cơ học, hóa học, hấp thụ thức ăn trong khi đó ở túi tiêu hóa không có sự chuyên hóa như trong ống tiêu hóa. b. Ở người, quá trình tiêu hóa ở ruột non là quan trọng nhất. - Vì: + Ở miệng và dạ dày thức ăn chỉ mới biến đổi chủ yếu về mặt cơ học nhờ răng và cơ thành dạ dày. + Ở ruột non, nhờ có đầy đủ các loại enzim để tiêu hóa hóa học, biến đổi thức ăn thành những chất đơn giản cuối cùng, hấp thu được vào máu. a. * Đặc điểm của quá trình trao đổi khí qua da ở giun đất: 5 - Khí O2 khuyếch tán qua da vào máu đến tế bào. Khí CO2 (2,0 điểm) khuyếch tán từ bên trong cơ thể qua da ra ngoài do có sự chênh lệnh về phân áp O2 và CO2. - Quá trình chuyển hoá bên trong cơ thể luôn tiêu thụ O2 và sinh

0.25

0.25 0.25 0.25 0.25 0.25 0.25 0.25

0.5 0.5

0.25 0.25 0.25

0.25 0.5 0,5

0.25 0.25

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 147 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

ra CO2 làm chênh lệnh phân áp O2 và CO2. * Đặc điểm cấu tạo của da giun đất phù hợp với chức năng hô hấp: - Tỉ lệ giữa diện tích bề mặt cơ thể và thể tích cơ thể khá lớn là nhờ cơ thể có kích thước nhỏ. - Da của giun đất luôn ẩm ướt nên chất khí dễ dàng khuyếch tán qua. - Dưới da có nhiều mao mạch và có sắc tố hô hấp. - Khí O2 và CO2 khuyếch tán rất nhanh trong không khí giun đất trao đổi khí qua bề mặt cơ thể không cần thông khí. b. Các đặc điểm làm tăng hiệu quả trao đổi khí ở cá xương: - Miệng và diềm nắp mang đóng mở nhịp nhàng tạo nên dòng nước chảy một chiều từ miệng qua mang ra ngoài. - Cách sắp xếp của mao mạch trong mang giúp cho dòng máu chảy trong mao mạch song song và ngược chiều với dòng nước chảy bên ngoài mao mạch của mang. a. Cấu tạo và chức năng của hệ tuần hoàn. - Cấu tạo: Hệ tuần hoàn có 3 phần + Dịch tuần hoàn: Máu hoặc hổn hợp máu ( dịch mô) + Tim + Hệ thống mạch máu (ĐM, TM, MM) - Chức năng: Vận chuyển các chất từ bộ phận này đến bộ phận khác đáp ứng cho các họat động sống của cơ thể. Hoạt động của cơ tim Hoạt động của cơ vân - Cơ tim hoạt động theo quy - Cơ vân co mạnh hay yếu luật "Tất cả hoặc không có phụ thuộc vào cường độ kích gì". thích. - Tim hoạt động tự động - Cơ vân hoạt động theo ý (không theo ý muốn). muốn. - Tim hoạt động theo chu kì. - Cơ vân chỉ hoạt động khi có kích thích. c. - Nhóm loài có hệ tuần hoàn khác biệt nhất là sâu bọ. 6 - Điểm khác biệt: sâu bọ có hệ tuần hoàn hở, các loài còn lại có hệ (4,0 điểm) tuần hoàn kín. - Sâu bọ có sắc tố trong máu là huyết thanh tố, các loài khác là huyết hồng tố - Hệ tuần hoàn sâu bọ không thực hiện nhiệm vụ trao vận chuyển khí, các loài khác thì có vận chuyển khí d. d1. Sai. Máu trong động mạch phổi là máu đỏ thẫm, giàu CO2. d2. Sai. Càng xa tim, hệ mạch càng phân nhánh, tiết diện càng lớn, ở mao mạch tiết diện rất lớn nên huyết áp giảm. d3. Sai. Trẻ em có chu kỳ tim ngắn hơn. Trẻ em có tỉ lệ S/V lớn tiêu hao năng lượng để duy trì thân nhiệt cao để đáp ứng nhu cầu cơ thể tim phải đập nhanh hơn do đó chu kỳ tim ngắn hơn người lớn. d4. Sai. Tim bò sát thực chất là 3 ngăn có vách hụt nên có sự pha trộn máu ở tâm thất. d5. Sai. Ở sâu bọ, hệ tuần hoàn chỉ thực hiện chức năng vận chuyển dinh dưỡng và các sản phẩm bài tiết mà không tham gia vận chuyển các chất khí do các tế bào trao đổi khí trực tiếp với

0.25 0.25 0.25 0.25 0.25 0.25

0.25 0.25 0.25 0.25 0.25 0.25 0.25 0.25 0.25 0.25 0.25 0.25 0.25 0.25

0.25 0.25

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 148 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

không khí bên ngoài qua hệ thống ống khí phân nhánh đến tận các tế bào. - Lao động quá mức làm hô hấp tế bào tăng lên để đáp ứng nhu 0.5 cầu năng lượng cho cơ thể → lượng CO2 nhiều hơn bình thường sẽ hòa tan trong huyết tương tạo thành H2CO3, → phân li thành 7 H+ và HCO3- → nồng độ H+ trong máu tăng → làm pH máu giảm (1,0 điểm) thấp. - Trong trường hợp này, hệ đệm bicacbonat, trong đó có HCO3- sẽ 0.5 làm giảm tính axit của máu bằng phản ứng: HCO3- + H+ → CO2 + H2O

KỲ THI OLYMPIC

Môn thi: SINH HỌC 11 Thời gian làm bài: 150 phút, không kể thời gian giao đề

ĐỀ THI THỬ (Đề thi có 02 trang)

Câu 1. (3,0 điểm) a. So sánh dòng mạch gỗ và dòng mạch rây. b. Nêu mối quan hệ giữa hai dòng này trong cơ thể thực vật. Câu 2. (3,0 điểm) 1. Tại sao ta không nên tưới nước cho cây vào giữa trưa hè nắng gắt?

2. Cho một tế bào thực vật đã phát triển đầy đủ vào một dung dịch. Hãy cho biết: a. Khi nào sức căng trương nước T xuất hiện và tăng? b. Khi nào T cực đại và khi T cực đại thì bằng bao nhiêu? c. Khi nào T giảm và khi nào T giảm đến 0? d. Một cây được tưới nước và bón phân bình thường. Hãy nêu những trường hợp T có thể tăng? Câu 3. (3,0 điểm) Dưới đây là sơ đồ cố định CO2 ở một loài thực vật: CO24 3

1

Chu trình Canvin

2

CO2

( I )( II ) Hãy cho biết: a. Tên chu trình? Chu trình đó có thể xảy ra trong điều kiện ngoại cảnh như thế nào? b. Các chất tương ứng với các số 1, 2, 3, 4 là gì và chứa bao nhiêu nguyên tử C? c. Vị trí và thời gian xảy ra quá trình I và II ? Nếu đưa chúng về trồng nơi khí hậu ôn hòa, nhiệt độ, ánh sáng vừa phải thì chúng có tổng hợp chất hữu cơ theo con đường như trên không? Vì sao? Câu 4. (2,0 điểm) a. Tại sao nói động vật nhai lại tận dụng triệt để nguồn nitơ có trong thức ăn hơn các động vật khác? b. Tại sao ở trâu bò nồng đồ glucozơ trong máu thấp hơn các động vật khác? Câu 5. (3,0 điểm) a. Để tối ưu hoá hiệu quả trao đổi khí thì bề mặt hô hấp phải có những đặc điểm gì? Giải thích đặc điểm cấu tạo cơ quan hô hấp của chim thích nghi với đời sống bay lượn. b. Trong số các động vật ở nước, cá xương là động vật trao đổi khí hiệu quả nhất? Vì sao?

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 149 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

Câu 6. (3,0 điểm) a. Chức năng của hệ tuần hoàn ở sâu bọ khác với của thú ở điểm nào? b. Sự thay đổi vận tốc máu ở các đoạn mạch trong hệ tuần hoàn kín có ý nghĩa như thế nào? c. Chiều hướng tiến hóa về cấu tạo của tim. Vì sao trong tim máu chỉ chảy theo một chiều? Câu 7. (3,0 điểm) a. Nêu và giải thích sự khác nhau giữa sự dẫn truyền xung thần kinh trong một cung phản xạ và trên một sợi trục? b. Tại sao khi đi xe ôtô, để hạn chế say xe người ta lại uống thuốc chống nôn?

---------------------------- HẾT -----------------------------

HƯỚNG DẪN CHẤM (Hướng dẫn chấm có 06 trang)

KỲ THI OLYMPIC Môn thi: SINH HỌC 11

Câu 1. (3,0 điểm) a. So sánh dòng mạch gỗ và dòng mạch rây. b. Nêu mối quan hệ giữa hai dòng này trong cơ thể thực vật.

Hướng dẫn chấm Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 150 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

Ýđiểm 1 (0,5) 2 (1,5)

Nội dung * Giống nhau : - Đều là những dòng vận chuyển các chất trong cơ thể thực vật. - Thành phần chủ yếu là nước và một số chất tan. * Khác nhau: Dòng mạch gỗ Dòng mạch rây - Vận chuyển các chất từ đất đến mạch gỗ của rễ, - Vận chuyển các chất từ tế bào quang hợ vào mạch gỗ của thân rồi lan tỏa đến lá và các phần phiến lá đến cuống lá rồi đến các cơ quan dụng sản phẩm quang hợp (rễ, hạt, củ, quả khác. - Cấu tạo từ các tế bào còn sống, nối tiếp nhau - Cấu tạo từ các tế bào đã chết, hóa gỗ có các lỗ bên bằng bản rây và có các tế bào kèm nuôi dư - Đa số vận chuyển xuôi chiều trọng lực. áp sát tạo thành dòng liên tục. - Vận chuyển các chất ngược chiều trọng lực. - Thành phần gồm nước, chất khoáng hòa tan, một ít chất hữu cơ gồm Hoocmôn vitamin. Có độ pH trung bình. - Vận chuyển gồm 3 lực: lực đẩy của áp suất rễ, lực hút do thoat hơi nước, lực liên kết giữa các phân tử nước với nhau và với thành mạch.

3 (1,0)

- Gồm nước, đường Saccarozơ, axit amin, Hoocmôn TV, vitamin. Có nhiều ion K+ n pH cao. - Lực vận chuyển là lực thẩm thấu do có ch lệch về áp suất thẩm thấu giữa cơ quan ngu cơ quan chứa

b. Mối quan hệ: - Dòng mạch gỗ vận chuyển muối và chất khoáng cho quá trình quang hợp ở lá để cho sản phẩm tạo dịch mạch rây. - Dòng mạch rây cung cấp chất dinh dưỡng để các tế bào rễ hô hấp hút khoáng, tạo cơ chế đóng mở khí khổng, sinh ra các lực vận chuyển dòng mạch gỗ. - Hai dòng này có thể trao đổi nước cho nhau qua các lỗ bên của tế bào mạch gỗ.

Câu 2. (3,0 điểm) 1. Tại sao ta không nên tưới nước cho cây vào giữa trưa hè nắng gắt?

2. Cho một tế bào thực vật đã phát triển đầy đủ vào một dung dịch. Hãy cho biết: a. Khi nào sức căng trương nước T xuất hiện và tăng? b. Khi nào T cực đại và khi T cực đại thì bằng bao nhiêu ? c. Khi nào T giảm và khi nào T giảm đến 0? d. Một cây được tưới nước và bón phân bình thường. Hãy nêu những trường hợp T có thể tăng? Hướng dẫn chấm

Ýđiểm

Nội dung

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 151 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

1 (1,0)

1. Ta không nên tưới nước cho cây vào giữa trưa hè nắng gắt vì: - Các giọt nước đọng trên bề mặt lá có vai trò như những thấu kính hội tụ, hấp thu năng lượng ánh sáng Mặt trời đốt cháy lá cây. - Váo buổi trưa, cây mất nước mạnh và ở trạng thái co nguyên sinh hoàn toàn, sức hút nước lúc đó đạt cực đại là S = P + T. Việc hút nước đột ngột dễ gây tổn thương chất nguyên sinh làm chất tế bào.

2 (2,0)

2. Cho một tế bào thực vật đã phát triển đầy đủ vào một dung dịch a. Khi tế bào nhận nước thì T xuất hiện và nếu tế bào tiếp tục nhận nước thì T tăng. b. T cực đại khi tế bào bão hoà nước và lúc đó T = P. c. Khi tế bào mất nước thì T giảm và khi tế bào bắt đầu co nguyên sinh thì T = 0. d. T chỉ có thể tăng trong trường hợp tế bào nhận nước mà không thoát được nước. Như vậy T sẽ tăng trong các trường hợp sau: Đưa cây vào trong tối, bão hoà hơi nước trong không gian trồng cây, tăng hàm lượng AAB làm khí khổng đóng.

Câu 3. (3,0 điểm) Dưới đây là sơ đồ cố định CO2 ở một loài thực vật: CO24 3

1

Chu trình Canvin

2

CO2

( I )( II ) Hãy cho biết: a. Tên chu trình? Chu trình đó có thể xảy ra trong điều kiện ngoại cảnh như thế nào? b. Các chất tương ứng với các số 1, 2, 3, 4 là gì và chứa bao nhiêu nguyên tử C? c. Vị trí và thời gian xảy ra quá trình I và II ? Nếu đưa chúng về trồng nơi khí hậu ôn hòa, nhiệt độ, ánh sáng vừa phải thì chúng có tổng hợp chất hữu cơ theo con đường như trên không? Vì sao?

Hướng dẫn chấm Ýđiểm 1 (1,0)

Nội dung a. Chu trình cố định CO2 ở thực vật CAM, điều kiện khí hậu khô hạn kéo dài, ánh sáng mạnh, nhiệt độ cao, nồng độ CO2 thấp.

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 152 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

2 (1,0)

b. Các chất: 1. Axit oxalo axetic (AOA) chứa 4C. 2. Axit malic (AM) chứa 4C. 3. Tinh bột (CH2O)n chứa nhiều C. 4. Photpho enol pyruvic (PEP) chứa 3C.

3 (1,0)

c. - Quá trình I xảy ra vào ban đêm tại lục lạp của TB mô giậu. - Quá trình II xảy ra vào ban ngày tại lục lạp của TB mô giậu. - Nếu đưa về trồng trong điều kiện khí hậu ôn hòa thì cũng vẫn tiến hành cố định CO2 theo con đường như trên vì đây là đặc điểm thích nghi đặc trưng cho từng loài đã hình thành qua quá trình chọn lọc tự nhiên.

Câu 4. (2,0 điểm) a. Tại sao nói động vật nhai lại tận dụng triệt để nguồn nitơ có trong thức ăn hơn các động vật khác? b. Tại sao ở trâu bò nồng đồ glucozơ trong máu thấp hơn các động vật khác? Hướng dẫn chấm ÝNội dung điểm 1 (1,0) a. Động vật nhai lại có dạ dày 4 ngăn, trong đó dạ cỏ có hệ vi sinh vật cộng sinh, chúng sử dụng protein từ cỏ để tạo sinh khối hoặc khử amin để giải phóng ra amoniac, amoniac vào máu, qua gan trở lại ống tiêu hoá dưới dạng urê trong nước bọt, urê lại được hệ vi sinh vật khác tạo ra protein mới, cuối cùng phần lớn sinh khối vi sinh vật được tiêu hoá ở dạ múi khế nhờ pepsin, HCl và hấp thu vào máu, như vậy sẽ không có hợp chất chứa nitơ nào bị lãng phí cả 2 (1,0)

b. Sản phẩm phân giải xellulo của vi sinh vật chủ yếu là là axit hữu cơ sản phẩm phân giải sinh khối vi sinh vật là các axitamin, các chất này hấp thu vào máu trâu bò tạo thành các hợp chất hữu cơ khác hoặc dùng làm nguyên liệu dị hoá nên trong máu trâu bò không duy trì nồng độ glucozơ cao như ở các động vật khác.

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 153 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

Câu 5. (3,0 điểm) a. Để tối ưu hoá hiệu quả trao đổi khí thì bề mặt hô hấp phải có những đặc điểm gì? Giải thích đặc điểm cấu tạo cơ quan hô hấp của chim thích nghi với đời sống bay lượn. b. Trong số các động vật ở nước, cá xương là động vật trao đổi khí hiệu quả nhất? Vì sao? Hướng dẫn chấm Ýđiểm 1 (1,0)

Nội dung

2 (1,0)

Đặc điểm cơ quan hô hấp chim. - Dòng máu chảy trong các mao mạch trên thành ống khí ngược chiều với dòng khí đi qua các ống khí. - Phổi của chim cấu tạo bởi hệ thống ống khí, phổi thông với hệ thống túi khí. Các túi khí có thể co giãn giúp việc thông khí qua phổi theo một chiều và luôn giàu O2 cả khi hít vào và thở ra. b. Trong số các động vật sống ở nước, cá xương là động vật trao đổi khí hiệu quả nhất vì: - Mang cá đáp ứng được các đặc điểm của bề mặt trao đổi khí. - Mang cấu tạo từ nhiều cung mang, mỗi cung mang gồm nhiều phiến mang → diện tích trao đổi khí lớn. - Hệ mao mạch ở mang dày đặc, máu có Hb → trao đổi và vận chuyển khí hiệu quả. - Dòng nước đi từ miệng qua mang đem theo O2 hòa tan đến mang và CO2 từ mang thải ra ngoài. + Dòng nước chảy một chiều gần như liên tục qua mang (nhờ hoạt động nhịp nhàng của cửa miệng, thềm miệng, nắp mang, diềm nắp mang). + Có hiện tượng dòng chảy song song và ngược chiều giữa nước ngoài mang và máu trong mang tăng hiệu quả trao đổi khí.

3 (1,0)

a. Đặc điểm của bề mặt hô hấp. - Bề mặt trao đổi khí rộng → trao đổi khí được nhiều. - Bề mặt trao đổi khí mỏng và ẩm ướt → giúp O2 và CO2 dễ dàng khuyếch tán qua. - Bề mặt trao đổi khí có nhiều mao mạch → một lượng máu lớn đi qua cơ quan hô hấp → tăng hiệu quả trao đổi và vận chuyển khí. - Máu chứa sắc tố hô hấp → tăng khả năng vận chuyển và trao đổi khí. - Có sự lưu thông khí → tạo sự chênh lệch nồng độ khí O2, CO2.

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 154 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

Câu 6. (3,0 điểm) a. Chức năng của hệ tuần hoàn ở sâu bọ khác với của thú ở điểm nào? b. Sự thay đổi vận tốc máu ở các đoạn mạch trong hệ tuần hoàn kín có ý nghĩa như thế nào? c. Chiều hướng tiến hóa về cấu tạo của tim. Vì sao trong tim máu chỉ chảy theo một chiều? Hướng dẫn chấm Ýđiểm 1 (1,0)

2 (1,0)

3 (1,0)

Nội dung a. Khác nhau: - Chức năng của hệ tuần hoàn ở sâu bọ chỉ vận chuyển chất dinh dưỡng và các sản phẩm bài tiết. - Chức năng của hệ tuần hoàn ở thú vận chuyển chất dinh dưỡng, sản phẩm bài tiết, chất khí trong hô hấp.

b. Ý nghĩa của sự thay đổi vận tốc máu trong hệ mạch: - Trong động mạch máu chảy với tốc độ rất nhanh để kịp đưa máu đến các cơ quan đồng thời chuyển nhanh các sản phẩm của hoạt động tế bào đến những nơi cần hoặc đến cơ quan bài tiết. - Mao mạch có tốc độ chậm nhất để tạo điều kiện cho máu thực hiện sự trao đổi chất với tế bào. - Tĩnh mạch máu chảy nhanh hơn mao mạch là để nhanh chóng đưa máu về tim. c. Chiều hướng tiến hóa về cấu tạo tim: - Ngày càng có cấu trúc phức tạp, phân hóa thành các ngăn tim độc lập nhau: tim một ngăntim hai ngăn- tim ba ngăn- tim ba ngăn có vách ngăn hụt- tim bốn ngăn. - Hình thành các van tim giữa các buồng tim. Đặc điểm tiến hóa về cấu tạo trên đảm bảo cho máu đi nuôi cơ thể từ dạng máu pha đến dạng máu không pha. - Thành tim có độ dày mỏng khác nhau phù hợp với chức năng đẩy máu đi với đoạn đường có độ dài khác nhau: tâm nhĩ mỏng hơn tâm thất, tâm thất trái dày hơn tâm thất phải. * Trong tim máu chảy theo một chiều là nhờ: - Sự co bóp có tính chu kỳ theo trật tự giữa tâm nhĩ và tâm thất. - Sự đóng mở của các van nhĩ thất: luôn mở về phía tâm thất.

Câu 7. (3,0 điểm) a. Nêu và giải thích sự khác nhau giữa sự dẫn truyền xung thần kinh trong một cung phản xạ và trên một sợi trục? b. Tại sao khi đi xe ôtô, để hạn chế say xe người ta lại uống thuốc chống nôn? Hướng dẫn chấm

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 155 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

Ýđiểm 1 (2,0)

Nội dung

a. - Trong 1 sợi trục thần kinh, nếu kích thích ở 1 điểm bất kì thì xung thần kinh sẽ lan truyền theo cả 2 chiều. Vì cả 2 bên của điểm bị kích thích, màng vẫn ở trạng thái nghỉ nên dòng điện động xuất hiện sẽ kích thích cả 2 bên màng làm thay đổi tính thấm và nơi này sẽ xuất hiện điện hoạt động. Cứ như vậy, xung thần kinh được lan truyền theo cả 2 chiều. - Trong 1 cung phản xạ thì xung thần kinh truyền theo 1 chiều từ cơ quan thụ cảm theo nơron hướng tâm về trung ương, qua nơron trung gian chuyển sang nơron li tâm đến cơ quan đáp ứng. Vì khi qua xinap, xung thần kinh chỉ truyền theo 1 chiều nhất định nhờ chất môi giới trung gian được giải phóng từ cúc xinap của nơron trước, sẽ được các thụ thể ở màng sau xinap tiếp nhận và xung thần kinh tiếp tục được truyền đi.

2 (1,0)

b. - Nôn là do đi xe bị lắc nhiều → kích thích cơ quan tiền đình trong ốc tai → hình thành xung thần kinh đến cơ dạ dày → dạ dày co bóp mạnh gây nôn. - Thuốc chống nôn có cấu trúc như chất trung gian hóa học, theo đường máu tới khe xinap → kết hợp với các thụ thể trên màng sau xinap làm phong bế màng sau xinap → ức chế sự truyền xung thần kinh tới dạ dày → không gây nôn nữa.

----------------------------------------Hết ------------------------------------------

(Đề này có 02 trang)

THI OLIMPIC Môn: Sinh 11 Thời gian : 150 phút (không kể thời gian giao đề)

Câu 1: ( 6điểm) a. Nhiều loài thực vật trên cạn không có lông hút thì rễ cây hấp thụ nước và iôn khoáng bằng cách nào? Vì sao cây trên cạn bị ngập úng lâu sẽ chết? b. Giải thích hiện tượng ứ giọt ở cây? Hiện tượng này chứng minh điều gì? c. Tại sao nói quá trình hấp thụ nước và khoáng ở cây liên quan chặt chẽ với quá trình hô hấp của rễ? d. Nêu ứng dụng về mối quan hệ giữa hô hấp và dinh dưỡng khoáng trong trồng trọt giúp rễ cây hô hấp tốt hơn? Câu 2: ( 3điểm) Trong sự trao đổi nước ở cây xanh, sự thoát hơi nước chủ yếu xảy ra ở khí khổng. Nêu cơ chế đóng mở khí khổng vào banngày và ý nghĩa của sự đóng mở khí khổng trong hoạt động sống của cây? Câu 3:( 3điểm) a. Đặc điểm thích nghi của thực vật sống ở vùng khô hạn? b. Nêu những biện pháp nâng cao tính chịu khô hạn của cây xanh? Câu 4:( 4 điểm) Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 156 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

a. Cấu tạo của mang thích nghi với sự trao đổi khí như thế nào? b. Tại sao mang cá chỉ thích hợp hô hấp trong nước mà không thích hợp cho hô hấp trên cạn? c. Hãy nêu các cơ chế điều hòa giúp cá xương duy trì được áp suất thẩm thẩm thấu cơ thể khi sống trong các điều kiện bất lợi về thẩm thấu( môi trường nước ngọt và nước biển) Câu 5: ( 4 điểm) a. Vì sao cơ thể động vật đa bào lớn phải có hệ tuần hoàn? b. Vì sao hệ tuần hoàn của chân khớp tuy xuất hiện sau giun đốt trong quá trình tiến hóa nhưng hệ tuần hoàn của giun đốt là hệ tuần hoàn kín còn của chân khớp là hệ tuần hoàn hở? Vì sao ở côn trùng hệ tuần hoàn hở không có vai trò vận chuyển khí? c. Để nâng cao thành tích thi đấu thể dục thể thao, một số vận động viên trước khi thi đấu chọn vùng núi cao làm địa điểm tập luyện. Cho biết điều này có lợi ích gì với vận động viên? ...........................Hết ........................

THI OLIMPIC Môn: Sinh – Lớp: 11

HƯỜNG DẪN CHẤM Câu

Nội dung

Điểm

1 (6 điểm) a.Nhiều loài thực vật trên cạn không có lông hút thì rễ cây hấp

thụ nước và iôn khoáng bằng cách nào? Vì sao cây trên cạn bị ngập úng lâu sẽ chết? (1,5đ) Trả lời: - Nhiều loài thực vật trên cạn không có lông hút thì rễ cây hấp thụ nước và iôn khoáng bằng hệ nấm rễ( 0,5đ) - Cây trên cạn bị ngập úng lâu sẽ chết vì + Lông hút chết vì thếu oxy để hô hấp + Lông hút chết thì cây không hút được nước, cân bằng nước trong cây bị phá vỡ và cây bị chết. ( HS làm được một trong 2 ý trên cho 1đ ) b. Giải thích hiện tượng ứ giọt ở cây? Hiện tượng này chứng minh điều gì? Trả lời: - Giải thích hiện tượng ứ giọt ở cây là do: + Ban đêm cây hút nhiều nước, nước được chuyển theo mạch gỗ lên lá và thoát ra ngoài. Nhưng qua những đêm ẩm ướt, độ ẩm tương đối của không khí cao, bão hòa hơi nước, không thể hình thành hơi nước thoát vào không khí như ban ngày, do đó nước ứ qua mạch gỗ ở tận đầu cuối của lá nơi có khí khổng. Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 157 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

1,5

1,5

1

2 (3đ)

+ Hơn nữa do lực liên kết giữa các phân tử nước nên hình thành nên những giọt nước treo đầu tận cùng của lá. (HS chỉ cần làm được ý 1 cho 1đ) - Hiện tượng này chứng minh điều gì? Chứng minh được 1 trong 3 động lực của dòng mạch gỗ là lực đẩy của rễ ( áp suất rễ) c.Tại sao nói quá trình hấp thụ nước và khoáng ở cây liên quan chặt chẽ với quá trình hô hấp của rễ? - ATP( sản phẩm của hô hấp) tham gia vào quá trình vận chuyển chủ động chất khoáng, CO2( sản phẩm của hô hấp) tham gia vào quá trình hút bám trao đổi... - Các sản phẩm trung gian của hô hấp và sự hấp thụ các chất khoáng làm tăng ASTT của tế bào làm tăng khả năng hút nước của tế bào... d. Ứng dụng về hô hấp và dinh dưỡng khoáng trong trồng trọt giúp rễ hô hấp tốt hơn: - Xới đất, làm cỏ sục bùn.... - Trồng cây trong thuỷ canh, khí canh tạo điều kiện cho rễ phát triển hô hấp mạnh nhất.... ( HS làm được 1 trong 2 ý trên cho 0,5) b. Ứng dụng về hô hấp và dinh dưỡng khoáng trong trồng trọt giúp rễ hô hấp tốt hơn: - Xới đất, làm cỏ sục bùn.... - Trồng cây trong thuỷ canh, khí canh tạo điều kiện cho rễ phát triển hô hấp mạnh nhất.... ( HS làm được 1 trong 2 ý trên cho 0,5) Trong sự trao đổi nước ở cây xanh, sự thoát hơi nước chủ yếu xảy ra ở khí khổng. Nêu cơ chế đóng mở khí khổng vào banngày và ý nghĩa của sự đóng mở khí khổng trong hoạt động sống của cây? - Cơ chế đóng mở khí khổng vào banngày: Khi no nước, thành mỏng của khí khổng căng ra khiến thành trong cũng phải cong theo, mở lỗ ở giữa. Còn ngược lại, khi mất nước, thành mỏng hết căng và thành dày duỗi thẳng, đóng lỗ lại - Ý nghĩa của sự đóng mở khí khổng trong hoạt động sống của cây Thoát hơi nước qua khí khổng có 3 tác dụng chính. +Giúp vận chuyển nước và khoáng chất từ rễ lên khắp các cơ quan một cách dễ dàng, từ đó tạo liên kết giữa các bộ phận của cây và tạo độ cứng cho cây thân thảo. +Tạo điều kiện để khí cacbonic khuếch tán vào lá, bắt đầu quá trình quang hợp. +Hạ nhiệt cho cây.

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 158 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

0,5

2 1

1

1

1,5

1,5

3(3đ)

4(4đ)

5(4đ)

a.Đặc điểm thích nghi của thực vật sống ở vùng khô hạn? - Lá nhỏ, lớp cutin dày, lá biến thành gai. - Khí khổng ẩn sâu được bao phủ bằng lớp long mịn. Ở các loại TV CAM khí khổng được mở vào ban đêm. - Rụng lá làm giảm sự thoát hơi nước. - Thân có mạch gỗ nhiều, nhỏ...tăng sự hút và dẫn nước. - Rễ đâm sâu, lan rộng và phân nhánh nhiều. ( HS làm được 1 ý thì cho 0,5) b.Nêu những biện pháp nâng cao tính chịu khô hạn của cây xanh? - Cải tạo đất, tưới nước, bón phân hợp lí. - Chọn cây chịu nóng hạn. - Rèn luyện hạt giống bằng cách để thiếu nước. - Chọn tạo giống. - Ứng dụng công nghệ tế bào, công nghệ sinh học.... ( HS làm được 1 ý thì cho 0,5) a.Cấu tạo của mang thích nghi với sự trao đổi khí như thế nào? - Hệ thống mang gồm nhiều cung mang. Mỗi cung mang gồm nhiều phiến mang. Trên mỗi phiến mang gồm nhiều mao mạch. b.Tại sao mang cá chỉ thích hợp hô hấp trong nước mà không thích hợp cho hô hấp trên cạn? - Khi cá lên cạn, do mất lực đẩy của nước nên các phiến mang và các cungmangxếp lại dính chặt vào nhau làm thành một khối làm diện tích bề mặt trao đổi khí còn rất nhỏ . (1đ) - Hơn nữa, khi lên cạn, mang cá bị khô nên không hô hấp được. c.Hãy nêu các cơ chế điều hòa giúp cá xương duy trì được áp suất thẩm thẩm thấu cơ thể khi sống trong các điều kiện bất lợi về thẩm thấu( môi trường nước ngọt và nước biển) - Cá xương nước ngọt có dịch cơ thể ưu trương so với nước ngọt nên nước đi vào cơ thể qua mang và một phần qua bề mặt cơ thể. Cá xương duy trì áp suất thẩm thấu bằng cách thải nhiều nước tiểu qua thận và hấp thu tích cực muối qua mang. - Cá xương ở biển thì có dịch cơ thể nhược tương so với nước biển nên nước đi ra khỏi cơ thể qua mang và một phần bề mặt cơ thể. Cá xương duy trì áp suất thẩm thấu bằng cách uống nước biển để bù lại lượng nước đã mất và tăng cường thải muối qua mang ra ngoài. a.Vì sao cơ thể động vật đa bào lớn phải có hệ tuần hoàn? +Tỉ lệ S/V nhỏ nên sự khuếch tán các chất qua bề mặt cơ thể không đáp ứng được nhu cầu các hoạt động sống.(0,5) + Phần lớn mặt ngoài cơ thể không thấm nước, các khoảng cách bên trong rất lớn gây khó khăn cho sự khuếch tán các chất.(0,5)

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 159 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

1,5

1,5

1

1

2

1

1

1

2

0,5

b.Vì sao hệ tuần hoàn của chân khớp tuy xuất hiện sau giun đốt trong quá trình tiến hóa nhưng hệ tuần hoàn của giun đốt là hệ tuần hoàn kín còn của chân khớp là hệ tuần hoàn hở? - Ở giun đốt, tuy tim chỉ là các mạch bên chuyên hóa được gọi là tim bên còn rất sơ khai nhưng máu vẫn chuyển đi, thắng được sức ma sát của thành mao mạch là nhờ hoạt động hỗ trợ của các bao cơ khi di chuyển ( 0,25 ) kết hợp với sự co bóp của các mạch bên ( 0,5 ) - Ở chân khớp, tần cuticun chuyển thành bộ xương ngoài đã vô hiệu hóa hoạt động của các bao cơ ( 0,5 ), trong khi tim chưa trở thành một cơ quan chuyên hóa đủ mạnh để thắng sức ma sát của mao mạch nên hệ tuần hoàn hở là một đặc điểm thích nghi ( 0,5 ) -Ở côn trùng hệ tuần hoàn hở không có vai trò trong vận chuyển khí vì hệ thống ống khí phân nhánh đến tận tế bào(0,5) c. Lợi ích tập luyện trên vùng núi cao: - Ở vùng núi cao nồng độ O2 loãng hơn vùng đồng bằng => số lượng hồng cầu tăng lên.(0,5) - Tim tăng cường vận động, cơ tim khỏe, hô hấp khỏe, bền sức.(0,5)

Phát hành PDF bởi Ths Nguyễn Thanh Tú 160 Đăng ký Word doc qua Zalo 0905779594 Email thanhtuqn88@gmail.com

1

0,5

1