Skip to main content

Giáo án ngữ văn 9 kì 1 có chủ đề tích hợp soạn theo 5 hoạt động chi tiết 2 cột

Page 1

GIÁO ÁN NGỮ VĂN THEO PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC

vectorstock.com/10212100

Ths Nguyễn Thanh Tú eBook Collection

Giáo án ngữ văn 9 kì 1 có chủ đề tích hợp soạn theo 5 hoạt động chi tiết (Mục tiêu, Phương thức, Sản phẩm, Kiểm tra, đánh giá, Tiến trình) 2 cột (Hoạt động của GV-HS/ Nội dung cần đạt) WORD VERSION | 2021 EDITION ORDER NOW / CHUYỂN GIAO QUA EMAIL TAILIEUCHUANTHAMKHAO@GMAIL.COM

Tài liệu chuẩn tham khảo Phát triển kênh bởi Ths Nguyễn Thanh Tú Đơn vị tài trợ / phát hành / chia sẻ học thuật : Nguyen Thanh Tu Group Hỗ trợ trực tuyến Fb www.facebook.com/DayKemQuyNhon Mobi/Zalo 0905779594


Ngày soạn: 02/09/2020 Ngày dạy: Bài 1.Tiết 1: Đọc -Hiểu văn bản: Phong Cách Hồ Chớ Minh - Lê Anh Trà A. Mục tiêu bài học: 1. Kiến thức: - Thấy được vẻ đẹp trong phong cách Hồ Chí Minh là sự kết hợp hài hoà giữa truyền thống và hiện đại, dân tộc và nhân loại, thanh cao và giản dị. 2. Kĩ năng: - Có kĩ năng đọc và phân tích tác phẩm. 3. Thái độ: - Từ lòng kính yêu, tự hào về Bác , học sinh cú ý thức tu dưỡng, học tập rèn luyện theo gương Bác . 4. Các năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác; tự giải quyết vấn đề; trình bày; phân tích, đánh giá... B. Chuẩn bị: - Giáo viên : soạn, n/cứu tài liệu về HCM Phương pháp: Đàm thoại, tổ chưc hđ tiếp nhận văn bản, giảng bình - Học sinh: Soạn bài, sưu tầm tranh ảnh, bài viết về nơi ở và làm việc của Bác . C. Tiến trình lờn lớp I.Hoạt động khởi động(5’) - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: viết phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giai nhiệm vụ: Hãy kể tờn những tác phẩm, tác giả viết về Bác Hồ? Hãy nờu những hiểu biết của em về Bác ? - HS trả lời=. nhận xét - GV nhận xét và dẫn vào bài. II. Hoạt động hình thành kiến thức (30p) Hđ của thầy và trò Nội dung * Hoạt động 1: Giới thiệu chung I. Giới thiệu chung:(10p) - Mục tiêu: Hs nắm được thể loại, bố cục văn bản - Phương thức: : dự ỏn,Cá nhân , cả lớp... - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi vào vở - Sản phẩm:Câu trả lời của hs và phiếu học tập - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. 1


- Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ Đại diện các nhóm tham gia trả lời. 1. Qua phần chuẩn bị ở nhà, trình bày những hiểu biết của em về tg? 2. Nêu những hiểu biết của em về vb ( thể loại, ptbđ, chia đoạn, các từ khó, cách đọc…) Dự kiến sp: - Sinh năm 1927, mất năm 1999, quê: Phổ Minh, Đức Phổ- Quảng Ngói. Đỗ tiến sĩ năm 1965, phong giáo sư năm 1991, từng nghiên cứu sinh tại trường ĐH Lômonoxop ở Nga. Các công trình đa công bố: “Giáo dục thẩm mỹ và xây dựng con người mới Việt Nam - Nxb. Sự thật 1982. “Mấy đặc điểm văn hóa đồng bằng sông Cửu Long - Chủ biên - Viện Văn hóa xuất bản 1984...” Hồ Chớ Minh, tác gia, tác phẩm, nghệ thuật ngụn từ, viết chung, Nxb. Giáo dục, 1997. Nhiều công trình khoa học đó công bố trên Các tạp chớ khoa học chuyên ngành.

1. Tác giả: Lê Anh Trà- nhà báo

2. Văn bản: - Viết năm 1990 + Năm thế giới long trọng kỉ niệm 100 năm Ngày sinh của Bác . Đây cũng là năm Người được công nhận là danh nhân ? Dựa vào phần chú thích (SGK-7) hãy giải thích văn hóa thế giới + Trong nước tổ chức nhiều ngắn gọn Các từ khú? cuộc hội thảo về HCM ? VB đề cập đến vấn đề gì? - PCHCM. Chủ đề về sự hội nhập với thế giới và giữu - Trớch trong bài viết Hồ Phong cách HCM cái vĩ đại gì n bản sắc dtộc. gắn với cái giản dị ? Vấn đề đó có ý nghĩa ntn đối với con người? - K chỉ mang ý nghĩa cập nhật mà cũn cú ý nghĩa lâu dài bởi việc học tập, rèn luyện theo p/c HCM là một * Loại văn bản: Nhật dụng. việc làm cú ý nghĩa thiết thực, thường xuyên của các thế hệ người VN hôm nay và mai sau. ? Với ý nghĩa như vậy, văn bản này thuộc loại văn bản nào? GV lồng ghộp tích hợp GDTTHCM -> GV giúp HS nhớ lại kiểu văn bản nhật dụng vỡ đề cập đến vấn đề mang tính thời sự - xã hội, đó là sự hội nhập với thế giới và bảo vệ bản sắc văn hóa dân * Bố cục chia làm 2 phần: tộc. Hiện nay toàn Đảng, toàn dân ta phát động cuộc - Phần 1: Từ đầu đến “rất hiện đại” Sự tiếp thu tinh học tập và làm theo tấm gương đạo đức HCM. hoa văn hoá nhân loại của ? Để giúp ta hiểu biết thêm về phong cách của Bác , HCM người viết đó sử dụng phương thức biểu đạt nào cho 2


phù hợp. -> Phương pháp thuyết minh. * Hoạt động 2 : Tìm hiểu văn bản - Mục tiêu: HS phân tích ND, NT tác phẩm. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ: - *) Một học sinh đọc lại đoạn 1. ? Hồ Chí Minh tiếp thu tinh hoa văn húa nhân loại trong hoàn cảnh nào. - Trong cuộc đời hoạt động cách mạng đầy gian nan, vất vả, bắt nguồn từ khát vọng ra đi tìm đường cứu nước năm 1911 tại bến Nhà Rồng. + Qua nhiều cảng trên thế giới + Thăm và ở nhiều nước. Thảo luận nhóm bàn5p ? Hồ Chớ Minh đó làm Cách nào để có thể có được vốn tri thức văn hóa nhân loại? ? Hãy đưa ra một vài ví dụ chứng tỏ Người nói, viết thạo nhiều thứ tiếng? -HS làm việc Cá nhân , thảo luận cặp, thống nhất câu trả lời, báo cáo kết quả, nhận xét chéo. -GV Nhận xét đánh giỏ, chốt kiến thức: Dự kiến SP: + Núi và viết thạo nhiều thứ tiếng ngoại quốc: Nắm vững phương tiện giao tiếp là ngôn ngữ - công cụ giao tiếp quan trọng để tìm hiểu và giao lưu văn hoá với các dân tộc trên thê giới. + Học trong công việc, trong lao động ở mọi lúc, mọi nơi (“Làm nhiều nghề khác nhau”). + “Học hỏi, tìm hiểu văn hoá, nghệ thuật đến một mức khá uyên thâm” Học hỏi tìm hiểu đến mức sâu sắc. - Ví dụ chứng tỏ Người núi, viết thạo nhiều thứ tiếng: + Viết văn bằng tiếng Pháp "Thuế mỏu" + Làm thơ bằng chữ Hán : " Nguyên tiêu ", " Vọng

- Phần 2: Cũn lại: Vẻ đẹp trong lối sống của HCM

II- Tìm hiểu văn bản: 20p 1. Sự tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại của Hồ Chí Minh. .

- Hồ Chí Minh có vốn kiến thức vừa rộng, vừa sâu. Nhưng tiếp thu có chọn lọc, tiếp thu mọi cái hay cái đẹp nhưng phê phán những mặt tiêu cực.

3


nguyệt - GV bình về mục đích ra nước ngoài của Bác → hiểu văn học nước ngoài để tìm Cách đấu tranh giải phóng dân tộc.. ? Việc tiếp thu văn hoá nước ngoài của Bác có gì đặc biệt? + Người đó tiếp thu một Cách cú chọn lọc tinh hoa VH nước ngoài. + Không ảnh hưởng 1 cách thụ động. + Tiếp thu mọi cái đẹp, cái hay, đồng thời với việc phê phán những hạn chế, tiêu cực. + Trên nền VH dân tộc mà tiếp thu những ah’ quốc tế * Gv bổ sung kiến thức: Chủ tịch Hồ Chí Minh trân trọng tất cả các nền văn hoá, nhưng tiếp thu một cách có chọn lọc, gạn đục khơi trong, kiểm nghiệm, vận dụng và sáng tạo trong thực tiễn. Người tìm thấy điểm gặp gì và giao thoa giữa hai nền văn hoá phương Đông và phương Tây, giữa các tôn giáo, các học thuyết chính trị, các vị lónh tụ, Các chính khách lớn: "Học thuyết Khổng Tử có ưu điểm của nó là sự tu dưỡng đạo đức cá nhân. Tôn giáo Giêsu có ưu điểm của nó là lòng nhân ỏi cao cả. Chủ nghĩa Mỏc cú ưu điểm của nó là Phương thức làm việc biện chứng. Họ đều muốn mưu cầu hạnh phúc cho loài người, mưu phúc lợi cho xã hội. Nếu hụm nay họ cũn sống trên cừi đời này, nếu họ họp lại một chỗ, tôi tin rằng họ nhất định chung sống với nhau rất hoàn mĩ như những người bạn thân thiết. Tôi cố gắng làm người học trò nhỏ của Các vị ấy" Thảo luận cặp đôi 5p: ? Em cú nhận xét gì về vốn tri thức nhân loại mà Bác đó tiếp thu ? Theo em, điều kỳ lạ nhất đó tạo nờn phong Cách Hồ Chớ Minh là gì ? Câu văn nào trong văn bản đó núi rừ điều đó ? Vai trò của câu này trong toàn văn bản. -HS làm việc Cá nhân , thảo luận cặp, thống nhất câu trả lời, báo cáo kết quả, nhận xét chéo. -GV Nhận xét đánh giá, chốt kiến thức: Dự kiến SP: =>

⇒ Hồ Chí Minh tiếp thu văn hóa nhân loại dựa trên nền tảng văn hóa dân tộc

*) Vẻ đẹp của p/c HCM là sự 4


kết hợp hài hoà giữa truyền ? Để giúp ta hiểu về phong cách văn hoá HCM tác giả thống và hiện đại, giữa dân đó dựng phương pháp thuyết minh như thế nào. tộc và nhân loại. -> Sử dụng đan xen các phương pháp thyết minh : so sánh, liệt kê, đan xen lời kể, lời bình cựng nghệ thuật đối lập, diễn đạt tinh tế để khéo léo đi đến kết luận, tạo sức thuyết phục lớn. GV: Mặc dự chịu ảnh hưởng của nền văn hoá thế giới nhưng Bác vẫn giữ được cái gốc văn hoá dân tộc không gì lay chuyển nổi.Đó là sự đan xen, kết hợp, bổ sung stạo hài hoà 2 nguồn vh nhân loại và dtộc trong tri thức vh Hồ Chí Minh. Bác tiếp thu các giá trị văn hoá nhân loại=> VH của Bác mang tớnh nhân loại. Bác giữ vững các giá trị vh nước nhà=> VH của Bác mang đậm bản sắc dân tộc III. Hoạt động luyện tập (5’) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Kể túm tắt một câu chuyện về sự giản dị hoặc tình yêu thương của Bác với mọi người. IV. Hoạt động vận dụng: (2p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân . - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn văn ngắn suy nghĩ của em về cách tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại của Bác . V. Tìm tũi mở rộng( 1p) -Mục tiêu: mở rộng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: tranh ảnh, tài liệu sưu tầm về lối sống của Bác - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. 5


- Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện - Chuẩn bị tiết 2 * Rút kinh nghiệm Ngày

/09/2020

_________________________________________________________ Ngày soạn : 02/09/2020 Ngày dạy : Bài 1. Tíết 2: Đọc - Hiểu văn bản: Phong Cách Hồ Chớ Minh (Tiếp) Lờ Anh Trà A. Mục tiêu bài học: 1. Kiến thức: - Thấy được vẻ đẹp trong phong cách Hồ Chí Minh là sự kết hợp hài hoà giữa truyền thống và hiện đại, dân tộc và nhân loại, thanh cao và giản dị. 2. Kĩ năng - Có kĩ năng đọc và phân tích tác phẩm. 3. Thái độ - Từ lòng kính yêu, tự hào về Bác , học sinh cú ý thức tu dưỡng, học tập rèn luyện theo gương Bác . 4. Các năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác; tự giải quyết vấn đề; trình bày; đánh giá, sử dụng ngụn ngữ. .. B. Chuẩn bị: - Giáo viên : Tranh ảnh, Các bài viết về Bác theo chủ đề. Phương pháp: vấn đáp, nêu và giải quyết vấn đề,thuyết trình,tổ chưc hđ tiếp nhận văn bản. - Học sinh: Sưu tầm tranh ảnh, các bài viết về Bác theo sự hướng dẫn của giáo viên. C. Các hoạt động: I. Hoạt động khởi động (5’) - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: viết phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giai nhiệm vụ: ? Phong cách văn hoá Hồ Chí Minh được hình thành như thế nào? Điều kỳ lạ nhất trong phong cách văn hoá Hồ Chí Minh là gì? II. Hoạt động hình thành kiến thức (30p) 6


Hđ của thầy và trò * Hoạt động 1 : Tìm hiểu văn bản - Mục tiêu: HS phân tích ND, NT tác phẩm. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ: ? Nhắc lại nội dung chính của đoạn văn 2? ? Phần văn bản này nói về thời kỳ nào trong sự nghiệp cách mạng của Bác . - HS : Phỏt hiện thời kỳ Bác làm Chủ tịch nước. Thảo luận nhóm bàn5p ? Khi trình bày những nột đẹp trong lối sống của Hồ Chí Minh, tác giả đó tập trung vào những khía cạnh nào, phương diện, cơ sở nào? ? Nhận xét gì về Cách đưa dẫn chứng, cách viết của tác giả? ? Qua đó em suy nghĩ gì về lối sống của Bác ? -HS làm việc Cá nhân , thảo luận cặp, thống nhất câu trả lời, báo cáo kết quả, nhận xét chéo. -GV Nhận xét đánh giá, chốt kiến thức: Dự kiến SP: + Nơi ở, nơi làm việc: “Chiếc nhà sàn nhỏ bằng gỗ” “Chỉ vẹn vẹn cú vài phũng tiếp khách, họp Bộ Chính trị, làm việc và ngủ đồ đạc rất mộc mạc, đơn sơ”. + Trang phục: “Bộ quần áo bà ba nâu” “Chiếc áo trấn thủ”. “Đôi dép lốp thô sơ” + Tư trang: “Tư trang ít ỏi, một chiếc vali con với vài bộ quần áo, vài vật kỷ niệm”. + Việc ăn uống: “Rất đạm bạc”Những món ăn dân tộc không cầu kỳ “Cá kho, rau luộc, dưa ghém, cà muối” - Cách đưa dẫn chứng, cách viết của tác giả: So sánh toàn diện và sâu sắc, đối lập giữa vĩ nhân nhưng hết sức giản dị, gần gũi. ? Có đúng với những gì em đó quan sát hay được

Nội dung II- Tìm hiểu văn bản:25p) 2-Vẻ đẹp trong lối sống của Bác :

=>Ca ngợi lối sống giản dị và thanh đạm của Bác - Lập luận chặt chẽ , sâu sắc , so sánh, đối lập (giữa vĩ đại và giản dị giữa vĩ nhân với c/s giản dị , gần gũi)

7


tìm hiểu qua Các kênh thông tin về Bác không ? - GV cho HS quan sát bức tranh trong SGK và đọc lại một vài câu thơ trong bài Thăm quê Bác xưa của Tố Hữu: ? Phân tích hiệu quả của Các biện pháp nghệ thuật trên? Nhận xét về nếp sống giản dị của Bác, một tờ báo nước Pháp đó viết: Sự ăn ở giản dị đến cực độ, như một nhà ẩn sĩ, đó là một đức tính rừ rệt nhất của Chủ tịch Hồ Chớ Minh. Một tuần lễ ông nhịn ăn một bữa, không phải là để hạ mình cho khổ sở, mà là để nêu một tấm gương dè xẻn gạo cho đồng bào đặng làm giảm bớt nạn đói trong nước. Hết thảy mọi người xung quanh đều bắt chước hành động đó của ông.. ? Chính tác giả đó cú nhận xét ntn về lối sống của - > Lối sống giản dị tự nhiên , Bác? gần gũi với mọi người nhưng + “Không phải là một cách tự thần thánh hoá, tự làm rất thanh cao và sang trọng cho khác đời, hơn đời”. + Đây cũng không phải là lối sống khắc khổ của những con người tự vui trong cảnh nghốo khú. + Là lối sống thanh cao, một Cách bồi bổ cho tinh thần sảng khoái, một quan niệm thẩm mỹ (Cái đẹp là sự giản dị, tự nhiên). ? Em hiểu thế nào là cách sống không tự thần thánh hoá khác đời, hơn người? - Không xem mình là Cách sống không tự thần thanh hoá khác đời , hơn người? - Không xem mình như các thánh nhân siêu phàm. Không đề cao mình khác mọi người, hơn mọi người. ? Tại sao tác giả có thể khẳng định lối sống của Bác có khả năng đem lại hạnh phúc cho tâm hồn và thể xác? - Sống giản dị, thanh bạch tránh xa được những toan tính vụ lợi nhỏ nhen, đem lại sự thư thái trong tầm hồn và thể xác. ? Lối sống ấy gợi cho ta liên tưởng đến lối sống của ai? - Ltưởng đến các vị hiền triết xưa; NT, NBK làm quan ở ẩn. 8


- HS thảo luận cặp đôi 5p ? Lối sống của Bác giống và khác các vị hiền triết ở điểm nào? Dự kiến SP: + Giống : Giản dị thanh cao + Khác : Bác gắn bó sẻ chia khó khăn gian khổ cùng nhân dân. - Bình và đưa những dẫn chứng về việc Bác đến trận địa, tát nước, trò chuyện với nhân dân, qua ảnh ... * Hoạt động 3: Tổng kết - Mục tiêu: HS khái quát ND, NT tác phẩm. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ: ? Những đặc sắc về nghệ thuật của văn bản? ? Nêu nội dung chính của văn bản? - Hai học sinh đọc ghi nhớ. - Giáo viên hệ thống bài.

III. Tổng kết 5p a- Nghệ thuật: - Kết hợp giữa kể và bình luận. - Chọn lọc những chi tiết tiêu biểu. - Đan xen thơ, dùng chữ Hán Việt. - Nghệ thuật đối lập. b- Nội dung: Vẻ đẹp của phong cách Hồ Chí Minh là sự kết hợp hài hoà giữa truyền thống văn hoá dân tộc và tinh hoa văn hoá nhân loại, giữa thanh cao và giản dị .* Ghi nhớ: (SGK8)

III. Hoạt động luyện tập (5’) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: ? Văn bản đó cung cấp thêm cho em những hiểu biết nào về Bác? em cần phải học tập và rèn luyện theo phong Cách Hồ Chí Minh ntn? Trình bày bằng một đoạn văn. Dự kiến SP: Vẻ đẹp HCM vừa mang vẻ đẹp trí tuệ vừa mang vẻ đẹp đạo đức -> Cần học tập và rèn luyện theo phong cách HCM là cần phải hoà nhập với khu vực và quốc tê song cần phải giữ gì n và phỏt huy bản sắc dân tộc Việt Nam. IV. Hoạt động vận dung : (4p) -Mục tiêu: mở rộng nâng cao kiến thức. 9


- Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , cả lớp. - Sản phẩm: tranh ảnh, tài liệu sưu tầm về lối sống của Bác - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: ? Trong cuộc sống hiện đại xét về phương diện văn hóa trong thời kỳ hội nhập có những thuận lợi và nguy cơ gì . ? Tuy nhiên tấm gương của Bác cho thấy sự hũa nhập vẫn giữ nguyên bản sắc dân tộc. Vậy từ phong Cách của Bác em cú suy nghĩ gì về việc đó. -> Sống, làm việc theo gương Bác Hồ vĩ đại, tự tu dưỡng rèn luyện phẩm chất, đạo đức, lối sống có văn hóa. ? Em hãy nờu một vài biểu hiện mà em cho là sống cú văn hóa và phi văn hóa. - GV chốt lại : - Vấn đề ăn mặc - Cơ sở vật chất - Cách nói năng, ứng xử. - Vấn đề này vừa có ý nghĩa hiện tại, vừa cú ý nghĩa lâu dài. Hồ Chớ Minh nhắc nhở : +Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội thì trước hết cần có con người mới XHCN. +Việc giáo dục và bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là việc làm rất quan trọng và rất cần thiết (di chúc). Các em hãy ghi nhớ và thể hiện trong cuộc sống hàng ngày. V. Tìm tũi mở rộng( 1p) -Mục tiêu: mở rộng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: tranh ảnh, tài liệu sưu tầm về lối sống của Bác - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện. - Chuẩn bị bài “Các phương châm hội thoại” Rút kinh nghiệm

Ngày

/09/2020

_________________________________________________________ Ngày soạn : 02/09/2020 Ngày dạy : Bài 1.Tiết 3: Các phương châm hội thoại A. Mục tiêu cần đạt: 1, Kiến thức: - Hs nắm được nội dung phương châm về lượng và phương châm về chất. 10


2. Kĩ năng: - Biết vận dụng những phương châm này trong giao tiếp. 3. Thái độ:- Có ý thức sử dụng tốt các phương châm trong giao tiếp 4. Các năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác; tự giải quyết vấn đề; trình bày; đánh giá, sử dụng ngụn ngữ.... B. Chuẩn bị: - Giáo viên: Bảng phụ, phiếu học tập - PP: Vấn đáp, nêu và giải quyết vấn đề, quy nạp, thảo luận. - Học sinh: chuẩn bị bài. C. Các hoạt động I. Hoạt động khởi động (5’) - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: viết phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ ? Muốn thể hiện suy nghĩ, mong muốn của mình với người khác em cần làm gì để đạt hiệu quả tốt nhất, tránh người khác không hiểu hoặc hiểu sai? HS trình bày, nhận xét. Gv nhận xét rồi vào bai: Trong chương trình ngữ văn lớp 8, các em đã được tìm hiểu về vai XH trong hội thoại, lượt lời trong hội thoại. Để hoạt động hội thoại có hiệu quả, chúng ta cần nắm được tư tưởng chỉ đạo của hoạt động này, đó chính là phương châm hội thoại. II. Hoạt động hình thành kiến thức (30p) HĐcủa thầy và trò Nội dung * Hoạt động 1: Tìm hiểu phương châm về I. Phương châm về lượng( 10p) lượng - Mục tiêu: HS nắm được phương châm về lượng. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. 1.VD: ( Sgk/8) - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ: HS đọc VD SGK Thảo luận nhóm 7p: ? Khi An hỏi “Học bơi ở đâu?” mà Ba trả lời 11


“ở dưới nước” thì câu trả lời đó có đáp ứng điều mà An cần biết không? Vì sao? ? Ba cần trả lời như thế nào? ? Từ đây, em rút ra được bài học gì về giao tiếp? -HS làm việc Cá nhân , thảo luận cặp, thống nhất câu trả lời, báo cáo kết quả, nhận xét chéo. -GV Nhận xét đánh giá, chốt kiến thức: Dự kiến SP: - Câu trả lời của Ba không mang nội dung mà An cần biết. An muốn biết Ba học bơi ở địa điểm nào “ở đâu?” chứ không phải An hỏi bơi là gì? - Ba cần trả lời: ví dụ: “Mình học bơi ở bể bơi của Nhà máy nước”. GV chốt - HS đọc, kể lại truyện. Thảo luận nhóm bàn 5p ? Vì sao truyện lại gây cười? ? Lẽ ra anh “Lợn cưới” và anh “áo mới” phải hỏi và trả lời như thế nào để người nghe đủ biết được điều cần hỏi và trả lời? ? Qua ví dụ này, hãy cho biết khi giao tiếp ta cần phải tuân thủ yêu cầu gì? ? Qua hai ví dụ trên em thấy để giao tiếp đạt hiệu quả, em cần chú ý điều gì ? -HS làm việc Cá nhân , thảo luận cặp, thống nhất câu trả lời, báo cáo kết quả, nhận xét chéo. -GV Nhận xét đánh giá, chốt kiến thức: Dự kiến SP: .- Thừa từ “ cưới”, “mặc cái áo mới” - Lẽ ra chỉ cần hỏi “Bác có thấy con lợn nào chạy qua đây không?” - Trả lời “(Nãy giờ) tôi chẳng thấy có con lợn nào chạy qua đây cả!” - Một học sinh đọc ghi nhớ. GV chuẩn xác.

2.Nhận xét: *) VD1 - Câu trả lời của Ba không mang nội dung mà An cần biết, thiếu nội dung Khi gtiếp, cần nói cho có nội dung đúng với yêu cầu của giao tiếp, không nên nói thiếu nội dung cần nói. *VD 2: Truyện cười “Lợn cưới, áo mới”.

-Truyện gây cười vì các nhân vật nói nhiều, thừa nd cần nói Trong giao tiếp, không nên nói thừa nội dung cần nói. * Ghi nhớ (SGK9). II-Phương châm về chất(10p) 12


* Hoạt động 2: - Mục tiêu: HS nắm được phương châm về chất. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ: Thảo luận cặp đôi 5 p ? Đọc câu chuyện em thấy nôi dung câu chuyện có đúng với sự thật không?Ttruyện phê phán điều gì? ? Qua truyện cười trên, hãy cho biết cần tránh điều gì trong giao tiếp? ? Nếu không biết chắc vì sao bạn mình nghỉ học thì em có nên trả lời với thầy (cô) là bạn ấy nghỉ học vì ốm không? Vì sao? ? Trong trường hợp này, trong lời nói của mình, ta nên sử dụng kèm những từ, ngữ nào cho phù hợp? -HS làm việc Cá nhân , thảo luận cặp, thống nhất câu trả lời, báo cáo kết quả, nhận xét chéo. -GV Nhận xét đánh giá, chốt kiến thức: Dự kiến SP: -Núi không đúng sự thật - Phê phán thói xấu khoác lác. - Em không nên kkhẳng định Vì em chưa biết chắc chắn. - Có thể sử dụng các từ : Hình như, em nghĩ là, ? Qua phần tìm hiểu trên, cho biết trong giao tiếp chúng ta cần tránh những điều gì để hoạt đông giao tiếp đạt hiệu quả? - Một học sinh đọc ghi nhớ (SGK10).

* Hoạt động 3. Luyện tập

1.VD: Truyện cười :Quả bí khổng lồ (SGK9). 2.Nhận xét

-Núi không đúng sự thật -> Phê phán thói xấu khoác lác.

Trong giao tiếp, không nên nói những điều mà mình không tin là đúng sự thật(trái với điều ta nghĩ.) Trong giao tiếp, đừng nói những điều mà mình không có bằng chứng xác thực (chưa có cơ sở để xác định là đúng). *Ghi nhớ (SGK10). III - Luyện tập(18p) 13


-Mục tiêu: Củng cố kiến thức bài học. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , cả lớp. - Sản phẩm: Câu trả lời ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Bài 1: Hoạt động cá nhân - Một học sinh đọc yêu cầu của bài tập. - Phát hiện lỗi Phân tích. - Phát phiếu học tập. Chia nhóm thực hiện. Đại diện trình bày.

Bài 2: Hoạt động nhóm - Học sinh đọc yêu cầu cảu đề bài. - Điền Trình bày trước lớp. - Chia nhóm thực hiện. Đại diện trình bày.

Bài 3: Hoạt động cá nhân - Một học sinh đọc truyện. - Nêu yêu cầu của bài tập. - Làm bài tập 3 cá nhân Trình bày.

Bài 4, 5: Hoạt động nhóm - Một học sinh đọc yêu cầu của bài tập. - Suy nghĩ Trình bày trước lớp.

1-Bài tập 1: (SGK10). a-.. gia súc nuôi ở trong nhà. Thừa cụm từ “ nuôi ở nhà”. Vì từ gia súc đã bao hàm nghĩa nuôi ở nhà. b-.. loài chim có hai cánh. Thừa cụm từ “có hai cánh” vì đó là đặcđiểm của loài chim. 2-Bài tập 2: Chọn từ ngữ thích hợp điền vào chỗ trèng: a-.. nói có sách, mách có chứng. b-.. nói dối. c- nói mò. d-nói nhăng, nói cuội. e- nói trạng. => Đều chỉ cách nói tuân thủ hoặc vi phạm phương châm về chất. 3-Bài tập 3: Truyện thừa câu: “ Rồi có nuôi được không”. - ở đây phương châm về lượng đã không được tuân thủ. 4-Bài tập 4: (SGK/11). a- Các từ ngữ này được sử dụng trong hội thoại để bảo đảm tuân thủ phương châm về chất nhằm báo cho người nghe biết là tính xác thực của nhận định hay thông tin mình đưa ra chưa được kiểm chứng. b- Sử dung các từ ngữ này trong diễn đạt để tuân thủ phương châm về lượng: 14


Báo cho người nghe biết việc nhắc lại nội dung đã cũ là do chủ ý của người nói. 5. Bài tập 5: (SGK/11) về nhà -ăn đơm nói đặt: vu khống, đặt điều, bịa chuyện cho người khác. - ăn ốc nói mũ: nói không có căn cứ. - ăn không nói có: nói vu khống, bịa đặt. - cói chày cói cối: cố tranh cói nhưng không có lí lẽ gì cả. - khua mụi mỳa mộp: nói năng ba hoa, khoác lác, phô trương. -nói dơi nói chuột: nói lăng nhăng, linh tinh, không xác thực. - hứa hươu hứa vượn: hứa để được lòng, cho qua chuyện rồi không thực hiện lời hứa. ->Tất cả đều vi phạm phương châm hội thoại về chất. C¸c thµnh ng÷ nµy chØ nh÷ng ®iều tối kị trong giao tiếp. IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giỏ HS. - Tiến trình hoạt động: Viết hoặc một đoạn văn có sử dụng phương châm về lượng hoặc chất. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện . - Soạn: “Sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh”. * Rút kinh nghiệm 15


Ngày

/09/2020

_________________________________________________________ Ngày soạn : 02/09/2020 Ngày dạy : Bài 1.Tiết 4 : Sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh A. Mục tiêu cần đạt: 1. Kiến thức: - Hiểu việc sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh, làm cho văn bản thuyết minh sinh động, hấp dẫn. 2. Kĩ năng: - Biết cách sử dụng một số biện pháp nghệ thuật vào văn bản thuyết minh. 3. Thái độ:- Có ý thức tốt khi sử dụng biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh. 4. Các năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác; tự giải quyết vấn đề; trình bày; đánh giá, sử dụng ngụn ngữ B. Chuẩn bị: - Giáo viên: Bảng phụ. phiếu học tập. câu hỏi. - PP : Vấn đáp, nêu và giảp quyết vấn đề, thảo luận - Học sinh: trả lời câu hỏi C. Các hoạt động I. Hoạt động khởi động (5’) - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: câu trả lời viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giỏ HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ ? Nhắc lại các kiểu văn bản em đó học tương ứng với các khối lớp? ở lớp 8, các em đã được học và vận dụng văn bản thuyết minh, giờ học này chúng ta tiếp tục tìm hiểu và vận dụng kiểu văn bản này ở một yêu cầu cao hơn, đó là: Để văn bản thuyết minh sinh động, hấp dẫn và bớt khô khan thì cần sử dụng một số biện pháp nghệ thuật. II. Hoạt động hình thành kiến thức (30p)

16


HĐ của thầy và trò * Hoạt động 1: Tìm hiểu việc sự dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh - Mục tiêu: HS nắm được sử dụng biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ: Thảo luận nhóm 5p ? Thế nào là văn bản thuyết minh. ? Văn bản này được viết ra nhằm mục đích gì. ? Văn bản thuyết minh có những tính chất nào. ? Kể ra các Phương thứcthuyết minh thường dùng. Dự kiến SP: - Là kiểu VB thông dụng trong mọi lĩnh vực đời sống nhằm cung cấp tri thức khách quan về đặc điểm, tính chất, nguyên nhân...của các hiện tượng và sự vật trong tự nhiên, xã hội bằng phương thức trình bày, giới thiệu, giải thích... - Tớnh chất: khách quan, xác thực và hữu ớch; chính xác, rừ ràng và hấp dẫn. - Mục đích: cung cấp tri thức về đặc điểm, tính chất các sự vật hiện tượng trong tự nhiên, xã hội. - Phương thứcnêu định nghĩa, giải thích, liệt kê, nêu ví dụ, dùng số liệu, so sánh, đối chiếu, phân tích, phân loại...

Nội dung I. Tìm hiểu việc sự dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh.(20p) 1 - Ôn tập văn bản thuyết minh.

2 - Viết văn bản thuyết minh có sử dụng một số biện pháp nghệ thuật: *VD Văn bản :Hạ Long-Đá và Nước (SGK12,13) : Chuyển giao nhiệm vụ: Nhận xét: ? Bài văn thuyết minh đặc điểm của đối -Đối tượng thuyết minh: Sự kì tượng nào? lạ của Đá và nước ở Hạ Long - Thuyết minh về sự kì lạ của Đá và Nước ở Hạ (vấn đề trừu tượng bản chất của Long. sinh vật.) ? Đặc điểm ấy có dễ dàng thuyết minh không? 17


- Đặc điểm này rất trừu tượng, khó thuyết minh bằng cách đo đếm, liệt kê... Người viết phải truyền được thích thú và cảm xóc cho người đọc ) ? Thông thường khi giới thiệu về vẻ đẹp của vịnh Hạ Long, người ta thường giới thiệu về những gì? - Giới thiệu về các đảo lớn nhỏ, các hang động, các dáng vẻ kì lạ của hòn đảo... ? ở văn bản này tác giả đã vịnh Hạ Long theo phương diện nào? - Giới thiệu về Đá và Nước của Hạ Long GV: Đây là một phát hiện mới lạ của nhà văn Nguyên Ngọc - một phương diện mà ít ai nói đến. ? Với mục đích đó, tác giả có thể thuyết minh bằng đo, đếm, liệt kê hay không? Hãy đọc câu văn nêu khái quát sự kì lạ của Hạ Long? -"Chính Nước làm cho Đá sống dậy, làm cho Đá vốn bất động và vô chi bỗng trở nên linh hoạt, có thể động đến vô tận, và có chi giác, có tâm hồn" ? Khi thuyết minh cho đối tượng này, tác giả đã dùng các Phương thứcthuyết minh nào? ? Nếu chỉ dùng Phương thứcliệt kê, tác giả chưa nêu được sự kì lạ của Hạ Long. Vậy sự kì lạ của Hạ Long đươc tác giả thuyết minh bằng cách nào? - Liên tưởng, tưởng tượng. ? Tác giả đã sử dụng các biện pháp liên tưởng, tưởng tượng như thế nào để giới thiệu sự kì lạ của Hạ Long? *Sự kì lạ của Hạ Long : +Sự sáng tạo của nước làm cho đá sống dậy linh hoạt, có tâm hồn. - Đá có tuổi: già trẻ... - Đá có tâm hồn, tính cách: tinh nghịch , nghiêm trang... - Đá có cảm xóc: vui, buồn... - Đá biết tụ họp: trò chuyện... +Nước tạo nên sự di chuyển... +Tuỳ theo góc độ và tốc độ di chuyển. + Tuỳ theo hướng ánh sáng rọi vào chúng.

- Phương thức nêu định nghĩa, giải thích và Phương thứcliệt kê

- Biện pháp liên tưởng, tưởng tượng.

18


+ Triết lý: Thiên nhiên tạo nên thế giới bằng những nghịch lý đến lạ lùng. ? Ngoài sự liên tưởng, tưởng tượng, tác giả còn sử dụng biện pháp nghệ thuật nào? Lấy dẫn chứng để chứng minh? - Đá chen chúc... Già đi trẻ lại trang nghiêm hay nhí nhảnh, tinh nghịch...Buồn hơn vui hơn; Đá như bậc tiên ông; Một thế giới người bằng đá; Bọn người bằng đá hối hả trở về...->phép nhân hoá, so sánh được sử dụng tài tình GV: Các biện pháp nghệ thuật trên đã có tác dụng giới thiệu VHL về hai phương dện Đá và Nước, đồng thời còn làm cho du khách thấy Hạ Long là một thế giới sống có hồn. HS đọc đoạn cuối:"Hạ Long vậy đó"...đến hết. Nhận xét câu văn cuối cùng? Biện pháp nghệ thuật nào đã được tác giả sử dụng? Tác dụng? - Tác giả đưa ra một lời bình, một triết lí -> khẳng định sự sống bất diệt của thiên nhiên-một món quà vô giá mà tạo hoá ban tặng cho con người. ? Các biện pháp nghệ thuật trên có vai trò như thế nào trong văn bản t/m này ? Thông qua văn bản thuyết minh này, tác giả muốn gửi tới người đọc điều gì? - Lời ngợi ca vẻ đẹp diệu kì của thiên nhiên nhắc nhở môi chúng ta phải yêu quý và bảo vệ TN Giáo viên nhấn mạnh : ngoài ra còn có các hình thức kể chuyện, tự thuật, hư cấu,( lối vè diễn ca : tròn như quả trứng gà, ô thì đội nón, ơ thì có râu...) ? Qua việc tìm hiểu trên em có nhận xét gì về việc sử dụng bpnt trong văn bản thuyết minh ? - HS đọc ghi nhớ SGK

- Sử dụng biện pháp nhân hoá, so sánh.

*) Các bpnt được sử dụng thích hợp làm nổi bật đặc điểm của Đá và Nước ở Hạ Long gây hứng thú cho người đọc. * Ghi nhớ (SGK13). II - Luyện tập( 15p)

* Hoạt động 2. Luyện tập -Mục tiêu: Củng cố, áp dụng kiến thức bài học. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , cả lớp. - Sản phẩm: Câu trả lời ghi vở. 19


- Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Bài tập 1: HS đọc bài tập. Hoạt động nhóm 10p ? Những Phương thức thuyết minh nào đã được sử dụng? ? Bài thuyết minh này có nét gì đặc biệt? ? Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật nào? ? Biện pháp nghệ thuật ở đây có tác dụng gì? -HS làm việc Cá nhân , thảo luận cặp, thống nhất câu trả lời, báo cáo kết quả, nhận xét chéo. -GV Nhận xét đánh giá, chốt kiến thức: Dự kiến SP:

1-Bài tập 1: (SGK14). a. Văn bản này có tính chất thuyết minh rất rõ ở việc giới thiệu loài ruồi (Những tri thức khách quan về loài ruồi): + Những tính chất chung về họ, giống, loài. + Các tập tính sinh sống, sinh đẻ, đặc điểm cơ thể. Cung cấp các kiến thức đáng tin cậy: Từ đó thức tỉnh ý thức giữ gìn vệ sinh, phòng bệnh, ý thức diệt ruồi. - Phương thứcthuyết minh được sử dụng: + Nêu định nghĩa. + Phân loại. + Số liệu. + Liệt kê. b. Một số nét đặc biệt của bài thuyết minh này: + Về hình thức: Giống như văn bản tường thuật một phiên toà. + Về cấu trúc: Giống như biên bản 1 cuộc tranh luận về mặt pháp lý. + Về nội dung:Giống như một câu chuyện kể về loài ruồi. - Các biện pháp nghệ thuật: Nhân hoá, có tình tiết, miêu tả,… c. Tác dụng của các biện pháp 20


nghệ thuật: + Làm cho văn bản trở nên sinh động, hấp dẫn, thú vị. + Các biện pháp nghệ thuật này gây hứng thú cho bạn đọc nhỏ tuổi, vừa là truyện vui, vừa học thêm tri thức. 2-Bài tập 2: Đoạn văn t/m chim cú gắn với hồi ức tuổi thơ, với nhận thức mê tín thuở bé, lớn lên đi học mới có dịp nhận thức lại sự nhầm lẫn cũ. Tri thức khoa học đẩy lùi sự ngộ nhận. -> Biện pháp nghệ thuật lấy sự ngộ nhận hồi nhỏ làm đầu mối của câu chuyện.

Bài 2: - Một học sinh đọc yêu cầu của bài tập. - Giáo viên gợi ý Học sinh làm bài tập.

IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn văn thuyết minh có sử dụng biện pháp nghệ thuật. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện . -Chuẩn bị bài: “Luyện tập sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh”. * Rút kinh nghiệm Ngày

/09/2020

21


_________________________________________________________ Ngày soạn : 02/09/2020 Ngày dạy :

Bài 1.Tiết 5 : Luyện tập sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh A. Mục tiêu cần đạt: 1. Kiến thức: - Hs năm chắc 1 số biện pháp nghệ thuật có thể sử dụng trong văn bản thuyết minh 2. Kĩ năng: - Hs biết vận dụng một số biện pháp nghệ thuật vào văn bản thuyết minh. 3. Thái độ: - Có ý thức sử dụng các biện pháp nghệ thuật khi viết văn bản thuyết minh. 4. Các năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác; tự giải quyết vấn đề; trình bày; đánh giá, sử dụng ngụn ngữ.... B. Chuẩn bị: - Giáo viên: Sưu tầm các bài viết có sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh có liên quan. - PP : Nêu và giải quyết vấn đề, thảo luận - Học sinh: chuẩn bị bài sgk/15 C. Các hoạt động: I. Hoạt động khởi động (5’) - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: câu trả lời viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ - Sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh có tác dụng gì? Ta cần lưu ý điều gì khi sử dụng? Giờ hôm nay chúng ta cùng nhau luyện tập sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh. II. Hoạt động hình thành kiến thức (30p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng kiến thức bài học. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , cả lớp. - Sản phẩm: Câu trả lời ghi vở. 22


- Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Hoạt động của thầy và trò

Nội dung chính

I. Đề bài: - Gv yêu cầu hs đọc và xác định yêu Thuyết minh chiếc bỳt, chiếc nún cầu của đề bài. II. Tìm hiểu đề. H Đối tượng cần thuyết minh ở đây là gì? - Thể loại: Thuyết minh - Hs trả lời. - Đối tượng: chiếc bút, chiếc nón. H Về nội dung thuyết minh cần nêu được những nội dung nào? - Nội dung; nờu công dụng, cấu tạo, chủng loại, - Hs trả lời. lịch sử của chiếc bỳt, chiếc nún. H Về hình thức thuyết minh cần lưu ý điều gì? - Hs trả lời. - Gv hướng dẫn, bổ sung: + Cho sự vật tự thuật về mình. + Sáng tạo ra một câu chuyện nào đó. + Phỏng vấn một sự vật, hiện tượng nào đó ( bằng nghệ thuật nhân hoá). + Tổ chức đi thăm một nhà sưu tầm đồ vật… GV yêu cầu HS thảo luận nhóm bàn(tg7’). Nhóm 1,2thuyết minh về cỏi bỳt. Nhóm 3, 4 thuyết minh về cỏi nún. GV treo kết quả thảo luận của nhóm1 lờn bảng.Các nhóm khác nhận xét,bổ sung. GVnhận xét,kết luận. GV treo bảng phụ cú ghi sẵn dàn ý

- Hình thức thuyết minh: vận dụng 1 số biện pháp nghệ thuật như kể chuyện, so sánh, miêu tả, hỏi đáp theo lối nhân hoá… để làm cho bài viết thêm vui tươi, hấp dẫn.

III. Lập dàn 1. Thuyết minh về chiếc bỳt.

a. Mở bài. Giới thiệu chung về chiếc bỳt. b. Thõn bài. - Lịch sử: từ rất xa xưa ra đời tình cờ (phát triển qua câu chuyện kể của nhà báo Hungari) - Cấu tạo: gồm 2 phần: phần vỏ và phần lừi. + Phần vỏ: Thường làm bằng nhựa cứng ( hoặc sắt, nhôm…), thường được cấu tạo 2 phần: ( GV gọi nhóm 2 dự kiến cách sử phần trên, phần dưới) được nối với nhau bằng dụng biện pháp nghệ thuật trong văn gien xoáy. Tác dụng: bảo vệ phần lừi bản thuyết minh về chiếc bút. + Phần lừi: gồm đầu bút, lũ xo, ruột bỳt cú chứa 23


(Có thể cho bỳt tự kể chuyện về mực…Đầu bút gắn viên bi nhỏ.Khi viết,viên bi mình,có thể dựng biện pháp nhân lăn đẩy mực ra ngoài. hoá cho bỳt tâm sự với mình…) - Công dụng: dùng để viết. -Về màu sắc: nhiều màu :xanh, đỏ, tím, vàng… - GV treo kết quả thảo luận của - Chủng loại: phong phỳ bỳt bi, bỳt mỏy… nhóm 5.Các nhóm khác nhận xét,bổ -Giỏ thành,sự tiện lợi của bỳt. sung. +ínghĩa: -Gv nhận xét,kết luận.GV sử dụng - Càng ngày càng khẳng định rừ vị trớ của mình. bảng phụ đó ghi kết quả thảo luận - Những chiếc bút xinh xinh nằm trong hộp bút thể hiện được nét thẫm mỹ của mỗi con người -Dùngđểviết,đểvẽ. - Những anh chị bót thể hiện tâm trạng. Như người bạn đồng hành thể hiện ước mơ, hoài bóo...củaconngười. “ Hãy cho tụi biết nột chữ của bạn, tụi sẽ biết bạn GV gọi đại diện HS nhóm 7, 8 dự là ai. kiến cách sử dụng biện pháp nghệ + Cách sử dụng, bảo quản: Viết nhẹ nhàng.Tránh thuật trong văn bản thuyết minh về va đập mạnh, khi không viết. Dùng nút bấm đưa cỏi nún . ngòi vào trong vỏ khái để dây mực. c. Kết bài: Chiếc bút bi là bạn đồng hành của học sinh là bạn của tất cả mọi người, mỗi khi con người cần ghi chép => Biện pháp nghệ thuật sử dụng trong văn bản này: + Tự thuật để cho chiếc bút bi tự kể về mình. + Đối đáp theo lối nhân hoá: lời đối đáp của hai cái bút than phiền về sự cẩu thả của các cô cậu học trò. 2. Thuyết minh về chiếc nún lỏ. a. Mở bài. Giới thiệu chung về chiếc mún lỏ Việt Nam. b. Thõn bài. - Lịch sử:từ lâu đời. -Giới thiệu về chiếc nún: -GV cho học sinh viết phần mở +Hình dỏng nún: bài,trình bày,nhận xét. +Nguyên liệu làm nún:lỏ cọ,tre. GV gọi hS đọc phần đọc thêm:Họ +Cách làm nón:phơi sấy lá cọ ,chuốt lá cho nhà Kim. phẳng,đặt lá lên khuõn chằm,dựng khuõn,xếp vành,lợp lỏ,khõu nún,phết dầu búng. 24


-Nón sản xuất ở đâu,vùng nổi tiếng về nghề làm nón:Nón Huế,làng Chuông. -Giỏ trị của nún: +Giá trị tinh thần:biểu tượng của con người Việt Nam,quà tặng,để múa. +Giỏ trị kinh tế”Làm giàu,tạo công ăn việc làm. -Tác dụng che mưa,che nắng c.Kết bài:Cảm nghĩ cuả em về chiếc nún lỏ Việt Nam. + HS trình bày đoạn mở bài VD1: Là người Việt Nam, ai chẳng biết chiếc nón trắng quen thuộc. Mẹ đội chiếc nón ra đồng nhổ mạ, cấy lúa... Chị đội nón trắng đi chợ, chèo đũ... Em đi học cũng luôn mang theo che mưa, che nắng... Chiếc nón quen thuộc là thế. Nhưng có bao giờ bạn tự hỏi: Nó ra đời từ bao giờ, được làm như thế nào, giá trị của nó ra sao?... VD2: Chiếc nón trắng Việt Nam không chỉ để che mưa, che nắng, nó là một nét duyên dáng của người phụ nữ Việt Nam “Qua đỡnh ngả nún trụng đỡnh, đỡnh bao nhiờu ngúi, thương mình bấy nhiờu”. Vỡ sao chiếc nún được yêu quí và trân trọng như vậy, xin hãy cựng tụi tìm hiểu về nú... IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn văn thuyết minh cú sử dụng biện pháp nghệ thuật. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện . 25


Soạn văn bản “Đấu tranh cho một thế giới hoà bình”. * Rút kinh nghiệm Ngày

/09/2020

_________________________________________________________ Ngày soạn : 02/09/2020 Ngày dạy : Bài 2. Tiết 6: Đọc –Hiểu văn bản Đấu tranh cho một thế giới hoà bình - Gabrien Gacxia Macket A. Mục tiêu bài học: 1. Kiến thức: - HS hiểu được nội dung vấn đề đặt ra trong văn bản. Nguy cơ chiến tranh hạt nhân đang đe doạ toàn bộ sự sống trên trái đất; nhiệm vụ cấp bách của toàn thể nhân loại là ngăn chặn nguy cơ đó, là đấu tranh cho một thế giới hoà bình. - Thấy được nghệ thuật nghị luận của tác giả: Chứng cứ cụ thể, xác thực, cách so sánh r õ ràng, giàu sức thuyết phục, lập luận chặt chẽ. 2. Kĩ năng : - có kĩ năng đọc,tìm hiểu, phân tích luận điểm, luận cứ trong văn nghị luận chính trị. 3.Thái độ: - có ý thức yêu chuộng hoà bình, căm ghét chiến tranh 4. Các năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác; tự giải quyết vấn đề; trình bày; đánh giá, sử dụng ngụn ngữ. B. Chuẩn bị: - Giáo viên: Tài liệu liên quan đến bài học PP: Nêu và giải quyết vấn đề, tổ chức hđ tiếp nhận tphẩm, vấn đáp - Học sinh: Những bài viết có liên quan. C. Các hoạt động I. Hoạt động khởi động (5’) - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: câu trả lời viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ 26


? Nêu hiểu biết của em về hậu quả chiến tranh thế giới thứ 2? Suy nghĩ của em về hậu quả đó? Chiến tranh đã qua đi từ lâu những hậu quả của nó để lại còn hết sức nặng nề với nhân dân Việt Nam: Đó chính là những di chứng do chất độc màu Da Cam mà Mỹ đã sử dụng trong cuộc chiến tranh xâm lợc Việt Nam, trên thế giới hai quả bom nguyên tử mà Mỹ đã ném xuống Nhật Bản năm 1945, đến nay vẫn là vấn đề thế giới quan tâm. Vậy chúng ta cần có thái độ ntn?. II. Hoạt động hình thành kiến thức (30’) HĐ của thầy và trò * Hoạt động 1: Giới thiệu chung - Mục tiêu: HS nắm được khái quát tác giả, tác phẩm. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ ? Dựa vào phần chú thích *, hãy giới thiệu những nét chính nhất về tác giả Mác-két?

Nội dung I. Giới thiệu chung (10p) 1. Tác giả

* Tác giả: Ga-bri-en Gác-xi-a Mác-két. - Nhà văn: Cô-lôm-bi-a. - Sinh năm 1928. - Ông là tác giả của nhiều tiểu thuyết và tập truyện ngắn theo khuynh hướng hiện thực huyền ảo. - Năm 1982, được nhận giải thưởng Nô-ben về văn học. 2. Văn bản

(- Tháng 8/1986, ông được mời tham dự cuộc gặp gì của nguyên thủ 6 nớc với nội dung kêu gọi chấm rứt chạy đua vũ trang, thủ tiêu vũ khi hạt nhân để đảm bảo an ninh và hoà bình thế giới. - Văn bản này trích từ tham luận của ông.) - Kiểm tra HS đọc các chú thích trong SGK UNICEF, FAO, tàu sân bay. - Giải thích thêm các chú thích: ? Có thể xếp văn bản đấu tranh... hoà bình vào cụm văn bản nhật dụng được không? tại sao? - Văn bản này thuộc cụm văn - Vấn đề có tính cập nhật trong đời sống, xã hội: vũ bản nhật dụng. khí hạt nhân, hoà bình. ? Hãy kể những văn bản nhật dụng đã học ở lớp 8? - Thông tin về Ngày trái đất năm 2000, ôn dịch thuốc lá, bài toán dân số ? Văn bản đề cập đến vấn đề gì? hãy xác định phương thức biểu đạt chính mà văn bản đề cập -Vấn đề bàn luận: Chống chiến 27


đến? ? Hãy tìm các luận cứ triển khai luận điểm trên? - 4 luận cứ -> bố cục 4 phần - Chiến tranh hạt nhân là hiểm họa khủng khiếp đang đe doạ loại người và sự sống trên trái đất. Vì vậy đấu tranh để loaị bỏ nguy cơ ấy cho một thế giới hoà bình là nhiệm vụ cấp bách của toàn nhân loại . -> Luận điểm - Hệ thống luận cứ: + Kho vũ khí hạt nhân đang được tàng trữ có khả năng huỷ diệt cả trái đất và các hành tinh khác trong hệ mặt trời.( Nguy cơ chiến tranh hạt nhân) + Cuộc chạy đua vũ trang đã làm mất đi khả năng cải thiện đời sống cho hàng tỷ người.Những ví dụ so sánh trong các lĩnh vực xã hội,y tế, tiếp tế thực phẩm, giáo dục, … với những chi phí khổng lồ cho chạy đua vũ trang đã cho thấy tính chất phi lý của việc đó.( + Chiến tranh hạt nhân không chỉ đi ngược lại lý trí của loài người mà còn ngược lại với lý trí của tự nhiên, phản lại sự tiến hoá, đa tất cả thế giới về lại điểm xuất phát cách đâyhàng nghìn triệu năm. + Vì vậy tất cả chúng ta phải có nhiệm vụ ngăn chặn cuộc chiến tranh hạt nhân, đấu tranh vì một thế giới hoà bình. ? Em có nhận xét gì về hệ thống luận điểm, luận cứ của văn bản? *) Gộp 2 luận cứ 2,3 là 1: Cuộc chạy đua vũ trang và hậu quả. * Hoạt động 2 : Tìm hiểu văn bản - Mục tiêu: HS phân tích ND, NT tác phẩm. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ ? Cá nhân quan sát Đ1 :

tranh hạt nhân.

*) Hệ thống luận điểm , luận cứ mạch lạc, chặt chẽ, có sức thuyết phục. II. Tìm hiểu văn bản: 20p 1- Nguy cơ chiến tranh hạt nhân:

28


? Theo dõi đoạn văn đầu cho biết nguy cơ chiến tranh hạt nhân được tác giả chỉ ra như thế nào? -8/8/1986 Hơn 50.000 đầu đạn ... - Mỗi người trên 4 tấn thuốc nổ - Huỷ diệt 12 lần sự sống - Tiêu diệt các hành tinh xoay xung quanh mặt trời + 4 hành tinh nữa phá huỷ thế thăng bằng của hệ mặt trời. - Như thanh gươm Đa.mô-clét.. tiêu diệt tất cả ..của hệ mặt trời ? Tại sao tác giả lại so sánh chiến tranh vũ khí hạt nhân đang đè nặng lên chúng ta như thanh gươm Đa-mô-clét? - Vì nguy cơ chiến tranh vũ khí hạt nhân rất nguy hiểm, nó có thể xảy ra bất cứ lúc nào, nó luôn đe doạ sự sống của con người=>.Cách so sánh ấy nhấn mạnh hơn mối nguy cơ của sự huỷ diệt Chiến tranh hạt nhân rất nguy hiểm, chỉ cần ấn cái nút trên bàn phím thì sự sống sẽ không còn tồn tại trên hành tinh của chúng ta ? Em có nhận xét gì về cách lập luận và sử dụng các biện pháp nghệ thuật ở đoạn văn bản này? Thảo luận nhóm bàn: 5p ? Từ phần vừa phân tích, em nhận thức được điều gì về nguy cơ chiến tranh hạt nhân. ? Thái độ của tác giả khi viết lên vấn đề này? ? Từ thực tế cuộc chiến tranh xâm lược của Mĩ tại VN, Nhật Bản. Em hãy chỉ ra sự tàn phá ác liệt của vũ khí hạt nhân?

- Cách vào đề trực tiếp - Lí lẽ và chứng cớ đều dựa trên sự tính toán KH.

-> Vũ khí hạt nhân có sức tàn phá khủng khiếp, khẳng định nguy cơ hạt nhân đê doạ mọi Dự kiến SP: => người trên toàn trái đất. - Máy bay B52 của Mĩ dải thảm khắp đất nước - Thái độ của tác giả là sự lên VN, tàn phá, làm thiệt hại về người và tài sản (Phố án phê phán chiến tranh hạt Khâm Thiên bị san bằng, các nhà máy, xí nghiệp bị nhân phá huỷ...) - Để lại những di chứng của chất độc màu da cam... => Đây là những hành động dã man cần lên án, không chỉ ở VN mà ở Nhật Bản, Mĩ đã bỏ hai quả bom nguyên tử vào hai thành phố HiRôSiMa và 29


Nagasaki.. GV: Nguy cơ chiến tranh hạt nhân đang đe doạ toàn thế giới, một khi nó nổ ra thì tất cả mọi sinh vật trên trái đất sẽ bị huỷ diệt. Vậy nguyên nhân nào dẫn đến chiến tranh hạt nhân, làm gì để ngăn chặn chúng, tiết sau chúng ta sẽ tìm hiểu. IV. Hoạt động luỵờn tập vận dụng ( 7p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn văn suy nghĩ về hậu quả của vũ khớ hạt nhân những năm 80của Tk XX. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 2p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện . - Chuẩn bị tiết 6: Hiểm hoạ của chiến tranh hạt nhân và lời kêu gọi của tác giả * Rút kinh nghiệm Ngày

/09/2020

_________________________________________________________ Ngày soạn : 5/9/2020 Ngày dạy : Bài 2 . Tiết 7: Đọc -Hiểu văn bản đấu tranh cho một thế giới hoà bình (tiếp) I. Mục tiêu: - Kiến thức: - HS hiểu được nội dung vấn đề đặt ra trong văn bản. nhiệm vụ cấp bách của toàn thể nhân loại là ngăn chặn nguy cơ đó, là đấu tranh cho một thế giới hoà bình. - Thấy được nghệ thuật nghị luận của tác giả: Chứng cứ cụ thể, xác thực, cách so sánh r õ ràng, giàu sức thuyết phục, lập luận chặt chẽ. 30


- Kỹ năng: Rèn kỹ năng đọc, phân tích văn bản nghị luận. - Thái độ: G/D học sinh có thói quen quan tâm đến các vấn đề của đời sống xã hội trong nước và quốc tế -Các năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác; tự giải quyết vấn đề; trình bày; đánh giá, sử dụng ngụn ngữ. II. Chuẩn bị : - GV: Soạn bài + các tư liệu chiến tranh và vũ khí hạt nhân trên thế giới. PP: Vấn đáp , hđộng tiếp nhận tác phẩm, nêu và giải quyết vấn đề. - HS : Đọc trước bài và chuẩn bị theo h/d của giáo viên. III. Tiến trình lên lớp I. Hoạt động khởi động (5’) - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: câu trả lời viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ ? Nguy cơ của chiến tranh hạt nhân như thế nào? Em hãy nhận xét thái độ của Mác Két về vấn đề này? II. Hoạt động hình thành kiến thức (30p) Hoạt động của thầy và trò * Hoạt động 1 : Tìm hiểu cuộc chạy đua vũ trang và hậu quả của nó. - Mục tiêu: Hs nắm được tác hại của cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân - Phương thức: Thảo luận nhóm, Cá nhân - Sản phẩm:câu trả lời, nd ghi vở , phiếu học tập - Cách tiến hành: - Yêu cầu học sinh đọc đoạn 2 của văn bản Thảo luận nhóm 7p ? Theo tác giả niềm an ủi lớn nhất trước nguy cơ chiến tranh là gì? ? Để làm rõ luận điểm đó tác giả đã chỉ rõ sự phi lý và tốn kém của chạy đua vũ trang ra sao? -HS làm việc Cá nhân , thảo luận cặp, thống nhất câu trả lời, báo cáo kết quả, nhận xét chéo. -GV Nhận xét đánh giá, chốt kiến thức: Dự kiến SP:

Nội dung III. Tìm hiểu văn bản:25p) 1. Nguy cơ của chiến tranh hạt nhân:

2. Cuộc chạy đua vũ trang và hậu quả của nó a. Đối với con người

31


- Nhận thức được việc bảo tồn sự sống trên TĐ ít tốn kém hơn dịch hạch hạt nhân. Đưa ra d/c về sự tốn kém và tính chất vô lí của cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân :( Chi phí lĩnh vực đời sống xã hội- Chi phí chuẩn bị chiến tranh hạt nhân) - Lĩnh vực xã hội: 100 tỉ đô la.> cứu 500 triệu trẻ em nghèo -> chi phí cho 100 máy bay và 7000 tên lửa vượt đại dương. - Y tế: Giá trị của 10 tàu sân bay = Số tiền phòng bệnh trong 14 năm bảo vệ 1 tỉ người sốt rét, cứu được 14 triệu trẻ em. - Thực phẩm : 27 tên lửa đủ tiền nông cụ cho các nước nghèo và 149 tên lửa đủ cho 575 triệu người thiếu dinh dưỡng. - Giáo dục: 2 chiếc tàu ngầm mang vũ khí hạt nhân đã đủ tiền xoá nạn mù chữ cho toàn thế giới. Tác giả đưa ra hàng loạt những dẫn chứng với những so sánh thuyết phục trong các lĩnh vực xã hội, y tế, tiếp tế thực phẩm, giáo dục. ? Em có nhận xét gì vê cách đưa dẫn chứng và so sánh của tác giả sử dụng trong đoạn này? ?Tại sao tg lại so sánh tác hại của chiến tranh hạt nhân với các ngành đó? - Vì đây là những lĩnh vực thiết yếu trong cuộc sống con người đặc biệt là đối với các nước nghèo chưa phát triển. ? Cách so sánh đó có tác dụng gì? - Làm nổi bật sự tốn kém, phi lí. ?Qua đó tác giả đã cho người đọc thấy được t/c của chiến tranh hạt nhân ntn?

- Sử dụng dẫn chứng với những so sánh cụ thể, toàn diện, sâu sắc và phong phú trên nhiều lĩnh vực.

-> Chạy đua vũ trang là vô cùng tốn kém, phi lý, cướp đi của thế giới, của con người những điều kiện phát triển, để loại trừ nạn đói, nạn thất học và khắc phục nhiều bệnh tật cho hàng trăm ? Vì sao nói: "Chiến tranh hạt nhân không những triệu con người. đi ngược lại lí trí của con người mà còn đi ngược lại lí trí của cả tự nhiên nữa"? b. Đối với tự nhiên - Vì: Chiến tranh hạt nhân không chỉ tiêu diệt nhân loại mà còn huỷ diệt mọi sự sống trên trái đất. 32


? Để làm rõ điều này tác giả đã đưa ra những chứng cứ nào? - Sự sống trên trái đất 380 triệu năm bướm mới biết bay, 180 triệu năm hồng mới nở 4 kỉ con người mới biết hát, biết yêu > < nhưng bấm một ... trở lại điểm xuất phát ? Nhận xét cách lập luận của tác giả? - Tác giả đưa ra những chứng cứ ? Em hiểu gì về sự sống trên TĐ từ hình dung đó từ khoa học địa chất và cổ sinh của tác giả? học về nguồn gốc và sự tiến hoá của sự sống trên trái đất ? Vậy theo lời bình luận của tác giả trong thời đại + Lập luận sắc bén, lối biện hoàng kim này của KH và trí tuệ chỉ cần 1 tích tắc luận tương phản về thời gian, của chiến tranh hạt nhân sẽ gây ra hậu quả gì? những chứng cớ khoa học cụ ? Qua đó em có nhận thức gì về tính chất của chiến thể. tranh hạt nhân? *) Sự sống trên TĐ là 1 kết quả quá trình tiến hoá lâu dài của tự * Hoạt động 2 : Tìm hiểu nhiệm vụ đấu tranh ngăn nhiên. chặn chiến tranh hạt nhân *) Chiến tranh hạt nhân huỷ diệt - Mục tiêu: Hs nắm được nhiệm vụ đấu tranh ngăn mọi sự sống, đẩy lùi cuộc tiến chặn chiến tranh hạt nhân hoá trở lại điểm xuất phát ban - Phương thức: Thảo luận nhóm, Cá nhân đầu là phản tự nhiên, phản tiến - Sản phẩm:câu trả lời, nd ghi vở , phiếu học tập hoá. - Cách tiến hành: 3. Nhiệm vụ đấu tranh ngăn chặn chiến tranh hạt nhân. ? Sau khi chỉ ra hiểm hoạ của chiến tranh hạt nhân tác giả dẫn người đọc đến vấn đề gì? - Tác giả hướng mọi người tới một thái độ tích cực là đấu tranh ngăn chặn chiến tranh hạt nhân cho một thế giới hoà bình. - Khẳng định ý nghĩa của sự có mặt trong hàng ngũ những người đấu tranh ngăn chặn chiến tranh hạt nhân Thảo luận cặp đôi 3p: ? Kết thúc lời kêu gọi tác giả đã đưa ra đề nghị gì? ? Ta nên hiểu như thế nào về đề nghị này của nhà văn?(Tác giả muốn kêu gọi điều gì?) Dự kiến SP: - Đề nghị: Lập ra 1 nhà băng lưu giữ trí nhớ tồn tại được cả sau thảm hoạ hạt nhân - Nhân loại cần đoàn kết giữ gìn kí ức của mình, 33


chứng ta sẽ lên án những thế lực hiếu chiến - Liên hệ : 5 triệu chữ ký trong đó có nhiều chữ kí của giáo viên và học sinh Lào Cai ? Em có nhận xét gì về cách lập luận của tác giả ở phần này? ? Với lời đề nghị đó, theo em tác giả muốn nhấn mạnh điều gì? ? Em hiểu gì về nhà văn Mác két qua câu chuyện -Lập luận rõ ràng đầy tính thuyết này? phục. - Yêu chuộng hoà bình, yêu con người. - Đoàn kết đấu tranh cho 1 thế giới hoà bình, ngăn chặn và xoá bỏ nguuy cơ chiến tranh hạt * Hoạt động 3: Tổng kết - Mục tiêu: Hs nắm được nghệ thuật, nội dung đặc nhân là nhiệm vụ cần thiết và sắc của tác phẩm cấp bách của toàn thể loài người. - Phương thức: Thảo luận nhóm, vấn đáp - Sản phẩm:HS ghi vở III. Tổng kết: 5p - Cách tiến hành : 1. Nghệ thuật ? Nêu những nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật - Lập luận chặt chẽ. của văn bản? - Có chứng cứ cụ thể, xác thực. ? Vì sao tác giả lại đặt tiêu đề cho văn bản đấu -Sử dụng nghệ thuật so sánh sắc tranh cho thế giới hoà bình sảo, giàu sức thuyết phục 2 Nội dung - Nguy cơ chiến tranh hạt nhân đe dọa toàn nhân loại và sự chạy đua * Luyện tập:5p Kể tên một thảm hoạ hạt nhân đó xẩy ra với nhân vũ trang loại. Phân tích hậu quả của nó và gửi lời cảnh báo - Lời kêu gọi đấu tranh vì một thế đến nhân loại. giới hòa bình, không chiến tranh Ghi nhớ(SGK) IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn văn ngắn nêu suy nghĩ sau khi học xong văn bản. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. 34


- Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu cú liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện . Chuẩn bị p/c hội thoại (tiếp theo) + ghi nhớ bài trước. * Rút kinh nghiệm Ngày /09/2020

_________________________________________________________ Ngày soạn : 5/9/2020 Ngày dạy : Bài 2.Tiết 8: Các phương châm hội thoại ( Tiếp theo) A. Mục tiêu bài học: 1. Kiến thức: - Nắm được nội dung phương châm quan hệ, phương châm cách thức và phương châm lịch sự. 2. Kĩ năng: - Biết vận dụng những phương châm này trong giao tiếp. 3. Thái độ: - Có ý thức sử dụng tốt các phương châm trong giao tiếp. 4. Các năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác; tự giải quyết vấn đề; trình bày; đánh giá, sử dụng ngụn ngữ... B. Chuẩn bị: - Giáo viên: Những ngữ liệu có liên quan đến bài học PP: Vấn đáp, nêu và giải quyết vấn đề,quy nạp, thảo luận - Học sinh:Chuẩn bị thực hiện H Đ C. Các hoạt động I. Hoạt động khởi động (5’) - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: câu trả lời viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ ? Kể tên các phương châm hội thoại đó học? - HS trả lời=. nhận xét - GV nhận xét và dẫn vào bài. II. Hoạt động hình thành kiến thức (30p)

35


HĐ của thầy và trò * Hoạt động 1: Tìm hiểu đặc điểm phương chõm quan hệ - Mục tiêu: HS nắm được phương châm quan hệ. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp, cặp đôi. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ * HS lµm viÖc cặp đôi 5p: ? Câu thành ngữ này dùng để chỉ tình huống hội thoại như thế nào? .? Thử tưởng tượng điều gì sẽ xẩy ra nếu như xuất hiện tình huống hội thoại nay? ? Qua đây, em rút ra bài học gì trong giao tiếp? Dự kiến SP:=> - Một học sinh đọc ghi nhớ. Hoạt động 2 - Mục tiêu: HS nắm đượcp/châm cách thức. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ * HS Thảo luận nhóm bàn5p : Các thành ngữ: + “Dây cà ra dây muống” + “Lúng búng như ngậm hột thị” ? Hai thành ngữ này, dùng để chỉ tình những cách nói như thế nào? ? Những cách nói đó ảnh hưởng đến giao

Nội dung I. Phương châm quan hệ: (7p) 1.VD ( Sgk/21 )

2.NX:

- Câu thành ngữ “Ông nói gà, bà nói vịt”: Chỉ Cách núi mỗi người nói một đằng, không khớp với nhau=> không hiểu nhau *) Khi giao tiếp cần nói đúng vào đề tài giao tiếp, tránh nói lạc đề. * Ghi nhớ (SGK21). II. Phương châm cách thức:(10p) 1. VD 1 ( Sgk/21,22 )

36


tiếp ra sao? ? Qua đây, em có thể rút ra được bài học 2. Nhận xét gì trong giao tiếp? - Thành ngữ “Dây… muống” chỉ cách nói dài dòng, rườm rà. Dự kiến SP: => - Thành ngữ “Lúng túng… hột thị” chỉ cách nói ấp úng, không thành lời, không rành mạch. Làm cho người nghe khó tiếp nhận hoặc tiếp nhận không đúng nội dung được truyền đạt. Như vậy giao tiếp sẽ không đạt kết quả mong muốn. *)Khi giao tiếp, cần chú ý (tới) nói ngắn gọn, rành mạch; tránh cách nói mơ hồ Câu “Tôi đồng ý với những nhận định về truyện ngắn của ông ấy”. ? Có thể hiểu câu trên theo mấy cách? Được hiểu theo hai cách: + Cách 1: Xác định cụm từ “của ông ấy” bổ nghĩa cho “nhận định”. Câu trên có thể hiểu là:Tôi đồng ý với những nhận định của ông ấy về truyện ngắn. + Cách 2: Xác định cụm từ “của ông ấy” bổ nghĩa cho “truyện ngắn”. Câu trên có thể hiểu là: Tôi đồng ý với những nhận định của ai đó về truyện ngắn của ông ấy (Do ông ấy sáng tác). ? Em cú nhận xét gì về Cách núi này? ? Để người nghe không hiểu lầm phải nói như thế nào? . Có thể chọn một trong các cách sau: 1. Tôi.. của ông ấy về truyện ngắn. 2. Tôi… nhận định về truyện ngắn mà ông ấy sáng tác. 3. Tôi.. nhận định của các bạn về.. truyện ngắn của ông ấy. ? Qua ví dụ trên, rút ra được kết luận gì trong giao tiếp của bản thân em? ? Qua phần tìm hiểu trên em hiểu thế nào

*VD 2 ( Sgk/22 )

- Cách núi mơ hồ khiến người nghe hiểu theo nhiều Cách khác nhau.

Khi giao tiếp, nếu không vì một lý do đặc biệt thì không nên nói những câu mà người nghe có thể hiểu theo nhiều cách (Cách nói mơ hồ). 37


là p/châm cách thức? - Đọc phần ghi nhớ (SGK22). Hoạt động 3 - Mục tiêu: HS nắm đượcp/châm lịch sự. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ * HS Thảo luận cặp đôi 3p: Truyện “Người ăn xin” (SGK22): ? Vì sao người ăn xin và cậu bé trong truyện đều cảm thấy mình đã nhận được từ người kia một cái gì đó? ? Em rút ra được bài học gì từ câu chuyện? Dự kiến SP: =>

* Ghi nhớ (SGK22) III. Phương châm lịch sự:(5p) 1. VD ( Sgh/22 )

2. Nhận xét Hai người đều không có tiền bạc nhưng cả hai đều cảm nhận được tình cảm mà người kia đã giành cho mình, đó là tình cảm: Tôn trọng, chân thành và quan tâm Trong giao tiếp, cần phải tôn trọng đến người khác. người đối thoại (Dù hoàn cảnh, địa vị xã hội của người đối thoại như thế nào đi nữa, không nên cảm thấy người đối thoại thấp kém hơn mình mà dùng những lời lẽ thiếu tịch sự). ? Thế nào là p/ châm lịch sự? - Một học sinh đọc phần ghi nhớ. *)Khi giao tiếp, cần tế nhị và tôn trọng ? Khi giao tiếp để đảm bảo thái độ, ta người khác. cần phải lưu ý điều gì? GV: Cho HS quan sát vào tình huống sau: - Tình huống : Cô giáo : Sao em đến lớp muộn thế? Học sinh: Không ai gọi dậy. ? Em thấy học sinh trả lời cô giáo có *Ghi nhớ (SGK23). đảm bảo quan hệ giao tiếp trong hội thoại không? tại sao? - Có mang tính ngắn gọn nhưng thiếu tôn 38


trọng, lễ phép. -> Giáo viên nhấn mạnh: Khi giao tiếp, phải đảm bảo đúng vai trò xã hội, nếu không chỉ đúng với yêu cầu giao tiếp mà không tuân thủ phương châm lịch sự. Một học sinh đọc yêu cầu bài tập. - Làm miệng Học sinh khác nhận xét, bổ sung (nếu có). ? Tìm một số câu tục ngữ, ca dao có nội dung tương tự. Hoạt động 4 - Mục tiêu: HS luyện tập, vận dụng kiến thức.. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ - Một học sinh đọc yêu cầu bài tập. - GV phát phiếu học tập. - Học sinh làm bài tập theo nhóm ( 4 nhóm ), đại diện trình bày.

IV. Luyện tập:(13p)

1-Bài tập 1: (SGK23) - Những câu tục ngữ, ca dao đó, cha ông ta muốn khẳng định vai trò của ngôn ngữ trong đời sống và khuyên chúng ta trong giao tiếp nên dùng những lời lẽ lịch sự, nhã nhặn. - Một số câu tục ngữ, ca dao có nội dung tương tự: + “Chim khôn.. dễ nghe”. + “Vàng.. thử lời”. + “Chẳng được miếng thịt miếng xôi” Cũng chẳng được lời nói cho nguôi tấm lòng”. + “Một lời nói quan tiền, thúng thóc, một lời nói dùi đục cẳng tay”. + “Một câu nhịn là chín câu lành”. 2-Bài tập 2: (SGK23) - Một học sinh đọc yêu cầu bài tập. - Phép tu từ TV có liên quan trực tiếp tới - Chia lớp 4 nhóm. Gv phát phiếu học tập phương châm lịch sự là: Phép nói giảm, nói - Đại diện trình bày. tránh. Ví dụ: Cụ ấy đã chết cách đây 10 năm. Cụ ấy đã khuất núi 10 năm rồi. 3-Bài tập 3: (SGK23) a- nói mát. d- nói leo. b- nói hớt e- nói ra đầu, ra đũa. 39


c- nói móc. - Cách nói a, b, c, d có liên quan tới phương châm lịch sự, cách nói e có liên quan đến phương châm cách thức. . Giải nghĩa các thành ngữ sau đây và cho 4-Bài tập 4: (SGK23, 24) biết mỗi thành ngữ đó có liên quan đến a- Người nói chuẩn bị hỏi về một vấn đề phương châm hội thoại nào? (Cặp đôi) không đúng vào đề tài mà 2 người đang trao đổi. Tránh để người nghe hiểu rằng mình không tuân thủ phương châm quan hệ. b- Đôi khi, vì một lý do nào đó, người nói phải nói một điều mà nghĩ là điều đó sẽ làm tổn nthương thể diện của người đối thoại. Để giảm nhẹ ảnh hưởng tới người nghe, người nói dùngcách diễn đạt này – Phương châm lịch sự. c- Những cách nói “Đừng nói leo, với tôi”báo hiệu cho người nghe biết rằng người đó đã không tuân thủ phương châm lịch sự và cầnphải chấm rứt. Bài 5: Nói băm nói bổ: núi bốp chỏt, xỉa xói, thụ bạo (PC lịch sự). -Nói như đấm vào tai: núi mạnh, trỏi ý người khác, khó tiếp thu (PC lịch sự). -Điều nặng tiếng nhẹ: núi trỏch múc, chỡ chiết (PClịch sự). -Nửa ỳp nửa mở: núi mập mờ, ỡm ờ, không núi ra hết ý (PC Cách thức). -Mồm loa mộp giải:lắm lời, đanh đá, nói át người khác (PC lịch sự). -Đánh trèng lảng: lảng ra, né tránh không muốn tham dự vào một việc nào đó, không muốn đề cập đến một vấn đề nào đó mà người đối thoại đang trao đổi (PC quan hệ). -Nói như dùi đục chấm mắm cáy: núi không khộo, thụ kệch, thiếu tế nhị (PC lịch sự). 40


IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn văn thuyết minh có sử dụng biện một vài phương châm hội thoại đó học. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện . + Làm bài tập 5 (SGK), bài tập (SBT). + Chuẩn bị bài: * “Sử dụng yếu tố miêu tả...”. * “Luyện tập sử dụng yếu tố miêu tả...”. * Rút kinh nghiệm Ngày /09/2020

_________________________________________________________ Ngày soạn : 5/9/2020 Ngày dạy : Bài 2. Tiết 9 Sử dụng yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh A. Mục tiêu cần đạt: - Kiến thức: Giúp học sinh hiểu được văn bản thuyết minh có khi phải kết hợp với yếu tè miªu t¶ th× v¨n b¶n míi sinh động hấp dẫn. - Kỹ năng: Rèn cho học sinh kỹ năng phát hiện, vận dụng yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh. - Thái độ: giáo dục cho học sinh lòng say mê, hứng thú về viết văn bản thuyết minh. - Các năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác; tự giải quyết vấn đề; trình bày; đánh giá, sử dụng ngụn ngữ. B. Chuẩn bị: - Giáo viên: Những đoạn văn, bài văn thuyết minh có sử dung yếu tố miêu tả. PP: Đàm thoại, quy nạp, thảo luận 41


- Học sinh: Sưu tầm những đoạn văn thuyết minh có sử dụng yếu tố miêu tả. C. Các hoạt động I. Hoạt động khởi động (5’) - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: câu trả lời viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ Để văn bản thuyết minh sinh động, hấp dẫn, có sức thuyết phục ta thường sử dụng một số biện pháp nghệ thuật, đó là những biện pháp nào? II. Hoạt động hình thành kiến thức (30p) * Hoạt động 1: Tìm hiểu đặc điểm... I. Tìm hiểu yếu tố miêu tả trong văn - Mục tiêu: HS hiểu đặc điểm yếu tố miêu tả bản thuyết minh. ( 20p) trong VBTM. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động Văn bản “Cây chuối trong đời sống Việt Nam” *VD (sgk-T24) - Hai học sinh đọc văn bản. *Nhận xét ?.Em hãy cho biết nhan đề và g.thích nhan -Nhan đề của VB: Cây chuối trong đời đề của VB? (Nhan đề của VB có ý nghĩa sống Việt Nam ->Vai trò của cây chuối trong đ/sống gì?) -Cây chuối trong đời sống Việt Nam. Nói về v/chất, tinh thần của ngời VN từ xa cây chuối nói chung trong đ/sống VN (không đến nay. phải là miêu tả một cây chuối nào, một rừng chuối nào) -Vai trò của cây chuối trong đ/sống v/chất, tinh thần của ngời VN từ xa đến nay. -Thái độ đúng đắn của con người trong việc nuôi trồng, chăm sóc, sử dụng có hiệu quả -Thuyết minh: các giá trị của cây chuối. Đoạn 1 : GT về đặc điểm của cây ?.VB này thuộc kiểu VB nào?( Văn TM ) chuối ?.Tìm những câu t/minh về đặc điểm tiêu Đoạn 2 :GT tác dụng của cây chuối Đoạn 3 : Giới thiệu quả chuối biểu của cây chuối trong bài? 42


-TM về đặc điểm của cây chuối. ? Đoạn 1, cây chuối được giới thiệu chung với đặc điểm ntn? - Câu 1 : “ đi khắp Việt Nam, nơi đâu ta cũng bắt gặp những cõy chuối thõn mềm....” - Câu 3 : “ Cây chuối rất ưa nước nên người ta thường trồng bờ ao...” - Câu 4 : Chuối phỏt triển rất nhanh.. ? Đoạn 2, cây chuối có t/d ntn trong đ/sống? + Cây chuối là “thức ăn ... hoa quả” ?.Đ3.T/g giới thiệu quả chuối ntn? + Các loại chuối: Chuối hương, chuối ngự, chuối sứ, ... + Công dụng: Chuối chín để ăn, chuối xanh để chế biến thức ăn, chuối để thờ cúng... ?. Em n.xét gì về cách thuyết minh trong đoạn 3? -> Mỗi loại chia ra những cách dùng, cách nấu món ăn, cách thờ khác nhau. ? Các đặc điểm của cây chuối được trình bày ntn? - Trình bày đúng, khách quan các đặc điểm tiêu biểu của cây chuối. GVKL. Thảo luận nhóm 7p ? Tìm những câu văn nào có yếu tố miêu tả về cây chuối trong bài bvăn? ?.Những y.tố m/tả đó có vai trò, ý nghĩa gì trong việc thuyết minh về cây chuối?

- Các loại chuối - Công dụng:

-Miêu tả: Đoạn 1 : Tả cây chuối - thân mềm vươn lên như những trụ cột nhẵn bóng, toả ra vũm tỏn lá xanh mướt che rợp từ vườn tược đến núi rừng Dự kiến SP:=> - "chuối mọc thành rừng bạt ngàn vô tận. Chuối phát triển rất nhanh, - M/tả làm cho cây chuối trong đ/sống VN chuối mẹ đẻ chuối con, chuối con được hiện lên một cách cụ thể, gần gũi, dễ đẻ chuối cháu, cứ phải gọi là con cảm, dễ nhận. đàn cháu lũ“ Đoạn 2, Đoạn 3 -Tả quả chuối chớn:Vị ngọt ngào và hương thơm hấp dẫn...vỏ chuối có 43


những vệt lốm đốm như vỏ trứng cuốc" +Tả buồng chuối: không thiếu những buồng chuối dài từ ngọn cõy uốn trĩu xuống tận gốc cõy. -Tả các cách ăn chuối xanh:...Chuối xanh có vị chát, để sống cắt lát ăn với thịt... ngon gấp bội phần....là món ăn cặp rất tuyệt vời... Lưu ý: -Yếu tố MT chỉ đóng vai trò phụ trợ trong bài thuyết minh ? Yếu tố miêu tả có vai trò ntn trong bài thuyết minh? Gọi 2 học sinh đọc ghi nhớ SGK * Hoạt động 2. Luyện tập - Mục tiêu: HS luyện tập, vận dụng kiến thức.. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ - G/v chốt lại kiến thức và yêu cầu học sinh quan sát bài tập 1 ? Theo em bài văn đã thuyết minh đầy đủ về cây chuối chưa? Cần bổ xung những gì? - Bổ xung công dụng của cây chuối: + Thân chuối: Làm thức ăn gia súc + Lá chuôi tươi: Gói bánh. + Lá chuối khô: lót ổ, lót những thức khô giữ ẩm , chất đốt , gói bánh + Nõn chuối: Rau + Bắp chuối : Nộm ? Mục đích của việc bổ sung này là gì? - Làm cho bài văn hoàn chỉnh. * HS làm bài tập 1: - Một học sinh đọc yêu cầu bài tập. - Chia 2 nhóm làm bài tập

=> Yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh có vai trò làm cho văn bản thuyết minh thêm sinh động , hấp dẫn, cụ thể , gần gũi. 3. Ghi nhớ: (SGK) II.Luyện tập:(15p)

1-Bài tập 1: Bổ sung yếu tố miêu tả vào chi tiết thuyết minh. a. Thõn cõy chuối: Cây không cao lắm, khoảng hai mét, to bằng cột nhà, thẳng đứng, càng lên trên thân càng thon nhỏ lại. Thân chuối có nhiều lớp bẹ ốp chặt vào nhau, bóng loáng màu xanh nhạt, sờ tay vào thấy mát lạnh b.Lỏ chuối tươi xoè ra như những cái quạt lớn,màu xanh đậm, chính giữa có sống màu xanh nhạt - Lỏ chuối khụ màu nâu sậm dùng để gói hàng hay lút chỗ nằm rất ờm và ấm, thoang thoảng mùi thơm dân dó. - Bắp chuối: màu đỏ sẫm trông như 44


-Đại diện trình bày trước lớp. - Học sinh khác nhận xét, bổ sung.

- Một học sinh đọc yêu cầu bài tập. - HS hoạt động độc lập.

- Hai học sinh đọc văn bản. ? Chỉ ra những câu miêu tả trong văn bản. -HS hoạt động nhóm. Đại diện trình bày

một cái búp lửa của thiên nhiên kỡ diệu. - Quả chuối căng mọng, to bằng bắp tay em bộ một tuổi màu xanh sẫm, khi chín có màu vàng tươi thơm nức, ngọt ngào quyến rũ. - Nừn chuối cuộn trò n và chọc thẳng lờn trời, rồi nở dần ra, nừn nà như tấm lụa xanh. 2-Bài tập 2: Chỉ ra yếu tố miêu tả trong đoạn văn sau: - “Tách ... nó có tai” - “Chén của ta không có tai” - “Khi mời ai ... rất nóng” 3-Bài tập 3: (SGK26, 27, 28) Văn bản “Trò chơi Ngày xuân” - “Những Ngày đầu năm, .. lòng người” - “Qua sông Hồng, ... mượt mà” - “Lân được trang trí công phu,... chạy quanh” - “Những người tham gia,... mỗi người” - “Bàn cờ là sân bãi rộng,... che lọng” - “Với khoảng thời gian nhất định,... khê” - “Sau hiệu lệnh …đôi bờ sông”

IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn văn thuyết minh có sử dụng yếu tố miêu tả. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. 45


- Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện . -Chuẩn bị bài:" Luyện tập sử dụng yếu tố miêu tả trong VBTM" * Rút kinh nghiệm Ngày /09/2020

_________________________________________________________ Ngày soạn : 5/9/2020 Ngày dạy : Bài 2.Tiết 10 : Luyện tập sử dụng yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh A. Mục tiêu cần đạt: 1. Kiến thức: - Củng cố khắc sâu về yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh 2. Kĩ năng: - Rèn luyện kỹ năng sử dụng yếu tố miêu tả trong văn bản TM. 3. Thái độ: - Có ý thức tốt khi sử dụng yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh 4. Các năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác; tự giải quyết vấn đề; trình bày; đánh giá, sử dụng ngụn ngữ. B. Chuẩn bị: - Giáo viên: Bảng phụ PP : Nêu và giải quyết vấn đề, thảo luận - Học sinh: Chuẩn bị theo hướng dẫn trong sách giáo khoa. C. Các hoạt động: I. Hoạt động khởi động (5’) - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: câu trả lời viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ ?Sử dụng yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh có tác dụng gì? Giờ trước, chúng ta đã được tìm hiểu việc sử dụng yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh về mặt lý thuyết. Giờ học này, chúng ta sẽ vận dụng kỹ năng sử dụng yếu tố miêu tả vào thuyết minh một đối tượng cụ thể trong đời sống. 46


II. Hoạt động hình thành kiến thức (30p) HĐ của thầy và trò * Hoạt động 1: Tìm hiểu đề - Mục tiêu: HS biết tìm hiểu đề, tìm ý... - Phương thức: Cá nhân , cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ - Một học sinh đọc đề bài (SGK28). ? Đề bài yêu cầu trình bày vấn đề gì - Vai trò vị trớ của con trâu trong đời sống của người nông dân Việt Nam trong nghề nông của người Việt Nam - Hs đọc văn bản ? Em có thể sử dụng được những ý gì cho bài viết của mình ….học sinh thảo luận trình bày giáo viên hướng dẫn học sinh tìm ý và lập dàn ý *Lập dàn ý ( HS Thảo luận nhóm bàn7p) ? Phần mở bài ta cần giới thiệu như thế nào - Học sinh phỏt biểu - Có thể mở bài cách giới thiệu ở Việt Nam đến bất kỳ miền quê nào đều thấy hình búng con trâu trên đồng ruộng - Hoặc mở bài cú sử dụng hình thức diễn ca Trâu ơi ta bảo trâu này Trâu ra ngoài ruộng trâu cày với ta

Nội dung Đề bài: Con trâu ở làng quê Việt Nam I. Tìm hiểu đề, tìm ý, lập dàn bài( 20p)

1. Tìm hiểu đề, tìm ý : a. Tìm hiểu đề: - Thể loại: thuyết minh - Đối tượng t/m và phạm vi t/m : con trâu ở làng quê Việt nam. b. Tìm ý: Các ý : -Đặc điểm : nguồn gốc,giống nòi, hình dáng, thức ăn, sinh sản.. - Vai trò, ý nghĩa của con trâu đối với đời sống con người: + Con trâu là sức kéo chủ yếu nhà nông. + Con trâu là tài sản lớn nhất của người nông dân. + Con trâu với việc cung cấp thực phẩm và chế biến đồ mĩ nghệ . + Con trâu trong lễ hội đình đám truyền thống + Con trâu gắn với kỷ niệm tuổi thơ . 2. Lập dàn bài: a. Mở bài: - Giới thiệu chung về con trâu ở làng quêVN.

47


- Hoặc bắt đầu tả cảnh trẻ chăn trâu cho trâu tắm trâu ăn cỏ …từ đó dẫn ra vị trí của con trâu trong đời sống b. Thân bài: nông thôn Việt Nam * Giới thiệu khái quát nhất đặc điểm sinh học của con trâu: ? Phần thân bài cần TM những ý gì - Nguồn gốc, giống nòi... và nên TM NTN? + Là động vật thuộc họ bò, phân bộ nhai lại, ? Theo em, khi trình bày ý trên có nhóm sừng rỗng, bộ guốc chẵn, thuộc lớp thú có thể s/d yếu tố miêu tả không?Nếu vú.. sử dụng, em sẽ tiến hành ntn? + Nguồn gốc từ trâu rừng thuần hóa, thuộc - Có sử dụng yếu tố miêu tả: nhóm trâu đầm lầy + Tả hình dáng, màu lông, đôi sừng - Đặc điểm, hình dáng: da đen, lông xám, thân ..... hình vạm vỡ, bụng to, mông dốc, bầu vú nhỏ, + Trâu cày bừa cần mẫn, nhẫn nại cặp sừng rỗng hình lưỡi liềm... trên đồng ruộng - Thức ăn chủ yếu là rơm, cỏ + Con trâu là đầu cơ nghiệp. - Đặc điểm sinh sản: trâu 3 tuổi có thể đẻ lứa + Trâu kéo xe chở lúa, trâu kéo đầu, mỗi nghé sơ sinh nặng 22-25 kg gỗ... * Vai trò, ý nghĩa của con trâu đối với đời sống + Lễ hội chọi trâu là nét đẹp truyền con người: thống văn hóa của Hải Phòng. - Đối với đời sống vật chất: “Dù ai buôn đâu, bán đâu + Cung cấp sức kéo: trâu là thành viên, là người Mồng 9 tháng tám, chọi trâu thì lao động chính. Con trâu trong việc làm ruộng : về” là sức kéo để cày bừa, kéo xe trục lúa... + H.ảnh trẻ chăn trâu và những con + Con trâu là một tài sản lớn với người nông trâu ung dung gặm cỏ là h/ả của dân VN xưa: Con trâu là đầu cơ nghiệp... cuộc sống h.bình. + Con trâu- nguồn cung cấp thịt, da, sừng trâu dùng làm đồ mỹ nghệ, phân bón... - Đối với đời sống tinh thần: + Con trâu với tuổi thơ ở nông thôn: mỗi chiều đI học về, các em lại chăn trâu, ngồi trên lưng trâu thổi sáo, thả diều trên những triền đê… + Bức tranh đồng quê có hình bóng những con trâu thung thăng gặm cỏ ...là dấu hiệu của cuộc sống làng quê yên ả, thanh bình... + Con trâu trong lễ hội mang đậm tín ngưỡng, tâm linh và văn hóa cổ truyền của người VN : Lễ hội trọi trâu- Đồ Sơn, lễ hội tịch điền – Hà Nam... + Con trâu đã trở thành biểu tượng của Đại hội thể thao ĐNA năm 2002 48


+ Con trâu cũng đi vào thơ ca, nhạc họa như lời ngợi ca về truyền thống văn minh nông nghiệp của dân tộc Việt. 3.Kết bài: ? Kết bài của bài văn thuyết minh, - Con trâu trong tình cảm của người nông dân em cần nêu những ý gì? VN .. còn mãi mãi trong kí ức người Việt... - Cảm nghĩ về con trâu ở làng quê VN: Trong c/s hiện đại với nhiều p.tiện cơ giới hóa, con trâu vẫn giữ đợc vị trí, vai trò đối với đ/s của ng- II. Phần luyện tập ( 15p) ời n.dân VN * Hoạt động 2. Luyện tập - Mục tiêu: HS luyện tập, vận dụng kiến thức.. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. Viết các đoạn văn t/m kết hợp các yếu tố miêu - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ tả. GV nêu yêu cầu: Em hãy viết một a. Mở bài : đoạn văn thuyết minh có sử dụng Mẫu : Từ bao đời nay, hình ảnh con trâu lầm lũi yếu tố miêu tả với trong các ý nêu kéo cày trên đồng ruộng là hình ảnh rất gần gũi ở trên. quen thuộc với người nông dân VN. Vì thế con trâu đã trở thành người bạn tâm tình của họ: HS làm việc Cá nhân H viết bài, đọc bài viết, nhận xét, “ Trâu ơi, ta bảo trâu này ... bổ sung. Ta đây trâu đấyai mà quảncông...” GV nhận xét chung bài làm của H. b. Thân bài: 2. Đoạn văn phần thân bài( Giới thiệu con trâu trong nghề làm ruộng). Đối với người nông dân Việt Nam, hình ảnh con trâu rất đỗi quen thộc trên các đồng quê. Trâu có thể kéo cày, kéo xe, trục lúa giúp con người. Lực kéo trung bình trên ruộng là 70- 75 kg, bằng 0.36- 0.40 mó lực. Trâu loại A một ngày cày 3- 4 sào, loại B: 2- 3 sào và loại C: 1,5- 2 sào Bắc Bộ. Dưới sức kéo của trâu người 49


nông dân sẽ có được những đường cày thẳng tắp, những thớ đất được lật lên, phơi mình để đón một mùa hạt mới. 3. Đoạn văn phần thân bài( Giới thiệu con trâu trong lễ hội truyền thống). Con trâu rất gắn bó với lễ hội truyền thống của người Việt. Tiêu biểu là lễ hội trọi trâu ở Đồ Sơn( Hải Phũng). Những con trâu chọi thật to, lực lưỡng, trông rất dũng mónh, nhất là đôi sừng cứ như đang chĩa và đối phương. Người xem chọi trâu không thể quên được ấn tượng ban đầu của cuộc thi khi hai con trâu đi thong thả vào sới chọi trong tiếng vỗ tay cổ động của mọi người. Không chỉ ở Hải Phũng, mà ở Tõy Nguyên, đồng bào cũng có lễ hội đâm trâu. Lễ hội đâm trâu được tổ chức vào đầu năm hoặc trong lễ cầu mùa. 4.Đoạn văn thuyết minh về con trâu với tuổi thơ ở nông thôn: Không có ai sinh ra ở nông thôn lại không có tuổi thơ gắn bó với con trâu.Thủa nhỏ đưa cơm cho cha cầy,mải mê ngắm cảnh trâu say sưa gặm cỏ.Những lúc đó trâu được tháo cày thong dong gặm cỏ bỏm bẻm như bà cụ đang nhai trầu.Khi ấy cái dáng khoan thai của nó khiến ta có cảm giác không khí làng quê Việt Nam sao thanh bình và thõn quen quỏ đỗi.Lớn lên một chút,nghệm nghện cưỡi lên lưng trâu trong những buổi chăn thả trở về.Cười trâu ra đồng,cười trâu lội xuống ruộng,cưỡi trâu thong dong,cười trâu phi nước đại.Thú vị biết bao.Con trâu hiền lành,ngoan ngoón đó để lại trong kí ức tuổi thơ ta bao kỉ niệm ngọt ngào. 5. Đoạn văn phần kết bài: Con trâu cũng giống như một người bạn thuỷ chung của con người.Trâu biết sẻ chia công việc đồng áng với người nông dân, biết giúp đỡ con người trong những việc nặng nhọc.Trâu biết tạo ra những niềm vui lớn về mặt tinh thần,có khi lại là người bạn tâm tình sau mỗi lỳc 50


làm việc nặng nhọc. Chúng ta phải biết yêu quý,chăm sóc trâu không phải như chăm một loài gia súc mà như một người bạn tốt của ta. IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn văn thuyết minh có sử dụng yếu tố miêu tả. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện . - Soạn bài “Tuyên bố thế giới về sự sống còn, quyền được bảo vệ và phát triển của trẻ em” * Rút kinh nghiệm Ngày /09/2020

_________________________________________________________ Ngày soạn : 10/9/2020 Ngày dạy : Bài 3.Tiết 11: Đọc - Hiểu văn bản Tuyên bố thế giới về sự sống còn, quyền được bả0 vệ và phát triển của trẻ em. A. Mục tiêu bài học: 1. Kiến thức : - Hs Thấy được phần nào thực trạng cuộc sống của trẻ em trên thế giới hiện nay, tầm quan trọng của vấn đề bảo vệ, chăm sóc trẻ em. - Hiểu được sự quan tâm sâu sắc của cộng đồng quốc tế đối với vấn đề bảo vệ, chăm sóc trẻ em.

51


- Những thể hiện của quan điểm về vấn đề quyền sống, quyền được bảo vệ và phát triển của trẻ em ở VN. 2. Kĩ năng: - Đọc, tìm hiểu phân tích văn bản nhật dụng 3. Thái độ : - Có thái độ và trách nhiệm đúng đắn về quyền của trẻ em. 4. Các năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác; tự giải quyết vấn đề; trình bày; đánh giá, sử dụng ngụn ngữ. B. Chuẩn bị: - Giáo viên: Sưu tầm toàn văn bản “Tuyên bố ” PP: Vấn đáp, nêu và giải quyết vấn đề, thuyết trình, hđ tiếp nhận tác phẩm - Học sinh: Chuẩn bị bài C. Các hoạt động I. Hoạt động khởi động: (5p) - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: câu trả lời viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giỏ HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ GV nêu vấn đề: Trẻ em trên thế giới hiện nay đang đứng trước những nguy cơ khó khăn nào? Cộng đồng quốc tế đã có những giải pháp gì để bảo vệ quyền lợi của trẻ em? - HS trả lời cá nhân=> GV dẫn vào bài mới II. Hoạt động hình thành kiến thức: 30p HĐ của thầy và trò Nội dung * Hoạt động 1: Giới thiệu chung I-Giới thiệu chung : 10p - Mục tiêu: HS nắm khái quát tác giả, văn bản. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ ? Nêu xuất xứ của văn bản? ? ND của hội nghị này là gì? - Xuất xứ: Trích trong Tuyên ? Vai trò của vấn đề đó trong cuộc sống XH con bố của Hội nghị cấp cao thế người ? giới về trẻ em, họp tại trụ sở - Sự sống còn, quyền được bảo vệ và phát triển của Liên hợp quốc ở Niu-oóc, trẻ em. Ngày 30/9/1990 52


- 1 vấn đề có ý nghĩa bức xóc của c/s : quyền lợi trẻ em. ?Với ý nghĩa đó văn bản trên thuộc loại văn bản nào? Phương thức biểu đạt chính? -GVHD học sinh tìm hiểu các chú thích trong SGK ? Bài viết có mấy đề mục? (đề mục) 17 đề mục ? Ngoài 3 đề mục: Sự thách thức, cơ hội và nhiệm vụ còn có mục 1, 2 cho biết hai mục này mang nội dung nào của văn bản? (Mục 1.2): Nhận thức của cộng đồng quốc tế về trẻ em và quyên sống của trẻ em .( Lí do của bản tuyên bố) ? Cho biết nội dung chính của 3 phần ghi trong văn bản? + Phần 1: Sự thách thức (mục 3-> 7) Thực trạng cuộc sống của trẻ em trên thế giới . + Phần 2: Cơ hội (mục 8 -> 9) Những điều kiện thuận lợi để thực hiện nhiệm vụ đối với trẻ em. + Phần 3: Nhiệm vụ (10->17) những nhiệm vụ, giải pháp cụ thể của cộng đồng quốc tế về quyền trẻ em. ? Em có nhận xét gì về bố cục của văn bản? G/v nói thêm: Ngoài 3 phần còn có 2 phần nữa là cam kết và những bước tiếp theo -> chứng tỏ sự quan tâm sâu sắc của cộng đồng quốc tế đối với việc chăm sóc và bảo vệ trẻ em. ? Nếu lược bỏ các con số và đề mục thì bản tuyên bố hiện ra với phương thức biểu đạt nào? Tại sao? . -> lập luận – nghị luận vì triển khai lời tuyên bố bằng hệ thống lí lẽ + dẫn chứng nhằm làm rõ quan điểm trẻ em của cộng đồng thế giới . ? Tại sao văn bản lại được trình bày dưới dạng đề mục và các con số? - Dễ hiểu,dễ truyền bá đến dân chúng. * Hoạt động 2 : Tìm hiểu văn bản - Mục tiêu: HS phân tích ND, NT tác phẩm. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh

- Loại văn bản: Văn bản nhật dụng

- Bố cục: 3 phần:

*) Bố cục rõ ràng, chặt chẽ, hợp lí, mạch lạc.

II. Tìm hiểu văn bản( 20p) 1. Lí do của bản tuyên bố

53


giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ Hoạt động chung cả lớp. ? Mục 1 giới thiệu cho chúng ta biết điều gì? - Giới thiệu Hội nghị ? Tại sao cần phải họp Hội nghị cấp cao Thế giới để bàn về vấn đề này? - Vì trẻ em là một bộ phận của cộng đồng xã hội, là đối tượng non nớt và nhạy cảm, rất cần đc bảo vệ, che chở dưới mái ấm gia đình nói riêng và trong cộng đồng xã hôi nói chung. Chính vì lẽ đó, trong thời điểm hiện nay, mỗi quốc gia đều xđ rõ việc bảo vệ quyền lợi, chăm lo đến sự phát triển của trẻ em là một trong những vđ cấp bách có ý nghĩa toàn cầu. ? Em có nhận xét gì về cách nêu vấn đề của tg? Nêu vđ theo cách đó có tác dụng gì? - Cách nêu vấn đề trực tiếp. => Thu hút sự chú ý của người đọc, qua lời kêu gọi gây ấn tượng mạnh cho người đọc về vấn đề này. ? Trong mục 2, bản tuyên bố đã nêu những lí do nào để khẳng định trẻ em cần đc đảm bảo một tương lai tốt đẹp? - Trẻ em đều trong trắng phát triển. ? Từ đó, em nhận thấy những quyền cụ thể nào của trẻ em đc bản tuyên bố nêu ra? - Trẻ em phải đc sống trong vui tươi, thanh bình. - Trẻ em phải đc chơi, đc học, đc phát triển. - Trẻ em phải đc trưởng thành trong sự hoà hợp và tương trợ của xã hội và của gd. - Trẻ em hướng đến tương lai bằng việc thu nhân tri thức và mở rộng tầm nhìn qua xã hội, qua gd *Gv: đó là những quyền cụ thể trong nd quyền đc sống, quyền đc phát triển của trẻ em ? Qua tìm hiểu phần 1, em thấy bản tuyên bố khẳng định điều gì? - H trả lời=> Gv khái quát, ghi bảng * Hoạt động nhóm bàn 5p ? Bản tuyên bố đã cho biết thực trạng về “sự thách thức” đối với trẻ em trên thế giới hiện nay ntn?

- Khẳng định quyền được sống, quyền được p.triển của trẻ em trên TG, kêu gọi khẩn thiết nhân loại q.tâm đến v/đề này.

54


? Trẻ em còn chịu nỗi bất hạnh nào khác mà em biết? Dự kiến SP: - Bị trở thành nạn nhân của c.tranh & bạo lực, của nạn p.biệt chủng tộc, của sự xâm lược chiếm đóng thôn tính của nước ngoài. - Chịu đựng những thảm họa của đói nghèo & K.hoảng k.tế, của tình trạng vô gia cư, dịch bệnh, mù chữ, môi trường xuống cấp. - Nhiều trẻ em chết mỗi Ngày do suy dinh dưỡng & bệnh tật. - Trẻ em còn chịu nỗi bất hạnh: bố mẹ li dị, mồ côi, nạn bạo hành. . . * Liên hệ: Nỗi bất hạnh của trẻ em VN gặp phải hôm nay là gì? Theo báo cáo năm 2006, có hơn 2,6 triệu trẻ em cần đc bảo vệ đặc biệt. Trong số đó có trẻ em bị lạm dụng, bóc lột và buôn bán vì mục đích tình dục; trẻ em lang thang cơ nhỡ; trẻ em tật nguyền; trẻ em vi phạm pháp luật trẻ em mồ côi; trẻ em bị ruồng bỏ ; trẻ em bị ảnh hưởng bởi chất độc màu da cam, HIV/AIDS; và trẻ em sống trong cảnh nghèo đói. - Năm 2008: nổi lên vđ: trẻ em bị bạo hành.... - Năm 2009, trẻ em VN đối mặt với dịch cúm A H1N1 ? N.xét gì về cách trình bày của bản tuyên bố ? Tác dụng? ⇒ Tr/bày ngắn gọn, cụ thể. Các phương diện đc nêu khá đầy đủ và toàn diện như: sức khoẻ, điều kiện ăn và ở, môi trường sống và học hành, sự phát triển về mặt tinh thần, . . . của trẻ - H trả lời=> Gv khái quát, ghi bảng: ? Tại sao tg của bản tuyên bố lại gọi thực trạng ấy là “sự thách thức” - Bởi đấy là những thảm hoạ cụ thể và nghiêm trọng, có nguy cơ phát triển, ko dễ giải quyết của nhân loại; là những vđ đã, đang và sẽ là những thách thức to lớn của nhân loại khi thực hiện quyền đc sống, đc phát triển của trẻ em ? Nhận thức, tình cảm của em sau khi đọc xong

2. Sự thách thức:

- Tr/bày ngắn gọn, cụ thể nhưng khá đầy đủ - Trẻ em nói chung đang rơi vào hiểm hoạ và cuộc sống khổ cực về nhiều mặt.

55


phần này? (Hs tự do nêu cảm nhận của mình) + Trẻ em đang rơi vào những hiểm họa ... + Cảm thông. IV. Hoạt động luyện tập, vận dụng: (4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn nói về quyền của trẻ em. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện . + Soạn tiếp tiết 2. Rút kinh nghiệm Ngày /09/2020

_________________________________________________________ Ngày soạn : 10/9/2020 Ngày dạy : Bài 3 - Tiết 12. Đọc -Hiểu văn bản tuyên bố thế giới về sự sống còn, quyền được bảo vệ và phát triển của trẻ em (tiếp) I>Mục tiêu: 1. Kiến thức : - Hs Thấy được phần nào thực trạng cuộc sống của trẻ em trên thế giới hiện nay, tầm quan trọng của vấn đề bảo vệ, chăm sóc trẻ em. - Hiểu được sự quan tâm sâu sắc của cộng đồng quốc tế đối với vấn đề bảo vệ, chăm sóc trẻ em. - Những thể hiện của quan điểm về vấn đề quyền sống, quyền được bảo vệ và phát triển của trẻ em ở VN. 56


2. Kĩ năng: - Đọc, tìm hiểu phân tích văn bản nhật dụng 3. Thái độ : - Có thái độ và trách nhiệm đúng đắn về quyền của trẻ em. 4. Các năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác; tự giải quyết vấn đề; trình bày; đánh giá, sử dụng ngụn ngữ. II. Chuẩn bị : - GV: G/án, SGK, SGV, Sưu tầm văn bản tuyên bố ... PP:Đàm thoại, tổ chức hđ tiếp nhận tác phẩm,giảng bình - HS : Soạn bài, tìm hiểu các quyền về trẻ em ... III. Tổ chức giờ học: I. Hoạt động khởi động (5’) - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: câu trả lời viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ ? Trẻ em cú những quyền gì? Những ai phải cú trỏch nhiệm thực hiện những quyền đó? Thực tế các quyền đó của trẻ em có được thực hiện đầy đủ không? HS làm việc Cá nhân , trình bày và nhận xét chéo. GV nhận xét-> vào bài. Trẻ em có quyền sống, quyền được bảo vệ và phát triển, trong bản tuyên bố của hội nghị cấp cao đã nêu thực trạng và điều kiện thuận lợi, những giải pháp cụ thể của cộng đồng quốc tế đối với trẻ em như thế nào ? ...chúng ta sẽ tìm hiểu tiếp bài hôm nay... II. Hoạt động hình thành kiến thức Hoạt động của thầy và trò Nội dung * Hoạt động 2 : Tìm hiểu văn bản II. Tìm hiểu văn bản:30p) - Mục tiêu: HS phân tích ND, NT tác phẩm. 3. Cơ hội: - Phương thức: Cá nhân , cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ - Sự liên kết lại của các quốc * Hoạt động nhóm bàn 5p: Trong phần cơ hội bản gia , sự ra đời Công ước về Tuyên bố đã chỉ ra những điều kiện thuận lợi cơ bản quyền trẻ em => tạo ra một cơ nào có thể đẩy mạnh việc chăm sóc, bảo vệ trẻ em? hội mới. ? Việc chỉ rõ những cơ hội này nhằm mục đích gì? ? Căn cứ vào tình hình thực tế cho biết những cơ hội ấy đã được tận dụng như thế nào? 57


Dự kiến SP: - - Sự liên kết lại của các quốc gia cùng ý thức cao của cộng đồng quốc tế trên lĩnh vực này. Đã có công ước về quyền trẻ em làm cơ sở, tạo ra một cơ hội mới. - Sự hợp tác và đoàn kết Ngày càng có hiệu quả cụ thể trên nhiều lĩnh vực: giải trừ quân bị, một số tài nguyên to lớn được chuyển sang phục vụ mục đích phi quân sự trong đó có tăng cường phúc lợi trẻ em. * Việc chỉ rõ những cơ hội này nhằm mục đích: - Kêu gọi các nước đoàn kết, liên kết chặt chẽ với nhau tận dụng mọi cơ hội tạo ra sức mạnh cộng đồng để giải quyết vấn đề đã đặt ra. * Căn cứ vào tình hình thực tế cho biết: Trong gần 20 năm qua, bảo vệ và phát triển trẻ em trên nhiều lĩnh vực, nhiều quốc gia thu được nhiều thành tựu tốt đẹp. ? Qua đây em hãy trình bày suy nghĩ về điều kiện của đất nước ta hiện nay đối với việc bảo vệ và chăm sóc trẻ em? - Đảng và Nhà nước luôn quan tâm tới vấn đề trẻ em trong việc thực hiện một số chính sách, việc làm, trường học cho trẻ em câm, điếc, tổ bán báo xa mẹ, các bệnh viện nhi nhà văn hoá, các chiến dịch tiêm phòng bệnh, các trại hè... *Gv: Từ t.tế c/s của trẻ em trên TG hiện nay và những đ/kiện thuận lợi cơ bản cộng đồng QT, bản tuyên bố đã x/định rõ n/vụ cấp thiết của cộng đồng QT và từng q.gia. * Hoạt động cặp đôi 3p: Phần nhiệm vụ trình bày những nội dung gì? - Nêu nhiệm vụ cụ thể (từ mục 10 đến mục 15) - Nêu biện pháp để thực hiện nhiệm vụ (mục 16 đến mục 17) ? Hãy tóm tắt các nội dung chính của phần nêu nhiệm vụ cụ thể? Dự kiến SP=>

4. Nhiệm vụ:

- Tăng cường sức khoẻ và chế độ dinh dưỡng của trẻ em. - Quan tâm nhiều hơn đến trẻ em bị tàn tật, có hoàn cảnh sống đặc biệt. - Các em gái phải được đối xử bình đẳng như các em trai. - Bảo đảm cho các bà mẹ an toàn, tạo điều kiện về đời sống vật chất và học hành. -> Các n/vụ được nêu rất toàn diện và cụ thể. Bản tuyên bố đã x.định những n/vụ cấp thiết của cộng đồng và từng QG.

58


* Hoạt động Cá nhân : ? Theo em nhiệm vụ nào trong những vụ đã nêu là quan trọng nhất? Vì sao? - H tự bộc lộ ? Em có nhận xét gì về các nội dung các nv trên? - H trả lời Các nhiệm vụ có tính chất toàn diện, cụ thể, xác định được nhiệm vụ cấp thiết của cộng đồng quốc tế và quốc gia từ tăng cường sưc khoẻ, chế độ dinh dưỡng đến phát triển giáo dục, từ các đối tượng cần được quan tâm hàng đầu đến củng cố giáo dục, xây dựng môi trường xã hội, từ bình đẳng nam nữ đến khuyến khích trẻ em tham gia các hoạt động văn hoá xã hội. ? Những nhiệm vụ nêu ra có mối quan hệ như thế nào đối với các phần thách thức và cơ hội, phần nêu lí do? Lấy ví dụ? - Những nhiệm vụ là sự ứng chiến, rà soát với mục tiêu (Phần 1), chúng ta chặn đứng nguy cơ (Phần 2) đến mức độ nào.VD: + Trẻ em tàn tật được nêu ở mục 4 phần 2 được trở lại trong mục 11 phần 3. + Trẻ em bị cưỡng bức từ bỏ gia đình cội rễ ở mục 4 được trở lại mục 15 “ tạo cho trẻ cơ hội”. ? Mối quan hệ đó có tác dụng gì? - Tạo ra mối liên hệ kết dính cho cả bài văn. * GV:Tạo tính mạch lạc, rõ ràng trong bài văn nghị luận. Học sinh học tập cách viết để làm bài nghị luận.. ? Mục 16,17 đã nêu ra những biện pháp gì để giải quyết nhiệm vụ? - Các nước đảm bảo đều đặn sự tăng trưởng kinh tế, có điều kiện vật chất chăm lo đến đời sống trẻ em. - Các nước cần có lỗ lực liên tục và phối hợp trong hành động vì trẻ em. ? Nhận xét ý và lời văn của phần nhiệm vụ? - Mạch lạc, dứt khoát. ? Từ đó em có suy nghĩ gì về những giải pháp của - Các giải pháp cụ thể, thiết cộng đồng quốc tế về quyền trẻ em? thực có tính khả thi - H trả lời=> Gv khái quát: Nhiệm vụ nêu ra không phải là chủ quan, duy ý chí mà ngược lại nó rất cụ 59


thể, thiết thực, hoàn toàn có cơ sở thực tế và có tính khả thi. => Ghi bảng: * Hoạt động 3: Tổng kết - Mục tiêu: HS phân tích ND, NT tác phẩm. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ ? Em học tập được gì về cách viết của văn bản? ? Qua bản tuyên bố, em có nhận thức như thế nào về tầm quan trọng của vấn đề bảo vệ chăm sóc trẻ em, về sự quan tâm của cộng đồng quốc tế đối với vấn đề này? ? Đọc phần ghi nhớ SGK/35? III. Hoạt động luyện tập (5’) - Mục tiêu: HS củng cố kt đó học - Phương thức: HĐ nhóm - Sản phẩm:Hs làm vào vở bài tập - Cách tiến hành:

? Em hãy liên hệ địa phương em đã có chủ trương c.sách, những h/đ cụ thể gì đ/v việc bảo vệ & chăm sóc trẻ em ? + GD sức khỏe sinh sản vị thành niên. + H/đ vui chơi bổ ích cho thanh thiếu niên bằng các câu lạc bộ. H/đ đoàn đội, hội khuyến học, tăng cường GD phòng chống ma túy - HIV trong trường học, T/chức gặp gì giao lưu với các t/chức... , + Chú trọng kết hợp GD: GĐ - NT - XH + Các b.pháp XH để người nghiện ma túy, nhiễm HIV được hòa nhập với cộng đồng... ? Để xứng đáng với sự q.tâm c/sóc của Đảng & Nhà nước, bản thân em đã làm những gì góp phần tham gia vào p/trào b/vệ, chăm sóc trẻ em? - Phấn đấu trở thành con ngoan trò giỏi. Kính trọng biết ơn ông bà, cha mẹ, học tập tốt, tiếp tục học tập để

III. Tổng kết 3p 1. Nghệ thuật - Viết mạch lạc, rõ ràng dễ hiểu, dễ truyền bá đến đại chúng. 2. Nội dung - Bảo vệ quyền lợi, chăm lo đến sự phát triển của trẻ em là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của mỗi quốc gia, của cả cộng đồng quốc tế…

IV. Luyện tập: (5p) - Những việc làm thể hiện sự quan tâm của Đảng và chính quyền địa phương đối với trẻ em: - 1989 nước ta là một trong những quốc gia đầu tiên ký công ước về quyền trẻ em của LHQ. - Quốc hội cũng thông qua luật chăm sóc và bảo vệ trẻ em. - Nhiều cơ quan, tổ chức cùng quan tâm đến việc chăm sóc, bảo vệ và giáo dục trẻ em. (tổ chức vui trung thu cho các cháu, khen thưởng những học sinh có nhiều thành tích trong học tập, các quỹ khuyến học được thành lập...)

60


lập nghiệp xây dựng đất nước IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn kêu gọi những người có trách nhiệm phải bảo vệ quyền trẻ em. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện . - Chuẩn bị bài Phương châm hội thoại ( tiếp theo) * Rút kinh nghiệm Ngày /09/2020

_________________________________________________________ Ngày soạn : 10/9/2020 Ngày dạy : Bài 3 - Tiết 13: các phương châm hội thoại (tiếp) I. Mục tiêu: 1. Kiến thức: - Hiểu mối quan hệ chặt chẽ giữa phương châm hội thoại và tình huống giao tiếp. 2. Kỹ năng:- Vận dụng có hiệu quả các p/c hội thoại vào thực tế giao tiếp xã hội. 3. Thái độ:- Hiểu được p/c hội thoại không phải là những quy định bắt buộc trong mọi tình huống giao tiếp: vì nhiều lý do khác nhau, các p/c hội thoại có khi không được tuân thủ. 4. Các năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác; tự giải quyết vấn đề; trình bày; đánh giá, sử dụng ngụn ngữ. .... II. Chuẩn bị : - GV: G/án, SGK, SGV... - Đàm thoại, quy nạp, thảo luận... 61


- HS : Chuẩn bị bài theo sự h/d của g/v III. Tổ chức giờ học: I. Hoạt động khởi động: (5p) - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: câu trả lời viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ ? Có phải tất cả các phương châm hội thoại khi bị vi phạm đều không được chấp nhận? Vỡ sao? ? Các em đã học 5 p/c hội thoại, p/c hội thoại có mối quan hệ ntn? và tình huống giao tiếp có chi phối đến PCHT ra sao chúng ta sẽ tìm hiểu trong bài hôm nay... II. Hoạt động hình thành kiến thức: (35p) Hoạt động của thầy và trò Nội dung I. Quan hệ giữa p/c hội thoại với * Hoạt động 1: - Mục tiêu: HS nắm được mối quan hệ giữa p/c các tình huống giao tiếp (10p) hội thoại với tình huống giao tiếp. 1.VD: Truyện chào hỏi - Phương thức: Cá nhân , cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ * Thảo luận nhóm bàn 5p ? Câu hỏi của chàng rể: bác làm việc vất vả lắm phải không..? có tuân thủ đúng p/c lịch sự 2. Nhận xét: không? Vì sao? ? Em thấy câu hỏi của chàng rể có đúng lúc, đúng chỗ không? tại sao? ? Vậy khi tham gia hội thoại ta cần chú ý điều gì? -HS làm việc Cá nhân , thảo luận cặp, thống nhất câu trả lời, báo cáo kết quả, nhận xét chéo. -GV Nhận xét đánh giá, chốt kiến thức: Dự kiến SP: - Câu hỏi của anh chàng dể có tuân thủ PC lịch - Câu hỏi của anh chàng dể không sự (quan tâm đến người khác) đúng lúc đúng chỗ gây phiền hà, 62


- Không đúng lúc đúng chỗ vì người được hỏi đang ở trên cây cao phải vất vả trèo xuống để trả lời.-> gây phiền hà, mất lịch sự. - Cần chú ý nói với ai? Nói khi nào? Nói ở đâu? nói nhằm mục đích gì? Cần nói đúng lúc đúng chỗ. - Gọi h/s đọc ghi nhớ (36) ? Em hãy lấy 1 tình huống hỏi thăm như trên nhưng tuân thủ p/c lịch sự? A và B trên đường đi học về. A: Bà bạn về quê đã lên chưa? B: Bà tớ lên rồi. * Hoạt động 2. - Mục tiêu: HS nguyên nhân không tuân thủ các phươgn châm hội thoại. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ HS Quan sát trong SGK * Thảo luận cặp đôi 5p: ? Kể tên những p/c hội thoại đã học?Em thấy tình huống là tuân thủ p/c hội thoại tình huống nào, p/c hội thoại nào không được tuân thủ? Dự kiến SP: - Các p/c hội thoại: p/c về lượng; p/c về chất; p/c quan hệ; p/c cách thức; p/c lịch sự. - 2 tình huống tế nhị, khiêm tốn, tôn trọng người khác -> thuộc p/c lịch sự là tuân thủ p/c hội thoại. - Các tình huống còn lại không tuân thủ p/c hội thoại. + VD 1-3 Gây cười + VD 4 lạc đề + VD 5 Nói vô ý mơ hồ Học sinh đọc đối thoại ? Câu trả lời của Ba có đáp ứng yêu cầu của An

mất lịch sự. -> Việc vận dụng các p/c hội thoại cần phù hợp với đặc điểm của tình huống giao tiếp (nói với ai? Nói khi nào? Nói ở đâu? nói để làm gì?) 3. Ghi nhớ: SGK

II. Những trường hợp không tuân thủ p/c hội thoại (15p) 1.VD

2. Nhận xét *) VD1

- Trong tất cả các tình huống, các p/c hội thoại đều không được tuân thủ( do vô ý , vụng về trong gt)- trừ t/h trong p/c lịch sự.

63


không? Tại sao? Trong tình huống này p/c hội thoại nào không được tuân thủ? Đoạn đối thoại: - Không đáp ứng được yêu cầu của An. - Phương châm về lượng không được tuân thủ. ? Tại sao người nói không tuân thủ p/c hội thoại ấy? - Người nói không biết đích xác chiếc máy bay đầu tiên chế tạo vào năm nào, người nói phải trả lời chung chung -> tuân thủ p/c về chất - không nói những điều mà mình không có bằng chứng xác thực thì lại vi phạm PC về lượng. ? Em hãy tìm những tình huống tương tự trong cuộc sống? A: Bạn có biết nhà Khé ở đâu không? B: ở hướng khu vào thuỷ điện Nậm Xây Nọi - Gọi h/s đọc bài tập 3 ? Lời nói của bác sĩ đã vi phạm PCHT nào? ? Việc nói dối của bác sĩ có thể chấp nhận được không? Tại sao? - Người bác sĩ không nói thật về tình trạng sức khoẻ của bệnh nhân. - Không tuân thủ phương châm về chất. - Có thể chấp nhận được, đó là việc làm nhân đạo cần thiết, có lợi cho bệnh nhân, giúp cho người bệnh lạc quan trong cuộc sống ? Hãy nêu 1 số tình huống mà người nói không nên tuân thủ p/c về chất 1 cách máy móc? VD: Chuyển tin: Bố bị ốm nặng -> có thể nói: Bố bạn nhắn bạn về ngay giúp công việc nhà (tránh cho bạn sự lo lắng, đột ngột) - Gọi học sinh đọc bài tập 4 ? Khi nói "tiền bạc chỉ là tiền bạc" người nói tuân thủ hay không tuân thủ p/c về lượng?Em hiểu ý nghĩa câu nói này ntn? Câu nóikhuyên ta điều gì?. - Xét về nghĩa hiển ngôn : câu nói không tuân thủ p/c về lượng . - Nội dung câu nói : tiền bạc chỉ là phương tiện để sinh sống , không phải là mục đích cuối cùng

*) VD2: câu trả lời của Ba vi phạm p/c về lượng.

- Ba trả lời chung ưu tiên tuân thủ p/c về chất.

*) VD 3: Không tuân thủ p/c về chất để ưu tiên cho 1 yêu cầu khác quan trọng hơn.

*) VD 4

64


của con người ? Vậy mục đích của cách nói này là gì? ? Những câu nói nào tương tự như cách nói trên? - Chiến tranh là chiến tranh , nó vẫ là nó, rồng là rồng, liu điu là liu điu ... ? Qua 4 bài tập theo em do những nguyên nhân nào mà người nói không tuân thủ các p/c hội thoại? - 1HS đọc ghi nhớ * Hoạt động 3. Luyện tập - Mục tiêu: HS phân tích ND, NT tác phẩm. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ ?Gọi học sinh đọc bài tập – xác định yêu cầu của bài tập . ? Câu trả lời của ông bố không tuân thủ p/c hội thoại nào? hãy phân tích để làm rõ sự vi phạm ấy? H/đ nhóm :3 phút (bảng phụ )

- Người nói muốn gây sự chú ý để người nghe hiểu câu nói theo 1 hàm ý nào đó.

3.. Ghi nhớ: III. Luyện tập:( 13p)

Bài tập 1 (38) - Ông bố không tuân thủ p/c hội thoại cách thức vì đối với 1 đứa trẻ không thể nhận biết được quyển tuyển tập truyện ngắn Nam Cao > câu nói mơ hồ - Trong trường hợp những người biết đọc thì câu nói trên có thông tin rõ ràng . HS Đọc bài tập 2 – nêu yêu cầu bài tập Bài tập 2 (38) ? Thái độ của chân, tay, tai, mắt đã vi phạm p/c - Thái độ của chân, tay, tai mắt nào trong giao tiếp? Việc không tuân thủ p/c ấy không tuân thủ p/c lịch sự . lí do chính đáng không? Tại sao? (Thảo luận - Việc không tuân thủ ấy là vô ý, nhóm cặp đôi 3p) khách đến nhà ai cũng phải chào hỏi rồi mới nói chuyện . Thái độ của 4 người và lời nói giận dữ nặng nề thật hồ đồ, không có căn cứ . IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở 65


- Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn văn có sử dụng một vài phươgn châm hội thoại. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện . - Tìm 2 tình huống không tuân thủ PCHT mà em biết? - Ôn lại văn TM có sử dụng các yếu tố NT để giờ sau viết bài 2 tiết. * Rút kinh nghiệm Ngày /09/2020

_________________________________________________________ Ngày soạn : 10/9/2020 Ngày dạy : Bài 3. Tiết 14+15 Viết bài tập làm văn số 1: Văn thuyết minh I Mục tiêu - Giúp hs viết được một văn bản thuyết minh theo yêu cầu có sử dụng biện pháp nghệ thuật và sử dụng yếu tố miêu tả một cách hợp lí và có hiệu quả. II. Chuẩn bị - GV ra đề và đáp án, biểu điểm - HS ôn lại kiến thức viết văn thuyết minh và các biện pháp nghệ thuật, miêu tả Chuẩn bị giấy kiểm tra III. Hoạt động dạy và học 1.ổn định tổ chức ( 1p) 2. Kiểm tra:2p Sự chuẩn bị giấy kt 3 Bài mới :40p Đề bài: Cây lúa Việt Nam Yêu cầu: 1.MB : Giới thiệu về cây lúa VN 2. TB - Nguồn gốc : - Môi trường sống 66


Cây lúa là loại cây nhiệt đới thích nghi với nhiệt độ cao và mưa nhiều. Cây lúa có mặt ở khắp mọi nơi trên đất nước ta, từ MB đến Mn, từ đồng bằng đến miền núi. -Đặc điểm cấu tạo: + Cây lúa thân cỏ, tròn có nhiều gióng và đốt. Gióng thường rỗng chỉ đặc ở đốt, rề chùm + Lá dài có bẹ ôm lấy thân, gân lá song song + Hoa nhỏ, mọc thành bông không có cánh hoa + Quả khô có một hạt trong chứa nhiều chất bột - Chủng loại: Rất đa rạng, phong phú: Bắc thơm, Di Hương, khang dân, tám xoạn.... - Quaự trình sinh trửụỷng: + Giai đoạn ngâm mạ và gieo cấy +Thời kì lúa con gái: lúa đẻ nhánh thành từng bụi.Mỗi bụi có 5-6 cây. ở gđ này lúa xanh mượt mà , mơn mởn... + G đ làm đòng: bắt đầu khi lúa ngừng đẻ nhánh. Cây cứng cáp hơn... + G đ thu hoạch... - Cách chăm sóc: - Trước khi cấy phải cày bừa kĩ - Khi lúa đẻ nhánh thành từng bụi..bón phân, làm cỏ, phun thuốc.... - Công dụng: + Tất cả các bộ phận của cây lúa đều được sử dụng: Gạo để nấu ,trấu để đun bếp và bón phân; cám để nuôi heo; rơm rạ để lợp nhà, đun bếp hoặc làm nấm. + Các đặc sản được tạo ra từ gạo, đó lầ cốm, xôi, bánh trưng bánh giầy + Gạo xuất khẩu đem về nguồn ngoại tệ lớn cho đất nước 3. Kết bài: Đánh giá lại vai trod của cây lúa , cảm xóc, suy nghĩ về trách nhiệm của bản thân * Biểu điểm Điểm 9-10: HS nắm được Phương thứclàm bài văn thuyết minh Nêu đặc điểm chi tiết về cây lúa Biết sử dụng biện pháp nghệ thuật và yếu tố miêu tả lợp lí,. ít sai lỗi cính tả, lỗi ngữ pháp, trình bầy sạch sẽ Điểm 7-8: HS nắm được Phương thứclàm bài thuyết minh, biết vận dụng biện pháp nghệ thuật hoặc miêu tả. Có thể thiếu 1-2 ý phụ. Điểm 5-6: HS nắm được Phương thứclàm bài thuyết minh. Có thể thiếu 1-2 ý. Diễn đạt đôi chỗ còn lủng củng, vận dụng bpnt, miêu tả chưa linh hoạt. Điểm 3-4 HS chưa nắm được Phương thứclàm bài. ý còn lôn xộn, thiếu tính hệ thống, sai nhiều lỗi chính tả Điểm 1-2: Viết được vài câu 4. Thu bài. Nhận xét giờ làm bài 5.Dặn dò: Đọc và tìm hiểu bài „ Chuyện người con gái Nam Xương” Rút kinh nghiệm

67


Ngày /09/2020

___________________________________________ Ngày soạn; 5/9/2020 Ngày dạy : Bài 4: Tiết 16 : Đọc- hiểu văn bản Chuyện người con gái nam xương (Trích: Truyền kỳ mạn lục- Nguyễn Dữ) A. Mục tiêu: 1. Kiến thức: - Cảm nhận được vẻ đẹp trong tâm hồn người phụ nữ Việt nam, thấy rõ được số phận oan trái của người phụ nữ dưới chế độ p/k . - Hiểu những thành công về nghệ thuật của tác phẩm : Nghệ thuật dựng chuyện, xây dựng nhân vật, sự sáng tạo trong việc kết hợp những yếu tố kỳ ảo với những tình tiết có thực tạo nên vẻ đẹp riêng của truyện truyền kỳ . 2. Kỹ năng: - Rèn luyện kỹ năng đọc, tóm tắt v/b tự sự và phân tích nhân vật trong tác phẩm tự sự . 3.- Thái độ: - Hiểu, cảm thông và trân trọng với những nỗi khổ, nét đẹp của người phụ nữ Việt Nam trong XHPK. 4. Các năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác; tự giải quyết vấn đề; trình bày; đánh giá, sử dụng ngụn ngữ. ... B. Chuẩn bị : - GV: G/án, SGK, SGV. - HS : Soạn bài, tóm tắt truyện, tham khảo các tình tiết trong tiết tóm tắt v/b tự sự trang 58 C. Tiến trình lên lớp I. Hoạt động khởi động (5p) - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: câu trả lời viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ Kể tên các tác phẩm văn học trung đại mà em đã được học? Nêu chủ đề các tác phẩm đó? Hs làm việc cá nhân... 68


GV nhận xét, dẫn vào bài II. Hoạt động Hình thành kiến thức mới (35p) Hđ của Gv-Hs * Hoạt động 1: Giới thiệu chung - Mục tiêu: HS nắm khái quát tác giả, tác phẩm. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ * Phương pháp dự án nhóm: HS trình bày những hiểu biết của em về tg’ Nguyễn Dữ và tác phẩm “Truyền kì mạn lục” và xuất xứ vb. - TKML: Ghi chép tản mạn những điều kì lạ vẫn được lưu truyền. - Là loại văn xuôi tự sự có nguồn gốc từ TQ. - Có nd mô phỏng cốt truyện dân gian hoặc giã sử đã đc lưu truyền rộng rãi trong nhân dân. - Có nhiều yếu tố kì ảo nhưng giàu tính hiện thực và giá trị nhân đạo. - Viết bằng văn xuôi chữ Hán gồm 20 truyện. Nv chủ yếu: ng phụ nữ đức hạnh và ng trí thức chân chính. - TKML đánh dấu 1 bước tiến quan trọng trong văn xuôi tự sự VN. - “ Chuyện. . .” là truyện thứ 16 trong TKML có nguồn gốc từ truyện dân gian “Vợ chàng Trương”. * Trình chiếu truyện : Vợ chàng Trương *Gv bổ sung thêm: Hiện nay còn đền thờ nàng VN ở huyện Lí Nhân, Tỉnh Hà Nam. Dân gian gọi là “Đền Mẫu”. * Gv Hd Hs đọc: Chú ý phân biệt đoạn tự sự & những lời đối thoại, đọc diễn cảm phù hợp với tâm trạng của n/vật. - Gv đọc tham khảo=> H đọc=> H, Gv nx phần đọc của Hs và tìm hiểu một vài chú thích. * HS Thảo luận theo nhóm bàn3p Nhân vật chính trong câu chuyện này là ai? Em hãy

ND bài học I. Giới thiệu chung :10p

1. Tác giả - Nguyễn Dữ (?. . .?) - Quê huyện Trường Tân ( Thanh Miện- HD), sống ở thế kỉ XVI - Tuy học rộng, tài cao nhưng Nguyễn Dữ tránh vòng danh lợi, chỉ làm quan 1 năm rồi về sống ẩn dật ở quê nhà. 2. Văn bản - TKML: Ghi chép tản mạn những điều kì lạ vẫn được lưu truyền. - “ Chuyện. . .” là truyện thứ 16 trong TKML có nguồn gốc từ truyện dân gian “Vợ chàng Trương”.

69


tìm các sự việc chính và tóm tắt VB? *Tóm tắt nội dung VB theo các sự việc: - Vũ Thị Thiết người con gái đẹp người đẹp nết, lấy chàng Trương con nhà hào phú ít học. - Trương sinh đi lính để lại mẹ già, vợ trẻ. Vũ Nương sinh con nuôi dưỡng mẹ già, mẹ chết nàng lo ma chay chu đáo. - Giặc tan Trương Sinh trở về nghe lời con trẻ nghi ngờ vợ thất tiết và đuổi vợ đi. - Vũ Nương thanh minh nhưng không được bèn tự vẫn. _ Sau khi Vũ Nương chết Trương Sinh được con chỉ cái bóng trên tường, Trương Sinh hiểu ra Vũ Nương bị oan. - Phan Lang gặp Vũ Nương ở dưới thuỷ cung nàng gửi chiếc châm vàng và lời nhắn Trương Sinh. - Trương Sinh lập đàn giải oan xong Vũ Nương chỉ - Bố cục: 3 Phần: hiện về trong chốc lát. ? Truyện có thể chia làm mấy đoạn, ý chính của từng đoạn ? Từ đó xđ chủ đề của truyện? - Bố cục: 3 Phần: + Phần 1:Từ đầu - > cha mẹ đẻ của mình: Phẩm chất của vũ Nương khi lấy chồng và những Ngày vắng chồng. + Phần 2: Tiếp > trót qua rồi: Nỗi oan khuất của Vũ Nương. + Phần 3: Còn lại: Vũ Nương được giải oan =>Truyện viết về cuộc đời và số phận người phụ nữ II. Tìm hiểu văn bản trong XHPK. Họ có tài, có sắc, đức hạnh nhưng lại 1.Những phẩm chất tốt đẹp đầy oan trái trong bi kịch gia đình của Vũ Nương * Hoạt động 2 : Tìm hiểu văn bản - Mục tiêu: HS phân tích ND, NT tác phẩm. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ * H Đ nhóm bàn 4p: 70


?Khi chưa lấy chồng, tác giả giới thiệu như thế nào về Vũ Nương? ? Cuộc sống vợ chồng của VN trong những Ngày đầu đc kể lại bằng lời văn nào ? Từ đó em có nx gì về cs vợ chồng của VN trong * Khi chưa lấy chồng: Là cụ những Ngày đầu? gỏi thựy mị, nết na * Khi mới lấy chồng: Hiểu Dự kiến sp:=> chồng, biết mình, hết sức giữ gì n khuụn phộp. ? Tiễn chồng ra trận Vũ Nương có những cử chỉ, * Khi tiễn chồng đi lính: lời nói nào? + Mong ước có cs yên ấm. - Nàng dặn dò: Rót chén rượu đầy + Cảm thông sâu sắc trước - Chẳng dám mong đeo được ấn phong hầu mặc áo nỗi vất vả, gian lao mà chồng gấm ... . thương ng đất thú. . .sợ ko có cánh hồng bay sẽ phải chịu đựng nên nàng bổng hết sức xút thương, lo lắng. ? Em có nx gì về cử chỉ và những lời dặn dò của VN? -> Cử chỉ đúng mực, lời nói chân tình, dịu dàng. . ? Qua từng cử chỉ, từng lời dặn dò, Vũ Nương gửi gắm mong ước, tình cảm gì của mình với chồng ? * Gv: Tất cả những mong ước, tình cảm của VN đều xuất phát từ ty thương chồng tha thiết, điều đó đã khiến những ng đc chứng kiến cảnh chia ly đều ứa lệ. * Những ngày xa chồng * Chú ý đoạn tiếp theo. ? Trong suốt thời gian xa chồng Vũ Nương đã nhớ, nghĩ về ai và làm gì? - Nhớ, nghĩ về chồng ? Nỗi nhớ chồng của Vn đc thể hiện qua những chi tiết nào? - Ngày. . . bướm lượn đầy vườn, mây che kín núi. . . nỗi buồn chân trời góc bể kho thể nào ngăn đc. ? Theo em, h/a: bướm lượn đầy vườn, mây che kín núi.. chỉ những cảnh gì? Những hình ảnh ấy đã nói hộ tình cảm nào của VN? - Cảnh mùa xuân vui tươi, mùa đông ảm đạm=> Đây là những hình ảnh ước lệ, mượn cảnh vật thiên nhiên để diễn tả sự trôi chảy của thời gian. Ngày qua tháng lại, VN vẫn thuỷ chung và ko nguôi nỗi nhớ chồng. Mồi Ngày qua đi nỗi nhớ ấy lại càng thêm da diết. - Là người vợ thủy chung, 71


? Như vậy, khi xa chồng VN bộc lộ t.c gì với chồng? ? Còn đối với mẹ chồng VN đã cư xử ntn? - Mẹ chồng đau ốm, nàng hết sức thuốc thang, lấy lời ngọt ngào khôn khéo khuyên lơn, chăm sóc chu đáo. - Khi mẹ chồng mất: nàng hết lời thương xút, phàm việc ma chay tế lễ như đối với cha mẹ đẻ mình.. ? Qua đó em có nx gì về VN trong vai trò là ng con dâu? Phẩm chất tốt đẹp ấy của VN đã đc những ai ghi nhận? Thể hiện qua những lời văn nào? - Lời mẹ chồng trước lúc lâm chung : “trời xét lòng lành, ban cho phúc đức, giống dòng tươi tốt, con cháu đông đàn. xanh kia quyết chẳng phụ con cũng như con đã chẳng phụ mẹ. - Lời k/đ của tg: Nàng hết lời xút thương, phàm việc ma chay, tế lễ, lo liệu như đối với cha mẹ đẻ mình. * Gv: Đó là lời đ/giá khách quan chính xác về công lao của nàng với gia đình chồng. ?Những ngày vắng chồng nàng đó gặp những khú khăn gì trong cuộc sống và nàng đó vượt qua ntn? - Sinh con một mình, chăm sóc mẹ chồng ốm đau - Chăm sóc nuôi dưỡng con khôn lớn.. ? Qua đó ta hiểu thêm điều gì về phẩm chất của VN

son sắt

- Là người con dâu hiếu thảo.

- Là người phụ nữ tần tảo , đảm đang, người mẹ hết lòng thương con.

III. Hoạt động luyện tập (5’) - Tóm tắt văn bản: “Chuyện người con gái NX" IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân . - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn tóm tắt văn bản trên. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc truyện cổ tích “Vợ chàng Trương và so sánh điểm giống, khác nhau 2 VB”. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. 72


- Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện . - Soạn tiết tiếp theo. * Rút kinh nghiệm Ngày

/09/2020

_________________________________________________________ Ngày soạn : 10/9/2020 Ngày dạy : Bài 4. Tiết 17: Đọc- Hiểu văn bản Chuyện người con gái nam xương (tiếp theo) (Trích: Truyền kỳ mạn lục) A. Mục tiêu: Như tiết 16 B. Chuẩn bị : - GV: G/án, SGK, SGV. - HS : Soạn bài C. Tiến trình lên lớp I. Hoạt động khởi động (5p) - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: câu trả lời viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ ? Tóm tắt các tình tiết chính trong truyện "Người con gái Nam Xương"? Nêu những cảm nhận của em về nhân vật Vũ Nương? GV nhận xét, dẫn vào bài II. Hoạt động Hình thành kiến thức mới (35p) Hoạt động của thày và trò Nội dung chính * Hoạt động 2 : Tìm hiểu văn bản II. Tìm hiểu văn bản: ( 35p) - Mục tiêu: HS phân tích ND, NT tác phẩm. 2. Nỗi oan khuất của Vũ - Phương thức: Cá nhân , cả lớp, nhóm. Nương: - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: 73


Chuyển giao nhiệm vụ ?Nỗi oan của VN là gì? Em hãy kể lại nỗi oan của VN? - HS kể: giặc tan, Trương Sinh trở về, nghe lời con nhỏ, nghi vợ hư...tự tử * Thảo luận nhóm 5P : Hãy tìm những nguyên nhân dẫn tới nỗi oan của VN? Dự kiến SP: - Lời nói của đứa con ngây thơ: “Ô hay! Thế ra ông cũng là cha tôi ư! …không như cha tôi trước kia…”. “Trước đây, thường có một người đàn ông … Đản cả” Thông tin rất đáng tin, Ngày một gay cấn: Như đổ thêm dầu vào lửa, tính đa nghi đã đến độ cao trào, chàng “đinh ninh là vợ hư”. => Đây là tình huống bất ngờ. - Cách cư sử hồ đồ, độc đoán của Trương Sinh: + Không đủ bình tĩnh để phán đoán, nghe lời con trẻ và không đủ bình tĩnh để phân tích đúng, sai. + Bỏ ngoài tai những lời phân trần của vợ. + Không tin cả những nhân chứng bênh vực cho nàng + TS không nói duyên cớ để vợ có cơ hội minh oan. + Xã hội trọng nam, khinh nữ. + Chiến tranh phi nghĩa.... ? Cuộc hôn nhân giữa Trương Sinh và Vũ Nương có điều gì cần lưu ý?Vì sao em biết? Cuộc hôn này có gì khó khăn cho nhân vật Vũ Nương? + Trương Sinh xin với mẹ đem trăm lạng vàng cưới về. + Lời của Vũ Nương: “Thiếp vốn con kẻ khó, được nương tựa nhà giàu”. Tạo cho Trương Sinh một cái thế: Có tiền +Có quyền (Cái thế của người chồng trong gia đình, người đàn ông dưới chế độ phong kiến). ? Em có nhận xét gì về nghệ thuật kể chuyện của tác giả? Nghệ thuật tạo tình huống, xung đột, sắp xếp lại

- Vũ Nương bị nghi là không chung thủy phải dẫn đến cái chết oan uổng.

- Nguyên nhân:

+ Lời nói ngây thơ của con trẻ + Tính cách đa nghi, cách cư xử hồ đồ, độc đoán của Trương Sinh. + Xã hội trọng nam, khinh nữ. + Chiến tranh phi nghĩa. + Cuộc hụn nhân ko x.phỏt tử t/y, nặng mua bán...

* Khi bị chồng nghi oan:

74


một số tình tiết, thêm bớt hoặc tô đậm những tình tiết có ý nghĩa, có tính chất quyết định đến quá trình của truyện cho hợp lý, tăng cường tính bi kịch và cũng làm cho truyện trở nên hấp dẫn, sinh động hơn. * Thảo luận nhóm 5p: Khi nàng bị chồng nghi oan nàng đã làm gì? Chứng tỏ phẩm chất nào? Dự kiến SP: - Lời thoại 1: “Thiếp vốn con kẻ khó…cho thiếp” + Nàng nói tới thân phận mình, tình nghĩa vợ chồng và khẳng định tấm lòng thuỷ chung, trong trắng. + Cầu xin chồng đừng nghi oan. Hết lòng tìm cách hàn gắn cái hạnh phúc gia đình đang có nguy cơ tan vỡ. - Lời thoại 2: “Thiếp sỡ dĩ…Vọng Phu kia nữa” Nỗi dau đớn, thất vọng, tuyệt vọng đành cam chịu số phận, hoàn cảnh (Bị đối sử bất công, gia đình tan nát,…) (So sánh với cổ tích Đây là hành động bột phát). - Lời thoại 3: Lời nói của nàng ở bến Hoàng Giang “Kẻ bạc mệnh … phỉ nhổ”. Lời thề ai oán và phẫn uất, quyết lấy cái chết để chứng minh cho sự oan khuất và sự trong sạch của mình. Đây là hành động quyết liệt để bảo toàn danh dự, vừa có nỗi tuyệt vọng, vừa có sự chỉ đạo của lý trí. Lời đối thoại, tự bạch sắp xếp hợp lý=>Khắc hoạ tâm lý và tính cách. ? Những lời phân trần của VN thể hiện điều gì? ? Khi sống dưới thủy cung VN có mong ước gì? - Được trở về trần gian sum họp cùng gia đình, bên cạnh chồng con, được minh oan... ? Qua mong ước đó, ta thấy VN còn là người có tấm lòng ntn ? ? Qua các tình huống trên đây, em có nhận xét gì về vẻ đẹp của Vũ Nương? * Gv:Vũ Nương mang vẻ đẹp truyền thống của ng phụ nữ VN. Nàng xứng đáng đc nhận 4 chữ vàng: công, dung, ngôn, hạnh

- Hết lòng vun đắp hạnh phúc gia đình, trõn trọng danh dự của bản thõn. * Khi sống dưới thủy cung - Là người nhân hậu, bao dung, khát khao được phục hồi danh dự.

=> Vũ Nương mang vẻ đẹp truyền thống của ng phụ nữ VN. - Tác giả không chỉ ca ngợi mà còn hết sức trân trọng vẻ đẹp của người phụ nữ.

=> Bi kịch của Vũ Nương là một lời tố cáo xã hội phong kiến. Xem trọng quyền uy của kẻ giàu và của người đàn ông trong gia đình, đồng thời bày tỏ niềm cảm thương của tác giả đối với số phận oan nghiệt của người phụ nữ.

75


? Em nhận thấy thái độ nào của tg đối với Vũ Nương nói riêng và ng phụ nữ VN thời phong kiến nói chung? * GV: Ca ngợi và trân trọng, đó là sự ưu ái của tác giả dành cho người phụ nữ trong xã hội phong kiến. Vậy, người phụ nữ đáng trọng ấy sống trong xã hội xưa sẽ có số phận, cuộc đời như thế nào? Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu ở tiết sau. III. Hoạt động luyện tập (5’) - Mục tiêu: HS củng cố kt đó học - Phương thức: HĐ cặp đôi - Sản phẩm:Hs làm vào vở bài tập - Cách tiến hành: ? Kể tên các tác phâm, tác giả (nếu có), những câu thơ văn viết về số phận người phụ nữ dưới XH cũ. Chỉ ra điểm chung của họ. IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân . - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn văn cảm nhận vẻ đẹp của nv Vũ Nương trong truyện trên. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện . ? Số phận bất hạnh của VN gợi cho em liên tưởng đến nhân vật nào trong một vở chèo cổ ở nước ta em đã học ở lớp7?Chỉ ra điểm chung giữa họ. * Rút kinh nghiệm Ngày /09/2020

_________________________________________________________ Ngày soạn : 20/9/2020 76


Bài 4. Tiết 18: Đọc- Hiểu văn bản Chuyện người con gái nam xương (tiếp theo) (Trích: Truyền kỳ mạn lục) A. Mục tiêu: Như tiết 16 B. Chuẩn bị : - GV: G/án, SGK, SGV. - HS : Soạn bài C. Tiến trình lên lớp I. Hoạt động khởi động (5p) - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: câu trả lời viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ ? Tóm tắt các tình tiết chính trong truyện "Người con gái Nam Xương"? Nêu những cảm nhận của em về nhân vật Vũ Nương? GV nhận xét, dẫn vào bài II. Hoạt động Hình thành kiến thức mới (35p) Ngày dạy :

Hoạt động của thày và trò Nội dung chính * Hoạt động 2 : Tìm hiểu văn bản II. Tìm hiểu văn bản: ( 35p) - Mục tiêu: HS phân tích ND, NT tác phẩm. 3. Vũ Nương được giải oan: - Phương thức: Cá nhân , cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ - Gọi h/s đọc từ “Cùng làng (T46 -> hết (T48) Thảo luận cặp đôi: 3p ? Theo em truyện có thể kết thúc ở chỗ nào cũng đủ làm thành 1 câu chuyện hoàn chỉnh? ? Tại sao tác giả còn sáng tạo thêm tình tiết V/N gặp Phan Lang dưới thuỷ cung? Có ý nghĩa gì? Dự kiến SP: - Kết thú c -> qua rồi. - Để giải oan cho VN 77


GV: Đặc điểm của thể truyền kỳ khác với kết thúc của truyện cổ tích “Vợ chàng Trương” là một hiện thực khắc nghiệt: Chàng Trương sau khi vợ mất chỉ còn biết Ngày Ngày ẵm con nhìn xuống dòng sông mà khóc ở vậy nuôi con không lấy vợ khác; người ta dựng miếu thờ gọi là miếu vợ chàng Trương.) ? Tóm tắt phần truyện kể về việc VN được giải oan? - HS kể ?Vì sao bị oan như vậy ở thuỷ cung gặp Phan Lang, nàng lại muốn trở về? - VN muốn trở về: + Vì nhớ quê hương, không muốn mang tiếng xấu xa + Muốn được giải oan, muốn tận mắt chồng nhìn thấy. + Khao khát được sống với chồng con và quê hương) ? Qua đó ta thấy được khát vọng gì ở VN? - >Khát vọng hạnh phúc gia đình. ? Cách kể chuyện ở đây có gì khác đoạn trước? Chỉ rõ? *) Yếu tố kỳ ảo: - Phan Lang nằm mộng, thả rùa xanh. - Được Linh Phi cứu sống. - Vũ Nương ngồi trên kiệu hoa giữa sông lúc ẩn, lúc hiện *)Những chi tiết có thực ở nước ta những địa danh, những sự kiện lịch sử, nhân vật lịch sử: - Sông Hoàng Giang, nhân vật Trần Bình Thiêm, ải Chi Lăng, quân Minh đánh vào nước ta nhiều người chạy trèn ra bể bị đắm thuyền...cảnh nhà V/N không có người chăm sóc... ? Việc đưa những yếu tố kỳ ảo này vào trong truyện có tác dụng gì? => Tạo ra một thế giới lung linh mơ hồ gần với cuộc đời thực, tạo độ tin cậy, cảm giác có thực.

Sử dụng nhiều yếu tố kì ảo xen kẽ những chi tiết có thực

- Làm hoàn chỉnh những nét đẹp vốn có của VN: nặng tình với cuộc đời, quan tâm đến chồng con, phần mộ tổ tiên, khao khát được phục hồi danh dự. - Tạo nên kết thúc có hậu cho tác phẩm, thể hiện ước mơ công bằng trong cuộc đời. 78


? Việc sáng tạo những yếu tố kì ảo xen kẽ những chi tiết có thực có tác dụng gì? ? Hãy phân tích tình tiết kỳ ảo ở cuối truyện? (ở tình tiết này có thể hiện tính bi kịch hay không?). -Chi tiết kỳ ảo ở cuối truyện “Vũ Nương ngồi trên một chiếc kiệu hoa đứng giữa dòng … lúc ẩn, lúc hiện … bóng nàng loáng loáng mờ nhạt dần mà biến đi mất” Đây chỉ là ảo ảnh.=> An ủi cho số phận của Vũ Nương, đồng thời một lần nữa tố cáo xã hội phong kiến: Trong xã hội ấy, người phụ nữ đức hạnh chỉ có thể tìm thấy hạnh phúc ở những nơi xã xăm, huyền bí. - Không thể trở về. Sự thật vẫn là sự thật=> 1 bi kịch, tăng giá trị tố cáo *) Mọi sự tốt đẹp kia chỉ là ảo ảnh chỉ là giấc mơ, mọi việc đều đã lỡ: người chết, hạnh phúc, gia đình tan vỡ, âm dương đôi đường cách trở V/N chẳng bao giờ được quyền làm mẹ, làm vợ, và bé Đản mãi mãi chỉ là một đứa trẻ mồ côi. -> Dù đã ở thế giới khác nhưng VN vẫn nặng tình với quê hương với chồng con và khao khát được trả lại danh dự. * Hoạt động 3: Tổng kết - Mục tiêu: HS khái quát ND, NT tác phẩm. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ ? Chỉ ra các nét đặc sắc trong NT xây dựng truyện của TG? ? Có người cho rằng chi tiết cái bóng là quan trọng có tác dụng thắt mở nút cho câu chuyện? Em có đồng ý không? Tại sao? * Hình ảnh cái bóng trở thành đầu mối điểm nút của câu chuyện. - Cái bóng xuất hiện lần 1 tạo mâu thuẫn, gây bão

III> Tổng kết( 5p)

1.Nghệ thuật: + Cốt truyện chặt chẽ, tình huống bất ngờ, giàu kịch tớnh với những chi tiết cú ý nghĩa cao ( cỏi búng ) . + Xây dựng tớnh chất nhân vật thống nhất. + Miêu tả tâm lớ nhân vật tinh tế, chính xác. + Sỏng tạo nhiều yếu tố kỡ ảo, hoang đường giàu ý nghĩa. 2.Nội dung: Qua câu chuyên về cuộc đời và 79


tố nghi ngờ trong lòng Trương Sinh -> đẩy VN đến cái chết oan uổng. Cái bóng xuất hiện lần 2 lại gì nút cho câu chuyện, giải oan choVN -> gây cho người đọc sự ngì ngàng : Chỉ vì một cái bóng vớ vẩn nhỏ nhoi mà gây chuyện tày trời, gây án mạng)

cái chết thương tâm của Vũ Nương, “Truyện người con gái Nam Xương” thể hiện niềm thương cảm đối với số phận oan nghiệt của người phụ nữ dưới chế độ phong kiến, đồng thời khẳng định vẻ đẹp truyền ? Qua văn bản em hiểu gì về hiện thực cuộc sống thống của họ. và số phận của người phụ nữ xưa? *Ghi nhớ (SGK trang 51). - HS đọc nghi nhớ III. Hoạt động luyện tập (5’) - Mục tiêu: HS củng cố kt đó học - Phương thức: HĐ cặp đôi - Sản phẩm:Hs làm vào vở bài tập - Cách tiến hành: ? Kể tờn các tác phâm, tác giả (nếu có), những câu thơ văn viết về số phận người phụ nữ dưới XH cũ. Chỉ ra điểm chung của họ. IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân . - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn văn cảm nhận về vẻ đẹp của nv Vũ Nương trong truyện trên. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện . ? Theo em có cách nào giải thoát oan trái cho những người như Thị Kính và Vũ Nương mà không cần đến những sức mạnh siêu nhân thần bí? * Rút kinh nghiệm Ngày

/09/2020

80


_________________________________________________________ Ngày soạn : 10/9/2020 Ngày dạy : Bài 4.Tiết 19:cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp A. Mục tiêu cần đạt 1. Kiến thức - Cách dẫn trực tiếp và lời dẫn trực tiếp. - Cách dẫn giỏn tiếp và lời dẫn giỏn tiếp. 2. Kỹ năng: - Nhận ra được cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp. - Sử dụng được cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp trong quá trình tạo lập văn bản. 3. Thái độ : - Bước đầu có ý thức rèn luyện sử dụng hai Cách dẫn trực tiếp và giỏn tiếp. 4. Các năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác; tự giải quyết vấn đề; trình bày; đánh giá, sử dụng ngôn ngữ B. Chuẩn bị : -GV: ngữ văn 9.SGK- SGV- bảng phụ - HS:Tìm hiểu Các vớ dụ minh hoạ. C- Tiến trình dạy và học : I. Khởi động: 5p - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: câu trả lời viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ ? Trong khi nói và viết ta có thể dẫn lại lời nói hay ý nghĩ của người khác hoặc của 1 nhân vật nào đó, có mấy cách dẫn? dấu hiệu nào để phân biệt các cách dẫn đó? -- Hs trả lời=> GV nhận xét, dẫn vào bài II. Hoạt động Hình thành kiến thức mới (35p): Hoạt động của thầy và trò Nội dung chính * Hoạt động 1: Tìm hiểu cách dẫn trực tiếp I. Cách dẫn trực tiếp ( 10p) - Mục tiêu: HS nắm được cách dẫn trực tiếp 1.VD : - Phương thức: Cá nhân , cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi 81


- Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ * Thảo luận nhóm 7p: ? Quan sát phần in đậm trong đoạn trích a, b cho biết đâu là lời nói của nhân vật, đâu là ý nghĩ trong đầu của nhân vật? ? Vì sao em biết được điều đó? ? Lời nói và ý nghĩ được trình bày bằng cách nào? ? Các phần in đậm được ngăn cách với bộ phận đứng trước bằng dấu gì? ? Theo em có thể đảo vị trí của phần in đậm lên phía trước phần không in đậm được không?Nếu được thì 2 bộ phận ấy ngăn cách 2. NX: nhau bằng dấu gì? - Phần in đậm trong đoạn trích a là Dự kiến SP:=> lời nói của nhân vật. - Có thể đảo được – Khi đảo cần thêm dấu - Phần in đậm trong đoạn trích b là gạch ngang vào giữa 2 phần ấy. ý nghĩ của nhân vật. ? Gọi cách dẫn trên là cách dẫn trực tiếp, Vậy => Được nhắc lại nguyên văn. em hiểu thế nào là cách dẫn trực tiếp? Vị trí -Được đặt trong dấu ngoặc kép. của nó? - HS khái quát theo ghi nhớ 1. Cho đoạn đối thoại : Hôm sau, lão Hạc sang nhà tôi vừa thấy tôi lão bảo ngay : - Cậu vàng đi đời rồi ông giáo ạ! - Cụ bán rồi? - Bán rồi! Họ vừa bắt xong . ? Nhận xét cách trình bày lời nói của nhân vật trong đoạn trích đó? ? ở lớp 8 em đã học hãy cho biết công dụng của dấu gạch ngang? - Dùng dấu gạch ngang trước mỗi lời thoại trực tiếp .*) Gvnhấn mạnh lưu ý II. Cách dẫn gián tiếp (10p) * Hoạt động 2: Tìm hiểu cách dẫn gián tiếp 1.VD - Mục tiêu: HS nắm được cách dẫn gián tiếp. 82


- Phương thức: Cá nhân , cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ * Làm việc cá nhóm bàn 5p : ? Trong đoạn trích a, b bộ phận in đậm là lời nói hay ý nghĩ của nhân vật? ? Cách trình bày lời nói hay ý nghĩ của nhân vật, người nói trong VD này có gì khác 2 VD ở phần đầu ? ? Giữa bộ phận in đậm và bộ phận đứng trước có từ gì? Có thể thay từ đó bằng từ khácđượckhông?Vìsao? Dự kiến SP:=> - VDa không có dấu hiệu ngăn cách - VD b có từ ôrằng ằ - Thay rằng bằng là được vì ý nghĩa của câu không thay đổi. ? Em hiểu thế nào là cách dẫn gián tiếp? - HS khái quát theo ghi nhớ 2SGK ?Qua phần tìm hiểu trên em hiểu thế nào là cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp? chỉ rõ dấu hiệu giúp em phân biệt được 2 cách dẫn trên? HS đọc ghi nhớ. * Hoạt động 3. Luyện tập - Mục tiêu: HS áp dụng lý thuyết làm bài tập. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ - H/s đọc bài tập – X/đ yêu cầu của bài tập1 ? Tìm lời dẫn trong đoạn trích sau? Lời nói hay ý nghĩ? dẫn gián tiếp hay trực tiếp?

2. NX - Phần in đậm: + ở VD a là lời nói + ở VD b là ý nghĩ của người nói. => Được thuật lại:( Không dẫn nguyên vẹn, có thể thêm bớt từ, điều chỉnh cho thích hợp -> dẫn gián tiếp.) - Lời dẫn không đặt trong dấu ngoặc kép có thể dùng từ “ rằng’ hoặc từ là đứng trước lời dẫn. *) Ghi nhớ: SGK III. Luyện tập: (18p)

Bài tập 1: (54) a. Lời dẫn “A lão già này tệ lắm ...tôi 83


- HS hoạt động cá nhân bài 1 - 1Hs đọc BT2 - xác định yêu cầu BT? - Thảo luận nhóm bài 2 - Viết đoạn văn có sử dụng một trong 2 cách dẫn vừa học. ? BT có mấy yêu cầu ? - 2 yêu cầu ? Lời đối thoại đó thuộc cách dẫn nào ? - Dẫn trực tiếp * Chuyển lời đối thoại chính là chuyển lời dẫn trực tiếp sang lời dẫn gián tiếp. ? Muốn chuyển lời dẫn trực tiếp sang lời dẫn gián tiếp ta làm ntn? + Bỏ dấu hai chấm + Thay đổi đại từ nhân xưng cho phù hợp + Lược bỏ các từ chỉ tình thái + Thêm từ “ rằng” hoặc từ “là” trước lời dẫn + Không nhất thiết phải chính xác từng từ nhưng phải dẫn đúng về ý

HS làm việc cá nhân bài 3

như thế này à? -> ý nghĩ của lão Hạc gán cho con chó -> cách dẫn trực tiếp. b. Lời dẫn: “cái vườn này là của con ta ...mọi thứ đều rẻ cả" -> ý nghĩ của lão Hạc -> dẫn trực tiếp 2.Bài tập 2: (54) /. Dẫn trực tiếp: Trong “Báo cáo chính trị tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thức II của Đảng”, Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu rõ: “Chúng ta ... anh hùng”. - Dẫn gián tiếp. Trong “Báo cáo...”, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng b/ Dẫn trực tiếp: định rằng chúng ta Trong cuốn sách “Chủ tịch Hồ Chí Minh...thời đại”, đồng chí Phạm Văn Đồng viết: “Giản dị ... làm được”. - Dẫn gián tiếp. Trong cuốn sách “Chủ tịch ...”, đồng chí Phạm Văn Đồng khẳng định rằng giản dị. c/. Dẫn trực tiếp: Trong cuốn “Tiếng Việt ... dân tộc”, ông Đặng Thai Mai khẳng định rằng:“Người Việt Nam ...của mình”. - Dẫn gián tiếp. Trong cuốn “Tiếng Việt ... dân tộc”, ông Đặng Thai Mai đã khẳng định rằng người.... 3. BT3: ( 55) ....VN nhân đó cũng đưa gửi 1 chiếc hoa vàng và dặn PL nói hộ với chàng Trương rằng nếu chàng Trương còn nhớ chút tình xưa nghĩa cũ, thì xin lập 1 đàn giải oan ở bến sông đốt cây đèn thần chiếu xuống nước, VN sẽ trở về.

IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) 84


-Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn văn có sử dụng lời dẫn trực tiếp. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện . - Soạn luyện tập tóm tắt văn bản tự sự : Đọc lại VB Chuyện người con gái Nam Xương. * Rút kinh nghiệm Ngày /09/2020

_________________________________________________________ Ngày soạn : 20/9/2020 Ngày dạy : Bài 4.Tiết 20 : xưng hô trong hội thoại A. Mục tiêu cần đạt 1. Kiến thức - Hệ thống từ ngữ xưng hô tiếng Việt. - Đặc điểm của việc sử dụng từ ngữ xưng hụ trong tiếng Việt. - Yêu cầu cần đạt của văn bản tóm tắt tác phẩm tự sự. 2. Kỹ năng: - Phân tích để thấy rừ quan hệ giữa việc sử dụng từ ngữ xưng hô trong văn bản cụ thể. - Sử dụng thích hợp từ ngữ xưng hô trong giao tiếp, tóm tắt văn bản.. 3. Thái độ : -Cú ý thức rèn luyện sử dụng từ ngữ xưng hô rèn văn hóa giao tiếp 4. Các năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác; tự giải quyết vấn đề; trình bày; đánh giá, sử dụng ngụn ngữ. B- Chuẩn bị : -GV: Một số tình huống giao tiếp. Thơ Tố Hữu - SGK - HS:Tìm từ ngữ xưng hô trong ca dao dân ca. C. Tổ chức giờ học: 85


I. Hoạt động khởi động: (5p) - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: câu trả lời viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ Trong hội thoại từ ngữ xưng hô là vô cùng quan trọng, có những hệ thống từ ngữ xưng hô nào và cách xử dụng chúng ra sao? - HS làm việc cá nhân - GV nhận xét=> dẫn vào bài II. Hoạt động hình thành kiến thức: Nội dung Hoạt động của thầy và trò * Hoạt động 1: Tìm hiểu đặc điểm từ ngữ xưng hô I. Từ ngữ xưng hô và việc sử và việc sử dụng từ ngữ xưng hô: dụng từ ngữ xưng hô: - Mục tiêu: HS biết dùng từ ngữ xưng hô đúng. 1. VD (SGK) - Phương thức: Cá nhân , cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: 2. NX Chuyển giao nhiệm vụ * HS Thảo luận nhom 5p ? Em hãy nêu một số những từ dùng để xưng hô trong tiếng Việt & cách dùng? ? Em hãy so sánh từ ngữ xưng hô trong TV và ngôn ngữ nước ngoài mà các em đã được học? ? Đối với người Việt chúmg ta trong giao tiếp đã *) VD1: bao giờ các em gặp tình huống không biết xưng - Các từ ngữ xưng hô và cách dùng: hô ntn chưa? + Ngôi thứ nhất: tôi, tao, tớ, ta Dự kiến SP: => - Xưng hô với em họ, cháu họ nhiều tuổi. ...Chúng tôi, chúng tao, chúng - Xưng hô với bố mẹ làm cùng cơ quan tớ, chúng ta . + Ngôi thứ hai: mày, mi, chúng mày, bọn mi ... + Ngôi thứ ba: nó, hắn, chúng nó, họ - Trong gia đình : ông, bà, bố 86


mẹ, chú bác, cô, dì, cậu... - Chức vụ: Chủ tịch, Viện trưởng, giám đốc, bộ trưởng ... - Nghề nghiệp: Giáo viên, kỹ sư, thợ mộc ..... - Suồng xã: mày, tao... - Thân mật: Anh, chị, em - Trang trọng: quí ông, quí bà, ? Qua phần tìm hiểu trên, em có nhận xét gì về từ quí vị ngữ xưng hô trong TV? * Trong Tiếng Việt có 1 hệ thống từ ngữ xưng hô rất phong phú và giầu sức biểu * Học sinh Thảo luận nhóm bàn5p : cảm. Trả lời câu hỏi VD2 SGK ? Em hãy xác định từ ngữ xưng hô ở hai đoạn *) VD2: trích? - HS làm việc Cá nhân, thảo luận, - Đại diện nhóm trình bày - Các nhóm nhận xét, bổ sung - GV chột kt Đoạn trích a: Dự kiến SP: - Anh – em (Dế Choắt). Đoạn trích a: - Anh – em (Dế Choắt). - Ta – Chú mày (Dế Mèn). - Ta – Chú mày (Dế Mèn). Cách xưng hô thể hiện sự bất Đoạn trích b: bình đẳng: - Tôi – Anh (Dế Mèn). + Dế Choắt: Kẻ ở vị thế yếu, - Tôi – Anh (Dế Choắt). cảm thấy mình thấp hèn cần nhờ vả người khác. + Dế Mèn: Kẻ ở vị thế mạnh: Kiêu căng và hách dịch Đoạn trích b: ? Phân tích sự thay đổi về cách xưng hô của Dế - Tôi – Anh (Dế Mèn). Mèn và Dế Choắt? Giải thích sự thay đổi đó? (Dế Choắt). ? Qua ví dụ trên em có nhận xét gì về việc dùng - Tôi – Anh từ ngữ xưng hô của cả hai nhân vật Dế Mèn và Dế Cách xưng hô hô bình đẳng giữa hai nhân vật. (DC khuyên Choắt? Việc sử dụng từ ngữ xưng hô phù hợp (Phù hợp DM như người bạn. Dế Mèn với tính cách của nhân vật và hoàn cảnh, địa điểm cũng đã nhận ra lỗi lầm). của tình huống giao tiếp). ? Qua đây, em thấy khi giao tiếp trong quá trình * Người nói cần căn cứ vào xưng hô, người nói cần chú ý điều gì? đối tượng và các đặc điểm 87


Lưu ý với học sinh: ở lớp 8 đã học vai XH trong HT cần lưu ý: Vai XH thì có nhiều, những vai giao tiếp chỉ có một. Vì vậy cần sử dụng linh hoạt từ ngữ xưng hô cho phù hợp với vai giao tiếp và tình huống giao tiếp) ? Qua phần tìm hiểu trên em rút ra những nhận xét gì về từ ngữ xưng hô trong TV và cách xưng hô - Một học sinh đọc ghi nhớ. * Hoạt động 2. Luyện tập - Mục tiêu: HS áp dụng,củng cố, vận dụng kiến thức. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ - Một học sinh đọc yêu cầu bài tập. - Một học sinh làm miệng . - Học sinh khác nhận xét, bổ sung.

khác của tình huống giao tiếp mà sử dụng từ ngữ xưng hô cho phù hợp .

3. Ghi nhớ : SGK II. Luyện tập:

Bài tập 1: (39) - Sự nhầm lẫn trong cách dùng từ: Chúng ta với chúng tôi (hoặc chúng em) + Chúng ta: gồm cả người nói và người nghe (ngôi gộp) . + chúng em(chúng tôi) không bao gồm người nghe (ngôn từ )

Bài tập 2: (40) - Một học sinh đọc yêu cầu bài tập 2,3 . Thảo luận - Việc dùng từ “chúng tôi”thay nhóm bàn 5p cho dùng từ “Tôi” nhằm tăng - Giáo viên gợi ý cho học sinh. tính khách quan cho, tạo sự - Học sinh trình bày Học sinh khác nhận xét, bổ khiêm tốn của tác giả. sung. Bài tập 3: (40) - Từ xưng hô cậu bé nói với mẹ và với Sứ giả có sự khác nhau nhằm thể hiện điềugì? Trong truyện Thánh Gióng: - Chú bé gọi mẹ là cách gọi thông thường . - Với sứ giả: Ông - Ta là khác thường mang màu sắc truyền thuyết. - Ba học sinh đọc yêu cầu bài tập 4, 5, 6. Bài tập 4: (40) - Gv phát phiếu, học sinh hoạt động nhóm, đại diện - Vị tướng tuy quyền cao chức trình bày, các nhóm nhận xét. trọng nhưng vẫn xưng hô con – 88


thầy => thẻ hiện lòng biết ơn, kính trọng đối với thày của mình. Bài tập 5: (41) – Cách xưng hô của Bác tạo sự thân mật gần gũi. Bài tập 6: (41) - Từ ngữ xưng hô của kẻ có quyền lực và người bị áp bức. HƯỚNG DẪN ĐỌC THÊM: TÓM TẮT VĂN BẢN TỰ SỰ * Hoạt động 1: Tìm hiểu sự cần thiết của việc tóm tắt V/b tự sự: - Mục tiêu: HS thấy sự cần thiết của tóm tắt văn bản. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ * HS làm việc cá nhân: 1HS đọc bài tập a, cho biết tình huống a yêu cầu NTN? - Tóm tắt nội dung bộ phim "Chiếc lá cuối cùng" ? Đọc tình huống b và nhận xét tình huống b, có yêu cầu gì khác với tình huống a? - Trực tiếp đọc và tóm tắt v/b người con gái Nam Xương trước khi học. ? Trong tình huống c khi kể tóm tắt 1 tác phẩm văn học có thể thêm những ý kiến chủ quan của người viết vào không? tại sao? - Kể lại tóm tắt 1 tác phẩm văn học.> kể trung thực, khách quan với cốt truyện và nhân vật chính . ? Trong 3 tình huống trên người ta đều phải tóm tắt VB TS. Vậy việc tóm tắt Vb tự sự nhằm mục đích gì ? ? Khi tóm tắt yếu tố nào là quan trong nhất? - Sự việc, nhân vật.

I. Sự cần thiết của việc tóm tắt V/b tự sự: 1. VD 2. Nhận xét:

- Tóm tắt VB giúp người đọc( nghe) dễ nắm được nội dung chính của văn bản đó.

89


? Để cho người nghe dễ nhớ VB tóm tắt phải đảm bảo yêu cầu nào? - Ngắn gọn *)Giáo viên KL: Đây là một nhu cầu tất yếu trong cuộc sống đặt ra vì không phải ai cũng có điều kiện, thời gian để xem hết 1 bộ phim hoặc đọc hết 1 tác phẩm v/h .. > có tính phổ cập cao. * Thảo luận cặp đôi: Trong cuộc sống thực tế có những tình huống nào cũng cần phải tóm tắt văn bản tự sự? - Các tình huống trong cuộc sống cần phải tóm tắt: + Người đi đường kể lại 1 vụ tai nạn giao thông (sự việc xảy ra ở đâu? NTN? Ai đúng , ai sai ) + Người con kể lại vắn tắt cho mẹ nghe thành tích học tập của mình (làm được việcgì?) Học sinh đọc btập1 (T58) ? Các sự việc chính đã nêu đầy đủ chưa? còn thiếu sự việc gì? tại sao phải nêu sự việc ấy? - Bản tóm tắt câu chuyện Người con gái Nam xương gồm 7 sự việc tương đối đầy đủ. ? Em thấy các sự việc sắp xếp hợp lý chưa? nếu chưa hợp lý thì em sẽ thay đổi NTN? - Trương Sinh biết vợ mình bị oan trước khi gặp Phan Lang ) * Đọc yêu cầu BT2 ? Em hãy chỉ mối liên hệ giữa Bt1 và Bt2 ? Bài tập 2 yêu cầu thực hiện những bước nào của việc tóm tắt? ? Nhắc lại yêu cầu của một văn bản cần tóm tắt? * HS nhắc lại - GV nêu yêu cầu HS viết bài. - Hs tự tóm tắt – 2HS đọc – Lớp nhận xét, bổ sung GVKL • Đọc yêu cầu BT 3 ? Yêu cầu tóm tắt ngắn gọn hơn em sẽ làm ntn? - Bỏ đi một số chi tiết không quan trọng - Lời văn cô đọng, khái quát - Nên sử dụng câu mở rộng thành phần • GV yêu cầu Hs bỏ đi những tình tiết không quan trọng...

II. Thực hành tóm tắt 1 văn bản tự sự: *. Bài tập 1: -Thiếu 1 chi tiết quan trọng (5): Sau khi Vũ Nương chết. Một đêm T/ Sinh cùng con trai ngồi bên đèn, đứa con chỉ cái bóng trên tường và nói đó chính là người hay tới đêm đêm, Vì : Chính sự việc này làm chàng hiểu ra vợ mình đã bị oan. Nghĩa là chàng hhiểu ra ngay sau khi vợ chết chứ không phải đợi đến khi vợ chết Phan Lang về kể lại việc VN dưới động Linh Phi.TS mới biết vợ mình bị oan như sự việc T4/ SGK * Bài tập 2

* Bài tập 3

2. NX: VB tóm tắt phải nêu được 1 cách ngắn gọn nhưng đầy đủ các nhân vật và sự việc chính, phù hợp với văn bản 90


? Qua việc làm trên ta thấy cần chú ý điều gì được tóm tắt. *). Ghi nhớ: trong quá trình tóm tắt văn bản? * Hoạt động 2. Luyện tập III. Luyện tập - Mục tiêu: HS áp dụng lý thuyết làm bài. Bài tập 1: - Phương thức: Cá nhân , cả lớp, nhóm. Tóm tắt văn bản Lão Hạc: - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi Bài tập 2: (SGK) - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. Tóm tắt một câu truyện xảy ra - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh trong cuộc sống mà em được giá, GV đánh giá HS. nghe hoặc chứng kiến? - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ ? XĐ yêu cầu BT1 HS Thảo luận trình bày NX, Chữa bài, cho điểm GV hướng dẫn HS về làm bài tập 2 IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn đối thoại có sử dụng từ ngữ xưng hô phù hợp. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện . Tìm lời dẫn trực tiếp, chuyển sang giỏn tiếp văn bản: Chuyện người con gái Nam Xương. Soạn bài tiếp theo. * Rút kinh nghiệm Ngày /09/2020

_________________________________________________________ 91


Ngày soạn : 16/9/2020 Ngày dạy : Bài 5.Tiết 21 : Đọc -Hiểu văn bản: hoàng lê nhất thống chí ( Hồi thứ mười bốn)- Ngô Gia Văn Phái A. Mục tiêu: 1. Kiến thức - Những hiểu biết chung về nhóm tác giả thuộc Ngô gia văn phái về phong trào Tây Sơn và người anh hùng dân tộc Quang Trung – Nguyễn Huệ. - Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong tác phẩm viết theo thể loại tiểu thuyết chương hồi. - Một trang sử oanh liệt của dân tộc ta: Quang Trung đại phá 20 vạn quân Thanh, đánh đuổi giặc ngoại xâm lược ra khái bờ cừi. 2. Kỹ năng: - Cảm nhận sức trỗi dậy kỡ diệu của tinh thần dân tộc, cảm quan hiện thực nhạy bén, cảm hứng yêu nước của tác giả trước những sự kiện lịch sử trọng đại của dân tộc. - Liên hệ những nhân vật, sự kiện trong đoạn trích với những văn bản liên quan. 3. Thái độ: - Yêu mến, trõn trọng những anh hựng dân tộc - Yêu nước, yêu hũa bình và độc lập chủ quyền 4. Các năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác; tự giải quyết vấn đề; trình bày; đánh giá, sử dụng ngôn ngữ. B. Chuẩn bị : - GV: G/án, SGK, SGV,sưu tầm đọc toàn bộ TP Hoàng lê nhất thống chí. - HS : Chuẩn bị bài theo sự hướng dẫn của giáo viên C. Tổ chức giờ học: I. Hoạt động khởi động (5’) - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: câu trả lời viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ ? Nêu hiểu biết của mình về nhân vật Quang Trung - Nguyễn Huệ? - HS trả lời cá nhân=> GV dẫn vào bài II. Hoạt động Hình thành kiến thức mới (35p) (35’) Hoạt động của Thầy và trò Nội dung * Hoạt động 1: Giới thiệu chung - Mục tiêu: HS nắm khái quát tác giả, tác phẩm. I. Giới thiệu chung(18p) 92


- Phương thức: Cá nhân , cả lớp, dự án nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ - Hs đại diện nhóm lên trình bày những hiểu biết về tác giả, tác phẩm: * Tác giả - Có 2 tác giả chính là Ngô Thì Chí (1758 1788) em ruột Ngô Thì Nhậm, làm quan thời LCT viết 1 hồi dầu. - Ngôi Thì Du (1772 - 1840) Viết 7 hồi tiếp theo trong đó có hồi 14 - Ngoài ra còn có Ngô Thì Nhậm, Ngô Thì Du viết tiếp => Điều đó dẫn đến thành công nổi bật của tác phẩm là phản ánh sinh động và chân thực các biến cố chính trị thời đó. * Văn bản: ? Thể chí có đặc điểm gì, em hiểu như thế nào về nhan đề của tác phẩm? - Thể chí: Ghi chép sự vật, sự việc có thực, nhân vật có thực, địa điểm có thực. - Tác phẩm vừa có tính văn học vừa có tính lịch sử, mỗi hồi mở đầu bằng 2 câu thơ tóm tắt nộidung chính, kết hồi là việc đưa ra chưa có lời giải cũng bằng 2 câu thơ và bao giờ cũng có câu muốn việc sau thế nào xin xem hồi sau sẽ rõ.) ? Hồi thứ 14 của tác phẩm này p/a giai đoạn lịch sử nào của chế độ pk VN? GV tóm tắt luôn diễn biến 2 hồi 12,13: Khi Nguyễn Huệ kéo quân ra Bắc lần 2 diệt Vũ Văn Nhậm, Lê Chiêu Thống sợ hãi bỏ kinh thành chạy lên phía Bắc cho người cầu viện nhà Thanh. Nhà mã Thanh cử Tôn Sĩ Nghị lấy danh nghĩa phù Lê diệt Tây Sơn kéo đại quân sang, quân Tây sơn rút về cố thủ ở Tam Điệp, quân Thanh vào TL không gặp sự kháng cự nào nên

1. Tác giả:

Ngô gia văn phái là nhóm tác giả thuộc dòng họ Ngô Thì- dòng họ nổi tiếng về văn học lúc bấy giờ ở làng Tả Thanh Oai , huyện Thanh Oai (nay thuộc Hà Nội).

2. Văn bản: - Thể loại: tiểu thuyết chương hồi -Là cuốn tiểu thuyết lịch sử có quy mô lớn, phản ánh những biến động l/s nước nhà từ cuối thế kỉ 18 đến những năm đầu thế kỉ 19 - Đoan trích nằm ở hồi thứ 14 ( trong 17 hồi) - Hồi 14 nghi lại sự kiện lần ra Bắc thứ 3 của Quang Trung đại phá quân Thanh lập nên triều đại Tây Sơn.

93


sinh ra kiêu căng tự mãn, LCT nhận sắc phong An Nam quốc vương nhưng tất cả các giấy tờ đều dùng hiệu Càn Long. *) HS đọc tác phẩm và giải thích chú thích. ? Liệt kê các sự việc và tóm tắt đoạn trích? * Tóm tắc đoạn trích, nghe tin quân Thanh x/ lược nước ta, Nguyễn Huệ lên ngôi hoàng đế, kéo quân ra Bắc kén lính, duyệt binh ở Nghệ An, hội quân ở Tam Điệp, cho quân ăn tết trước rồi tiến đánh Hà Nội, Ngọc Hồi, vào Thăng Long, Tôn Sĩ Nghị bỏ chạy về nước, vua tôi LCT cũng chạy theo *HĐ cá nhân: Đoạn trích chia thành mấy phần? Nội dung chính của mỗi phần? * Bố cục : 3đoạn 1,Từ đầu - >lên đường ra Bắc: Ng Huệ chuẩn bị hành quân ra Bắc 2, Tiếp -> vào thành :cuộc hq thần tốc và chiến thắng vẻ vang 3, Còn lại : Sự thảm bại của bọn cướp nước và bè lũ bán nước * Hoạt động 2 : Tìm hiểu văn bản - Mục tiêu: HS phân tích ND, NT tác phẩm. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ Quan sát sgk phần đầu vb * HS làm việc cá nhân : ? Nghe tin cấp báo của Nguyễn Văn Tuyết Nguyễn Huệ có thái độ như thế nào? - Nghe cấp báo , giận lắm, họp tướng sĩ, định thân chinh cầm quân đi ngay. ? Việc Nguyễn Huệ định cầm quân đi ngay chứng tỏ điều gì? - ông là người mạnh mẽ quyết đoán, yêu nước căm thù giặc và lũ bán nước.

* Bố cục: chia 2 phần:

II. Tìm hiểu văn bản.(20p) 1. Hình ảnh Quang TrungNguyễn Huệ. a. Nguyễn Huệ tiến quân ra Bắc:

94


? Những nghe lời khuyên của các tướng dưới quyền ông đã có quyết định gì? (trang 65) ? Việc Nguyễn Huệ nghe lời quần thần lên ngôi,tranh thủ ý kiến của vị cao nhân cho em biết them điều gì ở vị tướng này? Có phải là người độc đoán không? - Biết nghe lời lẽ phải, không độc đoán, tham khảo ý kiến của những tướng sĩ dưới quyền, có tính toán trước sau ? Khi được sự ủng hộ đồng tình của NT, QT đã làm những việc gì? -QT đã mộ lính và mở cuộc duyệt binh lớn ở Nghệ An, phủ dụ tướng sĩ, định kế hoạch hành quân đánh giặc. ? Em có nx gì về cách kể chuyện, miêu tả của tác giả trong đoạn văn trên? ? Qua đó em thấy Nguyễn Huệ là người có hành động ntn? *) Yêu cầu HS đọc lời phủ dụ * Thảo luận nhóm bàn5p: ? ND của lời phủ dụ? ? Em có nhận xét gì về âm hưởng của lời phủ dụ? Lời phủ dụ thể hiện tinh thần gì của dân tộc? Tác động đến binh lính ntn? ? Qua lời dụ em hiểu thêm năng lực nào ở vị vua này? Yêu cầu SP: * ND của lời phủ dụ: - Khẳng định chủ quyền của dân tộc và lên án hành động xâm lăng phi nghĩa, - Nêu bật dã tâm của giặc - Nhắc lại truyền thống chống giặc ngoại xâm - Kêu gọi quân lính đồng tâm hiệp lực - Ra kỉ luật nghiêm. -> Lời dụ như lời hịch ngắn có sức thuyết phục cao có tình, có lí, kích thích lòng yêu nước truyền thống quật cường của dân tộc, thu phục quân lính khiến họ đoàn kết 1 lòng đồng tâm hiệp lực không dám ăn ở hai lòng. ? Sau khi duyệt binh QT kéo quân đến Tam

- Cách kể chuyện sinh động,miêu tả cụ thể từng hành động lời nói của nhân vật. - Nguyễn Huệ là người mạnh mẽ, quyết đoán, hành động một cách xông xáo, nhanh gọn, có chủ đích và rất quả quyết.

- QT là người có trí tuệ sáng suốt trong việc phân tích tình hình thời cuộc và thế tương quan chiến lược giữa ta và địch, Sáng suốt nhạy bén trong việc xét đoán 95


Điệp, ông đã phân tích sự việc và xét đoán bề tôi như thế nào? - Sau khi duyệt binh QT kéo quân đến Tam Điệp, ông đã phân tích sự việc và xét đoán bề tôi : Theo binh pháp "Quân thua chém tướng nhưng không quở trách các tướng dưới quyền về chủ trương bỏ Tỉnh L C để bảo toàn lực lượng. ? Tại sao ông không theo binh pháp cũng không quở trách các tướng dưới quyền? Chứng tỏ QT là người như thế nào? *) QT là người mưu lược trọng xét đoán bề tôi khen chê đúng người, đúng việc, biết dùng người, hiểu rõ hoàn cảnh chiến đấu của họ. ? Mới khởi binh đánh giặc, chưa giành lại được 1 tấc đất nào. Vậy mà vua QT đã nói điều gì về kế hoạch đánh giặc - Nói chắc như đinh đóng cột “ phương lược tiến đánh đã có tính sẵn” - Lại còn tính sẵn cả kế hoạch ngoại giao sau khi chiến thắng đvới 1 nước “ lớn gấp 10 nước mình”, để có thể dẹp việc binh đao “ cho ta được yên ổn mà nuôi dưỡng lực lượng? ? Lời nhận định trên chứng tỏ QT là người ntn? ?QT đã làm ntn để chỉ huy quân tiến ra TL? - Tiến công thần tốc, nhanh an toàn, đảm bảo bí mật đến tận nơi tập kết. Phương tiện chủ yếu là đôi chân quân sĩ, ngựa, voi, xe kéo, đại bác hoả hổ nặng nề. - GV kể chuyện hành quân thần kì của quân Tây Sơn dùng võng khiêng 2 người cáng, 1 người được nằm nghỉ đi suốt đêm Ngày, vừa đi vừa đánh giặc, vừa tuyển quân. ? Ta thấy ông là một người ntn *Sự việc khao quân Ngày 30 tháng chạp cùng lời hứa hẹn đón năm mới ở TL vào Ngày mùng 7 tết cho thấy năng lực đặc biệt nào của vị vua này : Là nhà quân sự có tài, tiên đoán chính xác có tài cầm quân và là vị vua yêu nước.? III. Hoạt động luyện tập (5’)

dùng người.

- QT là người có ý chí quyết thắng và có tầm nhìn xa trông rộng

- Là người có tài dụng binh như thần

96


- Mục tiêu: HS củng cố kt đó học - Phương thức: HĐ cá nhân 1. Giải thích nhan đề tác phẩm 2. Lời phủ dụ của vua QT giúp em liên tưởng tới tác phẩm nào? Của ai? Chỉ ra điểm chung. IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân . - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn văn tóm tắt văn bản. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện . - Sưu tầm và đọc cuốn tiểu thuyết “Hoàng Lờ nhất thống chớ” * Rút kinh nghiệm Ngày

/09/2020

_________________________________________________________ Ngày soạn : 20/9/2020 Ngày dạy : Bài 5: Tiết 22, 23 : Đọc -Hiểu văn bản: hoàng lê nhất thống chí (tiếp) ( Hồi thứ mười bốn) A. Mục tiêu: như tiết 21 B. Chuẩn bị : - GV: G/án, SGK, SGV,sưu tầm đọc toàn bộ TP Hoàng lê nhất thống chí. - HS : Chuẩn bị bài theo sự hướng dẫn của giáo viên C. Tổ chức giờ học: I. Hoạt động khởi động (5’) - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. 97


- Phương thức: Cá nhân , cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: câu trả lời viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ ? Việc làm của QT ntn trong quá trình chuẩn bị tiến quân ra Bắc? Em có suy nghĩ gì về người anh hùng QT? II. Hoạt động hình thành kiến thức (30p) Hoạt động của thầy và trò Nội dung II. Tìm hiểu văn bản.(33p) * Hoạt động 1 : Tìm hiểu văn bản - Mục tiêu: HS phân tích ND, NT tác phẩm. 1. Hình tượng người anh hùng - Phương thức: Cá nhân , cả lớp, nhóm. Nguyễn Huệ. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi a. Nguyễn Huệ tiến quân ra Bắc - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. b. Quang Trung đại phá quân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh Thanh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ - H/s theo dõi v/d đoạn 2 * Thảo luận nhóm bàn5p: ? Em hãy tóm tắt những sự kiện chính trong trận Phú Xuyên, Hạ Hồi? Em thấy có gì đặc biệt trong cách đánh của vua QT ở 2 trận đánh này? ? Trận Ngọc Hồi diễn ra như thế nào? Mũi chính do ai chỉ huy? có các mũi phụ nào? Nhận xét cách đánh giặc của vua QT? Yêu cầu SP: * Quân của QT đánh lớn ở : Phú Xuyên, Hạ Hồi, Ngọc Hồi, Thăng Long. - Trận Phú Xuyên: Bắt sống hết quân do thám của địch. - Trận Hà Hồi: Bí mặt vây kín, bắc loa truyền gọi, quân lính dạ ran, khiến địch trong đồn sợ hãi xin hàng => Bí mật bất ngờ, đảm bảo thắng lợi, mà không gây tử vong. - Trận Ngọc Hồi: + Mũi tấn công chính: Do vua QT đốc thúc dùng ván ghép phủ rơm dấp nước che trước, quân lính 98


tiến theo sau, đánh giáp lá cà. Các mũi phủ: Vậy đường rút của quân Thanh, dùng voi giày đạp. ? Cách đánh và cho biết kết quả trận đánh này? + Kết quả: Quân Thanh toán loạn giày xéo lên nhau mà chết. SNĐ tự thắt cố mà chết. - Vào TL trước 2 Ngày so với dự đinh. ? Chi tiết nào khắc hoạ rõ nét nhất hình tượng QT trong chiến trận? - Hình ảnh QT cưỡi voi đốc thúc trong cảnh khói toả mù trời, cách gang tấc không nhìn thấy gì/ - Hình tượng QT tiến vào tấm áo bào đỏ của vua đã sám đen khói súng - dải phóng lên tiết hộ... ? Em hãy so sánh trận đánh này có gì khác với 2 trận đánh trước? -> Đánh công phu nhất, dùng nhiều cách đánh, táo bạo, qui mô, không cho kẻ thù có đường sống, là trận thắng giòn giã. ? Theo em giọng điệu của đoạn văn nàu có gì đặc biệt? Hãy nhận xét nghệ thuật trong đoạn văn này? -Đối lập: Ta có tổ chưc nghiêm minh xông xáo, dũng mãnh. Địch trễ nải run sợ. *) Đoạn văn không chỉ ghi lại sự kiện lịch sử qua các mốc tg mà còn chú ý miêu tả cụ thể từng hành động, lời nói của nhân vật chính, từng trận đánh và những mưu lược tính toán của nhân vật ? Theo em đoạn văn này có tính chất gì? ? Qua các trận đánh và cách miêu tả , kể của tác giả, em thấy hình ảnh vua Quang Trung hiện lên ntn ? - Đảm bảo thắng lợi tránh được hao binh tổn tướng => QT bài binh bố trận chắt chẽ, đa mưu túc kế, là bậc kỳ tài trong việc dùng binh, bí mật, thần tốc, bất ngờ, quyết liệt. > QT là hình tượng đẹp về người anh hùng trong văn học cổ VN). Hoạt động 2: - Mục tiêu: Hs nắm được h×nh ¶nh bän c-íp n-íc

-> Giọng văn phần chấn hả hê, kể chuyện, miêu trả chân thức sinh động, khách quan. - Đối lập

- Tính lịch sử đan xen với văn học - Hình ảnh người anh hùng với tư cách quả cảm, mạnh mẽ, đa mưu, túc kế, tiến binh vũ bão thần tốc, là người tổ chức và là linh hồn của chiến công vĩ đại.

2. Hình ảnh bọn cướp nước và bè 99


vµ bè lũ bán nướcvua tôi LCT - Phương thức: Thảo luận nhóm, cá nhân - Sản phẩm:câu trả lời, nd ghi vở , phiếu học tập - Cách tiến hành: Thảo luận nhóm 3’ ? Tại sao vốn trung thành với nhà Lê và không mấy cảm tình với quân Tây Sơn, nhưng các tác giả lại viết vvề Quang Trung với một cách cảm tình và đầy hào hứng như vậy? Yêu cầu SP: - Họ không thể bỏ qua sự thật về những hèn kém của nhà Lê. - Những chiến công của N Huệ là sự thật lịch sử, là niềm tự hào lớn của cả dân tộc. *) Tất cả những điều đó đã đem lại những trang ghi chép chân thực mà xỳc động , tù hµo. §ó chính là quan điểm phản ánh hiện thực của các tác giả tôn trọng sự thật ls và ý thức d tộc. * GV giới thiệu việc Tôn Sĩ Nghị kéo quân sang An Nam là nhằm những lợi ích riêng, lại không muốn tốn nhiều xương máu...Dù đã được vua tôi Lê Chiêu Thống báo trước, y vẫn không chút đề phòng. *Hoạt động nhóm bàn ( 5p) ? So sánh 2 cuộc tháo chạy của quân tướng nhà Thanh và vua tôi Lê Chiêu thống? Dự kiến sản phẩm: - Khi quân Tây Sơn kéo đến, quân tướng Tôn Sĩ Nghị rơi vào tình cảnh : + Tướng: TSN sợ mất mật ngựa không kịp đóng yên, người không kịp mặc áo giáp nhằm hướng bắc mà chạy. + Quân sĩ: Tan tác bỏ chạy tranh nhau qua cầu sang sông xô đầy nhau rơi xuống sống chết rất nhiều, sông Nhị Hà vì thế mà tắc nghẽn không chảy được nữa đêm Ngày đi gấp chẳng giám nghỉ ngơi. - Vua Lê: + Vội và rời bỏ cung điện để chạy trèn. + Gấp rút chạy, cướp thuyền đánh cá chèo sang

lũ bán nướcvua tôi LCT. a. Bọn quân tướng nhà Thanh

- Nhịp điệu nhanh, mạnh hối hả, tả thực miêu tả chi tiết cụ thê, khách quan nhưng hàm chứa sự hả hê sung sướng của người thắng trận. = > Quân Thanh đại bải một cách nhanh chống và nhục nhã. b. Bè lũ bán nước Lê Chiêu Thống

100


bờ bắc. - Mấy Ngày không ăn ai náy đều mệt lử. - Đuổi kịp TSN nhìn nhau than thở chảy nước mắt ? Nguyên nhân nào dẫn đến quân thanh thất bại thảm hại như thế? - Nguyên nhân nào dẫn đến quân thanh thất bại thảm hại : - Chủ quan, coi thường kinh địch không để phòng, chiến đấu không vì mục đích chính nghĩa, quân tây Sơn hùng mạnh. ? Nghệ thuật miêu tả trong đoạn truyện có gì đặc biệt? Em có suy nghĩ về thất bại của quân Thanh? - Miêu tả đối lập giặc lúc đầu chủ quan tự đắc, về sau thua sợ hãi bỏ chạy từ hướng đến quân. ? Em có suy nghĩ gì về tình trạng của vua tôi LCT khi chạy trèn? *) Sau khi trèn sang Tàu, phải cạo đầu, tết tóc, ăn mặc khác quê người đây là bài học cay đắng của những kẻ vong quốc trong l/s VN chưa có ông vua nào lại nhục nhã như thế. * Hoạt động 3: Tổng kết - Mục tiêu: HS phân tích ND, NT tác phẩm. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ ? Em thấy được những biện pháp nghệ thuật đặc sắc nào trong hồi 14? ? Qua đoạn trích hồi 14 em nắm chắc những nội dung cơ bản nào? - Hình tượng người anh hùng QT. - Sự thảm hại của Nhà Thanh, số phận của vua tôi LCT. - HS đọc ghi nhớ SGK

Tả thực, miêu tả cụ thể, tỉ mỉ nhưng âm hưởng ngậm ngùi chua xút. - Vua tôi, quân lính, đói rách, nhếch nhác, quấn quýt, sợ hãi, là kết cục bi thảm hèn mạt của kẻ bán nước cầu vinh.

III. Tổng kết(3p) 1. Nghệ thuật: Trần thuật kết hợp miêu tả chân thực, sinh động. 2. Nội dung: Tái hiện chân thực sinh động hình ảnh người anh hùng dân tộc Nguyễn Huệ qua các chiến công thần tốc đại phá quân Thanh và sự thất bại thảm hại của tướng lĩnh nhà Thanh, số phận bi đát của vua tôi Lê Chiêu Thống. Ghi nhớ: SGK

101


Hướng dẫn khuyến khích đọc thêm: Chuyện cũ trong phủ chúa trịnh (Trích: Vũ trung tuỳ bút - Phạm Đình Hổ) I. Mục tiêu: - Hiểu cuộc sống xa hoa của vua chúa, sự nhũng nhiễu của quan lại thời Lê - Trịnh và thái độ phê phán của tác giả. - Bước đầu nhận biết được đặc trưng cơ bản của thể tuỳ bút đời xưa và đáng giá được giá trị nghệ thuật của những dòng ghi chép đầy tính hiện thực này. - Rèn luyện cách đọc và phân tích thể loại tuỳ bút trung đại. - Các năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác; tự giải quyết vấn đề; trình bày; đánh giá, sử dụng ngôn ngữ. II. Hoạt động hình thành kiến thức Hoạt động của thầy và trò Hoạt động 1 : - Mục tiêu: HS nắm khái quát tác giả, tác phẩm. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ -? Nêu hiểu biết của em về tác giả Phạm Đình Hổ? ? Nêu hoàn cảnh ra đời của tác phẩm? ? Tp thuộc thể loại gì? Nêu đặc điểm của nó? *) GV hướng dẫn học sinh tìm hiểu nội dung chính của văn bản ? Chuyện cũ trong phủ chúa ghi lại mấy sự việc chính?Xác định bố cục VB ? *) Bố cục : 2phần - 2 sự việc chính.. + P1: Từ đầu -> Bất thường: Cuộc sống của chúa Trịnh + P2: còn lại: Sự nhũng nhiễu của bọn hoạn quan thái giám. ? T/ giả sử dụng ngôi kể thứ mấy? Tác dụng của việc dùng ngôi kế ấy? Hoạt động2: Tìm hiểu văn bản

Nội dung I. Giới thiệu chung

1. Tác giả: 2. Văn bản - Viết đầu thế kỷ XIX - TP gồm 88 mẩu chuyện. - Thể loại:Tuỳ bút

- Ngôi kể thứ 3 -> đ/bảo sự khách quan, trung thực II. Tìm hiểu văn bản 102


- Mục tiêu: HS phân tích ND, NT tác phẩm. 1. Cuộc sống của chúa Trịnh: - Phương thức: Cá nhân , cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ ? HS đọc đoạn 1 cho biết Trịnh Sâm có thú chơi nào? - Thích chơi đèn đuốc, ngắm cảnh đẹp - Chơi cây cảnh. Thảo luận nhóm 5’: ? Để thoả mãn thú chơi đèn đuốc, ngắm cảnh đẹp chúa Trịnh đã làm gì?. ? Việc xây dựng cung đài liên miên có p/vụ cho đất nước không? Dẫn tới điều gì? Nhận xét về thú chơi của nhà chúa? Yêu cầu SP: - Xây dựng đình đài liên miên. - Mỗi tháng 3, 4 lần ra cung Thụy Liên trên bờ Tây Hồ. - Lính hầu quanh 4 mặt hồ. - Nội thần ăn mặc giả đàn bà bán hàng quanh hồ. - Thuyền đến đâu các quan đại thần ghé vào mua bán dàn nhạc khắp nơi. Việc xây dựng cung đài liên miên: - Không phục vụ cho nhân dân, phục vụ cho những thú vui của chúa -> hao tiền tốn của nhân dân. - Cảnh tượng ăn chơi tốn kém, vô bổ thiếu văn hoá. ? Cây cảnh mà chúa thích là những loại nào? ? Đó là những thứ ntn? *) Cây cảnh mà chúa thích là những loại : - Chân cầm dị thú, cổ mộc quái thạch, chậu hoa cây cảnh ở chhốn dân gian -> Quý , hiếm. ? Bằng cách nào chúa có được những thứ đó? 103


- Chúa thu tìm vơ vét , cướp đoạt các của quý từ thiên hạ đem về tô điểm thêm cuộc sống nơi phủ chúa. ? Việc di chuyển một cây Đa cổ thụ phải đến hành trăm con người mới khiêng nổi gợi cho em điều gì? - Vận chuyển mất rất nhiều sức lực công phụ và rất tốn kém ? Em có nhận xét gì về lời văn ghi chép sự việc của tác giả trong đoạn văn này? ? Cách miêu tả ấy có tác dụng gì?

- Miêu tả tỉ mỉ, chân thực khách quan. Làm nổi bật cuộc sống xa hoa, vua chúa chỉ lo ăn chơi xa xỉ, không lo việc nước, ăn chơi bằng quyền lực thiếu văn hoá và hết sức tham lam.

* Thảo luận cặp đôi 3p: Em hiểu gì về câu văn: Mỗi khi đêm ... bất tường? GV: LS đã ch/minh lời dự đoán của tác giả là đúng sau khi Trịnh Sâm qua đời, xảy ra loạn kiêu binh triều đại Lê - Trịnh càng suy vong. Hd tìm hiểu đoạn 2 * Thảo luận nhóm bàn5p Dựa vào thế chúa, 2. Những thủ đoạn của bọn quan bọn hoạn quan thái giám đã làm những gì?Vì lại: sao chúng có thể làm được như vậy? ? Theo em thực chất của những hành động đó là gì? ? Thủ đoạn này đã gây tai hoạ gì cho dân lành? Yêu cầu SP: - Lợi dụng quyền uy của chúa để vơ vét của cải trong thiên hạ. - Ra ngoài doạ dẫm - Dò xét nhà nào có của quý đẹp lấy để dâng chúa. Đêm lẻn ra ngoài lấy đi -> vu khống, buộc tội doạ lấy tiền... =>Thực chất là hành động chiếm đoạt, cướp bóc trắng trợn - Của cải mất tinh thần căng thẳng. ? Kết thúc đoạn văn tác giả viết: Nhà ta...vì cớ ấy. Em hiểu gì về ý nghĩa đoạn văn ấy? - Đoạn văn miêu tả thủ đoạn của bọn hoạn quan. Ngay cả nhà mình bà mẹ cũng phải chặt đi 2 cây lưu và cây lê để tránh hậu hoạ.=> Làm cho tính chân thực đáng tin cậy. - Kể tả, chân thực, dùng liên tiếp các 104


? Em có nhận xét gì về nghệ thuật diễn đạt trong đoạn văn này? ? Từ đó người đọc cảm nhận được sự thật nào về bọn quan lại trong phủ chúa? ? Tác giả đã bộc lộ thái độ ntn đối với bọn chúng?

động từ xen cảm xóc của tác giả,

- Bon quan lại tham lam lộng hành, mặc sức vơ vét của dân. - Tác giả phê phán bộ mặt ghê tởm của bọn quan lại, vạch trần sự thối nát trong phủ Chúa III. Tổng kết * GV hướng dẫn hs tổng kết văn bản : NT, ND 1. Nghệ thuật: 2. Nội dung: văn bản. ? Em học tập được những đặc sắc nghệ thuật Ghi nhớ: (SGK) nào trong bài tuỳ bút này? hiểu ntn về cuộc sống của vua chúa p/k thời Lê trịnh? - HS đọc ghi nhớ SGK IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân . - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn cảm nhận về hình ảnh Nguyễn Huệ - Quang Trung trong văn bản trên. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện . Sưu tầm, đọc cuốn tiểu thuyết :Hoàng Lê nhất thống chí. * Rút kinh nghiệm Ngày

/09/2020

_________________________________________________________ Ngày soạn : 20/9/2020 Ngày dạy : 105


Bài 4.Tiết 24 : sự phát triển của từ vựng A. Mục tiêu: - Kiến thức: + Hiểu sự biến đổi và phát triển nghĩa của từ ngữ. + Hai phương thức chủ yếu phát triển nghĩa là ẩn dụ và hoán dụ. - Kỹ năng: +Nhận biết ý nghĩa của từ ngữ trong các cụm từ và trong văn bản + Phân biệt các phương thức tạo nghĩa mới của từ ngữ với các phép tu từ ẩn dụ, hoán dụ. - Thái độ: Có ý thức sử dụng vốn từ trong giao tiếp và viết bài. - Các năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác; tự giải quyết vấn đề; trình bày; đánh giá, sử dụng ngụn ngữ. B. Chuẩn bị : - GV: G/án, SGK, SGV, bảng phụ. - HS : Chuẩn bị bài theo sự hướng dẫn của giáo viên C. Tổ chức giờ học: I. Khởi động: 5p - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: câu trả lời viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ HS Giải nghĩa từ “ đăm chiêu” a. Con gà mày gáy đăm chiêu. Để chúa tao nằm tao ngủ chút nao. b. Vẻ mặt Lan lúc nào cũng đăm chiêu. GV: Trong câu a Từ đăm chiêu có nghĩa gốc là "Bên phải, bên trái ( Đăm chiêu(a) Nghĩa gốc: Bên phải, bên trái. Đăm chiêu(b): Vẻ mặt t lự, lo lắng. Là hiện tượng biện đổi nghĩa của từ vựng theo thời gian, nghĩa đăm chiêu trong câu a hiện nay không dùng nữa (là nghĩa cổ). GV dẫn vào bài II. Hoạt động Hình thành kiến thức mới (35p) (35p) Hoạt động của thầy và trò Nội dung * Hoạt động 1: Tìm hiểu sự biến đổi và phát I. Sự biến đổi và phát trỉên nghĩa trỉên nghĩa của từ ngữ của từ ngữ (20p) - Mục tiêu: HS nắm được lý do và Cách phỏt 1.VD triển từ vựng TV 2.NX 106


- Phương thức: Cá nhân , cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ -* Thảo luận nhóm bàn : HS trả lời Các câu hỏi trong bài tập 1 ? Câu thơ "Bủa tay ôm chặt bồ kinh tế" trong bài thơ "Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác" có ý nghĩa NTN? - Câu thơ "Bủa tay ôm chặt bồ kinh tế" trong bài thơ "Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác" có ý nghĩa: ôm ấp hoài bão trông coi việc nước cứu giúp người đời. ? Em hiểu ntn về ý nghĩa của từ "kinh tế". ? Ngày nay, nghĩa này còn được sử dụng như cách dùng của Phan Bội châu nữa không? Tại sao? - Không dùng - nghĩa cổ. ? Từ kinh tế Ngày nay được hiểu ntn? - Từ kinh tế Ngày nay: G/v kl: Chuyển từ nghĩa rộng sang nghĩa hẹp? ? Vậy sự thay đổi nghĩa của từ dựa vào yếu tố nào? Thời gian hay không gian? - Nghĩa của từ thay đổi theo thời gian và sự phát triển của xã hội. Nghĩa cũ mất đi và nghĩa mới xuất hiện. ? Qua đó em có nhận xét gì về nghĩa của từ? - H/s đọc bài tập chú ý những từ in đậm. * HĐ nhóm 5p: Em hãy cho biết nghĩa gốc và nghĩa chuyển của từ Xuân, tay trong phần trích a,b? ? Theo em trong trường hợp có nghĩa chuyển thì nghĩa chuyển được hình thành theo phương thức chuyển nghĩa nào? Yêu cầu SP: a. Xuân (1) : Chỉ muà xuân mùa ( mùa chuyển tiếp từ đông sang hạ, thời tiết ấm dần lên rất đẹp,

- Kinh tế( trong câu thơ "Bủa tay ôm chặt bồ kinh tế" ): Cách nói tắt của kinh bang tế thế <-> cách nói khác: Kinh tế thế dân: Trị nước cứu đời. - Từ kinh tế Ngày nay: -> Nghĩa thay đổi: Kinh tế chỉ hoạt động của con người trong lao động sản xuất, trao đổi, phân phối và sử dụng của cải vật chất làm ra. => Nghĩa của từ không phải bất biến. Nó luôn biến đổi và phát triển cùng với sự phát triển của XH.

107


được coi là mở đầu của 1 năm, đẹp nhất trong năm) Nghĩa gốc Xuân (2): Chỉ tuổi trẻ ( coi là tươi đẹp, tràn đầy sức sống, tuổi đẹp nhất của đời người) nghĩa chuyển. b. Tay (1): Một phận của cơ thể con người -> nghĩa gốc. Tay (2) : Kẻ buôn người( người chuyên hoạt động hay giỏi về 1 môn, 1 nghề nào đó) -> nghĩa chuyển - a: ẩn dụ. b: hoán du. ? Qua tìm hiểu VD trên, em hãy cho biết sự phát triển của từ vựng TV dựa trên những cơ sở nào? Có những phương thức chủ yếu nào? ? Qua toàn bộ phần tìm hiểu trên em có nhận xét gì về sự biến đổi và phát triển nghĩa của từ ngữ? - 1HS đọc nghi nhớ

- Phát triển nghĩa của từ ngữ trên cơ sở nghĩa gốc của chúng. - Có 2 phương thức phát triển nghĩa của từ ngữ: + Phương thức ẩn dụ + Phương thức hoán dụ

3. Ghi nhớ: SGK II. Luyện tập. (17p) 1. Bài tập 1: a. Từ chân được dùng với nghĩa gốc: 1 bộ phận của cơ thể con người. b. Nghĩa chuyển (p/thức hoán dụ): * Hoạt động 2. Luyện tập Một vị trí trong đội tuyển. - Mục tiêu: HS áp dụng lý thuyết làm bài tập. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp, nhóm. c. Nghĩa chuyển (p/thức ẩn dụ): Vị - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi trí tiếp xóc của đất với kiềng. - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. d. Nghĩa chuyển (p/thức ẩn dụ): Vị - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự trí tiếp xóc của đất với mây. đánh giá, GV đánh giá HS. 2. Bài tập 2: - Tiến trình hoạt động: -> dùng theo nghĩa chuyển: Sản Chuyển giao nhiệm vụ phẩm từ thực vật được chế biến thành dạng khô dùng để pha nớc uống và chữa bệnh.( Chuyển theo pt - Đọc bài tập - X/đ yêu cầu của bài tập? chỉ rõ ẩn dụ) nghĩa gốc và nghĩa chuyển của từ chân? 3. Bài tập 3. Phân nhóm làm Nghĩa chuyển của từ đồng hồ (p/t ẩn Nhóm 1, 2 -> câu a dụ): Nhóm 3, 4: câu b, c Đồng hồ điện, đồng hồ nước, đồng Nhóm 5, 6: câu d hồ xăng: Là khí cụ để đo có hình thức bề ngoài giống đồng hồ. H/S phát biểu - Bổ sung - gc kl 4, Bài tập 4 : * Nghĩa chuyển : - Hc lạm phát ; Hc thất nghiệp : - HS đọc bài tập 2 - Nêu yêu cầu bài tập Tập hợp nhiều h/tượng , sự kiện , 1 108


? Nhận xét cách dùng: Trà atisô, trà hà thủ ô, tình trạng 1 vấn đề xh cùng x/hiện ở trà sâm, trà linh chi, trà sen, trà khổ qua. nhiều nơi ? Cách dùng trên theo nghĩa gốc hay nghĩa - Hc chiến tranh VN : Nỗi ám ảnh , chuyển? sợ hãi của nhiều chiến binh Mĩ sau ct VN - HS đọc bài tập 3 - xđyc của bài tập 2, Ngân hàng máu , gen , đề thi...-> ? Cho biết nghĩa chuyển của từ đồng hồ? Nơi lưu trữ, bảo quản để sử dụng khi cần thiết 3, Cơn sốt đất, sốt hàng ... : Hàng hoá khan hiếm do nhu cầu tăng đột ngột 4, Vua ô tô, vua dầu mỏ... : Người được coi là số 1 b lĩnh vực nào đó . + Hội chứng viêm đường hô hấp cấp : Nghĩa gốc -> Tập hợp nhiều triệu chứng cùng xuất hiện 1 lúc - Ngân hàng ( nghĩa gốc) : Nơi kinh doanh tiền - Sốt ( nghĩa gốc) : Tăng nhiệt độ lên quá mức - Vua (nghĩa gốc) : Người đứng đầu nhà nước quân chủ - Chia 4 nhóm - Mỗi nhóm tìm hiểu 1 từ IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân . - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn văn có sử dụng từ nghĩa gốc và nghĩa chuyển. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện . - Soạn bài tiếp. 109


* Rút kinh nghiệm Ngày

/09/2020

_________________________________________________________ Ngày soạn : 20/9/2020 Ngày dạy : Bài 5.Tiết 25 : sự phát triển của từ vựng (tiếp) A. Mục tiêu: 1. Kiến thức - Việc tạo từ ngữ mới. - Việc mượn từ ngữ của tiếng nước ngoài. 2. Kỹ năng: - Nhận biết từ ngữ mới được tạo ra và những từ ngữ mượn của tiếng nước ngoài. - Sử dụng từ ngữ mượn tiếng nước ngoài phù hợp. 3. Thái độ : Bước đầu có ý thức tìm hiểu nghĩa được tạo ra và của từ ngữ trong văn bản. Đặc biệt cảm thụ văn chương. 4. Các năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác; tự giải quyết vấn đề; trình bày; đánh giá, sử dụng ngụn ngữ... B- Chuẩn bị : - GV: ngữ văn 9. Sơ đồ phát triển từ vựng. Chuẩn kiến thức, kĩ năng - HS: chuẩn bị bài tập thực hành C- Tiến trình dạy và học : I. Hoạt động khởi động (5’) - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: câu trả lời viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ ? Trình bày sự phát triển và biến đổi nghĩa của từ ngữ? Lấy ví dụ? II. Hoạt động hình thành kiến thức (30p) Hoạt động của thầy và trò Nội dung * Hoạt động 1: Tìm hiểu cách tạo từ I. Tạo từ ngữ mới: ( 10p) ngữ mới 1.VD 110


- Mục tiêu: HS biết phỏt triển từ vựng tạo từ mới.. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ * Thảo luận nhóm bàn7p: - Quan sát sách giao khoa - Hãy tìm những từ mới xuất hiện gần đây và giải thích ý nghĩa của các từ ngữ đó? ? Em hãy đặt câu có sử dụng từ ngữ: Đặc khu kinh tế? Dự kiến SP : => - Miền Trung nước ta có đặc điểm khu kinh tế Dung Quất. - H/s đọc bài tập 2

2. NX

1. Những từ ngữ mới được tạo:

- Điện thoại di động: điện thoại nhỏ mang theo người - Kinh tế tri thức: nền kinh tế dựa chủ yếu vào việc sản xuất, lưu thông, phân phối các sản phẩm có hàm lượng tri thức cao. - Đặc khu kinh tế: khu vực dành riêng để đầu tư thu hút vốn với chính sách ưu đói. - Sở hữu trí tuệ: quyền sở hữu những sản phẩm do hoạt động trí tuệ mang lại. 2. Những từ ngữ mới xuất hiện theo mụ hình x + tặc - Lâm tặc: kẻ cướp phá tài nguyên rừng . - Hải tặc: Kẻ cướp trên tàu biển. - Không tặc: Kẻ gian manh trộm cắp bất lương. - Nghịch tặc: Kẻ phản bội làm giặc - Tin tặc: kẻ dùng k/ thuật để thâm nhập trái phép vào dữ liệu trên máy tính của người khác để khai thác hoặc phá hoại.

* HĐ cá nhân: Hãy tìm những từ mới xuất hiện theo mô Hình X + tặc: vd: Không tặc, lâm tặc và giải nghĩa? (X là từ đơn) Dự kiến SP : - Lâm tặc: Kẻ cướp tài nguyên rừng. - Hải tặc: Kẻ cướp trên tàu biển. - Tin tặc: Kẻ dùng kĩ thuật xâm nhập trái phép vào dữ liệu máy tính của người khác để khai tác phá hoại. - Không tặc: Kẻ gian manh trộm cắp bất lương. - Nghịch tặc: Kẻ phản bội làm giặc. - Phát triển từ vựng bằng cách tạo những ? Theo em, ta có thể phát triển từ vựng từ ngữ mới để làm vốn từ ngữ tăng lên tiếng việt bằng cách nào? - Gọi h/s đọc sgk - GV đưa ra bài tập củng cố: Chia 3 tổ

111


mỗi tổ tạo 1 mẫu. ? Hãy tạo các từ mới theo mẫu sau: + X + Trường: Chiến trường, công trường, nông trường, ngữ trường + X + điển tử: Thư điện tử, chính phủ điện tử, thượng mại điện tử.. HS đọc ghi nhớ SGK * Hoạt động 2: Tìm hiểu cách mượn từ ngữ của tiếng nước ngoài - Mục tiêu: HS biết nhận diện,mượn tiếng nước ngoài. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ - Gọi học sinh đọc VD Thảo luận nhóm 5’ ? Xác định các từ Hán Việt trong 2 đoạn trích? ? Những từ nào chỉ khái niệm sau? ? Những từ trên có nguồn gốc từ đâu? ? Ngoài cách phát triển thêm từ ngữ mới ta còn có thể phát triển từ vựng bằng cách nào khác? Dự kiến SP : =>

- Gọi học sinh đọc ghi nhớ

II. Luyện tập - Mục tiêu: HS củng cố lý thuyết làm

3. Ghi nhớ 1: SGK II. Mượn từ ngữ của tiếng nước ngoài.( 10p) 1. VD .2. Nhận xét:

- Từ Hán Việt. - VDa: Thanh minh, tiết, lễ, tảo mộ, hội, đạp thanh, yến anh, bộ hành, xuân, tài tử, giai nhân. - VDb: Bạc mệnh, duyên, phận, thần linh, chứng giám, thiếp,đoan trang, trinh bạch, ngọc. - Những từ chỉ khái niệm: - AIDS: Bệnh mất khả năng miễn dịch gây tử vong. - Ma - Két - Tinh: Nghiên cứu 1 cách có hệ thống như điều kiện đê tiêu thụ hàng hoá. * Nguồn gốc: Từ ngữ trên mượn của tiếng nước ngoài.( Anh) Do tiếng Việt chưa có những từ ngữ trên nên phải mượn của tiếng nước ngoài để chỉ những khái niệm trong đời sống của người VN. - Mượn từ ngữ nước ngoài để phát triển từ vựng, từ mượn tiếng Hán chiếm số 112


bài tập. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ Cá nhân - Gọi học sinh đọc bài tập x/đ yêu cầu của b/tập. ? Tìm 2 mô hình có khả năng tạo từ mới?

- Gọi h/s đọc bài tập - x/đ yêu cầu của bài tập ? Hãy tìm 5 từ ngữ dưới đây và giải nghĩa?( Thảo luận nhóm)

? Chỉ rõ từ mượn tiếng Hán, từ mượn của ngôn ngữ Châu Âu? ? Hãy so sánh số lượng từ mượn tiếng Hán so với từ mượng ngôn ngữ châu Âu? - Từ mượn tiếng Hán nhiều và là bộ phận quan trọng nhất. (Các bài tập còn lại làm vào vở bài tập)

lượng lớn. 3. Ghi nhớ 2: III. Luyện tập:(18p) 1. Bài tập 1: SGK 74

- Mô hình: + Văn + X: Văn chương, văn học, văn nhân, văn bản, văn hiến, văn minh… + X + học: Văn học, Toán học, thực vật học động vật học, thiên văn học, hải dương học. 2. Bài tập 2: SGK 74 - 5 từ ngữ mới được dùng gần đây: + Bàn tay vàng: Bàn tay tài giỏi khéo léo trong việc thực hiện 1thao tác lao động hoặc 1 thao tác kĩ thuật nhất định. + Cầu truyền hình: Hình thức truyền hình tại chỗ các lễ hội, giao lưu trực tiếp qua hệ thống ca mê ra giữa các địa điểm cách xa nhau về cự li, địa lí. + Cơm bụi: Cơm giá rẻ thường bán trong các cửa hàng, quán nhỏ tạm bợ. + Công viên nước: Nơi chủ yếu có các trò vui chơi giải trí dưới nước như: Trượt nước, bơi thuyền, tắm nhân tạo + Thương hiệu: Nhãn hiệu thương mại có uy tín trên thị trường. * Bài tập 3 (74) - Từ mượn tiếng Hán: Mang xà, ca sĩ, biên phòng, nô lệ, tham ô, tô thuế, phê bình, phê phán. - Từ mượn ngôn ngữ châu Âu: Xà phòng, ô 113


tô ra đi ô, ô xi, cà phê, ca nô. IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân . - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn văn chủ đề học tập có sử dụng từ mượn. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện . - Học bài, làm tiếp bài tập 3,4 phần còn lại + đọc thêm. - Chuẩn bị bài, Truyện Kiều tìm hiểu tác giả tóm tắt tác phẩm. * Rút kinh nghiệm Ngày 28

/09/2020

_________________________________________________________ Ngày soạn : 29/9/2020 Ngày dạy : CHỦ ĐỀ: TRUYỆN KIỀU VÀ YẾU TỐ MIÊU TẢ TROGN VĂN BẢN TỰ SỰ A. Mục tiêu cần đạt 1. Kiến thức : - Nắm được những nét chủ yếu về cuộc đời, con người, sự nghiệp văn học của Nguyễn Du; nhận biết được những giá trị cơ bản của truyện Kiều. - Chỉ ra và phân tích được một số hình ảnh từ ngữ khắc họa chõn dung chị em Thuý Kiều thể hiện cảm hứng nhân văn của Nguyễn Du; nhận xét được nghệ thuật tả nhân vật của tác giả. - Chỉ ra và phân tích được chi tiết hình ảnh thể hiện tâm trạng của Nhân vật TK trong đoạn trích ”Kiều ở lầu Ngưng Bích” ; nhận xét được nghệ thuật khắc họa nội tâm nhân vật qua ngôn ngữ độc thoại và nghệ thuật tả cảnh ngụ tình.

114


- Nhận ra được vai trò yếu tố miêu tả trong văn bản tự sự, biết sử dụng yếu tố miêu tả khi tạo lập văn bản tự sự. - Chỉ ra phân tích được vai trò yếu tố miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự; biết sử dụng yếu tố miêu tả nội tâm viết bài văn tự sự. 2. Kỹ năng: - Đọc, hiểu một tác phẩm truyện thơ Nôm trong văn học trung đại. - Phân tích được một số chi tiết nghệ thuật tiêu biểu cho bút pháp nghệ thuật cổ điển của Nguyễn Du trong văn bản. 3. Phẩm chất: -Tự hào về tầm vóc của một thiên tài văn học Nguyễn Du. -Yêu quý, trõn trọng tác phẩm, cảm thông với số phận của người phụ nữ trong xã hội phong kiến. 4. Năng lực: Năng lực tư duy, năng lực đọc hiểu, năng lực hợp tác, năng lực giao tiếp, năng lực trình bày,... BÀI 6. TIẾT 26. TRUYỆN KIỀU (NGUYỄN DU) I- Mục tiêu cần đạt 1. Kiến thức: - Học sinh nắm được những nét chính về cuộc đời và sự ngiệp của Nguyễn Du - Hiểu được cốt truyện, số phận và tính cách của các nhân vật trong truyện, đặc biệt là Thuý Kiều. - Thể thơ lục bát truyền thống của dân tộc trong một tác phẩm văn học trung đại - Thấy được giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm cũng như vai trong của Truyện Kiều trong lịch sử văn học và đời sống Việt Nam. 2. Kĩ năng: - Đọc- hiểu một tác phẩm truyện thơ Nôm trong văn học trung đại - Nhận ra những đặc điểm nổi bật về cuộc đời và sáng tác của một tác giả văn học trung đại 3. Thái độ: Có thái độ bênh vực phụ nữ, bênh vực kẻ yếu 4. Năng lực: Phát triển các năng lực như: + Năng lực chung: Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực sáng tạo, năng lực sử dụng ngôn ngữ, năng lực hợp tác,… + Năng lực chuyên biệt: Năng lực nghe, nói, đọc, viết, tạo lập văn bản *Yêu cầu với học sinh khuyết tật: - Biết phát hiện một số kiến thức đơn giản trong SGK, thuộc được ghi nhớ. - Biết sử dụng SGK, hợp tác trong nhiệm vụ học tập II- Chuẩn bị: Gv: Đọc tác phẩm., tìm hiểu thõn thế, sự nghiệp của tác giả. Hs: Đọc và tóm tắt tác phẩm. 115


III. Tiến trình tổ chức hoạt động dạy học: A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG 1. Mục tiêu: - Tạo tâm thế hứng thú cho HS. - Kớch thích HS tìm hiểu về vai trò và tầm quan trọng của Truyện Kiều và tác giả Nguyễn Du . 2. Phương thức thực hiện: - Hoạt động cá nhân, HĐ cả lớp. 3. Sản phẩm hoạt động - Trình bày miệng 4. Phương án kiểm tra, đánh giá - Học sinh đánh giá. - Giáo viên đánh giá. 5. Tiến trình hoạt động: *Chuyển giao nhiệm vụ Quan sát bức chõn dung Nguyễn Du và Ảnh chụp“ Truyện Kều“. ? Cho biết đây là bức chân dung nhà văn nào? Ông nổi tiếng với tác phẩm nào? ? Trình bày những hiểu biết của em về nhà văn này và tác phẩm đó? *Thực hiện nhiệm vụ - HS nghe câu hỏi, trả lời miệng. 3. Dự kiến sản phẩm: - Nhà văn Nguyễn Du- Truyện Kiều - Là nhà thơ nổi tiếng của dân tộc, danh nhân văn hoá thế giới - Là ng cú trỏi tim giàu lòng yêu thương… - Là truyện thơ, viết bằng chữ Nôm... *Báo cáo kết quả *Đánh giá kết quả - Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá - Giáo viên nhận xét, đánh giá Gv: Truyện Kiều cú sức sống mónh liệt trong lòng Các thế hệ già, trẻ Việt Nam. Truyện Kiều đi vào lời ru của những người bà, người mẹ, người chị đưa em thơ vào giấc ngủ bình yờn: “ Con ngoan ngoan nhộ…nghe”. Trong những năm kháng chiến chống Mĩ ác liệt trong ba lô nặng trĩu súng đạn các chiến sĩ trên đường ra hoả tuyến họ vẫn mang theo Truyện Kiều: “ Dẫu súng đạn…theo’ và sau những trận chiến ác liệt, giành giật từng giây giữa sự sống và cái chết với quân thù người chiến sĩ vẫn ngâm Kiều. Truyện Kiều cũn được dịch ra thành nhiều thứ tiếng trên Thế giới. Có những người thuộc lòng Truyện. B. HOẠT ĐỘNG HèNH THÀNH KIẾN THỨC Hoạt động của thầy và trò

Nội dung cần đạt 116


Hoạt động 1: Giới thiệu * Mục tiêu: Giúp HS nắm được những nét cơ bản về tác giả Nguyễn Du * Nhiệm vụ: HS tìm hiểu ở nhà. * Phương thức thực hiện: trình bày dự án, hoạt động chung, hoạt động nhóm. * Yêu cầu sản phẩm: Kết quả của nhóm bằng video (hoặc dự ỏn nhóm), phiếu học tập, câu trả lời của HS. * Cách tiến hành: 1. GV chuyển giao nhiệm vụ: ? Trình bày dự ỏn nghiờn cứu của nhóm về tác giả? 2.Thực hiện nhiệm vụ: - HS: trao đổi lại, thống nhất sản phẩm, trình bày Các thông tin về tác giả Nguyễn Du, cú tranh minh họa - GV: Quan sát, lựa chọn sản phẩm tốt nhất. * Dự kiến sản phẩm… - Ông sinh trưởng trong một gia đỡnh đại quý tộc, cha là Nguyễn Nghiễm một quan văn, cha đỗ tiến sĩ từng làm tể tướng, một nhà nghiên cứu sử học. - Anh cùng cha khác mẹ từng làm quan to và là ng say mê nghệ thuật,-> nhưng không dài - ễng mồ cụi cha lỳc 9 tuổi, mẹ 12 tuổi - Nhiều năm sống lưu lạc, tiếp xúc với nhiều cảnh đời - Từng đi xứ Trung Quốc * Sự nghiệp sỏng tác của ND - ND là một đại thi hào vĩ đại của dân tộc. Danh nhân văn hoá thế giới, ông có nhiều tác phẩm đặc sắc: - Tác phẩm chữ Hỏn: Thiên Hiờn thi tập, Nam trung tạp ngõm và Bắc hành tạp lục với tổng số 243 bài. - Tác phẩm chữ Nôm: Văn tế thập loại chúng sinh, Truyện Kiều. 3. Báo cáo kết quả: HS lờn bảng trình bày kết quả chuẩn bị của nhóm, Các nhóm khác nghe.

I. Giới thiệu: 1. Tác giả

- Nguyễn Du( 1765- 1820) hiệu là Thanh Hiờn - Quê ở làng Tiên Điền Nghi XuânHàTĩnh - Thông minh, tài cao, học rộng, thi đỗ làm quan dưới thời Lê- nguyễn - Là nhà thơ nổi tiếng của dân tộc, danh nhân văn hoá thế giới - Là ng cú trỏi tim giàu lòng yêu thương

* Sự nghiệp: - Các tác phẩm được viết bằng chữ Hán và chữ Nôm + Chữ Hỏn; Thanh Hiờn thi tập, nam trung tạp ngõm, bắc hành tạp lục (243 bài). +Chữ Nôm: Truyện Kiều, Văn chiêu hồn, Văn tế sống 2 cô gái 117


4. Đánh giá kết quả - Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá - Giáo viên nhận xét, đánh giá ->Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng GV:Năng khiếu văn chương bẩm sinh,vốn sống vô cùng phong phú, trái tim yêu thương vĩ đại đối với con người đó tạo nờn thiên tài Nguyễn Du. Hoạt động 2: Nguồn gốc văn bản * Mục tiêu: Giúp học sinh tìm hiểu nguồn gốc Truyện Kiều. * Nhiệm vụ: HS quan sát skg, thực hiện yêu cầu của GV. * Phương thức thực hiện: HĐ chung, thảo luận nhóm. * Yêu cầu sản phẩm: phiếu học tập, trả lời miệng. * Cách tiến hành: 1. GV chuyển giao nhiệm vụ: ? TK được viết theo thể loại nào? Xuất xứ của tác phẩm ? Hoàn cảnh ra đời của tác phẩm - Truyện Kiều được sáng tác vào đầu thế kỷ XIX (1805-1809) 2.Thực hiện nhiệm vụ: - HS: trao đổi lại, thống nhất sản phẩm, trình bày - GV: Quan sát, lựa chọn sản phẩm tốt nhất. * Dự kiến sản phẩm… 3. Báo cáo kết quả: HS lờn bảng trình bày kết quả chuẩn bị của nhóm, Các nhóm khác nghe. * GV có thể gọi HS khuyết tật dựa vào SGK trả lời hoặc nhắc lại câu trả lời của bạn. 4. Đánh giá kết quả - Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá - Giáo viên nhận xét, đánh giá ->Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng Hoạt động 3: Tóm tắt văn bản * Mục tiêu: Giúp học sinh đọc và tóm tắt Truyện Kiều.

Trương Lưu. - Đóng góp to lớn cho kho tàng văn học dân tộc, nhất là ở thể loại truyện thơ. *) ND là 1 thiên tài văn học, nhà nhân đạo chủ nghĩa lớn, danh nhân văn hoá thế giới, có đóng góp to lớn với sự phát triển của VHVN. II. Giới thiệu tp : “Truyện Kiều”( 23p) 1. Nguồn gốc: - Dựa theo cốt truyện "Kim Võn Kiều truyện " của Thanh Tâm Tài nhân TQ nhưng phần sáng tạo của Nguyễn Du là rất lớn - Viết 1805 - 1809 đầu thế kỉ XIX lúc đầu có tên là "đoạn trường tân thanh" (tiếng nói mới đứt ruột) sau đổi tên thành truyền Kiều. - Là tác phẩm văn xuôi bằng chữ Nôm gồm 3254 câu lục bỏt.

2. Tóm tắt văn bản: 3 phần + Gặp gì và đính ước + Gia biến và lưu lạc + Đoàn tụ

118


* Nhiệm vụ: HS quan sát skg, thực hiện yêu cầu của GV. * Phương thức thực hiện: HĐ chung, thảo luận nhóm. * Yêu cầu sản phẩm: phiếu học tập, trả lời miệng. * Cách tiến hành: 1. GV chuyển giao nhiệm vụ: ? Cần đọc tác phẩm ntn? ? Tác phẩm TK được bố cục ntn ? Hãy túm tắt nội dung tác phẩm TK 2.Thực hiện nhiệm vụ: - HS: trao đổi lại, thống nhất sản phẩm, trình bày - GV: Quan sát, lựa chọn sản phẩm tốt nhất. * Dự kiến sản phẩm… - Ba phần + Gặp gì và đính ước + Gia biến và lưu lạc + Đoàn tụ - Hs: Kể túm tắt tác phẩm, Gv nhận xết bổ sung 3. Báo cáo kết quả: HS lờn bảng trình bày kết quả chuẩn bị của nhóm, Các nhóm khác nghe. 4. Đánh giá kết quả - Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá - Giáo viên nhận xét, đánh giá ->Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng Hoạt động 4: Giỏ trị nội dung và nghệ thuật * Mục tiêu: Giúp học sinh nắm được giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm Truyện Kiều. * Nhiệm vụ: HS quan sát skg, thực hiện yêu cầu của GV. * Phương thức thực hiện: HĐ chung, thảo luận nhóm. * Yêu cầu sản phẩm: trả lời miệng. * Cách tiến hành: 1. GV chuyển giao nhiệm vụ: ? Từ Sgk, em hãy cho biết giỏ trị nội dung của TK ? Những thành công về nghệ thuật được ND thể

3. Giỏ trị nội dung và nghệ thuật a, Giỏ trị nội dung : *. Giỏ trị hiện thực: - Bức tranh hiện thực về xã hội p/k bất công tàn bạo chà đạp lên cuộc sống của con người. - Số phận bất hạnh của người phụ nữ đức hạnh tài hoa trong xã hội p/k. *. Giá trị nhân đạo: - Lên án chế độ p/k mục nát vô nhân đạo. - Cảm thương trước bi kịch của con người. - Khẳng định, đề cao tài năng, nhân phẩm và ước mơ, khát vọng chân chính của con người. b. Giỏ trị nghệ thuật: - Ngôn ngữ dân tộc và thể thơ lục bát đạt tới đỉnh cao rực rỡ. + Ngôn ngữ: Tiếng việt văn học trở nên giàu đẹp với khả năng miêu tả và biểu cảm vụ cựng phong phỳ. + Thể loại: Nghệ thuật tự sự có bước phát triển vượt bậc từ nghệ thuật dẫn chuyện đến miêu tả thiên nhiên, tả cảnh ngụ tình, tả hành động nhân vật, phân tích tâm lí nhân vật.. *) Truyện Kiều là 1 kiệt tác văn học. 119


hiện qua tác phẩm TK 2.Thực hiện nhiệm vụ: - HS: trao đổi lại, thống nhất sản phẩm, trình bày - GV: Quan sát, lựa chọn sản phẩm tốt nhất. * Dự kiến sản phẩm…

*) Ghi nhớ SGK 4. Hạn chế: Tư tưởng: Tài mệnh tương đố( Tài> bạc mệnh) số phận do trời sắp đặt

3. Báo cáo kết quả: HS lờn bảng trình bày kết quả chuẩn bị của nhóm, Các nhóm khác nghe. 4. Đánh giá kết quả - Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá - Giáo viên nhận xét, đánh giá ->Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng * Gv giới thiều mặt hạn chế của tác phẩm C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP * Mục tiêu: Vận dụng hiểu biết về vb để làm bài tập. * Nhiệm vụ: HS viết đv * Phương thức thực hiện: HĐ cá nhân. * Yêu cầu sản phẩm: Câu trả lời của HS; vở ghi. * Cách tiến hành: 1. GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS: ? Em hãy kể túm tắt Truyện Kiều theo 3 phần của tác phẩm? 2. HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ: - Xác định yêu cầu và làm bt - GV hướng dẫn HS về nhà làm. D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG * Mục tiêu: HS biết vận dụng kiến thức đó học áp dụng vào cuộc sống thực tiễn. * Nhiệm vụ: HS vận dụng kiến thức đó học về văn bản để trả lời câu hỏi của GV. * Phương thức thực hiện: HĐ cá nhân * Sản phẩm: Câu trả lời của HS * Cách tiến hành: 1. Gv chuyển giao nhiệm vụ cho HS: ? Viết một đoạn văn ngắn, trình bày suy nghĩ của em về tác phẩm Truyện Kiều? 2. HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ. + Nghe yêu cầu. + Trình bày Cá nhân. + Dự kiến sp: Những cảm xỳc, suy nghĩ của Cá nhân về tác phẩm E. HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI MỞ RỘNG * Mục tiêu: HS mở rộng vốn kiến thức đó học * Nhiệm vụ: Về nhà tìm hiểu, liên hệ 120


* Phương thức hoạt động: Cá nhân * Yêu cầu sản phẩm: câu trả lời của HS vào trong vở. * Cách tiến hành: 1. GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS: ? Sưu tầm toàn bộ tác phẩm Truyện Kiều? 2. HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ: + Đọc yêu cầu. + Về nhà suy nghĩ trả lời. IV. Rỳt kinh nghiệm, bổ sung: Kớ duyệt: Ngày 7 /10/2020

_____________________________________________________________ Ngày soạn: 4/10/2020 Ngày dạy : BÀI 6. TIẾT 27+ 28 : ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN: CHỊ EM THUí KIỀU Khuyến khích học sinh tự đọc: Đoạn trích: CẢNH NGÀY XUÂN (TRÍCH TRUYỆN KIỀU- NGUYỄN DU) (trớch: Truyện Kiều- Nguyễn Du) I- Mục tiêu cần đạt: 1. Kiến thức: - Hiểu được một số nét cơ bản về nghệ thuật ước lệ, dùng điển tích, điển cố, ẩn dụ… - Cảm hứng nhân đạo của Ng Du: Ca ngợi vẻ đẹp, tài năng của con người, ca ngợi vẻ đẹp của thiên nhiên mùa xuân trong ngày tết thanh minh qua đoạn trích cụ thể 2. Kĩ năng: - Đọc- hiểu một văn bản truyện thp trong văn học trung đại. - Nắm được nghệ thuật tả người, tả cảnh của Ng Du trong văn bản - Giáo dục lòng ngưỡng mộ, tôn trọng tài hoa, nhan sắc đức hạnh của hai chị em nàng Kiều. 3. Thái độ: Có thái độ bênh vực cái đẹp, đặc biệt là phụ nữ 4. Năng lực: Năng lực cảm thụ cái hay cái đẹp, năng lực làm việc độc lập và năng lực hợp tác *Yêu cầu với học sinh khuyết tật: - Biết phát hiện một số kiến thức đơn giản trong SGK, nắm được nội dung và nghệ thuật cơ bản tp, thuộc được ghi nhớ. 121


- Biết sử dụng SGK, hợp tác trong nhiệm vụ học tập II- Chuẩn bị: Thầy : Tìm hiểu vị trớ, giỏ trị của đoạntrích. Trò : Đọc diễn cảm đoạn trích, soạn bài. III. Tiến trình tổ chức Các hoạt động dạy học. A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG * Mục tiêu: - Tạo tâm thế hứng thú cho HS. - Kớch thích HS bầy tỏ cảm xỳc của mình trước một tác phẩm văn học * Nhiệm vụ: HS theo dừi câu hỏi và suy ngẫm và thực hiện yêu cầu của GV. * Phương thức thực hiện: HĐ cá nhân, HĐ cả lớp. * Yêu cầu sản phẩm: HS suy nghĩ trả lời. * Cách tiến hành: - GV chuyển giao nhiệm vụ: + GV giao câu hỏi : ? Trong các tác phẩm văn học Việt Nam, nhân vật nào có biệt danh là “ Tuyệt thế giai nhân”? ? Nhân vật đó được miêu tả như thế nào về tài , sắc? *Thực hiện nhiệm vụ - HS nghe câu hỏi, trả lời miệng. 3. Dự kiến sản phẩm: - Thuý Kiều - Hs có thể trả lời được hoặc không đc *Báo cáo kết quả *Đánh giá kết quả - Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá - Giáo viên nhận xét, đánh giá GV: Đúng vậy, Thúy Kiều là một tuyệt thế giai nhân. Kiều đẹp đến mức hoa phải ghen, liễu phải hờn, thiên nhiên cũng sinh lòng đố kị. Vỡ thế mà cuộc đời của nàng long đong khổ cực..Để tìm hiểu về tài sắc của nàng Kiều, chúng ta cựng đi vào tìm hiểu tiết học hụm nay…. B. HOẠT ĐỘNG HèNH THÀNH KIẾN THỨC Tiết 27 Hoạt động của thày và trò Nội dung cần đạt Hoạt động 1: Giới thiệu I. Giới thiệu 1. Tác giả * Mục tiêu: Giúp HS nắm được xuất xứ của đoạn trích - Chia được bố cục của đoạn trích 2. Văn bản * Nhiệm vụ: HS tìm hiểu ở nhà. a, Xuất xứ: * Phương thức thực hiện: trình bày dự ỏn, hoạt động - Thuộc phần đầu từ câu 13 chung, hoạt động nhóm. đến câu 38 122


* Yêu cầu sản phẩm: Kết quả của nhóm bằng (hoặc dự ỏn nhóm), phiếu học tập, câu trả lời của HS. * Cách tiến hành: 1. GV chuyển giao nhiệm vụ: ? Nêu vị trí đoạn trích ? Vỡ sao có thể tách đoạn văn bản này thành một văn bản độc lập mang tên “ Chị em TK”? ? Đoạn trích có thể chia làm mấy phần? Nội dụng từng phần? 2.Thực hiện nhiệm vụ: - HS: trao đổi lại, thống nhất sản phẩm, trình bày - GV: Quan sát, lựa chọn sản phẩm tốt nhất. - Dự kiến sản phẩm… - Đoạn trích nằm ở phần đầu của tác phẩm: Gặp gì : Giới thiệu gia cảnh nhà Vương Viên Ngoại - Sau 4 câu thơ nói về gia đỡnh họ Vương( bậc trung lưu, con trai út là Vương Quan)- 24 câu thơ nói về Thuý Võn và Thuý Kiều - Diễn đạt chọn vẹn một nội dung: Tài sắc của chị em TK 3. Báo cáo kết quả: HS lờn bảng trình bày kết quả chuẩn bị của nhóm, Các nhóm khác nghe. 4. Đánh giá kết quả - Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá - Giáo viên nhận xét, đánh giá ->Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng Hoạt động 2: Giới thiệu chị em Thuý Kiều * Mục tiêu: Giúp HS nắm được vẻ đẹp chung của 2 chị em Thúy Kiều * Nhiệm vụ: HS tìm hiểu. * Phương thức thực hiện: trình bày Cá nhân, hoạt động nhóm, hoạt động chung. * Yêu cầu sản phẩm: Kết quả của nhóm bằng phiếu học tập, câu trả lời của HS. * Cách tiến hành: 1. GV chuyển giao nhiệm vụ: ? Qua Cách giới thiệu của tác giả em hiểu gì về nguồn gốc xuất xứ của hai chị em? ? T/g giới thiệu vẻ đẹp chung 2 chị em ntn?( hình dỏng? tinh thần?) Qua những chi tiết, hình ảnh nào? ? T/g đó sử dụng biện pháp NT gì khi miêu tả hai chị

b, Đọc- Chú thích- Bố cục

+ 4 câu đầu giới thiệu khái quát 2 chị em TK. +4 câu tiếp : Vẻ đẹp TV + 12 câu tiếp: Vẻ đẹp TK + 4 câu cuối cùng: đức hạnh của hai chị em. II. Tìm hiểu văn bản. 1. Giới thiệu chị em Thuý Kiều

123


em? ? NX gì về giọng điệu thơ? Ngôn ngữ thơ? Tác dụng? 2.Thực hiện nhiệm vụ: - HS: trao đổi lại, thống nhất sản phẩm, trình bày - GV: Quan sát, lựa chọn sản phẩm tốt nhất. - Dự kiến sản phẩm… C1:- Hai chị em nàng Kiều là con gái đầu lòng của ụng bà Vương viên ngoại- một gia đỡnh trung lưu lương thiện- Thuý Kiều là chị, Thuý Võn là em và cả hai đều đẹp. C2: - Tố nga- Xinh đẹp - Cốt cách như mai, tinh thần như tuyết -> Vẻ bề ngoài: mảnh dẻ, thanh tao Tâm hồn trong sỏng, mỗi ng một vẻ C3: - Tác giả sử dụng hình ảnh tượng trưng, bút pháp ước lệ lấy vẻ đẹp của thiên nhiên “mai” “tuyêt” để miểu tả vẻ đẹp của con người, đồng thời cũn nhân hoá làm cho “mai, tuyết” cú cốt Cách, cú tinh thần. đẹp. Vóc dáng thanh tao, mảnh dẻ như cốt cách của mai, tâm hồn trong trắng tinh sạch như tuyết., không chê vào đâu được: “mười phân vẹn mười”. C4: - Nhẹ nhàng - Ngụn ngữ trang trọng: Tố nga, tuyết, cốt Cách, tinh thần 3. Báo cáo kết quả: HS lờn bảng trình bày kết quả chuẩn bị của nhóm, Các nhóm khác nghe. 4. Đánh giá kết quả - Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá - Giáo viên nhận xét, đánh giá ->Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng * Chuyển: Sau khi giới thiệu, tác giả đi sâu vào miêu tả từng ng trong trắng từ hình dỏng đến nhan sắc, tài năng. Ta tìm hiểu tiếp Thuý Võn trước- tìm hiểu dụng ý của tác giả. Đọc: “ Vân xem… màu da”. Hoạt động 3: Vẻ đẹp của Thuý Vân * Mục tiêu: Giúp HS nắm được vẻ đẹp Thúy Vân * Nhiệm vụ: HS tìm hiểu. * Phương thức thực hiện: trình bày Cá nhân, hoạt động nhóm, hoạt động chung.

- Bút pháp ước lệ, tượng trưng: + Hai chị em mang vẻ đẹp duyên dáng, thanh cao, trong sáng. + Mỗi ng một vẻ đẹp khác nhau nhưng đều đẹp hoàn mĩ. ->T/c yêu mến, trõn trọng của tác giả dành cho 2 chị em

124


* Yêu cầu sản phẩm: Kết quả của nhóm bằng phiếu học tập, câu trả lời của HS. * Cách tiến hành: 1. GV chuyển giao nhiệm vụ: ? Thuý Vân được miêu tả qua những hình ảnh nào? ? Ở đây tác giả đó sử dụng nghệ thuật gì để miêu tả? ? T/d của Các biện pháp nt đó? ? Hãy hình dung và miêu tả lại Thuý Võn? ? Dự báo trước cuộc đời TV? 2.Thực hiện nhiệm vụ: - HS: trao đổi lại, thống nhất sản phẩm, trình bày - GV: Quan sát, lựa chọn sản phẩm tốt nhất. - Dự kiến sản phẩm… C1: - Trang trọng khác vời- Vẻ đẹp cao sang, quý phái - Khuôn trăng- Khuôn mặt trò n, phỳc hậu - Nét ngài- Mày cong, đẹp - Hoa cười- Miệng cười tươi tắn như hoa - Ngọc thốt- Tiếng nói trong như ngọc - Mõy thua túc - Tuyết nhường da C2:- Tác giả đó thành công trong Cách miêu tả theo nghệ thuật ước lệ xưa, cách sử dụng thành ngữ “mày ngài, mắt phượng” phép ẩn dụ, so sỏnh nhân hoá. C3: Khắc hoạ vẻ đẹp của TV: Dịu dàng, đoan trang, phúc hậu C4: - Gợi ý: Trước mắt em hình dung thấy Thuý Võn là một thiếu nữ ở tuổi trăng trò n, khụn mặt tươi tắn, sáng đẹp như mặt trăng rằm, nét mày thanh mảnh cong vút như mày ngài, miệng cười tươi như hoa, tiếng nói trong hiền dịu C5:- Thua, nhường: đc thiên nhiên chấp nhận, dung nạp, k đố kị gây sóng gió 3. Báo cáo kết quả: HS lờn bảng trình bày kết quả chuẩn bị của nhóm, Các nhóm khác nghe. 4. Đánh giá kết quả - Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá - Giáo viên nhận xét, đánh giá ->Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng

2. Vẻ đẹp của Thuý Vân

- Bút pháp ước lệ, tượng trưng, từ ngữ gợi tả, biện pháp AD, SS, NH -> Khắc hoạ vẻ đẹp của TV: Dịu dàng, đoan trang, phúc hậu -> Báo trước cuộc đời TV sẽ đc bình yờn hạnh phỳc 125


Tiết 28 Hoạt động 4: Vẻ đẹp của Thuý Kiều * Mục tiêu: Giúp HS nắm được vẻ đẹp Thúy Kiều * Nhiệm vụ: HS tìm hiểu. * Phương thức thực hiện: trình bày Cá nhân, hoạt động nhóm, hoạt động chung. * Yêu cầu sản phẩm: Kết quả của nhóm bằng phiếu học tập, câu trả lời của HS. * Cách tiến hành: 1. GV chuyển giao nhiệm vụ: Nhóm 1: Sắc ? Khi miêu tả Thuý Kiều tác giả đó so sỏnh với ai? ? Qua Cách so sỏnh của tác giả em thấy Thuý Kiều hơn Thuý Vân ở những điểm nào? ? Tác giả đó miêu tả nhan sắc của Thuý Kiều bằng những hình ảnh nào? ? T/g tập trung tả vào đặc điểm nào?Mt ra sao? ? Đôi mắt đó toát lên điều gì? ? Vỡ sao Hoa phải ghen? Liễu phải hờn? ? T/g đó sử dụng NT gì? Cú giống với TV không? ? Những biện pháp nghệ thuật đó làm nổi bật nhan sắc của Kiều như thế nào? ? Em hãy hình dung và miêu tả lại bức chõn dung của TK? ? Khi miêu tả TK nhà thơ cũn cú lời nhận xét gì? ? Như vậy xét về mặt nhan sắc em thấy Thuý Kiều là một cô gái như thế nào? 2.Thực hiện nhiệm vụ: - HS: trao đổi lại, thống nhất sản phẩm, trình bày - GV: Quan sát, lựa chọn sản phẩm tốt nhất. - Dự kiến sản phẩm… C1: So sỏnh Kiều với Võn. C2:- Kiều hơn Vân cả tài cả sắc. Nếu Thúy Vân đẹp một cách hiền dịu, tươi tắn thỡ Thuý Kiều đẹp một cách sắc sảo nhưng lại rất mặn mà. GV: Thỡ ra tác giả tả Thuý Võn trước, tả Thuý Kiều sau cũng là một nghệ thuật cổ “tả khách để hình chủ”- mượn khách để tả chủ.Tác giả lấy Thuý Võn làm điểm tựa và

3. Vẻ đẹp của Thuý Kiều

-Sử dụng nghệ thuật đũn bẩy để khẳng định vẻ đẹp vượt trội của TK

a, Sắc:

126


dùng phương pháp đũn bẩy để so sánh làm nổi bật Thuý Kiều, nột nào cũng nổi trội hơn Thuý Võn. C3: Làn thu thuỷ…nét xuân sơn Hoa ghen… liễu hơn Nghiêng nước, nghiêng thành Sắc đành đũi một. C4: - Mắt: Trong xanh như nc mùa thu - Mày: Cong như dáng núi mùa xuân C5- Thông minh, ẩn sâu trong đó là một tâm hũn nhạy cảm, đa cảm C6: - Ghen: Thua thắm ( đôi môi hay đôi má hồng) - Hờn: Kém xanh: ( Mái tóc xanh hay đôi mắt trong xanh như nc mùa thu, hay vẻ đẹp thanh xuân rực rỡ của TK C7:- Giống: Ước lệ tượng trưng - Khác: Tả khái quát, chấm phỏ( khú hình dung cụ thể) > Mỗi ng có thể tưởng tượng khác nhau - Điển cố: Nghiêng nc…. C8: Gợi ý: Kiều có đôi mắt trong xanh như làn nước mùa thu (có thể nhỡn tận đáy tâm hồn), lông mày xanh, thanh đẹp như núi mùa xuân, dung nhan đằm thắm, dáng người tươi trẻ mềm mại khiến liễu cũng phải hờn vỡ thua kộm.Một sắc đẹp làm cho người ta say mê đến nỗi nghoảnh lại lần thứ nhất thỡ thành bị xiờu, nghoảnh lại lần thứ hai thỡ nước đó đổ. C9: Sắc đành đũi một - Qua lời bình luận ấy, tác giả muốn khẳng định Kiều trên đời không có ai sánh bằng. GV: Xét về mặt nhan sắc thỡ Nguyễn Du nhận xét Kiều là người đẹp nhất. Đây là mẫu người đẹp lí tưởng của xã hội phong kiến. Nếu như vẻ đẹp của Thuý Võn trời - Kiều là 1 trang tuyệt sắc, xanh sẵn lòng nhường nhịn thỡ trước sắc đẹp của Thuý với vẻ đẹp sắc sảo mặn mà . Kiều thiên nhiên, tạo hoá cũng sinh lòng đố kỵ, ghen ghét. Nhóm 2: Tài ? Nguyễn Du đó miêu tả tài của T. Kiều qua những hình b. Tài năng: ảnh nào? ? Qua Cách giới thiệu của tác giả em thấy Kiều cú những 127


tài gì? ? Nx về tài năng của T.K? ? Miêu tả tài năng của Kiều tác giả đó đánh giá như thế nào? ? Về mặt tài năng em hiểu Kiều là một cô gái ntn? ? G/t tài sắc của TK- Ng Du khắc hoạ TK là ng phụ nữ ntn? ? Dự đoán đc số phận của TK không? số phận đó ntn? ? Dựa vào đâu? - Dự kiến sản phẩm C1: C2:- Sắc đành đũi 1, tài đành hoạ 2 + Sắc:1 + Tài: Hoạ ra mới cú ng thứ 2 - Kiều có tài làm thơ, đánh đàn, vẽ tranh, soạn nhạc. C4:- Nghề riêng ăn đứt => Hơn hẳn, ăn đứt thiên hạ. C5:-> Kiều là một cụ gỏi thông minh và rất mực tài hoa. C6: Mẫu ng phụ nữ hoàn hảo, một tuyệt thế giai nhân C7:- Súng giú bất hạnh C8:- Thiên nhiên: Hoa ghen, liễu hờn-> đố kị Trải qua một cuộc bể dõu Những điều trông thấy mà đau đớn lòng Lạ gì bỉ sắc tư phong Trời xanh quen thói má hồng đánh ghen - Chữ Tài đi với chữ Tai một vần => Dự báo một cuộc đời bể dâu C10: Một giai nhân tuyệt sắc 3. Báo cáo kết quả: HS lờn bảng trình bày kết quả chuẩn bị của nhóm, Các nhóm khác nghe. 4. Đánh giá kết quả - Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá - Giáo viên nhận xét, đánh giá ->Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng Hoạt động 5: Đức hạnh của chi em Thuý Kiều * Mục tiêu: Giúp HS nắm được đức hạnh của chị em Thúy Kiều * Nhiệm vụ: HS tìm hiểu. * Phương thức thực hiện: trình bày Cá nhân, hoạt động nhóm, hoạt động chung. * Yêu cầu sản phẩm: Kết quả của nhóm bằng phiếu học

=> Một người con gái toàn tài *) Kiều là người con gái có tâm hồn đa cảm tài sắc vẹn toàn, tuyệt thế giai nhân. - Dự báo trước cuộc đười éo le, đau khổ của nàng Kiều, số phận trắc trở, sóng gió.

- Tác giả trọng tin yêu và đề cao giá trị của con người.

=> Đó là biểu hiện của cảm hứng nhân văn, đề cao giá trị con người.

4. Đức hạnh của chi em Thuý Kiều

128


tập, câu trả lời của HS. * Cách tiến hành: 1. GV chuyển giao nhiệm vụ: ? Đức hạnh của chị em Thuý Kiều được giới thiệu ntn ? Nhận xét khái quát về nền nếp sinh hoạt của 2 chị em? ? Qua Cách giới thiệu của tác giả em hiểu gì về đức hạnh của chị em Thuý Kiều? ? Từ “ Mặc ai” đc đặt ở cuối câu, cuối đoạn có ý nghĩa gì? 2.Thực hiện nhiệm vụ: - HS: trao đổi lại, thống nhất sản phẩm, trình bày - GV: Quan sát, lựa chọn sản phẩm tốt nhất. - Dự kiến sản phẩm… C1 - Xuõn xanh xấp xỉ tới tuần cập kờ Êm đềm trướng rủ màn che Tường đông ong bướm đi về mặc ai. C2:->Sống trong cảnh khuờ Các, khuụn phộp C3:- Tuy đó đến tuổi trưởng thành, đến tuổi lấy chồng nhưng hai chị em vẫn giữ gì n nề nếp gia đỡnh gia giáo mặc cho ong bướm đi về, không màng tới những mối tình lả lơi trăng gió. C4:- Đến tuổi cập kê, nhưng không săn đón, vồ vập ai( mặc ai) điềm nhiên=> Cao giá của ng đẹp 3. Báo cáo kết quả: HS lờn bảng trình bày kết quả chuẩn bị của nhóm, Các nhóm khác nghe. 4. Đánh giá kết quả - Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá - Giáo viên nhận xét, đánh giá ->Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng Hoạt động 6: Hướng dẫn HS Tổng kết *Mục tiêu:HS nắm được những đặc sắc về ND, NT của văn bản. * Nhiệm vụ: HS nghe câu hỏi của GV * Phương thức thực hiện: Hđ cá nhân * Yêu cầu sản phẩm: câu trả lời của HS. * Cách tiến hành: 1. GV chuyển giao nhiệm vụ: H? Nhận xét gì về nghệ thuật? * GV có thể gọi HS khuyết tật dựa vào ghi nhớ SGK trả

- Đứng đắn, khuôn phép, đức hạnh, mẫu mực

III:Tổng kết 1. Nghệ thuật - Bút pháp cổ điển: Miêu tả, ước lệ tượng trưng, điển cố - Mức độ khác nhau, vận dụng phương pháp đũn bẩy - Sử dụng từ ngữ trang trọng , gợi tả. - Nhân hoá, ẩn dụ, ước lệ, thậm xưng, điển cố… để miêu tả chi em nàng Kiều. 2.Nội dung

129


lời hoặc nhắc lại câu trả lời của bạn. H? Từ những thành công về nghệ thuật giúp làm nổi bật nội dung gì? 2.Thực hiện nhiệm vụ: - HS: Suy nghĩ, khái quát bằng sơ đồ tư duy hoặc gạch ý. - Dự kiến sản phẩm: 3. Báo cáo kết quả: HS trình bày kết quả 4. Đánh giá kết quả - Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá - Giáo viên nhận xét, đánh giá Khuyến khích HS tự đọc: Cảnh ngày xuân • GV yêu cầu Hs tự đọc ở nhà và trả lời các câu hỏi SGK • Định hướng trả lời: ? Nêu xuất xứ và bố cục văn bản ? a,Xuất xứ : nằm ở phần I của tác phẩm Truyện Kiều: Gặp gì và đính ước b Bố cục. - 4 câu đầu: Khung cảnh ngày xuân - 8 câu: Lễ hội trong tiết thanh minh - 6 câu cuối: Chị em TK du xuõn trở về Câu 1 : 4 câu thơ đầu : - Khung cảnh mùa xuân : chim én chao liệng, trời xuân cao rộng, trong sáng, thảm cỏ non, vài bông hoa lê trắng. Cảnh ngập sắc trắng và xanh → tươi đẹp, êm đềm. - Cách dựng từ chọn lọc, tinh tế đầy sức gợi. “điểm” vài bông hoa khiến cảnh vật có hồn, không tĩnh tại. Miêu tả theo lối chấm phá điểm xuyết của thơ ca cổ. “Con én đưa thoi” một phép ẩn dụ nhân hóa tạo thêm nét sinh động cho cảnh sắc. Câu 2 :8 câu thơ tiếp: - Từ ghộp là tớnh từ, danh từ, động từ gợi không khí lễ hội rộn ràng, náo nức, nhộn nhịp, đông vui : + Danh từ : yến anh, chị em, tài tử, giai nhân, ngựa xe, áo quần. + Động từ: sắm sửa, tảo mộ, đạp thanh, bộ hành + Tớnh từ : dập dỡu, gần xa, nụ nức, ngổn ngang. - Lễ hội truyền thống : đông vui, nhộn nhịp và cũng rất thiêng liêng (tảo mộ). Câu 3 : 6 câu cuối: Cảnh vật, không khí xuân đó vào chiều tà, không cũn đông vui nhộn nhịp mà chuyển sang vắng lặng, nhẹ nhàng. Bởi chính con người đến cuối ngày cũng đó thấy mệt mỏi. Tà tà, thanh thanh, nao nao không chỉ tả cảnh mà cũn tả tình, bộc lộ tâm trạng bõng khuõn, xao xuyến, thấm đượm nỗi buồn man mác của con người. Câu 4 : Thành công về nghệ thuật miêu tả : - Ngụn ngữ chọn lọc, giàu chất tạo hình . - Hệ thống từ ngữ đa dạng, từ láy giàu sức biểu cảm. 130


- Bút pháp tả cảnh đặc sắc : tả điểm xuyết, vừa gợi vừa tả, tả cảnh ngụ tình. C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP * Mục tiêu: HS vận dụng các kiến thức đó học vào làm bài tập * Nhiệm vụ:thực hiện làm bài tập đọc diễn cảm * Phương thức thực hiện: HĐ cá nhân * Yêu cầu sản phẩm: Câu trả lời của HS. * Cách tiến hành: 1. GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS: Đọc diễn cảm cả đoạn thơ 2. HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG * Mục tiêu: HS biết vận dụng kiến thức đó học áp dụng vào cuộc sống thực tiễn. * Nhiệm vụ: HS vận dụng kiến thức đó học về văn bản để trả lời câu hỏi của GV. * Phương thức thực hiện: HĐ cá nhân * Sản phẩm: Câu trả lời của HS * Cách tiến hành: 1. Gv chuyển giao nhiệm vụ cho HS: ? Viết một đoạn văn ngắn, trình bày suy nghĩ của em về nhân vật Thuý Kiều? 2. HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ. + Dự kiến sp: Vẻ đẹp về tài, sắc của TK E. HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI MỞ RỘNG * Mục tiêu: HS mở rộng vốn kiến thức đó học * Nhiệm vụ: Về nhà tìm hiểu, liên hệ * Phương thức hoạt động: cá nhân * Yêu cầu sản phẩm: câu trả lời của HS vào trong vở. * Cách tiến hành: 1. GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS: ? Tiếp tục sưu tầm toàn bộ tác phẩm Truyện Kiều? 2. HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ: IV. Rỳt kinh nghiệm, bổ sung: Kớ duyệt: Ngày 7 /10/2020

_________________________________________________ Ngày soạn : 4/10/2020 Ngày dạy : Bài 8.Tiết 29,30,31: Đọc- hiểu văn bản 131


Kiều ở lầu Ngưng Bích Khuyến khích học sinh tự đọc: Đoạn trích: MÃ GIÁM SINH MUA KIỀU Đoạn trích: THUÝ KIỀU BÁO ÂN BÁO OÁN (Trớch: Truyện Kiều - Nguyễn Du) I. Mục tiêu: - Kiến thức: Hiểu tâm trạng cô đơn, buồn tủi và nỗi niềm thương nhớ của Kiều cảm nhận được lòng chung thuỷ, hiếu thảo của nàng. - Hiểu được tấm lòng nhân đạo của Nguyễn Du: khinh bỉ và căm phẫn sâu sắc bọn buôn người; đau đớn, xót xa trước thực trạng con người bị hạ thấp, bị chà đạp và tấm lòng nhân nghĩa, vị tha của Kiều và ước mơ công lý chính nghĩa theo quan điểm quần chúng nhân dân: con người bị áp bức đau khổ vùng lên thực hiện công lý”ở hiền gặp lành, ở ỏc gặp dữ”.. - Thấy được nghệ thuật miêu tả nội tâm , đối thoại, nghệ thuật miêu tả chân dung nhân vật của ND - Kỹ năng: Rèn luyện kỹ năng đọc thơ lục bát - Thái độ: Cảm thông với nỗi buồn của người con gái trong xã hội phong kiến, trõn trọng những giỏ trị nghệ thuật mà Nguyễn Du đó xây dựng nờn. - Năng lực : - Bồi dưỡng năng lực cảm thụ văn học - Năng lực làm việc cá nhân, năng lực hợp tác.. *Yêu cầu với học sinh khuyết tật: - Biết phát hiện một số kiến thức đơn giản trong SGK, nắm được nội dung và nghệ thuật cơ bản tp, thuộc được ghi nhớ. - Biết sử dụng SGK, hợp tác trong nhiệm vụ học tập. II. Chuẩn bị : - GV: soạn bài PP: Đàm thoại, bình giảng, nêu và giải quyết vấn đề - HS : Học bài cũ, soạn trước bài III.TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC: A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG 1. Mục tiêu: - Tạo tâm thế hứng thú cho HS. - HĐ cá nhân, HĐ cả lớp. 2. Phương thức thực hiện: - Hoạt động cá nhân, cả lớp - PP nờu vấn đề 3. Sản phẩm hoạt động - HS trả lời miệng 4. Phương án kiểm tra, đánh giá - Học sinh đánh giá. 132


- Giáo viên đánh giá. 5. Tiến trình hoạt động: *Chuyển giao nhiệm vụ ?Túm tắt phần 2 tác phẩm truyện Kiều *Thực hiện nhiệm vụ *Đánh giá kết quả - Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá - Giáo viên nhận xét, đánh giá: GV : Sau khi bán mình cứu cha và em. Thuý Kiều biết mình bị lừa vào chốn lầu xanh. Kiều uất ức định tự tử, Tú Bà vờ hứa đợi khi nào Kiều bình phục sẽ gả chồng tử tế cho nàng. Rồi đem Kiều ra giam lỏng ở lầu Ngưng Bích, đợi thực hiện âm mưu mới. Tâm trạng của Thuý Kiều ra sao ? Nghệ thuật miêu tả nội tâm nhân vật và cảnh vật của Nguyễn Du như thế nào ? Chúng ta cùng tìm hiểu văn bản hôm nay B. HOẠT ĐỘNG HèNH THÀNH KIẾN THỨC(32 phút) Tiết 29 Hoạt động của thầy và trò

Nội dung

Hoạt động 1 : Giới thiệu chung 1. Mục tiêu:HS nắm được vị trí đoạn trích 2. Phương thức thực hiện: - PP Vấn đáp, thuyết trình, - Kĩ thuật đặt câu hỏi… - Hoạt động cá nhân, hoạt động cả lớp, … 3. Sản phẩm hoạt động HS TL miệng 4. Phương án kiểm tra, đánh giá - Học sinh đánh giá lẫn nhau. - Giáo viên đánh giá. 5. Tiến trình hoạt động *Chuyển giao nhiệm vụ ?Cho biết đoạn trích Kiều ở lầu Ngưng Bích thuộc phần nào tác phẩm TK *Thực hiện nhiệm vụ - Học sinh lờn trình bày… - Giáo viên quan sát, lắng nghe… - Dự kiến sản phẩm: Thuộc phần 2: gia biến và lưu lạc *Báo cáo kết quả: HS lờn trình bày *Đánh giá kết quả - Học sinh khác nhận xét, bổ sung, đánh giá

I. Giới thiệu chung( 10p) 1. Vị trớ: Nằm ở phần 2 (gia biến và lưu lạc) của tác phẩm.

133


- Giáo viên nhận xét, đánh giỏ ->Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng - GV hướng dẫn đọc - GV đọc mẫu đoạn 1, gọi HS đọc tiếp các phần cũn lại. ? Nêu mạch cảm xúc của bài thơ ? Từ đó chia bố cục của bài ? *) Đọc và giải thích các chú thích: ? Khoá xuõn là gì? Xuõn ở đây được phát triển nghĩa từ 2. Đọc, tìm hiểu chú thích, vựng trên cơ sở nào, theo phương thức nào? bố cục - Nghĩa gốc=> pt ẩn dụ ? khi bị giam lỏng ở lầu NB Kiều có tâm trạng bẽ bàng, nửa tình nửa cảnh. Em hiểu bẽ bàng là ntn? ? Trong tâm trạng buồn tủi cô đơn, đầu tiên Kiều đó tưởng người dưới nguyệt chén đồng. Chén đồng chỉ điều gì? Kiều đó thề nguyền với ai? - Kim Trọng HĐ cặp đôi ? Đoạn trích chia thành mấy phần? ý của mỗi phần? * 3 phần + 6 câu đầu: Khung cảnh thiên nhiên. + 8 Câu tiếp: Nỗi nhớ của Thuý Kiều + 8 câu cũn lại: Tâm trạng của TK. ? Theo em đoạn thơ nào gợi thương cảm nhất? - 8 câu cuối? Trong văn bản này TK được miêu tả ở phương diện nào? - Nội tâm( tâm trạng) II. Tìm hiểu đoạn trích HĐ 2: Hướng dẫn HS tìm hiểu văn bản. ND 1 1. Khung cảnh thiên nhiên 1.Mục tiêu: Học sinh cảm nhận được khung cảnh thiên xung quanh lầu Ngưng Bích: nhiên rợn ngợp heo hút nơi lầu Ngưng Bích 2. Phương thức thực hiện: - PP Nêu vấn đề, vấn đáp, thuyết trình, TL nhóm, kĩ thuật đặt câu hỏi… - Hoạt động cá nhân, hoạt động nhóm, cả lớp… 3. Sản phẩm hoạt động: Phiếu hoạt động của nhóm 4. Phương án kiểm tra, đánh giá: - Học sinh đánh giá lẫn nhau. 5. Tiến trình hoạt động: * Chuyển giao nhiệm vụ: HĐ nhóm 134


? Khung cảnh thiên nhiên ở lầu NB đc miêu tả bằng những từ ngữ, hình ảnh nào ? ? Theo em, đây là cảnh thực hay cảnh mang tính ước lệ? ? Qua đó, em cảm nhận thế nào về ko gian và tâm trạng của TK * Thực hiện nhiệm vụ - Học sinh: Đọc yêu cầu, hoạt độngcá nhân, nhóm theo bàn -> thảo luận… - Giáo viờm: Quan sát trợ giúp HS - Dự kiến sản phẩm * Hình ảnh: - Non xa, trăng gần - Bốn bề bỏt ngỏt xa trụng - Cỏt vàng bụi hồng. Các từ ngữ “non xa”, “trăng gần” cỏt vàng” “ bụi hồng.. giúp hình dung về cảnh thiên nhiên ở lầu Ngưng Bích thật chơi vơi giữa mênh mang trời nước. Từ lầu Ngưng Bích nhỡn ra chỉ thấy những dóy nỳi mờ xa, những cồn cỏt bụi bay mự mịt. Cỏi lầu chơi vơi ấy giam một thân phận trơ trọi, ko một bóng ng, ko giao lưu giữa ng với ng. - Sd biện pháp tả thực và những hình ảnh mang tớnh ước lệ. Kiều cú tâm trạng : Bẽ bàng mây sớm đèn khuya Nửa tình nửa cảnh như chia tấm lòng. - Bẽ bàng=>tủi hổ, cay đắng “mây sớm đèn khuya” gợi thời gian tuần hoàn, khộp kớn. Thời gian cũng như ko gian giam hóm con ng. Sớm và khuya, ngày và đêm Kiều “ thui thủi quê ng một thân”. Sáng thỡ làm bạn với mõy, khuya làm bạn với đèn. - nỗi niềm, nỗi lòng tan nỏt, đau thương - Trực tiếp bày tỏ tâm trạng=> cô đơn, buồn tủi, nỗi niềm, nỗi lòng tan nỏt, đau thương *Báo cáo kết quả HS lờn bảng trình bày kết quả thảo luận của nhóm. (Trình trên bảng phụ) *Đánh giá kết quả HS nhóm khác phản biện, nhận xét, bổ sung - Giáo viên nhận xét, đánh giá kết quả thảo luận của các

- Sd biện pháp tả thực và những hình ảnh mang tính ước lệ. - Cảnh thiên nhiên mênh mông, hoang vắng, rợn ngợp, thiếu vắng sự sống của con người

*)C/S quẩn quanh, tâm trạng cô đơn, buồn tủi, chán chường của nàng Kiều.

135


nhóm * GV có thể gọi HS khuyết tật nhắc lại câu trả lời của bạn. ->Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng Gv bình: GV:Với cảnh thiên nhiên mênh mông, hoang vắng, rợn ngợp, thiếu vắng sự sống của con người, Kiều càng trở nên cô đơn, buồn tủi, chán chường.Nàng buồn về cảnh 1 phần, 1 phần khác buồn hơn vỡ tình.Đó là 2 nỗi buồn chia xé tâm hồn nàng. Lúc này Thuý Kiều nghĩ đến aỉ Tâm trạng của Kiều sẽ thay đổi ra sao khi nghĩ về những điều đó. Hoạt động 2 1.Mục tiêu: Cảm nhận được nỗi nhớ người thân của TK khi ở LNB 2. Phương thức thực hiện: - PP Nêu vấn đề, vấn đáp, thuyết trình, TL nhóm, kĩ thuật đặt câu hỏi… - Hoạt động cá nhân, hoạt động cặp đôi, cả lớp… 3. Sản phẩm hoạt động: Phiếu hoạt động của cặp đôi 4. Phương án kiểm tra, đánh giá: - Học sinh đánh giá lẫn nhau. 5. Tiến trình hoạt động: * Chuyển giao nhiệm vụ: HĐ nhóm a. Nỗi nhớ Kim Trọng được thể hiện qua những dũng thơ nào? Tâm trạng TK ntn? b. Sau nỗi nhớ ng yêu, Kiều đó nhớ về ai? Đc diễn tả bằng những lời thơ nào? c. Nhận xét nghệ thuật tác giả sử dụng khi miêu tả? * Thực hiện nhiệm vụ - Học sinh: Đọc yêu cầu, hoạt động cá nhân, hoạt động nhóm - Giáo viên : Quan sát trợ giúp HS - Dự kiến sản phẩm .a. Nỗi nhớ Kim Trọng được diễn tả bằng những câu thơ Tưởng người dưới nguyệt chén đồng Tin sương luống những dày trụng mai chờ Bên trời góc bể bơ vơ Tấm son gột rửa bao giờ cho phai?

2.Nỗi nhớ người thân(10’) a. Nhớ chàng Kim:

- Sử dụng miêu tả nội tâm - Kiều nhớ Kim Trọng với tâm trạng nhớ thương đau đớn, xót xa => Kiều là người tình chung thủy, son sắt.

136


. - Nhớ KT, trước hết nàng nhớ tới chén rượu thề nguyền dưới trăng, Kiều cảm thương cho chàng Kim (không biết Kiều đó bán mình đi xa) vẫn uổng công mà chờ đợi . Câu thơ “ Tấm son gột rửa bao giờ cho phai” đc hiểu theo hai nghĩa: Tấm son là tấm lòng nhớ thương KT ko bao giờ nguôi, hoặc tấm lòng trong trắng của Kiều bị vựi dập, hoen ố biết bao giờ gột rửa - Kiều nhớ Kim Trọng với tâm trạng nhớ thương đau đớn, xót xa b. Sau nỗi nhớ ng yêu, Kiều đó nhớ về cha mẹ đc diễn tả bằng những lời thơ: “ Xót người tựa cửa hôm mai Quạt nồng ấp lạnh những ai đó giờ Sân lai cách mấy nắng mưa Có khi gốc tử đó vừa người ôm.” - Nghĩ đến song thân, K thương và xót. Nàng thương cha mẹ khi sáng, khi chiều tựa cửa ngóng tin con, trông mong sự đỡ đần. Nàng xót xa lúc cha mẹ tuổi già sức yếu mà nàng ko đc tự tay chăm sóc và hiện thời ai ng trông nom. Nàng tưởng tượng nơi quê nhà tất cả đó đổi thay mà sự đổi thay lớn nhất là “ gốc tử đó vừa ng ụm”, nghĩa là cha mẹ ngày một thêm già yếụ c. Sử dụng NT miêu tả nội tâm Thành ngữ, điển cố điển tích *Báo cáo kết quả HS lờn bảng trình bày kết quả thảo luận của nhóm. (Trình trên bảng phụ) *Đánh giá kết quả HS nhóm khác phản biện, nhận xét, bổ sung - Giáo viên nhận xét, đánh giá kết quả thảo luận của các nhóm ->Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng * Trong cảnh ngộ hiện tại, K là ng đáng thương nhất, nhưng nàng đó quờn bản thõn để nghĩ về ng yêu và cha mẹ. Kiều là l cú t/yêu thuỷ chung, l người con hiếu thảo, có 1tấm lòng vị tha đáng trọng. Một lần nữa, ta lại bắt gặp những nét đẹp chuẩn mực của ng phụ nữ VN. C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP (5 PHÚT) 1.Mục tiêu: Vận dụng hiểu biết về văn bản để làm bài 2. Phương thức thực hiện: HĐ cặp đôi

b. Nỗi nhớ cha mẹ:

- Thành ngữ, điển cố - Ngôn ngữ độc thoại Kiều là người con hiếu thảo - Cú tấm lòng vị tha đáng trọng,

137


3. Sản phẩm: Câu trả lời của HS 4. Phương án kiểm tra, đánh giá: - HS nhận xét đánh giá - GV đánh giá. 5. Cách tiến hành: *. GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS: TRAO ĐỔI CẶP ĐÔI (1phút) ? Miêu tả nỗi nhớ của Kiều, vỡ sao ND lại mt K nhớ chàng Kim trước? Như vậy có hợp lí không? *HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ: - Học sinh: thực hiện Cá nhân - Giáo viên : theo dừi, hướng dẫn - Dự kiến sản phẩm… - Kiều nhớ chàng Kim trước, điều đó đi ngược lại với đạo lí thông thường của người á Đông (chữ hiếu đặt trước chữ tình) song vẫn phự hợp với quy luật tâm lý và cũn thể hiện quan niệm tiến bộ, sự tinh tế của ngũi bỳt ND. + Bởi vỡ, trong cơn gia biến, K đó hi sinh mối tình đầu để cứu gđ, K đó phần nào đền đáp “công ơn sinh thành” cho cha mẹ. Cũn với KT nàng luụn mặc cảm mình là kẻ phụ bạc, thấy cú lỗi vỡ đó phụ lời thề ước đêm trăng thiêng liêng. + Và cú lẽ, hình ảnh tấm trăng gần là ng bạn duy nhất của Kiều ở lầu Ngưng Bích đó khơi gợi Kiều nhớ đến lời thề nguyền tình yêu dưới trăng với chàng Kim ngày nào + K vừa bị MGS làm nhục và đang bị ép tiếp khách làng chơi nên nỗi đau lớn nhất của K là ô tấm son gột rử bao giờ cho phai, nên trong tình cảnh này K nhớ chàng K trước. - Để K đặt nỗi nhớ ng yêu lên trước nỗi nhớ cha mẹ, ta cảm nhận đc sự thấu hiểu và cảm thông của ND với sự đổ vỡ dang dở của mối tình cao đẹp. *Báo cáo kết quả: HS trình bày *Đánh giá kết quả - Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá - Giáo viên nhận xét, đánh giá ->Giáo viên chốt kiến thức D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG (03 PHÚT) 138


1. Mục tiêu: HS biết vận dụng kiến thức đó học áp dụng vào cuộc sống thực tiễn. 2. Nhiệm vụ: HS suy nghĩ , trình bày 3. Phương thức thực hiện: HĐ cá nhân 4. Sản phẩm: Câu trả lời của HS 5. Cáchtiến hành: 1. GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS: Em đó làm gì để thể hiện tấm lòng hiếu thảo với cha mẹ của mình 2. HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ: + Đọc yêu cầu. + Suy nghĩ trả lời. + 2 HS trả lời. - GV nhận xét câu trả lời của HS. - GV khái quát E. HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI, MỞ RỘNG (02 PHÚT) * Mục tiêu: HS mở rộng vốn kiến thức đó học. * Nhiệm vụ: Về nhà tìm hiểu, liên hệ. * Phương thức hoạt động: cá nhân. * Yêu cầu sản phẩm: 1. GV chuyển giao nhiệm vụ cho Hs: ? Tìm đọc các đoạn trích khác trong tác phẩm TK và khái quát nội dung 2. HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ: + Đọc yêu cầu. + Về nhà sưu tầm. * Rỳt kinh nghiệm Ngày kớ: 7 /10/2020

___________________________________________________ Ngày soạn : 4/10/2020 Ngày dạy : Bài 7.Tiết 30+31: Đọc- hiểu văn bản Kiều ở lầu Ngưng Bích Khuyến khích học sinh tự đọc: Đoạn trích: MÃ GIÁM SINH MUA KIỀU Đoạn trớch: THUí KIỀU BÁO ÂN BÁO OÁN (TRÍCH TRUYỆN KIỀU- NGUYỄN DU)

139


I. Mục tiêu: - Kiến thức: - Hiểu tâm trạng cô đơn, buồn tủi củaTK khi ở LNB - Thấy được nghệ thuật miêu tả nội tâm nhân vật của ND qua đoạn trích Kiều ở lầu Ngưng Bích. - Kỹ năng: Rèn luyện kỹ năng đọc thơ lục bát - Thái độ: Cảm thông với nỗi buồn của người con gái trong xã hội phong kiến, trõn trọng những giỏ trị nghệ thuật mà Nguyễn Du đó xây dựng nờn. - Năng lực : - Bồi dưỡng năng lực cảm thụ văn học - Năng lực làm việc cá nhân, năng lực hợp tác... *Yêu cầu với học sinh khuyết tật: - Biết phát hiện một số kiến thức đơn giản trong SGK, nắm được nội dung và nghệ thuật cơ bản tp, thuộc được ghi nhớ. - Biết sử dụng SGK, hợp tác trong nhiệm vụ học tập II. Chuẩn bị : - GV: soạn bài PP: Đàm thoại, bình giảng, nờu và giải quyết vấ đề - HS : Học bài cũ, soạn trước bài III.TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC: A.HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG 1. Mục tiêu: - Tạo tâm thế hứng thú cho HS. 2. Phương thức thực hiện: - Hoạt động Cá nhân, cả lớp - PP nêu vấn đề 3. Sản phẩm hoạt động - HS trả lời miệng 4. Phương án kiểm tra, đánh giá - Học sinh đánh giá. - Giáo viên đánh giá. 5. Tiến trình hoạt động: *Chuyển giao nhiệm vụ Đọc những câu thơ miêu tả nỗi nhớ thương của TK khi ở LNB?Cho biết trật tự nỗi nhớ thương đó *Thực hiện nhiệm vụ - Dự kiến sản phẩm: *Nỗi nhớ Kim Trọng được diễn tả bằng những câu thơ * Kiều đó nhớ về cha mẹ đc diễn tả bằng những lời thơ: * Trật tự nỗi nhớ: Nhớ Kim Trọng trước sau đó nhớ đến cha mẹ *Báo cáo kết quả 140


*Đánh giá kết quả - Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá - Giáo viên nhận xét, đánh giá: B. HOẠT ĐỘNG HèNH THÀNH KIẾN THỨC(32 phút) ND3 : Nỗi buồn của TK 1.Mục tiêu: Cảm nhận được nỗi buồn của TK khi ở LNB 2. Phương thức thực hiện: - PP Nêu vấn đề, vấn đáp, thuyết trình, TL nhóm, kĩ thuật đặt câu hỏi… - Hoạt động cá nhân, hoạt động cặp đôi, cả lớp… 3. Sản phẩm hoạt động: Phiếu hoạt động của nhóm 4. Phương án kiểm tra, đánh giá: - Học sinh đánh giá lẫn nhau. 5. Tiến trình hoạt động: * Chuyển giao nhiệm vụ: HĐ nhóm . 1. Hãy tìm những ý thơ gợi tả cảnh vật ở 8 câu cuối 2. ở mỗi cảnh vật đều bộc lộ tâm trạng và thân phận nàng Kiều, em hãy ghi lại tâm trạng đó 3. Nhận xét Cách miêu tả của ND * Thực hiện nhiệm vụ - Học sinh: Đọc yêu cầu, hoạt động cá nhân, hoạt động nhóm - Giáo viên : Quan sát trợ giúp HS - Dự kiến sản phẩm . 1,2. Cảnh vật Tâm trạng - Một cánh buồm => gợi lờn một nỗi buồn da diết về thấp thoáng xa xa nơi quờ nhà xa Cách. cửa bể chiều hôm - Một cỏnh “hoa trụi => là nỗi buồn về số phận man mỏc” giữa dũng hoa trôi bèo dạt, lênh đênh vô nước mờnh mụng định của nàng. - “Nội cỏ dầu dầu” => là nỗi bi thương, vô nơi chân mây, mặt đất vọng, kéo dài ko biết đến bao một màu xanh mù xa tít giờ. tắp - Thiên nhiên dữ dội => là tâm trạng hói hựng lo “ giú cuốn mằt duềnh”. sợ trước những tai họa đang “ ầm ầm tiếng súng” rỡnh rập, sẵn sàng ập xuống.

I. Giới thiệu chung II. Tìm hiểu đoạn trích: 1.Khung cảnh thiên nhiên LNB 2. Nỗi nhớ thương của TK

3.Nỗi buồn của TK:

- Cách miêu tả rừ nột với 141


3. Cách miêu tả rừ nột với nhiều mức độ Điệp từ; điệp cấu trúc; ngôn ngữ độc thoại; từ láỵ - Nghệ thuật tả cảnh ngụ tình: - Có đến bốn cụm từ “buồn trông” đặt ở đầu câu mở ra bốn cặp câu lục bát tạo âm hưởng trầm buồn, như mở ra một nỗi buồn chất chứa tầng tầng lớp lớp lâu nay nén chặt trong lòng. Buồn trụng trở thành điệp khúc tuổi thơ cũng là điệp khúc tâm trạng - Nghệ thuật tả cảnh ngụ tình: cả đoạn thơ kết thành một bức tranh thiên nhiên toàn cảnh, nhưng mỗi hình ảnh thiên nhiên đồng thời là một ẩn dụ về tâm trạng và số phận con ng. *Báo cáo kết quả HS lờn bảng trình bày kết quả thảo luận của nhóm. (Trình trên bảng phụ) *Đánh giá kết quả HS nhóm khác phản biện, nhận xét, bổ sung - Giáo viên nhận xét, đánh giá kết quả thảo luận của các nhóm ?Từ đó hãy nhận xét về thõn phận nàng Kiều * GV có thể gọi HS khuyết tật nhắc lại câu trả lời của bạn. ->Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng ND 4 : Tổng kết * Mục tiêu: Giúp học sinh khái quát được những nét đặc sắc về nghệ thuật và nội dung của văn bản. * Nhiệm vụ: HS thực hiện yêu cầu của GV * Phương thức thực hiện: Hoạt động cá nhân * Yêu cầu sản phẩm: câu trả lời của HS * Cách tiến hành: 1. GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS: HOẠT ĐỘNG CÁ NHÂN(2 phút) ? Nêu nt và nd đặc sắc của đoạn trích? ? Từ đó em hiểu thêm điều đáng quý nào trong chủ nghĩa nhân đạo của ND? 2. HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ: + Đọc yêu cầu. + HS làm việc Cá nhân. - GV nhận xét câu trả lời của HS.

nhiều mức độ: từ xa đến gần; màu sắc từ nhạt đến đậm; âm thanh từ tĩnh đến động; nỗi buồn từ man mác mông lung đến lo âu kinh sợ - Điệp từ; điệp cấu trúc; tả cảnh ngụ tình; ngụn ngữ độc thoại; từ láỵ - Nghệ thuật tả cảnh ngụ tình:

=> Sự cô đơn, thân phận nhỏ bé chìm nổi vụ định, nỗi nhớ quê nhà, sự kinh hoàng lo sợ trước tai biến của nàng Kiềụ *) 1 tâm hồn bị hành hạ, 1 số phận bơ vơ lạc lừng bị đe doạ.

III. Tổng kết(5p) 1. Nghệ thuật: - Bỳt pháp tả cảnh ngụ tình - Nghệ thuật miêu tả nội tâm 2. Nội dung : Cảnh ngộ cô đơn buồn tủi và tấm lòng thủy chung hiếu thảo của Thuý Kiều 3( Ghi nhớ)

142


- GVchốt trên bảng phụ bằng bản đồ tư duy 1 Nghệ thuật : - Bỳt pháp tả cảnh ngụ tình - Nghệ thuật miêu tả nội tâm 2.Nội dung: Cảnh ngộ cô đơn buồn tủi và tấm lòng thủy chung hiếu thảo của Thuý Kiều * Nguyễn Du đồng cảm với nỗi buồn khổ và khát vọng hạnh phúc của con người * GV có thể gọi HS khuyết tật dựa vào ghi nhớ SGK trả lời hoặc nhắc lại câu trả lời của bạn. Khuyến khích học sinh tự đọc: Đoạn trích: MÃ GIÁM SINH MUA KIỀU • GV yêu cầu Hs tự đọc ở nhà và trả lời Các câu hỏi SGK • Định hướng trả lời: Câu 1: Bản chất xấu xa của Mã Giám Sinh : - Ngoại hình : Lai lịch mập mờ, không rừ ràng. Diện mạo chải chuốt, thói quen đến lố bịch Mày râu nhẵn nhụi áo quần bảnh bao không phù hợp với độ tuổi ngoài 40. - Hành động : nói năng cộc lốc, nhát gừng ; hành động thô lỗ ngồi tót sỗ sàng, đắn đo trả giá, vô học, coi con người như món hàng, cũ kố trả giỏ. - Tớnh Cách : bản chất con buụn, bất nhân, keo kiệt, lọc lừi lóo luyện, giả dối. Câu 2 :Hình ảnh Thuý Kiều : - Tình cảnh tội nghiệp : gia đỡnh bị vu oan, Kiều hi sinh mối tình đầu, nàng phải bán mình cứu cha. - Nỗi đau đớn, tái tê : Thềm hoa một bước lệ hoa mấy hàng / Nét buồn như cúc điệu gầy như mai → nỗi đau đến tột cùng ; Trong lòng ngổn ngang, tình duyờn đứt đoạn, chưa yên lòng với gia đỡnh, lo lắng về số phận sắp tới. Câu 3. Tấm lòng nhân đạo của Nguyễn Du : - Cảm thương, xót xa trước những thân phận nhỏ nhoi, giá trị con người bị chà đạp. - Vạch trần và lờn ỏn xã hội đen tối, thế lực và đồng tiền lộng hành đẩy con người vào dũng đời đau khổ. Căm phẫn, khinh bỉ trước bọn buôn người giả dối, bất nhân. Khuyến khích học sinh tự đọc: Đoạn trích: THUÝ KIỀU BÁO ÂN BÁO OÁN • GV yêu cầu Hs tự đọc ở nhà và trả lời Các câu hỏi SGK • Định hướng trả lời: Câu 1 :Thuý Kiều báo õn : - Qua lời của Kiều với Thúc Sinh ta thấy Kiều là người nặng tình, nặng nghĩa, nàng rất trõn trọng việc Thú c Sinh chuộc nàng khái lầu xanh, tuy Thú c Sinh không giúp được khi Hoạn Thư hành hạ nàng nhưng nàng vẫn tạ ơn Thúc Sinh rất hậu.

143


- Kiều nói với Thúc Sinh về Hoạn Thư chứng tỏ vết thương lòng, đau đớn mà Hoạn Thư gây ra nàng không quên được. - Lời nói với Thúc Sinh trang trọng, dùng nhiều điển cố vỡ Kiều vẫn luụn biết ơn Thú c Sinh, cũn lời núi về Hoạn Thư lại nôm na bình dị, sử dụng lối núi dân gian tỏ thỏi độ xem thường. Câu 2 :Thuý Kiều báo oỏn : - Những lời đầu tiên Kiều nói với Hoạn Thư có giọng điệu mỉa mai, đay nghiến. Chào, thưa Hoạn Thư là “tiểu thư” mặc dù vị thế hai người đó đảo ngược. - Thái độ Kiều : quyết liệt trong trả thù, báo trước những điều dữ dội sắp xảy ra. Câu 3 - Trình tự lớ lẽ của Hoạn Thư : xóa ranh giới kẻ thù, về cùng phía “phận đàn bà” → từ trọng tội biến thành chuyện nhỏ “thường tình” → kể rằng từng tha cho Kiều→ tỏ thái độ “riêng riêng những kính yêu” → nhận lỗi và mong tha thứ. - Các lí lẽ đó tác động tới Kiều : nhỡn ra sự khụn ngoan của Hoạn Thư, Kiều có phần nguôi ngoai, mắc vào thế khó đành tha bổng cho Hoạn Thư. - Tớnh Cách Hoạn Thư : khôn ngoan, lọc lừi, tâm địa mưu mô, thủ đoạn. Câu 4 - Kiều tha Hoạn Thư vỡ những lớ lẽ của Hoạn Thư và bản tính rộng lượng của Kiều. - Việc làm ấy phự hợp với lòng nhân hậu của Kiều. Vỡ vậy nú không hề đáng trách. → Kiều là người giàu lòng vị tha, nặng tình nghĩa. Câu 5 - Hoạn Thư khôn ngoan, lọc lừi, cú tâm địa và thủ đoạn. Trong cảnh “hồn lạc phách xiêu” vẫn đưa ra được những lí lẽ chặt chẽ, thuyết phục. - Thuý Kiều giàu lòng vị tha, tình nghĩa. Đối với Thúc Sinh biết ơn, trân trọng, đối với Hoạn Thư giận nhưng vẫn rộng lượng tha tội. C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP (5 PHÚT) 1.Mục tiêu: Vận dụng hiểu biết về văn bản để làm bài 2. Phương thức thực hiện: HĐ cặp đôi 3. Sản phẩm: Câu trả lời của HS 4. Phương án kiểm tra, đánh giá: - HS nhận xét đánh giá - GV đánh giá. 5. Cách tiến hành: *. GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS: TRAO ĐỔI CẶP ĐÔI (1phút) ? Câu hỏi: Thế nào là nghệ thuật tả cảnh ngụ tình? 8 câu thơ cuối ND đó sử dụng bỳt pháp nghệ thuật gì? Cho biết tác dụng *HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ: - Học sinh: thực hiện Cá nhân - Giáo viên : theo dừi, hướng dẫn 144


- Dự kiến sản phẩm… Tả cảnh ngụ tình là miêu tả cảnh thiên nhiên để bộc lộ cảm xúc, tâm trạng của con nguời. 8 câu cuối trong bài Kiều ở lầu Ngưng Bích đó sử dụng nghệ thuật tả cảnh ngụ tình để làm nổi rừ tâm trạng cụ đơn, buồn tủi của Kiều khi bị giam lỏng ở lầu Ngưng Bích. *Đánh giá kết quả D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG (03 PHÚT) 1. Mục tiêu: HS biết vận dụng kiến thức đó học áp dụng vào cuộc sống thực tiễn. 2. Nhiệm vụ: HS suy nghĩ , trình bày 3. Phương thức thực hiện: HĐ cá nhân 4. Sản phẩm: Câu trả lời của HS 5. Cáchtiến hành: 1. GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS: Viết một đoạn văn ngắn có sử dụng bút pháp tả cảnh ngụ tình 2. HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ: + Đọc yêu cầu. + Suy nghĩ trả lời. + 2 HS trả lời. - GV nhận xét câu trả lời của HS. - GV khái quát E. HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI, MỞ RỘNG (02 PHÚT) * Mục tiêu: HS mở rộng vốn kiến thức đó học. * Nhiệm vụ: Về nhà tìm hiểu, liên hệ. * Phương thức hoạt động: cá nhân. * Yêu cầu sản phẩm: 1. GV chuyển giao nhiệm vụ cho Hs: ? Tìm đọc các đoạn trích khác trong tác phẩm TK và khái quát nội dung 2. HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ: + Đọc yêu cầu + Về nhà sưu tầm. • Rỳt kinh nghiệm Ký duyệt: Ngày 7 /10 /2020

___________________________________________ Ngày soạn: 4 /10/2020 Ngày giảng: 145


Bài 7 - Tiết: 32 MIÊU TẢ TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ I. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: 1. Kiến thức : - Hs hiểu sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong một văn bản . - Nắm được vai trò, tác dụng của miêu tả trong văn bản tự sự . 2. Kĩ năng : - Phát hiện và phân tích được tác dụng của yếu tố miêu tả trong văn bản tự sự . - Kết hợp kể chuyện với miêu tả khi làm một bài văn tự sự . 3. Giáo dục lòng yêu con người, yêu thiên thiên. 4. Năng lực: tiếp nhận, tạo lập *Yêu cầu với học sinh khuyết tật: - Biết nhận biết được một số yêu tố miêu tả trong văn bản tự sự. - Biết sử dụng SGK, hợp tác trong nhiệm vụ học tập II. CHUẨN BỊ: 1. Giáo viên : - Kế hoạch bài học - Học liệu: Đồ dùng dạy học, phiếu học tập. 2. Học sinh: - SGK, tài liệu, III. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC: A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG 1. Mục tiêu: - Tạo tâm thế hứng thú cho HS. - Kớch thích HS tìm hiểu về vai trò của yếu tố miêu tả trong văn bản tự sự. 2. Phương thức thực hiện: - Hoạt động cá nhân, HĐ cả lớp. 3. Sản phẩm hoạt động - Trình bày miệng 4. Tiến trình hoạt động: *Chuyển giao nhiệm vụ HS nhắc lại: Thế nào là văn bản tự sự? Thế nào là văn bản miêu tả? Theo em trong văn tự sự cần có yếu tố miêu tả không? Tại sao? (Hoặc đặt CH khác: Theo em có thể vừa tự sự vừa miêu tả trong một văn bản được không? Nếu có thỡ kết hợp hai phương thức biểu đạt này trong một văn bản như thế nào?) *Thực hiện nhiệm vụ - HS nghe câu hỏi, trả lời miệng. Dự kiến sản phẩm: -Tự sự là trình bày một chuỗi Các sự việc, sv này nối tiếp... 146


- Văn miêu tả là loại văn nhằm giúp người đọc, người nghe hình dung những đặc điểm, tính chất nổi bật của sự vật, sự việc, con người, phong cảnh,…làm cho những cái đó như hiện lên trước mắt người đọc, người nghe. - Trong văn tự sự có cần yếu tố miêu tả vỡ yếu tố miêu tả sẽ làm cho bài văn tự sự hay hơn, sinh động hơn, hấp dẫn hơn. - Hs phỏt biểu tự do: *Báo cáo kết quả: HS trình bày miệng *Đánh giá kết quả - Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá - Giáo viên nhận xét, đánh giá GV kết nối vào bài học B. HOẠT ĐỘNG HèNH THÀNH KIẾN THỨC Hoạt động của giáo viên- học sinh Nội dung Hoạt động 1: Tìm hiểu yếu tố miêu tả trong văn I. Tìm hiểu yếu tố miêu tả trong văn bản tự sự. bản tự sự. * Mục tiêu: GV hướng dẫn HS tìm hiểu vai trò của 1. Xét vớ dụ : yếu tố miêu tả trong văn bản tự sự * Nhiệm vụ: - Yêu cầu HS đọc kỹ đoạn văn (SGK trang 91) * Phương thức thực hiện: hoạt động cá nhân/ nhóm * Yêu cầu sản phẩm: phiếu học tập, câu trả lời của HS. * Cách tiến hành: 1. GV chuyển giao nhiệm vụ: ? Đoạn trích kể về sự việc (trận đánh) nào? ? Sự việc ấy diễn ra như thế nào?( Trong trận đánh đó vua Quang Trung đó xuất hiện như thế nào? để làm gì? ? Hãy chỉ ra Các chi tiết miêu tả trong đoạn trích ? So sánh đoạn văn 2( đv chỉ nêu các sự việc chính của 1 bạn hs) với đoạn văn của tác giả Ngô Gia Văn Phái, cho biết đoạn văn nào hay hơn, sinh động hơn, vỡ sao? ? Từ đó cho biết yếu tố miêu tả có vai trò như thế nào đối với văn bản tự sự? 2.Thực hiện nhiệm vụ: - HS: trao đổi lại, thống nhất sản phẩm, trình bày theo yêu cầu của câu hỏi. - GV: Quan sát, lựa chọn sản phẩm tốt nhất. 147


- Dự kiến sản phẩm… - Đoạn trích kể về trận Ngọc Hồi (Vua Quang Trung đánh đồn Ngọc Hồi). - Vua Quang Trung là người trực tiếp chỉ huy và đốc thúc quân lính tấn công -> Nổi bật hình ảnh Quang Trung -Nguyễn Huệ - Các SV: + Vua QT cho ghộp.. + Quõn Thanh bắn ra.. + Quõn của vua QT xụng lờn + Quân Thanh chống đỡ không nổi.. quân Thanh đại bại. -Các chi tiết miêu tả trong đoạn trích + Sỏu chục tấm vỏn, cứ ghộp liền ba tấm làm một bức, bên ngoài lấy rơm dấp nước phủ kín, tất cả là hai mươi bức. + Lưng dắt dao ngắn, hai mươi người khác đều cầm binh khí, dàn thành trận chữ "Nhất", khói toả mù trời cách gang tấc không trông thấy gì ,Vua Quang Trung cưỡi voi đi đốc thúc, thây nằm ... + Nhân cú giú bắc…tự làm hại mình. + Quõn Thanh chống không nổi, bỏ chạy toỏn loạn..chết + Quân Tây Sơn thừa thế chém giết lung tung...đại bại. 3. Báo cáo kết quả: HS lờn bảng trình bày kết quả chuẩn bị của nhóm, Các nhóm khác nghe. 4. Đánh giá kết quả - Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá - Giáo viên nhận xét, đánh giá ->Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng GV: Để cho văn bản tự sự hấp dẫn, sinh động,cuốn hút người đọc thỡ chúng ta nờn đưa các yếu tố miêu tả vào. C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP * Mục tiêu: Vận dụng hiểu biết về lý thuyết để làm bài tập. * Nhiệm vụ: Tìm và nờu đựơc tác dụng của yếu tố miêu tả trong đoạn trích Chị em Thúy Kiều, Cảnh ngày xuân. Viết được đoạn văn

2. Nhận xét : - Đoạn trích kể về trận Vua Quang Trung đánh đồn Ngọc Hồi. - Các chi tiết miêu tả trong đoạn trích ->Tác dụng : Trong văn bản tự sự, sự miêu tả cụ thể, chi tiết về cảnh vật, nhân vật và sự việc cú tác dụng làm cho câu chuyện trở nên hấp dẫn, gợi cảm, sinh động. 3. Ghi nhớ : SGK

II. Luyện tập BT 1: Chị em Thuý Kiều "Võn xem trang ...... liễu hờn kộm xanh" 148


* Phương thức thực hiện: HĐ cá nhân/ nhóm. → nổi bật hình ảnh của nhân * Yêu cầu sản phẩm: Phiếu học tập, Sỏch Bài tập vật làm đoạn văn sinh động, của HS. hấp dẫn giàu giá trị thẩm mĩ. * Cách tiến hành: 1. GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS: ? Tìm và nờu tác dụng của những yếu tố miêu tả trong 2 đoạn trích "Chị em Thuý Kiều" và “ Cảnh ngày xuõn)? Nhận xét? (GV gợi ý: Ở BT 1 để tái hiện chân dung 2 chị em BT 2: Thuý Kiều N.Du đó chú ý tả ở những phương diện - Cỏ non ..... hoa. nào? So sánh, ví von với những gì? Tác dụng?Ở BT 2 - Tà tà búng .......... N.Du đó lựa chọn những chi tiết gì để miêu tả và làm ............ bắc ngang" nổi bật cảnh sắc mùa xuân?) → Nổi bật cảnh đẹp ngày • Nhóm 1,2:Làm BT 1: Tìm yếu tố miêu tả xuân 1 cách sinh động cụ thể người trong đoạn trích CETK → hấp dẫn • Nhóm 3,4: Làm BT 2: Yếu tố miêu tả cảnh trong đoạn trích: Cảnh ngày xuân 2. HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ: - Nghe và làm bt Dự kiến SP: Nhóm 1,2: Chị em Thuý Kiều "Võn xem trang ...... liễu hờn kộm xanh" → nổi bật hình ảnh của nhân vật làm đoạn văn sinh động, hấp dẫn giàu giá trị thẩm mĩ. Nhóm 3,4: - Cỏ non ..... hoa. - Tà tà búng .......... ............ bắc ngang" → Nổi bật cảnh đẹp ngày xuân 1 cách sinh động cụ thể → hấp dẫn 3. Báo cáo kết quả: HS lờn bảng trình bày kết quả chuẩn bị của nhóm, Các nhóm khác nghe. 4. Đánh giá kết quả - Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá - Giáo viên nhận xét, đánh giá Bài tập 3: Viết đoạn văn ->Giáo viên chốt kiến thức * GV hướng dẫn HS làm BT 3: Cả lớp( nếu cũn thời gian) D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG * Mục tiêu: HS biết vận dụng kiến thức đó học áp dụng vào làm Các bài tập, cuộc sống thực tiễn. 149


* Nhiệm vụ: Viết đoạn văn * Phương thức thực hiện: Hoạt động cá nhân * Sản phẩm: Bài làm của HS * Cách tiến hành: 1. Gv chuyển giao nhiệm vụ cho HS: ? Viết đoạn văn ngắn kể lại 1 kỉ niệm của em với người bạn thân trong đv có sử dụng yếu tố miêu tả. 2. HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ. + Nghe yêu cầu. + Trình bày Cá nhân. 3. Báo cáo kết quả: 2 HS lờn bảng viết đoạn văn. 4. Đánh giá kết quả - Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá - Giáo viên nhận xét, đánh giá, cho điểm. E. HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI MỞ RỘNG * Mục tiêu: HS mở rộng vốn kiến thức đó học * Nhiệm vụ: Về nhà tìm hiểu, liên hệ * Phương thức hoạt động: Cá nhân * Yêu cầu sản phẩm: câu trả lời của HS vào trong vở BT. * Cách tiến hành: 1. GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS: - Tìm đọc các câu chuyện về tình bạn, tình thầy trò , tình gia đỡnh.. * Dặn dũ Hoàn thành Các bài tập, chuẩn bị bài mới : Viết bài TLV số 2 2. HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ: + Đọc yêu cầu. + Về nhà tìm đọc các câu chuyện về tình bạn, tình thầy trò , tình gia đỡnh.. IV. RÚT KINH NGHIỆM Ngày 7/10/2020

_________________________________________ Ngày soạn: 4/10/2020 Ngày dạy: Bài 8. Tiết 33 Miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự I. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: 1. Kiến thức: 150


- Hs hiểu vai trò của miêu tả nội tâm và mối quan hệ giữa nội tâm với ngoại hình trong khi kể chuyện. - Nắm được các biện pháp miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự. 2. Kỹ năng: - Rèn luyện kỹ năng kết hợp kể chuyện với miêu tả nội tâm nhân vật. - Kỹ năng viết đoạn văn miêu tả nội tâm trong văn tự sự. 3. Năng lực: - Năng lực chung: Năng lực tư duy, năng lực làm việc độc lập, năng lực hợp tác nhóm. - Năng lực chuyên biệt: Năng lực nghe, nói, đọc, viết, tạo lập văn bản *Yêu cầu với học sinh khuyết tật: - Biết nhận biết được một số yêu tố miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự. - Biết sử dụng SGK, hợp tác trong nhiệm vụ học tập II. CHUẨN BỊ: 1. Giáo viên : - Kế hoạch bài học - Học liệu: Đồ dùng dạy học, phiếu học tập, bảng phụ. 2. Học sinh: - Đọc trước bài, trả lời câu hỏi. - Chuẩn bị một số đoạn văn tự sự có miêu tả nội tâm.. III. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC: HĐ 1: HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG * Mục tiêu: - Tạo tâm thế hứng thú cho HS. - Kích thích HS hiểu được thế nào là miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự. * Nhiệm vụ: HS nghe câu hỏi của GV * Phương thức thực hiện: HĐ cá nhân, HĐ cả lớp. * Yêu cầu sản phẩm: HS suy nghĩ trả lời. * Cách tiến hành: - GV chuyển giao nhiệm vụ: GV: Cho Các ý sau: ? Trong VB tự sự, sử dụng yếu tố miêu tả như thế nào, có ý nghĩa gì ? ? Khi miêu tả về nhân vật, người ta thường chú ý đến việc miêu tả những yếu tố nào? - Thực hiện nhiệm vụ: HS nghe, trả lời miệng câu hỏi - Dự kiến sản phẩm: +yếu tố miêu tả chỉ là yếu tố phụ trong văn bản tự sự nhưng có ý nghĩa làm cho sự việc, sự vật, nhân vật....được cụ thể, sinh động. + Miêu tả nhân vật, ngoài miêu tả hình thức bờn ngoài người ta cũn miêu tả nội tâm bờn trong. GV: Vậy vai trò quan trọng của việc miêu tả nội tâm nhân vật trong văn bản tự sự là gì? Chúng ta cựng tìm câu trả lời trong tiết học hụm nay. 151


Hoạt động 2: Hình thành kiến thức: Hoạt động của giáo viên - học sinh Hoạt động 1: Tìm hiểu yếu tố miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự * Mục tiêu: Giúp HS nắm được bản chất của yếu tố miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự. * Nhiệm vụ: HS hoàn thành yêu cầu vào phiếu học tập. * Phương thức thực hiện: hoạt động nhóm. * Yêu cầu sản phẩm: phiếu học tập, câu trả lời của HS. * Cách tiến hành: 1. GV chuyển giao nhiệm vụ: + Cho HS đọc đoạn trích Kiều lầu Ngưng Bích, sau đó yêu cầu trả lời câu hỏi : ? Tìm những câu thơ miêu tả cảnh sắc bên ngoài và những câu thơ miêu tả tâm trạng cuả Thuý Kiều ? ?Dấu hiệu nào cho thấy đoạn đầu tả cảnh, đoạn sau tả nội tâm ? ?Từ những nhận xét trên, yêu cầu HS liên hệ với một số đoạn văn miêu tả khác đó học để có thể rút ra nhận xét thế nào là miêu tả bên ngoài và thế nào là miêu tả nội tâm?Cho VD GV: Với câu hỏi trên, yêu Các Các em thảo luận nhóm lớn trong thời gian 8 phút. 2.Thực hiện nhiệm vụ: - HS: Làm việc cá nhân, sau đó thống nhất kết quả trong nhóm - GV: Quan sát, lựa chọn sản phẩm tốt nhất. - Dự kiến sản phẩm: CH1:+ Những câu thơ miêu tả cảnh sắc bờn ngoài - Trước lầu Ngưng Bích…dặm kia - Hoặc: Bụồn trụng …ghế ngồi + Những câu thơ miêu tả nội tâm - Bên trời góc bể bơ vơ …cho phai - Xót người tựa cửa … người ôm CH 2: Đoạn sau : tả suy nghĩ của Kiều . Nàng thầm nghĩ về thân phận cô đơn, bơ vơ nơi đất khách, nghĩ về cha mẹ quê nhà. CH 3: -HS nêu được ý cơ bản như ghi nhớ.

Nội dung cần đạt I. Tìm hiểu yếu tố miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự

1.Ví dụ: Đoạn “Kiều ở lầu NB”

- tả cảnh để bộc lộ tâm trạng n/v

* Tác dụng của miêu tả nội tâm - Nhằm khắc hoạ chõn dung tinh thần của n/vật - Tái hiện ~ trăn trở dằn vặt, ~ rung động tinh tế trong tư tưởng tình cảm của n/v. (Những điều này nhiều khi không thể tái hiện được bằng ngoại hình ) → Tác dụng khắc hoạ đặc điểm tính cách n/v.

VD 2. - Miêu tả nội tâm n/v lóo Hạc : đau khổ, dằn vặt vỡ bán con 152


-Những câu thơ miêu tả nội tâm của Thuý Kiều, chẳng hạn : 3. Báo cáo kết quả: HS lờn bảng trình bày kết quả chuẩn bị của nhóm, Các nhóm khác nghe. 4. Đánh giỏ kết quả - Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá - Giáo viên nhận xét, đánh giá ->Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng Cách miêu tả những suy nghĩ, tình cảm, diễn biến tâm trạng của n/vật bằng liên tưởng, tưởng tượng--> người ta gọi là miêu tả nội tâm nhân vật. ? Em hiểu miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự là gì? * GV có thể gọi HS khuyết tật dựa vào ghi nhớ SGK trả lời hoặc nhắc lại câu trả lời của bạn.

Vàng - Cách miêu tả giỏn tiếp : thông qua nột mặt, cử chỉ

2, Nhận xét:

- Miêu tả bờn ngoài : cảnh vật thiên nhiên, ngoại hình con người... → cảm nhận trực tiếp = các giác quan.(quan sát đc) Hoạt động nhóm cặp: -Miêu tả nội tâm : ~ suy nghĩ, ?) Miêu tả bờn ngoài và miêu tả bờn trong nội tâm nhân vật có gì khác nhau? tình cảm, diễn biến tâm trạng ?) Để miêu tả được nội tâm bên trong người viết phải của n/vật → tưởng tượng, óc làm gì? suy luận phong phú và lôgich (k quan sát đc) ?) Miêu tả nội tâm cú vai trò gì trong văn tự sự? -* GV có thể gọi HS khuyết tật đọc ghi nhớ SGK . * Ghi nhớ: sgk Đọc ghi nhớ

Hoạt động 2: Luyện tập: Bài 3: * Mục tiêu: Vận dụng hiểu biết về miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự để làm bài tập. * Nhiệm vụ: HS đọc yêu cầu, trao đổi cặp đôi. * Phương thức thực hiện: HĐ cặp đôi * Yêu cầu sản phẩm: vở ghi, vở bài tập. * Cách tiến hành: 1. GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS: ? kể lại việc không hay mà mình gây ra cho bạn 2. HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ: - Đọc, làm cá nhân, trao đổi với bạn. - GV hướng dẫn HS. - Dự kiến sản phẩm: việc không hay mà mình gây ra cho bạn là việc gi, diễn ra như thế nào, đặc biệt lưu ý miêu tả tâm trạng sau khi gây ra việc không hay đó. 3. Báo cáo kết quả: HS trình bày kết quả chuẩn bị của mình, Các hs khác nghe. 153


4. Đánh giá kết quả - Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá - Giáo viên nhận xét, đánh giá ->Giáo viên chốt kiến thức D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG: * Mục tiêu: HS biết vận dụng kiến thức đó học áp dụng vào cuộc sống thực tiễn. * Nhiệm vụ: HS vận dụng kiến thức đó học về văn bản để trả lời câu hỏi của GV. * Phương thức thực hiện: HĐ cá nhân * Sản phẩm: Câu trả lời của HS * Cách tiến hành: 1. Gv chuyển giao nhiệm vụ cho HS: Chỉ ra yếu tố miêu tả nội tâm trong bài văn của em?( bài văn ở bài tập 3 phần luyện tập) 2. HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ. + Nghe yêu cầu. + Trình bày Cá nhân. E. HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI, MỞ RỘNG: * Mục tiêu: HS mở rộng vốn kiến thức đó học * Nhiệm vụ: Về nhà tìm hiểu, liên hệ * Phương thức hoạt động: Cá nhân * Yêu cầu sản phẩm: câu trả lời của HS vào trong vở. * Cách tiến hành: 1. GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS: - Tìm những đoạn văn tiêu biểu sử dụng yếu tố miêu tả nội tâm trong các văn bản văn học em đó được học. 2. HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ: + Đọc yêu cầu. + Về nhà suy nghĩ trả lời. Rỳt kinh nghiệm: Ký duyệt: Ngày 7/10/2020

______________________________________________________

Ngày soạn: 9/10/2020 Ngày dạy: 154


Bài 6 - Tiết 34 TRẢ BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 1 I. Mục tiêu cần đạt 1. Kiến thức: - Củng cố lại lý thuyết làm một bài văn thuyết minh. - Nhận ra ưu, khuyết điểm trong bài làm của mình để có hướng khắc phục nhất là những lỗi diễn đạt, dùng từ, đặt câu. 2. Kỹ năng: - Sửa lỗi - Tạo lập văn bản 3. Thái độ : - Trung thực, cú ý thức bảo vệ mụi trường. 4. Năng lực:Giao tiếp, sử dụng ngụn ngữ... *Yêu cầu với học sinh khuyết tật: - Biết nhận biết được một số lỗi sai trong bài viết - Biết cách làm bài văn thuyết minh theo bố cục đơn giản II.Chuẩn bị -G Kế hoạch dạy học, Bảng phụ, bài viết của HS đó chấm - H. Chuẩn bị theo yêu cầu II. Các hoạt động dạy học: A. Hoạt động khởi động - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương pháp, kĩ thuật dạy học: thuyết trình, đàm thoại Nhắc lại yêu cầu khi làm bài văn thuyết minh? - HS trả lời=. nhận xét - GV nhận xét và dẫn vào bài. B. Hoạt động hình thành kiến thức Hoạt động của GV và HS HĐ 1: Phân tích đề, lập dàn ý - Mục tiêu: HS nắm được kiểu bài , nd, yêu cầu đề và lập dàn ý cơ bản - PP: Đàm thoại, thảo luận - Sản phẩm: Câu trả lời của hs và nd ghi vở - Cách tiến hành: * GV gt đề bài trên bảng phụ. Hướng dẫn HS phân tích đề. - Gọi HS đọc lại đề bài. ? Phân tích yêu cầu của đề bài. Tìm hiểu đề - TL : thuyết minh - ND : Một loài cõy

Nội dung I.Đề bài :

II. Đáp ánvà biểu điểm chấm *Kĩ năng:1đ - HS vận dụng cách làm bài nghị luận để tạo lập được vb nghị luận có bố cục đầy đủ, rừ ràng 0,5đ - Diễn đạt tốt, chữ sạch, đẹp, ko sai các lỗi hoặc sai 2 lỗi từ trở xuống 0,5đ Kiến thức: 9đ a.Mở bài : 1đ: Giới thiệu cây lúa Việt Nam b. Thân bài : 7đ 155


- Phạm vi: Kiến thức trong thực tế cuộc sống. * Hướng dẫn HS xây dựng dàn ý sơ lược. - GV tổ chức cho HS thảo luận xây dựng dàn ý theo đáp án - GV nhận xét và bổ sung cho hoàn chỉnh theo yêu cầu cần đạt và thông qua biểu điểm cho từng phần.

HĐ2: Nhận xét ưu, nhược điểm + Giai đoạn ngâm mạ và gieo cấy +Thời kỡ lỳa con gỏi + G đ làm đũng: + G đ thu hoạch... - Cách chăm sóc:

- Nguồn gốc : - Môi trường sống Cây lúa là loại cây nhiệt đới thích nghi với nhiệt độ cao và mưa nhiều -Đặc điểm cấu tạo: + Cõy lỳa thõn cỏ, trò n cú nhiều giúng và đốt. Gióng thường rỗng chỉ đặc ở đốt, rề chùm + Lỏ dài cú bẹ ụm lấy thõn, gõn lỏ song song + Hoa nhỏ, mọc thành bụng không cú cỏnh hoa + Quả khụ cú một hạt trong chứa nhiều chất bột - Chủng loại: Rất đa rạng, phong phú: - Quỏ trình sinh trưởng + Giai đoạn ngâm mạ và gieo cấy +Thời kỡ lỳa con gỏi + G đ làm đũng: + G đ thu hoạch... - Cách chăm sóc: - Trước khi cấy phải cày bừa kĩ - Khi lúa đẻ nhánh thành từng bụi..bón phân, làm cỏ, phun thuốc.... - Công dụng: + Tất cả các bộ phận của cây lúa đều được sử dụng… + Các đặc sản được tạo ra từ gạo, đó lầ cốm, xôi, bánh trưng bánh giầy + Gạo xuất khẩu đem về nguồn ngoại tệ lớn cho đất nước - Mục tiêu: HS biết được những ưu điểm, hạn chế để rút kn bài viết - PP: Thuyết trình - Sản phẩm: Câu trả lời của hs và nd ghi vở c. Kết bài : 1đ: Cảm nghĩ chung về cõy lỳa VN III. Nhận xét, chữa lỗi 1. Về ưu điểm 156


- Trước khi cấy phải cày bừa kĩ - Khi lúa đẻ nhánh thành từng bụi..bón phân, làm cỏ, phun thuốc.... - Công dụng: + Tất cả các bộ phận của cây lúa đều được sử dụng… + Các đặc sản được tạo ra từ gạo, đó lầ cốm, xôi, bánh trưng bánh giầy + Gạo xuất khẩu đem về nguồn ngoại tệ lớn cho đất nước - Mục tiêu: HS biết được những ưu điểm, hạn chế để rút kn bài viết - PP: Thuyết trình - Sản phẩm: Câu trả lời của hs và nd ghi vở

2.Về tồn tại

3. Chữa lỗi a. Nội dung

b. Hình thức - Lỗi từ -Lỗi diễn đạt III. Trả bài G K 9A 9B

Tb

Y-K

* Nhận xét và đánh giá bài làm của HS. IV. Đọc bài văn hay - GV nhận xét, đánh giá chung. 1. Về ưu điểm - Nhỡn chung Các em đó xác định được đúng nội dung và phương pháp làm bài văn thuyết minh. Hệ thống luận điểm rừ ràng, biết sắp xếp theo một trình tự hợp lớ Các ý: - Nội dung đảm bảo theo yêu cầu chung. - Một số bài văn thể hiện rừ giọng văn thuyết minh 2. Về tồn tại - Nội dung bài sơ sài, các luận điểm lộn xộn, thiếu ý, chưa làm rừ được nội dung - Vẫn cũn hiện tượng sai nhiều về lỗi câu như lỗi chính tả, lỗi dùng từ, lỗi viết câu, lỗi viết hoa, viết tắt… - Một số em trình bày bài cẩu thả, gạch xoỏ nhiều, chữ xấu khú đọc… - Đặc biệt một số em viết thiếu dấu(giống như tiếng nc ngoài, ngôn ngữ tắt thường thấy khi nhắn tin trên điện thoại) HĐ 3: Chữa lỗi 157


- Mục tiêu: HS phỏt hiện và chữa lỗi về chính tả, ngữ pháp - PP: HĐ cá nhân GV treo bảng phụ(hoặc dùng máy chiếu vật thể) một số những đoạn văn bài văn cũn mắc nhiều lỗi: - Lạc đề - Trình bày không mạch lạc, chưa có sự gắn kết giữa Các phần với nhau -Lỗi chính tả, lỗi lô gic, lỗi dùng từ, đặt câu... GV thống kờ những lỗi của HS ở những dạng khác nhau: Bài của Toản, Khỏnh, Bảo Hướng dẫn phân tích nguyên nhân mắc lỗi -> cho HS sửa chữa dựa vào những nguyên nhân của từng loại lỗi ? Chỉ ra những lỗi cũn mắc phải trong bài, trong đoạn văn ? HS chỉ ra ? Em hãy sửa lại cho đúng? HS làm HS khác nhận xét GV chốt lại GV trả bài cho học sinh và lấy điểm GV chọn một số bài văn hay để đọc cho HS tham khảo D. Hoạt động vận dụng ( 2p) - Trao đổi bài cùng tham khảo - Nhấn mạnh việc kết hợp t/m với các yếu tố miêu tả + nghệ thuật E. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) - Học bài. - Soạn bài trau dồi vốn từ. * Rút kinh nghiệm Ngày 14/10/2020

158


_____________________________________________

Ngày soạn:.9/10/2020 Ngày dạy..... Bài 6 .Tiết 35: THUẬT NGỮ I.MỤC TIÊU CẦN ĐẠT 1. Kiến thức - Khái niệm thuật ngữ - Những đặc điểm của thuật ngữ 2. Kĩ năng - Tìm hiểu ý nghĩa của thuật ngữ trong từ điển - Sử dụng thuật ngữ trong quỏ trình đọc- hiểu và tạo lập văn bản khoa học công nghệ 3. Thái độ: - HS có ý thức sử dụng khởi ngữ trong đặt câu, viết đoạn văn. 4 Năng lực: Phát triển các năng lực như: + Năng lực chung: Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực sáng tạo, năng lực hợp tác,… + Năng lực chuyên biệt: Năng lực nghe, nói, đọc, viết, tạo lập văn bản *Yêu cầu với học sinh khuyết tật: - Biết nhận biết đượcđặc điểm của thuật ngữ, thuộc được ghi nhớ. - Biết sử dụng SGK, hợp tác trong nhiệm vụ học tập II. CHUẨN BỊ: 1. Giáo viên : - Kế hoạch bài học - Học liệu: Đồ dùng dạy học, phiếu học tập, bảng phụ, tranh minh họa. 2. Học sinh: - Soạn bài, trả lời câu hỏi ở nhà trước. III. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC: A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG * Mục tiêu: - Tạo tâm thế hứng thú cho HS. - Kớch thích HS tìm hiểu về thuật ngữ. * Nhiệm vụ: HS nghe câu hỏi của GV * Phương thức thực hiện: HĐ cá nhân, HĐ cả lớp. * Yêu cầu sản phẩm: HS suy nghĩ trả lời. * Cách tiến hành: - GV chuyển giao nhiệm vụ: Đọc các ví dụ sau và trả lời câu hỏi: a. Mặt trời là thiên thể trung tâm của hệ mặt trời. (Vũ Bội Tuyền) b. Mặt trời xuống biển như hũn lửa. (Huy Cận) 159


c. Mặt trời của bắp thỡ nằm trên đồi Mặt trời của mẹ, em nằm trên lưng. (Nguyễn Khoa Điềm) 1.Trường hợp nào mặt trời là thuật ngữ Trong các câu trên từ “ mặt trời „ nào được dùng với biện pháp tu từ. * Dự kiến sản phẩm: - Từ “ mặt trời ” ở ý b, c được dùng với biện pháp tu tu - Cũn từ “ mặt trời ” ở ý a được gọi là gì bài học hụm nay chúng ta cựng đi tìm hiểu. B. HOẠT ĐỘNG HèNH THÀNH KIẾN THỨC: Hoạt động của thầy và trò Nội dung Hoạt động 1: Tìm hiểu thuật ngữ là gì : I. Thuật ngữ là gì * Mục tiêu: Giúp HS nắm được những nét cơ bản về 1. Vớ dụ: thuật ngữ. * Nhiệm vụ: HS hoàn thành yêu cầu vào phiếu học tập. * Phương thức thực hiện: hoạt động nhóm. * Yêu cầu sản phẩm: phiếu học tập, câu trả lời của HS. * Cách tiến hành: 1. GV chuyển giao nhiệm vụ: + YC HS đọc vd? Cách giải thích 1, người giải thích đó dựa vào những cơ sở nào ? ? Cách giải thích thứ 2 dựa trên cơ sở nào ? - Cách 2: Thể hiện đặc tính bên trong của sự vật: Sự vật được cấu tạo từ những yếu tố nào ? Quan hệ giữa những yếu tố đó ntn ? ? Muốn hiểu được nghĩa của từ “nước” và “muối” theo cách giải thích 2 thỡ người tiếp nhận đũi hỏi phải cú những kiến thức chuyên mụn nào ? ? “Thạch nhũ , Bazơ, ẩn dụ ,Phân số thập phân Em đó học những định nghĩa đó ở những bộ môn nào? Những từ ngữ đó chủ yếu được sử dụng trong loại vb nào? GV: Với những câu hỏi trên, yêu Các Các em thảo luận nhóm lớn trong thời gian 7 phút. 2.Thực hiện nhiệm vụ: - HS: Làm việc cá nhân, sau đó thống nhất kết quả trong nhóm - GV: Quan sát, lựa chọn sản phẩm tốt nhất. - Dự kiến sản phẩm: Cách 1: Là Cách giải thích hình thành trên cơ sở kinh 160


nghiệm, có tính chất cảm tính người ta có thể nhỡn thấy, sờ thấy, ngửi thấy được Cách 2 là qua nghiờn cứu lý thuyết và phương pháp khoa học, qua việc tác động vào sự vật để sự vật bộc lộ đặc tính Những đặc tính không thể nhận biết qua kinh nghiệm mà phải qua nghiên cứu - Đũi hỏi phải cú những kiến thức chuyên mụn ở mụn húa học - Văn bản về KH, KT,công nghệ 3. Báo cáo kết quả: HS lờn bảng trình bày kết quả chuẩn bị của nhóm, Các nhóm khác nghe. 4. Đánh giá kết quả - Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá - Giáo viên nhận xét, đánh giá ->Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng ? Em hiểu thuật ngữ là gì? * GV có thể gọi HS khuyết tật dựa vào ghi nhớ SGK trả lời hoặc nhắc lại câu trả lời của bạn. Hoạt động 2: Tìm hiểu đặc điểm của thuật ngữ: * Mục tiêu: Giúp HS nắm được những nét cơ bản về đặc điểm thuật ngữ. * Nhiệm vụ: HS hoàn thành yêu cầu vào phiếu học tập. * Phương thức thực hiện: hoạt động nhóm. * Yêu cầu sản phẩm: phiếu học tập, câu trả lời của HS. * Cách tiến hành: 1. GV chuyển giao nhiệm vụ: + YC HS đọc vd? ? Các từ <<thạch nhũ, bazơ, ẩn dụ, phân số thập phân>> ngoài nghĩa đó nờu cũn nghĩa nào khác không ? ?Trong 2 v/d đó, từ “muối” trong trường hợp nào có sắc thái biểu cảm ? vỡ sao 2.Thực hiện nhiệm vụ: - HS: Làm việc cá nhân, sau đó thống nhất kết quả trong nhóm - GV: Quan sát, lựa chọn sản phẩm tốt nhất. - Dự kiến sản phẩm: + Không cũn nghĩa nào khác nữa + Từ “muối” trong vớ dụ (a) là 1 từ ngữ, không cú tớnh biểu cảm, không gợi lờn những ý nghĩa búng bẩy.

2. Nhận xét -“nước” “muối” ở Cách giải thích 2 biểu thị khái niệm khoa học công nghệ + “Thạch nhũ, ba dơ, ẩn dụ” được dùng trong các văn bản KHCN => Thuật ngữ 3. Ghi nhớ: ( SGK)

II. Đặc điểm của thuật ngữ: 1. VD

2. Nhận xét Các từ “thạch nhũ, bazơ, ẩn dụ, phân số thập phân” -> chỉ biểu thị một khái niệm.-> TN - “ muối” ở vớ dụ a -> TN - “ muối” ở vớ dụ b cỳ tớnh biểu cảm . - Thuật ngữ có đặc điểm: 161


+ Từ “muối” trong v/d (b) là 1 từ thông thường chỉ sự + TN biểu thị 1 khái niệm vất vả gian truân mà con người nếm trải trong đời ,mỗi thuật ngữ chỉ được biểu (Gừng cay muối mặn) -> “ muối ” này cú tớnh biểu thị bằng một khái niệm cảm + TN không cú tớnh biểu 3. Báo cáo kết quả: HS lờn bảng trình bày kết quả cảm chuẩn bị của nhóm, Các nhóm khác nghe. * Ghi nhớ SGK 4. Đánh giá kết quả - Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá - Giáo viên nhận xét, đánh giá ->Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng * GV có thể gọi HS khuyết tật dựa vào ghi nhớ SGK trả lời hoặc nhắc lại câu trả lời của bạn. ? Từ đó em rút ra kết luận gì về đặc điểm của thuật ngữ C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP Bài tập 1: * Mục tiêu: HS biết xác định được thuật ngữ trong văn cảnh cụ thể. * Nhiệm vụ: HS nghe câu hỏi trả lời. * Phương thức thực hiện: HĐ cá nhân. * Yêu cầu sản phẩm: Câu trả lời của HS; vở ghi. * Cách tiến hành: 1. GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS: + Đọc yêu cầu. + Điền thuật ngữ vào chôc chấm? 2. HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ: - Nghe và làm bt 3. Dự kiến sản phẩm: +Lực ... (Vật lý) + Xâm thực ... (Địa lý) + Hiện tượng hóa học ... (Hóa học) + Trường từ vựng ... (Ngữ văn) + Di chỉ ... (Lịch sử) + Thụ phấn .... (Sinh học) + Lưu lượng ... (Địa lí) + Trọng lực ... (Vật lý) + Khí áp ... (Địa lí) + Đơn chất ... (Hóa học) + Thị tộc phụ hệ ... (L.sử) 2. Bài tập 2: * Mục tiêu: Phân biệt TN. * Nhiệm vụ: HS nghe câu hỏi trả lời. 162


* Phương thức thực hiện: HĐ nhóm cặp * Yêu cầu sản phẩm: Phiếu học tập; vở ghi. * Cách tiến hành: 1. GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS: + Đọc yêu cầu bài tập. 2. HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ: - Nghe và làm bt 3. Dự kiến sản phẩm: - Vật lí, chỉ điểm cố định của một đũn bẩy, thông qua đó lực tác động được truyền tới lực cản - ở đây, từ <<điểm tựa>> không phải là t/ngữ. - Vỡ nú chỉ nơi gửi gắm niềm tin của nhân loại tiến bộ( thời kỡ nước ta chống Mĩ gian khổ ác liệt)-> từ điểm tựa được dùng theo nghĩa ẩn dụ 3. Bài tập 3: * Mục tiêu: * Nhiệm vụ: HS đọc yêu cầu. * Phương thức thực hiện: HĐ cá nhân. * Yêu cầu sản phẩm: vở ghi. * Cách tiến hành: 1. GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS: + Đọc yêu cầu bài tập. 2. HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ: - Nghe và làm bt 3. Dự kiến sản phẩm: a) Nước tự nhiên ở sông, hồ, ao, biển,... là một hỗn hợp. b) Đó là một chương trình biểu diễn hỗn hợp nhiều tiết mục. Từ hỗn hợp trong câu nào được dùng với ý nghĩa thuật ngữ? Biết rằng hỗn hợp hiểu theo mụn Hoá học là "nhiều chất trộn lẫn vào nhau mà không hoá hợp thành một chất khác", cũn theo định nghĩa thông thường thỡ hỗn hợp là "gồm cú nhiều thành phần trong đó mỗi thành phần vẫn không mất đi tính chất riêng của mình". - hỗn hợp trong câu (a) được dùng với tư cách thuật ngữ hoá học. 3. Bài tập 4: * Mục tiêu: phân biệt TN * Nhiệm vụ: HS đọc yêu cầu. * Phương thức thực hiện: HĐ cá nhân. * Yêu cầu sản phẩm: vở ghi. * Cách tiến hành: 1. GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS: + Đọc yêu cầu bài tập. 2. HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ: 163


- Nghe và làm bt 3. Dự kiến sản phẩm: - Cá là động vật có xương sống, ở dưới nước, bơi bằng vây, thở bằng mang. Như vậy, trong ngôn ngữ thông thường của chúng ta thỡ từ cỏ (cỏ voi, cỏ heo) không mang ý nghĩa chặt chẽ như định nghĩa của sinh học. 3. Bài tập 5: * Mục tiêu: phân biệt TN và từ đồng âm * Nhiệm vụ: HS đọc yêu cầu. * Phương thức thực hiện: HĐ nhóm. * Yêu cầu sản phẩm: vở ghi. * Cách tiến hành: 1. GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS: + Đọc yêu cầu bài tập. 2. HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ: - Nghe và làm bt 3. Dự kiến sản phẩm: -Hai TN “thị trường” không vi phạm nguyên tắc một thuật ngữ - một khái niệm chúng được dùng trong hai lĩnh vực khoa học riêng biệt là kinh tế và quang học. Có thể coi đây là một hiện tượng đồng âm do sự trùng hợp ngẫu nhiên về vỏ õm thanh của từ.

D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG * Mục tiêu: HS biết vận dụng kiến thức đó học áp dụng vào cuộc sống thực tiễn. * Nhiệm vụ: HS vận dụng kiến thức đó học về văn bản để trả lời câu hỏi của GV. * Phương thức thực hiện: HĐ cá nhân * Sản phẩm: Câu trả lời của HS * Cách tiến hành: 1. Gv chuyển giao nhiệm vụ cho HS: Tìm 5 TN của mụn văn học và năm TN của môn toán học 2. HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ. + Nghe yêu cầu. + Trình bày Cá nhân.\ + Dự kiến sp: E. HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI, MỞ RỘNG * Mục tiêu: HS mở rộng vốn kiến thức đó học * Nhiệm vụ: Về nhà tìm hiểu, liên hệ * Phương thức hoạt động: Cá nhân * Yêu cầu sản phẩm: câu trả lời của HS vào trong vở. * Cách tiến hành: 1. GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS: - Tìm Thuật ngữ trong những văn bản văn học mà em đó được học. 2. HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ: 164


+ Đọc yêu cầu. + Về nhà suy nghĩ trả lời. V.RKN................................................................................................................................. ............................................................................................................................................. ........................................................................................................ Ký duyệt: Ngày 14/10/2020

________________________________________________ Ngày soạn : 5/10/2020 Ngày dạy : Bài 7.Tiết 36 : KHUYẾN KHÍCH HỌC SINH TỰ ĐỌC: TRAU DỒI VỐN TỪ I. Mục tiêu: - Kiến thức: Hiểu được tầm quan trọng của việc trau dồi vốn từ. - Kỹ năng: Rèn luyện kỹ năng sử dụng vốn từ. - Thái độ: Hiểu, muốn trau dồi vốn từ trước hết phải rèn luyện để biết được đầy đủ và chính xác nghĩa cũng như cách dùng của từ. -Các năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác; tự giải quyết vấn đề; trình bày; đánh giá, II. Chuẩn bị : - GV: Bảng phụ có nội dung bài tập trong SGK. - HS : Học bài cũ, chuẩn bị trước bài mới. III. Tổ chức giờ học: I.. Hoạt động khởi động (5p) - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân, cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: trả lời miệng hoặc viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ ? Thế nào là thuật ngữ? Thuật ngữ có các đặc điểm gì? Cho VD? * Gợi ý: Thuật ngữ là những từ ngữ biểu thị khái niệm khoa học, công nghệ, thường được dùng trong các vb khoa hoc, công nghệ. - Đặc điểm: + Mỗi thuật ngữ chỉ biểu thị 1 khái niệm và ngược lại. + Thuật ngữ không có tính biểu cảm. - VD: ba zơ; ẩn dụ; hoán dụ; muối; II. Hoạt động hình thành kiến thức (35p) 165


Hoạt động của thầy và trò * Hoạt động I: Tìm hiểu cách rèn luyện để nắm vững nghĩa của từ và cách dùng từ - Mục tiêu : HS tìm hiểu nắm nghĩa của từ và Cách dựng từ - Phương thức: Cá nhân , cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ ? Qua ý kiến của cố thủ tướng Phạm Văn Đồng em hiểu tác giả muốn nói điều gì ? - Tiếng Việt rất giàu và đẹp, hoàn toàn có khả năng đáp ứng tốt nhu cầu giao tiếp của người Việt. * Tiếng Việt là ngôn ngữ có khả năng rất lớn để đáp ứng nhu cầu diễn đạt của người viết - Muốn phát huy tốt khả năng của Tiếng Việt, mỗi cá nhân phải không ngừng trau dồi ngôn ngữ=> Đó là cách giữ gì n sự trong sỏng của Tiếng việt hiệu quả nhất, thể hiện lòng tự hào dân tộc, ý thức giữ gì n bản sắc văn hóa dân tộc thông qua lời ăn tiếng nói của mỗi người. *) Thảo luận nhóm bàn5p ? Trong 3 câu trên người viết đã mắc lỗi gì? ? Xác định lối diễn đạt trong những câu sau: ? Sở dĩ người viết đã mắc lỗi này là do đâu? Dự kiến SP: -> Người viết không biết chính xác nghĩa và cách dùng từ mà mình sử dụng *) Rõ ràng là không phải do “ tiếng ta nghèo” mà do người viết đã “ không biết dùng tiếng ta” ? Như vậy để “biết dùng tiếng ta”hay núi Cách khác là muốn sử dụng tốt TV, chúng ta cần phải làm gì?

Nội dung I.Rèn luyện để nắm vững nghĩa của từ và cách dùng từ (10p) 1.VD 2. Nhận xét

- VD1: Muốn sử dụng tốt T V trước hết cần phải trau dồi vốn từ.

- Lỗi diễn đạt( lỗi dùng từ) a, thừa từ đẹp vỡ thắng cảnh: Cảnh đẹp b, Sai từ dự đoán: vỡ dự đoán: “đoán trước tình hình sự việc nào đó xảy ra trong tương lai”. Cũn nghĩa trong câu là xác định thời gian ra đời của một vật đó biết. Thay bằng từ ‘ước đoán, phỏng đoán”. C, Sai từ đẩy mạnh: có nghĩa là “thúc đẩy cho phát triển nhanh lên”. Mà ở đây nói về quy mô: mở rộng hay thu hẹp, chứ không thể là nhanh hay chậm được. 166


? Muốn sử dụng tốt T V chúng ta cần chú ý điều gì? - VD2: Phải nắm được đầy đủ và chính xác nghĩa của từ và cách dùng * Hoạt động 2: Tìm hiểu cách rèn luyện để từ tăng vốn từ 3. Ghi nhớ SGK - Mục tiêu: HS phân tích Vd để hiểu cách rèn luyện tăng vốn từ II. Rèn luyện để làm tăng vốn từ - Phương thức: Cá nhân , cả lớp, nhóm. (10p) - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi 1.VD: SGK - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. 2. Nhận xét - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ Gọi HS đọc ý kiến của Tô Hoài Thảo luận nhóm bàn5p: Qua bài viết của mình nhà văn Tô hoài đó phân tích và chỉ ra quỏ trình trau dồi vốn từ của Nguyễn Du. Nguyễn Du đó trau dồi vốn . từ của mình bằng Các nào ? Chỉ rừ ? Dự kiến SP: - Trau dồi vốn từ của đại thi hào Nguyễn Du bằng cách học lời ăn tiếng nói của nhân dân: + Nguyến Du học từ “ỏy” ở vựng quờ Thỏi Bình( quờ vợ) để viết nên “ cỏ áy bóng tà” trong truyện Kiều. + Nguyễn Du đó nghe và sỏng tạo trên cơ sở công việc của người hái dâu chăn tằm mà viết “ bén duyên tơ” trong truyện Kiều. ? Mục đích của việc trau dồi vốn từ qua việc học lời ăn tiếng nói ở nhân dân của Nguyễn Du là gì ? => Mục đích là để biết thêm những từ chưa biết làm tăng vốn từ. ? So sỏnh hình thức trau dồi vốn từ đó nờu ở phần 1 với hình thức trau dồi vốn từ của Nguyễn Du qua đoạn văn phân tích của Tô Hoài ?(Yêu cầu thảo luận cặp đôi 3p) 167


- Hs thảo luận trình bày, nhận xét - GV nhận xét , kết luận. Dự kiến SP: - -> Phần 1 đề cập đến việc trau dồi vốn từ thông qua quỏ trình rèn luyện…(trên cơ sở những từ đó biết nhưng có thể chưa biết rừ). - Việc trau dồi mà Tô Hoài đề cập được thực hiện theo hình thức học hỏi để biết thêm những từ chưa hề biết. ? Vậy phải rèn luyện như thế nào để làm tăng vốn từ ? GV khái quát nội dung ghi nhớ sgk/101 ? Bản thân em đó rèn luyện bằng Cách nào để trau dồi vốn từ của mình? - HS: Lắng nghe lời ăn tiếng nói của nhân dân trong đời sống, trên các phương tiện thông tin đại chúng, đọc các tác phẩm sách báo, văn chương mẫu mực, ghi chép những từ ngữ khó hiểu hỏi người biết hoặc tra từ điển..., tập sử dụng cho quen, phù hợp . - Học sinh đọc nội dung ghi nhớ * Hoạt động 3. Luyện tập - Mục tiêu: HS vận dụng lsy thuyết làm bài tập. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ ? Chọn cách giải thích đúng? ( Cho Hs đặt câu) - H/s đọc bài tập - nêu yêu cầu của bài tập: ? Xác định nghĩa của yếu tố Hán Việt? * Thảo luận nhóm BT 2:

- Phải rèn luyện để biết thêm những từ chưa biết và làm tăng vốn từ của mình.

3. Ghi nhớ: SGK III. Luyện tập( 18p) 1. Bài tập 1: ( 101) Cách giải thích đúng: a. Hậu quả: Kết qủa xấu. b. Đoạt: Chiếm được phần thắng. c. Tình tú: Sao trên trời ( nói khái quát). 2. Bài tập 2: - Nghĩa của yếu tố Hán Việt: a. * Tuyệt: Dứt, không còn gì; * Tuyệt: Cực kì, nhất. - Tuyệt chủng: Bị mất hẳn nòi giống. - Tuyệt giao: Cắt đứt mọi quan hệ 168


- HS làm việc cá nhân - Thảo luận , thống nhất ý kiến - Đại diện nhóm trình bày - Các nhóm nhận xét - Chốt đáp án

- Tuyệt tự: Không có con nối dõi - Tuyệt thực: Nhịn ăn hoàn toàn. - Tuyệt đỉnh: Điểm cao nhất, mức cao nhất - Tuyệt mật: Giữ bí mật tuyệt đối - Tuyệt tác: Tác phẩm nghệ thuật tuyệt mĩ. - Tuyệt trần: Nhất trên đời không có gì sánh bằng b. Đồng: cùng nhau, giống nhau. - Trẻ em: . . - Đồng âm: Có những âm thanh giống nhau - Đồng bào: Những người sinh ra trong cùng bào thai (T2 LLQ) cùng huyết thống, nòi giống - Đồng bộ: Các bộ phận hữu quan phối hợp với nhau nhịp nhàng. - Đồng chí: Cùng chí hướng, cùng chung lí tưởng. - Đồng dạng: Có cùng một dạng như nhau - Đồng khởi: Cùng vùng dậy trong cùng một thời điểm - Đồng ấu: Trẻ em còn nhỏ - Đồng dao: Lời hát dân gian của trẻ em - Đồng thoại: Truyện viết cho trẻ em -Đồng môn: Cùng học một thầy, 1 môn phái - Đồng niên: Cùng một tuổi (đồng tuế) - Đồng sự: Những người làm việc cùng nhau * ( Chất ) đồng: -Trèng đồng: Nhạc khí gõ thời cổ, hình cái trèng, đúc bằng đồng, trên mặt có chạm những hoa tiết trang trí. - Hs hoạt động cá nhân 3-Bài tập 3:/102 Sửa lỗi - 3hs trả lời – hs khác nx a, Im lặng thay bằng: yên tĩnh, vắng * Cý: Trong cách nói" Đường phố ơi! Hãy lặng tĩnh lặng (phự hợp với vật…) 169


im lặng".Khi đó đường phố được dùng theo phép nhân hóa thường dùng trong văn thơ để bộc lộ cảm xóc... ? xác định yêu cầu bài tập 4 - HS Thảo luận trả lời *) TV là thứ tiếng nói" muôn vàn giàu có", nó có khả năng diễn đạt mọi cấp độ tư tưởng, tình cảm phong phú và tinh tế của con người. Chỉ với 1 cây lúa thôi, thế giới ngôn ngữ miêu tả về nó đã đủ khiến cho nhà thơ phải giật mình. Vì vậy,nhà thơ Chế Lan Viên cho rằng đừng vì những mùa bội thu vật chất mà quên mất cả một mùa ngôn ngữ đẹp đẽ trong ứng xử hàng Ngày. Muốn giữ gìn sự giàu đẹp của ngôn ngữ dân tộc xin hãy bắt đầu từ việc học tập lời ăn tiếng nói của nhân dân lao động. ? Xác định bài tập 5 - HS xác định yêu cầu , làm độc lập, nhận xét. - Gv chuẩn xác ?Xác định yêu cầu bài tập 6 - Gọi HS chữa..., nhận xét - GV Chữa bài

* Bài tập 7: Thảo luận nhóm bàn - Hs hoạt động cá nhân - 1 hs trả lời -1 hs khác nx

b, Thành lập: lập nờn, xây dựng nờn thay bằng thiết lập c, Cảm xúc: sự rung động trong lòng do tiếp xỳc với sự việc gì thay bằng cảm động, xỳc động 4. Bài tập 4:/102 ý kiến của Chế Lan Viên: - Tiếng việt của chúng ta là một ngôn ngữ trong sáng giàu, đẹp, thể hiện qua ngôn ngữ của những người nông dân. Muốn giữ được sự trong sáng và giàu đẹp của ngôn ngữ dân tộc thì phải học tập lời ăn tiếng nói của họ.

5-Bài tập 5: (SGK/103) Chú ý quan sát, lắng nghe lời núi hằng ngày của mọi người xung quanh và trên các phương tiện thông tin đại chúng. - Đọc sách báo. - Ghi chép những từ ngữ mới + tra từ điển từ ngữ khó. 6 Bài tập 6: (SGK/103). Chọn từ thích hợp điền vào chỗ trèng: a, điểm yếu b, mục đích cuối cùng c,đề đạt d, láu táu e, hoảng loạn 7. Bài tập 7/103 - Phân biệt nghĩa của các từ ngữ và đặt câu a, Nhuận bút: là tiền trả cho người viết 1 tác phẩm. VD: Anh ấy vừa lĩnh tiền nhuận bút của cuốn sách mới in. - Thù lao: trả công để bù đắp vào lao 170


- 1 Hs trả lời -1hs nx

? Xác định yêu cầu bt8 - Gọi lần lượt hs trả lời, nhận xét, chữa bài *) Lưu ý những từ phức có nghĩa khác hẳn nhau, nhưng vỏ ngữ âm có phần giống nhau, dễ nhầm lẫn: Điểm yếu- yếu điểm; vãng lailai vãng; công nhân- nhân công; sĩ tử- tử sĩ; bệ hạ- hạ bệ. GV chữa bài

động đã bỏ ra( động từ); hoặc khoản tiền trả công để bù đắp vào lao đông đã bỏ ra( danh từ) VD: Anh ấy vừa nhận được một khoản thù lao khá hậu hĩnh.( Trả công lao động đóng phim, thiết kế công trình) => Nghĩa của thù lao rộng hơn nghĩa của nhuận bút rất nhiều. b. Tay trắng: không có chút vốn liếng, của cải gì cả VD: Từ tay trắng mà anh ấy làm nên sự nghiệp đấy! - Trắng tay:là bị mất hết tất cả tiền bạc, của cải, hoàn toàn không có gì. VD: Nó bị một cú lừa trắng tay. c. Kiểm điểm: là xem xét đánh giá lại từng cái hoặc từng việc để có được một nhận định chung VD: Tiến hành kiểm điểm phong trào thi đua giữ gìn môi trường xanh đẹp của thành phố ta. Kiểm kê: kiểm điểm lại từng cái, từng món để xác định số lượng và chất lượng của chúng. VD: Tiến hành đợt kiểm kê tài sản của nhà trường. d. Lược khảo; nghiên cứu 1 cách khái quát về những cái chính, không đi vào chi tiết VD: Các nhà khảo cổ học đã công bố cuốn" Lược khảo về Hoàng thành thăng long'( n/cứu 1 cách khái quát có t/c ban đầu) Lược thuật: kể, trình bày tóm tắt VD: Ông thư kí đã thay mặt BTC lược thuật lại buổi hội thảo hôm nay. Bài tập 8/104 * 5 từ ghép: Bàn luận- luận bàn; ca ngợi- ngợi ca; đấu tranh- tranh đấu; 171


bảo đảm- đảm bảo; đơn giản- giản đơn... * 5 từ láy: ao ước- ước ao; bề bộnbộn bề; dào dạt- dạt dào; bềnh bồngbồng bềnh; thiết tha- tha thiết; tối tămtăm tối... IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân . - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn văn về phương pháp em tự trau dồi vốn từ. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu cú liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện . - Sưu tầm và đọc sách báo, tài liệu để tìm những từ ngữ mới….làm tăng vốn từ của mình… Rút kinh nghiệm Ngày

/10 /2020

Ngày soạn : 18/10/2020 Ngày dạy : Bài 8.Tiết 37: Đọc- Hiểu văn bản: lục vân tiên cứu kiều nguyệt nga (Trích truyện Lục Vân Tiên - Nguyễn Đình Chiểu) I. Mục tiêu: 172


- Kiến thức: Nắm được cốt truyện và những điều cơ bản về tác giả, tác phẩm.- Thấy được n/ thuật miêu tả nội tâm nhân vật của ND. (Kiều ở lâu Ngưng Bính). Qua đoạn trích, hiểu được khát vọng cứu người, cứu đời của tác giả và phẩm chất của 2 nhân vật LVT và KNN. - Hiểu được đặc trưng phương thức khắc họa t/cách nhân vật của truyện. - Kỹ năng: Rèn luyện kỹ năng đọc thơ lục bát - Thái độ:Bồi dưỡng GD, bài học về tình người, ý thức giúp đỡ nhau trong cơn hoạn nạn. - Các năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác; tự giải quyết vấn đề; trình bày; đánh giá, sử dụng ngôn ngữ. II. Chuẩn bị : - GV: Sưu tầm tác phẩm LVT và một số bài viết về NĐC. - HS : Chuẩn bị bài theo sự hướng dẫn của giáo viên. III. Tổ chức giờ học: I. Khởi động: (5p) - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân, cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: viết phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ Kể tên tác phẩm VHTĐ VN đó học ? - HS trả lời=> nhận xét - GV nhận xét và dẫn vào bài II. Hoạt động hình thành kiến thức (35p) Hoạt động của thầy và trò * Hoạt động 1: Giới thiệu chung - Mục tiêu: Hs nắm được tác giả, xuất xứ, bố cục… văn bản - Phương thức: Cá nhân , cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ - HS: Quan sát SGK, xem tranh chân dung NĐC ? Dựa vào chú thích nêu những hiểu biết của em

Nội dung I. Giới thiệu chung(25p) 1. Tác giả:

a. Cuộc đời: - NĐC (1822 - 1888) sinh ở quê mẹ: Gia Định, quê cha: Thừa 173


về tác giả NĐC? GV: Trong các nhà văn, nhà thơ xưa và nay, ông là nhà thơ đau khổ nhất, mù lòa, học vấn dở dang, nghèo khổ, sống trong cảnh loạn lạc khi TDP xâm lược nước ta. ? NĐC có vị trí ntn trong nền văn học dân tộc? Tại sao ông lại được coi là nhà thơ lớ của dân tộc? - Sáng tác nhiều tác phẩm? ? Kể tên 1 số tác phẩm tiêu biểu của NĐC ? - HS kể theo SGK ? Nêu hoàn cảnh ra đời của tác phẩm? ? TG những năm 50 nhà thơ đang làm gì? - Dạy học và làm nghề thuốc chữa bệnh. ? TP này được viết bằng thể loại thơ gì? • Đọc, tóm tắt truyện trong SGK - Tóm tắt truyện: chia làm 4 phần: + LVT đánh cướp cứu KNN. + LVT gặp nạn được thần và nhân dân cứu giúp. + NN gặp nạn được Phật Bà và nhân dân cứu giúp vẫn một lòng chung thủy với VT. + Vân tiên và NN gặp lại nhau. ? Nhận xét kết cấu của truyện? - Kết cấu truyện theo từng chương hồi xoay quanh diễn biến cuộc đời các nhân vật chính có t/c truyện kể. ? Truyện được viết ra nhằm mục đích gì? ? Đạo lí làm người mà NĐC muốn truyền đạt tới mọi người là những đạo lí gì? - HS nêu, GV giải thích và chứng minh. ? Đánh giá gì về tác phẩm này? *) ở thời đại đó chế độ pk khủng hoảng trầm trọng, kỉ cương trật tự XH lỏng lẻo, đạo đức suy vi, 1 tp như thế đã đáp ứng nguyện vọng của nd, cho nên mới ra đời nó đã được nd Nam Bộ tiếp nhận nồng nhiệt. ? Hãy tìm và so sánh sự giống nhau giữa cuộc đời NĐC và LVT?( Thảo luận đôi bạn 3p) - Giống nhau:( cùng đi thi, được tin mẹ mất, bỏ thi

Thiên – Huế, tục gọi là Đồ Chiểu - Là nhà thơ mù yêu nước - Sáng tác thơ văn truyền bá đạo lí làm người, khích lệ tinh thần yêu nước, chiến đấu của nhân dân Nam Bộ. -> Là nhà thơ tiêu biểu nhất của nước ta và của NB cuối TK XIX, là ngọn cờ đầu của văn thơ yêu nước chống Pháp trong giai đoạn này b. Các tác phẩm: Viết bằng chữ nôm: * Truyện thơ: Truyện LVT, Dương Từ – Hà Mậu, Ngư Tiều y thuật vấn đáp. * Các bài thơ: Chạy giặc, văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc, Văn tế Trương Định, Văn tế nghĩa sĩ trận vong lục tỉnh. 2. Tác phẩm truyện LVT: - H/C ra đời: Đầu những năm 50 thế kỉ XIX. - Thể loại: Truyện thơ Nôm gồm 2082 câu thơ lục bát. - Kết cấu : Theo kiểu chương hồi - Mục đích: Truyền dạy đạo lí làm người. *) Là 1 truyện thơ Nôm xuất sắc của NĐC được lưu truyền rộng rãi trong nhân dân.

*)

LVT là nhân vật thể hiện lí 174


về chịu tang, khóc bị mù 2 mắt, bộin hôn) - Khác nhau: + VT sáng mắt, thi đỗ, thắng giặc, gặp lại NN hưởng hạnh phúc. + NĐC vĩnh viễn mù loà, sống nghèo qua đời trong ốm đau. ? Qua sự khác nhau đó cho ta thấy NĐC muốn gửi gắm ở nhân vật yêu quý của mình điều gì? ? Có ý kiến cho rằng tác phẩm có tính tự truyện, em thấy có đúng không? Tại sao? * Tác phẩm có tính chất tự truyện chỉ là một phần nhưng không phải là tất cả bởi nó còn thể hiện mơ ước của tác giả (LVT được tiên ông chữa sáng mắt trở lại, hưởng hạnh phúc cùng NN; Còn NĐC thì vĩnh viễn mù lòa, suốt đời sống nghèo, qua đời trong ốm đau, bệnh tật, ...) ? Đoạn trích nằm ở phần nào của tác phẩm *) Đọc đoạn trích. - H/d h/s tìm hiểu chú thích trong SGK ? QS phần cuối khi LVT cứu KNN, nàng đã nghĩ đến câu gì? Báo đức thù công là gì? Trước hành động của NN, LVT nhớ đến câu gì? Cụm từ này có nghĩa ntn? ? V/b chia thành mấy phần, nêu ý của từng phần? ? Xác định n/ vật chính của v/b này? Vì sao em lại x/đ như thế? Bố cục: 2 phần + Từ đầu _> thân vong: VT đánh tan bọn cướp + Còn lại: Cuộc trò chuyện giữa LVT và KNN - N/ vật chính: LVT là nhân vật của cả 2 sự việc đánh cướp và trò chuyện cùng KNN * Hoạt động 2. Tìm hiểu văn bản : - Mục tiêu: HS phân tích ND, NT đoạn trích. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động:

tưởng khát vọng của nhà thơ về người anh hùng trung hiếu, tiết nghĩa, người anh hùng vì dân trừ bạo phò đời giúp nước.

II. Tìm hiểu văn bản 1. Nhân vật LVT:(15p) a. LVT đánh cướp:

175


Chuyển giao nhiệm vụ - GV giới thiệu về LVT Có người ở quận Đông Thành Tu nhân tích đức sớm sinh con hiều Đặt tên là LVT Tuổi vừa đôI 8 (16) nghề chuyên học hành ? Trên đường đi thi VT gặp chuyện gì ? - Gặp bọn cướp bắt người ?Vân Tiên đã hành động ra sao trước tình huống đó? - Hành động: Bẻ cây làm gậy ... - Lời lẽ: Kêu rằng bớ đảng hung đồ, Chớ quen ... hồ đồ hại dân. Thảo luận nhóm 5p ? Em hãy miêu tả lại hình ảnh VT khi đánh cướp qua những chi tiết vừa tìm? ? Hình ảnh bon cướp Phong Lai hiện lên ntn? ? Có nhận xét gì về hành động của bọn cướp qua những chi tiết đó ? ? Em có nx gì về cách xây dựng hình ảnh của tác giả ở những chi tiết này ? Dự kiến SP: ->

- NT: đối lập So sánh => Khẳng định tài năng, khí phách, dũng cảm của VT

? Trước thái độ đó VT chỉ có một mình, chàng đã làm ntn ? - Tả đột hữu xông ? Em hiểu ntn về cụm từ tả đột hữu xông? ? Nêu hiểu biết về Triệu Tử? ? Tác giả đã sử dụng nghệ thuật gì? ? Tác giả so sánh LVT với Triệu Tử nhằm mục đích gì? -*So sánh VT có sức khoẻ võ nghệ cao cường như Triệu Tử Long một tướng trẻ của Lưu Bị thời Tam quốc đã dũng cảm 1 mình phá vòng vây quân Tào ở trận Tương Dương để bảo vệ A Đẩu, con của Lưu Bị, hay Thạch Sanh (VN) ? Có phải ai gặp chuyện bất bình cũng có hành động như LVT không? Vì sao? - K. Vì có thể nguy đến tính mạng. *) VT là người coi trọng lẽ phải ? Ngoài ra tác giả còn sử dụng biện pháp nt gì? căm ghét kẻ áp bức bất công, 176


- Đặt nhân vật vào tình huống thử thách. Xây không sợ hiểm nguy. dựng nhân vật qua lời nói, hành động. *) Thể hiện khát vọng hành đạo ? Qua đó ta thấy hành động của VT chứng tỏ giúp đời. điều gì? ? Từ hành động đó cho thấy VT là người ntn? * Luyện tập * Thảo luận nhóm bàn3p : Hành động VT khi đánh cướp cứu KNN gợi liên tưởng hình ảnh nv nào trong truyện cổ tích? ? Theo mô típ này, tác giả xây dựng nhân vật để thể hiện ước mơ gì của tác giả cũng như của nd lao động? Dự kiến SP: - Tsanh giết chằn tinh - Hình ảnh Lục Võn Tiờn được khắc hoạ theo một mô típ quen thuộc ở truyện nôm truyền thống: 1 chàng trai tài giỏi, cứu một cô gái thoát khái tình huống hiểm nghốo, rồi từ õn nghĩa đến tình yêu. Niềm mong ước của tác giả và cũng là của nhân dân trong thời buổi hỗn loạn, người ta trông mong ở những người tài đức, dám ra tay cứu nạn giúp đời IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân . - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn văn tóm tắt truyện Lục Võn Tiờn. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện . - Sưu tầm và đọc “Truyện Lục Vân Tiên”. 177


Soạn bài: Tiếp phần LVT đánh cướp cứu KNN. Rút kinh nghiệm Ngày 19 /10 /2020

_________________________________________________________ Ngày soạn : 18/10/2020 Ngày dạy : Bài 8. Tiết 38: Đọc -Hiểu văn bản: lục vân tiên cứu kiều nguyệt nga (tiếp) (Trích truyện Lục Vân Tiên - Nguyễn Đình Chiểu) I. Mục tiêu: - Kiến thức: Hiểu được khát vọng cứu người, giúp đời của tác giả và phẩm chất 2 nhân vật: Lục Vân Tiên, Kiều Nguyệt Nga. - Hiểu được đặc trưng phương thức khắc họa tính cách nhân vật của truyện. - Kỹ năng: Rèn luyện kỹ năng đọc thơ lục bát - Thái độ:Bồi dưỡng GD, bài học về tình người, ý thức giúp đỡ nhau trong cơn hoạn nạn. Trân trọng những giá trị nội dung và giá trị nghệ thuật của truyện thơ, đồng thời thêm yêu quý tác giả Nguyễn Đình Chiểu. - Các năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác; tự giải quyết vấn đề; trình bày; đánh giá, sử dụng ngôn ngữ. II. Chuẩn bị : - GV: Soạn, nghiên cứu tài liệu PP: Đàm thoại, gợi mở, bình giảng - HS : Chuẩn bị bài theo sự hướng dẫn của giáo viên. III. Tổ chức giờ học: I. Khởi động: (5p) - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân, cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: viết phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ Hành động đánh cướp bộc lộ p/c gì của LVT? - HS trả lời=> nhận xét - GV nhận xét và dẫn vào bài II. Hoạt động hình thành kiến thức (35p) 178


Hoạt động của thầy và trò * Hoạt động 1. Tìm hiểu văn bản : - Mục tiêu: HS phân tích ND, NT đoạn trích. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ - Gọi h/s đọc tiếp: từ dẹp rồi -> nói ra ? Đánh xong bọn cướp LVT có hành động gì? ? Vân Tiên hỏi họ điều gì? Chàng cú thỏi độ ra sao? - Ai, con ai, đi đâu, tên gì , việc gì , ai thầy, ai tớ - Thấy hai cô gái chưa hết hói hùng, chàng động lòng an ủi: “ Ta đó trừ… phận trai”. ? Em cú cảm nhận gì về lời hỏi han của LVT ? - Chàng là người dễ xúc động, dễ cảm thông. Luôn quan tâm đến người khác. ? Nghe cô gái trong xe kêu khóc, van xin LVT “động lòng”, em hiểu LVTđộng lòng vỡ lẽ gì? - Vỡ chàng thương người gặp nạn là hai cô gái. - Xúc động trước lời kêu xin của cô tỡ nữ. Chàng thấyhai cụ gỏi dặm trường gặp tai ương không phương cứu thoát mà thấy xúc động và cảm thông. ? Vậy VT nói “ Ta đó trừ dũng lâu la” nhằm mục đích gì? - Chàng an ủi, trấn an họ sau ? Những lời nói, cử chỉ đó giúp em hiểu thêm gì về LVT? -> cảm thông với người bị nạn ? Khi hai cụ gỏi muốn tỏ ý ra ngoài tạ ơn, VT có thái độ như thế nào? - Chàng vội vó can ngăn “Khoan… trai”. ? Câu nói đó chứng tỏ chàng là người ntn? ? Khi KNN cú nhó ý muốn trả ơn, VT có thái độ như thế nào trước nhó ý đó? - Nghe nói liền cười: “Làm ơn…..trả ơn”. ? Em hiểu gì về thái độ và lời nói của LVT?

Nội dung III. Tìm hiểu đoạn trích 1. Nhân vật LVT:(20p) b. LVT trò chuyện với KNN

-> Cư xử tế nhị có học, biết giữ lễ nghĩa.

179


- VT từ chối sự trả ơn. ( Thảo luận nhóm bàn 5p) ? Vỡ sao VT lại từ chối trước lời đề nghị đó của NN? ? ý nghĩa này được VT khẳng định bằng quan niệm nào? Em hiểu điều đó ntn? Dự kiến SP: - “ Nhớ câu… anh hựng” - Thấy việc nghĩa mà không không phải là người anh hùng. ->1 quan niệm nhân sinh hào hiệp vô tư, không mảy may tính toán thiệt hơn. - Thấy việc nghĩa là làm, không tính toán thiệt hơn, không đợi chờ báo đáp. * GV: Đó cũng chính là một lối sống cao đẹp mà NĐC gửi gắm ở LVT. Đạo lí ấy dù đó trải qua hơn một trăm năm vẫn hết sức cần thiết trong lối sống chúng ta. Thảo luận nhóm 5p: ? Hãy nhận xét cách sử dụng ngôn ngữ n/v trong đoạn trích này có gì đáng lưu ý? Tác dụng khắc họa t/ cách của nhân vật LVT ntn? ? Qua đó ta thấy VT là 1 người ntn? ? Qua nhân vật LVT, em rút ra bài học gì cho mình? - Làm việc nghĩa không vì để được trả ơn. - Phải vô tư khi làm việc nghĩa. Dự kiến SP:=>

- Ngôn ngữ mộc mạc, bình dị. - Xây dựng nhân vật qua hành động, cử chỉ, lời nói và được đặt trong tình huống cụ thể. -> Vân Tiên là người anh hùng hào hiệp, trọng nghĩa kinh tài nhưng cũng rất từ tâm, nhân hậu. 2. Nhân vật KNN (12p)

*) Theo dõi những câu thơ kể về cách trả lời của KNN ? KNN được miêu tả qua những mặt nào? ? Khi được VT hỏi han Nguyệt Nga tự giới thiệu về - Nhân vật tự bộc lộ qua cử chỉ , mình ntn? lời nói. - Là con gái quan tri phủ ở Tây Xuyên “Làm con đâu dám cãi cha ... cũng đành”, “Lâm 180


nguy chẳng gặp giải nguy ... bỏ đi 1 hồi” ? Cách xưng hô có gì đặc biệt? em thấy lời lẽ và cách ăn nói của KNN ntn? - Xưng hô: Quân tử, tiện thiếp. - Lời lẽ khiêm nhường, nói năng văn vẻ, dịu dàng mực thước, trình bày khúc triết rõ ràng ? Với cách trả lời xưng hô đó cho ta thấy KNN là người con gái ntn? ? Được VT cứu thoát khái tay bọn cướp, nàng đã cư xử ra sao? - Xúc động - mời VT về để trả ơn.. ? Lời bộc bạch của KNN của tiền chẳng có bạc vàng thì không ... tấm lòng cùng người tâm trạng của nàng ntn? - áy náy, băn khoăn tìm cách đền ơn. ? Đối với VT thì việc trả ơn, đền ơn là hoàn toàn không cần thiết. Xong theo em, việc KNN có ý tha thiết muốn trả ơn là cần thiết hay không? Vì sao? ( Thảo luận đôi bạn 3p) Dự kiến SP: - Rất cần. Vì đó là đạo lí làm người: được giúp đỡ phải biết trả ơn *) Hơn nữa với NN lại là 1 cái ơn trọng, không chỉ là ơn cứu mạng mà còn cứu cả cuộc đời trong trắng của nàng( mà đối với ngươì con gái, điều đó còn quý hơn cả tính mạng) ? Qua lời lẽ của KNN, em nhận ra t/cách cao đẹp gì của nàng? GV: Nếu được người khác giúp đỡ mà không biết nhớ ơn, đền ơn thì đó là con người bất nhân, bất nghĩa. KNN đã biết xử sự đúng đạo lí làm người. Nhưng có điều ở đây nàng chẳng có gì để đền ơn. Vì vậy, KNN thực sự thấy lúng túng. Dù biết rằng đền đáp bao nhiêu cũng là chưa đủ.Và cũng chính vì thế mà KNN đã tự nguyện suốt đời giữ gìn, nâng niu bảo vệ cái tình cảm ấy, ơn nghĩa cao đẹp ấy. ? Qua nhân vật này em rút ra bài học gì cho bản thân? - Phải biết đền ơn những người đã giúp đỡ mình.

-> Nguyệt Nga là cô gái khuê các thùy mị, nết na có học thức,

- Là người cư xử đúng mực, ân tình biết trọng ơn nghĩa.

III.Tổng kết(4p) ( Ghi nhớ: SGK) 181


Đó là truyền thống quý báu của dân tộc VN. * Hoạt động 3: Tổng kết - Mục tiêu: HS đánh giá ND, NT đoạn trích. - Phương thức: Cá nhân , cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ ? Qua đoạn trích, em thấy tình của của NĐC đối với 2 nhân vật này như thế nào? - Yêu mến, trân trọng. - Ca ngợi sự thủy chung, ca ngợi ân nghĩa, ca ngợi tinh thần trọng nghĩa khinh tài. ? Đánh giá những nét đặc sắc về nd, nt của đoạn trích? - HS đọc ghi nhớ SGK IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân . - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn văn cảm nhận về nhân vật Lục Vân Tiên trong đoạn trích trên. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện . - Sưu tầm và đọc “Truyện Lục Vân Tiên”. - Tìm những câu thơ thể hiện quan niệm anh hùng của nhân vật LVT? Phân tích quan niệm đó - Soạn bài: Trau dồi vốn từ Rút kinh nghiệm Ngày 19 /10 /2020 182


_________________________________________________________ Ngày soạn: 18/10/2020 Ngày giảng: Tiết 39,40: Đọc -Hiểu văn bản: đồng chí (Chính Hữu) A. Mục tiêu cần đạt: 1- Kiến thức: Cảm nhận được vẻ đẹp chân thực, giản dị của tình đồng chí, đồng đội và hình ảnh người lính cách mạng được thể hiện trong bài thơ. - Nắm được đặc sắc nghệ thuật của bài thơ chi tiết chân thực hình ảnh gợi cảm và cô đúc, giàu ý nghĩa biểu tượng. 2. Kỹ năng:- Rèn luyện năng lực cảm thụ và phân tích cho chi tiết nghệ thuật các hình ảnh trong 1 tác phẩm thơ giàu cảm hứng hiện thực mà không thiếu sức bay bổng 3. Thái độ: Trân trọng và biết ơn những lớp người đi trước đã hiến dâng trọn tuổi thanh xuân, chịu khổ cực để có cuộc sống hoà bình, độc lập như Ngày nay. 4. Các năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác; tự giải quyết vấn đề; trình bày; đánh giá, sử dụng ngôn ngữ. B. Chuẩn bị - GV: Soạn, n/c tài liệu - HS : Đọc và soạn trước bài C. Tổ chức giờ học: I.. Hoạt động khởi động 5’ - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân, cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: trả lời miệng hoặc viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ ? Kể tên các tác giả, văn bản viết về người lính? Từ sau CM tháng 8, trong việc hiện đại VN xuất hiện một đề tài mới: Tình đồng chí, tình đồng đội của người chiến sĩ cách mạng - anh bộ đội Cụ Hồ. Chính Hữu là một trong những nhà thơ đầu tiên đóng góp thành công vào đề tài ấy bằng bài thơ đặc sắc: "Đồng chí". II. Hoạt động hình thành kiến thức 35’ Hoạt động của thầy và trò Nội dung * Hoạt động 1: Giới thiệu chung I. Giới thiệu chung(10p) - Mục tiêu: Hs nắm được tác giả, xuất xứ, bố cục… văn bản 183


- Phương thức: Cá nhân, cả lớp.. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Sản phẩm: Câu trả lời ghi vở - Tiến trình hoạt động: ? Em hiểu biết gì về nhà thơ Chính Hữu? hãy nhận xét đề tài trong thơ của ông? - Ông được nhà nước tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật năm 2000 ? Bài thơ ra đời vào năm nào? Em biết gì về h/cảnh sáng tác của bài thơ? GV: Chính Hữu tham gia chiến dịch VB 1947, h/cảnh chiến đấu rất gian khổ. Sau trận ấy nhà thơ bị ốm phải nằm điều trị, đơn vị cử 1 đông chí ở lại chăm sóc Chính Hữu. Tại nhà sàn heo hút ấy tác giả đã viết bài thơ này để tặng người bạn nông dân của mình. - Lúc đầu đăng trên tờ báo của đại đội sau mới đăng trên bào sự thật (báo nh/dân Ngày nay) *) HS đọc và tìm hiểu chú thích SGK ? Em thấy có phương thức biểu đạt nào được đan xen trong bài thơ này? Phương thức nào là chủ yếu? Thể thơ. - PTBĐ: Tù sù kết hợp với miêu tả và biểu cảm. Biểu cảm là chủ yếu - Thể thơ: Tự do, câu ngắn. - GV yêu cầu giải thích từ (2) ? Theo em , bài thơ chia làm mấy phần ? Nội dung từng phần ? *) Bố cục văn bản: 3 đoạn - 7 câu đầu: Cơ sở hình thành tình đồng chí. - 10 câu tiếp: Biểu hiện của tình đồng chí. - 3 câu cuối: Biểu tượng của tình đồng chí * Hoạt động 2 : Tìm hiểu văn bản - Mục tiêu: Hs nắm được nội dung tác phẩm - Phương thức: Cá nhân, cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh

1. Tác giả: Chính Hữu tên thật là Trần Đình Đắc sinh 1926, quê Can Lộc, Hà Tĩnh. - Là nhà thơ quân đội, ông viết không nhiều chủ yếu viết về người lĩnh và chiến tranh 2. Văn bản: - Bài thơ ra đời đầu 1948 in trong tập “Đầu súng trăng treo” - Là một trong những tác phẩm tiêu biểu nhất về người lính cách mạng của văn học chống Pháp (1946 -1954).

*) Bố cục văn bản: 3 đoạn

II Tìm hiểu văn bản.(28p) 1.Cơ sở của tình đồng chí

184


giá, GV đánh giá HS. - Sản phẩm: Câu trả lời ghi vở - Tiến trình hoạt động: * GV giao nhiệm vụ: Thảo luận nhóm( 7p) ? Theo nhà thơ, tình đồng chí, đồng đội giữa tôi và anh bắt nguồn từ những cơ sở nào? - HS thảo luận5p ? H/ảnh “nước nặm đồng chua, ®Êt cµy lªn sái ®¸”gợi đến vùng quê nào? ? Em có nhận xét gì về cách giới thiệu của tác giả? ? H/ảnh “Súng bên súng, đầu sát bên đầu” có những ý nghĩa ntn? Dự kiến SP: - Nước mặn đồng chua gợi vùng đất đồng chua nước mặn ven biển quanh năm chiêm khê mùa thối, đất cày lên sỏi đá là vùng trung du đất bạc màu, hay miền núi nơ đá sỏi cây cằn * Cách giới thiệu của tác giả: Sử dụng thành ngữ, ngôn ngữ hình ảnh thơ cô đúc, giàu sức gợi cảm. * H/ảnh “Súng bên súng, đầu sát bên đầu” có những ý nghĩa: - ý nghĩa tả thực: những giờ phút bên nhau cùng chiến đấu. - Hình ảnh súng biểu tượng cho sự nghiệp chiến đấu, lý tưởng cách mạng. ? Tất cả những đặc điểm chung và những tình cảm đó của các anh bộ đội cụ Hồ là cơ sở để tạo nên 1 tình cảm mới mẻ, thiêng liêng, đó là tình cảm gì? ? Tình cảm này được thể đb ở câu 7. chỉ ra sự đặc biệt đó và nêu cảm nhận của em về câu thơ này? - Chỉ có 1 từ với 2 tiếng và dấu chấm than tạo thành 1 nốt nhấn.... - Câu thơ là bản lề gắn kết cơ sở của tình đồng chí và những biểu hiện của tình đồng chí nó là sự kết tinh cao đẹp tình bạn và tình người.

- Sự tương đồng về cảnh ngộ, cùng xuất thân từ những vùng quê nghèo khó.

- Chung mục đích, lý tưởng, nhiệm vụ chiến đấu.

- Họ gắn bó, cùng chia sẻ những gian lao, niềm vui của đời lính.

=> Tạo nên tình đồng chí

185


GV: Nó ngợi ca t/cảm c/mạng bắt nguồn từ t/cảm truyền thống tình bạn tình đồng đội trong chiến đấu nhưng đã được đổi mới và nâng lên trong h/cảnh mới. - Tình cảm cao đẹp đã trở thành nguồn cảm hứng lớn nhất của thơ ca cách mạng và kháng chiến. Chính vì thế 2 chữ "Đồng chí" đã trở thành nhãn tự của đoạn thơ và là tựa đề cho thi phẩm của C.Hữư *) Trong những lời thơ tiếp theo, cảm nghĩ của nhà thơ hướng về các biểu hiện cụ thể của tình đồng chí. - Quan sát 10 câu tiếp * Thảo luận nhóm bàn: ( 5p) ? Khi đã trở thành đồng chí, những người lính tự biết về hoàn cảnh của nhau như thế nào? Phân tích cụ thể? ? Hình ảnh gian nhà không gợi tả điều gì ? Sản phẩm: - Ruộng nương...lính” - Gian nhà không: Gian nhà không còn gì nữa không còn có cách nào khác để chống chọi với thiên nhiên – diễn tả cái nghèo ? Từ mặc kệ còn có ý nghĩa nào khác? - Từ “Mặc kệ” : Bỏ tất, để lại, không quan tâm. - Giếng nước gốc đa là hình ảnh nhân hoá hoán dụ chỉ quê hương, người thân nhớ về các anh, nỗi nhớ của người hậu phương”. - Những người lính không hề vô tình, họ vẫn nặng lòng gắn bó với quê hương, vẫn cảm nhận được tình cảm nhớ nhung của quê hương với người chiến sĩ, mặt khác còn thể hiện được t/cảm của hậu phương đối với tiền phương. ? Nhận xét gì về ngôn ngữ và hình ảnh mà tác giả sử dụng? - Ngôn ngữ giản dị, hình ảnh chân thực.Hoán dụ , nhân hoá. ? Những hình ảnh đó gợi cho em suy nghĩ về điều gì trong biểu hiện của tình đồng chí? ? Rời bỏ làng quê vào bộ đội cuộc sống của các anh như thế nào?

2. Những biểu hiện của tình đồng chí

- Sự cảm thông sâu xa, chia sẻ những tâm tư, nỗi niềm của nhau.

186


? Em có nhận xét gì về cách miêu tả và cấu trúc của những câu thơ này? - Tả thực, những câu thơ sóng đôi đối xứng nhau. ? Với các câu thơ sóng đôi ấy có ý nghĩa gì? - Tg’ xây dựng những câu thơ sóng đôi đối ứng nhau nhằm diẻn tả được sự gắn bó, chia sẻ sự giống nhau của những người cùng cảnh ngộ. Cuộc sống gian khổ , thiếu thốn mọi mặt -- Khó khăn gian khổ,thiếu thốn về vật chất trang thiết bị bệnh tật hành hạ. ? Nhưng trong hoàn cảnh gian khổ đó, những người lính hiện lên với những nét đẹp nào? Cười buốt giá - Tay nắm lấy bàn tay ? Qua h.ảnh thơ "Miệng cười ...'', em biết thêm nét đẹp nào của các anh ? ? Trình bày cảm nhận của em về hình ảnh thơ'' thương nhau tay nắm lấy bàn tay''? ? Qua đó cho thấy tình đồng chí không chỉ dâng lại ở sự cảm thông mà nó còn biểu hiện như thế nào? *) Câu kết đoạn vừa nói lên tình cảm gắn bó sâu nặng giữa những người lính vừa gián tiếp thể hiện sức mạnh của những tình cảm ấy - Đọc 3 câu thơ cuối ? Ba câu thơ cuối đã khắc hoạ hình ảnh của người lính trong hoàn cảnh cụ thể nào? - Trong cảnh phục kích chờ giặc giữa rừng. - Đêm rét nơi rừng già, hai người lính bồng súng đợi giặc dưới chiến hào, Từ đó nhìn lên thấy trăng treo trên ngọn súng ( 3 hình ảnh: Ngưòi lính , khẩu súng, vầng trăng) ? Phân tích 3 câu thơ cuối - H/ả rừng hoang sương muối diễn tả sự gian khổ của đời lính. - Hình ảnh đầu súng trăng treo diễn tả nhiệm vụ chiến đấu và tâm hồn lãng mạn của người lính. Nó gợi ra sự liên tưởng phong phú thực tại và mơ mộng, chiến sĩ và thi sĩ , gần và xa...Mảnh

- Cùng nhau chia sẻ những gian lao, thiếu thốn của cuộc đời người lính. 3. Biểu tượng của tình đồng chí.

187


trăngnhư treo lơ lửng trên đầu ngọn súng.Súng và trăng, gần và xa, thực tại và mơ mộng, hiên thực và lãnh mạn.Đó là vẻ đẹp hài hoà của tâm hồn chiến sĩ- thi sĩ, vẻ đẹp của cuộc đời anh bội đội Cụ Hồ. ? Em có nhận xét gì về cách xây dựng những hình ảnh của tác giả ở đoạn thơ cuối? - Chất hiện thực và lãng mạn. ? Từ đó những vẻ đẹp nào của người chiến sĩ được khắc hoạ qua cách viết của nhà thơ? ? Qua bài thơ này em có cảm nhận gì về hình ảnh anh bộ đội thời kháng chiến chống Pháp? - GV khái quát: * Hoạt động 3: Tổng kết - Mục tiêu: Hs nắm được nghệ thuật, nội dung đặc sắc của tác phẩm - Phương thức: Cá nhân, cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Sản phẩm: Câu trả lời ghi vở - Tiến trình hoạt động: ? Bài thơ có gì đặc sắc về nghệ thuật? - Ngôn ngữ thơ cô đọng - Hình ảnh thơ thực, lãng mạn. - Hình ảnh đẹp lãng mạn về cuộc đời người lính, bất chấp khó khăn gian khổ để ung dung, tự tin. ? Bài thơ nêu nội dung gì? ? Em cảm nhận được những điều tốt đẹp nào ở những con người gọi nhau là đồng chí? - Gọi hs đọc ghi nhớ. III. Luyện tập * Mục tiêu: Củng cố cho HS KTCB của văn bản. * Phương pháp : Nêu vấn đề, nhóm, Cá nhân . 1.Vỡ sao t/g lại đặt tên cho b/thơ về tình đồng đội của những ng lính là Đồng chí? 2.Viết đoạn văn trình bày cảm nhận của em về đoạn cuối b/thơ?

- Sức mạnh và vẻ đẹp tinh thần của người lính cách mạng được tạo nên từ tình đồng chí.

III. Tổng kết(4p) 1. Nghệ thuật - Chi tiết và hình ảnh tự nhiên, bình dị mà cô đọng, giàu sức biểu cảm. 2. Nội dung - Tình cảm của những người lính dựa trên cơ sở cùng chung cảnh ngộ và lý tưởng chiến đấu, góp phần tạo nên sức mạnh và vẻ đẹp tinh thần của người lính CM.

IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) 188


-Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân . - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn văn cảm nhận về câu thơ cuối bài. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện . - Sưu tầm và đäcnhững bài thơ viết về người lính. - Học thuộc lòng bài thơ. Học thuộc ghi nhớ - Soạn bài: "Bài thơ về tiểu đội xe không kính * Rút kinh nghiệm Ngày 19/10/2020

____________________________________________ Ngày soạn:18/10/2020 Ngày dạy : Tiết 41, 42: Đọc -Hiểu văn bản Bài thơ về tiểu đội xe không kính (Phạm tiến Duật) A. Mục tiêu: 1. Kiến thức: - Cảm nhận được những nét độc đáo của hình tượng những chiếc xe không kính, cùng hình ảnh những người lái xe Trường Sơn hiên ngang dũng cảm, sôi nổi trong bài thơ. - Thấy được những nét riêng của giọng điệu ngôn ngữ bài thơ 2. Kỹ năng: Rèn luyện kỹ năng phân tích hình ảnh bài thơ 3. Thái độ: Trân trọng và biết ơn những lớp người đi trước đã hiến dâng trọn tuổi thanh xuân, chịu khổ cực để có cuộc sống hoà bình, độc lập như Ngày nay. - Tích cực bảo vệ môi trường

189


4. Các năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác; tự giải quyết vấn đề; trình bày; đánh giá, sử dụng ngôn ngữ. B. Chuẩn bị - GV: Soạn, nghiên cứu tài liệu - HS : Chuẩn bị bài C. Tiến trình lên lớp I.. Hoạt động khởi động 5’ - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân, cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: trả lời miệng hoặc viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ Kể tờn Các tác phẩm văn thơ viết về người lính thời chống Mĩ mà em biết? Em suy nghĩ gì về người lính thời chống Mĩ? Gdẫn dắt vào bài II. Hoạt động hình thành kiến thức 35’ Hđ của gv – hs * Hoạt động 1: Giới thiệu chung - Mục tiêu: Hs nắm được tác giả, xuất xứ, bố cục… văn bản - Phương thức: Cá nhân, cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Sản phẩm: Câu trả lời ghi vở - Tiến trình hoạt động: - * HS đọc chú thích * ? Trình bày những hiểu biết của em về nhà thơ Phạm Tiến Duật ? * Gv bổ sung tên các tác phẩm chính của ông. Đề tài: Viết về thế hệ trẻ trong cuộc kháng chiến chống Mỹ như cô gái thanh niên xung phong, người lính trên tuyến đường Trường Sơn. Phong cách thơ: giọng điệu sôi nổi, trẻ trung, hồn nhiên tinh nghịch mà sâu sắc. ? Bài thơ được ra đời trong hoàn cảnh nào ? *Gv hd đọc=> đọc tham khảo.

ND bài học I. Giới thiệu chung(8p) 1. Tác giả -

Ông sinh năm 1941, quê ở Thanh Ba, Phú Thọ. - Là 1 trong những gương mặt tiêu biểu của lớp nhà thơ trẻ thời kỳ chống Mỹ. - Sáng tác của PTD thời kì này tập trung viết về thế hệ trẻ trong cuộc k/c chống Mĩ 2.Văn bản: - Viết năm 1969 in trong tập “Vầng trăng quầng lửa” - Bài thơ được tặng giải nhất cuộc thi 190


thơ của báo văn nghệ 1969 – 1970 ? Hs đọc? Tìm hiểu chú thích 1 ? Nhan đề bài thơ có gì dặc biệt? ( Thảo luận cặp đôi 4p) Dự kiến SP: Hai chữ Bài thơ núi lờn Cách khai thỏc hiện thực (Không phải chỉ viết về những chiếc xe không kớnh, hay chỉ viết về hiện thực khốc liệt của chiến tranh mà chủ yếu khai thỏc) chất thơ vút lên từ hiện thực, chất thơ của tuổi trẻ Việt Nam vượt lên những khắc nghiệt của chiến tranh. *Gv: Đây là những phát hiện thú vị của tác giả thể hiện sự gắn bó và am hiểu hiện thực đời sống chiến tranh trên tuyến đường Trường Sơn. ? Hình ảnh nổi bật trong bài thơ là gì ? - Những chiếc xe không kính, ng chiến sĩ lái xe trên tuyến đường Trường Sơn. II. Tìm hiểu văn bản( 28p) * Hoạt động 2 : Tìm hiểu văn bản 1. Hình ảnh những chiếc xe - Mục tiêu: Hs nắm được nội dung, nghệ thuật tác không kính. phẩm - Phương thức: Cá nhân, cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Sản phẩm: Câu trả lời ghi vở - Tiến trình hoạt động: ? Tác giả đưa vào bài thơ h/ảnh độc đáo nào? ? Những chiếc xe không kính được miêu tả như thế nào? - Không có kính không phải vì xe ko có kính ? Em cú nhận xét gì về Cách giới thiệu những chiếc xe không kớnh của tác giả? - Cách giới thiệu bằng câu thơ dài, như văn xuôi . - Cách nói thản nhiên, lời thơ như một lời trò chuyện ? Nguyên nhân nào khiên chiếc xe trở thành không kính ? Nhận xét về cách giải thích ấy ? - Tác giả giải thích nguyên nhân rất thực: Bom giật, bom rung... * Chú ý khổ cuối ? Nhà thơ tiếp tục miêu tả gì về chiếc xe? 191


- Xe không có đèn, không có mui xe, thùng xe có xước. => gây sự chú ý về vẻ khác lạ ? Theo em những chiếc xe không kính là hiện tượng của nó, thể hiện tính chất ác liệt bình thường hay bất bình thường trong chiến tranh? của chiến tranh - Không bình thuờng trong cấu tạo và trong đời thường, nhưng lại rất bình thường, không phải hiếm 2. Hình ảnh những chiến sĩ lái trong h/cảnh chiến tranh ác liệt ở TS. xe: -> Phải có một hồn thơ nhạy cảm, ngang tàng tinh nghịch, thích cái lạ như PTD mới nhận ra và đưa vào thành h/tượng thơ độc đáo như thế ? Tại sao tác giả không miêu tả những chiếc xe có đầy đủ bộ phận mà lại chọn h/ảnh những chiếc xe không kính ? ? Miêu tả những chiếc xe ko kính, tg nhằm mđ gì? ? Từ hình ảnh những chiếc xe... làm nổi bật hình =>Tư thế bình tĩnh , hiờn ngang, ảnh nào trong bài thơ ? tự tin GV Các em chú ý hai khổ thơ đầu : ?Tìm những từ ngữ miêu tả hình ảnh người lính lái xe? - Ung dung - Nhỡn đất, nhỡn trời, nhỡn thẳng Ung dung gợi tư thế ntn? ? Nhận xét bptt sử dụng trong đoạn thơ? - Đảo ngữ, điệp ngữ... ? Qua đó thể hiện tư thế nào của người lính lái xe? ? Theo em, người lính ở trong chiếc xe không kính có điều gì thú vị, khác thường? - Được giao cảm với thế giới bên ngoài.→Tình yêu - Được chiêm ngưỡng vẻ đẹp khác thường của thiên nhiên nhiên Thảo luận nhóm 5’ ? Trên xe không kính, người lính ngoài cảm giác thú => Thái độ: Bất chấp gian khổ, vị như trên, cũn phải đối mặt với những điều gì nữa? bất chấp khó khăn nguy hiểm, vui ? Những người lính lái xe chấp nhận hiện thực đó vẻ, lạc quan. như thế nào? - ? Vẻ đẹp tính cách nào của người lính được bộc lộ? ? Qua đó, em có cảm nhận gì về quan hệ của họ? Dự kiến SP: - Tình đồng đội cởi mở, chân - Quan hệ đồng đội thành, đoàn kết,yêu thương, gắn - Cùng làm nhiệm vụ chiến đấu. 192


- Cựng chịu gian nguy. bó. - Đoàn kết gắn bó ? Những cỏi bắt tay qua cửa kớnh vỡ rồi núi với ta điều gì về lớnh? - Tâm hồn cởi mở. - Ham bạn bố, thõn thiện. ? Bên cạnh đó, những từ ngữ hình ảnh nào thể hiện quan hệ gần gũi giữa những người lính đó với nhau? - Chung bát đĩa nghĩa là gia đỡnh đấy! → Quan hệ gia đỡnh, gần gũi, thõn mật gắn bú với nhau. ? Qua đó em hiểu gì về Cách sống của người lính lái =>Tinh thần yêu nước, ý chí xe trên tuyến lửa? quyết tâm chiến thắng kẻ thù của - Sẵn sàng, thân ái, chia sẻ, kết đoàn. những người chiến sĩ. - Mong muốn những điều tốt đẹp. ? Từ đó, hình ảnh những người lính lái xe không kính có thêm vẻ đẹp tâm hồn nào? - Tình đồng đội cởi mở, chân thành, tươi thắm, vượt lên gian lao của cuộc chiến ác liệt. (Giáo viên liên hệ với bài thơ đồng chí) HS đọc khổ thơ cuối Chỉ ra và nhận xét gia trị về nghệ thuật? Xe : Không kính /không đèn / không mui / thùng xe có xước .->Nghệ thuật : Tăng tiến ( liệt kê) , Điệp từ + Đối lập : Xe – Nguời + Hoán dụ : Một trái tim : Là nhiệt huyết của sự nghiệp chống Mĩ cứu nưíc . Tác dụng của biện pháp đó? Sức mạnh nào giúp nguêi l¸i xe l¹c quan như vậy? 3. Tổng kết 3p Cảm nghĩ của em về thế hệ trẻ thời kháng chiến chống Mĩ, liên hệ với thế hệ trẻ Ngày hôm nay ? . Nghệ thuật * Hoạt động 3: Tổng kết - Mục tiêu: Hs nắm được nghệ thuật, nội dung đặc - Thể thơ tự do. - Bài thơ mang giọng điệu trẻ sắc của tác phẩm trung, tinh nghịch, ngang tàng. - Phương thức: Cá nhân, cả lớp. Nội dung - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh Khắc hoạ vẻ đẹp của những chiến sĩ giải phóng quân, Họ chính là giá, GV đánh giá HS. hình ảnh của cả một thế hệ Trường - Sản phẩm: Câu trả lời ghi vở Sơn hào hùng - Tiến trình hoạt động: Ghi nhớ ? Nhận xét về đặc điểm nghệ thuật của bài thơ ? 193


? Mượn hình ảnh những chiếc xe, nhà thơ đã khắc hoạ và ca ngợi điều gì ? III. Hoạt động luyện tập 5’ - Mục tiêu: HS củng cố kt đó học - Phương thức:HĐ nhóm - Sản phẩm:Hs làm vào vở bài tập - Cách tiến hành ? Qua bài thơ này em cảm nhân được gì về sự tàn phá của chiến tranh đối với những cánh rừng? - Tàn phá ác liệt, những cách rừng trơ trụi chỉ còn lại khói bụi. ? Rừng bị phá hoại sẽ ảnh hưởng như nào tới cuôci sống con người? - HS Thảo luận trả lời ? Vậy ta phải làm gì để giữ gìn sự sống trong sạch cho trái đất này? - Phải bảo vệ thiên nhiên và môi trường. IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân . - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn văn cảm nhận về hình ảnh thế hệ trẻ thời chống Mĩ qua bài thơ. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện . - Sưu tầm và đäc các tác phẩm viết về người lính. - Học bài (bài thơ và phân tích h/a những chiếc xe không kính và những chiến sĩ lái xe TS. Ôn tập kĩ văn học trung đại giờ sau kiểm tra. * Rút kinh nghiệm Ký duyệt: Ngày 19/10/2020

194


_____________________________________________ Ngày soạn : 18/10/2020 Ngày dạy : Bài 9.Tiết 43 : CHương trình địa phương (phần văn) A. Mục tiêu: 1. Kiến thức : - Giúp học sinh bổ sung hiểu biết về văn học địa phương bằng việc nắm được những tác giả và một số tác phẩm sáng tác từ đầu TK XIX đến nay về địa phương. - Cảm nhận được nỗi nhớ khắc khoải của người lính đang chiến đấu bảo vệ biên cương với người thương yêu ở hậu phương 2. Thái độ : Bồi dưỡng lòng ham mờ tìm hiểu văn học, tình cảm yêu mến văn học và các tác giả địa phương. 3. Kĩ năng : Bước đầu biết cách sưu tầm, tìm hiểu về tác giả văn học địa phương 4.Các năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác; tự giải quyết vấn đề; trình bày; đánh giá, sử dụng ngôn ngữ. B.CHUẨN BỊ: - GV: Sưu tầm các t¸c gi¶, tác phẩm ở địa phương (hoặc viết về địa phương) từ sau 1975 đến nay -H/s: Sưu tầm các t¸c gi¶, tác phẩm ở địa phương hoặc viết về địa phương từ sau 1975 đến nay (theo hướng dẫn của GV) C. Các hoạt động: 1. Khởi động 5p: - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân, cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: trả lời miệng hoặc viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ Kể tên tác giả, tác phẩm văn học địa phương mà em đã được học? - HS trả lời=> nhận xét - GV nhận xét và dẫn vào bài 2. Hoạt động hình thành kiến thức HĐ của thầy và trò Nội dung * Hoạt động 1: Giới thiệu chung I.Giới thiệu chung( 7p) - Mục tiêu: Hs nắm được tác giả, xuất xứ, bố cục… văn bản - Phương thức: Cá nhân, cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi 195


- Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Sản phẩm: Câu trả lời ghi vở - Tiến trình hoạt động: - Gv hướng dẫn học sinh tìm hiểu văn bản: “ Gửi em ở cuối sông Hồng” – Dương Soái ( Tài liệu địa phương) ? Nêu những nét cơ bản về tác giả? ? Bài thơ ra đời trong hoàn cảnh nào? Tháng 2-1979 khi ông làm phóng viên chiến trường ở mặt trận biên giới Lào Cai, trong tâm trạng của một người lính nơi chiến trận, anh viết bài thơ tràn đầy cảm xúc nhơ thương gửi người yêu ở hậu phương, nơi quê hương Duy Tiên- Hà nam ở cuối sông Hồng GV : Hướng dẫn cách đọc bài thơ : Nhẹ nhàng, da diết, tình cảm…. GV : đọc trước 1 lượt. Thảo luận nhóm bàn 3’: ? Nêu bố cục của bài thơ? Bài thơ có 2 ý chính : - Nỗi nhớ khắc khoải của người lính biên cương. - Lời nhắn gửi của người lính… * Hoạt động 2. Tìm hiểu văn bản : 27p - Mục tiêu: Hs nắm được nội dung, NT văn bản - Phương thức: Cá nhân, cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Sản phẩm: Câu trả lời ghi vở - Tiến trình hoạt động: HĐ cá nhân : ? Tìm những hình ảnh, chi tiết thể hiện nỗi nhớ của người lính đang chiến đấu bảo vệ biên cương tới quê hương và người yêu ở hậu phương? - HS : chỉ ra Các chi tiết, hình ảnh : + sông Hồng, mùa con nước, lắng phù sa, đồng quê. + Em năm ngóng tháng chờ, chiều chiều ra sông gánh nước, xuống sông Hồng thỏa nỗi em

1. Tác giả - Dương Soái sinh năm 1950 ở Chuyên Ngoại- Duy Tiên –Hà Nam - Làm công nhân địa chất đồng thời vừa làm thơ. -Thơ của ông nặng nghĩa tình - Các tác phẩm: Đất lạ, Gửi em ở cuối sông Hồng 2. Văn bản - Hoàn cảnh sỏng tác: : Thỏng 21979, khi D.Soỏi làm phúng viờn ở mặt trận biờn giới Lào Cai khốc liệt.

II. Tìm hiểu văn bản 1. Nỗi nhớ của người lính biên cương

196


mong…đài báo gió mùa..,tay em ngập dưới bùn.. * Thơ Dương Soái viết “Anh ở Lào Cai, nơi con sông Hồng chảy vào đất Việt”, đấy là cái tình rất cụ thể của người chiến sỹ ở mặt trận Lào Cai báng lửa năm 1979, nhưng khi ông Thuận Yến phổ nhạc: “Anh ở biên cương, nơi con sông Hồng chảy vào đất Việt”, tự dưng bài thơ phổ quát hơn, thơ bay rộng hơn trên khắp dải biên cương từ địa đầu Lòng Có tới cực mũi Cà Mau. ? Nhận xét về từ ngữ, hình ảnh và nhạc điệu của bài thơ? - Lời thơ sử dụng từ chất liệu của Ca dao dân ca : ngày ngày, chiều chiều, hỡi,…. GV : Liên hệ về chất nhạc điệu của bài thơ : Ngân nga, luyến láy, nhịp nhàng, da diết Điều đó một phần giúp cho bài thơ nhanh chóng trở thành một Bài ca đi cùng năm tháng Thảo luận cặp đôi 3’: ? Tại sao người lính lại nhắc đến hình ảnh sụng Hồng trong nỗi nhớ về quờ hương của mình ? Săn phẩm: GV giải thích rừ hơn về hình ảnh sụng Hồng : Sụng Hồng chảy dài từ biên cương – nơi người lính chiến đấu- qua quê hương Hà Nam. Hình ảnh dũng sụng gắn bú với tuổi thơ của tác giả cũng như gắn với mỗi người…. ? Tình cảm quờ hương trong người lính được hiện lên như thế nào qua những chi tiết đó ? * GV bình về tình cảm quờ hương của người lính : Tình quờ hương là tình cảm luụn thương trực trong mỗi con người, đặc biệt là những người lính trong hoàn cảnh chiến tranh khốc liệt. Người lính luôn phải đối mặt với cái chết. Họ chiến đấu để bảo vệ quê hương, đất nước, bảo vệ người thõn yêu của mình …. ?Nhớ về quê hương, người lính cũn nhớ đến ai? Đó là tình cảm như thế nào ở người lính ? Thảo luận nhóm 5’ ? Tìm những chi tiết, hình ảnh núi về người em gái hậu phương ? ? Cách thể hiện tình cảm của người em gái hậu

-Sử dụng chi tiết bình dị, gần gũi, dễ hiểu - Lời thơ giàu nhạc điệu, đậm chất ca dao dân ca.

Nỗi nhớ quê hương da diết.

Khắc khoải, nhớ nhung, đau đáu về người em gái yêu thương nơi hậu phương.

197


phương trong bài thơ có gì đặc biệt ? ? Qua những chi tiết đó, em cảm nhận dược tình cảm của người em gái hậu phương đối với người lính như thế nào ? Gợi ý sp: * Chi tiết, hình ảnh núi về người em gái hậu phương + năm tháng ngóng chờ + chiều chiều gánh nước + thương anh gặp rột. *Cách thể hiện tình cảm của người em gái hậu phương: Nỗi nhớ không thể hiện trực tiếp mà được thể hiện gián tiếp qua nỗi nhớ của người lính biên cương. *- Người em gái hậu phương luôn mong ngóng, chờ đợi,nhớ nhung, lo lắng vềngười lính biên cương. Tiêu biểu cho người phụ nữ Việt Nam đảm đang, chung thuỷ, làm hậu phương vững chắc cho người lính biên cương tiền tuyến. ? Trong nỗi nhớ , người lính đó nhắn gửi điều gì đến người yêu ở hậu phương? - Nhắn gửi người yêu ở hậu phương - “ Dũng sụng ngàu lờn sắc đỏ”( màu máu đỏ)=> cuộc chiến đấu diễn ra ác liệt, các anh chiến đấu hết mình vỡ Tổ quốc, cho dự cú mất mỏt cú hi sinh, nhưng anh luôn nhớ về em, luôn dành ty trọn vẹn cho em. - Em hãy hiểu và tự hào về Các anh… ?Quá đó, em cũn cảm nhận được những tình cảm nào của người lính ? ? Kể những văn bản đó học núi về tình cảm của người lính đựoc hoà quyện trong tình cảm đối tượng khác nhau ? - HS kể : + Tiếng gà trưa ( Xuõn Quỳnh) + Lòng yêu nước ( E- Ren – bua)

2. Lời nhắn gửi của người lính ( khổ cuối)

* Nỗi nhớ khắc khoải về người em gái hậu phương luôn hoà quyện trong tình yêu quờ hương đất nuớc -> Là động lực thôi thúc người lính hoàn thành nhiệm vụ vỡ Tổ quốc thiêng liêng.

198


GV : Bài thơ tràn đầy cảm xúc nhớ thương gửi người em gái thương yêu ở hậu phương – nơi quê hương ChuyênNgoại – Duy Tiên – Hà Nam ở cuối sông Hồng. Tình cảm người em gái hậu phương hoà cùng tình yêu quờ hương đất nước. * Hoạt động 3. Tổng kết 3p - Mục tiêu: HS nắm nét đặc sắc về nt, nd tác phẩm - Phương thức: Cá nhân, cả lớp - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Sản phẩm: Câu trả lời ghi vở - Tiến trình hoạt động: ? Khái quát những đặc sắc về nghệ thuật và nội dung bài thơ ? ? Trong bài thơ « Gửi em ở cuối sụng Hồng ằ, em thích nhất khổ nào ? Vỡ sao ? GV : Liên hệ về tình cảm yêu quờ hương, tự hào về người con quê hương Hà Nam với những tình cảm đáng trân trọng của nhà thơ Dương Soái…. 3. Hoạt động 3. Luyện tập - Mục tiêu : HS làm bài tập - PP : thảo luận, làm việc cá nhân * GV hd cho HS đọc thêm một số tác phẩm trong tài liệu để hiểu thêm về nền vh ở tỉnh Hà Nam từ thế kỉ XX đến nay…

III. Tổng kết

1.Nghệ thuật - Ngụn ngữ bình dị nhưng lóng mạn. - Lời thơ giàu nhạc điệu, đậm chất ca dao dân ca. 2.Nội dung : Nỗi nhớ của người lính biên cương về người em gái hậu phương.

IV. Luyện tập : 1.Bài tập ( Bài tập/ SGK T 32) 2.Đọc thêm a) Các giai đoạn phát triển của vănhọc Hà Nam từ TK XIX đến nay. 2 giai đoạn chính : -Văn học viết Hà Nam từ đầu TK XX đến 1945 -Văn học viết Hà Nam từ 1945 đến nay. b) Một số tác phẩm tiêu biểu.

IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân . - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn văn giới thiệu về gia đỡnh em, cú sử dụng từ địa phươgn Hà Nam. 199


V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện . - Sưu tầm và kể tên những tác giả ngoài tỉnh có những tác phẩm viết về Hà Nam. Kể tên tác phẩm được tuyển chọn trong cuốn “ Tuyển tập văn Hà Nam” - Chuẩn bị “ Tổng kết về từ vựng” Rút kinh nghiệm Ký duyệt : Ngày 26/10/2020

____________________________________________ Ngày soạn : 24/10/2020 Ngày dạy : Tiết 44+ 45: KIỂM TRA GIỮA HỌC Kè (THEO ĐỀ CỦA TRƯỜNG)

Ngày soạn :29/10/2020 Ngày dạy: Bài 9. Tiết 46.tổng kết về từ vựng I. Mục tiêu: - Kiến thức: Hệ thống hóa kiến thức về từ vựng đã học từ lớp 6 đến lớp 9 về từ đơn, từ phức, thành ngữ, nghĩa của từ - Kỹ năng: Biết vận dụng kiến thức đã học khi giao tiếp, đọc- hiểu và tạo lập văn bản. - Thái độ: Có thái độ đúng đắn trong học tập tiết ôn tập, từ đó có sự chuẩn bị đầy đủ. -Các năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác; tự giải quyết vấn đề; trình bày; đánh giá II. Chuẩn bị - GV: Giáo ỏn - HS : Phiếu học tập III. Tổ chức giờ học: 1. Khởi động 5’: 200


- Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân, cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: trả lời miệng hoặc viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ Nhắc lại các kiến thức về từ vựng đã học? - HS trả lời=> nhận xét - GV nhận xét và dẫn vào bài 2. Hoạt động hình thành kiến thức 35’ Hoạt động của thầy và trò Nội dung I.Ôn lại khái niệm từ đơn, từ phức, phân * Hoạt động1.Ôn lại khái niệm từ biệt các loại từ phức.(15p) đơn, từ phức, phân biệt các loại từ phức - Mục tiêu : HS củng cố, vận dụng lý thuyết làm bài tập - Phương thức: Cá nhân, cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Từ đơn: từ chØ gåm 1 tiếng : gà, vịt… - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS - Từ phức: Là những từ do 2 hoặc nhiều và tự đánh giá, GV đánh giá HS. tiếng tạo nờn: 2 loại - Sản phẩm: Câu trả lời ghi vở + Từ ghộp: là những từ phức được tạo ra - Tiến trình hoạt động: bằng cách ghép các tiếng có nghĩa với nhau: - Yêu cầu học sinh nhắc lại khái niệm VD: nhà cửa, xe đạp… về từ đơn và từ phức + Từ lỏy: là những từ phức được tạo ra - Giáo viên hướng dẫn học sinh làm nhờ phép láy âm: VD: ầm ầm, rào rào… bài tập 2 trong SGK để nhận diện từ ghép và từ láy. * Bài tập 2: SGK/122 Nhận diện từ ghép, từ láy - Từ ghép: giam giữ, tươi tốt, cỏ cây, đưa Từ ghép: quan hệ về ngữ nghĩa đón, rơi rụng , mong muốn, bọt bèo, bó buộc, Từ láy: quan hệ về ngữ âm. nhường nhịn, ngặt nghèo - Từ lỏy: nho nhỏ, gật gự, lạnh lùng, xa xụi, Thảo luận cặp đôi 5’ bài tập 2 * Gv: Những từ ghép nói trên có các lấp lỏnh yếu tố cấu tạo giống nhau 1 phần về vỏ ngữ âm nhưng chúng được coi là từ ghép vì giữa các yếu tố có mqh ngữ nghĩa với nhau. Sự giống nhau về ngữ * Bài tập 3: SGK/123 âm ở đây có tính chất ngẫu nhiên. - Từ láy: có sự giảm nghĩa so với nghĩa gốc: 201


trăng trắng, đèm đẹp, nho nhỏ, lành HS làm việc cặp đôi bài tập 3 5’ - Yêu cầu học sinh làm bài tập 3 - Cả lạnh,x«m xèp. lớp nhận xét - Từ láy có sự tăng nghĩa so với nghĩa gốc: - Giáo viên sửa chữa, bổ sung sạch sành sanh, sát sàn sạt, nhấp nhô . II. Thành ngữ:(15p) * Hoạt động 2.ễn lại Thành ngữ: - Mục tiêu : HS củng cố, vận dụng lý thuyết làm bài tập - Phương thức: Cá nhân, cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Sản phẩm: Câu trả lời ghi vở - Tiến trình hoạt động: ? Thế nào là thành ngữ? - Giáo viên hướng dẫn học sinh làm bài tập 2 → học sinh nắm vững sự phân biệt thành ngữ và tục ngữ *) Phân biệt Thành ngữ với tục ngữ + Thành ngữ thường là 1 ngữ cố định biểu thị khái niệm, nó có giá trị tương đương với 1 từ và được dùng như 1 từ có sẵn trong kho từ vựng. + Tục ngữ thường là 1 câu tương đối hoàn chỉnh biểu thị 1 phán đoán hoặc 1 nhận định,( biểu thị kinh nghiệm sống, kinh nghiệm tự nhiên xã hội). ( Tục ngữ thường khuyết tp chủ ngữ) VD :( Chúng ta) gần mực thì....

1. Khái niệm là loại cụm từ cú cấu tạo cố định biểu thị một ý nghĩa hoàn chỉnh. Nghĩa của thành ngữ thường là nghĩa bóng 2. Bài tập a. Bài tập 2: SGK/123 mục II - Tổ hợp từ là thành ngữ: b, d, e + "Đánh trèng bỏ dùi": làm việc không đến nơi, bỏ dở, thiếu trách nhiệm + "Được voi đũi tiờn": tham lam được cái này muốn cái khác hơn + "Nước mắt cá sấu": sự thông cảm thương xút, giả dối nhằm đánh lừa ng-êi kh¸c. - Tục ngữ: a, c + "Gần mực…thỡ rạng": hoàn cảnh, mụi trường XH có ảnh hưởng quan trọng đến tính cách, đạo đức của con người. + "Chó treo mèo đậy": muốn giữ gì n thức ăn với chó thỡ phải treo lờn, với mốo thỡ phải đậy lại b.Bài tập 3: Mục II - Thành ngữ có yếu tố chỉ động vật: + mèo mù vớ cá rán: 1 sự may mắn tình cờ HS làm việc nhóm 5’ bài 3 - Giáo viên giải thích nghĩa của từng do hoàn cảnh đem lại + Đầu voi đuôi chuột: công việc lúc đầu làm thành ngữ, tục ngữ - Chia lớp làm 3 nhóm, cho các tốt nhưng cuối cựng lại không ra gì + Như chó với mèo: xung khắc, không hợp nhóm làm thi → nhận xét lẫn nhau nhau - Giáo viên kết luận 202


- Thành ngữ cú yếu tố chỉ thực vật: + dây cà ra dây muống: Rườm rà dài dòng + Cây nhà lá vườn: những thức rau, hoa, quả do nhà trồng được (không cầu kỡ, bày vẽ) + Cưỡi ngựa xem hoa: việc làm mang tớnh chất hình thức, không cú hiệu quả cao c.Bài tập 4: 2 dẫn chứng việc sử dụng thành ngữ trong văn chương VD: Vợ chàng quỷ quỏi tinh ma - Giáo viên hướng dẫn học sinh làm Phen này kẻ cắp bà già gặp nhau bài tập 4 (Thuý Kiều báo õn báo oỏn) VD: Bảy nổi ba chìm: sống lênh đênh, gian truân, lận đận VD:Bọn hoạn quan cung giám lại thường nhờ gió bẻ măng II.Nghĩa của từ:(10p) 1.Khái niệm - Nghĩa của từ là toàn bộ nội dung mà từ biểu Hoạt động 3.ễn lại Nghĩa của từ - Mục tiêu : HS củng cố, vận dụng lý áthị thuyết làm bài tập - Muốn hiểu đúng nghĩa của từ ta phải đặt từ - Phương thức: Cá nhân, cả lớp, trong câu cụ thể nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Sản phẩm: Câu trả lời ghi vở 2.Bài tập: - Tiến trình hoạt động: 1.Chọn cách hiểu đúng trong những Cách - Yêu cầu học sinh nhắc lại khái niệm hiểu sau: nghĩa của từ Nghĩa của từ mẹ là: "người phụ nữ, có con, * Gv: từ gồm 2 mặt: ht và nd. (Hình nói trong quan hệ với con" thức của từ là mặt âm thanh mà ta - Chọn cách hiểu a. nghe được. Mặt âm thanh của từ có - Không chọn b vì nghĩa của mẹchỉ khác thể được ghi lại ở dạng chữ viết.) => 2 nghĩa của bố ở phần người phụ nữ. mặt này gắn bó mật thiết với nhau. - Không thể chọn c vì trong 2 câu này, nghĩa *) Có 3 cách để giải nghĩa của từ: của từ mẹ có thay đổi. Nghĩa của mẹ trong - Trình bày khái niệm mà từ biểu thị mẹ của em rất hiền là nghĩa gốc, còn nghĩa - Miêu tả sự vật, hành động, đặc điểm của từ mẹ trong thất bại là mẹ thành công là mà... từ biểu thị. nghĩa chuyển. - Đưa ra những từ đồng nghĩa, trái - Không thể chọn d vì nghĩa của từ mẹ và nghĩa với từ cần giải thích. nghĩa của từ bà có phần nghĩa chung là 203


người phụ nữ. 2.Chọn cách giải thích đúng, giải thích vỡ - Giáo viên hướng dẫn học sinh làm sao lại chọn cách giải thích đó bài tập 2 - cách giải thích đúng b: vỡ Cách giải thích; HS thảo luận nhóm bàn 5p a vỡ phạm một nguyên tắc quan trọng phải - Yêu cầu học sinh giải thích vì sao → tuõn thủ khi giải thích nghĩa của từ, vỡ đó dựng một cụm từ cú nghĩa thực thể để giải nhận xét thích cho một từ chỉ đặc điểm, tính chất (độ - Giáo viên kết luận - Giáo viên hướng dẫn học sinh làm lượng - tính từ) bài tập 3 - Yêu cầu học sinh giải thích lí do - Giáo viên kết luận IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân . - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết 2 câu văn có sử dụng thành ngữ và từ đơn, từ láy. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu cú liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện . - Sưu tầm và đäc s¸ch b¸o, tµi liÖu ®Ó t×m nh÷ng từ ngữ mới….làm tăng vốn từ của mình… - Tìm các thành ngữ trong các tác phẩm văn học và giải nghĩa ? Rút kinh nghiệm Ký duyệt: Ngày 30/10/2020

__________________________________________ Ngày soạn: 29/10/2020 204


Ngày dạy Tiết 47, 48:Tổng kết về từ vựng (tiếp) A.MỤC TIấU BÀI HỌC: - Về kiến thức Giúp H/s nắm vững kiến thức về từ vựng đó học từ lớp 6 đến lớp 9 (từ nhiều nghĩa..từ đồng âm, từ đồng nghĩa) - Kỹ năng: Biết vận dụng kiến thức đã học khi giao tiếp, đọc- hiểu và tạo lập văn bản. - Thái độ: Có thái độ đúng đắn trong học tập tiết ôn tập, từ đó có sự chuẩn bị đầy đủ. - Các năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác; tự giải quyết vấn đề; trình bày; đánh giá, B.CHUẨN BỊ: - GV: giao hợp đồng học tập cho học sinh. - H/s: chuẩn bị bài theo hướng dẫn của GV C.TIẾN TRÌNH BÀI DẠY: 1. Khởi động 5’ : - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân, cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: trả lời miệng hoặc viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ Nhắc lại các kiến thức về từ vựng đã học? - HS trả lời=> nhận xét - GV nhận xét và dẫn vào bài 2. Hoạt động hình thành kiến thức 40’ * Hoạt động 1 IV.Từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển nghĩa của - Mục tiêu : HS củng cố, vận từ;(14p) dụng lý thuyết làm bài tập - Phương thức: Cá nhân, cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Sản phẩm: Câu trả lời ghi vở - Tiến trình hoạt động: 1.Khái niệm: từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển ? Thế nào là từ nhiều nghĩa của từ 205


nghĩa,và hiện tượng chuyển nghĩa của từ? - Giáo viên hướng dẫn học sinh làm bài tập - Yêu cầu học sinh xác định từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển nghĩa của từ - Giáo viên giải thích - Mắt : Mắt người ( gốc) Mắt na, mắt dứa, ( chuyển) - Yêu cầu học sinh nhắc lại khái niệm - Giáo viên hướng dẫn học sinh làm bài tập 2 (thảo luận nhóm bàn 5p) * Ho¹t ®éng 2 Từ đồng âm: - Mục tiêu : HS củng cố, vận dụng lý thuyết làm bài tập - Phương thức: Cá nhân, cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Sản phẩm: Câu trả lời ghi vở - Tiến trình hoạt động: ?Thế nào là từ đồng âm?

- từ có thể cú một hoặc nhiều nghĩa VD : từ 1 nghĩa( xe đạp, máy nổ, bọ nẹt...) VD: từ nhiều nghĩa( chân, mũi , xuân, mắt...) - Hiện tượng chuyển nghĩa của từ: trong từ nhiều nghĩa , nghĩa gốc là nghĩa xuất hiện từ đầu là cơ sở để hình thành Các nghĩa khác. Nghĩa chuyển được hình thành trên cơ sở nghĩa gốc, có quan hệ với nghĩa gốc 2.Bài tập: - Từ hoa trong thềm hoa, lệ hoa được dùng theo nghĩa chuyển . Tuy nhiªn kh«ng thÓ coi ®©y lµ hiÖn t-îng chuyÓn nghÜa lµm xuÊt hiÖn từ nhiều nghĩa, vì nghĩa chuyển này của từ " hoa" chỉ là nghĩa chuyển lâm thời, nó chưa làm thay đổi nghĩa của từ, chưa thể đưa vào từ điển. V.Từ đồng âm:(13p)

1.Khái niệm: - Từ đồng âm là những từ giống nhau về âm thanh nhưng nghĩa khác xa nhau, kh«ng liªn qua g× víi nhau + Hiện tượng nhiều nghĩa: 1 từ có chứa nhiều nét nghĩa khác nhau( một hình thức ngữ âm có nhiều nghĩa) VD từ "chín": - chỉ lương thực, thực phẩm đã được nấu chín( cơm chín) - chỉ sự vật phát triển đến giai đoạn cuối có thể thu hoạch hoặc sử dụng được( lúa chín, mít chín) - chỉ sự vật đã được xử lí qua nhiệt như 1 công đoạn kĩ HS thảo luận nhóm 5p Phân biệt từ nhiều nghĩa với thuật bắt buộc( vá chín) hiện tượng từ đồng âm? Cho - chỉ tài năng hoặc suy nghĩ đã phát triển đến mức cao( VD? suy nghĩ đã chín, tài năng đã chín) + Hiện tượng đồng âm: hai hoặc nhiều từ có nghĩa rất Làm bài tập (mục V/SGK khác nhau 124) VD: (con ngựa) lồng lên- lồng( vỏ chăn)- lồng ( nhốt gà)- đèn lồng 2.Bài tập: a, Từ lá ở đây là từ nhiều nghĩa: Lỏ 1: nghĩa gốc 206


Lỏ 2 (lỏ phổi): mang nghĩa chuyển b, Đường 1: đường ra trận Đường 2: như đường *Ho¹t®éng 3 Từ đồng => từ đồng âm nghĩa khác nhau không có nghĩa nghÜa: VI.Từ đồng nghĩa:(12p) - Mục tiêu : HS củng cố, vận dụng lý thuyết làm bài tập - PP: Đàm thoại, cá nhân - Sản phẩm hđ: ghi vở bài tập - Cách tiến hành: ?Thế nào là từ đồng nghĩa? 1.Khái niệm: Là những từ cú nghĩa giống nhau hoặc Cho VD? gần giống nhau VD: mẹ và mỏ, chết - hi sinh HD H/s làm bài tập mục VI. 2.Bài tập: Chọn cáhc hiểu đúng trong a.Bài tập 2: Chọn cách hiểu d: "các từ đồng nghĩa với những cách sau đây? Giải nhau có thể không thay thế được cho nhau trong nhiều thích vỡ sao lại chọn như trường hợp sử dụng " vậy? b.Bài tập 3: - Đọc yêu cầu BT 3 Khi người ta đó ngoài 70 xuõn… - Làm BT -> từ xuõn thay thế cho từ tuổi - Trình bày miệng trước lớp => xuân một mùa trong năm đồng nghĩa 1 tuổi (lấy bộ phận để chỉ toàn thể - hình thức chuyển nghĩa theo hình thức hoán dụ) - Từ xuân ở đây được sử dụng để tránh lặp từ, đồng thời thể hiện tinh thần lạc quan của t¸c gi¶ IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân . - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết 2 câu văn có sử dụng từ nhiều nghĩa và từ đồng nghĩa. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: 207


HS về nhà thực hiện . - Ôn lại toàn bộ kiến thức trong bài và nắm được các dạng bài tập của nó - Tiếp tục chuẩn bị nội dung của bài tổng kết Rút kinh nghiệm Ký duyệt: Ngày 30/10/2020

________________________________________________ Ngày soạn: 29 /10/2020 Ngày dạy Tiết 49:Tổng kết về từ vựng (tIếp) A.MỤC TIấU BÀI HỌC: - Về kiến thức : Giúp H/s nắm vững kiến thức về từ vựng đó học từ lớp 6 đến lớp 9 (từ trái nghĩa, cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ, trường từ vựng) - Kỹ năng: Biết vận dụng kiến thức đã học khi giao tiếp, đọc- hiểu và tạo lập văn bản. - Thái độ:Có thái độ đúng đắn trong học tập tiết ôn tập, từ đó có sự chuẩn bị đầy đủ. - Các năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác; tự giải quyết vấn đề; trình bày; đánh giá, B.CHUẨN BỊ: - GV: giao hợp đồng học tập cho học sinh. PP: Nêu và giải quyết vấn đề, thảo luận - H/s: chuẩn bị bài theo hướng dẫn của GV C.TIẾN TRÌNH BÀI DẠY: 1. Khởi động 5’ : - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân, cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: trả lời miệng hoặc viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ Nhắc lại các kiến thức về từ vựng đã học - HS trả lời=> nhận xét - GV nhận xét và dẫn vào bài 2. Hoạt động hình thành kiến thức 38’ *Hoạt động 1 Từ trái nghĩa: VII.Từ trỏi nghĩa(15p) 208


- Mục tiêu : HS củng cố, vận dụng lý thuyết làm bài tập - Phương thức: Cá nhân, cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Sản phẩm: Câu trả lời ghi vở - Tiến trình hoạt động: ?Nhắc lại khái niệm từ trỏi nghĩa? Cho VD - Một từ nhiều nghĩa có thể thuộc nhiều cặp từ trái nghĩa khác nhau VD: lành>< rách, mẻ, độc,ác - Từ trái nghĩa được sử dụng trong thể đối, tạo các hình tượng tương phản, gây ấn tượng mạnh, làm cho lời nói thêm sinh ®éng Đọc yêu cầu BT HS Thảo luận bài tập 2

- GV diễn giảng thêm

1.Khái niệm: Là những từ có nghĩa trái ngược nhau xét trên một cơ sở chung nào đó( theo 1 ph-¬ng diện nào đó) VD: già>< trẻ (độ tuổi) dài>< ngắn( chiều dài) + HT trái nghĩa xảy ra nhiều nhất ở các tính từ +Các tính chất có thể có mức độ khác nhau( lạnh-mát-ấm) gọi là trái nghĩa thang độ; nhưng cũng có những t/c mang tính lưỡng phân(sống chết )- đối lập nhau. 2.Bài tập: a.Bài tập 1: cặp từ cú quan hệ trỏi nghĩa: Xấu - đẹp, xa - gần, rộng - hẹp b.Bài tập 2: - Cựng nhóm với sống - chết cú: chẵn - lẻ; chiến tranh - hoà bình (trỏi nghĩa lưỡng phân: biểu thị 2 khái niệm đối lập nhau và loại trừ nhau, thường không có khả năng kết hợp đợc với nững ừ chỉ ức độ: rất, hơi, lắm, quá) - Cựng nhóm với già - trẻ: yêu - ghét, cao - thấp, nông - sâu, giàu - nghèo (trái nghĩa thang độ: biểu thị khái niệm có tính chất thang độ, khẳng định cái này không có nghĩa là phủ định cái kia, có khả năng kết hợp được với các từ chỉ mức độ: rất, hơi, lắm, quá) VIII.Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ:(14p)

*Hoạt động 2 Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ - Mục tiêu : HS củng cố, vận dụng lý thuyết làm bài tập - Phương thức: Cá nhân, cả lớp, 209


nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Sản phẩm: Câu trả lời ghi vở - Tiến trình hoạt động: ?Nêu khái niệm về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ? Cho VD - 1 HS thảo luận nhóm bàn, lập bảng hệ thống

1.Khái niệm: - Nghĩa của 1 từ có thể rộng hơn hoặc hẹp hơn nghĩa của từ ngữ khác. - từ được coi là nghĩa rộng khi phạm vi nghĩa của từ bao hàm phạm vi nghĩa của 1 số từ khác - Từ được coi là nghĩa hẹp khi phạm vi nghĩa của từ được bao hàm trong phạm vi nghĩa của từ khác - một từ có nghĩa rộng đối với những từ ngữ này, đồng thời có thể có nghĩa hẹp đối với 1 từ ngữ khác. VD: Động vật: chú, mốo, gà, lợn 2.Bài tập - Từ: từ dơn và từ phức - Từ phức: từ ghộp và từ lỏy + Từ ghép: chính phụ + đẳng lập + Từ lỏy: lỏy toàn bộ + lỏy bộ phận Lỏy bộ phận: Lỏy õm và lấy vần - Giải thích nghĩa của những từ trong sơ đồ VD: Từ lỏy âm là từ láy các bộ phận phụ âm đầu IX.Trường từ vựng(10p)

*Hoạt động 3 Trường từ vựng - Mục tiêu : HS củng cố, vận dụng lý thuyết làm bài tập - Phương thức: Cá nhân, cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. 1.Khái niệm. là tập hợp tất cả những từ cú một - Sản phẩm: Câu trả lời ghi vở nột chung về nghĩa - Tiến trình hoạt động: VD: Trường từ vựng đồ dùng học tập: vở, sách - 1 H/s trình bày miệng bút… H/s khác bổ sung 2 Bài tập ?Nhắc lại khái niệm từ vựng? 2 từ cùng tường từ vựng là tắm - bể -> tăng giá Cho VD? trị biểu cảm của câu nói, tăng sức tố cáo tội ác - HD H/s làm BT (thảo luận cặp thực dân Pháp đôi 5p) - Trình bày trước lớp IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân . - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở

210


- Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Tìm trường từ vựng: Trường học, gia đỡnh, bệnh viện. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện . Tìm trong các đoạn trích học có những từ cùng trường từ vựng? Rút kinh nghiệm Ký duyệt: Ngày 30/10/2020

________________________________________________ Ngày soạn: 29 /10/2020 Ngày dạy : Tiết 50: TRả bài KIỂM TRA ẵ Kè 1 A.MỤC TIấU BÀI HỌC: Giúp H/s: - Nắm vững hơn cách làm bài đọc hiểu, viết đoạn văn, làm bài văn tự sự kết hợp với miêu tả; nhận ra được những chỗ mạnh, chỗ yếu của mình khi viết loại bài văn này - Rèn kĩ năng tìm hiểu đề, lập dàn ý và kĩ năng diễn đạt - Năng lực: nhận biết và sửa chữa nhược điểm bài làm,làm việc nhóm, Cá nhân.... B.CHUẨN BỊ: - GV: Bài viết của H/s + Các lỗi trong bài + Cách chữa - H/s: đọc lại đề, lập dàn ý chi tiết đề văn đó viết ở bài TLV số 2 C.TIẾN TRÌNH BÀI DẠY 1. Khởi động 5’ : - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân, cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: trả lời miệng hoặc viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ: HS đọc lại đề kiểm tra. 211


I. Phần Đọc hiểu (5,0 điểm). Câu 1 (2,0 điểm): Nếp sống giản dị và thanh đạm của Bác Hồ, cũng như các vị danh nho xưa, hoàn toàn không phải là một cách tự thần thánh hóa, tự làm khác đời, mà đây là lối sống thanh cao , một cách di dưỡng tinh thần, một quan niệm thẩm mĩ về cuộc sống, có khả năng mang lại hạnh phúc thanh cao cho tâm hồn và thể xác." a) Đoạn văn trên trích trong tác phẩm nào ? Của ai ? b) Đoạn văn trên viết theo phương thức biểu đạt nào ? c) Từ văn bản trên và sự hiểu biết của bản thân, hãy làm sỏng tỏ nếp sống giản dị và thanh đạm của Bác Hồ trong đời sống và sinh hoạt hàng ngày bằng 1 đoạn văn tổng phân hợp (khoảng 10 câu). Câu 2 (3,0 điểm) Đọc đoạn thơ sau trả lời câu hỏi: (từ 1 đến 3) “Võn xem trang trọng khác vời Khuôn trăng đầy đặn nét ngài nở nang Hoa cười ngọc thốt đoan trang, Mây thua nước tóc, tuyết nhường màu da,” a) Đoạn thơ trên trớch trong văn bản nào? Của ai? Nêu xuất xứ của văn bản đó. b) Chỉ ra và phân tích tác dụng của phép tu từ trong đoạn thơ trên. c) Viết đoạn văn ngắn ( từ 8 – 10 câu) trình bày cảm nhận của em về nhân vật được nói đến trong đoạn thơ trên II. Phần làm văn (5,0 điểm). Dựa vào Chuyện người con gái Nam Xương của Nguyễn Dữ, trong vai bé Đản khi đó trưởng thành kể lại cuộc đời đầy oan khuất của mẹ. 2. Hoạt động hình thành kiến thức 35’ I Tìm hiểu đề, đáp án. HĐ 1: Phân tích đề, lập dàn ý - Mục tiêu: HS nắm được kiểu bài , nd, yêu cầu đề và lập dàn ý cơ bản - Phương thức: Cá nhân, cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Sản phẩm: Câu trả lời ghi vở - Tiến trình hoạt động: HS đọc lại đề bài. Cho HS xác định và đáp án và biểu điểm tiết 44,45). ? Xác định yêu cầu của đề bài. ? Ngoài phương thức tự sự là chính cũn cấn phải kết hợp phương thức biểu đạt nào. 212


- Lập luận, miêu tả. ? Kĩ năng viết đoạn văn ?... ? Yếu tố nghị luận thể hiện rừ ở chỗ nào. - Ý kiến , nhận xét, đánh giá của bản thân. - Yếu tố miêu tả nội tâm thể hiện như thế nào. HĐ2: Nhận xét ưu, nhược điểm Mục tiêu: HS biết được những ưu điểm, hạn chế để rút kn bài viết - Phương thức: Cá nhân, cả lớp - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Sản phẩm: Câu trả lời ghi vở - Tiến trình hoạt động: GV nhận xét ưu điểm và nhược điểm GV nêu cụ thể những ưu điểm để HS phát huy. HĐ 3: Chữa lỗi, trả bài - Mục tiêu: HS phát hiện và chữa lỗi về chính tả, ngữ pháp - Phương thức: Cá nhân, cả lớp - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Sản phẩm: Câu trả lời ghi vở - Tiến trình hoạt động: GV chỉ rừ những hạn chế trong bài làm của HS để các em khắc phục.

II. Nhận xét bài làm: * Ưu điểm: - Tỏ ra nắm được kiến thức và có kỹ năng làm bài. - Kết hợp được yếu tố nghị luận và miêu tả nội tâm trong làm văn tự sự. * Hạn chế: - Phần TLV: câu chuyện cũn gượng ép, các yếu tố kết hợp có nhưng cũn mờ, kỹ năng dùng từ, viết câu văn nghị luận cũn yếu. - Một số bài làm cũn quỏ sơ sài. III. Chữa bài, trả bài:

Bước 1: GV trả bài để HS tự kiểm tra, tự sửa và trao đổi bài cho nhau để sửa các lỗi dùng từ, chính tả. Bước 2: HS lên bảng sửa lỗi diễn đạt, dùng từ. Cho HS tập viết đoạn văn tự sự cú yếu tố nghị luận, miêu tả nội tâm. III. HĐ luyện tập 5’ - HS đọc bài viết và tự sửa lỗi IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) 213


-Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân . - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn văn về cách khắc phục nhược điểm của m qua bài viết văn trên. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện . - Sưu tầm và đọc các bài văn tự sự hay. - Chuẩn bị tiết sau kiểm tra truyện trung đại 1 tiết Rút kinh nghiệm Ký duyệt: Ngày 2/112020

_-----------------------------------------Ngày soạn; 30/10/2020 Ngày dạy Bài 11.Tiết 51:Đọc – Hiểu văn bản: Đoàn thuyền đánh cá - Huy Cận A. Mục tiêu cần đạt: 1. Kiến thức: - Thấy được và hiểu được tác giả , hoàn cảnh ra đời bài thơ - Những xúc cảm của nhà thơ trước biển cả rộng lớn,về vẻ đẹp bức tranh thiên nhiên vũ trụ lúc hoàng hôn và cuộc sống lao động của ngư dân trên biển. 2. Kĩ năng: - Rèn luyện kĩ năng cảm thụ và phân tích được một số chi tiết NT tiêu biểu trong bài thơ (hình ảnh, ngụn ngữ, õm điệu) - Cảm nhận được cảm hứng về thiên nhiên và s/sống lao động của tác giả được đề cập đến trong tp 3. Thái độ: 214


- Lòng tự hào về những người lao động khi bước vào thời kỡ xây dựng CNXN 4. Các năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác; tự giải quyết vấn đề; trình bày; đánh giá, sử dụng ngôn ngữ. B. Chuẩn bị: - GV: Soạn bàivà đọc tài liệu tham khảo PP: Đàm thoại, giảng bình, thuyết trình, thảo luận - H/s: Soạn bài theo hướng dẫn C. Các hoạt động: I.. Hoạt động khởi động 5p - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân, cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: trả lời miệng hoặc viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ Kể tên những tác phẩm văn thơ viết về người dân chài miền miển em biết. *) GT : Nói đến các nhà thơ trong phong trào Thơ mới 30-45 ngoài Xuân Diệu, HMT, LTLư ta không thể không nói tới Huy Cận... II. Hoạt động hình thành kiến thức HĐ của thầy và trò Nội dung * Hoạt động 1: Giới thiệu chung I. Giới thiệu chung(15p) - Mục tiêu: Hs nắm được tác giả, xuất xứ, bố cục… văn bản - Phương thức:: Nhóm, cá nhân , cả lớp... - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm:câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Cách tiến hành: ? Giới thiệu những nột chính về T/g? 1.Tác giả: Huy Cận (1919 - Tham gia c¸ch m¹ng từ năm 1945, sau c¸ch m¹ng 2005) giữ nhiều trọng tr¸ch trong chính quyền , là một - Quê: Ân Phú -Vụ Quảng - Hà trong những nhà thơ tiªu biểu của nền thơ hiện đại Tĩnh ViÖt Nam - Nổi tiếng trong phong trào thơ - ¤ng ®-îc nhà nước trao tặng giải thưởng Hå ChÝ mới với tập "Lửa thiêng" Minh về V¨n häc nghÖ thuËt năm 1996 2.Văn bản: ?Cho biết hoàn cảnh ra đời của T/p? - Năm 1958, «ng đi thực tế ở ? Chuyến đi thâm nhập thực tế ở vùng mỏ Quảng vïng má Quảng Ninh bài thơ ra Ninh có ý nghĩa ntn đối với Huy Cận? đời trong thời gian ấy và in 215


- Giúp nhà thơ thấy rõ và sống trong không khí lao động sôi nỏi hào hứng của nhân dân. *) Đọc to, rừ, chính xác, thể hiện sự phấn chấn, hào hứng - Nhịp 4/3, 2-2/3 ? Em hiểu ntn về hình ảnh “ mặt trời xuống biển như hòn lửa” ? Sóng đã cài then... là ntn? ? Trong bài thơ tác giả nhắc đến những loại cá nào? Em hiểu gì về những loại cá đó? ? Tìm bố cục của bài thơ, nêu ND chính của từng phần? (Thảo luận cặp đôi) -Bố cục: 3 phần: + 2 khổ đầu: C¶nh ra kh¬i + 4 khổ tiếp theo: Cảnh đoàn thuyền đánh cá +Khæ 7: Cảnh đoàn thuyền trở về. ? Dựa vào bố cục trên em có nhận xét gì về trình tự triển khai bố cục của bài thơ? ? Với bố cục trên bài thơ đã tạo ra 1 khung cảnh không gian và thời gian ntn? - Không gian rộng lớn bao la - Thời gian là nhịp tuần hoàn của vũ trụ từ lúc hoàng hôn – bình minh *) Điểm nhịp tg cho công việc của đoàn thuyền đánh cá là nhịp tuần hoàn của thiên nhiên vũ trụ. ? Đọc toàn bài thơ, hãy KQ cảm hứng bao trựm của "Đoàn thuyền đánh cá" Cảm hứng về thiên nhiên vũ trụ - Cảm hứng về lao động của t¸c gi¶ hai cảm hứng này hoà quyện và thống nhất trong toàn bộ bài thơ * Hoạt động 2 : Tìm hiểu văn bản - Mục tiêu: Hs nắm được nội dung tác phẩm - Phương thức:Thảo luận cặp đôi, cá nhân - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm:câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Cách tiến hành: 1 H/s đọc diễn cảm 2 khổ thơ đầu ? Cảnh hoàng hôn trên biển được T/g miêu tả qua

trong tập thơ "Trời mỗi ngày lại s¸ng"

*) Bố cục được triển khai theo hành trình 1 chuyến ra khơi của đoàn thuyền đánh cá.

II.Tìm hiểu văn bản:(21p) 1.Cảnh ra khơi.

- Nghệ thuật: so sỏnh,nhân hoá

216


những câu thơ nào ? Nhận xét gì về NT của T/g sử dụng ở đây *Cảnh hoàng hôn - "Mặt trời xuống biển như hßn lửa Sóng đ· cµi then đªm sập cửa" - Nghệ thuật: so sỏnh,nhân hoá (Vũ trụ như là một ngôi nhà lớn, màn đêm bông xuống như một tấm cửa khổng lồ với những lượn song là then cửa) ? Biển hiện lên với một vẻ đẹp ntn? ? 2 câu thơ trên, giúp em cảm nhận được ®iều gì về thời gian ra khơi? ? Trong khung cảnh đó đoàn thuyền đánh cá ®-îc miªu t¶ ntn? ? Từ lại cú ý nghĩa gì * Cảnh đoàn thuyền đánh cá "...lại ra khơi" - công việc hàng ngày, đây là một trong trăm nghỡn chuyến đi trên biển ? Nhận xét gì về nt tác giả sử dụng?Tác dụng? ? Họ ra khơi mang theo điều gì? - Họ ra khơi mang theo câu hát - Câu hát căng buồm cùng gió khơi ? BPNT nào được sử dụng ở hình ảnh "câu hỏt căng buồm”. T/d của BPNT này - hình ảnh ẩn dụ: gắn kết 3 sự vật, hiện tượng cánh buồm, gió khơi và câu hát của người đánh cá -hình ảnh khoẻ khoắn, mới lạ và đẹp lóng mạn (câu hỏt của người đánh cá, tiếng hát vang khoẻ bay cao cùng gió, hoà với gió thổi căng cánh buồm cho con thuyền lướt nhanh ra khơi) câu hát chan chứa niềm vui ? Tiếng hát thể hiện điều gì? * GV: Tiếng hát hoà với gió, nâng cánh gió, tiếp sức cho gió làm căng buồm đẩy thuyền ra khơi. Đó là tiếng hát mạnh mẽ bởi vì không phải một con thuyền mà cả một đoàn thuyền ra khơi. Tiếng hát đó làm căng buồm là một hình ảnh khoa trương nhưng lại rất hợp lí.Cảnh ra khơi phơi phới, lạc quan... Thảo luận nhóm bàn 5p

- Cảnh biển kỳ vĩ, tráng lệ - Vũ trụ bắt đầu đi vào trạng thái nghỉ ngơi thư giãn.

*) NT đối lập giữa thiên nhiên và con người=> Con người không nghỉ ngơi đang Ngày đêm lao động với 1 khí thế hào hứng phấn khởi. *) Lối nói khoa trương

- Thể hiện tinh thần lạc quan yêu đời, mong muốn của con người vào thắng lợi.

217


? Đọc lại khổ thơ thứ 2, nội dung lời hát ở khổ thơ thứ 2 như thế nào? ? Qua đó người đánh cá thể hiện tâm tư gì? Dự kiến SP: - Những đàn cá tưởng tượng so sánh như những con thoi bạc dệt trên biển bằng muụn luồng sỏng của mình. - Những người dân chài gửi vào trong tiếng hát tình cảm thiết tha với biển với quờ hương. Đó cũn là tiếng ca mời gọi cỏ vào. III. Hoạt động luyện tập - Mục tiêu: HS củng cố kt đó học - Phương thức:HĐ cá nhân - Sản phẩm:Hs làm vào vở bài tập - Cách tiến hành: ? Đọc diễn cảm bài thơ và phân tích giá trị các biện pháp tu từ trong khổ thơ đầu? IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân . - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn văn cảm nhận cảnh đoàn thuyền ra khơi. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện . - Sưu tầm và đäc các tác phẩm viết về người dân chài. - Học thuộc đoạn thơ. Chuẩn bị tiết sau *Rút kinh nghiệm Ký duyệt :Ngày 2/112020

218


________________________________________ Ngày soạn : 30/10/2020 Ngày dạy : Bài 11.Tiết 52: Đọc- Hiểu văn bản Đoàn thuyền đánh cá - Huy Cận A. Mục tiêu (như tiết 51) B Chuẩn bị - GV: Soạn bàivà đọc tài liệu tham khảo - H/s: Soạn bài theo hướng dẫn C. Các hoạt động: I.. Hoạt động khởi động 5p - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân, cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: trả lời miệng hoặc viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ Nêu cảm nhận của em về bức tranh thiên nhiên khi đoàn thuyền đánh cá ra khơi ở tiết 1 các em đã được tìm hiểu về đoàn thuyền đánh cá ra khơi lúc hoàng hôn với một khí thế sôi nổi, hào hùng cùng với tâm trạng náo nức của người đi biển. Để hiểu rõ hơn nữa về không khí lao động của con người và sự kì vĩ lớn lao của biển cả chúng ta cùng tìm hiểu tiết 2 của bài II. Hoạt động hình thành kiến thức: 35p * Hoạt động 1 : Tìm hiểu cảnh đánh cá trên biển - Mục tiêu: Hs nắm được cảnh đánh cá trên biển - Phương thức:Thảo luận cặp đôi, cá nhân - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Cách tiến hành: ? Nhắc lại bố cục của bài thơ. HS đọc 4 câu thơ khổ 3 Thảo luận nhóm 5p ? Xác định những từ ngữ tg dùng để miêu tả đoàn

I/ Giới thiệu chung II/ Tìm hiểu văn bản(32p) 1. Cảnh ra khơi

2.Cảnh đánh cá

219


thuyền? ? Quan sát vào những từ ngữ này em có nhận xét gì về cách sử dụng từ ngữ của tg khi miêu tả đoàn thuyền. ? Em có nhận xét gì về cách sử dụng từ ngữ, và hình ảnh của tg khi miêu tả đoàn thuyền Dự kiến SP: - Đéng từ mạnh ->Những động từ này miêu tả hình ảnh đoàn thuyền đang lao đi rất nhanh với vận tốc phi thường, đoàn thuyền có gió làm lái - Hình ảnh đoàn thuyền : -Buồm trăng, mây cao, biển bằng, dàn đạn thế trận, dò lớn lao, kì vĩ, khổng lồ hoà bụng biển, lưới vây giăng nhập với thiên nhiên - Cách xây dựng hình ảnh vừa thực vừa ảo ? Với cách sử dụng từ ngữ và hình ảnh như vậy cho chúng ta thấy đoàn thuyền hiện ra với vẻ đẹp ntn? * Con thuyền đánh cá vốn nhỏ bé trước biển cả bao la đã trở thành con thuyền kì vĩ, khổng lồ, hoà nhập với kích thước rộng lớn của thiên nhiên, vũ trụ. Những h/a “ lái gió” “ buồm trăng”, “ dàn đan thế trận”, “ mây cao”, “ biển bằng”, “ dò bụng biển” đã biến những chiếc thuyền đánh cá bình thường hàng Ngày thành những thuyền tiên đi trong cảnh tiên, nâng tầm vóc con người lên cao hoà nhập vào vũ trụ. * Để tôn thêm vẻ đẹp của đoàn thuyền là hình ảnh của biển cả ? T/g đã kể và tả về các loài cá bằng cách nào? phép liệt kê - Cá nhụ, cá chim, cá đé, cá song ( phép liệt kê ) ? Việc sử dụng phép liệt kê để kể và tả về loài cá của tg nhằm mục đích gì? Rất nhiều loài cá với các màu sắc khác nhau: cá nhụ, cá chim, cá đé, cá song * Có rất nhiều các loài cá được tg kể tên đến loại nhưng tg chỉ miêu tả 1 loài cá ( cá song ) ? Tg mtả cá song ntn? Cá song lấp lánh đuốc đen hồng Cái đuôi em quẫy trăng vàng choé ? Em hiểu gì về loài cá này Hs trả lời theo chú thích * ở đây có rất nhiều loài cá khác nhau với đầy đủ 220


màu sắc : cá nhụ, cá chim, cá đé, cá song. Con cá song là 1 nét vẽ tài hoa, vẩy cá đen, hồng, lấp lánh trên biển nước lân tinh chan hoà ánh trăng vàng choé. Cái đuôi cá quẫy được so sánh với ngọn đuốc rực cháy, NT phối sắc tài tình làm cho vần thơ đẹp như 1 bức tranh sơn màu rực rỡ. Bầy cá giống như những nàng tiên vũ hội ? Không chỉ mtả về vẻ đẹp riêng của loài cá này, tg còn dùng cách xưng hô rất đặc biệt gọi cá bằng em. Em hiểu ntn về cách xưng hô này? - Cách xưng hô rất thân mật, thể hiện sự gần gũi, yêu mến thiên nhiên của tg ? Nhìn bầy cá bơi lượn nhà thơ còn liên tưởng đến điều gì - Đêm thở: sao lùa nước Hạ Long ? Em có nxét gì về nhịp thở của câu thơ này - Cách ngắt nhịp đặc biệt, phá cách : 2/5 ? Cách ngắt nhịp đó có t/d ntn trong việc thể hiện nd của câu thơ - Nhấn mạnh thêm cảnh đêm ở Hạ Long rất đẹp, tg tưởng tượng bóng sao lùa váo làn nước làm nên tiếng - Biển đẹp, giàu có lung thở của đêm. Sự tưởng tượng phong phú của nhà thơ linh, huyền ảo như đưa người đọc đi vào cõi mộng. Phải có 1 t/y biển sâu nặng mới viết nên những vần thơ tuyệt bút như vậy ?Qua sự cảm nhận của nhà thơ em thấy biển VN hiện lên ntn Biển không chỉ đẹp, giàu có lung linh, huyên ảo ? Em thấy tg còn cảm nhận ntn về biển Biển cho ta cá như lòng mẹ Nuôi lớn đời ta tự buổi nào ? Tại sao tg lại so sánh biển " như lòng mẹ" Phép so sánh - So sánh biển như lòng mẹ để thấy được biển cũng như tấm lòng của người mẹ rất rộng lớn, ôm ấp, chở - Nhân hậu, bao dung che cho những đứa con, cho nhân dân ta từ bao đời nay và đồng thời câu thơ như còn để nói lên lòng tự hào của dân chài đối với biển quê hương ? Từ đó tg giúp chúng ta cảm nhận được vẻ đẹp gì nữa của biển VN * Hoà cùng với h/a đoàn thuyền và vẻ đẹp của biển cả là h/a của những người lao động trên biển 221


Chú ý vào 2 câu thơ đầu khổ 5 ? Công việc của những người lao động đánh cá trên biển được khắc hoạ qua những h/a nào? - Gọi cá, gõ thuyền, nhịp trăng cao, kéo xoăn tay ? Người lao động gọi cá bằng cách nào? - Hát bài ca * Công việc đánh cá là công việc bình thường của những ngư dân lao động miền biển, nhưng ở đây người dân lao

222


động gọi cá bằng tiếng hát gõ thuyền đuổi cá hoà cùng sóng biển. Vầng trăng soi xuống mặt biển, muôn ngàn ánh vàng tan ra theo làn sóng vỗ vào mạn thuyền tạo thành những nhịp điệu rất nhịp nhàng gọi cá của những người dân lao động.Một đên trôi nhanh trong nhịp điệu lao động hào hứng hăng say. Trên bầu trời sao đã thưa và mờ. Cảnh kéo lưới được miêu tả đầy ấn tượng. Những cánh tay săn chắc kéo lưới “ xoăn tay” ? Em hiểu " kéo xoăn tay" là hành động kéo lưới ntn - Đéng t¸c kéo lưới rất căng, khoẻ và đẹp thể hiện sự rắn rỏi, dứt khoát của những người dân lao động ? Qua đó em có nhận xét gì về cách sử dụng h/a của tg qua những câu thơ này - h/a vừa thực vừa có sự liên tưởng, tưởng tượng ? Thông qua những h/a thực và liên tưởng, tưởng tượng giúp em cảm nhận được công việc và tinh thần của người lao động ntn ? Với tinh thần lao động như vậy kết quả của họ đạt được là gì ? Chùm cá nặng * Hoạt động 2 : Tìm hiểu cảnh trở về - Mục tiêu: Hs nắm được cảnh đoàn thuyền đánh cá trở về bến - Phương thức:Thảo luận cặp đôi, cá nhân , nhóm bàn - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Cách tiến hành: ? Em hãy so sánh cách diễn đạt của câu thơ đầu khổ thơ cuối và câu thơ cuối của khổ 1( Thảo luận cặp đôi 3p) Giống nhau về h/a: cùng ra đi và trở về trong tiếng hát, h/a mặt trời ra đi: mặt trời xuống biển, trở về : mặt trời đội biển Khác nhau ở vần điệu : thanh bằng – trắc, giữa từ “ cùng” và “ với” ? Sự khác nhau giữa từ " cùng" và " với" tạo nên sự thay đổi ntn cho khổ thơ - âm hưởng hào hùng của thơ cuối

- Công việc lao động nặng nhọc nhưng con người lao động vẫn say mê hào hứng, hoà nhập với thiên nhiên.

3. Cảnh trở về

223


Tạo ra ý nghĩa mới giữa cảnh trở về đoàn thuyền ra đi với câu hát nhưng là câu hát hoà cùng thiên nhiên, hoà cùng ngọn gió làm căng buồm cho thuyền lướt nhanh ra khơi Còn gìơ đây cũng là câu hát trở về nhưng là hát với gió khơi. Con người trở về với đầy ắp thành quả lao động, con người giờ đây đã ngang tầm thiên nhiên, vũ trụ Thảo luận nhóm bàn: 5p ? Để miêu tả cảnh đoàn thuyền trở về tg sử dụng những bp NT nào ? Việc sử dụng nhũng bp NT này có t/d ntn trong việc mtả cảnh đoàn thuyền trở về? Dự kiến SP: * Con người và đoàn thuyền giờ đây đã ngang tầm với vũ trụ, đã làm chủ được thiên nhiên, chinh phục được thiên nhiên.Hình ảnh “ mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi” đã vẽ lên cảnh được mùa cá và cuộc sống hp ấm no của ngư dân vùng biển – “ Mắt cá” hay chính là ánh mắt của những con người lao động mới đang hối hả hăng say lao động, họ như nhìn thấy cả 1 cuộc sống mới huy hoàng sáng lạng trong tương lai.Bằng lđộng và mồ hôi họ đã viết lên bài ca cuộc đời ? Qua đây giúp em cảm nhận 1 c/sống lđộng ntn trên vùng biển của tổ quốc GV bình : h/c sáng tác bthơ ? Qua những bức tranh về thiên nhiên và con người lđộng trong bthơ em có nxét gì về cái nhìn và cảm xóc của tg trước thiên nhiên, đất nước và con người lao động GV cho HS quan sát cả bài thơ Xuyên suốt bài thơ là h/a của những câu hát ( Thảo luận bàn) ? Câu hát xuất hiện mấy lần và trong những hoàn cảnh nào 4 lần : ?Việc lặp lại nhiều lần tiếng hát như vậy nhằm mục đích gì - Đem l¹i ©m ®iÖu t-¬i vui, khoÎ kho¾n cña 1 khóc ca lao ®éng ®Çy hµo høng say mª * Hoạt động 3: Tổng kết

- Đoàn thuyền trở về trong khung cảnh 1 Ngày mới bắt đầu

- Nhịp sống hối hả mãnh liệt với thành quả to lớn của người dân lao động miền Bắc.

- Thể hiện niềm vui, niềm tự hào của nhà thơ trước đất nước và cuộc sống. III/ Tổng kết (4p) 1 Nghệ thuật: - Âm hưởng khoẻ khoắn, sôi nổi, phôi pha, bay bổng, lạc quan - Cách gieo vần linh hoạt (vần liền liền xen lẫn vần Cách) - Liên tưởng, tưởng tượng phong phú 224


- Mục tiêu: Hs nắm được nghệ thuật, nội dung đặc sắc của tác phẩm - Phương thức: vấn đáp - Sản phẩm:HS ghi vở - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Cách tiến hành :

2 Nội dung: -Sự hài hoà giữa thiên nhiên và con người lao động, bộc lộ niềm vui, niềm tự hào của nhà thơ trước đất nước và cuộc sống *Ghi nhớ: Sgk/142

? Cảm hứng chủ đạo của bthơ là gì. Âm hưởng ra sao ? Qua đó bthơ thể hiện nd gì I

II. Hoạt động luyện tập - Mục tiêu: HS củng cố kt đó học - Phương thức:HĐ cá nhân - Sản phẩm:Hs làm vào vở bài tập - Cách tiến hành: ? Cảm nhận của em về khổ thơ đàu của bài thơ bằng một đoạn văn khoảng 10 câu IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân . - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn văn cảm nhận cảnh đoàn thuyền trở về. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện . - Sưu tầm thêm một số câu thơ viết về quê hương miền biển và người dân chài 225


- Chuẩn bị các tư liệu liên quan đến bài thơ Bếp lửa của Bằng Việt *. Rút kinh nghiệm Ký duyệt: Ngày 2/112020

__________________________________________________ Ngày soạn: 31/10/2020 Ngày dạy: Tiết 53, 54 : Tổng kết về từ vựng (Sự phỏt triển của từ vựng…, trau dồi vốn từ) A. Mục tiêu: 1. Kiến thức: - Nắm vững hơn và biết vận dụng những kiến thức về từ vựng đã học từ lớp 6 đến lớp 9 (Sự phát triển của từ vựng, từ mượn, từ Hán Việt, thuật ngữ, biệt ngữ xã hội và các hình rhức trau dồi vốn từ) 2. Kỹ năng: - Rèn kĩ năng hệ thống hoá, tổng hợp 3.- Thái độ: Có thái độ đúng đắn trong học tập tiết ôn tập, từ đó có sự chuẩn bị đầy đủ. 4. Các năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác; tự giải quyết vấn đề; trình bày; đánh giá B.. Chuẩn bị - GV: giáo ỏn - HS : Phiếu học tập C. Tổ chức giờ học: I.. Hoạt động khởi động 5’ - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân, cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: trả lời miệng hoặc viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ Kể tên các kiến thức về từ vựng đó học ở Ngữ văn 9. GV : Hai tiết trước các em đã được tìm hiểu, củng cố lại các phần căn bản của từ vựng. Hôm nay chúng ta cùng nhau đi tổng kết lại những vấn đề về từ vựng tiếp. II. Hoạt động hình thành kiến thức 35’ Hoạt động của thầy và trò

Nội dung

226


* Hoạt động 1: Sự phát I. Sự phát triển của từ vựng(12p) triển của từ vựng - Mục tiêu: HS nắm chắc Các 1. Bài tập 1: Cách phỏt triển từ vựng TV => Phát triển nghĩa của từ ngữ: Thêm nghĩa – p/thức: nhóm, cả lớp chuyển nghĩa - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi => Phát triển số lượng từ ngữ: Tạo từ mới – mượn - Sản phẩm:câu trả lời ghi vở từ - Phương án KTĐG: HS đánh Ví dụ 1: giá HS và tự đánh giá, GV - Chị em sắm sửa bộ hình đi chơi xuân. đánh giá HS. - Ngày xuân em hãy còn dài - Cách tiến hành: Xuân 1: Chỉ mùa xuân – nghĩa gốc Xuân 2: Chỉ tuổi trẻ – nghĩa chuyển ? Nêu các cách phát triển Ví dụ 2: của từ vựng? - Sở hữu trí tuệ - Cấu tạo theo mô hình x + y hoặc y + x => Tạo từ mới Ví dụ 3: ? Lấy ví dụ và phân tích? - Học sinh - Sinh viên => Học viên - Rađiô - Tivi => Vay mượn nước ngoài * Các cách phát triển từ vựng Phát triển nghĩa của từ ngữ

GV hướng dẫn HS làm việc nhóm bàn bài tập: 5p GV: Gäi đại diện nhóm lên bảng vẽ sơ đồ phát triển từ vựng

Hoạt động 2: Từ mượn và từ Hỏn Việt - Môc tiªu: HS nắm chắc kiến thức về từ mượn - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm:câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh

Phát triển số lượng từ ngữ

Tạo Vay Thêm Chuyển nghĩa nghĩa từ mới mượn 2. Bài tập 2: - Phát triển từ vựng bằng cách phát triển nghĩa của từ (dưa) chuột (con) chuột… - Phát triển từ vựng bằng cách tăng số lượng từ ngữ + Tạo thêm từ ngữ mới + Mượn từ ngữ của tiếng nước ngoài. 3. Bài tập 3: II. Từ mượn(10p) 1. Bài tập 1: - Ngoài từ thuần Việt là những từ do nhân dân ta tự sáng tạo ra, chúng ta còn vay mượn nhiều từ của tiếng nước ngoài để biểu thị những sự vật, hiện tượng đặc điểm mà tiếng Việt chưa có từ thật thích hợp để biểu thị đối với từ vựng. 227


giá HS và tự đánh giá, GV 2. Bài tập 2: đánh giá HS. - Đáp án C - PP: Hoạt động cá nhân , Là từ mượn của tiếng Hán nhưng được phát âm hoạt động nhóm và dùng theo cách dùng từ của tiếng Việt - Cách tiến hành: Ví dụ: Quốc gia, Quốc phòng, Giáo viên GV: Hướng dẫn HS làm - Cả 4 không đúng bài tập 2 3. Bài tập 3: Giáo viên tổ chức cho học sinh Thảo luận nhóm (5') - Những từ săm, lốp… đã được Việt hoá hoàn toàn - Đại diện nhóm lên bảng - Những từ axít, ra.đI.ô, vI.ta.min chưa được Việt làm hoá hoàn toàn. - Giáo viên sửa chữa III. Từ Hán việt(5p) 1. Khái niệm ? Em hiểu thế nào là từ 2. Bài tập mượn - Quan niệm đúng: b GV: Gọi học sinh làm bài tập 2 trang 135 - Học sinh lên bảng làm bài tập 3 - Giáo viên sửa chữa ? Thế nào là từ Hán Việt? GV: Gọi học sinh làm bài 2 * Hoạt động 3: Tìm hiểu thuật ngữ và biệt ngữ xã hội, trau dồi vốn từ - Mục tiêu: HS củng cố kiến thức về thuật ngữ và biệt ngữ xã hội, trau dồi vốn từ. Vận dụng lý thuyết vào làm bài tập - PP: Hoạt động cá nhân, cả lớp - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm:câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Cách tiến hành:

IV. Thuật ngữ và biệt ngữ xã hội(8p) 1. KN 2. BT - Thời đại kinh tế toàn cầu các nước phát triển phải giao lưu, hội nhập đặc biệt tiếp thu thành tựu khoa học. Vậy phải hiểu các thuật ngữ khoa học nếu không sẽ tụt hậu. V. Trau dồi vốn từ(15P) 1. Bài tập 1: + Có 2 cách: - Nắm đầy đủ và chính xác nghĩa của từ và cách dùng từ - Học lời văn tiếng nói trong nhân dân, nhất là trong văn thơ. 2. Bài tập 2: + Bách khoa toàn thư: Từ điển bách khoa ghi đầy đủ tri thức của các ngành + Bảo hộ mậu dịch: Chính sách bảo vệ sản xuất 228


? Thế nào là thuật ngữ? trong nước chống lại sự cạnh tranh - HS nhắc lại khái niệm 3. Bài tập 3: ? Nêu vai trò của thuật ngữ a. Sai từ "béo bổ" từ này chỉ tính chất cung cấp trong đời sống hiện nay? nhiều chất bổ dưỡng cho cơ thể (cung cấp chất dinh - HS nhắc lại dưỡng cho cơ thể con người) ? Em hiểu biệt ngữ xã hội? → Sửa "béo bổ" = dễ dàng mang lại nhiều thuận lợi. Hãy kể tên 1 số biệt ngữ xã b. Sai "đạm bạc" thay bằng "tệ bạc" hội mà em biết? c. Sai "tấp nập" thay bằng "tới tấp" - HS nêu suy nghĩ, kể tên - Thời đại kinh tế toàn cầu các nước phát triển phải giao lưu, hội nhập đặc biệt tiếp thu thành tựu khoa học. Vậy phải hiểu các thuật ngữ khoa học nếu không sẽ tụt hậu. ? Có mấy cách trau dồi vốn từ? Là những cách nào? GV: Gọi học sinh lên bảng làm bài tập 2 - Gợi ý để học sinh làm bài tập 3

IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân . - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giỏ HS. - Tiến trình hoạt động: Viết 2 câu có sử dụng từ vựng tiếng Việt đó được phát triển. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện . - Tìm từ Hỏn Việt trong các văn bản đó học và giải nghĩa 229


- Chuẩn bị cho giờ tổng kết tiếp theo (Ôn tiếp về từ tượng hình, tượng thanh và 1 số biện pháp tu từ) * Rút kinh nghiệm Ký duyệt: Ngày 2/11/2020

____________________________________ Ngày soạn: 31/10/2020 Ngày dạy : Bài 10.Tiết 55 : nghị luận trong văn bản tự sự A. Mục tiêu cần đạt: 1. Kiến thức: Hểu thế nào là nghị luận trong văn bản tự sự, vai trò và ý nghĩa của yếu tố nghị luận trong văn bản tự sự. - Luyện tập các yếu tố nghị luận trong văn bản nghị luận trong văn bản tự sự và viết đoạn văn tự sự có sử dụng các yếu tố nghị luận. 2. Kỹ năng: Rèn kĩ năng sử dụng các yếu tố nghị luận trong văn bản tự sự. 3. Thái độ: Có thái độ đúng đắn trong việc sử dụng yếu tố nghị luận trong văn bản tự sự. 4. Các năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác; tự giải quyết vấn đề; trình bày; đánh giá, B. Chuẩn bị - GV: Soạn, nghiên cứu bài - HS : Chuẩn bị bài C. Tổ chức giờ học: I.. Hoạt động khởi động 5’ - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân, cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: trả lời miệng hoặc viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ - Sưu tầm những câu thơ nghị luận trong các đoạn trích ‘Truyện Kiều” – Nguyễn Du II. Hoạt động hình thành kiến thức 35’ Hoạt động của thầy và trò Nội dung * Hoạt động 1: Tìm hiểu yếu tố nghị luận I. Tìm hiểu yếu tố nghị luận trong văn bản tự sự trong văn bản tự sự(25p) - Mục tiêu: HS phân tích Vd để hình thành đặc 1. Bài tập: SGK 230


điểm 2. Nhận xét - Phương thức: thảo luận, cá nhân - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm:câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Cách tiến hành: * Thảo luận nhóm 5’: 1. Nội dung chính của đoạn trích a là gì? 2. Để tự thuyết phục mình, ông giáo đã đưa ra những luận điểm và lập luận ntn? 3. Mục đích của việc đưa ra các luận điểm, luận cứ và lập luận đó là gì? Dự kiến sản phẩm: - Đây là những suy nghĩ nội tâm của nhân vật ông giáo trong truyện ngắn Lão Hạc. Ông giáo đưa ra các luận điểm và lập luận lôgic sau: - Để tự thuyết phục mình, ông giáo đã đưa ra những luận điểm và lập luận - NVĐ: Nếu ta ... với họ - Phân tích vấn đề: vợ tôi ... quá rồi + Khi người ta đau chân + Khi người ta khổ quá + Vì cái bản tính .. lấp mất - Kết thúc vấn đề: "tôi biết... nỡ giận" ? Qua tìm hiểu trên em thấy để làm rõ vấn đề *) Vda : Mục đích để người đọc ấy tg đã nghị luận bằng cách nào? suy nghĩ về con người và c/s xung ? Em có nhận xét gì về kiểu câu trong các câu quanh ta. văn trên -> nghị luận bằng cách nêu ý kiến - Kiểu câu: là câu ghép, câu khẳng định với các nhận xét và lý lẽ dẫn chứng. mệnh đề hô ứng: nếu A thì B. Khi A thì B ? Với cách sử dụng những câu văn lập luận như trên có tác dụng gì? => Cách lập luận đó phù hợp với tính cách của ông giáo, một người có học thức, hiểu biết, giàu lòng yêu thương, luôn trăn trở, dằn vặt, suy nghĩ về cách sống, cách nhìn đời, nhìn người . *) Cý VD b: Hoạt động cá nhân ? Cuộc đối thoại giữa ai với ai, diễn ra trong hoàn cảnh nào? vị trí hai người khác nhau ntn? 231


? Trong phiên toà 2 người có nhiệm vụ gì? Cuộc đối thoại diễn ra dưới hình thức nghị luận ? Lập luận của K thể hiện ntn? - Sau lời mỉa mai là sự đay nghiến xưa nay.... ở những câu đầu "Đàn bà.. trái nhiều ? Mục đích của kiều khi đưa ra những lập luận đó là gì? ? Hoạn Thư đã biện minh cho mình những lý lẽ gì? - Hoạn thư lập luận bằng 1 luận điểm + Là đàn bà →ghen là chuyện thường + Kể công + trong cảnh chồng chung + Nhận tội mang sự khoan dung ? Mục đích của hoạn Thư khi đưa ra những lập luận này là gì? ? Trong hai đoạn văn nghị luận người ta đã sử dụng các loại từ và các loại câu nào? * Về hình thức: Đoạn văn chứa rất nhiều từ, câu mang tính chất nghị luận a. Nếu ... thì, vì thế ..cho nên, sở dĩ là vì, khi A...thì B b. Mấy... càng... ? Tại sao người ta lại sử dụng từ ngữ như vậy? - Phù hợp với tính cách ông giáo, có học thức, hiểu biết giàu lòng thương người, luôn suy nghĩ trăn trở về cách nhìn đời nhìn người. -Phù hợp với ngôn ngữ 1 phiên toà... ? Qua đó em thấy ND nghị luận thường diễn đạt bằng hình thức nào? Tác dụng của cách diễn đạt ấy là gì? ? Yếu tố nghị luận có vai trò gì trong văn bản tự sự được thể hiện như thế nào? * Hoạt động 2. Luyện tập - Mục tiêu : HS củng cố, vận dụng lý thuyết làm bài tập - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm:câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS.

*) VDb: Kiều và Hoạn Thư đều đưa ra những lý lẽ,lập luận của riêng mình

- Mục đích: Kiều bắt Hoạn Thư phải nhận lỗi của mình.

- Hoạn Thư để giảm nhẹ tội lỗi và mong Kiều tha thứ

-> ND nghị luận được diễn đạt bằng hình thức lập luận làm cho câu chuyện thêm phần triết lý. 3. Ghi nhớ: II. Luyện tập(13p)

232


1. Bài tập 1: - Cách tiến hành: ? Lời văn trong đoạn trích Lão Hạc ở mục 1.1 - Lời của ông giáo là lời của ai? Người ấy đang thuyết phục ai? - Ông thuyết phục chính ông và Thuyết phục điều gì? mọi người - HS thảo luận nhóm bàn - Thuyết phục trước những hiện tượng phức tạp của con người + Làm việc Cá nhân + Thảo luận + Trình bày kết quả, Các nhóm nhận xét - GV nhận xét - chốt. IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân . - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn văn ự sự có sử dụng yếu tố nghị luận. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện . - - Học bài + làm bài tập còn lại - Chuẩn bị nội dung cho bài tập làm thơ và chữ * Rút kinh nghiệm Ký duyệt: Ngày 13/11/2020

___________________________________________________ Ngày soạn 10/11/2020 Ngày dạy: Bài 12.Tiết 56, 57 : Đọc- Hiểu văn bản: Bếp lửa - Bằng Việt -

233


I. Mục tiêu cần đạt : Kiến thức: Cảm nhận được tình cảm, cảm xóc chân thành của nhân vật trữ tình người cháu và hình ảnh người bà giàu tình thương, giàu đức hy sinh của bài thơ bếp lửa. Thấy được nghệ thuật diễn tả cảm xóc thông qua hồi tưởng kết hợp miêu tả, tự sự, bình luận của tác giả. * Kĩ năng: Phân tích, cảm nhận tác phẩm hiện đại. * Thái độ: Giáo dục tình yêu gia đình, người thân, yêu quê hương. Giáo dục lòng biết ơn những người mẹVN anh hùng 4. Các năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác; tự giải quyết vấn đề; trình bày; đánh giá, sử dụng ngôn ngữ. II. Chuẩn bị - GV: Soạn, nghiên cứu tài liệu - Nêu vấn đề, đàm thoại, giải thích, phân tích ... - HS: Phiếu học tập III. Tiến trình lên lớp I.. Hoạt động khởi động 5p - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân, cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: trả lời miệng hoặc viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ Chương trình lớp 7 chúng ta đã được học bài thơ nào về tình bà cháu? ( Tiếng gà trưa – Xuân Quỳnh ). Cùng đề tài với bài thơ “ Tiếng gà tra”, nhà thơ Bằng Việt lại đem đến cho người đọc những suy nghĩ, cảm xóc rất khác qua bài thơ “ Bếp lửa” => chúng ta cùng tìm hiểu. II. Hoạt động hình thành kiến thức NỘI DUNG CẦN ĐẠT HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRề * Hoạt động 1: Giới thiệu chung I. Tìm hiểu chung - Mục tiêu: Hs nắm được tác giả, xuất xứ, bố cục… văn bản Tác giả : - Phương thức:: Nhóm, cá nhân , cả lớp... - Nguyễn Việt Bằng - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi 3- Hoàn cảnh ra đời bài thơ : - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - 1963 khi ông đang học ở Ki ép (Liên xô - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự cũ). đánh giá, GV đánh giá HS. - Cách tiến hành: . - Trình bày những hiểu biết của em về nhà thơ Bằng Việt và bài thơ "Bếp Lửa" 234


- HS: Trình bày những nột chính về tác ? Hoàn cảnh ra đời bài thơ ? + Viết năm 1963, lúc Bằng Việt đang sống và học tập xa đất nước. Bài thơ gợi những kỷ niệm về bếp lửa và tình bà chỏu ấm áp rất quen thuộc với mỗi tâm hồn người Việt. - Bài thơ là lời của nhân vật nào? nói về ai và về điều gì?Bài thơ viết về thời điểm nào đất nước? - Hoạt động nhóm 3p: - GV giao nhiệm vụ: - Mạch cảm xỳc của chủ thể trữ tình trong bài thơ được dẫn dắt như thế nào? - Đại diện nhóm trả lời - GV nhận xét đưa ra định hướng: Hình ảnh Bếp lửa -> những kỉ niệm tuổi thơ sống bên bà - > người cháu suy ngẫm thấu hiểu cuộc đời bà, lẽ sống -> người cháu muốn gửi gắm niềm nhớ mong về bà. - Dựa và mạch cảm xỳc em hãy nờu bố cục của bài thơ? * Hoạt động 2 : Tìm hiểu văn bản - Mục tiêu: Hs nắm được nội dung tác phẩm - Phương thức:Thảo luận cặp đôi, cá nhân - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Cách tiến hành: Thảo luận nhóm 7’ - Bài thơ được bắt đầu từ hình ảnh nào ? Hình ảnh đó đó gợi lờn điều gì ? - Từ chờn vờn ấp iu gợi gợi cho em hình ảnh và cảm xỳc gì? - Điều gì trong lòng người cháu cùng xuất hiện với bếp lửa nồng đượm ? - Vỡ sao nỗi nhớ bà lại đựơc nhắc lên từ hình ảnh bếp lửa?

Bố cục:4 phần - 3 dũng thơ đầu: Hình ảnh bếp lửa khơi nguồn cảm xúc - 4 khổ thơ tiếp theo: Hồi thưởng những kỷ niệm tuổi thơ sống bên bà. - Khổ thứ 6: Suy ngẫm về cuộc đời bà - Khổ cuối: Người cháu nhớ về bà - Mạch cảm xỳc tự nhiên của nhân vật trữ tình : đi từ hồi tưởng quá khứ đến hiện tại, từ kỷ niệm đến suy ngẫm. II. Tìm hiểu văn bản: 1- Những hồi tưởng về bà và tình bà chỏu

a. Sự hồi tưởng bắt đầu từ hình ảnh thõn thương, ấm áp về bếp lửa. "Một bếp lửa......nồng đượm" -> Đó là những hình ảnh gần gũi, quen thuộc từ bao đời. + "Chờn vờn" (từ láy tượng hình ): Làn sương sớm đang bay nhè nhhẹ bên bếp lửa 235


Dự kiến SP:=> - HS đọc khổ thơ tiếp theo.

- Khi hồi tưởng về bà người cháu nghĩ đến gì? - Mùi khói trong đoạn thơ này gợi lại cuộc sống như thế nào? + Nhớ về tuổi thơ nhân vật trữ tình “chỉ nhớ khúi hun nhốm ... cũn cay” -> cỏi cảm giỏc cay nơi sống mũi khi nhớ về tuổi thơ ấy không chỉ là vỡ khúi. Mà chủ yếu vỡ cồn cào nỗi thương nhớ bà. Cảm xúc hiện tại và kỷ niệm năm xưa cũn đọng lại mói khiến người hôm nay mủi lòng. Cảm xỳc hiện tại và kỷ niệm năm xưa hoà lẫn với nhau. - Tuổi thơ nhọc nhằn, gian khổ không chỉ của riêng tác giả : “tám năm rũng” và “những ngày ở Huế” là tương ứng với thời kỳ lịch sử nào ? Thời gian đó ra sao?Nhưng nổi lên vẫn là tình cảm nào ? + Thời kỳ trường kỳ kháng chiến chống Pháp, bà cháu nương tựa vào nhau giữa cảnh giặc đốt làng, gia đỡnh li tỏn nờn cảm giỏc cụ đơn trèng vắng tràn ngập tâm hồn trẻ thơ. - Tiếng tu hú giợi ra điều gì? - Câu thơ nào thể hiện rừ sự chăm sóc của bà dành cho cháu? + “Bà bảo, bà dạy, bà chăm” -> Sự nuôi dạy chu đáo và trọn vẹn yêu thương, đùm bọc cưu mang của bà với cháu. + “Bà dặn cháu chớ kể ...” -> Đức hy sinh cao cả của bà khi bà âm thầm chịu đựng, phần buồn lo bà gánh hết, để nhường lại niềm vui cho con cháu, vẫn vững lòng tin

+ "Ấp iu" : Gợi đến bàn tay kiên nhẫn, khéo léo và tấm lòng người bà mỗi khi nhóm lửa. -> Điệp ngữ gợi động tác khéo léo, chăm chút của bà và sự nâng niu trõn trọng, giữ gì n kỷ niệm của tác giả. - “Cháu thương bà ...” -> Tình cảm đầy xúc động -> hình ảnh bà đầy lo toan vất vả. b) Hồi tưởng về bà và tình bà chỏu : - Bốn tuổi quen mựi khúi Ngụn ngữ - Đói mũn đói má i bình dị giàu - Nhớ khúi hun nhốm =>hình ảnh - Sống mũi cũn cay” -> ấn tượng sâu sắc về kỉ niệm thời thơ ấu. Là nỗi ám ảnh về đói nghèo, chiến tranh.

- “Tám năm ... - Tu hỳ kờu -> Cuộc sống tuy thiếu thốn về vật chất nhưng thấm đượm nghĩa tình.

“Bà bảo, bà dạy, bà chăm” -> Sự yêu thương chăm sóc của bà với với cháu.

236


vào thắng lợi. - Những kỷ niệm tuổi thơ được tác giả kể, tả hay cả kể và tả ? (cả kể và tả). - Kỷ niệm tuổi thơ khi được hồi tưởng lại luôn được gắn với hình ảnh nào ? Tác dụng ? - HS đọc câu thơ " Năm giặc… Niềm tin dai dẳng" -Lời dặn của bà đựơc thể hiện qua chi tiết nào? lời dặn đó thể hiện điều gì? - Từ hình ảnh bếp lửa biến thành nhọn lửa cú ý nghĩa gì? Những suy ngẫm về bà và hình ảnh bếp lửa( 15 phút) - Tác giả mở đầu sự suy ngẫm về cuộc đời bà bằng cảm xúc gì?

- Tại sao tác giả gọi đây là điều “Kỳ lạ thiêng liêng” ? Những gì kỳ lạ thiêng liêng? + “Bếp lửa là điều kỳ lạ thiêng liêng”. Bếp lửa là hình ảnh quê hương, bà cũng là quờ hương. Tình bà chỏu nồng đượm như bếp lửa quê hương, kỷ niệm thơ ấu cũng là điều kỳ lạ thiêng liêng. Vỡ nú cú sức soi sỏng dẫn dắt ta đi đúng hướng trong cuộc đời.

Phân tích khổ thơ cuối bài -Trở về thực tại tác giả muốn núi gì với bà?

-> Bếp lửa đánh thức kỷ niệm tuổi thơ, ở đó lung linh hình ảnh người bà và có cả hình ảnh quờ hương. - Làng chỏy tàn lụi Bình tĩnh - bà dặn chỏu chớ kể này, nọ => vững - Nhà vẫn bình yờn lòng tự tin vượt qua thử thỏch - Bếp lửa- ngọn lửa Lòng bà Niềm tin Hình ảnh ẩn dụ -> Tình bà như ngọn lửa thắp sáng niềm tin cho cháu. 2- Những suy ngẫm về bà và hình ảnh bếp lửa - “Lận đận ... nắng mưa” - “Mấy chục ... dậy sớm” -> Cảm xúc thương nhớ + bếp lửa ấp iu - Nhóm + niềm yêu thương + nồi xụi...chung vui + tâm tình ... -> Điệp từ thể hiện tình yêu thương những gian lao vất vả -> nhóm cho cháu ứơc mơ, khát vọng hoài bóo, niềm vui sự sống và niềm yêu thương. - “ễi ... bếp lửa” – Câu cảm -> Tình yêu quờ hương xứ sở bắt đầu từ sự gắn bó với những gì đơn sơ bình dị. Nú gắn với bà người giữ lửa, nhóm lửa, truyền lửa-> ngọn lửa của sự sống niềm tin cho các thế hệ. 3- Niềm thương nhớ của cháu - “Cháu đó đi xa ... Cú ... cú ... ... quờn ... ... nhóm bếp ...” - Điệp từ, làm nổi bật sức mạnh bền vững 237


của tình cảm cội nguồn. - Được đi học, tiếp cận với thế giới văn minh -> vẫn không quên hình ảnh thõn thuộc của quờ hương, vấn không quên tình cảm thõn thương của bà. - Nhớ về bà, nhớ tới bếp lửa -> hình ảnh trở thành kớ ức không thể quờn III. Tổng kết 1. Nghệ thuật: - Kết hợp giữa biểu cảm với miêu tả, tự * Hoạt động 3: Tổng kết sự, bình luận sự sỏng tạo hình ảnh bếp - Mục tiêu: Hs nắm được nghệ thuật, nội dung đặc sắc của tác phẩm lửa. - Phương thức: vấn đáp - Hình ảnh mang tớnh biểu tượng, điệp - Sản phẩm:HS ghi vở ngữ. - Cách tiến hành : - Cảm xỳc dạt dào, sõu lắng ? Nêu những nét đặc sắc về nghệ thuật và 2. Nội dung nội dung tp? - Qua hồi tưởng và suy ngẫm của người cháu đó trưởng thành, bài thơ "Bếp lửa" gợi lại những kỉ niệm đầy xúc động về người bà và tình bà chỏu, đồng thời thể hiện lòng kính yêu, trõn trọng và biết ơn của người cháu đối với bà cũng là đối với gia đỡnh, quờ hương, đất nước. - Thể hiện triết lớ thầm kớn: Những gì thõn thiết nhất của tuổi thơ đều có sức III.Hoạt động luyện tập 5’ * Mục tiêu: Củng cố cho HS KTCB của tỏa sáng nâng đỡ con người trong suốt văn bản. cuộc hành trình. * Phương pháp : Nêu vấn đề, phát vấn đàm thoại. Bài tập 1: Đọc diễn cảm lại bài thơ. Bài tập 2: Bài thơ làm xao động lòng ta về những tình cảm gì? GV gợi ý cho HS thảo luận: - Tình bà chỏu và những kỉ niệm sâu sắc của tuổi thơ. - Lòng yêu kớnh bà gắn với tình yêu quờ hương đất nước. HS viết đoạn văn và chữa trong nhóm. IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) 238


-Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân . - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn văn cảm nhận về hình ảnh người bà trogn bài thơ. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện . - Sưu tầm và đäc các tác phẩm viết về tình bà chỏu. a. Học bài : Học thuộc lòng bài thơ b. Chuẩn bị bài khúc hát ru những em bé lớm lên lưng mẹ (tiếp theo ) * Rút kinh nghiệm Ký duyệt: Ngày 16/11/2020

______________________________________ Ngày soạn: 15/11/2020 Ngày dạy; Bài 11. Tiết 58 : Tổng kết về từ vựng (Từ tượng thanh, Tượng hình,Một số phép tu từ, Từ vựng) A. Mục tiêu cần đạt: 1.Kiến thức:Nắm vững hơn và biết vận dụng những kiến thức về từ vựng đó học từ lớp 6 đến lớp 9 (từ tượng hình , từ tượng thanh, một số phép tu từ từ vựng: so sánh, ẩn dụ, nhân hoá, hoán dụ, nói quá, nói giản, nói tránh, điệp ngữ, chơi chữ) 2.Kĩ năng: Tổng hợp và khái quát hoá kiến thức đó học 3.Thái độ: cú ý thức chuẩn bị bài trước ở nhà cho giờ học 4. Các năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác; tự giải quyết vấn đề; trình bày; đánh giá B. Chuẩn bị: - Giáo viên: Soạn, - Học sinh: chuẩn bị bài 239


C. Các hoạt động: I.. Hoạt động khởi động 5p - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân, cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: trả lời miệng hoặc viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ ? Nhắc lại các phép tu từ đó học. II. Hoạt động hình thành kiến thức: 30p HĐ của thầy và trò * Hoạt động 1: Tìm hiểu Từ tượng thanh và từ tượng hình - Mục tiêu: HS ụn tập lý thuyết và làm bài tập - PP: Đàm thoại, cá nhân - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Cách tiến hành: ? Thế nào là từ tượng thanh, từ tượng hình Hs trả lời Cá nhân * Hoạt động 2:Tìm hiểu Một số phộp tu từ, từ vựng - Mục tiêu: HS ụn tập lý thuyết và làm bài tập - PP: Đàm thoại, thảo luận, cá nhân - Sản phẩm hđ: phiéu học tập , ghi vở - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Cách tiến hành: Kể tên các phép tu từ từ vựng đó học

Nội dung I.Từ tượng thanh và từ tượng hình :(10p) 1.Khái niệm: a.Từ tượng thanh: Mô phỏng âm thanh của thiên nhiên của con người b.Từ tượng hình : Gợi tả hình ảnh, dỏng vẻ, trạng thỏi của sinh vật 2.Bài tập: a,Tìm tờn những loài vật là từ tượng thanh: VD: Tu hỳ, tắc kố, quốc... b,Tìm Các từ tượng hình , phân tích giỏ trị sử dụng - Các từ: lốm đốm, lê thê, loáng thoáng, lồ lộ miêu tả đám mây 1 cách cụ thể, sống động II.Một số phộp tu từ, từ vựng:(3op) 1.Khái niệm: 2.Bài tập: *Phân tích nét nghệ thuật độc đáo của những câu thơ sau: a,hoa, cỏnh Thúy Kiều và cuộc đời của nàng cõy, lỏ gia đỡnh của Thuý Kiều (Kiều bán mình để cứu gia đỡnh) => Phộp ẩn dụ tu từ b. So sỏnh: tiếng đàn của Thuý Kiều với tiếng hạc, tiếng suối, tiếng gió thoảng, tiếng trời đổ mưa c. Phộp núi quỏ: Sắc đẹp và tài năng của Thuý 240


* yêu cầu HS nhắc lại khái niệm

- H/s làm Bt theo nhóm - Đại diện trình bày - Trong nhóm nx

- Gv phỏt phiếu học tập - Hs hoạt động nhóm - đại diện trình bày

Kiều d. Phộp núi quỏ: Gác quan Âm nơi Thuý Kiều bị Hoạn Thư bắt ra chép kinh rất gần với phũng đọc của Thúc Sinh. Tuy cùng ở trong khu vườn nhà Hoạn Thư, gần nhau từng gang tấc nhưng giờ đây 2 người đó Cách trở gấp mười quan san -> tả sự xa cách giữa thân phận cảnh ngộ của Thuý Kiều và Thú c Sinh e. Phép chơi chữ: Tài - Tai Thân phận người phụ nữ trong xã hội cũ 3.Phân tích nét NT đặc sắc của những đoạn thơ sau: a. Phép điệp ngữ + từ đa nghĩa => thể hiện tình cảm của mình: mạnh mẽ và kớn đáo b. Núi quỏ: Sự lớn mạnh của nghĩa quân Lam Sơn c. Phộp so sỏnh: miêu tả sắc nét và sinh động âm thanh của tiếng suối và cảnh rừng dưới đêm trăng d. Nhân hoá: thiên nhiên trong bài (ánh trăng): có hồn gắn bó với con người e. Phộp ẩn dụ: Em bộ - mặt trời 2 gắn bó của đứa con với người mẹ, đó là nguồn sống, nguồn nuôi sống niềm tin của mẹ với ngày mai.

IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân . - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn văn có sử dụng phép tu từ so sỏnh, ẩn dụ, nhân hoá. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: 241


HS về nhà thực hiện . - ễn lại nội dung bài - - Sưu tầm và tự làm một bài thơ tám chữ *. Rút kinh nghiệm Ký duyệt : Ngày 16/112020

________________________________________________________ Ngày soạn : 15/11/2020 Ngày dạy : Tiết 59,60: viết bài lập làm văn số 2 I – Mục tiêu cần đạt: *Giúp hs : - Biết vận dụng những kiến thức đó học để thực hành viết một bài văn tự sự kết hợp với miêu tả cảnh vật, con người hoạt động. - Rèn luyện kỹ năng diễn đạt trình bày, sử dụng từ ngữ chọn lọc. - Năng lực: tự giải quyết vấn đề.... II - Chuẩn bị: -Thầy: Nghiên cứu ra đề ,bảng phụ -Trò : ễn tập lại văn bản tự sự, chuẩn bị kiểm tra III - Tiến trình hoạt động dạy và học: 1, Ổn định tổ chức 2, Nhắc nhở ý thức làm bài của h/s 3,Kiểm tra : (Giáo viên ghi đề bài lên bảng) Đề bài :Tưởng tượng 20 năm sau vào một ngày hè, em về thăm lại trường cũ. Hãy viết thư cho bạn học hồi ấy kể lại buổi thăm trường đầy xúc động. *Y/c: Phải tưởng tượng ra khung cảnh sau 20 năm trở lại trường. Lúc đó em đó là một người trưởng thành (khoảng hơn ba mươi tuổi), đó đi công tác hay làm một việc gì đó có một vị trí nhất định trong xã hội nay trở về thăm trường. HS:Tìm hiểu đề bài yêu cầu gì về thể loại?Nội dung? - Xác định thể loại: tự sự bằng hình thức viết thư. -Nội dung: Kể lại buổi thăm trường sau 20 năm xa cách vào một ngày hè. II-Yêu cầu và đáp án: 1/ Yêu cầu: Khi viết bài hs cần đạt những yêu cầu sau: a/ Về hình thức: - Hình thức là một bức thư gửi cho bạn cũ (20 năm về trước) kể về ngôi trường cũ. -Bố cục rừ ràng, đúng thể loại, sử dụng phương thức tự sự có yếu tố miêu tả. -Diễn đạt lưu loát ,dựng từ ngữ chọn lọc, chính xác -Chữ viết 242


-Trình bày sạch đẹp, rừ ràng, không sai chính tả. b/ Về nội dung: - Em phải viết một lá thư, kể chuyện về thăm trường cũ. Lá thư đó em phải miêu tả quang cảnh trường em 20 năm sau.Trường sẽ hiện đại, bề thế khác hẳn hiện giờ. - Em cần tưởng tượng 20 năm sau em là một người như thế nào? Bao nhiêu tuổi? Làm nghề gì? Ở đâu? - Bạn em, người nhận thư, tên gì? Ở đâu? Gia cảnh thế nào? - Em cần suy nghĩ trong trường hợp nào mà em về thăm trường? Vỡ sao em muốn kể cho bạn nghe những điều em nghe, em thấy ? A Mở bài: (1đ) - Giới thiệu hoàn cảnh, lý do về thăm trường cũ và vị trí của mình khi viết thư cho bạn. Ví dụ: Em là một Việt kiều về thăm quê, một thầy giáo được cử về làm hiệu trưởng, một doanh nhân đến tìm hiểu để đầu tư, phát triển trường hay đơn giản là một phụ huynh đến xin học cho con...) - Cảm xúc của “tôi” khi trở lại thăm trường cũ. (em trở về trường, xúc động trước sự thay đổi vượt bậc của trường, em muốn làm gì đó để hỗ trợ cho các hoạt động của nhà trường, em viết thư kêu gọi bạn bè cùng tham gia chẳng hạn). B-Thân bài: (7đ) 1-Miêu tả cảnh ngôi trường và sự thay đổi của ngôi trường sau nhiều năm trở lại - Quang cảnh chung của nhà trường, lớp học có sự thay đổi ra sao. Cùng với sự phát triển của đất nước, ngôi trường của chúng ta hôm nay đổi mới như thế nào ( Yếu tố miêu tả) +Ví dụ như quy mô, diện tích, vị trí vẫn như cũ hay được mở rông, nâng tầng cao hơn v...v... +Cổng trường, sân trường, cây cối, vườn tược, bói đậu xe, căn tin có như hồi em học? +Cầu thang. lớp học của học sinh, phũng làm việc của thày cụ, sõn thể dục, phũng thớ nghiệm...đó được hiện đại hóa như thế nào? Cái gì đó mất? Cỏi gì cú thêm?( vd: bể bơi, nhà ăn, sân khấu, thư viện ...) - Cây cối, khung cảnh ngôi trường có gì khác so với nhiều năm trước như thế nào. - Khung cảnh thiên nhiên ở đây như thế nào. 2-Tâm trạng - Tâm trạng của nhân vật tôi như thế nào. - Em có gặp ai trong số thầy cô và bạn bè cũ. Cuộc gặp gì có làm em xúc động? Những kỉ niệm nào ùa về trong em? Những so sánh , liên tưởng? ( Yếu tố biểu cảm) Khi đó trong trường có những hoạt động gì hay hoàn toàn vắng lặng? Nếu cú thỡ những hoạt động ấy ra sao? (vỡ đây là thời điểm mùa hè) - Kỷ niệm với người nhận thư là gì? 3-Kết thúc buổi đến thăm trường: C-Kết bài : (1đ) - Suy nghĩ về ngôi trường (về các thầy, cô giáo và những thế hệ h/s tiếp theo) 243


- Hứa hẹn với bạn ngày họp lớp - Kết thúc thư * Lưu ý: diễn đạt lưu loát liên kết các phần chặt chẽ đúng thể loại viết thư (1đ) 2/ Biểu điểm: -Điểm 9-10: Đạt những yêu cầu trên, chuyện kể hay, hấp dẫn, xúc động -Điểm 7-8: Đạt những yêu cầu trên song cũn cú ý chưa sâu sắc, miêu tả ít, chưa thực sự hấp dẫn -Điểm 5-6: Đạt yêu cầu ở mức trung bình, có thể cũn thiế u một vài ý hoặc cũn sơ sài , miêu tả chưa rừ, kể chuyện chưa hấp dẫn, sai từ 4-5 lỗ chính tả -Điểm 3-4: sơ sài , thiếu ý nhiều, sai nhiều lỗi chính tả, diễn đạt lủng củng, thiếu yếu tố miêu tả , khụ khan, thiếu cảm xỳc -Điểm1-2: Lạc đề, lan man, không rừ bố cục, bài kộm */Lưu ý : mỗi lỗi sai chính tả trừ 0,25.Mỗi lỗi sai diễn đạt trừ:0.25đ. Điểm trừ không quá 1 điểm. 4, Củng cố-Dặn dũ GVNhận xét giờ làm bài . -thu bài về nhà chấm - Hướng dẫn chuấn bị bài mới: Soạn bài tiếp theo *. Rút kinh nghiệm Ký duyệt : Ngày 16/112020

________________________________________________________ Ngày soạn:15/11/2020 Ngày dạy; Bài 12.Tiết 60, 61: Đọc- Hiểu văn bản: ánh trăng - Nguyễn Duy – KK tự đọc: khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ - Nguyễn Khoa Điềm A. Mục tiêu cần đạt: - Kiến thức: Hiểu được ý nghĩa h/ảnh vầng trăng, từ đó thấm thía cảm xóc ân tình với quá khứ gian lao tình nghĩa của Nguyễn Duy và biết rút ra bài học về cách sống cho bản thân. Thấy được sự kết hợp hài hòa giữa yếu tố trữ tình và yếu tố tự sự, tính cụ thể và tính khái quát trong bài thơ. Kỹ năng:Rèn kĩ năng đọc diễn cảm thơ 5 tiếng, cảm nhận và phân tích h/ảnh biểu tượng trong bài thơ. - Rèn kĩ năng đọc, phát triển năng lực cảm thụ thơ

244


- Thái độ: Giáo dục t/ cảm ân nghĩa thủy chung quá khứ, thái độ sống uống nước nhớ nguồn. - Các năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác; tự giải quyết vấn đề; trình bày; đánh giá, sử dụng ngôn ngữ. B. Chuẩn bị - GV: Soạn, nghiên cứu tài liệu Phương pháp:Nêu vấn đề, đàm thoại, phân tích, giảng bình... - HS: Phiếu học tập C. Tổ chức giờ học: I.. Hoạt động khởi động (5’) - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân, cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: trả lời miệng hoặc viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ ? kể tên những tác phẩm văn học có hình ảnh vầng trăng em biết? í nghĩa của hình ảnh trăng trogn tác phẩm đó? II. Hoạt động hình thành kiến thức (30p) Hoạt động của thầy và trò Nội dung I. Giới thiệu chung(5p) * Hoạt động 1: Giới thiệu chung - Mục tiêu: Hs nắm được tác giả, xuất xứ, bố cục… 1. Tác giả: - Phương thức: cá nhân , cả lớp... - ND tên thật là Nguyễn Duy - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi Nhuệ sinh 1948 tại thành phố - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở Thanh Hóa, là nhà thơ chiến sĩ - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh trưởng thành trong cuộc giá, GV đánh giá HS. k/chiến chống Mĩ. - Cách tiến hành: 2. Văn bản - Quan sát SGK - Viết 1978 tại thành phố Hồ ? Nêu những biểu biết của em về tác giả Nguyễn Chí Minh Duy? - Thể thơ 5 tiếng vần chân, dãn ? Bài thơ ánh trăng của Nguyễn Duy viết vào năm cách nào? Em có hiểu biết gì về tập thơ ánh trăng của - Tự sự kết hợp với trữ tình. ông? - Tập thơ “ánh trăng” của ông được tặng giải A của hội nhà văn VN năm 1948. *) HD cách đọc bài thơ: mượt mà thiết tha(2 khổ đầu)- xỳc động , thèng thiết, trầm ngâm) ? Buyn đinh trong văn bản có nghĩa là gì? 245


? Nhìn lại văn bản em thấy bài thơ được làm theo thể thơ gì? Em đã được học những văn bản nào cũng được làm theo thể thơ 5 chữ. ? Em có nhận xét gì về phương thức biểu đạt trong bài thơ? ? VB có thể chia làm mấy phần?giới hạn nội dung từng phần? . Bố cục: 3 phần +P1: Khổ 1,2: Vầng trăng trong quá khứ. +P2:khổ 3,4,5 : Vầng trăng trong hiện tại. + P3: khổ 6: Vầng trăng trong suy ngẫm của nhà thơ. * Hoạt động 2 : Tìm hiểu văn bản - Mục tiêu: Hs nắm được nội dung , NT tác phẩm - Phương thức:Thảo luận cặp đôi, Cá nhân - Sản phẩm:câu trả lời, nd ghi vở , phiếu học tập - Cách tiến hành: Thảo luận nhóm 5’: - Hình ảnh vầng trăng được gắn liền với những kí ức nào của nhân vật trữ tình? Mỗi mốc thời gian như thế, mối quan hệ giữa trăng với con người được thể hiện như thế nào? - Theo em tại sao khi vào chiến tranh, trăng và con người thành tình nghĩa và tri kỉ? Dự kiến SP: => - Hồi chiến tranh, trăng mang vẽ đẹp như thế nào? Em hiểu như thế nào về vẽ đẹp trần trụi và hồn nhiên?

. Bố cục: 3 phần

II. Tìm hiểu văn bản( 32p) 1. Trăng trong quá khứ:

+ Hồi nhỏ:

Với đồng Sụng, bể

+ Hồi chiến tranh: - Trăng: Tri kỉ Tình nghĩa. - Vẻ đẹp : trần trụi, hồn nhiên đẹp tự nhiên không cầu kỡ, không tụ vẽ. Trăng là hình ảnh của thiên tươi đẹp, là bạn tri kỉ của người, gắn bó gần gũi với con người.

c. Trăng trong hiện tại: - Nghệ thuật nhân hóa khiến em liên tưởng đến trăng + Hoàn cảnh : về thành phố là ai? ánh điện Cửa - Hoàn cảnh, môi trường sống của con người thay gương đổi như thế nào ở khổ thơ thứ 3? Cuộc sống khi về cuộc sống đầy đủ, sung túc tp có gì khác với cs ở rừng trước đây? + Thái độ trăng người - Thế nào là người dưng? dưng - Tại sao con người lại có thái độ sống đó? - Nghệ thuật nào được sử dụng trong khổ thơ? Điều Nhân hóa: trăng đồng chí, đó khiến em liên tưởng đến trăng vừa là chỉ thiên đồng đội, nhân dân nhiên vừa chỉ về những ai? Thảo luận nhóm bàn 5’ 246


- Em nhận xét gì về tình cảm của con người với trăng trong quá khứ và trong hiện tại? - Nhưng một tình huống đột ngột xảy ra làm cho nhân vật trữ tình phải bối rối ? - Theo em ý thơ đèn điện tắt có phải đơn thuần là chỉ mất điện không hay cũn ẩn ý nào khác? -?Cảm xúc nào của con người đó được thể hiện khi đói mặt với vầng trăng? Dự kiến SP: + Người và trăng đối diện với nhau, khoảnh khắc đó khiến người “rưng rưng” cảm xúc, những kỷ niệm được sống dậy. + Vầng trăng ùa dậy trong tâm trí những hình ảnh của thiên nhiên, quờ hương đất nước. - Từ sự phân tích ở trên ta thấy trăng không chỉ là hình ảnh của thiên nhiên đất nước mà cũn đánh thức trong tâm trí con người bao kỷ niệm thời thơ ấu, nghĩa tình thời chiến tranh. Vậy Vầng trăng có ý nghĩa biểu tượng nào ? - Nhận xét giọng điệu khổ thơ 4, 5 ? - Trăng là biểu tượng cho thiên nhiên, cho đồng chí, đồng đội, nhân dân, cho quá khứ, vậy em hiểu như thế nào về câu thơ “trăng cứ trò n vành vạnh” + Giọng thơ từ nhỏ nhẹ, lạnh lùng thản nhiên ở khổ thơ 3 sang đột ngột, sửng sốt khổ thơ 4 và trầm tư lắng đọng ở khổ thơ 5 Vầng trăng như người bị phụ bạc soi vào người phụ bạc và cảnh tỉnh họ. Tìm hiểu khổ thơ 6 Hoạt động nhóm 5’ - Khổ thơ cuối trăng đựợc miêu tả như thế nào? - Cảm xúc tác giả đựơc thể hiện bằng hình ảnh nào? - Tại sao sự xuất hiện đột ngột của vầng trăng khiến tác giả giật mình? ? Theo em vầng trăng trong khổ cuối biểu thị ý nghĩa gì? - “Vầng trăng” trong bài thơ là hình tượng đa nghĩa em hãy nờu Các nghĩa mà “vầng trăng” biểu đạt trong bài ? - Đại diện nhóm trả lời.

- Đối lập trăng quá khứ > < trăng hiện tại +Tình cảm lóng quờn, sự bội bạc của con người. - “Thình lỡnh đèn điện tắt”

m

-> Đột ngột vầng trăng trò n “rưng rưng”-> xúc động Ân hận

-> Điệp từ trăng là quá khứ gian lao, là hình ảnh của thiên nhiên đất nước hiền hậu, bình dị * Biểu tượng cho quá khứ nghĩa tình, cho vẻ đẹp bình dị, vĩnh hằng của cuộc sống. 2. Suy ngẫm của nhà thơ: -Trăng trò n vạnh vạnh : quỏ khứ vẹn nguyên - Tấm lòng thủy chung của nhân dân, đồng đội với con người. - Kể chi không oán trách, không để bông bao dung, độ lượng. -Trăng im phăng phắc nhắc nhở về thái độ sống của con người -Ta : nhà thơ và mọi người - Giật mình ân hận, ăn năn, cảm động. 247


- Dự kiến SP: + Là hình ảnh của thiên nhiên khoáng đạt, hồn nhiên, tươi mát. + Biểu tượng cho quá khứ nghĩa tình, cho vẻ đẹp bình dị và vĩnh hằng của đời sống. - Câu chuyện riêng của nhà thơ nhưng như lời nhắc nhở chung? Chủ đề của bài thơ ? + Với những người đó trải qua chiến tranh. Với nhiều thế hệ, nhiều thời đại + Nó đặt ra vấn đề : với quỏ khứ Thái độ với nhân dân, đồng đội với chính mình - Mạch cảm xúc của bài thơ đó núi lờn đạo lý sống thủy chung của dân tộc câu tục ngữ diễn tả ? * Hoạt động 3: Tổng kết - Mục tiêu: Hs nắm được nghệ thuật, nội dung đặc sắc của tác phẩm - Phương thức:cá nhân. Cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Cách tiến hành ? Em có nx gì về giọng điệu, kết cấu, thể thơ cña bµi th¬? ? Bài thơ thể hiện nd gì? Theo em nd ấy liên quan gì về lẽ sống đạo lí của dân tộc VN ta? - Học sinh đọc ghi nhớ SGK

-Vầng trăng là lời nhắc nhở chúng ta về thái độ sống uống nước nhớ nguồn, ân nghĩa thủy chung.

III.Tổng kết(2p) 1. Nghệ thuật - BT như 1 câu chuyện riêng, có sự kết hợp hài hòa tự nhiên giữa tự sự và trữ tình. 2. Nội dung Từ một câu chuyện riêng, bài thơ cất lên lời tự nhắc nhở thấm thía về thái độ, tình cảm của con người đối với những năm tháng quá khứ gian lao... * Ghi nhớ

Khuyến khích HS tự đọc: khóc h¸t ru nh÷ng em bé lớn trên lưng mẹ - Nguyễn Khoa Điềm Bố cục: - Phần 1 (11 câu đầu) : Lời ru khi mẹ gió gạo. - Phần 2 (11 câu tiếp) : Lời ru khi lao động sản xuất. - Phần 3 (12 câu cuối) : Lời ru khi mẹ cùng dân làng tham gia chiến đấu. Câu 1 (trang 154 sgk Ngữ Văn 9 Tập 1): Tác dụng Cách lặp, Cách ngắt nhịp : - Tạo nhịp điệu dỡu dặt, tha thiết, tạo tiết tấu nhẹ nhàng như lời hát ru. - Thể hiện tình mẹ con thắm thiết, nhất là tình cảm của người mẹ cho con. 248


Câu 2 (trang 154 sgk Ngữ Văn 9 Tập 1): Hình ảnh người mẹ Tà-ôi : - Người mẹ tảo tần, lam lũ : những công việc quen thuộc hằng ngày (gió gạo, địu con, trỉa bắp) với bao vất vả, lo toan. - Người mẹ kháng chiến : tham gia kháng chiến, tình cảm của người mẹ không chỉ dành cho A-kay mà cũn dành cho anh bộ đội, cho làng, cho đất nước. Câu 3 (trang 154 sgk Ngữ Văn 9 Tập 1): - Mặt trời của bắp : là mặt trời của thiên nhiên vĩnh hằng, đem lại ánh sáng và sự sống cho muôn loài. - Mặt trời của mẹ : là em cu Tai, là niềm hạnh phỳc của mẹ. → Đứa con bé báng chính là nguồn năng lượng, sự sống không thể thiếu của đời mẹ. Câu 4 (trang 154 sgk Ngữ Văn 9 Tập 1): - Tình cảm của người mẹ với con : đằm thắm lớn lao. Mẹ yêu con, mong con khôn lớn trưởng thành, mong con được sống trong hũa bình. - Lời ru với công việc của mẹ : theo sự trưởng thành khôn lớn của con và khát khao cho con được tự do. + Mẹ gió gạo : Mẹ mơ con sau này lớn lên sẽ “vung chày lún sân”. + Mẹ trỉa bắp trên nương : mong ước mai sau có thể phát nương cho mẹ. + Mẹ chiến đấu : Em cu Tai cũng vào Trường Sơn theo mẹ, “Em mơ cho mẹ được thấy Bác Hồ”, mơ cho đất nước thống nhất. Câu 5 (trang 155 sgk Ngữ Văn 9 Tập 1): - Tình yêu thương con của người mẹ gắn liền với tình thương anh bộ đội, buôn làng và cao hơn nữa là tình yêu quờ hương đất nước. - Ta thấy được tình yêu thương con dạt dào, nồng thắm, lòng yêu nước sâu sắc, ý chí chiến đấu mónh liệt của những bà mẹ Việt Nam, dân tộc Việt Nam. III. Hoạt động luyện tập - Mục tiêu: HS củng cố kt đó học - Phương thức:HĐ cá nhân - Sản phẩm:Hs làm vào vở bài tập - Cách tiến hành: ? Nờu cảm nghĩ của em về hình ảnh thơ gợi cho em cảm xỳc sõu sắc nhất. IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân . - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn văn suy nghĩ về thông điệp tác giả gửi tới chúng ta. 249


V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện . - Sưu tầm và đäc các tác phẩm viết về đề tài trăng ? Bài "ánh trăng"đã gợi cho em suy nghĩ về cách sống của tuổi trẻ hôm nay? . Chuẩn bị bài tổng kết từ vựng. * Rút kinh nghiệm Ký duyệt: Ngày 16/11/2020

___________________________________________ Ngày soạn:15/11/2020 Ngày dạy : Bài 12.Tiết 63,64 : tổng kết về từ vựng (Luyện tập tổng hợp) A. Mục tiêu: - Kiến thức: Hệ thống hóa các kiến thức về từ vựng đã học. - Kỹ năng: Rèn luyện kĩ năng sử dụng và phân tích giá trị nghệ thuật cuả từ ngữ. - Rèn kĩ năng đọc, phát triển năng lực cảm thụ thơ - Thái độ: Biết vận dụng những kiến thức về từ vựng đã học để phân tích những hiện tượng ngôn ngữ trong thực tiễn giao tiếp, nhất là trong văn chương. -Các năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác; tự giải quyết vấn đề; trình bày; đánh giá B. Chuẩn bị - GV: Soạn - HS: Phiếu học tập C: Tổ chức giờ học: I.. Hoạt động khởi động 5’ - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân, cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: trả lời miệng hoặc viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ 250


? Thế nào là từ tượng hình, từ tượng thanh? cho ví dụ? II. Hoạt động hình thành kiến thức : 75’ Hoạt động của thầy và trò Nội dung 1. Bài tập 1: (SGK 158) * Hoạt động 1. Bài 1 - Mục tiêu : HS củng cố, vận dụng lý So sánh 2 dị bản: thuyết làm bài tập - Chông chan vợ húp gật đầu khen ngon. - PP : thảo luận - Chồng chan vợ húp gật gù khen ngon. - Sản phẩm hđ : ghi vở bài tập + Gật đầu: Đầu cúi xuống rồi ngẩng lên ngay - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS bày tỏ sự đồng ý. và tự đánh giá, GV đánh giá HS. + Gật gù: Gật nhẹ và liên tục biểu thị thái độ - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi đồng tính tán thưởng, là từ tượng hình mô phỏng tư tư thế của 2 vợ chồng -> Từ “gật gù” là thích hợp hơn với ý nghĩa - Cách tiến hành: biểu đạt của bài ca dao thể hiện được sắc thái - Đọc bài tập – xác định yêu cầu của đồng cam cộng khổ, sẵn sàng chia ngọt sẻ bài tập bùi của 2 vợ chồng. Thảo luận nhóm 2. Bài tập 2; ? So sánh 2 dị bản và cho biết sử dụng Nhận xét cách hiểu từ ngữ của người vợ: từ ngữ "gật gù" hay "gật đầu" thích - Người vợ không hiểu nghĩa cách nói của hợp hơn ý nghĩa cần biểu đạt? Hãy người chồng “chỉ có một chân sút” (Hoán phân tích sắc thái nghĩa khác nhau dụ) nói như thế có nghĩa là cả đội chỉ có 1 giữa 2 từ ngữ này? cầu thủ có khả năng ghi bàn. Yêu cầu SP: 3- Bài tập 3: Tuy cuộc sống vật chất đạm bạc nghèo Nhận xét cách dùng từ trong đoạn thơ của khổ nhưng đôi vợ chồng ăn rất ngôn Chính Hữu: miệng vì họ biết chia sẻ niềm vui trong + Dùng theo nghĩa gốc: Miệng, chân, tay. cuộc sống, bài ca dao đã đề cao cuộc + Dùng theo nghĩa chuyển: Vai (hoán dụ), sống tinh thần, sự chia sẻ trong tình đầu (ẩn dụ) cảm vợ chồng. * Hoạt động 1. Bài 2,3 4. Bài tập 4; - Mục tiêu : HS củng cố kiến thức về Phân tích cái hay trong cách dùng từ ở bài sự phỏt triển của từ vựng thơ sau: - PP : thảo luận, làm việc cá nhân + Nhóm từ: Đỏ, xanh, hồng cùng trường - Sản phẩm hđ : ghi vở bài tập nghĩa: - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS “Màu sắc” và tự đánh giá, GV đánh giá HS. + Nhóm từ: Lửa, cháy, tro cùng trường - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi nghĩa: “Các sự vật hiện tượng có liên quan đến lửa” -> Các từ thuộc 2 trường từ vựng có quan hệ - Cách tiến hành: - Đọc bài tập – nêu yêu cầu bài tập chặt chẽ với nhau. 251


? Nhận xét cách hiểu từ ngữ của => Cách dùng từ xây dựng h/ảnh gây ấn người vợ trong truyện cười? tượng mạnh với người đọc thể hiện mạnh mẽ - Đọc bài tập – xác định yêu cầu của 1 tình yêu mãnh liệt, cháy báng. bài tập. 5. Bài tập 5: ? Các từ chân, tay, miệng, vai, đầu, Tìm hiểu cách đặt tên sự vật: trong đoạn thơ được dùng theo nghĩa a. Các sự vật hiện tượng được đặt tên theo gốc hay nghĩa chuyển nghĩa chuyển cách: + Dùng từ ngữ có sẵn với nội dung mới: được dùng theo phương thức nào hoán dụ hay ẩn Rạch rạch Mái Giầm: dụ? +Dựa vào đặc điểm của sự vật hiện tượng - Đọc bài tập – nêu yêu cầu của bài tập được gọi tên: kênh, kênh Bọ Mắt. ? Phân tích cái hay trong cách dùng từ b. Một số tiên gọi dựa vào đặc điểm riêng biệt của chúng: Chim lợn, ớt chỉ thiên; xe cút ở bài thơ? - H/đ nhóm 3 phút kít; dưa bở, chè móc câu, cà tím ... - Màu đỏ của cô gái thắp lên trong mắt 6- Bài tập 6: chàng trai ngọn lửa. Ngọn lửa đó lan Phê phán một số hiện tượng sử dụng ngôn tỏa trong con người chàng trai làm anh từ: say đắm, ngất ngây đến mức có thể - Chi tiết gây cười: Ông sính chữ sắp chết cháy thành tro và lan tỏa cả không đến nơi thế mà vẫn còn bày trò phân biệt gian, làm không gian cũng phải biến giữa tiếng ta và tiếng Tây. sắc (cây xanh như cũng ánh theo hồng) -> Phê phán thói sính dùng chữ nước ngoài - Đọc bài tập – x/đ yêu cầu của bài tập của một số người. ? Các sự vật hiện tượng trên được đặt tên theo cách nào? Hãy tìm 5 ví dụ về những sự vật hiện tượng được gọi tên theo cách dựa vào đặc điểm riêng biệt của chúng? - H/đ nhóm - Đọc bài tập – x/đ yêu cầu bài tập ? Tìm chi tiết gây cười? Truyện phê phán điều gì? IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân . - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Vẽ sơ đồ tư duy các biện pháp tu từ đó ụn tập V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) 252


-Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện . - Học bài: Ôn tập lại các b/pháp tu từ từ vựng - Soạn: Luyện tập viết đoạn văn tự sự có sd yếu tố nghị luận. Rỳt kinh nghiệm : Ngày : 16/11/2020

_____________________________________________________Ngày soạn: 15/11/2020 Ngày dạy: Bài 12.Tiết 65 Luyện tập viết đoạn văn tự sự có sử dụng yếu tố nghị luận A. Mục tiêu: - Kiến thức: Hệ thống hóa kiến thức về văn tự sự có sd yếu tố nghị luận. - Biết cách đưa các yếu tố nghị luận vào bài văn tự sự một cách hợp lí. - Kỹ năng: Rèn kĩ năng viết đoạn văn tự sự có sử dụng yếu tốt nghị luận. - Rèn kĩ năng đọc, phát triển năng lực cảm thụ thơ - Thái độ:GD học sinh lòng yêu thích bộ mụn. - Các năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác; tự giải quyết vấn đề; trình bày; đánh giá, B. Chuẩn bị - GV : Soạn, nghiờn cứu tài liệu -HS tự ụn tập... C. Tiến trình lờn lớp I. Hoạt động khởi động (5’) - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân, cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: trả lời miệng hoặc viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ ? Nghị luận là gì? Trong văn bản tự sự nghị luận thường thể hiện bằng những hình thức nào? 253


GV: Bài trước các em đã được vai trò, tác dụng của yếu tố nghị luận văn bản tự sự, để giúp các em có kĩ năng đưa yếu tố nghị luận vào văn bản tự sự một cách hợp lí, giờ luyện tập này các em sẽ được thực hành qua việc viết các đoạn văn. II. Hoạt động hình thành kiến thức (30p) Hoạt động của thầy và trò Nội dung * Hoạt động 1: Thực hành tìm hiểu yếu tố I. Thực hành tìm hiểu yếu tố nghị nghị luận trong đoạn văn. luận trong văn bản tự sự: 10p - Mục tiêu: HS phân tích Vd để nhận biết 1. Bài tập: Lỗi lầm và sự biết ơn Cách sử dụng yếu tố nghị luận… 2. Nhận xét: - PP: Đàm thoại, thảo luận, cá nhân - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Sản phẩm hđ: phiéu học tập , ghi vở - Cách tiến hành: - Yếu tố nghị luận: - Quan sát SGK Thảo luận nhóm 5p ? Các câu văn nào chứa yếu tốt nghị luận? ? Vai trò của các yếu tố ấy ntn trong việc làm nổi bật nội dung đoạn văn? - Vai trò: Làm cho câu chuyện thêm ? Bài học rút ra từ câu chuyện này là gì? sâu sắc, giầu triết lí và có tính giáo dục cao. Yêu cầu SP: • + “Những điều viết lên cát ... đã được ghi tạc trên đá, trong lòng người” + Vậy chúng ta hãy học cách ... ân nghĩa trên đá. * Bài học về lòng bao dung, lòng nhân ái biết tha thứ và ghi nhớ ân nghĩa, ân tình. * Hoạt động 2. Luyện tập - Mục tiêu : HS củng cố, vận dụng lý thuyết II. Thực hành viết đoạn văn tự sự làm bài tập có sử dụng yếu tốt nghị luận:28p - PP : thảo luận, làm việc cá nhân 1. Bài tập 1: Viết đoạn văn c/minh - Sản phẩm hđ : ghi vở bài tập Nam là người bạn tốt. - Cách tiến hành: - Đọc bài tập1 trong SGK – x/định y/cầu của bài tập Cá nhân : 5’ ? Viết 1 đoạn văn kể lại buổi sinh hoạt lớp, ở đó em đã phát biểu ý kiến để c/minh Nam là người bạn tốt? 254


- Gợi ý h/s: - Buổi sinh hoạt lớp diễn ra ntn? (Thời gian địa điểm, ai là người điều khiển không khí buổi sinh hoạt lớp ra sao)? - Nội dung buổi s/hoạt là gì? em phát biểu về vấn đề gì? tại sao lại phát biểu về việc đó? - Em thuyết phục vả lớp rằng Nam là người bạn tốt ntn? (Lí lẽ, ví dụ, lời phân tích ...) (H/s lấy giấy nháp ra làm bài - đọc bài – nhận xét – Bổ xung – GV sửa chữa) - Treo đoạn văn mẫu GV hướng dẫn HS làm việc nhóm bài tập 2( 161) - GV gợi ý: + Người em kể là ai ? Người đó đó để lại việc làm, lời nói hay suy nghĩ cho em. + Hoàn cảnh diễn ra sự việc. + Nội dung cụ thể. + Suy nghĩ về bài học rỳt ra từ câu chuyện. Giáo viên gợi ý cho học sinh viết bài theo Các ý sau. ? Người em kể là ai? Người đó đó để lại một việc làm, lời nói hay một suy nghĩ. Điều đó diễn ra trong hoàn cảnh nào? Nội dung cụ thể là gì? Nội dung ấy giản dị mà sõu sắc như thế nào? Cảm động ra sao? Suy nghĩ về bài học rỳt ra từ câu chuyện trên .

2. Bài tập 2: SGK Viết về những kỉ niệm sâu sắc với một người bà kính yêu. - Yêu cầu: Viết đoạn văn tự sự có sử dụng yếu tố nghị luận. * Đoạn văn: Bà nội (Duy Khỏn). - Yếu tố nghị luận: "Người ta bảo ........ nó gẫy". + Từ một lời dạy "Con hư ....... bà", tác giả bàn về "tấm gương" và hiệu quả của nó trong giáo dục gia đỡnh: "Bà như thế...... U tôi như thế ......." . Đây là yếu tố nghị luận "suy lí". + Từ cuộc đời và những lời dăn dạy của bà, tác giả bàn về một "nguyên tắc" giáo dục: "Người ta ....... nó gẫy". Đây là yếu tố nghị luận "khái quát hoá". - Có thể nói, các yếu tố nghị luận trong đoạn văn trên chính là những "suy ngẫm" của tác giả về nguyên tắc giáo dụ, về phẩm chất và đức hy sinh của người làm công tác giáo dục. (Học sinh viết đoạn văn, giáo viên gọi 5-6 em lên trình bày chấm điểm, sửa chữa lỗi (nếu có)..”

IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân . 255


- Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn văn tự sự chủ đề học tập có sử dụng yếu tố nghị luận. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện . - Sưu tầm và đäc một số bài văn tự sự có sử dụng yếu tố nghị luận. - Chuẩn bị bài: Soạn Làng – Tóm tắt tác phẩm – tìm hiểu diễn biến tâm trạng của ông Hai khi hay tin làng Dầu theo giặc. Rỳt kinh nghiệm : Ngày : 16/11/2020

_____________________________________________________Ngày soạn: 15 /11/2020 Ngày dạy : Tiết 66: TRả bài VIẾT SỐ 2 A.MỤC TIấU BÀI HỌC: Giúp H/s: - Nắm vững hơn cách làm bài văn tự sự kết hợp với miêu tả; nhận ra được những chỗ mạnh, chỗ yếu của mình khi viết loại bài văn này - Rèn kĩ năng tìm hiểu đề, lập dàn ý và kĩ năng diễn đạt - Năng lực: nhận biết và sửa chữa nhược điểm bài làm,làm việc nhóm, cá nhân.... B.CHUẨN BỊ: - GV: Bài viết của H/s + Các lỗi trong bài + Cách chữa - H/s: đọc lại đề, lập dàn ý chi tiết đề văn đó viết ở bài TLV số 2 C.TIẾN TRÌNH BÀI DẠY 1. Khởi động 5’ : - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân, cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: trả lời miệng hoặc viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: 256


Chuyển giao nhiệm vụ Chúng ta đó cựng nhau viết bài TLV số 2: đó là kiểu bài yêu cầu kể chuyện kết hợp với miêu tả. Để đánh giá xem bài viết của các em đó làm: được những gì , cũn điểu gì chưa hoàn thành hoặc cần tránh. Tất cả những điều trên, chúng ta cùng nhau thực hiện trong giờ học này. 2. Hoạt động hình thành kiến thức 35’ HĐ 1: Phân tích đề, lập dàn ý - Mục tiêu: HS nắm được kiểu bài , nd, yêu cầu đề và lập dàn ý cơ bản - Phương thức: Cá nhân, cả I.Đề bài: Tưởng tượng 20 năm sau, vào một ngày lớp, nhóm. hè, em về thăm lại trường cũ. Hãy viết thư cho một - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi b¹n học hồi ấy kể lại buổi thăm trường đầy xúc - Phương án KTĐG: HS đánh động đó giá HS và tự đánh giá, GV II.Phân tích đề, lập dàn ý: đánh giá HS. 1.Phân tích đề: - Sản phẩm: Câu trả lời ghi vở - Kiểu VB: tự sự kết hợp với miêu tả - Tiến trình hoạt động: - Vận dụng các kĩ năng: kể chuyện + tưởng tượng + ?Hãy xác định yêu cầu của đề miêu tả bài? (kiểu VB, các kĩ năng cần - Hình thức: vận dụng vào bài viết) Một bức thư gửi bạn cũ, có sử dụng yếu tố miêu tả. 2.Lập dàn ý ( Dàn ý ở tiết 34+35) ?Hãy lập dàn ý cho đề văn. ( HĐ nhóm 7p) - H/s nhóm khác theo dừi bổ sung ?Sử dụng yếu tố miêu tả vào Các ý nào thỡ phự hợp? -> Sử dụng yêu tố miêu tả vào Các ý: 2, 4, 5 trong phần thõn bài (cần linh hoạt) HĐ2: Nhận xét ưu, nhược điểm Mục tiêu: HS biết được những ưu điểm, hạn chế để rút kn bài viết - Phương thức: Cá nhân, cả lớp

III.Nhận xét ưu, nhược điểm

1.Ưu điểm: - Các em đó xác định được yêu cầu của đề bài (kiểu v¨n b¶n cần tạo lập, các kĩ năng cần sử dụng trong bài viết) 257


- Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Sản phẩm: Câu trả lời ghi vở - Tiến trình hoạt động: GV nhận xét ưu điểm và nhược điểm ?Nhận xét và chỉ ra những tồn tại trong bài làm của H/s

HĐ 3: Chữa lỗi - Mục tiêu: HS phát hiện và chữa lỗi về chính tả, ngữ pháp - Phương thức: Cá nhân, cả lớp - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Sản phẩm: Câu trả lời ghi vở - Tiến trình hoạt động:

- Vận dụng yếu tố miêu tả vào bài khỏ linh hoạt - Bài viết sinh động, giàu cảm xúc: ví dụ bài làm của H/s: - Diễn đạt lưu loỏt, bố cục bài viết khỏ chặt chẽ VD: - Trình bày sạch đẹp. 2.Tồn tại: - Bố cục bài làm ở một số em chưa mạch lạc, cần chú ý tách ý, tách đoạn. VD: + Nhiều em sa vào viết thư mà quên phương thức chính là tự sự. + Chi tiết, sự việc nghốo nàn. + Thiếu sự kết hợp với yếu tố miêu tả làm bài văn trở nên khô khan. VD: - Cũn mắc lỗi diến đạt, dùng từ, đặt câu: - cũn sai chính tả - Chữ viết ở một số bài cũn cẩu thả, chưa khoa học. VD: - Một số bài làm cũn sơ sài, kết quả chưa cao VD: 3.Sửa lỗi và giải đáp thắc mắc: - Lỗi chính tả: - Lỗi dựng từ: - Lỗi diễn đạt: - Dấu câu: ( GV chỉ rừ một số lỗi trong bài học sinh để hs phát hiện và sửa chữa) 4.Trả bài:

- PP: HĐ cá nhân Đưa ra các lỗi trong bài -> H/s sửa Gọi học sinh chữa lỗi sai về chính tả 258


GV đọc mẫu những đoạn văn, bài văn viết tốt - Trả bài cho H/s III. HĐ luyện tập 5’ - HS đọc bài viết và tự sửa lỗi IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân . - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn văn về cách khắc phục nhược điểm của m qua bài viết văn trên. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện . - Sưu tầm và đọc các bài văn tự sự hay. - Chuẩn bị tiết sau kiểm tra truyện trung đại 1 tiết Rút kinh nghiệm Ký duyệt: Ngày 23 /112020

_-----------------------------------------Ngày soạn: 21/11/2020 Ngày dạy: ……/11/2020 TIẾT 67: LÀNG (Kim Lõn) A. MỤC TIấU 1. Kiến Thức: - Nhân vật, sự việc cốt truyện trong một tác phẩm truyện hiện đại.

259


- Đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm; Sự kết hợp với các yếu tố miêu tả, biểu cảm trong văn bản tự sự hiện đại. - Tình yêu làng, yêu nước, tinh thần kháng chiến của người nông dân Việt Nam trong thời kỡ khỏng chiến chống thực dân Pháp. 2. Kĩ năng: - Đọc - hiểu văn bản truyện Việt Nam hiện đại được sáng tác trong thời kỡ khỏng chiến chống thực dân Pháp. - Vận dụng kiến thức về thể loại và sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong tác phẩm tác phẩm truyện để cảm nhận một văn bản tự sự hiện đại. * Tích hợp liên mụn: - Môn lịch sử: Những năm đầu cuộc khỏng chiến chống Pháp - Tiếng Việt: (nghệ thuật miêu tả nội tâm…) 3. Giáo dục: Giáo dục lòng yêu làng xóm, yêu quê hương đất nước. 4. Đh hình thành năng lực : - Năng lực giải quyết vấn đề, hợp tác, quan sát và phát hiện, năng lực tự học, tư duy sáng tạo - Năng lực đọc hiểu văn bản, cảm thụ văn học, phân tích nhân vật, sử dụng từ ngữ TV B. CHUẨN BỊ 1. Thầy: Soạn giáo ỏn, tài liệu tham khảo, mỏy tớnh, mỏy chiếu 2. Trò : Đọc bài và chuẩn bị bài theo sự hướng dẫn của giáo viên C. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC: I. Khởi động: 5’ - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân, cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: trả lời miệng hoặc viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ - Tìm câu ca dao viết về tình cảm của con người đối với làng quê: “Làng ta phong cảnh… “Ta về ta tắm ao ta…”. Đó là tình yêu làng quờ của con người, tình cảm ấy cú phần bản vị nhưng nó rất phù hợp với nét tâm lí truyền thống của người dân xưa. Tình cảm ấy chúng ta lại bắt gặp ở nhân vật ụng Hai trong tác phẩm “Làng” của Kim Lõn… II. Hình thành kiến thức : 35’ Hoạt động của thầy và trò Nội dung HĐ 1: Hướng dẫn HS tìm hiểu chung về tác I. Tìm hiểu chung giả, tác phẩm 1. Tác giả: 260


- Mục tiêu : HS hiểu biết tác giả, văn bản - PP : làm việc cá nhân - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Sản phẩm hđ : ghi vở bài tập - Cách tiến hành: H:Nờu những nột chính về tác giả Kim Lõn. - Kim Lõn tờn khai sinh :Nguyễn GV bổ sung thêm thông tin về tác giả Văn Tài (1920 – 2007), quờ ở Bắc H: Theo em, văn bản cần đọc với giọng như thế Ninh. nào ? - Là nhà văn có sở trường về truyện - To, rừ, chính xác từ ngữ trong văn bản, giọng kể ngắn. chuyện, chú ý vào lời loại của nhân vật thể - Am hiểu và gắn bó với nông thôn hiện được diễn biến tâm trạng của nhân vật Ông và người nông dân. Hai. - GV gọi HS đọc GV nhận xét, đọc mẫu 2. Tácphẩm - Yêu cầu 1,2 hs tóm tắt văn bản. a. Đọc, hiểuchúthích H:Tác phẩm được sáng tác trong hoàn cảnh nào ? b. Hoàn cảnh sỏng tác : - Viết trong thời kỳ đầu của cuộc kháng chiến - Thời kỡ đầu cuộc khỏng chiến chống Pháp. Đăng lần đầu tiên trên tạp chí văn chống Pháp (1948) nghệ: 1948. - Khai thỏc 1 tình cảm bao trựm và phổ biến trong con người thời kháng chiến tình cảm yêu quê hương, đất nước. H: Tìm bố cục của văn bản,nêu nội dung chính của từng phần. c. Bốcục : 3 phần - Phần 1: Từ đầu đến “không nhúc nhích”. Tâm trạng của ụng Hai khi nghe tin làng chợ Dầu làm Việt gian. - Phần 2: Tiếp đến “đôi phần” Tâm trạng đau khổ , xấu hổ , buồn bực của ông hai ba bốn ngày sau đó. - Phần 3: Cũn lại. Tình cờ ụng Hai mới biết đó là tin đồn nhảm. d. Túm tắt : Ông vô cùng phấn khởi và tự hào về làng mình. HS túm tắt: - GV: Kể lại một số chi tiết thể hiện tình yêu làng quờ của ụng Hai ở phần đầu của truyện. -Tính hay khoe về làng từ xưa cho đến nay:với II. Phân tích 261


ông Hai làng chợ Dầu thật không đâu bằng và cái gì cũng đáng tự hào....... HĐ 2: Phân tích VB - Môc tiªu : HS nắm được ND, NT truyện - PP : thảo luận, làm việc cá nhân - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Sản phẩm hđ : ghi vở bài tập - Cách tiến hành: H: Nhân vật chính trong truyện là ai ? GV cho HS thảo luận nhóm bàn (2’) H: Nờu tình huống truyện (tác gỉa đó đặt nhân vật ông Hai vào tình huống như thế nào?)xây dựng tình huống truyện đó, tác giả nhằm thể hiện điều gì ? SP cần đạt: - Nghe tin làng theo giặc tình huống gay cấn bộc lộ sõu sắc tình cảm yêu làng, yêu nước của ông Hai - HS thảo luận trả lời GV quan sát, theo dừi xem nhóm nào cần giúp đỡ - Đại diện nhóm trả lời nhóm khác nhận xét, bổ sung GV nhận xét, bổ sung, chốt KT H: Câu chuyện được kể từ ngôi nào ? Tác dụng của ngụi kể ? - Ngôi thứ 3 – đảm bảo tính khách quan của những gì được kể, gợi cảm giác chân thực ở người đọc.

1. Tình huốngtruyện

ễng Hai yêu làng Phải đi tản cư -Nghe tin làng theo giặc → Tình huống bất ngờ→ tình cảm yêu, yêu nước của ông Hai

III. Luyện tập: (3’) - Gv cho HS tóm tắt văn bản IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân . - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn văn cảm nhận về tâm trạng ôn Hai khi nghe tin làng theo giặc. 262


V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện . Sưu tầm, đọc những truyện viết về người nôgn dân trong khỏng chiến chống Pháp và chống Mĩ. - Học bài và chuẩn bị phần tiếp theo Rút kinh nghiệm Ký duyệt: Ngày 23 /112020

_-----------------------------------------Ngày soạn: 21/11/2020 Ngày dạy: ……/11/2020 TIẾT 68, 69: LÀNG (Tiếp) A. MỤC TIấU 1. Kiến Thức (như tiết 61) 2. Kĩ năng (như tiết 61) 3. Giáo dục: Giáo dục lòng yêu làng xóm, yêu quê hương đất nước. 4. Đh hình thành năng lực : - Năng lực giải quyết vấn đề, hợp tác, quan sát và phát hiện, năng lực tự học, tư duy sáng tạo - Năng lực đọc hiểu văn bản, cảm thụ văn học, phân tích nhân vật, sử dụng từ ngữ TV B. CHUẨN BỊ Thầy: Soạn giáo ỏn, tài liệu tham khảo. Trò : Đọc bài và chuẩn bị bài theo sự hướng dẫn của giáo viên C. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC: I. Khởi động 5’ - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân, cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi 263


- Sản phẩm: trả lời miệng hoặc viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ H: Tóm tắt truyện ngắn Lang của Kim Lân ? Cuộc sống và tâm trạng của ông Hai ở nơi tản cư ? II.Hình thành kiến thức: Nội dung Hoạt động của thầy và trò HĐ 1: Phân tích ND, NT văn bản: II. Phân tích - Môc tiªu : HS nắm được ND và NT truyện 2. Nhân vật ụng Hai - PP : thảo luận, làm việc cá nhân a. Cuộc sống của ông Hai nơi - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi tản cư: - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh - Xa quờ, vợ và con gỏi chạy giá, GV đánh giá HS. chợ… - Sản phẩm hđ : ghi vở bài tập Miêu tả thực :Cuộc sống tạm - Cách tiến hành: bợ nhưng có nề nếp. H: Cuộc sống của gia đinh ông Hai ở nơi sơ tán như thế nào ? H: Em cú nhận xét gì về cuộc sống này ? - Cuộc sống tạm bợ và đầy khó khăn. - NT: Câu cảm thán, điệp ngữ nhớ H: Trong cuộc chung ấy, ụng Hai cún cú những Nhớ làng da diết, luụn tự hào mối quan tâm nào khác về làng H: ễn Hai nhớ những gì ở làng ? Vỡ sao ụng cảm thấy vui khi nghĩ về làng của mình ? - Làng ụng là làng tích cực khỏng chiến H: Điều đó cho thấy tình cảm của ông Hai đối với - NT: ngôn ngữ quần chúng kết làng quê của mình như thế nào ? hợp với đối thoại của nhân vật H: Đoạn văn nào thể hiện mối quan tâm của ông Ông hai – người nông dân tính Hai đến cuộc kháng chiến của dân tộc ? tình vui vẻ, chất phỏc, cú lòng gắn ... “Ông Hai đi ... vui quá!” bú và yêu làng quờ H: Cách quan tâm của ông Hai đến kháng chiến có những biểu hiện nào đặc biệt ? - Mắng cho Tõy chết - Nghe lám đọc báo thướng xuyên biết tin tức - Đầy lòng tin vào khỏng chiến - Không giấu cảm xỳc vui mừng H: Lời văn của đoạn có gì đặc biệt ? - Ngụn ngữ quần chúng: giữ chịt lấy, cơ chừng,khiếp thật... kết hợp với đối thoại của nhân vật và câu văn biểu cảm. b. Khi nghe tin làng chợ Dầu 264


H: Qua đó, em thấy đặc điểm nào của con người ông Hai được bộc lộ ? H: Ông Hai đó cú tâm trạng gì khi nghe tin xấu về làng - Cổ nghẹn đắng, da mặt tê rân rân, lặng đi, tưởng như không thở được nữa,rặn è è, nuốt … ở cổ. H: Các chi tiết ấy cho thấy tâm trạng của ông khi này như thế nào ? H: Rồi ông có tin không ? Lúc đó hành động của ông là gì ? Tại sao ụng lại hành đông như vậy ? - Sau đó: Ôn tin, rồi lảng chuyện; ông sợ người ta biết ông cũng là người làng chợ Dầu - Vỡ những lời mỉa mai, căm ghét của mọi người là cho ông xấu hổ, ông cúi gầm mặt xuống mà đi trong sự trèng tránh, xấu hổ và nhục nhó. H: Vỡ sao ụng Hai cảm thấy “Cực nhục” - Vỡ nếu làng theo Tõy thật, ụng sẽ là kẻ lạc loài với bàn dân thiên hạ,với giống nũi. HS đọc thầm đoạn “Về đến nhà.... sự này chưa” (166) GV cho HS thảo luận theo nhóm bàn (5’) H: Hãy cho biết đoạn văn miểu tả những suy nghĩ gì của ụng Hai ? Yêu cầu SP: - Thương con vỡ nghĩ đến sự hắt hủi hinh bỉ của mọi người dành cho những đứa trẻ làng Việt gian. - Ông căm giân những kẻ làm Việt gian làm hại đến danh dự của làng - Ông không tin vào chuyện đó - Sự nhục nhó dày vũ tâm trớ ụng - ông nghĩ tới sự tẩy chay của mọi người H: Em có thể hình dung ra tâm trạng của ụng Hai như thế nào ? Qua đó thể hiện điều gì ? Gv cho HS thảo luận nhóm cặp đôi ( 3’) H: í nghĩ cho rằng: “Cỏi nhà nước VN … bán nước” có phải là biểu hiện của lòng yêu nước không ? Vỡ sao? HS thảo luận Gv quan sát xem HS có gặp khó khăn gì hay không - Đại diện trả lời Nhóm khác nhận xét, bổ sung

theo giặc

- Ông choáng váng xúc động mạnh

* Trên đường về nhà

Tâm trạng xấu hổ, uất ức, tủi nhục, thất vọng về làng

- NT: Ngôn ngữ độc thoại, miêu tả nội tâm Ám ảnh, sợ hói vỡ mình là dân làng Việt gian 265


Gv nhận xét, bổ dung (nếu thiểu), KL H: Kiểu ngôn ngữ nào được sử dụng để nhân vật tự bộc lộ suy nghĩ của mình ? H: Ông Hai đó bộc lộ tâm trạng như thế nào qua những lời độc thoại của mình ? H: Những ngày sau đó ông Hai NTN ? Tại sao ? - Mấy ngày sau: không dỏm ra khái nhà, lo lắng, sợ hói: lỳc nào cũng nghĩ đến chuyện ấy,cũng tưởng mọi người chỉ nói đến chuyện ấy - Đó là thái độ bực bội, đau đớn cố kỡm nộn: gắt gỏng vụ cớ, trằn trọc thơ dài, lắng nghe, không nhúc nhích, nằm im chịu trận. HS đọc thầm cuộc đối thoại của 2 bố con ụng Hai. H: Nội dung cuộc trò chuyện của ụng Hai với đứa con nhỏ ? H: Vỡ sao ụng lại trò chuyện với đứa con bé của mình ? - Vỡ ụng không biết giói bày cựng ai. ễng mượn con để bày tỏ tấm lòng của mình với làng quờ. H: Cuộc trò chuyện này được kể bằng ngôn ngữ như thế nào ? H: Từ đó, ta cảm nhận được điều gì trong tấm lòng của ụng Hai đối với làng quê, đất nước ? Một người yêu quê, yêu nước đằm thắm, tâm hồn ngay thẳng, trọng danh dự; ông muốn truyền những điều đó cho thế hệ tương lai: son sắt, thủy chung với làng quê, với đất nước, với kháng chiến. H: Ở trong truyện diễn biến tâm lí trước và sau khi nghe tin làng chợ dầu làm Việt gian ở ông hai có giống nhau không ? Điều đó cho thầy tình cảm của ụng với làng chợ Dầu và với CM là NTN ? - Hai tâm trạng hoàn toàn trái ngược nhau: lúc ở phũng thông tin: ụng hớn hở hăng hái, náo nức. Khi nghe tin: ông tưởng chừng nghẹt thở. - Tình cảm với làng chợ Dầu là một phần không thể thiếu trong con người ông Hai, mọi suy nghĩ hoạt động, sinh hoạt của ông đều gắn liền với làng chợ Dầu: đó là tình yêu sõu nặng gắn bú. - Tình yêu làng và tình yêu Cách mạng gắn liền hũa

- Tâm trạng bế tắc, tuyệt vọng: + Đấu tranh tư tưởng : làng thỡ yêu thật nhưng … phải thù. →TY nước rộng lớn , bao trùm lên TY làng

* Cuộc trò chuyện giữa hai bố con

-NT: Ngôn ngữ đối thoại

Ông tâm sự với con là để vơi đi những nỗi đau buồn thể hiờn tình yêu nước cao độ, tinh thần kháng chiến được giác ngộ sâu rộng cuộc khỏng chiến toàn diện trong nhân dân.

266


quện làm 1. Tin làng theo giặc đó dẫn đến một cuộc xung đột lớn trong nội tâm ông Hai: “Làng thỡ yêu thật, nhưng làng theo Tây thỡ phải thự” lỳc này tình yêu nước đó rộng lớn hơn bao trùm tình cảm làng quờ, nhưng dù vậy không thể dứt bỏ tình cảm với làng quờ, điều đó khiến ông tủi hổ. H: Khi biết tin mới về làng, dáng vẻ của ông Hai có những biêu hiện khác thường như thế nào ? H: Dỏng vẻ ấy phản ỏnh tâm trạng ra sao ? - Nhẹ nhừm, vui sướng H: Tại sao ông lại khoe với mọi người: “Tây nó đốt nhà tôi rồi” ? - Vỡ đó là chứng cớ cho viêc gia đỡnh ụng, làng ụng không theo giặc mà cũn là gia đỡnh, là ngụi làng khỏng chiến. H: Lỳc này cử chỉ của ụng Hai có gì đặc biệt ? Những củ chỉ đó phản ảnh tâm trạng như thế nào ? H: Em hiểu gì về ụng Hai qua những cử chỉ, lời núi, dỏng vẻ đó ? H: ễng Hai là hình ảnh của người nông dân trong kháng chiến. Qua đó, em hiểu điều đáng quý nào của nhân dân ta đối với quê hương ? HĐ 2: Tổng kết: - Môc tiªu : HS đánh giá ND, NT truyện - PP : làm việc cá nhân - Sản phẩm hđ : ghi vở bài tập - Cách tiến hành: H: Trong đoạn trích, tâm lí nhân vật được thẻ hiện qua những phương diên nào ? Diễn biến tâm lí nhân vật có hợp lí không ? H: Nhận xét của em về ngụn ngữ trong truyện ? - Cốt truyện tâm lớ , tình huống truyện gây cấn - Nghệ thuật miêu tả tâm lí đặc sắc, tinh tế , cụ thể - Ngôn ngữ nhân vật sinh động giàu tính khẩu ngữ, thể hiện cá tính nhân vật - Cách trần thuật linh hoạt tự nhiên H: Các biện pháp ấy nhằm biểu đạt nội dung gì ? - HS trả lời HS khác nhận xét - GV nhận xét, bổ dung Kết luận HS đọc ghi nhớ sgk/Tr147

c. Khi tin làng theo Tây được cải chính - NT: Miêu tả tâm lớ nhân vật khúe lộo, tinh tế Tâm trạng vui mừng, rạng rỡ của ụng Hai người coi trọng danh dự, yêu làng yêu nước hơn tất cả

III. Tổng kết : 1. Nghệ thuật : 2. Nội dung ( SGK/174) *. Ghi nhớ: SGK

267


GV cho HS làm bài tập SGK IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân . - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn văn cảm nhận tình yêu làng của ụng Hai. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện . Sưu tầm và đọc các các phẩm văn thơ viết về tình yêu làng quờ - Chuẩn bị bài mới: Chương trình địa phương (phần Tiếng Việt) Rút kinh nghiệm Ký duyệt: Ngày 4/122020

_-----------------------------------------Ngày soạn: 30/11/2020 Ngày dạy: ……/11/2020 TIẾT 70: CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG (PHẦN TIẾNG VIỆT) A- MỤC TIấU 1. Kiến thức: - Thấy được sự phong phú của ngôn ngữ trên các vùng miền của đất nước (phương ngữ) 2. Kĩ năng: rèn kĩ năng sử dụng từ 3. Giáo dục: Giáo dục lòng tự hào về tiếng mẹ đẻ, ý thức tích cực trau dồi vốn từ 4. ĐH hình thành năng lực 268


- Năng lực chung: tự học, giải quyết vấn đề, hợp tác, suy nghĩ sang tạo.\ - Năng lực chuyên biệt: sử dụng từ ngữ khoa học, chính xác; năng lực sử dụng ngụn ngữ… B- CHUẨN BỊ 1. Thầy: Giáo ỏn, tài liệu tham khảo. 2. Trò : Đọc trước bài ở nhà, chuẩn bị bài theo sự hướng dẫn của giáo viên. C- TIẾN TRÌNH DẠY HỌC I. Khởi động: 5’ - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân, cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: trả lời miệng hoặc viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ ? Tìm một số từ địa phương ở quê hương em? Đưa về từ toàn dân tương ứng. H: Nêu các phép tu từ từ vựng đó học ? So sỏnh ẩn dụ, hoán dụ và nhân húa ? II. Hình thành kiến thức (30’) Hoạt động của thầy và trò Nội dung Hoạt động 1: 1. Sự phong phỳ của phương ngữ - Mục tiêu: HS thấy sự phong phỳ trong phương trong tiếng Việt ngữ tiếng Việt.. - Phương thức: Cá nhân, cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ HS thảo luận theo nhóm bàn làm bài tập 1 H: Tìm trong phương ngữ em đang sử dụng , hoặc một phương ngữ mà em biết những từ ngữ: Chỉ các sự vật, hiện tượng, không có tên gọi trong các phương ngữ khác và trong ngôn ngữ toàn dân. - Các nhóm thảo luận làm bài GV quan sát, theo dừi và trợ giúp khi cần thiết - Đại diện trả lời nhóm khác nhận xét GV a.Chỉ các sự vật, hiện tượng, không nhận xét, bổ sung (nếu thiếu) có tên gọi trong các phương ngữ Sản phẩm y/c: 269


a. Nghệ tĩnh: - Nhút: món ăn làm bằng xơ mít trộn với một vài gia vị khác như muối, đường… - Chẻo: một loại nước chấm - Nốc: chiếc thuyền b. Bắc Trung Nam Bố, mẹ Bọ, mụ, mệ Ba, mỏ Đâu Mụ Đâu Cỏi bỏt Cỏi tụ Cỏi chộn Vừng Mố Mố Quả doi Trỏi táo Trỏi mận c. - Hũm: + Ở miền Bắc: chỉ một số đồ đựng có nắp đậy. + Ở miền Trung, Nam: Chỉ áo quan( quan tài). - Nún: + Miền Trung và từ ngữ toàn dân: chỉ một thứ đồ dùng làm bằng lá, để đội đầu, có hình chúp. + Miền Nam: Chỉ nún và mũ núi chung. - Bắp: + Miền Bắc: Có thể dựng chỉ bắp chõn, tay + Miền Trung , Nam: Chỉ bắp ngụ. Hoạt động 2: - Mục tiêu: HS lý giải về phong phú trong phương ngữ tiếng Việt.. - Phương thức: Cá nhân, cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ GV cho HS làm việc theo cặp đôi Đọc yêu cầu và làm bài tập 2 - HS làm bài tập trả lời HS khác nhận xét câu trả lời của bạn - GV nhận xét, chuẩn kiến thức - Những từ ngữ địa phương như ở bài tập 1.a

khác và trong ngôn ngữ toàn dân. - VD: Sầu riờng ,chụm chụm (Nam bộ) nhứt (Nghệ An –Hà Tĩnh) b. Đồng nghĩa nhưng khác về âm với từ ngữ trong các phương ngữ khác hoặc trong ngôn ngữ toàn dân.

c. Đồng âm nhưng khác về nghĩa với từ ngữ trong các phương ngữ khác hoặc trong ngôn ngữ toàn dân.

2. Lý giải Các hiện tượng phương ngữ

- Do có sự khác biệt giữa các vùng miền về điều kiện tự nhiên, đặc điểm tâm lý, phong tục tập quỏn. Tuy nhiên sự khác biệt đó không quá lớn.

270


không có từ ngữ tương đương trong phương ngữ khác và trong ngụn ngữ toàn dân vỡ: Cú những sự vật,hiện tượng xuất hiện ở địa phương này nhưng không xuất hiện ở địa phương khác do có sự khác biệt giữa các vùng miền về điều kiện tự nhiên, đặc điểm tâm lý, phong tục tập quỏn. Tuy nhiên sự khác biệt đó không quỏ lớn. (Từ ngữ thuộc nhóm này không nhiều) Đọc yêu cầu bài tập 3 HS thảo luận theo nhóm bàn (2’) - HS thảo luận đại diện trình bày trước lớp. - HS khác nhận xét GV nhận xét, chuẩn KT - Nhận xét, bổ xung Đọc yêu cầu bài tập 4 HS thảo luận theo nhóm bàn (2’) H: Tìm từ ngữ địa phương ? H: Các từ ngữ này thuộc phương ngữ nào ? H: Tác dụng của từ ngữ địa phương trong đoạn trích ? HS thảo luận đại diện trình bày trước lớp. - HS khác nhận xét GV nhận xét, chuẩn KT - Nhận xét, bổ xung

HĐ 3: Tìm hiểu từ địa phương Hà Nam - Mục tiêu: HS thấy sự phong phú trong phương ngữ tiếng Việt ở Hà Nam.. - Phương thức: Cá nhân, cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ

3. Luyện tập: Nhận xét về phương ngữ chuẩn của TV a. Bài tập 3 - Hai bảng mẫu ở bài tập 1- bảng b,c - Từ ngữ toàn dân ở bảng b – từ ngữ ở miền Bắc: cỏ quả, lợn, ngó, ốm. - Cách hiểu thuộc ngụn ngữ toàn dân: ốm- bị bệnh. b. Bài tập 4: SGK/ 176 - Những từ ngữ địa phương trong đoạn trích: Chi, rứa, nờ, tui, cớ răng, ưng, mụ thuộc phương ngữ Trung được dùng phổ biến ở các tỉnh: Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên – Huế. - Tác dụng góp phần thể hiện chân thực hơn hình ảnh của một vựng quờ và tình cảm, suy nghĩ, tớnh Cách của một người mẹ trên vùng quê ấy; làm tăng sự sống động, gợi cảm của tác phẩm Bài tập phương:

bổ

sung

Sách

địa

+Cái hái: cái liềm dùng để cắt cỏ hay lúa… 271


Hãy tìm trong phương ngữ Hà Nam những từ + Sựa: dao cỏ, giầm làm cỏ… ngữ chỉ sự vật hiện tượng không có tên. gọi + Cái chớp: Chảo dùng để rán.. trong các phương ngữ khác và trong nghĩa toàn dân? Miền Giống về nghĩa nhưng khác về âm với những từ b.Miền Bắc Miền Nam ngữ trong các phương ngữ khác nhau hoặc Trung bố mẹ trong nghĩa toàn dân? ba, tớa, mỏ ba bọ, mạ mụ Mũ nún Giả vờ Giả đũ Ghiền Nghiện Vào vụ cỏi chộn Cỏi bỏt Giống về âm nhưng khác về nghĩa với những Cỏi tụ từ ngữ trong các phương ngữ hoặc trong ngôn Vừng mố ngữ toàn dân? Thuyền ghe Quả dứa Quả thơm Nún Nún (cả mũ) Hũm (đựng đồ đạc) Hũm (Quan tài) Sương (hơi nức) Sương Cho biết vỡ sao những TN địa phương như ở (Gánh) bài tập 1a không có từ ngữ tương đương trong Trỏi (bờn trỏi) Trỏi(quả) phương ngữ khác và trong nghĩa toàn dân? Bắp (bắp chõn) Bắp (ngụ) Nỏ (cỏi nỏ của nú) Nỏ: Không, chẳng Cật ( lưng nói) - cật ( thận) Lên ( di chuyển lên phía trên) – lên Sự xuất hiện những từ ngữ đó thể hiện tính đa ( xong) vd: lên đồng ( gặt xong) dạng về ĐK tự nhiên và đ/s xã hội trên Các vựng miền của đất nước ta ntn? -> Có những từ ngữ địa phương như trong mục 1a vỡ cú những sự vật hiện tượng xuất hiện ở địa phương này nhưng không xuất hiện ở địa phương khác. Điều đó cho thấy Việt Nam là một đất nước có sự khác biệt giữa các vùng miền về điều kiện tự nhiên, đặc điểm tâm lí, 272


phong tục tập quán. Tuy nhiên sự khác biệt đó không lớn, bằng chứng là những từ thuộc nhóm này không nhiều. ->Một số từ ngữ địa phương trong phần này có thể chuyển thành từ ngữ toàn dân. Vỡ những sự vật hiện tượng mà những từ ngữ này họi tên vốn chỉ xuất hiện ở một địa phương . Nhưng sau đó phổ biến dần dần trên cả nước. VD: Sầu riờng, chụm chụm… IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân . - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn văn lý giải vỡ sao cần giữ gì n từ địa phương. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu cú liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện . Sưu tầm từ địa phương Hà Nam - Chuẩn bị bài mới * Rỳt kinh nghiệm: ............................................................................................................................................. ........

Ký duyệt: Ngày

4/122020

273


_-----------------------------------------Ngày soạn: 30/11/2020 Ngày dạy: ……/11/2020 TIẾT 71: ĐỐI THOẠI VÀ ĐỘC THOẠI NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ A- MỤC TIấU 1. Kiến Thức: - Đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự. - Tác dụng của việc sử dụng đối thoại, độc thoại và độc thọai nội tâm 2. Kĩ năng: - Phân biết đối thoại, độc thoại vàđộc thọai nội tâm - Phân tích được vai trò đối thoại, độc thoại và độc thọai nội tâm trong văn bản tự sự. 3. Giáo dục: Sử dụng phù hợp nâng cao hiệu quả viết văn. 4. ĐH hình thành năng lực - Năng lực chung: tự học, giải quyết vấn đề, hợp tác, suy nghĩ sang tạo. - Năng lực chuyên biệt: Sử dụng ngôn ngữ, năng lực giao tiếp, trình bày đoạn văn, văn bản B- CHUẨN BỊ 1. Thầy: Soạn giáo ỏn, tài liệu tham khảo 2. Trò : Học bài, chuẩn bị bài theo sự hướng dẫn C. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC: I.Khởi động: 5’ - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân, cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: trả lời miệng hoặc viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ Viết lại lời đối thoại giữa em và bạn về chủ đề học tập trong 6 câu văn? Giới thiệu bài: Trong văn bản tự sự ta thường gặp người đối thoại có khi là độc thoại hay độc thoại nội tâm. Vậy yếu tố này có vai trò gì và khi sử dụng cần lưu ý những điểm nào?Giờ học hụm nay sẽ giúp chúng ta hiểu được những vấn đề trên. II. Hình thành kiến thức:30’ Hoạt động của thầy và trò Nội dung

274


HOẠT ĐỘNG 1 : Tìm hiểu yếu tố đối thoại ,độc thoại ,độc thoại nội tâm - Môc tiªu : HS nắm được đối thoại, độc thoại, độc thoại nội tâm - PP : thảo luận, làm việc cá nhân, nhóm - Sản phẩm hđ : ghi vở bài tập - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Cách tiến hành: GV cho HS thảo luận nhóm 5’ H: Trong 3 câu đầu đoạn trích , ai nói với ai. Tham gia câu chuyện có ít nhất mấy người H: Dấu hiệu nào cho ta biết đó là một cuộc trò chuyện trao đổi. - HS thảo luận trình bày HS khác nhận xét Gv nhận xét, chuẩn KT

I. Tìm hiểu yếu tố đối thoại, độc thoại, độc thoại nội tâm

1. Xét đoạn trích (SGK 167).

* Ba câu văn đầu - 2 người tản cư đang nói chuyện với nhau. - Dấu hiệu: + Có 2 lượt lời qua lại, mỗi lượt lời là 1 gạch đầu dũng + ND nói hướng tới người tiếp chuyện đối thoại b. Câu văn:“Nắng gớm, về nào ….” - Không đối thoại, ông lóo đang nói với chính (độc thoại) + Không hướng tới ai + Không có người đáp lại + Không thốt ra lời Độc thoại nội tâm.

H: Câu “Nắng gớm, về nào ….” Ông Hai nói với ai, đây có phải là 1 câu đối thoại không? Vỡ sao? - GV: Không hướng tới 1 người tiếp chuyện cụ thể nào cả, cũng không liên quan gì đến chủ đề mà 2 người đàn bà tản cư đang trao đổi. Sau câu nói của ông lóo chẳng cú ai đáp lại. - Đây không phải là đối thoại, ông lóo đang nói với chính mình 1 câu bõng quơ, đánh trèng lảng để tìm cách thoái lui . Đó là một độc thoại H: Đoạn trích cũn cú những câu kiểu này c. ễng Hai tự núi với chính mình không?. VD: “ễng lóo….. rớt lờn” - “Chúng bay …. thế này” d. Khắc hoạ sâu sắc tâm trạng dằn vặt , đau đớn xấu hổ , nhục nhó khi H: Những câu “Chúng nó… Việt gian đấy ư.... nghe tin làng chợ Dầu theo giặc, câu tuổi đầu ?” là những câu hỏi ai ? NX gì về hình chuyện sinh động hơn . thức của Các câu hỏi này? ễng Hai hỏi chính mình , diễn ra trong suy nghĩ và tình cảm của ụng Hai, không phỏt ra 275


thành tiếng Tâm trạng dằn vặt , đau đớn khi nghe tin làng mình theo giặc. - Hình thức : Không cú gạch đầu dũng vỡ không thốt ra thành lời độc thoại nội tâm. GV cho HS thảo luận theo nhóm bàn 3’ H: Cách diễn đạt như trên có tác dụng gì ? H: Qua việc phân tích các ngữ liệu trên đây, cho biết để thể hiện nhân vật trong văn bản tự sự ta có những hình thức nào. Khắc hoạ sâu sắc tâm trạng dằn vặt , đau đớn xấu hổ , nhục nhó khi nghe tin làng chợ Dầu theo giặc, câu chuyện sinh động hơn . 2. Ghi nhớ SGK/178 H: Thế nào là đối thoại, độc thoại , độc thoại nội tâm. - HS:Đọc ghi nhớ. HOẠT ĐỘNG 2 :Hướng dẫn HS luyện tập - Môc tiªu : HS nắm được đối thoại, độc thoại, độc thoại nội tâm áp dụng làm bài tập - PP : thảo luận, làm việc cá nhân, nhóm - Sản phẩm hđ : ghi vở bài tập - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Cách tiến hành: HSđọc yêu cầu của bài tập 1 Thảo luận nhóm 5’ Các ý sau: H: Đoạn văn có mấy lời chào, mấy lời đáp. H: NX gì về lời đáp của ông Hai. H: Tác dụng của hình thức đối thoại. - HS thảo luận GV quan sát, theo dừi giúp đỡ khi cần HS trình bày HS khác nhận xét Gv nhận xét, chuẩn kiến thức

II. BÀI TẬP:

1. Bài tập 1SGK 178 * Lượt lời trao: 3 (Vợ ông lóo) * Lượt lời đáp: 2.(Ông lóo) - Lượt đầu ông Hai không đáp mà nằm rũ …nói gì - Lượt 2 “Khẽ nhúc nhích” đáp “gì ”. - Lượt 3 gắt gỏng: “Biết rồi”. Tâm trạng chán chường , buồn bó , đau khổ và thất vọng của ông Hai.

IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân . - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: 276


Viết đoạn văn có sử dụng một trong ba hình thức trên. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện . - Đọc văn bản “Làng”, Kim Lân, nhận diện hình thức đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm. - Chuẩn bị bài mới: Luyện núi: Tự sự kết hợp với nghị luận và miêu tả nội tâm * Rỳt kinh nghiệm: ............................................................................................................................................. ........ Ký duyệt: Ngày

4/122020

_-----------------------------------------Ngày soạn: 30/11/2020 Ngày dạy: ……/11/2020 TIẾT 72: LUYỆN NểI: TỰ SỰ KẾT HỢPVỚI NGHỊ LUẬN VÀ MIấU TẢ NỘI TÂM A- MỤC TIấU 1. Kiến Thức: - Tự sự nghị luận và miêu tả nội tâm trong văn kể chuyện.. - Tác dụng của việc sử dụng các yếu tố tự sự, nghị luận và miêu tả nội tâm trong văn kể chuyện. 2. Kĩ năng: - Nhận biết được các yếu tố tự sự, nghị luận và miêu tả nội tâm trong một văn bản. - Sử dụng các yếu tố tự sự, nghị luận và miêu tả nội tâm trong văn kể chuyện . 3. Giáo dục: HS mạnh dạn tự tin , bình tĩnh. 4. ĐH hinh thành năng lực: - Năng lực hợp tác, tự học, giải quyết vấn đề - Năng lực sử dụng ngụn ngữ, trình bày, thuyết trình B. CHUẨN BỊ 277


1. Thầy: Giáo ỏn, tài liệu tham khảo 2. Trò : Học bài và chuẩn bị bài C. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC: I. Khởi động: 5’ - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân, cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: trả lời miệng hoặc viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ H: Thế nào là đối thoại, độc thoại, độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự ? Tác dụng ? Giới thiệu bài:Khả năng nói trước tập thể , trước đám đông, không phải ai cũng có được. Vỡ vậy luyện núi là một trong những kỹ năng được môn Ngữ văn bổ sung và chú ý nhiều hơn trước . Gì ơ học này với những kiến thức đó chuẩn bị theo hướng dẫn, các em sẽ thể hiện khả năng nói của mình trước tập thể lớp. II. Hình thành kiến thức: 35’ Hoạt động của thầy và trò Nội dung HOẠT ĐỘNG 1 : Tìm hiểu đề bài, Phân tích đề I. Chuẩn bị - Mục tiêu:HS củng cố KT và rèn ý thức chuẩn bị bài. - Phương thức: Cá nhân, cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ Gv cho HS thảo luận theo nhóm: 4 nhóm (5’) H: Xác định yêu cầu của các bài tập trên? 1. Đề 1 : Tâm trạng của em sau - Chỉ lập dàn ý – nờu những ý chính chứ không khi để xảy ra 1 chuyện có lỗi với viết thành bài văn bạn. - Sử dụng yếu tố nghị luận, miêu tả nội tâm - Mở đầu nói gì , núi về những nội dung gì ? kết 2. Đề 2 : Kể lại buổi sinh hoạt thức ra sao ? lớp, ở đó em đó phỏt biểu ý kiến để chứng minh Nam là một bạn Dự kiến SP: rất tốt. Đề 1: Gợi ý: - Diễn biến của sự việc: + Nguyên nhân nào dẫn tới lỗi của em với bạn. 3. Đề 3: Dựa vào đoạn văn từ + Sự việc gì ? Cú lỗi với bạn ở mức độ nào. đầu đến … Bầy giờ chàng mới 278


+ Cú ai chứng kiến hay chỉ một mình em biết. - Tâm trạng: + Tại sao em phải suy nghĩ, dằn vặt? Do em tự vấn lương tâm hay có ai nhắc nhở? + Em cú suy nghĩ gì? Đề 2: Gợi ý :- Buổi sinh hoạt lớp diễn ra như thế nào(thời gian? địa điểm? người điều khiển? không khí của buổi sinh hoạt?) - Nội dung của buổi sinh hoạt lớp (sinh hoạt lớp với nội dung gì? em dó phỏt biểu để chứng minh Nam là người bạn rất tốt như thế nào: Lý do, dẫn chứng) - HS thảo luận Cử đại diện trả lời Hoạt động 2: Luyện nói - Mục tiêu: HS luyện núi. - Phương thức: Cá nhân, cả lớp, nhóm.. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ - Đại diện các nhóm lần lượt lên trình bày (Gv có thể gọi thêm một số em xung phong) Nhóm khác nhận xét, bổ sung (nếu cú) GV nhận xét, bổ sung (nếu thiếu), cho điểm

tình ngộ … nhưng việc đó trút qua rồi ! (Chuyện người con gái Nam Xương), hãy đóng vai Trương Sinh kể lại câu chuyện và bày tỏ niềm ân hận.

II. Luyện nói trước lớp

IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân . - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn văn có sử dụng một trong ba hình thức trên. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. 279


- Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện . - Đọc và chỉ ra các hình thức ngụn ngữ trong văn bản “Chuyện người con gái Nam Xương” - Học bài và làm bài tập, tự luyện núi - - Chuẩn bị bài mới * Rỳt kinh nghiệm: ............................................................................................................................................. ........ Ký duyệt: Ngày

4/122020

_-----------------------------------------Ngày soạn: 30/11/2020 Ngày dạy: ……/11/2020 Bài 14. Tiết 73. Đọc - Hiểu văn bản : LẶNG LẼ SA PA - Nguyễn Thành Long A. Mục tiêu cần đạt: 1. Kiến thức - Cảm nhận được vẻ đẹp của nhân vật anh thanh niên trong công việc thầm lặng, trong cách sống và suy nghĩ, tình cảm, trong quan hệ với mọi người; Phát hiện đúng và hiểu được chủ đề của truyện, từ đó hiểu được niềm hạnh phúc của con người trong lao động. 2. Kỹ năng: Rèn cảm thụ và phân tích các yếu tố của truyện: miêu tả nhân vật. 3. Thái độ: Giáo dục tình cảm trân trọng người lao động. 4. Các năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác; tự giải quyết vấn đề; trình bày; đánh giá, sử dụng ngụn ngữ. B. Chuẩn bị: Giáo viên ; soạn, n/c tài liệu PP : Phân tích , bình giảng, đàm thoại, thảo luận.. Học sinh:Túm tắt truyện Trả lời câu hỏi ( Sgk ) C. Tiến trình dạy học: I.. Hoạt động khởi động 5p 280


- Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân, cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: trả lời miệng hoặc viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ ?Kể tên các tác giả, tác phẩm viết về đề tài người lao động trong công cuộc xây dựng đất nước ? Đặc điẻm chung của những con người này ? GV: Giới thiệu: Nguyễn Thành Long là nhà văn chuyên viết truyện ngắn và bút kí. Ông thành công hơn cả là những truyện ngắn và bút kí viết về cuộc xây dựng CNXH ở miền bắc những năm 60 - 70 thế kỉ XX. Lặng lẽ Sa Pa là một truyền như thế ghi chép về những con người bình thường đang làm việc mệt mài cho đất nước ở Sa Pa. Các em sẽ đuợc tìm hiểu những con người đó trong đoạn trích hôm nay. II. Hoạt động hình thành kiến thức * Hoạt động I: Giới thiệu chung I. Giới thiệu chung: 13p - Mục tiêu: HS nắm khái quát về tác giả, tác phẩm. - Phương thức: Cá nhân, cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ ? Giới thiệu về tác giả NTL? 1. Tác giả: HS trả lời, giáo viên bổ sung: -Nguyễn Thành Long (1925- Đặc điểm truyện kí của Nguyễn Thành Long nhẹ 1991), quờ ở Duy Xuyờn, nhàng, giàu chất thơ. Truyện gần như không có cốt Quảng Nam. truyện. -Là nhà văn chuyên viết truyện ?Được viết năm bao nhiêu ,trong hoàn cảnh nào ? ngắn và ký GV hướng dẫn : giọng nhẹ nhàng , thoải mái , chú 2.Văn bản . ý lời của n/v. - Sáng tác mùa hè 1970 trong Hướng dẫn hs hiểu nghĩa 1 số từ (sgk). chuyến công tác ở Lào Cai, in ?Nx cốt truyện . trong tập “Giữa trong xanh - Cốt truyện: Đơn giản với một tình huống độc đáo: ”năm 1972. Cuộc gặp gì tình cờ giữa họa sĩ, cụ kĩ sư và Bác lỏi xe với anh thanh niờn. ? Nhận xét ngôi kể? điểm nhỡn trần thuật của tác giả được đặt vào n/vật ông họa sĩ hay cô gái? Tại sao em lại nghĩ như vậy? 281


+ Ngụi kể thứ 3. + Cách kể: Đặt điểm nhỡn trần thuật vào ụng họa sĩ (tạo sự chõn thật và khách quan cho câu chuyện; cú điều kiện làm nổi bật chất trữ tình đào sâu suy tư của nhân vật - phù hợp với tác giả). * Hoạt động 2. Tìm hiểu văn bản : 27p - Mục tiêu: HS phân tích ND, NT tác phẩm. - Phương thức: Cá nhân, cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ ?Truyện cú những n/v nào . n/v nào là chính . -Anh thanh niờn (n/v chính ) -Các n/v khác . ? N/v này có được x/hiện từ đầu truyện không? không. -X/hiện trong cuộc gặp gì khi xe nghỉ dọc đường . ? Anh thanh niên được tác giả giới thiệu qua lời kể của ai? ?Bác lái xe đó giới thiệu điều gì về anh thanh niờn? - Chàng trai 27 tuổi - làm công tác khí tượng, làm việc một mình trên đỉnh Yên Sơn -Cô độc nhất …, từng hạ ccây chắn ô tô vỡ thốm người quá Thảo luận nhóm 7’ ? Anh đó kể về công việc của mình ntn? Những công việc của anh diễn ra trong hoàn cảnh thời gian ntn? ? Nhận xét h/c sống và làm việc của anh thanh niờn? ? Mặc dù sống và làm việc trong hoàn cảnh đặc biệt khó khăn nhưng công việc của anh diễn ra ntn? - (Diễn ra đều đặn, đúng giờ không bỏ buổi) ? Vỡ sao anh làm được như vậy? Dự kiến SP:=>

II.Tìm hiểu văn bản .24p 1.Nhân vật anh thanh niờn:

*) Xuất hiện qua lời kể của Bác lỏi xe

- Hoàn cảnh: Sống và làm việc trong hoàn cảnh đặc biệt và khó khăn khắc nghiệt. -.Tâm hồn, tớnh Cách của anh 282


*) Theo dừi những lời tâm sự của anh với ụng hoạ sĩ ? Khi người hoạ sĩ nói “ Sao ngươỡ ta bảo anh là người cô độc nhất thế gian, rằng anh thèm người lắm”. Anh đó tâm sự những gì? - Khi ta làm việc ta với công việc là đôi, sao gọi là một mình được. Huống chi công việc của cháu....chết mất. - Anh nhớ người nhưng đó là một nỗi nhớ.....mình vỡ ai mà làm việc. ? Vậy qua những lời tâm sự của anh thanh niờn với ụng hoạ sĩ ta thấy anh cú quan niệm sống ntn? *) Anh đó ý thức được công việc mình làm tuy nhỏ nhưng liên quan đến công việc chung của đất nước. ? Khi mời mọi người lên nhà chơi, anh thanh niên rất luống cuống xin về trước một tí, ông hoạ sĩ hiểu điều đó ntn? - Có thể lâu mới có khách lên thăm, nhà cửa chưa dọn dẹp. ? Vỡ sao ụng ngạc nhiên khi bước lên bậc thang bằng đất? - Vỡ ụng phỏng đoán không đúng. Nơi anh thanh niên ở rất gọn gàng và toàn hoa tươi. ? Từ đó ta có cảm nhận được điều gì ở anh thanh niờn? ? Anh cũn cú thú vui gì nữa? - Ham đọc sách ? Sự yêu mến sỏch của anh cũ được thể hiện ntn? - Anh núi với cụ gỏi “ Lỳc nào tụi cũng có người trò chuyện nghĩa là cú sỏch ấy mà’ -Trong nhà anh cú nhiờự sỏch ?Nhận xét gì về ý thức của anh? *) Sống một mình trong hoàn cảnh như vậy, anh thanh niên không để cho thiên nhiên khuất phục. Anh tự tạo cho mình 1 cuộc sống: nuụi gà lấy trứng, trồng hoa đọc sách khiến ông hoạ sĩ và cô kỹ sư rất thích thú. Anh là người cần cù chịu khó, có chí tiến thủ và không hề cô độc> Người hoạ sĩ nxét “ người con

thanh niờn. + Là người có lòng yêu nghề cú tinh thần trỏch nhiệm cao trong công việc. + Có quan niệm sống đúng đắn và sâu sắc..

+ Yêu đời, sông ngăn nắp .

+ Cần cự, chịu khú cú chớ tiến thủ.

+Rất khiờm tốn , thành thật . -

283


trai áy đáng yêu thật”. ?Khi người hoạ sĩ đề nghị vẽ chân dung,anh thanh niên có thái độ ra sao? - Anh từ chối và giới thiệu cho ông hoạ sĩ một số người khác....... ? Trong con mắt người thanh niên, họ là những con người như thế nào? - Những côn người những tấm gương cao cả làm việc vỡ đất nước “ trong. cái lặng im của Sa Pa......” ? Qua suy nghĩ đó em thấy người thanh niên này cũn cú phẩm chất gì nữa? ? Khi gặp Bác lái xe, anh đó làm gì , tiếp đón mọi người ntn, anh tâm sự ra sao? -Lăn gỗ để được trò chuyện -Biếu tam thất , tặng hoa ,trứng - Nói truyện cởi mở , chân thành , cháu thèm nghe chuyện dưới xuôi lắm.. ? Từ những việc làm của anh ta thấy anh cũn là con người ntn? . ?T/g đó sử dụng n/th gì để khắc hoạ anh -Anh kể cho mọi người (tự bộc lộ ) -Qua sự cảm nhận của ụng hoạ sĩ , cụ gỏi (nờu d.c) ?Anh là tiêu biểu cho ai ? * Luyện tập: Tóm tắt văn bản bằng một đoạn văn ngắn 15 dũng

+ Là người hồ hởi, thích giao tiếp , quan tâm đến người khác.

N/v chỉ xuất hiện trong khoảnh khắc ngắn , qua lời tự bạch của n/v, qua suy nghĩ của các n/vkhác nhưng đó toỏt lờn những nột đẹp trong suy nghĩ , tình cảm , hành động . Anh là tiêu biểu cho tầng lớp thanh niên trongcông cuộc xây dựng đất nước ở những nơi khó khăn gian khổ nhất .

IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân . - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn văn cảm nhận về cảnh vật Sapa ở đầu truyện V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. 284


- Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện . - Sưu tầm và đäc các tác phẩm viết về Sapa. Rỳt kinh nghiệm: Ký duyệt: Ngày 4/122020

_-----------------------------------------Ngày soạn: 30/11/2020 Ngày dạy: ……/11/2020 Bài 14.Tiết 74, 75 : Đọc - Hiểu văn bản: LẶNG LẼ SA PA (Nguyễn Thành Long) Khuyến khích tự đọc: Người kể chuyện trong văn bản tự sự A. Mục tiêu: - Kiến thức: Cảm nhận được vẻ đẹp của các nhân vật trọng truyện, chủ yếu là nhân vật thanh niên trong công việc thầm lặng, trong cách sống và những suy nghĩ t/cảm, trong quan hệ với mọi người. Biết vai trò của người kể chuyện trong văn bản tự sự. - Kỹ năng: Rèn kĩ năng cảm thụ và phân tích các yếu tốt của tác phẩm truyện: Miêu tả nhân vật và những bức tranh thiên nhiên. - Thái độ:Phát hiện đúng và hiểu được chủ đề của truyện, từ đó hiệu được niềm hạnh phúc của con người trong lao động. - Các năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác; tự giải quyết vấn đề; trình bày; đánh giá, sử dụng ngụn ngữ. B. Chuẩn bị - GV Soạn, nghiờn cứu PP: Gợi mở, nêu vấn đề, đàm thoại, thảo luận... - HS soạn bài C. Tổ chức giờ học I. Khởi động (5’) - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân, cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: trả lời miệng hoặc viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. 285


- Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ ? Cảm nhận xủa em về tớnh Cách nhân vật anh thanh niờn trong tác phẩm "Lặng lẽ Sa Pa" của nhà văn Nguyễn Thành Long? GV: Bờn cạnh nhân vật anh thanh niờn, cũn cú những nhân vật nào xuất hiện trực tiếp? Nhân vật nào xuất hiện giỏn tiếp? -> Các nhân vật phụ trong truyện mặc dự xuất hiện trực tiếp hoặc giỏm tiếp cũng gúp phần làm sỏng rừ chủ đề của tác phẩm. Các em sẽ tìm hiểu những con người trong đoạn trích hôm nay. HD của GV- HS ND I. Giới thiệu chung * Hoạt động 1. Tìm hiểu văn bản : 27p - Mục tiêu: HS phân tích ND, NT tác phẩm. II> Tìm hiểu văn bản - Phương thức: Cá nhân, cả lớp, nhóm. 1. Nhân vật anh thanh niờn - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi 2.Các nhân vật khác .(25p) - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. a) ễng hoạ sĩ - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ ? Nhân vật xuất hiện trực tiếp là khách ở Sa Pa -Khắc hoạ chủ yờỳ qua cảm nhận là những ai? ,cảm xỳc và suy nghĩ . - Ông hoạ sĩ, cô kỹ sư, Bác lỏi xe HS thảo luận 6’ 4 câu hỏi: ? Nhân vật hoạ sĩ được giới thiệu như thế nào. ? Lời giới thiệu của Bác lái xe về anh thanh niên đó khiến ụng như thế nào. ? Gặp anh thanh niờn, ụng cú cảm xỳc và suy -Ông xúc động , trân trọng vẻ đẹp nghĩ gì? của anh thanh niên . ? ễng cú cảm xỳc ,suy nghĩ ntn về hội hoạ , nghệ thuật . - Suy nghĩ đúng đắn về tác dụng Dự kiến SP: -Ngũi bút bất lực của hội hoạ , trỏch nhiệm của người -Phỏc hoạ hay vẽ dầu nghệ sĩ . -Phải đặt được tấm lòng của hoạ sĩ vào bức Tuy không phải n/v chính nhưng tranh để người xem, hiểu ... không phải một toát lên những vẻ đẹp đáng trân ngôi sao xa… trọng ?Vai trò của n/v này. ? Bác lái xe là người ntn (h/stìmCác chi tiết khái quát ) b) Bác lỏi xe ? Cô kỹ sư được tác giả giới thiêu ntn? -Vui tớnh , cởi mở , tốt bung. 286


- Một kỹ sư trẻ vừa mới ra trường, xung phong lên miền núi heo hỳt công tác HS đọc “ Những băn khoăn…” – trang 187. ?Gặp anh t/n,cụ cú những cảm xỳc , suy nghĩ gì . -Bàng hoàng . -Hiểu con đường cô đi. -Yên tâm hơn . -Hàm ơn anh t/n. -Trăn trở muốn để lại một chút gì làm kỉ niệm cuộc gặp gì . ?Qua đó em thấy cô là người ntn ? Đưa nhân vật cô kỹ sư vào truyện làm cho câu chuyện giàu chất trữ tình, cú dỏng dấp 1 cau chuyện tình yêu như là ty thoáng gặp mà cs ngẫu nhiên ban tặng 2 con người trẻ tuổi.Đó là sự đồng cảm của thế hệ của lý tưởng thanh niên VN 1 thời đánh Mỹ. ?Truyện cũn những n/v nào . -Ông kĩ sư, vườn rau … -Anh cán bộ khí tượng . ? Họ đều là những người ntn. ?Vai trò của Các n/vphụ . * Thảo luận cặp đôi 3’: Em cú nhận xét gì về tờn Các nhân vật trong truyện? Vỡ sao tác giả gọi họ như vậy? - Các nhân vật đều không có tên. Những người vô danh lặng lẽ say mê cống hiến. => Họ là những người vô danh lặng lẽ say mê cống hiến cho đất nước. Họ gồm nhiều lứa tuổi nhiều ngành nghề, ở Sa Pa khách ở Sa Pa và ở nhiều nơi khác. *) Đây là dụng ý nghệ thuật của tác giả. Tg muốn núi về những con người vô danh, những con người bình thường giản dị đủ mọi lứa tuổi, ngành nghề ở Sa Pa và nhiều nơi. ? Mặc dù vậy đặc điểm chung của những con người đó là gì?Giữa họ cú mối quan hệ gì với nhau? - Họ là những con người luôn hy sinh quyền lợi

-Là cầu nối giữa Các n/v, tạo câu chuyện . c) Cô kĩ sư. -Khắc hoạ chủ yếu bằng cảm xỳc suy nghĩ .

Trõn trọng nét sống đẹp,nhận thức đúng cuộc sống , tình yêu.

*Các n/v không xuất hiện trực tiếp -Chỉ qua những lời giới thiệu . -Tận tuỵ với công việc,lao động thầm lặng, tự giác . Túm lại :Các n/v phụ : -Góp phần nổi bật vẻ đẹp của n/v chính -Gúp phần làm sỏng rừ chủ đề của truyện

287


riêng, quên mình vỡ công việc chung cống hiến cho Tổ Quốc. *) chính vỡ đặc điểm chung ấy mà tâm hồn của họ có sự đồng điệu với nhau. Do đó chỉ trong vũng cú 30p gặp gì mà 3 con người thuộc 2 thế hệ đó hiểu toả sỏng cho nhau và khơi gợi cho nhau biết bao diều bổ ích. * Thảo luận nhóm bàn 3p: Nhan đề của tác phẩm là Lặng lẽ Sa Pa.Theo em Sa Pa có lặng lẽ không ? Vỡ sao ? Sản phẩm cần đạt: - Sa Pa không lặng lẽ bởi vỡ cú những tâm hồn đồng điệu ấy đó làm nờn õm vang đẹp đẽ và sâu lắng của 1 SP tưởng như lặng lẽ mà thực ra bên trong vẫn sôi động của những con người lao động mới đang ngày đêm miệt mài, âm thầm lặng lẽ cống hiến xây dựng TQ * Hoạt động 2. Tổng kết 3p - Mục tiêu: HS khái quát ND, NT. - Phương thức: Cá nhân, cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ ? Nhắc lại cốt truyện , tình huống truyện .? Cách khắc hoạ n/v . H/sđọc đoạn miêu tả . ?N phương thức biểu đạt ?Chất trữ tình được toát ra từ đâu -Cốt truyện -Cuộc trò chuyện -Từ n/v -Đặc biệt là cách .. ?Nội dung văn bản ?

III.Tổng kết .(5p) 1.Nghệ thuật . -Cốt truyện nhẹ nhàng ,chỉ xoay quanh cuộc gặp ngắn ,tình cờ , -Miêu tả ntn :từ nhiều điểm nhỡn ,n/v chính được bộc lộ trực tiếp và qua cảm nhận của các n/v khác . -Kết hợp tự sự với trữ tình . 2.Nội dung: Qua việc khắc hoạ những người lao độngbình thường ,tác giả khẳng định vẻ đẹp của người l/đ và ý nghĩa của những công việc thầm lặng. *Ghi nhớ :T189.

GV hướng dẫn HS Đọc thêm: Người kể chuyện trong văn bản tự sự. Theo Các câu hỏi ở SGK 288


I.Vai trò của người kể chuyện trong vb tự sự -Đoạn trích kể về phút chia tay giữa người hoạ sĩ già , cô gái và anh thanh niên . -Người kể: giấu mình, không xuất hiện , - Kể theo ngụi thứ 3 - Người kể dường như thấy hết , biết hết mọi h/đ, tâm tư , tcảm của các n/v .- Người kể dẫn dắt người đọc đi vào câu chuyện 2.Ghi nhớ : sgk T.193 II. Luyện tập GV hướng dẫn HS làm cácbài tập Bài 1: Đoạn trích trong “Trong lòng mẹ”-Nguyên Hồng . a.-Người kể chuyện là một n/v xưng tôi (ngôi thứ nhất ) -Ngôi kể này có ưu điểm là giúp ng kể chuyện đi sâu vào tâm tư t/cảm , miêu tả đc những diễn biến tâm lý tinh vi , phức tạp đang diễn ra trong tâm hồn n/v : “Tôi ”. -Hạn chế : trong việc miêu tả bao quát các đối tượng kh.quan , sinh động , khó tạo ra cỏi nhỡn nhiều chiều , do đó dễ tạo nên sự đơn điệu trong giọng văn trần thuật . b. Chuyển đoạn văn đc kể ở mục I thành 1đ/v có ng kể là 1 trong 3 n/v , thuộc ngôi thứ nhất . Bài 2 ( Hs kể theo từng nhân vật) IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân . - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn văn cảm nhận về nhân vật anh thanh niờn. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện . - Sưu tầm và đäc các tác phẩm viết về người lao động quên mình cống hiến cho đất nước. -Soạn bài : Người kể chuyện trong VB tự sự Rỳt kinh nghiệm Ký duyệt: Ngày

6/122020 289


_-----------------------------------------Ngày soạn: 5/12/2020 Ngày dạy: ……/11/2020 Bài 15.Tiết 76: Đọc- Hiểu văn bản CHIẾC LƯỢC NGÀ (Nguyễn Quang Sỏng) I. Mục tiêu: - Kiến thức: Cảm nhận được tình cảm con sõu nặng trong h/cảnh ộo le của 2 cha con ụng Sỏu trong truyện. - Nắm được nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật, đặc biệt nhân vật bé Thu, nghệ thuật xây dựng tình huống bất ngờ mà tự nhiên của tác giả. - Kỹ năng: Rèn luyện kĩ năng đọc diễn cảm, biết phát hiện những chi tiết nghệ thuật đáng chú ý trong một truyện ngắn. - Thái độ: Biết yêu quý trõn trọng những người đó cú công trong cuộc khỏng chiến chống Mĩ cứu nước. - Các năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác; tự giải quyết vấn đề; trình bày; đánh giá, sử dụng ngụn ngữ.... II. Chuẩn bị - Thầy: Soạn, nghiờn cứu tài liệu - PP: Phân tích, đàm thoại, gợi mở,.thảo luận.. - HS: Soạn bài III. Tiến trình lờn lớp HĐ 1: Khởi động 5’: Kể tên các tác phẩm viết về đề tài gia đỡnh? - HS trả lời=> nhận xét - GV nhận xét và dẫn vào bài: Tác phẩm viết về tình cha con rất cảm động trong cảnh ngộ éo le của chiến tranh giữa cha là cán bộ cách mạng và đứa con gỏi nhỏ. Tình cảm cha con của họ ra sao? Các em sẽ tìm hiểu trong bài học hụm nay II. Hoạt động hình thành kiến thức Hoạt động của thầy và trò * Hoạt động : Giới thiệu chung - Mục tiêu: HS nắm được tác giả, tác phẩm, tình huống truyện, ngụi kể - PP, kĩ thuật : Đàm thoại, thảo luận, kĩ thuật lắng nghe, phản hồi .. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi

Nội dung cần đạt I. Giới thiệu chung 20p

290


- Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Sản phẩm hoạt động: bài làm phiếu học tập, ghi vở ? Nờu hiểu biết của em về tác giả? - H/s trả lời, Gv khái quát ? Cho biết h/cảnh sỏng tác của truyện ngắn? * Giáo viên hướng dẫn đọc: Đọc thong thả rừ ràng, chú ý lời đối thoại giữa các nhân vật.- Học sinh đọc, kết hợp kể và túm tắt. ? Ngôi kể trong truyện như thế nào? Tác dụng ? ? Qua việc soạn bài và tóm tắt văn bản, hãy cho biết tình huống nào bộc lộ sõu sắc và cảm động tình cha con của ụng Sỏu và bộ Thu? ( Thảo luận nhóm bàn 5p)

1. Tác giả: NQS sinh năm 1932 - Trong kháng chiến chống Pháp tham gia bộ đội ở chiến trường Nam Bộ - Từ sau 1954 ông tập kết ra bắc bắt đầu viết văn 2. Văn bản - Viết năm 1966, tại chiến trường Nam Bộ trong thời kỡ khỏng chiến chống Mỹ diễn ra quyết liệt. - Ngụi kể thứ nhất (anh Ba) - Làm tăng độ tin cậy và tính trữ tình chocâu chuyện. *) Tình huống của truyện: + Tình huống 1: Cuộc gặp gì của 1 cha con ụng Sỏu sau 8 năm, Thu ? Theo em ai là nhân vật chính trongcâu chuyện không nhận ra ba, khi nó nhận ra ba này?Vỡ sao em xác định như thế? thỡ ụng Sỏu phải ra đi -> bộc lộ tình - Anh Sỏu và bộ Thu,vỡ câu chuyện về tình cảm cảm mónh liệt của bộ Thu đối với cha con xoay quanh hai nhân vật này từ đầu đến cha. cuối chuyện. + Tình huống 2: ở khu căn cứ ông ? Nhân vật bé Thu được kể chủ yếu trong mối Sáu dồn tất cả tình thương yêu quan hệ nào? Vào thời điểm nào? mong nhớ con vào việc làm một cây - Mối quan hệ với cha là ụng Sỏu. lược ngà để tặng cho con gái bé - Những ngày ông Sáu về thăm nhà và ngày ông báng, ông đó hi sinh khi chưa kịp ra đi. trao món quà ấy cho con gái.-> Bộc lộ sõu sắc t/cảm của cha với con * Hoạt động 3. Tìm hiểu văn bản : - Mục tiêu : HS tìm hiểu nd đoạn trích II.Tìm hiểu văn bản: 16p - PP : Đàm thoại, thảo luận, giảng bình 1. Diễn biến tâm trạng và tình - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi cảm của bộ Thu đối với cha - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. a, Trước khi nhận ra ông Sáu là - Sản phẩm hoạt động : phiếu học tập cha. * Thảo luận nhóm cặp đôi 3p: Tìm những chi tiết biểu hiện cử chỉ và hành động của bé Thu trước khi nhận ông Sáu là cha? Yêu cầu SP: - Cử chỉ: 291


+Con bộ giật mình, trò n mắt nhỡn. Nú ngơ ngác, lạ lùng. + Con bộ thấy lạ quá, mặt nó bỗng tái đi - Hành động: + vụt chạy, kờu "Mỏ , Mỏ ". + Núi trèng không với ụng Sỏu: Vụ ăn cơm, Cơm chín rồi + Nó liền lấy đũa xoi vào chén, để đó rồi bất thần hất cái trứng ra, cơm văng tung toé cả mâm. + Nú nhảy xuống xuồng, sang nhà bà ngoại một với ngoại và khúc ở bờn ấy ? Bộ Thu "trò n mắt nhỡn". Em hình dung đó là đôi mắt như thế nào? - Nhanh mạnh, biểu lộ ý định cầu cứu. ? H/động chạy vụt đi và kêu thét lên biểu thị điều gì? - Hành động nhanh mạnh, biểu lộ ý cầu cứu. ? Có gì đặc biệt trong cách kể và tả ở đoạn văn này? ?Cử chỉ và hành động của bé Thu biểu thị thái độ gì? - Tâm lớ sợ hói của đứa bé được tả bằng tiếng thét gọi mẹ và hành động chạy vụt đi rất phù hợp với tâm lí bé gái. ? Bằng cách nói ấy, bé Thu muốn tỏ thái độ như thế nào đối với mọi người? - Không chấp nhận ụng Sỏu là ba. ? Phản ứng đó cho thấy thái độ của bé Thu đối với ông Sáu như thế nào? - Cự tuyệt một cách quyết liệt trước ? Phản ứng cự tuyệt của bé Thu có phải là dấu hiệu của đứa trẻ hư không, Vỡ sao? - Không . Vỡ bộ Thu không thể chấp nhận một người khác với cha mình trong tấm ảnh. Nú chưa hiểu nguyên do của vết sẹo dữ dằn trên mặt ụng Sỏu. ? Nếu trong hoàn cảnh đó, em sẽ sử sự như thế nào? - Học sinh thảo luận, tự bộc lộ ý kiến của mình ? Nhận xét cách trần thuật trong đoạn truyện này qua các chi tiết trên? Em thấy Thu là một bé ntn?

- Kể chuyện, miêu tả cụ thể hợp lớ. -> Thái độ ngạc nhiên, bất ngờ, lo lắng và sợ hói.

- Chi tiết miêu tả cụ thể tâm lí và hành động trẻ thơ, trần thuật sinh động. => Bé thu không thừa nhận ông Sáu là cha, nó xa lánh, lạnh lùng, khước từ mọi sự chăm sóc của ông. Bé Thu là người có cá tính mạnh mẽ, gan lỡ, ương bướng, cương quyết.

292


Hãy nhận xét cỏ tớnh của bộ Thu?. • Luyện tập: Tóm tắt văn bản. IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân . - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn văn cảm nhận về bé Thu trước khi nhận ông Sáu là cha. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Sưu tầm và đọc các truyện của tác giả NQS. HS về nhà thực hiện . Rỳt kinh nghiệm Ký duyệt: Ngày 6/122020

_-----------------------------------------Ngày soạn: 5/12/2020 Ngày dạy: ……/11/2020 Bài 15.Tiết 77, 78: Đọc- Hiểu văn bản CHIẾC LƯỢC NGÀ (tiếp (Nguyễn Quang Sỏng) I. Mục tiêu: - Kiến thức: Cảm nhận được tình cảm con sõu nặng trong h/cảnh ộo le của 2 cha con ụng Sỏu trong truyện. - Nắm được nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật, đặc biệt nhân vật bé Thu, nghệ thuật xây dựng tình huống bất ngờ mà tự nhiên của tác giả. - Kỹ năng: Rèn luyện kĩ năng đọc diễn cảm, biết phát hiện những chi tiết nghệ thuật đáng chú ý trong một truyện ngắn.

293


- Thái độ: Biết yêu quý trõn trọng những người đó cú công trong cuộc khỏng chiến chống Mĩ cứu nước. - Các năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác; tự giải quyết vấn đề; trình bày; đánh giá II. Chuẩn bị - Thầy: Soạn, nghiờn cứu tài liệu - HS: Soạn bài III. Tiến trình lờn lớp * Hoạt động khởi động 5’ : Vỡ sao bộ Thu không nhận ra ba? Điều gì sẽ xảy ra khi bộ Thu nhận ra ba? - HS trả lời=> nhận xét - GV nhận xét và dẫn vào bài * Hoạt động hình thành kiến thức 35’ Hoạt động của thầy và trò * Hoạt động 2. Tìm hiểu nhân vật bộ Thu - Mục tiêu : HS tìm hiểu tình cảm bộ Thu khi nhận ra cha - PP : Thảo luận, giảng bình động nóo, lắng nghe, phản hồi tích cực * Thảo luận nhóm 3’: Tìm những biểu hiện của bộ Thu khi nhận ra ba? Nhận xét về tâm trạng đó của Thu - Vẻ mặt bộ Thu : Với đôi mi dài cong, và như không bao giờ chớp, đôi mắt nó như to hơn cái nhỡn của nú không ngơ ngác, không lạ lựng, nú nhỡn với vẻ nghĩ ngợi sõu xa. - Bé Thu đó phản ứng như thế nào khi nghe ông Sáu "Thôi ! Ba đi nghe con": + Kờu thột lờn "Ba…Ba". +Chạy to thột lờn, dang hai tay ụm chặt lấy cổ ba nú, núi trong tiếng khỳc "Ba! không cho ba đi nữa! ba ở nhà với con!" + Nú hụn bỏ nú cựng khắp … hụn cả vết sẹo dài bờn mỏ của ba nú nữa. + Mếu mỏ o "Ba về! ba mua cho con một cây lược nghe ba!" ? Vẻ mặt ấy biểu lộ nội tâm như thế nào? - Trong sỏng, thăng bằng, không cũn sợ húi. ? Lần này, bộ Thu cũng kờu thột lờn, nhưng không phải gọi má mà là gọi ba? Em cảm nhận như thế

Nội dung II. Tìm hiểu văn bản 1. Diễn biến tâm trạng và tình cảm của bé Thu đối với cha a. Trước khi nhận ra ụng Sỏu là cha: b. Khi nhận ra ba: 10p

- Thu dành cho ba tình yêu nồng nàn và mónh liệt.

294


nào về tiếng kêu này? - Tiếng kờu không phải biểu lộ sự sợ húi mà tiếng núi của tình yêu thương ruột thịt. ? Những cử chỉ của bộ Thu với ba cuộc chia tay đó diễn tả tình cảm gì? ? Em nghĩ gì về những lời sau của người kể chuyện "Tiếng kêu của nó như xé …. vỡ tung ra từ đáy lòng nú"? - Lời bình luận của người kể đó núi đúng tâm trạng của bé Thu, cho thấy sự am hiểu và đồng cảm sâu sắc của tác giả với nhân vật. ? Cảm nhận của em trước lời dặn dũ và lời núi "Không cho ba đi nữa, ba ở nhà với con"? - Bé Thu muốn được ba chăm sóc và che chở. Đó là mong ước chính đáng của đứa con yêu quý cha và tin tưởng tình yêu thương của cha mình ? Nhận xét về nghệ thuật khắc hoạ nhân vật bé Thu trong hai đoạn truyện này? - Miêu tả, dáng vẻ, lời nói cử chỉ để bộc lộ nội tâm, kết hợp với bình luận về nhân vật. ? Em cú cảm nhận ntn về t/Cách của nhân vật bộ Thu? * Hoạt động 3. Tìm hiểu nhân vật ụng Sỏu - Mục tiêu : HS tìm hiểu tình cảm yêu thương của ông Sáu đối với bé Thu - PP : Thảo luận, giảng bình động nóo, lắng nghe, phản hồi tích cực - Sản phẩm hoạt động: phiếu học tập, nội dung ghi vở - Học sinh đọc thầm đoạn truyện ông Sáu khi về thăm nhà. ? Khi nhỡn thấy con ụng Sỏu cú lời núi và cử chỉ gì? - "Thu! con" … vừa bước vừa khom người đưa tay đón chờ con. ? Em cú cảm nhận gì trước lời nói và cử chỉ của ông? - Ông khao khát được gặp con, mong muốn được ôm ấp vỗ về con. Điều ông khoa khát nhất chính là muốn được gặp con sau 8 năm xa cách. Ông vui và

=> Bé Thu có tính cách mạnh mẽ, dứt khoát nhưng hồn nhiên, ngây thơ, yêu ba sâu sắc, chân thành. 2. Tình cảm của ụng Sỏu đối với con (24p) a. Trong chuyến về thăm nhà

- Rất mong được gặp con

295


tin con sẽ đáp lại mình bằng cử chỉ yêu thương. ? Nhưng bé Thu không đáp lại điều mong mỏ i của ông Sáu, ông đó làm gì khi con từ chối tình cảm? - Sững lại đó … mặt sầm lại. - Hai tay buông xuống như bị góy. ? Qua đó, em cú cảm nhận gì về tâm trạng của ụng Sỏu lỳc này? - Tâm trạng buồn bú, thất vọng. ? Vỡ sao trong bữa ăn ông Sáu vung tay đánh vào mông con? - Khi con hất miếng trứng cá làm cơm văng tung toé, anh vung tay đánh vào mông nó và hét lên "Sao mày cứng đầu quá vậy hả?" ? Qua hành động đó em hiểu được tâm trạng gì của ụng Sỏu lỳc bấy giờ? * Vết sẹo là nỗi đau về thể xác đối với ông Sáu nhưng nỗi đau, mất mát lớn hơn nhiều về tinh thân là bé Thú không chấp nhận ông Sáu là cha. Vậy ông Sáu có vượt qua nỗi đau này được không chúng ta cùng theo dừi. ? Học sinh đọc thầm và tóm tắt lại truyện kể về ngày ông Sáu ra đi? ? Lỳc chia tay, anh Sỏu cú những cử chỉ gì với con? - Anh đưa mắt nhỡn con, anh Sỏu một tay ụm con, một tay rút khăn. ? Em cú suy nghĩ gì về đôi mắt nhỡn con của người cha? - ễng nhỡn với đôi mắt trỡu mến lẫn buồn rầu, đôi mắt của người cha giàu tình thương yêu và độ lượng. ? Giọt nước mắt của người chiến sĩ c/m trước lúc chia tay chứa đựng t/c gì? ? Chứng kiến cảnh chia tay, người kể cảm nhận như thế nào? - Thấy khó thở như có bàn tay ai nắm lấy trái tim tôi. ? Chi tiết đó nói lên tâm trạng gì ở nhân vật này? - Xúc động đến nghẹn ngào. ? Em cú nhận xét gì về diễn biến tâm trạng của ụng

- Đau đớn bất lực khi con không nhận ba.

- Hạnh phúc nghẹn ngào được ôm con trong lòng.

b. Ở khu căn cứ

296


Sỏu khi về thăm nhà? ? Từ đó em hiểu được nét đặc sắc gì trong việc xây dựng nhân vật? ? Em thấy hoàn cảnh gì của cha con ụng Sỏu? - ẫo le... ? Các em quan sát SGK và theo dừi phần cuối truyện? ? Ở chiến khu ông Sáu đó nhớ lại những gì? - Nhớ con anh cứ ừn hận sao mình lại đánh con. Nỗi khổ tâm anh cứ giầy vũ mói. ? Hành động khi tìm được khúc ngà voi được diễn tả qua những chi tiết nào? Thể hiện tâm trạng gì của ụng Sỏu? - Hớt hơ hớt hải…=> vui.. ? Vỡ sao ụng Sỏu lại vui như vậy khi tìm được khúc ngà voi? ? VS ụng Sỏu không mua lược mà tự tay làm lược để tặng con? * HS thảo luận cặp đôi 2’: Miêu tả việc ông Sáu làm lược: + Chất liệu làm lược + Phương tiện làm lược + Quỏ trình làm lược ? VS ông Sáu không mua lược mà tự tay làm lược để tặng con? ? Qua đó em cảm nhận được tình cảm gì của ụng Sỏu với con? - ễng rất yêu thương bé Thu, mỗi lần mài cây lược lên mái tóc cho bóng, cái anh ánh lên từ chiếc lược chính là tình phụ tử ỏnh lờn từ trỏi tim ụng Sỏu. ? Khi làm xong cây lược mong muốn lớn nhất của ông là gì? "Những đêm nằm rừng… mong gặp con" ? Đoạn văn kể về những giây phút cuối cùng của ông Sáu như thế nào? - Hình ảnh và cử chỉ của ụng Sỏu như trao gửi thiêng liêng của mình dành cho con gỏi. Ánh mắt, cử chỉ yêu thương sâu nặng của cha dành cho con trong những giây phút cuối cùng của cuộc đời thật

- Chiếc lược ngà là kết tinh của tình phụ tử cao đẹp.

.

- Chiếc lược ngà là kỉ vật thiêng liêng của tình cha con bất diệt. - Chiến tranh gây đau thương mất mát cho bao gia đỡnh. Nhưng t/cảm cha con bất diệt trước sự hủy diệt tàn khốc của chiến tranh.

297


xúc động xiết bao! III. Tổng kết 3p ? Cảm nhận được ánh mắt… Bác Ba đó làm gì? 1. Nghệ thuật ? Bác Ba có thực hiện được tâm nguyện của ông - Từ ngữ chọn lọc Cách kể truyện Sáu hay không? hấp dẫn. ?Chiếc lược ngà cũn mang ý nghĩa gì? 2. Nội dung Nó làm dịu đi nỗi ân hận và chứa đựng bao tình - Ca ngợi tình cảm sõu sắc của cảm yêu mến, nhớ thương mong đợi của người cha cha con ụng Sỏu đối với đứa con trong xa Cách, là cầu nối tình cảm giữa cha và con. ? Ngoài tình cảm cha con… tác giả cũn muốn núi điều gì quacâu chuyện này? * Hoạt động 4. Tổng kết 3p - Mục tiêu: HS nắm nét đặc sắc về nt, nd tác phẩm - PP: Cá nhân - Sản phẩm: phiếu học tập ? Giỏ trị nghệ thuật được NQS thể hiện qua tác phẩm Chiếc lược ngà. ? Qua đó tác giả muốn thể hiện nội dung gì . ?Với em, biểu hiện nào của ông Sáu làm em cảm động nhất? Vỡ sao? IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân . - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn văn cảm nhận về bé Thu khi nhận ông Sáu là cha. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Sưu tầm và đọc các truyện của tác giả NQS. HS về nhà thực hiện . Rỳt kinh nghiệm Ký duyệt: Ngày 6/122020

298


_-----------------------------------------Ngày soạn: 5/12/2020 Ngày dạy: ……/11/2020 Bài 14. Tiết 79, 80 ễN TẬP TIẾNG VIỆT ( Các phương châm hội thoại… Cách dẫn giỏn tiếp) I. Mục tiêu: - Kiến thức: Nắm vững nội dung tiếng Việt đó học ở kỡ I. Biết xác định kiến thức đó học để làm bài tập thực hành. - Kỹ năng: Rèn luyện các kĩ năng tổng hợp về sử dụng tiếng Việt trong núi, viết. - Thái độ: Có thái độ đúng đắn trong việc sử dụng tiếng Việt trong núi và viết - Năng lực:Năng lực hợp tác; tự giải quyết vấn đề; trình bày; đánh giá II. Chuẩn bị - Thầy: Soạn, n/c bài giảng .Bảng phụ Gợi mở, nờu vấn đề, đàm thoại, thảo luận... - Trò : Chuẩn bị bài theo sự hướng dẫn của giáo viên. III. Tổ chức giờ học I.. Hoạt động khởi động 5’ - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân, cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: trả lời miệng hoặc viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Em hãy nờu những kiến thức TV đó học ở lớp 9 kỡ - HS trả lời=> nhận xét - GV nhận xét và dẫn vào bài * Hoạt động hình thành kiến thức Hoạt dộng của thầy- trò ND bài học Hoạt động 1: Các phương châm hội thoại I. Các phương châm hội - Mục tiêu: củng cố kt về các phương châm hội thoại.. thoại 13p - PP, kt: Cá nhân, cả lớp - Sản phẩm hđ: phiếu học tập ? Các em đó được học mấy phương châm hội thoại, 1. Ph/châm về lượng 2. Phương châm về chất đó là những p/c hội thoại nào ? Nêu đặc điểm của từng p/c hội thoại? 3. Phương châm quan hệ - HS nờu 4. Ph. chõm Cách thức * HS đặt tình huống hội thoại 5. Phương châm lịch sự 299


? Qua việc ụn lại Các kiến thức về p/c hội thoại, em thấy: Khi sử dụng các PCHT ta cần chú ý điều gì? - Cần vận dụng linh hoạt Các PCHT trong giao tiếp.Đôi khi chúng ta phải vi phạm 1 PCHT nào đó để ưu tiên cho một yếu tố khác quan trọng hơn nhằm đạt được hiệu quả cao trong giao tiếp. * Để đạt được thành công trong giao tiếp, ta không chỉ chú ý đến việc sử dụng Các PCHT mà chúng ta cũn phải chú ý đến một yếu tố khác nữa đó là từ ngữ xưng hô. Cụ và Các em cựng ụn lại kiến thức về Hoạt động 2: Xưng hô trong hội thoại - Mục tiêu: củng cố kt về từ ngữ, cách xưng hô trong hội thoại.. - PP, kt: Thảo luận, - Sản phẩm hđ: phiếu học tập ? Nhận xét gì về từ ngữ xưng hô trong TV? - Tiếng Việt của chúng ta có một hệ thống từ ngữ xưng hô rất phong phú, tinh tế và giàu sắc thái biểu cảm. VD: Cô, dỡ, chú, Bác , anh ,chị, em, tôi, chúng tôi, Hoa, Lan, thủ trưởng, giám đốc...cô giáo, Bác sĩ.. * Lưu ý: + Chúng ta: chỉ số nhiều trong đó có cả người nghe + Chúng tôi: chỉ số nhiều trong đó không có người nghe. ? Vậy khi sử dụng từ ngữ xưng hô cần chú ý điều gì? - Người nói cần căn cứ vào đối tượng và các đặc điểm khác của tình huống giao tiếp để xưng hô cho thích hợp. ? Trong tiếng Việt, xưng hô thường tuân theo phương châm: “ xưng khiêm, hô tôn”. Em hiểu phương châm đó ntn? - Khi xưng hô λ nói tự xưng mình 1 Cách khiờm nhường, gọi người đối thoại một cách tôn kính. * Đây không chỉ là phương châm xưng hô riêng trong tiếng Việt mà cũn là phương châm xưng hô trong nhiều ngôn ngữ phương Đông, nhất là trong tiếng Hán, tiếng Nhật, Triều Tiên. ? Em hãy lấy Vd về phương châm xưng hô này? - Nhà sư xưng là bần tăng, gọi vua thường dùng từ bệ hạ

- Việc tuõn thủ Các p/c hội thoại sẽ giúp giao tiếp thành công. - Cần vận dụng linh hoạt Các PCHT trong giao tiếp.

II. Xưng hô trong hội thoại (15p) - Dùng đại từ để xưng hô - Dùng những danh từ chỉ người, chỉ quan hệ họ hàng hoặc chỉ chức vụ, tờn riờng

300


- Những từ: quý ụng, quý bà, quý cụ... * Để khắc sâu kiến thức này cùng tìm hiểu VD( GV treo bảng phụ) ? Chỉ ra từ ngữ xưng hô trong Vd? a. Quõn tử, tiện thiếp. b. Các ụng, Các bà, ụng, chúng chỏu. ? Nhận xét gì về từ ngữ xưng hô được sử dụng ở đây? - Từ ngữ xưng hô theo phương châm xưng khiêm, hụ tụn. ? Tác dụng của phương châm xưng hô này trong đoạn trích trên là gì? - Thể hiện sự khiêm tốn của người tham gia giao tiếp. -Khiến người đối thoại thấy được tôn trọng=> Giao tiếp sẽ thành công. * Thảo luận nhóm bàn 5p ( câu 3 /190) ? Vỡ sao trong tiếng Việt, khi giao tiếp người nói phải hết sức chú ý đến sự lựa chọn từ ngữ xưng hô? Dự kiến SP: - Để cho phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp và mối quan hệ giữa người nói và người nghe. - Thể hiện trình độ văn hóa giao tiếp của bản thân và bộc lộ được thái độ, tình cảm với đối tượng tham gia hội thoại=> gt sẽ thành công - Trong một số trường hợp không lựa chọn từ ngữ xưng hô tốt=> hội thoại không tiến triển được=> giao tiếp sẽ không thành công. * Hoạt động 4: Cách dẫn giỏn tiếp và trực tiếp - Mục tiêu: củng cố kt về Cách dẫn trực tiếp, giỏn tiếp - PP, kt: nhóm - Sản phẩm hđ: phiếu học tập ? Phân biệt lời dẫn và Cách dẫn? - Lời dẫn:Là tư liệu được trích dẫn. - Cách dẫn : Là cách thức trích dẫn tư liệu ? Phân biệt giữa Cách dẫn trực tiếp và Cách dẫn giỏn tiếp ? ( Hs trả lời k/n) ? Các cách dẫn này thường xuất hiện trong các văn bản nào ? - Tự sự ( dưới dạng lời nhân vật) - Nghị luận: dẫn chứng

III. Cách dẫn giỏn tiếp và trực tiếp (12p) 1. Phân biệt

2. Bài tập - Vua Quang

Trung hỏi 301


? Tác dụng của những Cách dẫn này? - Tăng độ tin cậy và sức thuyết phục cho văn bản. * Bài tập 2: Hs đọc yêu cầu bài tập ? BT cú mấy yêu cầu ? - 2 yêu cầu ? Lời đối thoại đó thuộc cách dẫn nào ? - Dẫn trực tiếp * Chuyển lời đối thoại chính là chuyển lời dẫn trực tiếp sang lời dẫn gián tiếp. ? Muốn chuyển lời dẫn trực tiếp sang lời dẫn giỏn tiếp ta làm ntn? - HS trả lời, - HS làm, GV chữa * Phân tích sự thay đổi, phân tích ? Từ xưng hô ? Từ chỉ địa điểm ? Từ chỉ thời gian

Nguyễn Thiếp là quân Thanh sang đánh, nếu nhà vua đem binh ra chống cự thỡ khả năng thắng hay thua như thế nào. Nguyễn Thiếp trả lời rằng bấy giờ trong nước trèng không, lòng người tan ró, quõn Thanh ở xa tới, không biết tình hình quõn ta yếu hay mạnh, không hiểu rừ thế nờn đánh nên giữ ra sao, vua Quang Trung ra Bắc không quá mười ngày quân Thanh sẽ bị dẹp tan.

IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân . - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn văn cảm nhận về bé Thu khi nhận ông Sáu là cha có sử dụng lời dẫn trực tiếp. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Sưu tầm và đọc các truyện của tác giả NQS. HS về nhà thực hiện . - Chuẩn bị kiểm tra; Tiếng việt Rỳt kinh nghiệm Kớ duyệt : Ngày 6/12/2020 302


_____________________________________________ Ngày soạn : 5/12/2020 Ngày dạy: Tiết 81: Đọc - Hiểu văn bản: CỐ HƯƠNG (Lỗ Tấn) A. Mục tiêu: - Kiến thức: Thấy được tinh thần phê phán sâu sắc xã hội cũ và niềm tin trong sỏng vào sự xuất hiện tất yếu của cuộc sống mới, xã hội mới. - Thấy được màu sắc trữ tình đậm đà của tác phẩm, việc sử dụng thành công các biện pháp so sánh và đối chiếu, việc kết hợp nhiều p/thức biểu đạt trong văn bản. - Kỹ năng: Rèn kĩ năng đọc diễn cảm, kể chuyện tóm tắt phân tích tâm trạng nhân vật và một h/ảnh mang t/chất biểu trưng trong tác phẩm. - Thái độ: Biết phê phán và lên án những điều xấu trong xã hội, cú niềm tin vào cuộc sống. - Các năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác; tự giải quyết vấn đề; trình bày; đánh giá, sử dụng ngụn ngữ. B. Chuẩn bị - Thầy: Soạn, nghiờn cứu tài liệu PP: Phân tích, bình giảng, đàm thoại - Trò : CB bài C. Tổ chức giờ học I Khởi động 5’: - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân, cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: trả lời miệng hoặc viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Nỗi nhớ thương quê hương là một đề tài phổ biến. . Kể tên các văn bản em biết viết về nỗi nhớ, tình yêu quờ hương? Hạ Tri Chương ngậm ngựi bẽ bàng “Thiếu tiểu li gia lóo đại hồi Hương âm vô cải, mấn mao tồi; Nhi đồng tương kiến bất tương thức Tiếu Vấn : khách tũng hà xứ lai ?” Lý Bạch trĩu nặng nhớ thương “Cử đầu vọng minh nguyệt, Đê đầu tư cố hương”.Cũn Lỗ Tấn lại xút xa, tờ tỏi vỡ cảnh quờ, người quê. - HS trả lời=> nhận xét 303


- GV nhận xét và dẫn vào bài II Hoạt động hình thành kiến thức: 35’ Hoạt động của thầy và trò Hoạt động 1: * Mục tiêu: HS đọc bước đầu tiếp cận văn bản và hiểu được tgtp, bố cục.. * Phương pháp :Cá nhân, nhóm - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Sản phẩm hoạt động : câu trả lời ghi vở. ? Em cú hiểu gì về nhà văn Lỗ Tấn? - Ông làm nhiều nghề: hàng hải, địa chất, y học và là một nhà văn - Quê Phủ Thiện Hưng, tỉnh Chiết Giang sinh trưởng trong một gia đỡnh quan lại sa sỳt, mẹ xuất thõn nụng dân, cú nhiều cơ hội tiếp xúc với đời sống nông thôn. ? Giới thiệu đôi nét về tác phẩm? GV: Năm 1981 toàn thế giới đó kỷ niệm 100 năm ngày sinh Lỗ Tấn như một danh nhân văn hoá. *) HD đọc và tìm hiểu chú thích ? Trong thực tế có phải nhân vật tôi đó từ gió làng cũ hơn 20 năm nay không? ? Vỡ sao bạn của nv tụi lại cú tờn là Nhuận Thổ? ? Em hiểu ntn về ngũ hành khuyết thổ? ? Ngày trước mọi người ở quê gọi chị Hai Dương là gì? Vỡ sao gọi như vậy? ? Khi nhân vật tôi gặp lại nhưng không nhớ ra chị, chị có thái độ và hành động gì? - Cười kháy tôi ... Hoa Thịnh Đốn ? Mó Phỏ Luõn và Hoa Thịnh Đốn là những nơi ntn? ? Em hãy túm tắt tác phẩm? *) Sau 20 năm xa cách, nhân vật "Tôi" trở về thăm quê lần cuối để bán nhà đưa cả gia đỡnh đi nơi khác sinh sống. So với ngày trước, cảnh vật và con người nơi quê thật tàn tạ, nghèo hèn. Nhân vật "Tôi" buồn bó rời cố hương ra đi với ước vọng cuộc sống làng quờ mình sẽ được thay đổi ? Truyện cú mấy nhân vật chính ? nhân vật nào là

Nội dung chính I.GIỚI THIỆU CHUNG

1. Tác giả: Lỗ Tấn- Chu Thụ Nhân (1881 - 1936) - Là nhà văn cách mạng nổi tiếng của Trung Quốc sớm có tư tưởng tiến bộ 2. Văn bản - Trớch trong tập “ Gào thột” - Truyện có nhiều chi tiết hư cấu . - Là truyện ngắn cú yếu tố hồi ký chứ không phải là hồi kớ.

304


trung tâm ? Vỡ sao ? - 2 nhân vật chính : Tụi – Nhuận Thổ - NV tụi là trung tâm. Vỡ Các sự việc và nhân vật trong truyện đều được cảm nhận từ nhân vật tôi. ? Xác định nhân vật tụi với tác giả ntn? - có nhiều điểm tương đồng với tác giả( xưng tên là Tấn) nhưng không đồng nhất * Thảo luận nhóm bàn 3‘ ? Truyện chia làm mấy phần? í của mỗi phần? Dự kiến SP: *) Bố cục: 3 phần - P1: Từ đầu -> sinh sống: Tôi trên đường về quê. - P2: Sáng tinh mơ -> như quét: Những ngày tôi ở quê. - P3: Cũn lại: Tụi trên đường xa quê. ? Từ bố cục này em thấy Cách kể truyện của tác giả dựa theo trình tự nào? - TG của 1 chuyến đi - Sự thay đổi của không gian: Trên đường, trên thuyền, ở quê. ?Qua tìm hiểu bố cục và những yếu tố nghệ thuật trên, em hãy xác định phương thức biểu đạt chủ yếu của truyện? *) vỡ mạch kể xen kẽ Các đoạn hồi ức=> chuyện là truyện ngắn có yếu tố hồi kí. ? Nhận xét Cách sử dụng ngụi kể? Tác dụng ? Tụi cú phải là tác giả Lỗ Tấn không? Tại sao?

*) NX : Cách kể theo trình tự thời gian của 1 chuyến đi

- Kết cấu bố cục : đầu cuối tương ứng

- Tự sự xen những đoạn hồi ức , kết hợp với miêu tả, biểu cảm, nghị luận. .- Ngôi kể: Tôi (ngôi thứ nhất) "Tôi" không đồng nhất là tác giả. - Tăng tính chất trữ tình, biểu cảm và triết lớ trong dũng tự sự của truyện.

III.Luyện tập 5p : Viết đoạn văn tóm tắt VB. IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân . - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: 305


Viết đoạn suy nghĩ về quê hươn của em.. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Sưu tầm và đọc các truyện của tác giả Lỗ Tấn. * Rỳt kinh nghiệm Ngày 6 /12/2020

______________________________________ Ngày soạn: 5/12/2020 Ngày dạy : Bài 16. Tiết 82: Đọc -Hiểu văn bản CỐ HƯƠNG (tiếp) (Lỗ Tấn) A. Mục tiêu: như tiết 81 B. Chuẩn bị - Thầy: Soạn, nghiờn cứu tài liệu PP: Phân tích, bình giảng, đàm thoại - Trò : CB bài C. Tổ chức giờ học I.. Hoạt động khởi động 5’ I.. Hoạt động khởi động 5’ - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân, cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: trả lời miệng hoặc viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giỏ HS. - Tiến trình hoạt động: ? Túm tắt tác phẩm II. Hoạt động hình thành kiến thức 35’ Hoạt động của GV& HS Hoạt động : 1Tìm hiểu văn bản: * Mục tiêu: HS nắ.m được giá trị ND và NT tác phâm * Phương pháp : Cá nhân, nhóm,chung cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi

Nội dung - Ghi bảng I. Tìm hiểu chung: II. Tìm hiểu văn bản:

306


- Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Sản phẩm hoạt động : câu trả lời ghi vở. - Tiến trình: Hướng dẫn HS tìm hiểu văn bản. GV yêu cầu HS đọc thầm chi tiết diễn tả tâm trạng của 1. Nhân vật “tôi” trên nhân vật Tôi trên đường về quê. đường trở về thăm quê cũ: H: Cảnh làng trong con mắt người trở vè sau hai mươi -Thời tiết đang độ giữa năm xa cách đó hiện ra như thế nào ? đông-trời u ám, giá lạnh. - Đang độ giữa đông; xa gần thấy thấp thoáng mấy thôn xóm tiêu điều, hoang vắng nằm im lỡm dưới vũm trời màu vàng ỳa H: Cảnh đó dự báo một cuộc sống như thế nao đang diến ra nơi cố hương? - Cảnh quê hương xơ xác - Tàn tạ, nghốo khổ H: Trước cảnh ấy, tiếng nói nào vang lên trong nội tâmtiêu điều… người trở về? - “A, đây thật có …vàng ỳa” H: Em đọc được cảm giác nào của nhân vật từ tiếng vọng nội tâm này? - Ngạc nhiên chua xút H: Từ đó, tình cảm nào của người trở về đối với cố hương bộc lộ? H: Chuyến về quờ lần này của nhân vật “tụi” có gì đặc biệt? - Lần cuối đưa gia đỡnh đi nơi khác… H: Điều đó gợi liên tưởng đến hiện thực cuộc sống như -> Yêu quê đến độ xút xa thế nào ở cố hương? cho sự nghốo khổ của làng H: Nhận xét gì về Cách kể chuyện? quờ mình. H: Qua cỏi nhỡn của người đi xa nay trở về, cảnh quê hương hiện lên như thế nào? H:Qua tâm trạng của nhân vật tụi,tác giả gửi gắm đến người đọc điều gì? GV bình và chuyển ý. 2. Tâm trạng của nhân vật GV yêu cầu HS đọc thầm phần tiếp theo của văn bản. tôi trước cảnh vật và con H: Những ngày ở quê, nhân vật tôi đó gặp những nhân người trong những ngày ở vật nào? quê nhà: - Nhân vật Nhuận Thổ, thím Hai Dương, né Hoàng và a. Nhân vật Nhuận thổ: con trai Nhuận Thổ… 307


H: Ai là người gợi lại kí ức tuổi thơ của nhân vật tôi nhiều nhất? - Nhuận Thổ- người bạn thuở ấu thơ H: Mối quan hệ của nhân vật tụi với nhân vật Nhuận Thổ được kể vào những thời điểm nào? - Nhuận Thổ trong quỏ khứ và hiện tại H: Hình ảnh Nhuận Thổ xưa gắn với những kỉ niệm nào? - Cậu bé khoẻ khoắn, tháo vát cùng nhân vật tôi vui chơi và về thăm nơi gia đỡnh Nhụừn Thổ ở. H: Tác giả dựng yếu tố nghệ thuật nào để làm nổi bật hình ảnh Nhuận Thổ trong cảnh tượng của hai chục năm trước? - Kể và biểu cảm. H: Tại sao nhân vật tôi cho rằng đó là cảnh tượng thần tiên? - Cảnh sỏng sủa- dấu hiệu của cuộc sống thanh bình… * Thảo luận nhóm bàn 5’ : H: Hình ảnh Nhuận Thổ hiện lờn với dỏng vẻ ra sao? Dự kiến SP: - Khuụn mặt trò n trĩnh, nước da bánh mật, đầu đội mũ lông chiên bé tí tẹo, cổ đeo vũng bạc sỏng loỏng., tự tin, hiểu biết nhiều - Hắn thấy ai là bẽn lẽn… - Bẫy chim sẻ thỡ tài lắm… H: Khi chia tay nhân vật tụi khỳc và Nhuận thổ cũng khúc cho ta thấy tình bạn của hai người ra sao? - Gắn bú bình đẳng và thân thiện với bạn bè.-> Tình bạn trong sỏng… H: Qua lời kể của nhân vật tụi, em thấy Nhuận Thổ là chú bộ thế nào? GV yêu cầu HS đọc những chi tiết miêu tả Nhuận thổ trong cuộc gặp gì với nhân vật tụi. H: Hình ảnh Nhuận Thổ trong hiện tại hiện lờn qua chi tiết nào? H: Tác giả đó dựng biện pháp nghệ thuật nào để phác hoạ chân dung Nhuận Thổ? - Tả hình dỏng, diện mạo, trang phục, điệu bộ, lời nói bằng các từ cùng trường từ vựng và nghệ thuật tương

* Nhuận Thổ trong quá khứ- hai mươi năm trước.

-> Nhuận Thổ khoẻ mạnh, khụi ngụ, hồn nhiên, nhanh nhẹn, gần gũi và giàu tình cảm. * Nhuận Thổ trong cuộc gặp gì - hiện tại.

- > Già nua, tiều tuỵ, tham 308


phản. H: Từ hình dỏng đến điệu bộ, ngôn ngữ , tác giả cho ta thấy một NT? H: Trước sự thay đổi của Nhuận thổ, nhân vật tôi có những nghĩ suy gì? - Sự thay đổi đó do cách sống lạc hậu của người nông dân sống trong cảnh bị áp bức búc lột H: Qua suy nghĩ về NT, tác giả giúp em hiểu gì về hiện thực xã hội Trung Quốc đương thời? GV bình và chuyển: GV yêu cầu HS đọc các chi tiết miêu tả nhân vật Hai Dương. H: Nhân vật Hai Dương được kể vào những thời điểm nào? Quỏ khứ và hiện tại. H: Trong kí ức của nhân vật tôi, chị Hai Dương hiện lên ra sao? - Nàng Tây Thi đậu phụ…-> đẹp người đẹp nết. H: Từ cách gọi đó cho ta thấy tình cảm của nhân vật tụi đối với chi Hai Dương thế nào? - Thừn thiện và quớ mến. H: Chị Hai Dương xuất hiện trong hoàn cảnh nào? Với dáng vẻ và hành động ra sao? - “Một người đàn bà…com pa…cút thẳng” H: Em nhận xét gì về sự thay đổi của chị Hai Dương? - Thay đổi trên mọi phương diện: già nhiều và xấu đi…tính nết cũng khác xưa nhiều- tham lam và đỏng đảnh. H: Sự thay đổi đó gợi cho em suy nghĩ gì? qua đó em hiểu thêm gì về con người nơi quê hương của nhân vật tụi? - Sự suy thoái về lối sống và đạo đức ở làng quê. H: Kể về sự thay đổi của hai con người đó, người kể chuyện muón diễn tả điều gì? - Cuộc sống nghốo khổ, bế tắc khiến làng quê tiêu điều; con người trở nên hèn kém và bất lương. H: Một lần nữa, tác giả phản ỏnh hiện thực nào của xã hội TQ đương thời? - Xã hội đầy bất công, bọn quan lại tham những đàn áp, bóc lột nhân dân cùng cực.

lam.

=> Xã hội Trung Quốc đầy những bất công quan lại sách nhiễu nhân dân sưu cao thuế nặng đó đẩy người nông dân vào cảnh khốn cùng… b. Nhân vật chị Hai Dương: *Chị Hai Dương trong quá khứ: - Đẹp người đẹp nết-> thiện cảm. *Chị Hai Dương hiện tại: -Xấu xí, tham lam đến trơ trẽn, mất hết vẻ lương thiện… -> Cuộc sống nghốo khổ, bế tắc khiến làng quê tiêu điều; con người trở nên hèn kém và bất lương.

=> Xút thương bất lực trước hiện thực xã hội và căm ghét xã hội-> tố cáo mạnh mẽ

309


H: Qua đó, ta hiểu gì về thỏi độ của nhà văn ? GV bình và liên hệ với xã hội phong kiến Việt Nam … Hoạt động của GV Nội dung - Ghi bảng 3. Tâm trạng của nhân vật “Tôi” Hoạt động 3 * Mục tiêu: HS hiểu giỏ trị ND, NT tác phẩm khi rời cố hương: * Phương pháp : Cá nhân, thảo luận nhóm... - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Sản phẩm hoạt động : câu trả lời ghi vở. - Tiến trình: - SP: ghi vở HS GV cho HS đọc tiếp phần cũn lại. H: Tâm trạng của nhân vật tụi khi rời cố hương được diễn tra qua chi tiết nào? HS tìm chi tiết tả tâm trạng nhân vật tụi khi rời cố hương. H: Khi rời cố hương nhân vật “ tôi’ có mong ước gì? - Mong cho thế hệ con chỏu không bao giờ phải Cách bức nhau: không phải bất vả…từng được sống” H: Em hãy tưởng tượng xem cuộc sống mà nhân vật tôi mong ước sẽ ra sao? - Làng quê tươi đẹp trù phú. - Con người tử tế, thân thiện… H: Cảnh tượng hiện lên trong hi vọng của nhân vật “Tôi” như thế nào? - “Một cánh đồng cát, màu xanh biếc, cạnhu bờ biển, trên vũm trời xanh đậm, têo lơ lửng một vừng trăng trò n vàng thắm” H: Qua đó, ước mơ nào của nhân vật “Tôi” được bộc lộ? Cuộc sống yờn bình, ấm no … GV nờucâu hỏi cho HS thảo luận nhóm 7p : H: Em hiểu thế nào về ý nghĩ: “Trên mặt đất vốn làm gì cú đường. Người ta đi mói thỡ thành đường thôi” ? Dự kiến SP:

- Ước mơ, hi vọng vào tương lai, vào thế hệ trẻ sẽ xây dựng " một cuộc đời mới, một cuộc sống mới mà chúng tôi chưa từng được sống ".

- Hình ảnh "con đường" mà Lỗ Tấn nói đến là con đường khai sáng, con đường giải phóng. Con đường ấy một khi có nhiều người nuôi dưỡng ý thức giải phóng đi qua thỡ đất nước mới phát triển. - > Tình yêu quờ hương mới mẻ và mónh liệt…

310


HS thảo luận và tự bộc lộ. -> Bằng cố gắng và kiờn trỡ con người sẽ làm được tất cả. H: Vỡ sao khi mong ước và hi vọng, nhân vật “ Tôi” lại nghĩ như vậy? GV bình về tư tưởng tiến bộ của Lox Tấn thể hiện qua suy ngẫm của nhân vật “Tụi”… H: Từ đó, nhân vật “Tôi” đó tự bộc lộ tư tưởng, tình cảm nào đối với cố hương? - Thức tỉnh người dân không sống cam chịu và đớn hèn; tin ở thế hệ con cháu sẽ phấn đấu xây dựng cuộc sống ấm no và hạnh phúc bằng sự nỗ lực của mình. - > Tình yêu quờ hương mới mẻ và mónh liệt… Hoạt động 2: (7’) * Mục tiêu: HS nắm được kiến thức cơ bản của văn bản * Phương pháp :Đọc hiểu nêu vấn đề, Cá nhân Hướng dẫn HS tổng kết văn bản. H: Yếu tố nghệ thuật nào làm nờn thành công của văn bản? H: Đọc văn bản, em cảm nhận được gì? - Cảnh xơ xác tiêu điều của làng quê, sự tàn tạ nghèo hèn của con người nơi quê hương. - Chua xút trước sự tiêu điều của quê hương. - Phờ phỏn thực trạng trỡ trệ, đen tối của xã hội phong kiến TQ đương thời. H: Thái độ của nhà văn trước thực trạng đó? - Lo lắng cho vận mệnh của quê hương đất nước; đồng thời mong mỏ i cho cuộc đổi đời với con người và quê hương. - Am hiểu biết cuọc sống làng quê, chân thành tha thiết với quê hương H: Tư tưởng và tình cảm? GV bình: ước vọng của Lỗ Tấn đó trở thành hiện thực trên đất nước Trung Hoa: TH đang chuyển mình và không ngừng đi lên… H: Qua đó em hiểu gì về cừy bút hiện thực- Lỗ Tấn? GV đánh giá về đóng góp của Lỗ Tấn với nền văn

III. Tổng kết:

1. Nghệ thuật: - Kết hợp nhuần nhuyễn các phương thức biểu đạt như: tự sự, miêu tả, biểu cảm, nghị luận - Xây dựng hình ảnh mang ý nghĩa biểu tượng 2. Nội dung: Truyện là nhận thức thực tại và mong ước đầy trách nhiệm của Lỗ Tấn về một đất nước TQ đẹp đẽ trong tương lai.

311


học Trung Quốc… * Hoạt động : Luyện tập A.Văn bản “Cố hương”thuộc thể loại: a.Hồi kớ b.Tiểu thuyết c.Truyện ngắn d.Tuỳ bỳt B.Phương thức biểu đạt chính của văn bản là: a.Tự sự b.Biểu cảm c.Miêu tả d.Lập luận IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân . - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn văn nêu ý nghĩa hình ảnh con đường trong VB. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Sưu tầm và đọc các truyện của tác giả Lỗ Tấn. - Học bài cũ. Chuẩn bị ụn tõp TLV Rỳt kinh nghiệm Ký duyệt: Ngày 6 /12/2020

____________________________________________ Ngày soạn: Ngày dạy:

5 /12/2020 / 12/2020 Tiết : 83

ễN TẬP PHẦN TẬP LÀM VĂN

A MỤC TIấU : 1. Kiến thức 312


- Giúp học sinh hệ thống những kiến thức tập làm văn đó học văn thuyết minh, văn tự sự, văn nghị luận lớp 6, 7, 8 và nâng cao ở lớp 9 : sử dụng các yếu tố miêu tả trong văn thuyết minh, yếu tố miêu tả, nghị luận, đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự. 2. Kỹ năng : Rèn kỹ năng so sánh, phân tích, nhận diện và sử dụng trong khi viết văn thuyết minh, tự sự. 3. Thái độ : Có ý thức trau dồi kiến thức cảm thụ tác phẩm văn học. 4. Các năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác, tự giải quyết vấn đề, trình bày, tự học... B. CHUẨN BỊ : - GV: SGK- tài liệu tham khảo - bảng phụ. - Lập bảng thống kê kiến thức tập làm văn đó học - Phương pháp: Vấn đáp, trình bày, thảo luận - Phương tiện: Nhóm, Cá nhân C. TIẾN TRÌNH I, Khởi động: 5’ - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân, cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: trả lời miệng hoặc viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: ?Kể tên các kiểu văn bản em đó học trong chương trình Ngữ văn 9 II, Hình thành kiến thức: 35’ HĐGV- HS Nội dung - Mục tiêu: HS nắm được khái quát những nội dung lớn trong phần tập làm văn. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân, nhóm, cả lớp. - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Tiến trình hoạt động: 1. Những nội dung lớn, trọng tâm (10’) ?Nờu những nội dung lớn, trọng tâm của a. Văn bản thuyết minh TLV trong NV9 T1? - Trọng tâm là Luyện tậpviệc kết hợp giữa TM với Các yếu tố NL, giải thích, miêu tả. b. Văn bản tự sự - Sự kết hợp giữa tự sự với biểu cảm, miêu tả nội tâm - Kết hợp giữa tự sự với nghị luận - Một số nội dung mới trong VB tự sự 313


?Nhắc lại : Thế nào là văn thuyết minh? Thảo luận cặp đôi 5’ câu hỏi ?Nờu vai trò , vị trớ, tác dụng của biện pháp nghệ thuật và miêu tả trong VBTM?

Thảo luận nhóm 7’ câu hỏi: ?Hãy phân biệt văn thuyết minh có yếu tố miêu tả, tự sự giống và khác với văn bản miêu tả, tự sự?

như: đối thoại, độc thoại nội tâm trong tự sự; người kể chuyện và vai trò của người kể chuyện trong tự sự. 2. Vai trò , vị trớ, tác dụng của biện pháp nghệ thuật và miêu tả trong VB TM (15’) - TM là giúp cho người đọc, người nghe hiểu biết về đối tượng, do đó: + Cần phải giải thích các thuật ngữ, các khái niệm có liên quan đến tri thức về đối tượng, giúp cho người nghe, người đọc dễ dàng hiểu được đối tượng + Cần phải miêu tả để giúp người nghe, người đọc có hứng thú khi tìm hiểu về đối tượng tránh được sự khô khan nhàm chán. 3. Phân biệt văn TM có yếu tố miêu tả, tự sự với văn miêu tả, tự sự (15’) a. Văn thuyết minh : - Trung thành với đắc điểm của đối tượng 1 cách khách quan KH. - Cung cấp đầy đủ tri thức về đối tượng cho người nghe, người đọc. b. Văn miêu tả: - XD hình tượng, nhân vật, đối tượng qua quan sát, liên tưởng, so sánh và cảm xúc chủ quan của người viết. - Mang đến cho người đọc, người nghe 1 cảm nhận mới về đối tượng c. Văn tự sự: Tình huống, nhân vật, cốt truyện, ý nghĩa

IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân . - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn văn thuyết minh cso sử dụng yếu tố miêu tả. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) 314


-Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Sưu tầm và đọc các bài văn thuyết minh, tự sự hay. 6. Rỳt kinh nghiệm ............................................................................................................................................. ........... Ngày /12/2020

---------------------------------------------------Ngày soạn: 12/12/2020 Ngày dạy: / 12/2020 Tiết : 84

ễN TẬP PHẦN TẬP LÀM VĂN( tiếp)

A Mục tiêu: như tiết 82 B. Chuẩn bị: - GV: SGK- tài liệu tham khảo - bảng phụ. - Lập bảng thống kê kiến thức tập làm văn đó học - Phương pháp: Vấn đáp, trình bày, thảo luận C. TIếN Trình DạY Và HọC : I.. Hoạt động khởi động 5’ - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân, cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: trả lời miệng hoặc viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Kể tên các VB tự sự đó học ở N.Văn 9? - Mục tiêu: HS nắm được khái quát những nội dung lớn trong phần tập làm văn. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , cả lớp, nhóm. - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. 4. Nội dung VB tự sự ở SGK Ngữ văn 9 - Tiến trình hoạt động: T1 ( 15’) 315


?Nêu những nội dung về VB tự sự ở SGK Nvăn 9 T1?

Thảo luận nhóm bàn 5’ ?Vai trò , vị trớ, tác dụng của Các yếu tố miêu tả nội tâm và nghị luận trong văn bản tự sự như thế nào?

? Lấy VD 1 đoạn văn tự sự có sử dụng yếu tố miêu tả nội tâm, 1 đoạn sử dụng yếu tố NL, 1 đoạn sử dụng miêu tả nội tâm và NL

?Thế nào là đối thoại, đối thoại và độc thoại nội tâm? ? Vai trò tác dụng và hình thức thể hiện của Các yếu tố trong VB tự sự? ? Cho VD ?Lấy ví dụ một đoạn văn sử dụng ngôi kể thứ nhất, một đoạn văn ngôi kể thứ ba? Thảo luận cặp đôi 5’ ?Vai trò của ngụi kể thứ nhất và ngụi kể

- Nhận diện các yếu tố miêu tả nội tâm, nghị luận đối thoại và độc thoại, người kể chuyện trong VB tự sự. - Thấy rừ vai trò , tác dụng của Các yếu tố trên trong VB tự sự. - Kĩ năng kết hợp các yếu tố trên trong 1 VB tự sự VD: a. Đoạn văn tự sự có sử dụng yếu tố miêu tả nội tâm Thực sự mẹ không lo lắng đến nỗi không ngủ được. Mẹ tin đứa con của mẹ lớn rồi. Mẹ tin vào sự Chuẩn bịchu đáo của con trước ngày khai trường. Cũn điều gì lo lắng nữa đâu? Mẹ không lo nhưng vẫn không ngủ được b. Đoạn văn có sử dụng yếu tố NL "Vua Quang Trung cưỡi voi ra doanh trại an ủi quõn lớnh chớ bảo là ta không nói trước" (Ngô Gia Văn Phái) c. Đoạn văn tự sự có sử dụng cả miêu tả nội tâm và nghị luận. "Lóo không hiểu tụi, tụi nghĩ vậy và tụi càng buồn lắm, những người nghèo nhiều tự ái vẫn thường như thế. Họ dễ tủi thân nên rất hay chạnh lòng. Ta khú mà ở cho vừa ý họ" (Lóo Hạc - NC) 5. Đối thoại, độc thoại, độc thoại nội tâm: (15’) Vai trò , tác dụng, hình thức thể hiện trong VB tự sự a. Đối thoại là hình thức đối đáp, trò chuyện giữa hai hoặc nhiều người. - Trong VB tự sự đối thoại được thể hiện bằng các gạch đầu dũng ở đầu lời trao và lời đáp. (Mỗi lược lời là 1 gạch đầu dũng) b. Độc thoại là lời của 1 người nào đó, với chính mình hoặc núi với 1 ai đó trong 316


thứ ba?

tưởng tượng - Trong VB tự sự, khi người độc thoại nói thành lời thỡ phớa trước câu nói có gạch đầu dũng c. Độc thoại nội tâm không nói thành lời, không gạch đầu dũng H/s lấy VD trong Lặng lẽ SaPa, Chiếc lược ngà, Làng. Thảo luận nhóm bàn 5’ 6. Người kể chuyện trong VB tự sự ? Nguời kể chuyện cú vai trò thế nào (10’) trong văn bản tự sự? - Ngôi kể thứ nhất: Một đoạn trong văn bản “Cố hương” - Ngôi kể thứ ba: Chọn một đoạn trong văn bản “Lặng lẽ Sa Pa”. - Kể theo ngôi thứ nhất: mang tính chủ quan, người kể có thể bộc lộ tâm tư, tình cảm, suy nghĩ của mình - Kể theo ngôi thứ ba: mang tính khách quan người kể dường như biết hết mọi hành động tình cảm của Các nhân vật IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân . - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn văn tự sự ngôi thứ nhất, chủ đề tự chọn. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Sưu tầm và đọc các bài văn thuyết minh, tự sự hay. 6. Rỳt kinh nghiệm ............................................................................................................................................. ............. 317


Ngày 20/12/2020

---------------------------------------------------Ngày soạn: /12/2020 Ngày dạy: / 12/2020 Tiết : 85, 86 ễN TẬP PHẦN TẬP LÀM VĂN( tiếp) A Mục tiêu: như tiết 83 B. Chuẩn bị: - GV: SGK- tài liệu tham khảo - bảng phụ. - Lập bảng thống kê kiến thức tập làm văn đó học Phương pháp: Vấn đáp, trình bày, thảo luận C. TIếN Trình DạY Và HọC : I- Khởi động : (5phút) - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân, cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: trả lời miệng hoặc viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: ? Thế nào là đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trogn văn bản tự sự? II. Hình thành kiến thức: 3- Bài mới : - Mục tiêu: HS nắm được khái quát những nội dung lớn trong phần tập làm văn. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân, cả lớp. - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Tiến trình hoạt động: 7. So sỏnh sự giống và khác nhau a. Giống nhau: - VB tự sự phải cú nhân vật chính, nhân vật phụ, cốt truyện: sự vật chính, sự việc phụ b. Khác nhau: - ở lớp 9 cú thêm 1. Sự kết hợp giữa tự sự với biểu cảm và miêu tả nội tâm. 2. Sự kết hợp giữa tự sự với Các yếu tố NL 3. Đối thoại, độc thoại nội tâm 318


4. Người kể chuyện và vai trò của người kể chuyện trong tự sự 8. Nhận diện văn bản a. Khi gọi tờn 1 VB, người ta căn cứ vào phương thức biểu đạt chính của VB đó. VD: - Phương thức tái tạo hiện thực bằng cảm xúc chủ quan VB miêu tả - Phương thức lập luận: VBNL - Phương thức tác động vào cảm xúc: VB biểu cảm - Phương thức cung cấp tri thức về đối tượng: VBTM - Phương thức tái tạo hiện thực bằng nhân vật và cốt truyện: VB tự sự b. Trong 1 VB có đủ các yếu tố miêu tả, biểu cảm, nghị luận mà vẫn gọi đó là VB tự sự vỡ Các yếu tố ấy chỉ cú ý nghĩa bổ trợ cho phương thức chính là "kể lại hiện thực bằng con người và sự việc" c. Trong thực tế, ít gặp hoặc không có VB nào duy nhất chỉ vận dụng 1 phương thức 9. Khả năng kết hợp - Tự sự + Mtả + NL + Bcảm + TM - Mtả + Tự sự + bcảm + TM - NL + Mtả + Bcảm + TM - Bcảm + Tự sự + Mtả + NL 10 Giải thích - Bố cục 3 phần: MB, TB, KB là bố cục bắt buộc đối với h/s khi viết bài TLV. Nó giúp cho h/s bước đầu làm quen với tư duy cấu trúc khi XDVB để sau này học cao lên có thể viết luận văn, luận án, viết sách. Muốn viết 1 VB hoàn hảo h/s phải đồng thời 3 thao tác tư duy: tư duy KH, tư duy hình tượng và tư duy cấu trúc. 4. Người kể chuyện và vai trò của người kể chuyện trong tự sự 8. Nhận diện văn bản a. Khi gọi tên 1 VB, người ta căn cứ vào phương thức biểu đạt chính của VB đó. VD: - Phương thức tái tạo hiện thực bằng cảm xúc chủ quan VB miêu tả - Phương thức lập luận: VBNL - Phương thức tác động vào cảm xúc: VB biểu cảm - Phương thức cung cấp tri thức về đối tượng: VBTM - Phương thức tái tạo hiện thực bằng nhân vật và cốt truyện: VB tự sự b. Trong 1 VB có đủ các yếu tố miêu tả, biểu cảm, nghị luận mà vẫn gọi đó là VB tự sự vỡ Các yếu tố ấy chỉ cú ý nghĩa bổ trợ cho phương thức chính là "kể lại hiện thực bằng con người và sự việc" c. Trong thực tế, ít gặp hoặc không có VB nào duy nhất chỉ vận dụng 1 phương thức 9. Khả năng kết hợp - Tự sự + Mtả + NL + Bcảm + TM - Mtả + Tự sự + bcảm + TM - NL + Mtả + Bcảm + TM 319


- Bcảm + Tự sự + Mtả + NL 10 Giải thích a. Bố cục 3 phần: MB, TB, KB là bố cục bắt buộc đối với h/s khi viết bài TLV. Nó giúp cho h/s bước đầu làm quen với tư duy cấu trúc khi XDVB để sau này học cao lên có thể viết luận văn, luận án, viết sách. Muốn viết 1 VB hoàn hảo h/s phải đồng thời 3 thao tác tư duy: tư duy KH, tư duy hình tượng và tư duy cấu trúc. b. Một số tác phẩm tự sự học từ lớp 6 → lớp 9 không phải bao giờ cũng phân biệt rừ bố cục 3 phần vỡ Các nhà văn không bị ép buộc tính qui phạm. Điều quan trọng với họ là vấn đề tài năng và cá tính sáng tạo 11. Những kiến thức và kĩ năng về kiểu VB tự sự của phần TLV đó soi sỏng thêm rất nhiều cho việc đọc - hiểu VB - tác phẩm VH tương ứng VD: Đoạn trích "Kiều ở lầu NB" với suy nghĩ nội tâm thấm nhuần đạo hiếu, đức hi sinh (nhớ cha mẹ) - Đối thoại giữa Kiều - HoạnThư - Đối thoại giữa bà chủ nhà với vợ chồng ông Hai (Làng) 12. Những kiến thức và kĩ năng về tác phẩm tự sự phần đọc -hiểu VB và phần TV tương ứng đó cung cấp cho h/s những tri thức cần thiết để làm bài văn tự sự VD (các VB đó học) - Học tập cách kể chuyện ngôi thứ nhất xưng tôi. - Cách kết hợp tự sự, biểu cảm, NL với miêu tả IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân . - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn văn tự sự có sử dụng yếu tố đối thoại, độc thoại. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Sưu tầm và đọc các bài văn tự sự hay. - Chuẩn bịTiết “ Tập làm thơ tám chữ” và kiểm tra học kì 6. Rỳt kinh nghiệm ............................................................................................................................................. ........... 320


Ngày

/12/2020

---------------------------------------------------Ngày soạn: /12/2020 Ngày dạy: / 12/2020 Tiết 87 –88 KIỂM TRA TỔNG HỢP HỌC Kè I (Theo đề chung) A.Mục tiêu bài học: - Kiến thức: Hệ thống kiến thức cơ bản của học sinh về cả ba phần: Đọc hiểu văn bản, Tiếng Việt, Tập làm văn trong chương trình Ngữ văn lớp 9 học kỡ I - Kĩ năng: Khả năng vận dụng những kiến thức và kĩ năng Ngữ văn đó học một Cách tổng hợp, toàn diện theo nội dung và Cách thức đánh giá kiểm tra mới. - Giáo dục : ý thức làm bài - Các năng lực cần đạt: Năng lực tự giải quyết vấn đề, trình bày, tự học... B.Chuẩn bị - GV : Ra đề - HS : ụn tập C. Tiến trình dạy- học 1. ổn định 2. Kiểm tra: giấy, bỳt.(1’) 3. Làm bài (87’) Mức độ Vận dụng Tờn Chủ đề Nhận biết Thông hiểu Cộng Cấp độ thấp Cấp độ cao 1. Đọc hiểu văn bản

Số câu Số điểm

Nhận biết tên tác phẩm tác giả hoàn cảnh sáng tác một bài thơ đó học(Bài thơ về tiểu đội xe không kính), Số câu :1/5 Số điểm:0.75

Viết đoạn văn - Xác định được trình bày nội nội dung chính dung theo Cách của đoạn thơ, diễn dịch cảm xúc chủ đạo, tư tưởng, chủ đề của đoạn thơ Số câu:2/5 Số câu:1/5 Số câu:0 Số câu:1 Số điểm:1.5 Số điểm :2.0 Số điểm :0Số điểm: 5

321


2. Tiếng Nhận diện Các Hiểu tác dụng của Biết vận dụng biện pháp tu từ. phép tư từ hoán dụ những hiểu biết Việt - Các biện liệt kê, điệp ngữ về Cách dẫn pháp tu từ trong đoạn thơ trực tiếp để để - Cách dẫn làm trực tiếp bài Số câu Số điểm 3. Tập làm văn

Số câu:1/5 Số câu:1/5 Số câu:1/5 Số câu:0 Số câu:1.5 (0.5/1/5) (0.5/1/5) Số điểm :0.25 Số điểm :0 Số điểm Số Số điểm :0,5 0.75 điểm:0.25 Nêu được những Tưởng nhận xét của mình tượng về nhân vật Thu được gặp gì và trò chuyện với nhân vật Bộ Thu được nghe Thu kể lại chuyện xảy ra ở gia đỡnhnh mình trong thời gian ấy. Số câu:0 Số điểm: 0

Tổng số câu Tổng số điểm

Số câu:1/2 Số điểm: 1

Số câu:0 Số điểm:0

Số câu: 1/2 Số câu:1 Số điểm :4 Số điểm 5

Số câu: 1/5+1/5 Sốcâu:2/5+1/5+1/2 Số câu:1/5+1/5 Số câu:1/2 Số câu:2 Số điểm:1 Số điểm:3.5 Số điểm:2.25 Số điểm:5 Số điểm:10

BIấN SOẠN ĐỀ KIỂM TRA NỘI DUNG ĐỀ THI: Câu 1: (5. 0 điểm) Kết thúc một bài thơ có viết: "...Không có kính rồi xe không có đèn Không có mui xe thùng xe có xước Xe vẫn chạy vỡ miền Nam phớa trước Chỉ cần trong xe cú một trỏi tim." 322


1. Ghi tên bài thơ và tên tác giả có những câu trên. Bài thơ được sáng tác trong hoàn cảnh nào? (0.75đ) 2. Chỉ ra và nêu tác dụng của các phép tu từ trong khổ trơ trên. (0.75đ) 3. Trong bài thơ em vừa nêu tên bài thơ, tác giả sáng tác ở trên, hãy chộp lại chính xác hai câu thơ mà em thích nhất và lí giải vỡ sao em thích? (1.0đ) 4. Nêu nội dung chính của đoạn thơ bằng một câu văn. (0.5đ) 5. Từ câu văn nêu nội dung chính, em viết một đoạn văn theo cách lập luận diễn dịch cảm nhận về khổ thơ trên, trong đoạn có sử dụng cách dẫn trực tiếp. (2.0đ) Câu 2: ( 5 điểm) Truyện ngắn Chiếc lược ngà của Nguyễn Quang Sáng là một truyện ngắn cảm động về tình cha con. Em hãy tưởng tượng được gặp gì và trò chuyện với nhân vật Bộ Thu được nghe Thu kể lại chuyện xảy ra ở gia đỡnhnh mình trong thời gian ấy, từ đó nêu cảm nhận của em về nhân vật bé Thu. --------------- HẾT ---------------

Câu 1 1

2

3 4

Câu 2

HƯỚNG DẪN CHẤM Đáp án Bài thơ về tiểu đội xe không kính, tác giả Phạm Tiến Duật Sáng tác năm 1969 - lúc cuộc khỏng chiến chống Mỹ của dân tộc diễn ra ỏc liệt.. Liệt kờ: Kính đèn, mui xe, thùng xe. Hoán dụ: Trỏi tim. Điệp ngữ: không cú - Tái hiện những chiếc xe không kính với mức độ thường tích ngày một nặng nề - Trỏi tim chỉ người lớnh lái xe Trường sơn với lòng yêu nước nồng nàn lòng căm thù giặc sâu sắc và ý chớ quyết tâm giải phúng Miền Nam Học sinh chép chính xác được 2 câu bất kỉ Cách lớ giải hợp lớ Viết đúng đoạn diễn dịch Cú dẫn trực tiếp - Với biện pháp liệt kê, điệp ngữ “không cú” được nhắc lại 3 lần nhấn mạnh sự thiếu thốn đến trần trụi của những chiếc xe, cũn cho ta thấy mức độ ác liệt của chiến trường. - Đối lập với tất cả những cái “không cú” ở trên là một cái “có”. Đó là trái tim – Hoán dụ trái tim- sức mạnh của người lớnh. Sức mạnh con người là ý chí quyết tâm giải phóng Miền Nam đó chiến thắng bom đạn kẻ thù * Yêu cầu kiến thức: - Ngụi kể thứ nhất - Xây dựng tình huống để các nhân vật gặp gì :

điểm 0.25 0.5 0.25 0.25

0.25 0.25 0.75 0.5 0.5 0.5

0.5

4.0

323


-Xây dựng nhân vật nhân vật tụi giữ vai trò gợi chuyện, trò chuyện, nhân vật Thu là người giữ vai trò kể lại chuyện xảy ra ở gia đỡnhnh mình trong ba ngày ụng Sỏu nghỉ phộp.(chú ý miêu tả vẻ mặt, ỏnh mắt, giọng núi tâm trạng và suy nghĩ của nhân vật Thu, chú ý xây dựng lời thoại , lời bình) - Xây dựng chuỗi sự việc theo trình tự nhất định đảm bảo các sự việc chính sau: - Khi vừa gặp ụng Sỏu - Trong ba ngày ụng sấu nghỉ phộp........ - Trong lỳc chia tay của hai cha con... * Cho điểm: + Biết làm bài văn tự sự bố cục bài viết chặt chẽ, biết dùng từ, đặt câu, diễn đạt lưu loát ( 5 điểm) + Biết làm bài văn tự sự bố cục bài viết chặt chẽ, dùng từ, đặt câu, diễn đạt lưu loát cũn mắc một số lỗi 3- 4 điểm + Bài làm sơ sài cũn mỏc nhiều về dựng từ đặt câu ( 2- 3 điểm) + Bài làm quá sơ sài cũn mỏc nhiều về dựng từ đặt câu ( 1-2 điểm) + Bài viết lạc đề xác định sai ngôi kể 0 Điểm) Cảm nhận về nhân vật Thu: - Hồn nhiên trong sỏng, cú tình yêu cha sõu sắc mónh liệt , 1.0 chịu nhiểu thiệt thũi do chiến tranh... 4. Củng cố(1’) - GV thu bài về chấm 5- Hướng dẫn về nhà(1’) - Ôn tập lại toàn bộ phần tập làm văn. - Làm Các BT phần luyện tập 6. Rỳt kinh nghiệm ............................................................................................................................................. ............. Ngày /12/2020

______________________________________ Ngày soạn /12/2020 Ngày dạy: Tiết 89 Hướng dẫn đọc thêm: Văn bản : NHỮNG ĐỨA TRẺ. 324


(Mác-Xim - Goc-rơ- Ki ) A. Mục tiêu - Kiến thức: Tình bạn trong sỏng, ấm áp của những đữa trẻ sống thiếu tình thương + Tấm lòng yêu thương, bền chặt những con người đồng khổ của nhà văn M. Goriki + Cách kể chuyện đan xen các yếu tố đời thường với các yếu tố cổ tích, sự kết hợp hài hoà tự sự (chủ yếu bằng đối thoại của nhân vật) với miêu tả là những nét nghệ thuật nổi bật của văn bản). - Kĩ năng: đọc – hiểu văn bản - Giáo dục: lòng thương người - Các năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác, tự giải quyết vấn đề, trình bày, tự học... B. Chuẩn bị: - HS: Chuẩn bịbài theo câu hỏi SGK - GV: soạn giáo ỏn C. Tiến trình bài dạy: I.. Hoạt động khởi động 5’ - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân, cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: trả lời miệng hoặc viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Giới thiệu bài: M.Goriki là đại văn hào Nga, người mở đầu cho VHCM Nga đầu thế kỷ XX, là 1 trong những nhà văn có ảnh hưởng sâu rộng cách mạng Việt Nam là tác giả của nhiều truyện ngắn, truyện vừa, tiểu thuyết, bút kí, kịch nói… "Thời thơ ấu" (1913) là tập 1 của tiểu thuyết tự thuật. II. Hình thành kiến thức: 35’ HĐcủa thầy và trò Nội dung - Mục tiêu: HS nắm được kháI quát về tác I. Giới thiệu chung(15’) giả, tác phẩm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân, cả lớp. - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Tiến trình hoạt động: 1. Tác giả: Macxin Goriki (1868 ?Hãy nờu những nột chính về tác giả 1936) bỳt danh của Alếchxây pờscốp M.Goriki? - Là nhà văn lớn của Nga và thế giới ?H/s xem chõn dung thế kỷ XX - Cuộc đời cay đắng, đau khổ. - Cú nhiểu tác phẩm nổi tiếng. 2. Tác phẩm: "Những đứa trẻ" trích 325


? G/v giới thiệu tác phẩm 'Thời thơ ấu,,

chương 9 tác phẩm "Thời thơ ấu" (năm 1913-1914) *. Đọc – chú thích

? Giáo viên nêu yêu cầu đọc: - Chú ý đọc các mẩu đối thoại, phát âm chính xác các từ phiờn õm. - Gọi h/s đọc, nhận xét. ? G/v đọc mẫu 1 đoạn ? ?Em hãy túm tắt nội dung đoạn trích từ các sự việc chính? - Túm tắt: Sau gần 1 tuần không thấy sau đó 3 anh em con nhà đại tá lại ra chơi với Aliôsa chúng trò chuyện về bắt chim, về dỡ ghẻ. Alsụsa kể cho lũ trẻ nghe những truyện cổ tích mà bà ngoại đó kể. Viờn đại tá cấm các con chơi với Aliôsa đuổi em ra khái sân. Nhưng Aliôsa vẫn tiếp tục chơi với mấy đứa trẻ và cả bọn cảm thấy vui thích - Bốn đứa trẻ hàng xóm cựng chơi và kể chuyện cho nhau nghe. - Ông bố của gia đỡnhnh 3 đứa ngăn cấm. 2. Bố cục: 3 phần - Chúng vẫn bớ mật tìm gặp nhau. P1: Từ đầu… em nó cúi xuống ? Gv yêu cầu h/s đọc chú thích? -> Những đứa trẻ gặp nhau P2: Tiếp theo… không được đến nhà ?Văn bản có thể chia làm mấy phần? tao -> Những đứa trẻ bị cấm đoán P3: Cũn lại -> Những đứa trẻ vẫn tìm Cách gặp - Mục tiêu: HS phân tích nội dung, nghệ nhau. thuật tác phẩm. II. Phân tích ( 15’) - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV 1. Những đứa trẻ sống thiếu tình - Phương thức: Cá nhân, cả lớp, nhom. thương: - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. - Tiến trình hoạt động: H/s đọc phần 1 - Hiểu gì về hoàn cảnh những đứa trẻ? Thảo luận câu hỏi: 7’ - Aliosa: Bố mất, ở với bà ? Tìm ra điểm giống và khác nhau trong - 3 đứa trẻ: Con đại tá, mẹ mất, sống 326


hoàn cảnh xuất hiện của chúng? với bố và dỡ ghẻ. ? Nhận xét về hoàn cảnh của những đứa trẻ? ? Cảm nhận của em về tình bạn của những đứa trẻ? => Tình bạn trong sỏng, hồn nhiên . H: Tìm những đoạn văn câu văn thể hiện sự quan sát tinh tế của ALiôsa nhỡn nhận về những đứa trẻ? H: Phân tích những cảm nhận, nhận xét bằng những câu văn giàu hình ảnh?

2. Những quan sát và nhận xét tinh tế của Aliosa . - Khi mấy đứa trẻ kể chuyện mẹ mất "chúng ngồi sát vào nhau" như những chú gà con. - Khi lúc đại tá xuất hiện " chúng lặng lẽ....những con ngỗng" => So sánh chính xác phù hợp, sự cảm thông với cuộc sống

H: Chuyện đời thường và vườn cổ tích lồng vào nhau trong nghệ thuật kể chuyện của Gorki như thế nào? ( Các chi Tiết liên quan đến người mẹ và 3. Chuyện đời thường và vườn cổ tích. người bà). - Chi Tiết bọn trẻ nhắc đến dỡ ghẻ => tưởng tượng phong phú. Những câu văn biểu cảm của Aliôsa khi liên tưởng về mẹ cú tác dụng gì? - Chi Tiết "người mẹ thật" Aliôsa lạc vào Nhận xét về vai trò của yếu tố cổ tích? thế giới cổ tích. - Hình ảnh người mẹ nhân hậu. HĐ 2: Tổng kết văn bản: * Yếu tố cổ tích làm cho câu chuyện đầy - Mục tiêu: HS khái quát nội dung, nghệ chất thơ, hấp dẫn, lôi cuốn. thuật tác phẩm. III, Tổng kết: - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân, cả lớp. - Sản phẩm: Câu trả lời của HS , ghi vở. * Về ND chủ đề: - Tiến trình hoạt động: - Tình bạn thõn thiết giữa chú bộ Aliụsa ? Khái quát lại ND và NT trong truyện. với ba đứa trẻ hàng xóm sống thiếu tình thương, bất chấp những cản trở của người lớn - Aliôsa đứa trẻ tốt bông và cứng cỏi * NT kể chuyện: - Tự thuật, nhớ lại và hình dung, tưởng tượng lại những ấn tượng thời thơ ấu. So Củng cố:GV chốt lại kiến thức => HS sánh chính xác. Đối thoại ngắn gọn, sinh đọc ghi nhớ. động, phù hợp với tâm lí nhân vật. 327


Chuyện đời thường và truyện cổ tích lồng nhau * Ghi nhớ: SGK IV. Hoạt động luyện tập, vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân . - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn văn cảm nhận về những đứa trẻ trong văn bản. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Sưu tầm và đọc các truyện của M. Goriki 6. Rỳt kinh nghiệm ............................................................................................................................................. ...........Ngày /12/2020

Nguyễn Thị Kim Ngõn

Ngày soạn: Ngày dạy: Tiết 90.

______________________________________ /12/2020 /12/2020 Trả bài kiểm tra tổng hợp kỡ I

I. Mục tiêu - Kiến thức : Qua giờ trả bài giáo viên giúp học sinh Củng cố Các kĩ năng làm bài.nhất là biết vận dụng các kiến thức tích hợp về văn, tiếng Việt và tập làm văn để làm bài kiểm tra tổng hợp. - Kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng viết văn bản tự sự có sử dụng yếu tố miêu tả nội tâm và yếu tố nghị luận. - Giáo dục:Tinh thần kỉ luật . - Các năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác, tự giải quyết vấn đề, trình bày, tự học... 328


II. Chuẩn bị 1. Thày : Chấm chữa bài . 2. Trò : Học lại bài kiểm tra. III.Tiến trình I.. Hoạt động khởi động 5’ - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân, cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: trả lời miệng hoặc viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Đọc lại đề kiểm tra II.Hình thành kiến thức: 35’ I.Đề Bài- Đáp án (20’) - Mục tiêu: HS áp dụng kiến thức làm bài, nhận ra ưu nhược điểm của mình để phát huy hay khắc phục. - Phương thức: Cá nhân, cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Học sinh nhắc lại đề: - GV chộp bài lờn bảng - Hướng dẫn phân tích đề - Công bố đáp án, - Xây dựng dàn bài cho bài văn Câu 1 Đáp án điểm Bài thơ về tiểu đội xe không kính, tác giả Phạm Tiến Duật 0.25 1 Sáng tác năm 1969 - lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ của dân tộc 0.5 diễn ra ác liệt.. Liệt kờ: Kính đèn, mui xe, thùng xe. Hoán dụ: Trỏi tim. Điệp ngữ: 0.25 2 không cú - Tái hiện những chiếc xe không kính với mức độ thường tích 0.25 ngày một nặng nề - Trỏi tim chỉ người lớnh lái xe Trường sơn với lòng yêu nước nồng nàn lòng căm thù giặc sâu sắc và ý chớ quyết tâm giải 0.25 phúng Miền Nam Học sinh chép chính xác được 2 câu bất kỉ 0.25 3 Cách lớ giải hợp lớ 0.75 Viết đúng đoạn diễn dịch 0.5 4 329


Câu 2

Cú dẫn trực tiếp - Với biện pháp liệt kê, điệp ngữ “không cú” được nhắc lại 3 lần nhấn mạnh sự thiếu thốn đến trần trụi của những chiếc xe, cũn cho ta thấy mức độ ác liệt của chiến trường. - Đối lập với tất cả những cái “không cú” ở trên là một cái “có”. Đó là trái tim – Hoán dụ trái tim- sức mạnh của người lớnh. Sức mạnh con người là ý chớ quyết tâm giải phóng Miền Nam đó chiến thắng bom đạn kẻ thù * Yêu cầu kiến thức: - Ngụi kể thứ nhất - Xây dựng tình huống để các nhân vật gặp gì : -Xây dựng nhân vật nhân vật tụi giữ vai trò gợi chuyện, trò chuyện, nhân vật Thu là người giữ vai trò kể lại chuyện xảy ra ở gia đỡnhnh mình trong ba ngày ụng Sỏu nghỉ phộp.(chú ý miêu tả vẻ mặt, ỏnh mắt, giọng núi tâm trạng và suy nghĩ của nhân vật Thu, chú ý xây dựng lời thoại , lời bình) - Xây dựng chuỗi sự việc theo trình tự nhất định đảm bảo các sự việc chính sau: - Khi vừa gặp ụng Sỏu - Trong ba ngày ụng sấu nghỉ phộp........ - Trong lỳc chia tay của hai cha con... * Cho điểm: + Biết làm bài văn tự sự bố cục bài viết chặt chẽ, biết dùng từ, đặt câu, diễn đạt lưu loát ( 5 điểm) + Biết làm bài văn tự sự bố cục bài viết chặt chẽ, dùng từ, đặt câu, diễn đạt lưu loát cũn mắc một số lỗi 3- 4 điểm + Bài làm sơ sài cũn mỏc nhiều về dựng từ đặt câu ( 2- 3 điểm) + Bài làm quá sơ sài cũn mỏc nhiều về dựng từ đặt câu ( 1-2 điểm) + Bài viết lạc đề xác định sai ngôi kể 0 Điểm) Cảm nhận về nhân vật Thu: - Hồn nhiên trong sỏng, cú tình yêu cha sõu sắc mónh liệt , chịu nhiểu thiệt thũi do chiến tranh... HĐcủa thầy và trò

- Nhận xét bài làm

- Ưu điểm

0.5 0.5

0.5

4.0

1.0

Nội dung II. Đánh giỏ cụ thể: (10’) * Ưu điểm: - Hiểu được yêu cầu của bài tự sự (kết hợp với nghị luận và miêu tả nội tâm) 330


- Nhược điểm

- Bố cục: 3 phần rừ ràng. - Diễn đạt khá chặt chẽ * Khuyết điểm: - Một số bài tóm tắt văn bản Làng - Kể chưa đúng ngôi 1 - Một số bài diễn đạt cũn lủng củng. - Một số bài làm sơ sài. - Lỗi chính tả cũn mắc nhiều. III. Trả bài , lấy điểm ( 7’)

IV. Hoạt động luyện tập, vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân . - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Đọc một vài bài văn hay tiêu biểu. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Sưu tầm và đọc các bài văn tự sự hay. - Đọc, soạn văn bản : Bàn về đọc sách. * Rỳt kinh nghiệm ............................................................................................................................................. ........... Ngày /12/2020

331


332


I. Mục tiêu: - Kiến thức: - Nắm được các nội dung chính của phần tập làm văn đó học trong chương trình ngữ văn 9 thấy được tính chất thích hợp của chúng trong văn bản chung. - Thấy được tính chất kế thừa và phát triển của các nội dung TLV học ở lớp 9 bằng cách so sánh với nội dung các kiểu văn bản đó học ở những lớp dưới. - Kỹ năng: Rèn luyện kĩ năng tổng hợp về TLV. - Thái độ: Có thái độ nghiêm túc trong việc thực hiện những vấn đề tổng hợp. II. Chuẩn bị - GV soạn, nghiờn cứu tài liệu PP: Đàm thoại , phân tích, thảo luận -HS: Soạn bài III. Tổ chức giờ học I. Khởi động:5’ Các em đó học về Các thể loại TLV trong chương trình ngữ văn 9, giờ này để giúp các em có kiến thức tổng hợp về TLV, biết phân biệt sự giống và khác nhau giữa các kiểu loại TLV đó học qua giờ ụn tập ngày hụm nay. II. Hình thành kiến thức mới 35’ Hoạt động của thầy và trò Nội dung HĐ1: Tìm hiểu Các nội dung lớn Câu 1 : Các nội dung lớn và trọng tâm và trọng tâm trong NV 9 tập I: trong NV 9 tập I: - Mục tiêu: HS nắm được 2 nội dung trọng tâm trong phần TLV lớp 9 - PP: Vấn đáp ? Trong phần TLV cú những nội dung 1. Văn Thuyết minh: Trọng tâm là luyện lớn nào? Theo em nội dung nào là tập kết hợp giữa thuyết minh với các yếu tố trọng tâm cần chú ý? như nghị luận, giải thích, miêu tả. GV: Trọng tâm của văn thuyết minh là luyện tập kết hợp giữa thuyết minh với các yếu tố như nghị luận, giải thích, miêu tả. - Trọng tâm của văn tự sự là: + Sự kết hợp giữa tự sự với nghị luận. + Một số nội dung mới trong văn bản tự sự như đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự; người kể chuyển và vai trò của người kể chuyển trong văn bản tự sự.

2. Văn tự sự: Trọng tâm: + Sự kết hợp giữa tự sự với nghị luận. + Một số nội dung mới trong văn bản tự sự như đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự; người kể chuyển và vai trò của người kể chuyển trong văn bản tự sự.

333


- Theo dừi SGK T206 HĐ1: Tìm hiểu Các nội dung văn thuyết minh - Mục tiêu: HS nắm vai trò , vị trớ, tác dụng của biện pháp nghệ thuật và yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh - PP: Thảo luận nhóm ? Thế nào là văn thuyết minh? Muốn thuyết minh tốt về một đối tượng nào đó người viết (nói) phải chú ý điều gì?

Câu 2. Vai trò , vị trớ, tác dụng của biện pháp nghệ thuật và yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh: -Trong thuyết minh, nhiều khi người ta phải kết hợp với các bpnt và các yếu tố miêu tả để bài viết được sinh động, hấp dẫn VD: Khi thuyết minh về một ngôi chùa cổ, người thuyết minh phải sử dụng những liên tưởng, tưởng tượng, lối so sánh, nhân hóa( như ngôi chùa tự kể chuyện mình...) để khơi gợi sự cảm thụ về đối tượng được thuyết minh.Và đương nhiên cũng phải vận dụng miêu tả ở đây để người nghe hình dung ra ngụi chựa ấy cú dỏng vẻ ntn, màu sắc, không gian, hình khối, cảnh vật xung quanh... => Nếu thiếu các yếu tố đó, bài thuyết minh sẽ khô khan và thiếu sinh động. câu 3: Sự khác nhau giữa văn bản thuyết minh có yếu tố tự sự, miêu tả với kiểu văn bản tự sự, miêu tả.

Tự sự Miêu tả a. Văn t/minh: Đối - Đối tượng + Cung cấp đầy đủ tri thức về đối tượng : sự : các sự tượng cho người nghe, người đọc. việc. vật, con + Trung thành với các đặc điểm của đối người, tượng một cách khách quan khoa học. hoàn cảnh cụ thể. -Trình bày - Có hư b. Văn lập luận giải thích: diễn biến cấu, tưởng + Dùng vốn sống trực tiếp (tuổi đời và sự việc tượng. h/cảnh sống quyết định) và vốn sống theo trình gián tiếp (học tập qua sách báo và các tự. phương tiện thông tin đại chúng) để Dùng - Có so giải thích 1 vấn đề nào đó giúp người sánh, liên nhiều so đọc, người nghe hiểu vấn đề đó, giới tưởng. sánh, liên

Thuyết minh. - Đối tượng : các loại sự vật, hiện tượng - Trung thành với các đặc điểm của sự vật… - ít dùng tươngt tượng, so sánh. - Đảm bảo tính khách quan.

334


thiệu cho người đọc (nghe) hiểu 1 vấn đề theo 1 quan điểm lập trường nhất định. c. Văn miêu tả: - Xây dựng hình tượng về một đối tượng nào đó thông qua quan sát, liên tưởng, so sánh và cảm xúc chủ quan của người viết, mang đến cho người nghe (đọc) một cảm nhận mới về đối tượng.

tưởng. Mang - Cảm xỳc chủ quan nhiều cảm hoặc xỳc chủ khách quan. quan. Dùng Dùng trong sáng nhiều trong tác văn sáng tác chương. văn - Đa nghĩa chương. - Đa nghĩa

- Dựng nhiều trong cuộc sống, khoa học. - Đơn nghĩa.

? Văn tự sự ở 19 tập I có những nội dung gì?

4. Nội dung văn tự sự ở L9 tập I - Nhận diện các yếu tố miêu tả nội tâm, nghị luận, đối thoại và độc thoại, người kể chuyện trong văn bản tự sự. - Thấy rừ vai trò , tác dụng của các yếu tố trên trong văn bản tự sự. - Có kĩ năng kết hợp các yếu tố trên trong văn bản tự sự. 3. Vai trò của yếu tố miêu tả nội tâm và nghị luận trong văn bản tự sự: ? Yếu tố miêu tả nội tâm và nghị luận * Miêu tả nội tâm: Giúp người đọc thấy rừ cú vai trò ntn trong văn bản tự sự? những suy nghĩ, t/cảm, diễn biến tâm trạng của n/vật, khắc hoạ gúp phần thể hiện nội dung. * Yếu tố nghị luận: Thường xuất hiện trong các đoạn đối thoại, độc thoại trong đó người nói nêu ra những nhận xét, phán đoán, lĩ lẽ, dẫn chứng nhằm thuyết phục người nghe về 1 vấn đề nào đó. Thảo luận đôi bạn ? Hãy tìm trong Các văn bản tự sự đó học cú Các yếu tố miêu tả nội tâm, yếu tố nghị luận, miêu tả nội tâm và nghị luận? - Lặng lẽ Sa Pa đầu T187 Vớ dụ: a. Đoạn văn tự sự có sử dụng yếu tố 335


miêu tả nội tâm: Những điều cô cùng nghe, cộng với những gì điều cô khám phá thấy trên hai trang sách hay đang sách đang học dở của người con trai làm cô bàng hoàng ... yên tâm hơn về quyết định của mình (Lặng lẽ Sa Pa - NTL) - Hồi 14 - Cuối T65 - đầu T66 b. Đoạn văn có sử dụng yếu tố nghị luận: ... Quang Trung cưỡi voi ra doanh yên ủi quân lính ... chớ bảo ta không nói trước. (HLNTC - Hồi 14) - Cố hương T126 c. Đ/văn tự sự có sử dụng yếu tố miêu tả nội tâm và nghị luận: ... Tôi mong ước chúng nó sẽ không giống chúng tôi ... một cuộc đời mà chúng tôi chưa từng được sống ... IV. Hoạt động vận dụng ( 2p) Dựa vào văn bản: “Chiếc lược ngà”em hãy xây dựng một văn bản tự sự trong đó có sử dụng yếu tố nghị luận, đới thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm. V. Hoạt động tìm tũi mở rộng ( 1p) b, Chuẩn bị bài tiếp phần 2 ôn tập TLV phân biệt văn tự sự có gì giống và khác Các thể loại TLV đó học ở 16, 7, 8. 6.Rỳt kinh nghiệm Ngày

Ngày soạn: 4/12/2020 Ngày dạy: Bài 16. Tiết 83 ÔN TẬP TẬP LÀM VĂN (TIẾP) I.

Mục tiêu 336


- Kiến thức: - Nắm được các nội dung chính của phần tập làm văn đó học trong chương trình ngữ văn 9 thấy được tính chất thích hợp của chúng trong văn bản chung. - Thấy được tính chất kế thừa và phát triển của các nội dung TLV học ở lớp 9 bằng cách so sánh với nội dung các kiểu văn bản đó học ở những lớp dưới. - Kỹ năng: - Rèn luyện kĩ năng tổng hợp về TLV. - Thái độ: - Có thái độ nghiêm túc trong việc thực hiện những vấn đề tổng hợp. II. II. Chuẩn bị III. Tổ chức giờ học * Hoạt động khởi động GV: Tiết trước các em đó được củng cố về các thể loại TLV trong chương trình ngữ văn 9, giờ này để giúp các em củng cố các kiến thức cơ bản về TLV trong văn 9 kỡ I, chúng ta cựng nhau đi tìm hiểu lại một lần nữa. II. Hoạt động hình thành kiến thức Hoạt động của thầy và trò

Nội dung

* Hoạt động Cá nhân Câu 5. Sử dụng đối thoại, độc ? Em hiểu thế nào là đối thoại, độc thoại và thoại và độc thoại nội tâm trong văn độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự? bản tự sự: a. Đối thoại: Là hình thức trò chuyện giữa 2 hoặc nhiều người trong v/bản được thể hiện bằng dấu hai chấm và dấu gạch đầu dũng trước mỗi lời trao, lời đáp. b. Độc thoại: Là lời nói của 1 người nào đó không nhằm vào ai hoặc nói với chính mình, trong văn bản người độc thoại nói thành lời trước câu nói có gạch đầu dũng. c. Độc thoại nội tâm: Người độc thoại không cất thành tiếng và trước câu nói không có gạch đầu dũng. ? Các yếu tố này cú vai trò ntn trong văn * Vai trò : Đối thoại, độc thoại nội bản tự sự? tâm trong văn bản tự sự đi sâu vào nội tâm nhân vật thấy rừ diễn biến tâm lớ n/vật bộc lộ được t/cảm của n/vật giúp bài văn sinh động hấp 337


dẫn. * Thảo luận đôi bạn ? Ở lớp 6 em đó học về mấy ngụi kể? Là những ngụi kể nào? Lớp 9 giới thiệu thêm nội dung gì? Em có thể chuyển đổi ngôi kể ntn? Lấy ví dụ về các tác phẩm đó học sử dụng ngôi kể thứ 1 và thứ 3? người kể?

? Vai trò của mỗi loại người kể nêu trên?

Câu 6. Người kể và ngôi kể trong văn bản tự sự: - Ngụi thứ nhất, ngụi thứ ba - L9: Người kể chuyện trong v/bản t/sự * Ví dụ: Ngôi kể thứ 1: Bé Hồng (những ngày thơ ấu) - Ngụi kể thứ 3: Tâm trạng ụng Hai Thu trong "Làng" - Kể qua ngụn ngữ 1 nhân vật trong truyện (ngôi vô nhân xưng không xuất hiện) nhập vai nói hộ những suy nghĩ của anh thanh niờn (Lặng lẽ Sa Pa) * Vai trò : - Ngụi 1: Người kể có thể trực tiếp kể những gì mình thấy hoặc trải qua trực tiếp núi ra cảm tưởng và suy nghĩ của mình. - Ngôi 3: Người kể tự do thể hiện những gì diễn ra 1 cách khách quan, thuận lợi trong việc bao quát các đối tượng. - Người kể qua ngôn ngữ 1 nhân vật tạo ra cỏi nhỡn nhiều chiều: =>

=> Thay đổi điểm nhỡn giúp tác giả bộc lộ tư tưởng, t/cảm, suy nghĩ của mình 1 Cách sống động (trực tiếp; gián tiếp khi miên tả kh/quan; khi đi sâu vào t/lí n/vật) ? Văn bản tự sự có mấy phần? Nêu rừ từng *. Bố cục của văn bản tự sự phần? Tại sao khi viết bài văn tự sự phải có a. Mở bài: Giới thiệu chung về đầy đủ 3 phần? n/vật, sự việc b. Thõn bài: Diễn biến sự việc ? So sánh sự giống và khác nhau giữa nội c. Kết bài: Kết thú c sự việc, cảm dung văn bản tự sự đó học ở lớp dưới với nội nghĩ của bản thõn. dung văn bản tự sự học ở L9? Câu 7. So sỏnh sự giống và khác nhau: a. Giống nhau: Đều có n/vật chính Thảo luận nhóm và 1 số nhân vật phụ: có cốt truyện.

338


b. Khác nhau: L9 cú thêm: + Sự kết hợp giữa tự sự, biểu cảm và miêu tả nội tâm. + Kết hợp tự sự và Các yếu tố nghị luận. + Đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự. + Người kể chuyện và vai trò của người kể chuyện trong văn bản tự sự, ngôi kể Câu 8. Trong 1 văn bản có đủ các yếu tố miêu tả, biểu cảm, H/sinh đang trong giai đoạn luyện tập nên nghị luận mà vẫn gọi đó là văn bản phải rèn luyện theo những yêu cầu chuẩn mực tự sự vỡ Các yếu tố ấy chỉ cú ý của nhà trường -> Khi trưởng thành có thể nghĩa bổ trợ nhằm làm nổi bật viết tự do phá cách như các nhà văn. phương thức chính là phương thức tự sự. * Khi gọi tên một văn bản, người ta căn cứ vào phương thức biểu đạt chính của văn bản đó. Vớ dụ: - Phương thức tái tạo hiện ? Tại sao trong 1 văn bản có đủ các yếu tố thực bằng cảm xúc chủ quan: Miêu miêu tả, biểu cảm, nghị luận mà vẫn gọi là tả văn bản tự sự? Nờu rừ Các khả năng kết hợp - Phương thức lập luận: văn cuả các kiểu loại văn bản? bản nghị luận. - Phương thức tác động vào cảm xúc: biểu cảm. * Trong thực tế, ít gặp hoặc không có 1 văn bản nào "thuần khiết" đến mức chỉ vận dụng một phương thức biểu đạt duy nhất.

IV. Hoạt động vận dụng/ mở rộng ( 2p) )Nhấn mạnh việc nắm chắc kiểu bài văn bản tự sự sẽ giúp các em học tập tốt hợp kiến thức văn và tiếng việt, biết vận dụng kiến thức văn và tiếng việt vào làm bài văn của mình. Ôn tập phần văn. 6. Rỳt kinh nghiệm Ngày 339


Ngày soạn: 4/12/2020 Ngày dạy: Bài 16 TIẾT 84 . ÔN TẬP TẬP LÀM VĂN (tiếp) A. Mục tiêu cần đạt: 1. Hệ thống hóa kiến thức về Tập làm văn đó học. 2. Tích hợp với Tiếng Việt và Văn. 3. Rèn kĩ năng tổng hợp kiến thức. B. Chuẩn bị: -Giáo viên :Chuẩn bị bài PP: Thảo luận, đàm thoại.. -Học sinh:Chuẩn bị Các câu hỏi và bài tập trong SGK. C. Tổ chức các hoạt động dạy và học: I.Hoạt động khởi động II. Hoạt động hình thành kiến thức mới

GV hướng dẫn hs thảo luận theo từng câu hỏi.

. 9 Câu 9:Khả năng kết hợp a, Tự sự + Miêu tả +Nghị luận +Biểu cảm + Thuyết minh. b, Miêu tả +Tự sự +Biểu cảm +Thuyết minh. c,Nghị luận+Miêu tả +Biểu cảm +Thuyết minh. d, Biểu cảm +Tự sự +Miêu tả +Nghị luận. 10,Câu 10 :Giải thích a, Bố cục ba phần là bố cục mang tính qui phạm đối với học sinh khi viết bài Tập làm văn. Nó giúp cho học sinh bước đầu làm quen với tư duy cấu trúc khi xây dựng văn bản. b, Một số tác phẩm tự sự đó được học không phải bao giờ cũng phân biệt rừ bố cục ba phần núi trên vỡ Các nhà văn quan tâm đén vấn đề tài năng và cá tính sáng tạo. 340


2) Trong truyện ngắn Làng của Kim Lân có 2 đoạn đối thoại giữa bà chủ nhà và vợ chồng ụng Hai rất thú vị: a. Cuộc đối thoại thứ nhất: Bà chủ nhà trục xuất vợ chồng ông Hai: " Sáng hôm nay, lúc bà Hai sắp sữa đi hàng thỡ mụ chủ nhà không biết đi đâu về, mụ đứng dạng hỏng ở ngoài sõn núi chừ vào: - Bà lóo chưa đi hàng cơ à? Muộn mấy?... - Chưa bà ạ. Mời bà vào chơi trong này. - Vâng bà để mặc em . À bà Hai này

* VD: Truyện" CLN" gợi ý cho Cách vận dụng ngôi kể thứ 1 khi viết các đề văn kể lại giấc mơ, một cuộc gặp gì thầy cụ giáo cũ.

11. Câu 11 Những kiến thức và kĩ năng về kiểu văn bản tự sự của phần Tập làm văn đó soi sỏng thêm rất nhiều cho việc đọc -hiểu văn bản,tác phẩm văn học tương ứng trong sỏch giáo khoa. - Các kt, kĩ năng đó là: Các hiểu biết về yếu tố miêu tả, nghị luận, biểu cảm, các hiểu biết về đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm, ngôi kể. Vớ dụ: - TP "Làng" của Kim Lân: Yếu tố đối thoại, độc thoại, miêu tả nội tâm, yếu tố nghị luận sẽ giúp ta hiểu và rung cảm trước diễn biến tâm trạng của ông Hai, 1 người nông dân yêu làng, yêu nước, quyết tâm đi theo k/c. - TP " Lặng lẽ sa Pa": Ngôi kể và người kể giúp ta hiểu rừ hơn về tập thể những con người lao động mới, âm thầm cống hiến cho TQ một cách tự nguyện- yếu tố miêu tả cho ta hiểu hơn về chất trữ tình đậm đà của câu chuyện 12. Câu 12 Những kiến thức và kĩ năng về tác phẩm tự sự của phần Đọc hiểu văn bản và phần Tiếng Việt tương ứng đó cung cấp cho học sinh những tri thức cần thiết để làm bài văn tự sự. Cung cấp cho các em đề tài, nội dung , cách kể chuyện, cách dùng các ngôi kể, người kể chuyện, cách dẫn dắt xây dựng và miêu tả nhân vật, sự việc.. Vớ dụ: Từ Các bài: Lóo Hạc, Chiếc lược ngà, Lặng lẽ Sa Pa ...học sinh học tập được cách kể chuyện ở ngôi thứ nhất xưng Tôi,ngôi thứ ba,về cách kết hợp tự sự, biểu cảm và nghị luận với miêu tả. *Luyện tập: Viết đoạn văn ngắn với nội dung tự chọn về một cuộc đối thoại giữa hai người.

341


IV. Hoạt động vận dụng ( 2p) Tìm một đoạn văn trong các văn bản đx học có sử dụng Các yếu tố nghị luận, miêu tả nội tâm V. Hoạt động tìm tũi mở rộng ( 1p) -Hướng dẫn về nhà: Ôn tập lại toàn bộ nội dung phần Tập làm văn đó học. 6.Rỳt kinh nghiệm Ký duyệt: Ngày 7/12/2020

Ngày soạn: 4/12/2020 Ngày dạy: Bài 16 Tiết 85: TẬP LÀM THƠ TÁM CHỮ( Tiếp tiết 54) A. Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh - Nắm được đặc điểm, khả năng miêu tả, biểu hiện phong phú của thể thơ tám chữ. - Qua hoạt động tập làm thơ tám chữ mà phát huy tinh thần sáng tạo, sự hứng thú trong học tập, rèn luyện thêm năng lực cảm thụ cho HS. B. Chuẩn bị: Giáo viên:- Hướng dẫn học sinh sưu tầm, nắm vững đặc điểm của thơ tám chữ. C.Tiến trình dạy học: I.Hoạt động khởi động ? Đọc một bài (hoặc một đoạn) thơ tám chữ mà em đó được học hoặc được đọc. Phân biệt các đặc điểm của thơ tám chữ qua bài vừa đọc. II. Hoạt động hình thành kiến thức mới HS đọc bài tập. HS suy nghĩ ( 1. Điền từ. 2’) Sau đó lên bảng điền Chọn Các từ: bay lên, đi lên, đi tới , đi qua, dữ dội, HS nhận xét, GV chốt lại. bóo tố, loài sờn, ốc sờn để điền vào dấu ba chấm. Yêu biết mấy những con đường... Hai cánh tay như hai cánh ... Ngực dám đón những phong ba.. Chân đạp bùn không sợ... - Câu 1: đi tới - Câu 2: bay lờn 342


GV hướng dẫn - Ít nhất 4 câu (nhưng cố gắng làm được 1 bài) - Đúng nhịp: 3/2/3 hoặc 3/3/2 - Vần chõn liền hoặc gión Cách HS tự làm (Cá nhân ) sau đó HS đọc bài làm GV cho các em nhận xét theo các yêu cầu: chủ đề, số câu, vần, nhịp Bước 2: Hoạt động nhóm ? Cũng với chủ đề trên, mỗi nhóm tiếp tục làm 1 bài thật hoàn chỉnh (ớt nhất bốn khổ, mỗi khổ 4 câu) Đại diện nhóm đọc, trình bày rừ nội dung, nghệ thuật của bài thơ vừa làm. GV chọn, đọc một bài hay nhất, khắc sâu 1 lần về thơ tám chữ cho HS.

- Câu 3: dữ dội - Câu 4: loài sờn 2. Sử dụng cách ngắt nhịp 3/2/3 hoặc 3/3/2 để làm một bài thơ tám chữ có chủ đề ca ngợi Tổ quốc hoặc anh bộ đội. a. Tập làm 1 bài (4 câu)

b. Tập làm một bài thơ tám chữ hoàn chỉnh

IV. Hoạt động vận dụng ( 2p) Cho HS nhắc lại những đặc điểm của thơ tám chữ. V. Hoạt động tìm tũi mở rộng ( 1p) Dặn HS nắm vững đặc điểm của thể thơ. Vận dụng tập sỏng tác 6. Rỳt kinh nghiệm : Ngày

Tuần 18( T86-T90) Ngày soạn:8/12/2020 Ngày dạy: Bài 17- Tiết 86+ 87

343


KIỂM TRA TỔNG HỢP HỌC Kè I I. Mục đích yêu cầu - Qua bài kiểm tra nhằm đánh giá kiến thức tổng hợp của 3 phân môn Văn – Tiếng Việt – Tập làm văn của học sinh. Hình thức kiểm tra viết thời gian 90’ không kể thời gian giao đề. - Rèn các kĩ năng trả lời câu hỏi và câu hỏi Đọc-hiểu và TLV ở các kiến thức kiểu bài tự sự II. Chuẩn bị Thầy: Nghiên cứu và ra đề, đáp án Trò : ễn tập III. Lờn lớp A. Tổ chức B. Kiểm tra: Ma trận Nội dung Mức độ cần đạt Tổng số Nhận biết Thông hiểu Vận Vận dụng dụng cao I. Câu 1 được Đọc - Ngữ liệu: Đoạn - Nhận diện Hiểu hiểu thơ đó học trong tác giả, tác nội dung của chương trình lớp 9 phẩm đoạn thơ. Tác HK I. - Chỉ ra biện dụng của - Tiêu chớ lựa pháp tu từ,... biện pháp tu nổi bật trong từ. chọn ngữ liệu: + 01 đoạn thơ đoạn thơ. + Độ dài 28 - 34 chữ. - Hiểu được ý xác nghĩa, định được Câu 2 - Ngữ liệu: thành mỗi thành ngữ ngữ liên quan đến phương - Tiêu chớ lựa châm hội chọn: 2 thành ngữ liên thoại nào quan đến các trong giao phương châm hội tiếp. thoại. Tổng Số câu

2

2

4 344


Số điểm 1 Tỉ lệ 10% II. Câu 1: Tập Trình bày suy nghĩ làm về vấn đề đặt ra văn trong đoạn thơ đọc hiểu ở phần I.1. Câu 2: - Văn tự sự: từ văn bản trữ tình đó học trong chương trình ngữ văn 9 học kỡ 1, chuyển thành mộtcâu chuyện kể. Tổng Số câu Số điểm Tỉ lệ Tổng Số câu 2 cộng Số điểm 1 Tỉ lệ 10%

2 20%

3 30% Viết một đoạn văn

Viết một bài văn

2 2 20%

1 2 20% 1 2 20%

1 5 50% 1 5 50%

2 7 70% 6 10 100%

IV/ THIẾT KẾ ĐỀ KIỂM TRA DỰA TRÊN MA TRÂN. I. ĐỌC HIỂU: (3,0 điểm) Câu 1.( 2 điểm) Đọc đoạn thơ sau và trả lời những câu hỏi bên dưới: Giờ cháu đó đi xa. Có ngọn khói trăm tàu Có lửa trăm nhà, niềm vui trăm ngả Nhưng vẫn chẳng lúc nào quên nhắc nhở: - Sớm mai này bà nhóm bếp lên chưa? (Ngữ văn 9 - tập I) a. Đoạn thơ trên trích từ tác phẩm nào? Tác giả là ai? a. Xác định biện pháp tu từ em cho là hay nhất và giá trị của biện pháp tu từ đó. b. Nờu nội dung chính của đoạn thơ trên. câu 2. (1 điểm) Giải thích nghĩa các thành ngữ sau và cho biết mỗi thành ngữ liên quan đến phương châm hội thoại nào: - ụng núi sấm, bà núi chớp - Đi thưa, về trình II. LÀM VĂN: (7,0 điểm) Câu 1. ( 2 điểm)

345


Từ nội dung của đoạn thơ ở phần I.1, em hãy viết một đoạn văn ngắn trình bày suy nghĩ của em về tình bà chỏu. ( Từ 10 đến 12 dũng ) Câu 2. ( 5 điểm) Em hãy đóng vai người lính chuyển bài thơ “Đồng chí” của Chính Hữu thành một câu chuyện kể. Đáp án và biểu điểm Phầ Hướng dẫn chấm Điểm n I. ĐỌC- HIỂU ( 3,0 điểm) I 1a Tác giả: Bằng Việt 0.25 Tác phẩm: Bếp lửa 0.25 1b - Biện pháp tu từ tiêu biểu nhất được sử dụng trong đoạn thơ: điệp 0.25 từ, câu hỏi tu từ, ẩn dụ. (Chọn một biện pháp) - Tác dụng của biện pháp nghệ thuật vừa nờu 0.25 1c Nội dung chính của đoạn thơ: Người cháu giờ đó đi xa, đến những 1.0 phương trời rộng mở với đầy đủ tiện nghi (khói trăm tàu, lửa trăm nhà) nhưng vẫn không lúc nào thôi thương nhớ về bà, về bếp lửa của bà, thương nhớ vế quê hương đất nước . 2 Học sinh xác định được nghĩa của từng thành ngữ và mỗi thành ngữ liên quan đến phương châm hội thoại: -ụng núi sấm, bà núi chớp: mỗi người nói một đề tài không liên 0.5 quan với nhau -> phương châm quan hệ -Đi thưa, về trình: phải biết thưa gửi người lớn khi đi, khi về thỡ 0.5 phải trình -> phương châm lịch sự II. LÀM VĂN ( 7,0 điểm) Từ nội dung của đoạn thơ ở phần 1.I, em hãy viết một đoạn văn II 1 2.0 ngắn trình bày suy nghĩ của em về tình bà chỏu. ( Từ 10 đến 12 dũng ) a. Đúng hình thức đoạn văn.(mở đoạn, phát triển đoạn, kết đoạn) 0.25 b. Xác định đúng nội dung trình bày trong đoạn văn. 0.25 c. Triển khai nội dung đoạn văn hợp lý. Có thể theo các ý sau: 1.0 - Tình bà chỏu là một thứ tình cảm vụ cựng gần gũi, thiêng liêng đối với mỗi người. - Tình cảm của bà đối với cháu: bà dạy dỗ, quan tâm, thương yêu, nhắc nhở,....(dẫn chứng) - Tình cảm của cháu đối với bà: biết ơn, thương yêu, kính trọng bà, ... - Nêu nhận thức và hành động của bản thân. d. Sáng tạo, cách diễn đạt độc đáo , có suy nghĩ riêng về vấn đề 0.25 nghị luận. 346


2

e. Chính tả: Đảm bảo những quy tắc về chính tả, dùng từ, đặt câu Em hãy đóng vai người lính chuyển bài thơ “Đồng chí” của Chính Hữu thành một câu chuyện kể. a. HS chọn ngụi kể phự hợp: ngụi kể thứ nhất Đảm bảo cấu trúc của một bài văn tự sự: có đầy đủ Mở bài, Thân bài, Kết bài. Mở bài: giới thiệu được vài nột về tình đồng chí và những kỉ niệm của người lính về tình đồng chí. Thừn bài: triển khai diễn biến củacâu chuyện Kết bài: kết thú ccâu chuyện và rỳt ra bài học. b. Xác định đúng nội dung câu chuyện: câu chuyện của người lính về cơ sở hình thành của tình đồng chí, những biểu hiện cao đẹp của tình đồng chí và biểu tượng đẹp về tình đồng chí. c. Triển khai hợp lớ nội dung trình tự củacâu chuyện; kết hợp tốt Các yếu tố miêu tả, biểu cảm, nghị luận, đối thoại, độc thoại, độc thoại nội tâm. - Xác định đúng ngôi kể chuyện: Ngôi thứ nhất Học sinh có thể trình bày Các chi tiết theo nhiều Cách nhưng về cơ bản, cần đảm bảo những ý cơ bản sau: 1. Cơ sở của tình đồng chí: - Giới thiệu về làng quê của người lính: nghèo khó, xuất thân từ nụng dân. - Cùng chung lí tưởng, cùng chung nhiệm vụ chiến đấu chống giặc ngoại xâm nên họ đó gặp nhau trong hàng ngũ Cách mạng và trở thành đồng chí, tri kỉ của nhau. 2. Những biểu hiện cao đẹp của tình đồng chí: - Họ sẵn sàng gỏc lại tình cảm riờng: gia đỡnh, quờ hương,... vỡ nghĩa lớn. - Mặc dù dứt khoát ra đi nhưng trong lòng người lính vẫn không nguôi thương nhớ về gia đỡnh, nhớ về quờ nhà. - Họ cùng nhau trải qua những khó khăn, gian khổ của cuộc đời người lính: sốt rét rừng, thiếu thốn vật chất, thuốc men, thời tiết khắc nghiệt,... - Tình đồng chí, đồng đội giúp người lính vượt qua mọi khó khăn. 3. Biểu tượng đẹp của tình đồng chí: - Đêm đông, giữa cảnh rừng hoang sương muối, người lính đứng phục kích trong tư thế chủ động, họ luôn sát cánh bên nhau trong một hoàn cảnh vụ cựng khắc nghiệt. - Trong khung cảnh đó, người lính cũn cú thêm một người bạn nữa, đó là trăng. Trên trời, vầng trăng trò n đang tỏa sáng, người

0.25 5.0 0.5

0.5

3.0

347


lính cảm nhận như trăng treo đầu sỳng. Hình ảnh đầu súng trăng treo mang nhiều ý nghĩa, hài hũa bổ sung cho nhau, trở thảnh biểu tượng đẹp của tình đồng chí. - Suy nghĩ về người lính trong thời kỡ khỏng chiến và liên hệ, rỳt ra bài học cho bản thừn. d. Sỏng tạo: trong Cách kể chuyện, kết hợp nhuần nhuyễn Các yếu 0.5 tố miêu tả, biểu cảm, nghị luận, đối thoại, độc thoại, độc thoại nội tâm. Lời kể mạch lạc, trong sáng e. Chính tả, dùng từ, đặt câu: đảm bảo chuẩn chính tả, chuẩn ngữ 0.5 pháp của câu, ngữ nghĩa của từ Tổng điểm 10.0 4. Củng cố, dặn dũ - Nhận xét giờ làm bài . Rỳt kinh nghiệm Ngày

Ngày soạn: 10/12/2020 Ngày dạy: Bài 17 .Tiết 88. Hướng dẫn đọc thêm: NHỮNG ĐỨA TRẺ ( trớch - Những ngày thơ ấu” M. Go-rơ-ki ) A. Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh: - Cảm nhận đuợc hoàn cảnh của những đứa trẻ đáng yêu sống thiếu tình thuơng và hiểu đuợc nghệ thuật kể chuyện của M. Go-rơ-ki trong đoạn trích Những đứa trẻ. - rèn kĩ năng đọc, tóm tắt văn bản tự sự cho hs. - Bồi dưỡng tình cảm thuơng yêu đối với những em bé có cảnh ngộ khó khăn, éo le. B. Chuẩn bị: Giáo viên ; - Soạn giáo ỏn. - PP: Phân tích, bình giảng, đàm thoại Học sinh: Đọc, tóm tắt và trả lời câu hỏi. C. Tiến trình dạy học: I.Hoạt động khởi động 348


? Qua việc tìm hiểu văn bản “ Cố hương”, em thấy tình cảm của nhà văn đối với quê hương ntn. Em học tập đợc điều gì . II. Hoạt động hình thành kiến thức mới * Hoạt động 1 : Giới thiệu chung - Mục tiêu: HS nắm được tác giả, tác phẩm, bố cục , ptbđ - PP, kĩ thuật: Đàm thoại - Sản phẩm hoạt động: phiếu học tập HS đọc chú thích SGK/ 232. GV bổ sung. Mác xim Go - rơ là nhà văn Nga nổi tiếng với bộ ba tiểu thuyết tự thuật thời thơ ấu (1913 - 1914); kiếm sống (1915 - 1916) những trường đại học của tôi (1923) đoạn trích những đứa trẻ ở chương IX của tác phẩm những ngày thơ ấu

GV nói thêm về nội dung tư tưởng của tác phẩm “ Người mẹ”. ? Đoạn trích thuộc chương thứ mấy. GV núi rừ thêm đặc điểm của tiểu thuyết tự thuật( SGV trang 238 ). Gv hướng dẫn đọc và đọc 1 đoạn( đến mặt sầm lại). Hai hs đọc đến hết. Gọi 1 hs tóm tắt toàn văn bản. GV cho các em nhận xét, bổ sung sau đó gv hoàn chỉnh bài tóm tắt cho các em. ? Xác định bố cục văn bản.( Thảo luận nhóm) - Phần 1: từ đầu đến ấn em nó cúi xuống: Tình bạn trong trắng; - Phần 2: tiếp đó đến cấm không được đến nhà tao: Tình bạn bị cấm đoán; - Phần 3: cũn lại: Tình bạn vẫn tiếp diễn.

I. Giới thiệu chung:(20p) 1. Tác giả: - Mác-xim Go-rơ-ki(18681936), là bút danh của A-lếchxây Pờ-Scốp. - Là một trong những nhà văn lớn nhất của nớc Nga và thế giới thế kỉ xx. - Sớm mồ cụi, phải làm nhiều nghề. - Những sỏng tác; + Bộ ba tiểu thuyết tự thuật: thời thơ ấu; Kiếm sống; Những trường đại học của tôi. + “ Người mẹ”. 2. Văn bản: - Tác phẩm gồm 13 chơng, theo lối tự thuật. - Đoạn trích thuộc chương 9.

3. Đọc và tóm tắt:

4. Chú thích: 5 Bố cục:

II.Tìm hiểu thêm văn bản:(17p) 1. Tình bạn của A-li-ụ-sa và những đứa trẻ hàng xúm. 349


? Từ bố cục em thấy diễn biễn biến của truyện được xây dựng theo trình tự nào? -Theo trình tự tg, xoay quanh cuộc trò chuyện của ba đứa trẻ... * Hoạt động 2. Tìm hiểu văn bản : - Mục tiêu : HS tìm hiểu nd đoạn trích - PP, kĩ thuật : đàm thoại, giảng bình; động nóo, lắng nghe, phản hồi tích cực - Sản phẩm hoạt động: phiếu học tập, nội dung ghi vở ? Trong 3 phần đó chia những chi tiết nào xuất hiện ở cả phần 1 và phần 3 Những đứa trẻ, những con chim, truyện cổ tích, người dỡ ghẻ, người bà hiền hậu ? Sự lặp lại của những chi tiết đó có ý nghĩa gì? Tạo nờn sự kết nối chặt chẽ giữa 3 đoạn và gây ấn *) Hoàn cảnh sống: tượng lắng đọng ở bạn đọc. Gv nêu vấn đề để hs thấy các chi tiết xuất hiện ở phần đầu lại xuất hiện ở phần cuối tạo sự kết nối chặt chẽ gây ấn tượng lắng đọng ở người đọc. ? Gia đỡnh ụng bà ngoại Ali-ụ-sa và gia đỡnh những đứa trẻ có điểm gì khác nhau? - Là hàng xóm nhưng thuộc những thành phần xã hội khác nhau: một bờn là dân thường, một bên là quan chức giàu sang. ?Sự khác nhau đó đó cú tác động như thế nào đến mối quan hệ của bọn trẻ? - Ông đại tá không cho những đứa con của mình chơi với Ali-ụ-sa. ? Bờn cạnh sự khác biệt về thành phần xã hội như → Thiếu tình thương, thiếu bàn vậy, chúng cũn cú điểm rất giống nhau về hoàn taychăm sóc của người mẹ, cảnh sống. Đó là gì? không được yêu thương, chăm - Bố A-li-ô-sa mất sớm, mẹ đi lấy chồng khác. Em chút có mẹ mà như không. Em thường bị ông ngoại đánh đũn, chỉ cú bà ngoại là người hiền hậu và thương em. - Mấy đứa trẻ con ông đại tá tuy sống trong giàu sang nhng cũng chẳng sung sướng gì . Mẹ chúng chết, chúng phải sống với dỡ ghẻ. Bố chúng hay cấm đoán và đánh đũn. ?E m cú nhận xét gì về hoàn cảnh của 3 đứa trẻ? 350


? Ali-ô-sa đó cú công gì đối với bọn trẻ? - Ali-ô-sa đó cứu 1 đứa trẻ bị ngó xuống giếng... ? Sau khi cứu đứa nhỏ, chúng đó bị những người lớn đối xử ntn? - Không cho chúng gặp nhau ? Sau gần 1 tuần không gặp nhau, khi gặp lại, chúng có hành động cử chỉ ra sao? - Trò chuyện với nhau ? Trong câu chuyện của bọn trẻ, điều gì được chúng đề cập đến đầu tiên? - Các bạn có bị ăn đũn không? ? Vỡ sao lời đầu tiên Alíôa lại hỏi điều đó? - Bọn bạn bê đó đó để em ngó xuống giếng khú mà trỏnh được đũn. Bản thõn cậu ta cũng thường bị ăn đũn. ? Trước việc lũ bạn bị ăn đũn, Alớụa cú thỏi độ ntn? Vỡ sao cậu lại cú thỏi độ đó? - Ali ụ sa- Khú mà tin rằng... tức thay cho chúng.

- Chúng quớ mến và gắn bú với nhau, bất chấp sự Cách bức.

? Chúng cũn núi chuyện với nhau về việc gì nữa? - Bỏt chim... ? Em cú nhận xét gì về Cách kể chuyện của tác giả ở những chi tiết này? *) Sử dụng ngôn ngữ đối thoại của nhân vật. ?Thông qua cuộc đối thoại đó ta thấy những đứa trẻ và Ali-ô-sa có quan hệ với nhau ntn? Nguyên nhân nào dẫn đến mqh thân thiết gắn bó đó? * Hoàn cảnh sống thiếu tính thương giống nhau khiến A-li-ô-sa thân thiết với mấy đứa trẻ kia và để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng Go-rơ-ki khiến mấy chục năm sau ông vẫn cũn nhớ như in và kể lại hết sức xúc động GV cho hs luyện tập: - Đọc diễn cảm 1 đoạn. ? Em suy nghĩ gì về hoàn cảnh của những em nhỏ trong truyện. IV. Hoạt động vận dụng ( 2p) 351


Cảm nhận của em về nhân vật Alớoa GV chốt lại nội dung bài học. V. Hoạt động tìm tũi mở rộng ( 1p) Về tiếp tục tóm tắt văn bản. Tìm những thành công nghệ thuật của truyện. 6. Rỳt kinh nghiệm : Ngày

Ngày soạn: 10/12/2020 Ngày dạy Bài 17.Tiết 89. Hướng dẫn đọc thêm: NHỮNG ĐỨA TRẺ Trớch " Những ngày thơ ấu”- M. Go-rơ-ki A. Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh: - Cảm nhận được hoàn cảnh của những đứa trẻ đáng yêu sống thiếu tình thuơng và hiểu đuợc nghệ thuật kể chuyện của M. Go-rơ-ki trong đoạn trích Những đứa trẻ. - rèn kĩ năng đọc, tóm tắt văn bản tự sự cho hs. - Bồi dưỡng tình cảm thương yêu đối với những em bé có cảnh ngộ khó khăn, éo le B.Chuẩn bị: GV hướng dẫn học sinh đọc, tóm tắt và tiếp tục tìm hiểu văn bản. C. Tiến trình dạy học: I.Hoạt động khởi động ? Những hiểu biết của em về nhà văn Go-rơ-ki và tác phẩm “ Thời thơ ấu”. ? Truyện kể về tình bạn giữa A-li-ô-sa và những đứa trẻ con đại tá ntn. GV giới thiệu bài: II. Hoạt động hình thành kiến thức mới * Hoạt động 2. Tìm hiểu văn bản : 27p - Mục tiêu : HS tìm hiểu nd đoạn trích 2. Những quan sát và nhận xét tinh - PP, kĩ thuật : Thảo luận, giảng bình; động tế của A-li-ụ-sa.(20p) nóo, lắng nghe, phản hồi tích cực - Sản phẩm hoạt động: phiếu học tập, nội dung ghi vở GV hướng dẫn hs theo dừi văn bản, tìm Các 352


chi tiết truyện và trả lời câu hỏi. ? Trước khi quen thân với những đứa trẻ hàng xóm, A-li-ô-sa đó quan sát chúng ntn. -Cậu chỉ biết ba đứa cùng mặc áo cánh và quần dài màu xám, cùng đội mũ như nhau. Chúng có khuôn mặt trò n, mắt xỏm và giống nhau..( khi cậu nhỡn sang nhà hàng xóm ). ? Khi (A-li-ô-sa) những đứa trẻ kể về chuyện mẹ chết, tâm trạng và dáng vẻ của chúng được tác giả miêu tả qua những chi tiết nào? - Khi mấy đứa trẻ kể chuyện mẹ chết,chỉ cũn dỡ ghẻ mà chúng gọi là mẹ khác rồi lặng đi “ Chúng ngồi sát vào nhau"như những chú gà con”. ? Tác giả dựng biện phỏt nghệ thuật gì? giúp người đọc liên tưởng điều gì? ? Nhận xét về sự so sánh đó. - Sự so sỏnh chính xác toỏt lờn niềm thông cảm của A-li-ụ-sa với nỗi bất hạnh của Các bạn nhỏ. ? Khi ông đại tá xuất hiện và quát tháo lũ trẻ, A-li-ô-sa quan sát và nhận xét ntn. -.khiến tôi nghĩ đến những con ngỗng ngoan ngoón. - So sỏnh → vừa thể hiện dỏng dấp bên ngoài của 3 đứa trẻ, vừa thể hiện thế giới nội tâm của chúng ? Tác giả cũn kể tiếp “ cha bao giờ chúng núi một lời nào về bố và dỡ ghẻ”.Em nhận xét gì về nhận xét đó của cậu bé. - Cậu rất thông cảm với cuộc sống thiếu tình thương của lũ trẻ hàng xóm. ? Qua những quan sát và nhận xét của A-li-ụsa, em thấy A-li-ụ-sa là một cậu bộ ntn. *Em rất căm ghét kẻ thô bạo, thương người yếu đuối đơn độc. * Thảo luận nhóm bàn:Trong phần trích, qua câu chuyện của A-li-ô-sa với 3 đứa trẻ, ta

- Bằng cách so sánh chính xác khiến ta liên tưởng cảnh lũ gà con sợ hói co cụm vào nhau khi nhỡn thấy diều hõu → sự thông cảm của A-li-ụ-sa với nỗi bất hạnh của Các bạn nhỏ

→Ali-ô-sa đồng cảm với cuộc sống thiếu tình thương của các bạn nhỏ *) A-li-ụ-sa là một cậu bộ tinh tế và nhạy cảm. 3. Chuyện đời thường và truyện cổ tích(10p) - Chuyện đời thường và chuyện cổ tích lồng vào nhau qua chi tiết dỡ ghẻ - Qua chi tiết người "mẹ thật" - Qua hình ảnh người bà nhân hậu III. Tổng kết:(4p) 1. Nghệ thuật: 353


- Tiểu thuyết tự thuật; - Đan xen giữa chuyện đời thường và chuyện cổ tích. 2. Nội dung: ? Đoạn truyện có những đặc sắc về nghệ thuật Kể lại tình bạn thõn thiết giữa cậu ntn. bộ A-li ụ-sa với mấy đứa trẻ sống GV gợi ý và dẫn dắt hs: thiếu tình thương bất chấp những - Thể loại? cản trở trong quan hệ xã hội lỳc bấy - Các chi tiết lặp lại ở phần đầu và phần cuối giờ. có tác dụng gì? V.Luyện tập(3p) - Đặc biệt nghệ thuật đan xen giữa chuyện Tìm một số hình ảnh ba đứa trẻ đời thường và chuyện cổ tích có hiệu quả ntn? hàng xóm qua cảm nhận tinh tế của GV cho hs tìm những đoạn minh hoạ. A-li-ụ-sa rồi phân tích. + A-li-ô-sa liên tưởng đến mụ dỡ ghẻ độc ác trong các truyện cổ tích. + Hình ảnh người bà hiền hậu Có lẽ tất cả các bà đều tốt. + Cậu con trai lớn của đại tá hay nói: ngày trước, trước kia, đó cú thời.. GV khái quát những đặc sắc về nghệ thuật. - GV hướng dẫn hs luyện tập: Các chi tiết: - Tức thỡ cả mấy đứa - ..mấy thằng bé lần lượt chui qua. thấy có những câu chuyện cổ tích lồng ghép vào trong câu chuyện đời thường. Những câu chuyện đó được lồng ghép như thế nào?

IV. Hoạt động vận dụng ( 2p) Giáo viên chốt lại nội dung bài học qua 2 tiết. V. Hoạt động tìm tũi mở rộng ( 1p) Tiếp tục ôn tập các nội dung để chuẩn bị làm bài kiểm tra học kỡ 1. Xem trước bài Tập làm thơ tám chữ( tiếp ). 6. Rỳt kinh nghiệm Ngày

354


Ngày soạn: 20 /12/2020 Ngày dạy: Bài 17. Tiết 90: TRẢ BÀI KIỂM TRA TỔNG HỢP KỲ I A. Mục tiêu cần đạt: - Giúp học sinh thấy được ưu, nhược điểm của bài làm. - Củng cố kiến thức và kỹ năng làm bài KT môn Ngữ văn. B. Chuẩn bị: Giáo viên : - Chấm bài: Tập hợp ưu, nhược điểm của HS. - Hướng dẫn HS ôn tập. Học sinh: - Ôn tập theo hướng dẫn của GV. C. Tiến trình dạy học: I.Hoạt động khởi động Giới thiệu bài: nêu mục đích, yêu cầu của giờ trả bài II. Hoạt động hình thành kiến thức mới HS đọc lại đề bài. Cho HS xác định và đáp I Tìm hiểu đề, đáp án. án và biểu điểm tiết 82,83). HS đọc đề TLV ? Xác định yêu cầu của đề bài. ? Ngoài phương thức tự sự là chính cũn cấn phải kết hợp phương thức biểu đạt nào. - Lập luận, miêu tả. ? Yếu tố nghị luận thể hiện rừ ở chỗ nào. - Ý kiến , nhận xét, đánh giá của bản thõn. II. Nhận xét bài làm: - Yếu tố miêu tả nội tâm thể hiện như thế nào. * Ưu điểm: - Tỏ ra nắm được kiến thức và có kỹ năng làm bài. GV nêu cụ thể những ưu điểm để HS phát - Kết hợp được yếu tố nghị luận và miêu huy. tả nội tâm trong làm văn tự sự. * Hạn chế: - Phần TLV: câu chuyện cũn gượng ép, GV chỉ rừ những hạn chế trong bài làm các yếu tố kết hợp có nhưng cũn mờ, kỹ của HS để các em khắc phục. năng dùng từ, viết câu văn nghị luận cũn yếu. Bước 1: GV trả bài để HS tự kiểm tra, tự - Một số bài làm cũn quỏ sơ sài. 355


sửa và trao đổi bài cho nhau để sửa các lỗi * Chữa bài: dựng từ, chính tả. Bước 2: HS lên bảng sửa lỗi diễn đạt, dùng từ. III. Trả bài Cho HS tập viết đoạn văn tự sự có yếu tố Kết quả bài làm nghị luận, miêu tả nội tâm. * Hướng dẫn về nhà : GV chốt lại yêu cầu của tóm tắt VB tự sự, bài văn tự sự kết hợp yếu tố nghị luận, miêu tả nội tâm. Đọc kỹ VB “Bàn về đọc sách”, trả lời câu hỏi. * Rỳt kinh nghiệm : Ngày

Ngày soạn : 29/10/2020 Ngày dạy : Bài 8. Tiết 40 miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự I. Mục tiêu: - Kiến thức: Hiểu được vai trò của miêu tả nội tâm và mối quan hệ giữa nội tâm và ngoại hình trong khi kể chuyện. - Biết phân biệt giữa miêu tả ngoại hình, hoàn cảnh và miêu tả nội tâm. - Kỹ năng: Rèn luyện khả năng kể chuyện và miêu tả nội tâm nhân vật trong khi viết bài văn tự sự. - Các năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác; tự giải quyết vấn đề; trình bày; đánh giá II. Chuẩn bị : - GV: Bảng phụ - HS : Chuẩn bị bài theo sự hướng dẫn của giáo viên. III. Tổ chức giờ học: *Khởi động 5p : - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân, cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: trả lời miệng hoặc viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: 356


Chuyển giao nhiệm vụ ? Vai trò của yếu tố miêu tả trong văn bản tự sự? Em hãy miêu tả vẻ đẹp cảu Thuý Kiều bằng lời văn của mình. - HS trả lời=> nhận xét - GV nhận xét và dẫn vào bài *Hoạt động hình thành kiến thức Hoạt động của thầy và trò Nội dung * Hoạt động I: Tìm hiểu yếu tố miêu tả nội I. Tìm hiểu yếu tố miêu tả nội tâm tâm trong văn bản tự sự trong văn bản tự sự(20p) - Mục tiêu: HS phân tích Vd để hiểu tác dụng 1.VD: của yếu tố… 2. Nhận xét: - Phương thức: Cá nhân, cả lớp, nhóm. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Sản phẩm: Câu trả lời ghi vở - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ Thảo luận nhóm 5p ? Tìm những câu thơ tả cảnh và những câu miêu tả tâm trạng của Thúy Kiều? ? Dấu hiệu nào cho thấy đoạn đầu là tả cảnh? ? Những câu thơ tả cảnh ở đây có mqh ntn với việc thể hiện nội tâm của nhân vật Kiều? Dự kiến SP: - Tả cảnh: + "Trước Lầu Ngưng Bích.. dặm kia" + "Buồn trông... nghế ngồi" - Tả nội tâm: "Bên trời... người ôm * Dấu hiệu nào cho thấy đoạn đầu là tả cảnh: - Căn cứ vào đối tượng miêu tả: 2 đoạn thơ tả cảnh nhận diện được thông qua cảnh sắc thiên nhiên mà ta có thể quan sát trực tiếp được. + Đ1: Cảnh thiên nhiên mênh mông hoang vắng... trước lầu NB. + Đ2: Cảnh t/n xa vắng trèng trải lúc hoàng hôn nơi cửa bể trước lầu NB * Những câu thơ tả cảnh góp phần bộc lộ nội tâm nhân vật: 357


+ Đ1: tả cảnh mênh mông hoang vắng=> tâm trạng cô đơn buồn tủi của Kiều. + Đ2: Tả 4 cảnh=> sự cô đơn, bơ vơ lạcc lõng lênh đênh của kẻ tha hương ( HS chỉ rõ từng cảnh) *) Ta thấy sự phân biệt giữa miêu tả cảnh sắc thiên nhiên và miêu tả nội tâm chỉ là tương đối bởi trong mt cảnh t/n đã gửi gắm t/cảm và trong mtả nội tâm cũng có những yếu tố ngoại cảnh đan xen. ND cũng có 1 tuyên ngôn nổi tiếng: “Cảnh nào cảnh chẳng đeo sâù. Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ” *) Cý đoạn thơ mtả tâm trạng Kiều ? Dấu hiệu nào cho thấy đây là đoạn thơ miêu tả tâm trạng Kiều? - Tập trung miêu tả những suy nghĩ của Kiều về thân phận cô đơn, bơ vơ nơi đất khách quê người, nghĩ về cha mẹ chốn quê nhà ai chăm sóc phụng dưỡng lúc tuổi già. => không quan sát trực tiếp từ bên ngoài, nhưng có thể tự quan sát thể nghiệm.. ? Việc tái hiện suy nghĩ, cảm xóc của nàng Kiều có td ntn đối với nd đoạn trích? - Hình ảnh Kiều thêm sinh động. Hoàn chỉnh thêm nét đẹp tâm hồn của TK: một ng con rất mực hiếu thảo. => đó là mt nội tâm trong vb tự sự. ? Vậy em hiểu thế nào là miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự? - HS khái quát theo ghi nhớ 1 ? Miêu tả nội tâm có gì khác với m. tả bên ngoài ? - Đối tượng của miêu tả bên ngoài: cảnh vật và con ng với chân dung, hình dáng, hành động, ngôn ngữ, màu sắc,… là những điều có thể quan sát trực tiếp - Đối tượng của miêu tả nội tâm: suy nghĩ, cảm xóc, những diễn biến tâm trạng của nv nhưng ko thể quan sát trực tiếp từ bên ngoài. ? Theo em, để miêu tả nội tâm nhân vật, em cần

- Đoạn tả tâm trạng : Tái hiện lại những ý nghĩ , tâm trạng Kiều.

--> khắc họa đặc điểm, tính cách: hiếu thảo => đó là mt nội tâm trong vb tự sự.

358


phải có những năng lực gì? * Gv: Để miêu tả đc thế giới nội tâm ấy ng viết cần phải sd trí tưởng tượng, óc suy luận thật phong phú và lô- gích. Có khi, cần hóa thân vào nv để cảm nhận tận cùng chiều sâu của thế giới nội tâm ấy. Sao cho khi đọc vb tự sự ấy, tiếp cận nv ấy, ng đọc, ng nghe thấy hợp lí, hấp dẫn. - Đọc VD 2 SGK ? Đọc vd ? Xđ ptbđ chính của đoạn trích? - Miêu tả ? Đoạn trích này giúp em hiểu gì về nội tâm của lão Hạc? - Lão đau khổ day dứt đến tột cùng vì đã chót lừa 1 con chó. ? Để lột tả được nội tâm nhân vật lão Hạc tác giả làm bằng cách nào? - Bằng cách miêu tả ngoại hình qua khuôn mặt, cử chỉ, ánh mắt ,cái miệng * Gv: đặt trong trường hợp cụ thể, các em thấy vẻ bên ngoài và nội tâm con ng có mối quan hệ chặt chẽ với nhau: cảnh là phương tiện miêu tả còn tâm trạng là mục đích miêu tả.=> như vậy, vd a, b là miêu tả nội tâm Thảo luận cặp đôi 5p ? So sánh cách miêu tả nội tâm ở VD2 và đoạn trích 2 trong VD1 ta thấy có gì khác nhau? ? Vậy qua đó em thấy người ta có thể mtả nội tâm nv bằng những cách nào? ? Qua 2VD trên em hiểu thế nào là miêu tả nội tâm nhân vật? có mấy cách miêu tả nội tâm n/ vật? Dự kiến SP: - Đoạn trích2 trong VD1: Miêu tả nội tâm trực tiếp bằng cách diễn tả những ý nghĩ, t/c của Kiều. - Đtr trong VD2: Miêu tả nội tâm thông qua mtả nét mặt cử chỉ của nhân vật lão Hạc. * Hoạt động 2. Luyện tập - Mục tiêu : HS củng cố, vận dụng lý thuyết

- Lão đau khổ day dứt đến tột cùng vì đã chót lừa 1 con chó.

- Bằng cách miêu tả ngoại hình qua khuôn mặt, cử chỉ, ánh mắt ,cái miệng

- Cách miêu tả nội tâm nhân vật: + Miêu tả nội tâm trực tiếp qua những ý nghĩ, cảm xóc, t/cảm của nv. + Miêu tả nội tâm gián tiếp qua mtả cảnh vật, nét mặt cử chỉ của nv. 3. Ghi nhớ: SGK II. Luyện tập(17p) 1. Bài tập 1; - Tả ngoại hình và hành động bên ngoài của MGS: 359


làm bài tập * Diện mạo - Phương thức: Cá nhân, cả lớp, nhóm. - Quá niên trạc ngoại tứ tuần - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi Mày râu nhẵn nhụi áo quần bảnh - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự bao đánh giá, GV đánh giá HS. * Cử chỉ: Ghế tên ngồi tót sỗ sàng - Sản phẩm: Câu trả lời ghi vở * Hành động; Cò kè bớt một thêm - Tiến trình hoạt động: hai. - Tả nội tâm TK: Chuyển giao nhiệm vụ - Giáo viên khái quát nội dung kiến thức Nỗi mình thêm túc nỗi nhà - Học sinh đọc ghi nhớ trong SGK - Gọi h/s đọc bài tập – nêu yêu cầu b/tập Thảo luận nhóm 5p bài 1 IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân . - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giỏ HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn văn miêu tả nội tâm Thuý Kiều khi nhớ về KT. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện . - Sưu tầm và đäc những bài văn tự sự hay có miêu tả nội tâm. Soạn chương trình địa phương phần Văn Rút kinh nghiệm Ngày

/10 /2020

_________________________________________________________ Ngày soạn: 30/10/ 2020 360


Ngày dạy Bài 10.Tiết 48 Kiểm tra truyện trung đại A. Mục tiêu cần đạt: - Thu thập thông tin nhằm đánh giá kiến thức văn học của học sinh qua mảng truyện trung đại Việt Nam - Qua đó đánh giá kết quả học tập của các em, giúp các em khắc phục tồn tại, củng cố kiến thức và kĩ năng. B. Chuẩn bị: Giáo viên: - Ra đề, đáp án và biểu điểm. 1. Hình thức: Trắc nghiệm + tự luận 2. Thời gian: 45 phút Học sinh: Ôn tập theo hướng dẫn của giáo viên. C. Tiến trình dạy học: 1. ổn định lớp:(1p) 2. Kiểm tra bài cũ 3. Bài mới:(44p) * THIẾT LẬP MA TRẬN: Mức độ Chủ đề 1. Truyện Kiều

Số câu Số điểm Tỉ lệ % 2.Chuyệ n người con gái Nam Xương

Nhận biết TN - Nhớ giỏ trị tác phẩm. - Nhớ nội dung câu thơ.

Số câu: 2 Sốđiểm:1 Tỉ lệ: 10%

T L

Thông hiểu TN TL Hiểu được bót pháp nghệ thuật tả người của Nguyễn Du Số câu:1 Sốđiểm:0, 5 Tỉ lệ: 5%

Vận dụng Cộng T TL N Viết đoạn văn cảm nhận về đoạn thơ

Số câu: 1 4 Số điểm:4 5,5 Tỉ lệ: 40% 55% Nờu ý nghĩa của một số chi tiết trong truy ện

361


Số câu Số câu: 1 1 Số điểm Sốđiểm:3 3 Tỉ lệ % Tỉ lệ: 30% 30% 3.Truyện - Nhớ được số Lục Võn câu thơ của tác Tiờn phẩm - Nắm được tính cách nhân vật Số câu Số câu: 2 2 Số điểm Sốđiểm:1 1 Tỉ lệ % Tỉ lệ: 10% 10% Nhận diện thể 4. Hoàng loại lờ nhất thống chớ Số câu: 1 1 Số câu Số điểm Sốđiểm:0,5 0,5 Tỉ lệ % Tỉ lệ: 5% 5% Tổng 5 câu 1 câu 1 câu 1 câu 8 câu câu 2,5 đ 0,5 đ 3đ 4đ 10đ 5% 30% 40% 100% Tổngđiể 25% m Tỉ lệ % I. Phần trắc nghiệm ( 3 đ):Khoanh trò n vào ý đúng sau mỗi câu hỏi: Câu 1: Tác phẩm nào trong những tác phẩm sau đây đó đưa tiếng Việt đạt tới đỉnh cao ngôn ngữ nghệ thuật ? A. Truyền kỡ mạn lục. B. Truyện Kiều C. Chuyện người con gái Nam Xương. D. Truyện Lục Vân Tiên. Câu 2: Câu thơ: “Làn thu thủy, nét xuân sơn” miêu tả vẻ đẹp của ai ? A. Thuý Võn. B. Mã Giám Sinh. C. Thúy Kiều. D. Hoạn Thư. Câu 3: Bót pháp nghệ thuật nào đó được Nguyễn Du sử dụng để miêu tả vẻ đẹp của chị em Thúy Kiều? A. Bút pháp tả cảnh ngụ tình. B. Bút pháp gợi tả. C. Bút pháp tả thực. D. Bót pháp ước lệ tượng trưng. Câu 4: Truyện Lục Vân Tiên( theo bản thường dùng hiện nay) gồm bao nhiêu câu thơ lục bát A. 2082 B. 2083 362


C. 2084 D. 2085 Câu 5: Vẻ đẹp nào của Lục Vân Tiên thể hiện qua hành động đánh cướp cứu Kiều Nguyệt Nga ? A. Người anh hùng tài năng, có tấm lòng nhân nghĩa. B. Người anh hùng văn vừ song toàn. C. Người làm việc nghĩa vỡ mục đích chờ trả ơn. D. Người lao động bình thường nhưng có tấm lòng nhân nghĩa. Câu 6: Tác phẩm: “Hoàng Lê nhất thống chí” được viết theo thể loại nào? A. Tiểu thuyết trinh thám. B.Truyện thơ Nôm. C. Tiểu thuyết chương hồi. D. Truyện ngắn. II. TỰ LUẬN (7 điểm) Câu 1(3 đ):Chỉ rừ và nờu ý nghĩa của Các yếu tố kỳ ảo trong "Chuyện người con gái Nam Xương" của Nguyễn Dữ. Câu 2 ( 4đ):Viết đoạn văn nêu cảm nhận của em về 4 câu thơ đầu trong đoạn trích “ Cảnh ngày xuân”( trích Truyện Kiều của Nguyễn Du. ĐÁP ÁN + Biểu Điểm I. PHẦN TRẮC NGHIỆM (1,5 điểm) : Mỗi câu trả lời đúng 0,25 đ Câu 1: B; Câu 2: C; Câu 3: D; Câu 4: A; Câu 5: A; Câu 6: C. II. PHẦN TỰ LUẬN (8,5 điểm) Câu 1: - Các yếu tố kỳ ảo trong truyện: ( 1đ) + Phan Lang nằm mộng rồi thả rựa. + Phan Lang gặp nạn, lạc vào động rùa, gặp Linh Phi, được cứu giúp, gặp lại Vũ Nương, được xứ giả của Linh Phi rẽ đường nước đưa về dương thế. + Vũ Nương hiện về trong lễ giải oan trên bến Hoàng Giang giữa lung linh, huyền ảo rồi lại biến đi mất - í nghĩa của Các chi tiết kỳ ảo.( 2đ) + Làm hoàn chỉnh thêm nét đẹp vốn có của nhân vật Vũ Nương: Nặng tình, nặng nghĩa, quan tâm đến chồng con, phần mộ tổ tiên, khao khát được phục hồi danh dự. + Tạo nờn một kết thú c phần nào cú hậu cho câu chuyện. + Thể hiện ước mơ về lẽ công bằng ở đời của nhân dân ta. Câu 2: Bèn c©u ®Çu gîi t¶ khung c¶nh Ngày xu©n. ( 0,5đ) - Hai câu thơ đầu vừa núi thời gian vừa gợi không gian. Thời gian thấm thoắt trôi mau,tiết trời đã sang tháng ba. Trong thỏng cuối cựng của mựa xuõn những con én vẫn rộn ràng bay liệng như thoi đưa trên bầu trời trong sáng. Hình ảnh “ cánh én đưa thoi” là ẩn dụ nhân hóa gợi thời gian đI rất nhanh, Ngày vui trôI rất nhanh và cảm giác nuối tiếc thời gian. Hai chữ ‘ thiều quang” gợi lên ánh sáng của mùa xuân rất đẹp. ( 1đ) 363


- Hai câu thơ tiếp theo là bức hoạ tuyệt đẹp về mùa xuân.Thảm cỏ non trải rộng đến chân trời,trên nền trời xanh non điểm xuyết vài hoa lê trắng. Màu sắc hài hoà tuyệt diệu gợi nét đặc trưng mùa xuân:Mới mẻ tinh khôi,giàu sức sống (cỏ non)khoáng đạt, trong trẻo (xanh tận chân trời);nhẹ nhàng, thanh khiết ( trắng điểm một vài bông hoa).Từ điểm làm cho cảnh vật trở lên sinh động,có hồn.( 1,5 đ) => Bốn câu thơ mở ra 1không gian nghệ thuật bao la vô tận, có chiều rộng, chiều cao, đa sắc, đa hương, hữu tình thơ mộng. Bức tranh xuân tuy ở thời điểm cuối mùa nhưng không tàn lụi tráI lại còn ngời lên rạng rỡ sắc xuân. Cảnh vật trở nên sống động, có hồn, thiên nhiên đang vào độ tròn đầy viên mãn nhất.=> tâm hồn tươi vui phấn chấn…( 1 đ) 4. Hoạt động vận dụng/ tìm tũi mở rộng - Đọc và soạn bài “Tổng kết về từ vựng”. * Rút kinh nghiệm Ký duyệt : Ngày 25/10/2020

_______________________________________________ Ngày soạn: 30/10/2020 Ngày dạy: Bài 11.Tiết 55: Trả bài kiểm tra văn A. Mục tiêu bài học: 1.Kiến thức: - Qua bài viết củng cố lại nhận thức về các truyện trung đại đó học từ giá trị nội dung tư tưởng đến hình thức thể loại, bố cục, lời kể chuyện. - Nhận rừ được ưu nhược điểm trong bài viết của mình để có ý thức sửa chữa, khắc phục 2.Kĩ năng: Rèn kĩ năng: Sửa chữa bài viết của bản thân, nhận xét bài làm của bạn 3.Thái độ:Cú ý thức sửa chữa những sai sút trong bài kiểm tra 4. Các năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác; tự giải quyết vấn đề; trình bày; đánh giá, B. Chuẩn bị: - GV: Bài kiểm tra, đáp án, các lỗi trong bài của HS - HS: Lập đề cương bài viết C. Tiến trình lên lớp I.. Hoạt động khởi động 5p - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. - Phương thức: Cá nhân, cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: trả lời miệng hoặc viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. 364


- Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ II. Hoạt động hình thành kiến thức 30p Hđ của thầy và trò HĐ 1: Phân tích đề, lập dàn ý - Mục tiêu: HS nắm được kiểu bài , nd, yêu cầu đề và lập dàn ý cơ bản - PP: Đàm thoại, thảo luận - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Cách tiến hành: Đọc lại đề bài

Nêu đáp án

* Yêu cầu: HS viết đoạn văn trình bày cảm nhận về tâm trạng của Thuý Kiều đảm bảo các nội dung sau:

Nội dung I.Tìm hiểu đề và xây dựng đáp án 1.Phần trắc nghiệm:( m ỗi ý đ úng 0,5 đ) Câu 1: B ;Câu 2: C ; Câu 3: D; Câu 4:A ; Câu 5: A; Câu 6: C 2.Phần tự luận:( 7 điểm) Câu 1: - Các yếu tố kỳ ảo trong truyện: ( 1đ) + Phan Lang nằm mộng rồi thả rựa. + Phan Lang gặp nạn, lạc vào động rùa, gặp Linh Phi, được cứu giúp, gặp lại Vũ Nương, được xứ giả của Linh Phi rẽ đường nước đưa về dương thế. + Vũ Nương hiện về trong lễ giải oan trên bến Hoàng Giang giữa lung linh, huyền ảo rồi lại biến đi mất - Ý nghĩa của các chi tiết kỳ ảo.( 2đ) + Làm hoàn chỉnh thêm nét đẹp vốn có của nhân vật Vũ Nương: Nặng tình, nặng nghĩa, quan tâm đến chồng con, phần mộ tổ tiên, khao khát được phục hồi danh dự. + Tạo nờn một kết thú c phần nào cú hậu cho câu chuyện. + Thể hiện ước mơ về lẽ công bằng ở đời của nhân dân ta. Câu 2: Bèn c©u ®Çu gîi t¶ khung c¶nh Ngày xu©n. ( 0,5đ) - Hai câu thơ đầu vừa núi thời gian vừa gợi không gian. Thời gian thấm thoắt trôi mau,tiết trời đã sang tháng ba. Trong thỏng cuối cựng của mựa xuõn những con én vẫn rộn ràng bay liệng như thoi đưa trên bầu trời trong sáng. Hình ảnh “ cánh én đưa thoi” là ẩn dụ nhân hóa gợi thời gian đI rất nhanh, Ngày vui trôI rất nhanh và cảm giác nuối tiếc thời gian. Hai chữ ‘ thiều quang” gợi lên ánh s¸ng cña mïa xu©n rÊt ®Ñp. ( 1đ) - Hai câu thơ tiếp theo là bức hoạ tuyệt đẹp về mùa xuân.Thảm cỏ non trải rộng đến chân trời,trên nền trời xanh non điểm xuyết vài hoa lê trắng. Màu sắc hài hoà tuyệt diệu gợi nét đặc trưng mùa xuân:Mới mẻ tinh khôi,giàu sức sống (cỏ non)khoáng đạt, trong trẻo (xanh tận chân trời);nhẹ nhàng, thanh khiết ( trắng điểm một vài bông hoa).Từ điểm 365


HĐ2: Nhận xét ưu, nhược điểm - Mục tiêu: HS biết được những ưu điểm, hạn chế để rút kn bài viết - PP: Thuyết trình - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS.

làm cho cảnh vật trở lên sinh động,có hồn.( 1,5 đ) => Bốn câu thơ mở ra 1không gian nghệ thuật bao la vô tận, có chiều rộng, chiều cao, đa sắc, đa hương, hữu tình thơ mộng. Bức tranh xuân tuy ở thời điểm cuối mùa nhưng không tàn lụi trái lại còn ngời lên rạng rỡ sắc xuân. Cảnh vật trở nên sống động, có hồn, thiên nhiên đang vào độ tròn đầy viên mãn nhất.=> tâm hồn tươi vui phấn chấn…( 1 đ) III Nhận xét về bài làm của H/s 1 Ưu điểm: - Xác định đúng yêu cầu của đề bài - Phần trắc nghiệm làm rất tốt - Phần tự luận: Nêu được những ý cơ bản - Một số bài viết tốt đạt kết quả cao: - Một số bài trình bày sạch sẽ, khoa học: 2.Tồn tại: - Phần tự luận hiểu song viết chưa sâu, cßn g¹ch ®Çu dßng c¸c ý... - Hầu hết mới nêu suy nghĩ chưa có dẫn chứng từ tác phẩm > chưa thuyết phục - Cũn mắc nhiều lỗi dựng từ, diễn đạt, câu chính tả: - Một số bài kết quả thấp( Tùng(9B),

Nhận xét bài làm của H/s trước lớp IV.Trả bài, giải đáp thắc mắc, sửa lỗi - Sửa 1 số lỗi chính tả HĐ 3: Chữa lỗi - Mục tiêu: HS phát - Lỗi diễn đạt hiện và chữa lỗi về chính tả, ngữ pháp - PP: HĐ cá nhân - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. Đọc bình những đoạn bài viết tốt: IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) 366


-Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân . - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Viết đoạn văn nêu cách khắcphục nhược điểm của em qua tiết trả bài. V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện . - Xem lại bài, bổ sung ND cũn thiếu trong bài làm - Soạn văn bản “¸nh tr¨ng” * Rút kinh nghiệm Ký duyệt: Ngày 8/11/2020

_______________________________________ Ngày soạn: 10/11/2020 Ngày dạy: Bài 11.Tiết 54: Tập làm thơ tám chữ A. Mục tiêu: 1.Kiến thức: Nắm được đặc điểm, khả năng miêu tả, biểu hiện phong phú của thể thơ tám chữ 2.Kĩ năng: Qua hoạt động làm thơ tám chữ mà phát huy tinh thần sang tạo, sự hứng thú học tập, rèn luyện thêm năng lực cảm thụ thơ ca. 3. Thái độ: Yêu thích thểthơ tám chữ - Cú sự tìm tũi khỏm phỏ cỏi hay, thú vị của thể thơ này 4. Các năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác; tự giải quyết vấn đề; trình bày; đánh giá B. Chuẩn bị: - GV: Sưu tầm những bài thơ tám chữ - HS: chuẩn bị theo hướng dẫn C Tiến trình lên lớp I.. Hoạt động khởi động (5’) - Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh. 367


- Phương thức: Cá nhân, cả lớp. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: trả lời miệng hoặc viết ra phiếu Cá nhân - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ ? Nêu hiểu biết của em về thể thơ 8 chữ? II. Hoạt động hình thành kiến thức (30p) HĐ của thầy và trò Nội dung * Ho¹t ®éng 1: T×m hiÓu I. Nhận diện thể thơ tám chữ:(15p) ®Æc ®iÓm thể thơ tám chữ - Số chữ trong mỗi dũng thơ: 8 - Mục tiêu: HS phân tích Vd - Những chữ cú chức năng gieo vần để hình thành đặc điểm a,Đoạn thơ a - PP: Đàm thoại, thảo luận, Tan - ngần, mới - gội, bừng - rừng, gắt - mật cá nhân - Cách ngắt nhịp: - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi 1: 2 / 3 / 3 - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở 2: 3 / 2 / 3 - Phương án KTĐG: HS đánh 3: 3 / 2 / 3 giá HS và tự đánh giá, GV 4: 3 / 3 / 2 đánh giá HS. b, Đoạn thơ b - Cách tiến hành: về - nghe, học - nhọc, bà - xa -> Gieo vần chõn liên tiếp theo từng cặp - Cách ngắt nhịp: 1. 3 / 3 / 2 • Thảo luận nhóm ? Nhận xét số chữ trong mỗi 2. 4 / 2 / 2 3. 4 / 4 dũng ở Các đoạn thơ trên? ? Tìm những chữ cú chức 4. 3 / 3 / 2 c,Đoạn c năng gieo vần? ? Nhận xét về Cách gieo vần? - Gieo vần: các từ: ngát - hát; non - son; đứng ? Cách ngắt nhịp ở mỗi đoạn dựng; tiên - nhiên hiệp vần với nhau -> vần chân gión Cách thơ? ? Cách gieo vần, ngắt nhịp ở - Ngắt nhịp: 1. 3 / 3 / 2 đoạn thơ này? 2. 3 / 2 / 3 ? Qua các đoạn thơ vừa được 3. 3 / 3 / 2 tìm hiểu trên đây, hãy rỳt ra 4. 3 / 2 / 3 *Ghi nhớ: (SGK/150) đặc điểm của thể thơ 8 chữ? - Đặc điểm của thể thơ 8 chữ: + Mỗi dũng cú 8 chữ + Cách ngắt nhịp đa dạng 368


+ Có thể gồm nhiều đoạn dài (không hạn định số câu)

* Hoạt động 2. Luyện tập - Mục tiêu : HS củng cố, vận dụng lý thuyết làm bài tập - PP : thảo luận, làm việc cá nhân - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Cách tiến hành: - H/s làm bài tập

- GV hướng dẫn H/s các bước thực hiện HS làm việc theo nhóm bàn

+ Có thể chia thành Các khổ (4 câu 1 khổ) + Phổ biến là cách gieo vần chân (được gieo liên tiép hoặc gián tiếp) II.Luyện tập nhận diện thể thơ 8 chữ:(5p) 1-Bài 1: Điền từ thích hợp 1. ca hỏt 3. bỏt ngỏt 2. ngày qua 4. muụn hoa 2-Bài 2: Điền từ thích hợp vào chỗ trèng 1. cũng mất 2. đất trời 3. tuần hoàn 3-Bài 3: Đoạn thơ trong bài "Tựu trường" - Huy Cận - Sai ở câu thơ thứ 3 - Vỡ: Lẽ ra õm tiết cuối của câu thơ này phải mang thanh bằng và hiệp vần với từ gương ở cuối câu thơ trên - Chép đúng: cuối câu thứ 3 là từ: vào trường III.Thực hành làm thơ tám chữ:(18p) 1-Bài tập 1: Tìm những từ đúng thanh đúng vần để điền vào chỗ trèng trong khổ thơ sau: Gợi ý: - Từ điền vào chỗ trèng ở câu 3: phải là thanh B - Ở câu thứ 4 phải cú khuụn õm a để hiệp với chữ xa ở cuối dũng thứ 2 và mang thanh B - Khổ thơ này được chép chính xác là: Trời trong biếc không qua mõy gợn trắng Giú nồm nam lộng thổi cỏnh diều xa Hoa lựu nở đầy một vườn đỏ nắng Lũ bướm vàng lơ đóng lướt bay qua 2-Bài tập 2: Làm thêm một câu thơ cho phù hợp với ND cảm xúc và đúng vần của các câu thơ trước - Gợi ý: Câu thơ này phải có 8 chữ và chữ cuối phải có khuôn âm ương hoặc a, mang thanh bằng

IV. Hoạt động vận dụng ( 4p) -Mục tiêu: Củng cố, vận dụng nâng cao kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân . - Sản phẩm: câu trả lời ghi vở - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. 369


- Tiến trình hoạt động: Viết một đoạn hoặc vài câu thơ 8 chữ. (có thể sưu tầm) V. Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1p) -Mục tiêu:mở rộng, nâng cao, liên hệ kiến thức. - Nhiệm vụ: Trả lời câu hỏi của GV - Phương thức: Cá nhân , có thể nhờ trợ giúp. - Sản phẩm: sưu tầm và đọc tài liệu có liên quan nội dung bài học. - Phương án KTĐG: HS đánh giá HS và tự đánh giá, GV đánh giá HS. - Tiến trình hoạt động: HS về nhà thực hiện . - Sưu tầm những bài thơ 8 chữ - Ôn lại các văn bản thời trung đại * Rút kinh nghiệm Ký duyệt; Ngày 2/112020

______________________________________

370


Turn static files into dynamic content formats.

Create a flipbook
Giáo án ngữ văn 9 kì 1 có chủ đề tích hợp soạn theo 5 hoạt động chi tiết 2 cột by Dạy Kèm Quy Nhơn Official - Issuu