Issuu

PHẦN I- MỞ ĐẦU

bản; Năng lực đọc - hiểu văn bản theo đặc trưng thể loại; Năng lực trình bày

1. Lí do chọn đề tài:

suy nghĩ, cảm nhận của cá nhân về ý nghĩa văn bản; Năng lực hợp tác thảo

Một trong những vấn đề cốt lõi của đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục

luận về một vấn đề trong tác phẩm; năng lực giao tiếp bằng tiếng Việt… Làm

và đào tạo là phải chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến

được như thế thì giờ học tác phẩm văn học, hay còn gọi là giờ đọc - hiểu văn

thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học, học đi đôi

bản mới đến được cái đích cần đến.

với hành, lý luận gắn với thực tiễn, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo

Nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy bộ môn Ngữ văn, gần đây trên

và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học. Từ đó rèn luyện cho học sinh

các diễn đàn nghiên cứu, các hội nghị, hội thảo, người ta đã bàn nhiều đến

năng lực vận dụng kiến thức nhằm giải quyết các vấn đề trong học tập và

vấn đề đổi mới phương pháp dạy học. Qua nghiên cứu thực tiễn ở trường

trong thực tiễn

THPT hiện nay, đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát triển năng lực

Đổi mới phương pháp dạy học nhằm chú trọng phát triển kỷ năng, năng lực của học sinh là phương hướng phù hợp với nhịp độ phát triển của thời đại đổi mới của đất nước. Nắm được phương pháp trên và đưa nó ứng dụng vào giảng dạy, học tập môn ngữ văn ở trường THPT đối với các nhà quản lý giáo dục và đặc biệt đối với các giáo viên đứng lớp là điều hết sức quan trọng để có thể góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trong thời kì hiện đại. Trong trường phổ thông, Ngữ văn là một môn học có đặc thù riêng, vừa mang tính khoa học, vừa mang tính nghệ thuật. Dạy văn bản văn học là bằng tài năng sư phạm của mình, giáo viên đưa học sinh hòa mình trong tác phẩm, rung động với nó, lắng nghe tiếng nói của tác giả, thưởng thức cái hay, cái đẹp của tác phẩm. Bằng trí tưởng tượng, kinh nghiệm và cả tâm hồn mình, học sinh khám phá ý nghĩa từng câu, từng chữ, cảm nhận sức sống của từng hình ảnh, hình tượng nhân vật, theo dõi diễn biến cốt truyện… làm cho văn bản khô khan biến thành một thế giới sống động đầy sức cuốn hút. Trước đây để làm được điều này, giáo viên chủ yếu thuyết giảng, học sinh chăm chú lắng nghe, ghi chép. Giờ đây, người giáo viên phải là người biết thiết kế, tổ chức các hoạt động để học sinh có thể tự chiếm lĩnh được kiến thức. Qua đó hình thành cho học sinh những năng lực cần thiết: Năng lực thu thập thông tin liên quan đến văn bản; Năng lực giải quyết các tình huống đặt ra trong các văn 1

người học thông qua hoạt động trải nghiệm sáng tạo là một trong những nội dung rất cơ bản và quan trọng góp phần nâng cao hiệu quả dạy học. Việc đưa hoạt động trải nghiệm sáng tạo vào dạy học góp phần khắc phục những tồn tại của phương pháp dạy học hiện nay, nhằm đáp ứng yêu cầu cấp thiết của đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục. Xuất phát từ chủ trương đổi mới toàn diện giáo dục, trong đó đổi mới phương pháp giáo dục là một trong những khâu quan trọng để nâng cao chất lượng giáo dục hiện nay. Đồng thời trên cơ sở gắn bó với nghề và bắt nguồn từ những băn khoăn trăn trở trong quá trình dạy học môn ngữ văn ở trường THPT là làm thế nào để có được một giờ học tốt, làm sao để học sinh có thể phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo, vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học vào trong học tập và ứng dụng vào thực tế cuộc sống, đồng thời phát huy được năng lực vốn có của học sinh. Điều đó đã thôi thúc tôi suy nghĩ để đưa ra phương pháp phù hợp trong quá trình giảng dạy một số tác phẩm truyện ngắn trong chương trình ngữ văn 12 và có thể đáp ứng được phần nào định hướng giáo dục là chú trọng phát huy năng lực của học sinh. Tôi thiết nghĩ văn bản “Vợ chồng A Phủ’’ của Tô Hoài trong chương trình Ngữ văn lớp 12 được xem là bài hay, dung lượng kiến thức nhiều. Việc tổ chức học tập thông qua việc sử dụng kiến thức liên môn, tăng cường hoạt động trải nghiệm là một trong những giải pháp sẽ đem lại hiệu quả cao. Hoạt

động trải nghiệm chắc chắn sẽ làm cho bài học trở nên sinh động, hấp dẫn

được những vấn đề nảy sinh trong thực tiễn cuộc sống, nâng cao hiệu quả dạy

hơn tạo niềm say mê tìm tòi, tư duy sáng tạo, từ đó phát triển năng lực học tập

học Ngữ văn ở trường phổ thông. Phát huy được tác dụng của việc dạy học

và kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn của mình.

gắn với thực tiễn.

Với những ý nghĩa và lý do trên tôi quyết định chọn đề tài: Dạy học văn bản “ Vợ chồng A Phủ’’ của Tô Hoài bằng các hoạt động trải nghiệm sáng tạo nhằm phát huy các kỷ năng, năng lực cho học sinh. 2. Mục đích nghiên cứu

6. Nhiệm vụ nghiên cứu Nghiên cứu về lý luận dạy học trải nghiệm sáng tạo, tích hợp liên môn và phát triển năng lực học sinh . Nghiên cứu thực trạng của việc dạy học Ngữ văn với bài “ Vợ chồng A

- Đối với học sinh: Biết vận dụng kiến thức liên môn, tăng cường trải nghiệm, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh trong giờ học.

Phủ’’của Tô Hoài. Xây dựng các tiến trình dạy học theo định hướng tăng cường hoạt động trải nghiệm sáng tạo, phát huy năng lực cho học sinh.

Đồng thời vận dụng được kiến thức đã học vào giải quyết các vấn đề nảy sinh

7. Phương pháp nghiên cứu

trong học tập cũng như trong thực tiễn cuộc sống.

Đề tài sử dụng các nhóm phương pháp nghiên cứu sau:

- Đối với giáo viên: Thiết kế bài giảng sáng tạo, nâng cao hiệu quả bài học là niềm say mê tiếp thêm sức mạnh để thực hiện nhiệm vụ trồng người. 3. Đối tượng nghiên cứu

- Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: Phân tích, tổng hợp, khái quát hóa các tài liệu lý luận và các văn bản pháp quy về tích hợp liên môn trong dạy học.

Nghiên cứu về lý luận dạy học trải nghiệm sáng tạo, tích hợp liên môn

- Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Khảo sát, thực nghiệm, ứng

và phát triển năng lực học sinh . Lấy tác phẩm làm đối tượng nghiên cứu

dụng công nghệ thông tin, soạn giáo án thể nghiệm, minh họa thông qua hệ

trong phạm vi bài “ Vợ chồng A Phủ ’’ của Tô Hoài.

thống tranh, ảnh và phiếu học tập.

4. Phạm vi nghiên cứu

8. Đóng góp mới của đề tài nghiên cứu

- Để thực hiện tốt vấn đề nghiên cứu tôi đã chọn học sinh khối 12 nơi

- Về mặt khoa học: Góp phần làm rõ cơ sở lý luận của dạy học trải

tôi công tác làm đối tượng nghiên cứu, chọn 2 lớp 12A2 ( lớp thực nghiệm)

nghiệm sáng tạo trong dạy học ở trường phổ thông nói chung, dạy học Ngữ

và 12A10 (lớp đối chứng). Hai lớp được chọn làm đối tượng tham gia nghiên

văn nói riêng.

cứu có những nét tương đồng về đặc điểm và trình độ. - Lấy kết quả bài kiểm tra 15 phút để làm đối chứng (kết quả bài kiểm tra ở phần phụ lục)

- Về mặt thực tiễn: Đề xuất quy trình, nội dung và hình thức tổ chức dạy học có tính khả thi nhằm tăng cường hoạt động trải nghiệm sáng tạo, phát huy năng lực học sinh qua dạy học văn bản “ Vợ chồng A Phủ ’’ của

5. Giả thuyết khoa học

Tô Hoài.

Dạy học văn bản “ Vợ chồng A Phủ ’’ của Tô Hoài theo định hướng tăng cường hoạt động trải nghiệm sáng tạo, phát huy năng lực học sinh sẽ giúp học sinh phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của mình, đồng thời trang bị được một số kỹ năng: tự tin trong ứng xử, giao tiếp, tự giải quyết

PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 1. Cơ sở lí luận. 1.1.Cơ sở pháp lí

Việc đổi mới phương pháp dạy học đòi hỏi những điều kiện thích hợp về

Đổi mới phương pháp dạy học đang thực hiện bước chuyển từ chương

phương tiện, cơ sở vật chất và tổ chức dạy học, điều kiện về tổ chức, quản lý.

trình giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người học, nghĩa

Ngoài ra, phương pháp dạy học còn mang tính chủ quan. Mỗi giảng viên với

là từ chỗ quan tâm đến việc HS học được cái gì đến chỗ quan tâm HS vận

kinh nghiệm riêng của mình cần xác định những phương hướng riêng để cải

dụng được cái gì qua việc học. Để đảm bảo được điều đó, phải thực hiện

tiến phương pháp dạy học và kinh nghiệm của cá nhân.

chuyển từ phương pháp dạy học theo lối “truyền thụ một chiều” sang dạy

Sự nghiệp công nghiệp hoá và hiện đại hoá đất nước ngày nay đòi hỏi nguồn nhân lực không những chỉ đủ về số lượng mà còn phải có chất lượng. Nguồn nhân lực đóng vai trò hết sức to lớn đối với sự phát triển của mỗi đơn vị, doanh nghiệp nói riêng và của đất nước nói chung. Kiến thức và sự hiểu biết về nguyên tắc đảm bảo chất lượng ngày càng mở rộng hơn, logíc tất yếu đòi hỏi chất lượng đào tạo ngày càng phải tốt hơn. Một trong những định hướng cơ bản của việc đổi mới giáo dục là chuyển từ nền giáo dục mang tính hàn lâm, kinh viện, xa rời thực tiễn sang một nền giáo dục chú trọng việc hình thành năng lực hành động, phát huy tính chủ động, sáng tạo của người học. Định hướng quan trọng trong đổi mới PPDH là phát huy tính tích cực, tự lực và sáng tạo, phát triển năng lực hành động, năng lực cộng tác làm việc của người học. Đó cũng là những xu hướng quốc tế trong cải cách PPDH ở nhà

cách học, cách vận dụng kiến thức, rèn luyện kỹ năng, hình thành năng lực và phẩm chất. Tăng cường việc học tập trong nhóm, đổi mới quan hệ giáo viên – học sinh theo hướng cộng tác có ý nghĩa quan trọng nhằm phát triển năng lực xã hội. Bên cạnh việc học tập những tri thức và kỹ năng riêng lẻ của các môn học chuyên môn cần bổ sung các chủ đề học tập tích hợp liên môn nhằm phát triển năng lực giải quyết các vấn đề phức hợp. Đối với giáo viên Trung học, đó là cách hiểu mới về môn học, về bản chất của khoa học và nghệ thuật của văn chương. Không hiểu văn không thể dạy văn. Yêu cầu nắm vững kiến thức cơ bản về ngữ văn vẫn là một trong những nhân tố quan trọng về tiềm năng của người giáo viên trong quá trình thực hiện đổi mới phương pháp dạy học. Đổi mới phương pháp dạy học không có nghĩa là loại bỏ các phương pháp dạy học truyền thống như thuyết trình, đàm thoại, luyện tập mà cần bắt

trường. Đổi mới PPDH môn ngữ văn ở trường THPT là kết quả của một quá trình nghiên cứu, thực hiện kiên trì và được nghiệm thu. Khâu đột phá về chất lượng đổi mới phương pháp dạy học Ngữ văn là bồi dưỡng năng lực thực hành nghề nghiệp của đội ngũ giáo viên. Trước hết đội ngũ giáo viên phải nhận thức việc đổi mới phương pháp dạy học bộ môn thường xuyên là lẽ sống, là trách nhiệm, lương tâm, danh dự của người thầy. Thầy giỏi mới đào tạo được trò giỏi. Thầy giỏi ở trường THPT là người có khả năng tự nghiên cứu để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ theo xu thế quốc tế, đáp ứng những đòi hỏi của đất nước trong thời kì công nghiệp hóa, hiện đại hóa, biết thường xuyên vận dụng kết quả tự nghiên cứu của mình vào quá trình dạy học bộ môn. 5

đầu bằng việc cải tiến để nâng cao hiệu quả và hạn chế nhược điểm của chúng. Để nâng cao hiệu quả của các phương pháp dạy học này người giáo viên trước hết cần nắm vững những yêu cầu và sử dụng thành thạo các kỹ thuật của chúng trong việc chuẩn bị cũng như tiến hành bài lên lớp, kỹ thuật đặt các câu hỏi và xử lý các câu trả lời trong đàm thoại, hay kỹ thuật làm mẫu trong luyện tập. Tuy nhiên, các phương pháp dạy học truyền thống có những hạn chế tất yếu, vì thế bên cạnh các phương pháp dạy học truyền thống cần kết hợp sử dụng các phương pháp dạy học mới, có thể tăng cường tính tích cực nhận thức của học sinh. Việc đổi mới giáo dục Trung học dựa trên những đường lối, quan điểm chỉ đạo giáo dục của nhà nước, đó là những định hướng quan trọng về chính

sách và quan điểm trong việc phát triển và đổi mới giáo dục Trung học. Việc

luyện tập, thực hành, trình bày, thảo luận, bảo vệ kết quả học tập của mình;

đổi mới phương pháp dạy học cần phù hợp với những định hướng đổi mới

giáo viên tổng hợp, nhận xét, đánh giá, kết luận để học sinh tiếp nhận và vận

chung của chương trình giáo dục trung học.

dụng.

Những quan điểm và đường lối chỉ đạo của nhà nước về đổi mới giáo

Trong phần mục tiêu tổng quát, các chỉ tiêu quan trọng và nhiệm vụ

dục nói chung và giáo dục trung học nói riêng được thể hiện trong nhiều văn

trọng tâm trong 5 năm 2016-2020, Nghị quyết Đại hội XII của Đảng đã đưa ra

bản:

một trong những nhiệm vụ trọng tâm đó là: “Đổi mới căn bản và toàn diện – Luật giáo dục số 38/2005/QH11, Điều 28 quy định: Phương pháp

giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động sáng tạo của

giáo dục, đào tạo (GD-ĐT); phát triển nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao”.

học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng

Giáo viên tổ chức, hướng dẫn hoạt động học tập cần tạo ra môi trường

phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm; rèn luyện kỹ năng vận

học tập thân thiện và những tình huống có vấn đề nhằm khuyến khích người

dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng

học tích cực tham gia các hoạt động học tập. Chính người thầy giáo phải khơi

thú học tập cho học sinh.

gợi, khuyến khích học sinh tự khẳng định năng lực và nguyện vọng của bản

– Nghị quyết hội nghị trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản toàn

thân, đồng thời rèn cho các em thói quen và khả năng tự học, phát huy tiềm

diện giáo dục và đào tạo: “ Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và

năng và vận dụng hiệu quả những kiến thức, kỹ năng đã tích lũy. Từ đây tạo

học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo và vận

tiền đề để phát triển con người toàn diện trong bối cảnh phát triển của cách

dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt, một

mạng công nghiệp 4.0, hướng tới một nền giáo dục Việt Nam hiện đại và hội

chiều, ghi nhớ máy móc. Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự

nhập quốc tế.

học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực…”

Những quan điểm, định hướng nêu trên là cơ sở lí luận và môi trường pháp lí thuận lợi cho việc đổi mới giáo dục phổ thông nói chung, đổi mới

– Chiến lược phát triển giáo dục giai đoạn 2011-2020 ban hành kèm theo quyết định 711/QĐ-TTg ngày 13/6/2012 của Thủ tướng chính phủ chỉ

phương pháp dạy học theo định hướng phát triển kỷ năng, năng lực người học nói riêng.

rõ: “ Tiếp tục đổi mới phương pháp dạy học và đánh giá kết quả học tập, rèn

1.2. Mục tiêu của dạy học môn Ngữ văn ở trường THPT

luyện theo hướng phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo và năng

- Cung cấp, bồi dưỡng kiến thức về văn học cho học sinh

lục tự học của người học.”

Mục tiêu dạy học môn Ngữ văn là sự cụ thể hóa mục tiêu giáo dục nói

-Bộ GD&ĐT vừa có văn bản hướng dẫn thực hiện chương trình GDPT hiện hành theo định hướng phát triển năng lực và phẩm chất học sinh từ năm

chung, chú trọng dạy chữ, dạy người và hướng nghiệp. Đi vào cụ thể, môn học Ngữ văn nhấn mạnh 3 mục tiêu chính sau:

học 2017-2018: Chú trọng rèn cho học sinh phương pháp tự học, tự nghiên

+ Trang bị những kiến thức phổ thông, cơ bản, hiện đại, có tính hệ

cứu SGK để tiếp nhận và vận dụng kiến thức mới thông qua giải quyết nhiệm

thống về ngôn ngữ và văn học- trọng tâm là Tiếng Việt và Văn học Việt Nam

vụ học tập đặt ra trong bài học; dành nhiều thời gian trên lớp cho học sinh

, phù hợp với trình độ phát triển của lứa tuổi và yêu cầu đào tạo nguồn nhân

học sinh những phẩm chất tư tưởng, ý chí, tình cảm, giá trị, kỹ năng(KN)

lực trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

sống và những năng lực cần có của con người trong xã hội hiện đại. Nội dung

+ Hình thành và phát triển ở học sinh các năng lực sử dụng Tiếng Việt,

của HĐ TNST được thiết kế theo hướng tích hợp nhiều lĩnh vực, môn học

tiếp nhận văn bản, cảm thụ thẩm mỹ, phương pháp học tập tư duy, đặc biệt là

thành các chủ điểm mang tính chất mở. Hình thức và phương pháp tổ chức đa

phương pháp tự học, năng lực ứng dụng những điều đã học vào cuộc sống.

dạng, phong phú, mềm dẻo, linh hoạt, mở về không gian, thời gian, quy mô,

+ Bồi dưỡng cho học sinh tình yêu tiếng Việt, văn học, văn hóa, tình

đối tượng và số lượng…để học sinh có nhiều cơ hội tự trải nghiệm”.

yêu gia đình, thiên nhiên, đất nước, lòng tự hào dân tộc, ý chí tự lập, tự

Trong dạy học trải nghiệm sáng tạo là những hoạt động giáo dục được

cường, lý tưởng xã hội chủ nghĩa, tinh thần dân chủ nhân văn, giáo dục cho

tổ chức gắn liền với kinh nghiệm, cuộc sống để học sinh trải nghiệm và sáng

học sinh trách nhiệm công dân, tinh thần hữu nghị hợp tác quốc tế, ý thức tôn

tạo, phát huy các kỷ năng, năng lực của mình.

trọng và phát huy các giá trị văn hóa dân tộc và nhân loại" - Hình thành phương pháp tự kiến tạo tri thức văn học cho học sinh.

1.3.2. Khái niệm năng lực học sinh Bộ Giáo dục Quebec Canada, trong cuốn Công nghệ Giáo dục kỹ thuật

Để học sinh tự kiến tạo tri thức văn học, giáo viên cần hướng dẫn học

và dạy nghề (nguyên bản tiếng Pháp đã được dịch sang tiếng Việt), định nghĩa

sinh chiếm lĩnh các tác phẩm văn chương. Phải làm sao cho học sinh tự vận

năng lực là “khả năng thực hiện một nhiệm vụ trọn vẹn, đạt chuẩn kỹ năng

động, tự phát triển từ nhận thức về đặc điểm của tác phẩm văn chương và đặc

tương ứng với ngưỡng quy định.

trưng của quy luật tiếp nhận văn chương, từ đặc điểm của quá trình cảm nhận tác phẩm của văn học của học sinh để phân chia một cách bao quát những cấp độ, những hình thức hoạt động, chiếm lĩnh tác phẩm của học sinh. 1.3. Ý nghĩa cấp thiết của hoạt động trải nghiệm sáng tạo nhằm phát triển kỷ năng, năng lực của học sinh THPT. 1.3.1. Khái niệm trải nghiệm sáng tạo

Theo trường phái của Anh: “Năng lực giới hạn bởi ba yếu tố: Kiến thức, kĩ năng, thái độ. Đây còn gọi là mô hình ASK”. Theo trường phái của Mỹ: “Năng lực là bất kỳ yếu tố tâm lý của cá nhân có thể giúp hoàn thành nhanh chóng công việc hay hoạt động nào đó một cách hiệu quả”. Các nhà tâm lí học Việt Nam cho rằng: “Năng lực là tổng hợp các đặc

Theo từ điển tiếng Việt: “Trải nghiệm là trải qua, kinh qua. Trải nghiệm

điểm, thuộc tính tâm lí của cá nhân phù hợp với yêu cầu đặc trưng của một

là trải qua thực tế để rút ra được những kinh nghiệm. Trải nghiệm thiên về các

hoạt động nhất định nhằm đảm bảo cho hoạt động đạt hiệu quả cao”. Người ta

hoạt động thực tế”

cũng chia năng lực thành năng lực chung, cốt lõi và năng lực chuyên môn,

Theo từ điển giáo dục học: “Trải nghiệm là hành động thực hành, thực nghiệm các vấn đề đặt ra trong bài học và những vấn đề liên quan đến bài học”

trong đó, năng lực chung là cốt lõi, là năng lực cơ bản cần thiết làm nền tảng để phát triển năng lực chuyên môn. 1.3.3. Khái niệm kỷ năng sống

Dự thảo Đề án đổi mới chương trình và sách giáo khoa giáo dục phổ thông sau năm 2015 đã nêu: “Hoạt động trải nghiệm sáng tạo(HĐ TNST) bản

Hiện nay chưa có một khái niệm nào thống nhất trên toàn thế giới về kĩ năng sống, kĩ năng sốngđược tiếp cận theo nhiều quan điểm khác nhau.

chất là những hoạt động giáo dục (HĐGD) nhằm hình thành và phát triển cho

Quan niệm rộng nhất là quan niệm do Tổ chức Văn hóa, Khoa học và Giáo dục của Liên hiệp quốc (UNESCO) đưa ra, dựa trên cơ sở là bốn mục tiêu cơ bản của việc học: Học để biết – Học để làm – Học để là chính mình – Học để cùng chung sống. Dựa vào đó, UNESCO định nghĩa “Kĩ năng sống là năng lực cá nhân để thực hiện đầy đủ các chức năng và tham gia vào cuộc

cảm, giao tiếp, ngôn ngữ, tư duy một cách toàn diện, là nền tảng để các em tự tin bước vào đời. 1.3.4. Nội dung của hoạt động trải nghiệm sáng tạo và một số hình thức trải nghiệm sáng tạo. Phương pháp dạy học theo quan điểm phát triển năng lực không chỉ chú ý tích cực hóa học sinh về mặt trí tuệ mà còn chú ý rèn luyện năng lực giải

sống hàng ngày”. Quan niệm hẹp hơn là quan niệm do Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đưa

quyết vấn đề gắn với những tình huống của cuộc sống và nghề nghiệp, đồng

ra, dựa trên lý thuyết học tập xã hội của Bandura (1977), tức là nhấn mạnh sự

thời gắn hoạt động trí tuệ với hoạt động thực hành, thực tiễn. Tăng cường việc

học tập qua quá trình trải nghiệm của con người, qua sự tích lũy kinh nghiệm

học tập trong nhóm, đổi mới quan hệ giáo viên – học sinh theo hướng cộng

sống, cấu trúc kinh nghiệm và chủ động nắm lấy kinh nghiệm. Theo đó,

tác có ý nghĩa quan trọng nhằm phát triển năng lực xã hội. Các hoạt động cá

WHO định nghĩa “Kĩ năng sống” là những năng lực giao tiếp đáp ứng và

nhân, nhóm được tổ chức linh hoạt sao cho vừa giúp học sinh huy động kiến

những hành vi tích cực của cá nhân có thể giải quyết có hiệu quả những yêu

thức, kỹ năng, kinh nghiệm của bản thân, vừa xây dựng được ý thức hợp tác,

cầu và thách thức của cuộc sống hàng ngày”.

tinh thần học tập lẫn nhau.

Có thể nói, kỹ năng sống là tập hợp các hành vi tích cực và khả năng

Bên cạnh việc học tập những tri thức và kỹ năng riêng lẻ của các môn

thích nghi cho phép mỗi cá nhân đối phó hiệu quả với các nhu cầu và thách

học chuyên môn cần bổ sung các chủ đề học tập phức hợp nhằm phát triển

thức của cuộc sống hàng ngày; nói cách khác là khả năng tâm lý xã hội. Đó là

năng lực giải quyết các vấn đề phức hợp.

tập hợp các kỹ năng mà con người tiếp thu qua giáo dục hoặc trải nghiệm trực

Thực tế cho thấy, áp dụng phương pháp học này, học sinh tỏ ra rất hào

tiếp được dùng để xử lý các vấn đề và câu hỏi thường gặp trong đời sống con

hứng với nội dung bài học, vốn kiến thức tổng hợp của học sinh được bổ sung

người. Các chủ đề rất đa dạng tùy thuộc vào chuẩn mực xã hội và mong đợi

nhẹ nhàng, tự nhiên nhưng rất hiệu quả.

của cộng đồng. Kỹ năng sống có chức năng đem lại hạnh phúc và hỗ trợ các cá nhân trở thành người tích cực và có ích cho cộng đồng. Ở Việt Nam, với Đề án đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo, mục tiêu giáo dục đang chuyển hướng từ trang bị kiến thức nặng lý thuyết

Môn Ngữ văn trong chương trình THPT có thể trải nghiệm sáng tạo bằng nhiều hình thức: - Có thể quan sát hình ảnh để trao đổi một vấn đề nào đó có liên quan đến bài học, thiết kế dưới dạng kết nối hoặc những câu hỏi nhẹ nhàng.

sang trang bị những năng lực cần thiết và phẩm chất cho người học. Điều đó

- Một số hoạt động có thể yêu cầu học sinh đọc diễn cảm, kể chuyện,

cũng khẳng định thêm tầm quan trọng và yêu cầu thiết yếu đưa giáo dục kĩ

ngâm thơ, hát hoặc vẽ tranh về chủ đề liên quan đến bài học. Các hoạt động

năng sống vào trường học cùng với các môn học và các hoạt động giáo dục.

này trong một số trường hợp thiết kế thành cuộc thi nhằm tạo không khí sôi

Giáo dục kỹ năng sống là rất quan trọng và cần thiết cho học sinh. Giáo dục kỹ năng sống giúp cho học sinh phát triển nhân cách, thể chất, tình

nổi, hứng thú cho học sinh. - Tổ chức hoạt động trải nghiệm bằng trò chơi, hoạt động tham quan thực tế, sắm vai, hoạt động nhóm, ứng dụng giải quyết vấn đề thực tiễn.

1.3.5. Tầm quan trọng của hoạt động trải nghiệm sáng tạo, phát huy

Các chuyên gia giáo dục cũng khẳng định, hoạt động trải nghiệm sáng tạo là hoạt động giáo dục, trong đó, dưới sự hướng dẫn và tổ chức của nhà

năng lực học sinh THPT Sự phát triển nhanh chóng về thông tin cũng như khoa học kĩ thuật đã thay đổi hình thái giáo dục. Giáo dục đang chuyển dần từ giáo dục theo nội dung kiến thức sang giáo dục theo năng lực, theo đó người học khi tốt nghiệp ra trường có đủ năng lực để nắm vững kiến thức và kĩ năng nhằm đáp ứng yêu

giáo, từng cá nhân học sinh được tham gia trực tiếp vào các hoạt động thực tiễn khác nhau của đời sống gia đình, nhà trường cũng như ngoài xã hội với tư cách là chủ thể của hoạt động, qua đó phát triển năng lực thực tiễn, phẩm chất nhân cách và phát huy tiềm năng sáng tạo của mình.

cầu của xã hội cũng như thị trường lao động. Hệ thống giáo dục của Việt Nam

Việc đưa hoạt động trải nghiệm, sáng tạo vào trong nhà trường như một

để theo kịp với các hệ thống giáo dục tiên tiến trên thế giới cũng đã bắt đầu

phương pháp dạy học góp phần khắc phục những tồn tại của chương trình

chuyển đổi sang hình thái giáo dục năng lực.

giáo dục hiện nay, đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản toàn diện giáo dục.

Trước yêu cầu về đổi mới giáo dục, những năm gần đây, Bộ GD&ĐT đã

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học của Bộ Giáo dục - Đào tạo cũng đã

yêu cầu các trường phổ thông chú trọng đổi mới phương pháp dạy học, tăng

yêu cầu đa dạng hóa các hình thức học tập chú trọng các hoạt động trải

cường các hoạt động trải nghiệm sáng tạo để phát triển phẩm chất, năng lực

nghiệm sáng tạo, nghiên cứu khoa học của học sinh.

cho học sinh. Vì vậy, nhà trường các cấp đã chú trọng công tác tổ chức các hoạt động trải nghiệm cho HS.

Tăng cường hoạt động trải nghiệm sáng tạo, phát huy năng lực là giải pháp có tính khả thi cao, có thể vận dụng trong bất kỳ điều kiện nào của nhà

Việc tổ chức các hoạt động ngoại khóa trải nghiệm, nâng cao kiến thức kỹ

trường, phương pháp này không chỉ hữu ích với học sinh mà còn nhẹ nhàng,

năng sống, đặc biệt là hoạt động hướng nghiệp cho học sinh là điều cần được

hiệu quả đối với giáo viên trong một tiết dạy. Đồng thời làm cho bài học thêm

khuyến khích trong trường học. Bởi lẽ hoạt động này giúp các em phát triển

sinh động tránh nhàm chán.HS cũng thay đổi nhận thức về di tích lịch sử.

toàn diện, năng động, sáng tạo, thích nghi tốt với môi trường sống.

Nhiều thầy cô giáo sau khi đưa học sinh của mình đi tham quan, đã khẳng

Tại thành phố Hà Nội, hoạt động trải nghiệm sáng tạo cho học sinh những năm gần đây được các nhà trường coi trọng. Giờ học Lịch sử, Giáo dục công dân của học sinh Trường THPT Nguyễn Tất Thành được giáo viên lồng ghép vào các hoạt động ngoại khóa. Học sinh được đến tham quan làng Cốm Vòng, từ đó các em sưu tầm, làm video clip trải nghiệm. Tương tự, đến tham quan làng gốm Bát Tràng học sinh vừa được quan sát thực tế các hoạt động của làng gốm từ khâu chọn đất, nhào đất, nặn, phơi, nung, và bày bán sản phẩm…vv.

định: nhất định sẽ dẫn con đến di tích đó. Điều này cho thấy hoạt động trải nghiệm sáng tạo của học sinh có tác động tích cực. Bản thân HS thông qua cách làm clip đã biết lồng âm thanh, hình ảnh, phối cảnh, phối hình, tạo thoại. Cách làm sáng tạo của học sinh nhiều khi khiến thầy cô ngạc nhiên vì khi giao việc cho các em họ cũng không nghĩ các em làm được như vậy. Thế nhưng thực tế học sinh đã làm được điều vượt hơn cả mong đợi của giáo viên. Khi cho học sinh trải nghiệm sáng tạo, có những cái nhà trường không có đủ điều kiện, thời gian để truyền đạt hết kiến thức khi học ở trên lớp, nhưng thực tế trải nghiệm đã bổ sung cho các em. Các em trưởng thành cả về trình độ và nhận thức, vốn sống. Bản thân các em rút ra được kinh nghiệm

sống cho mình. Như đến bảo tàng hay nơi trang nghiêm, học sinh biết ăn mặc

sinh. Nội dung thông tin trong các văn bản đọc - hiểu hết sức phong phú, có

đàng hoàng, nói năng lễ phép. Đây chính là điều thực tế đôi khi nhà trường

liên quan đến nhiều lĩnh vực trong cuộc sống và nhiều môn học khác, do vậy

không thể dạy hết được.

tích hợp liên môn là một điều quan trọng và cần thiết, đồng thời cần giúp học

1.4. Những định hướng dạy đọc - hiểu văn bản theo hướng tăng cường hoạt động trải nghiệm sáng tạo và phát triển kỷ năng, năng lực học sinh. 1.4.1. Những định hướng về đổi mới phương pháp dạy đọc - hiểu theo

sinh có phương pháp đọc, khả năng tự tìm kiếm nguồn thông tin đa dạng của cuộc sống. Để đọc - hiểu văn bản, cần định hướng cho học sinh phải thực hiện các nhiệm vụ sau: - Tìm kiếm thông tin từ văn bản.

hướng phát triển kỷ năng, năng lực Môn Ngữ văn giúp học sinh phát triển các năng lực và phẩm chất tổng quát và đặc thù, góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục của nhà trường phổ

- Giải thích, cắt nghĩa, phân loại, so sánh, kết nối thông tin để tạo nên những hiểu biết về văn bản.

thông nói chung. Năng lực tư duy, năng lực tưởng tượng và sáng tạo, năng lực

- Phản hồi và đánh giá thông tin trong văn bản.

hợp tác, năng lực tự học là những năng lực tổng quát, liên quan đến nhiều

- Vận dụng những hiểu biết về văn bản đã học vào việc đọc các loại văn

môn học. Năng lực sử dụng ngôn ngữ và năng lực thẩm mỹ mà chủ yếu là cảm thụ văn học là những năng lực đặc thù, trong đó năng lực sử dụng ngôn ngữ để giao tiếp và tư duy đóng vai trò hết sức quan trọng trong học tập của

bản khác nhau, đáp ứng những mục đích học tập và đời sống. 1.4.2. Định hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong dạy môn Ngữ văn THPT.

học sinh và công việc của các em trong tương lai, giúp các em nâng cao chất

Hoạt động trải nghiệm sáng tạo giúp học sinh biết huy động kiến thức,

lượng cuộc sống. Đồng thời với quá trình giúp học sinh phát triển các năng

kỹ năng để tiếp nhận kiến thức, kỹ năng mới và vận dụng chúng vào hoạt

lực tổng quát và đặc thù, môn Ngữ văn có sứ mạng giáo dục tình cảm và nhân

động thực tiễn. Thực tế cho thấy, áp dụng phương pháp học này, học sinh tỏ

cách cho người học. Tất cả các năng lực và phẩm chất trên đây đều được phát

ra rất hào hứng với nội dung bài học, vốn kiến thức tổng hợp của học sinh

triển thông qua các hoạt động dạy học, xoay quanh bốn lĩnh vực giao tiếp cơ

được bổ sung nhẹ nhàng, tự nhiên nhưng rất hiệu quả.

bản: đọc, viết, nói và nghe. Các kiến thức lí thuyết về tiếng Việt, lịch sử văn

Hoạt động trải nghiệm được tổ chức trong suốt tiến trình của bài học,

học, lí luận văn học và tập làm văn chủ yếu được dùng như là phương tiện

giáo viên cần xác định đúng mục đích, mức độ yêu cầu. Các hoạt động cá

tiến hành các hoạt động dạy học đó.

nhân, nhóm được tổ chức linh hoạt sao cho vừa giúp học sinh huy động kiến

Dạy học đọc - hiểu là một trong những nội dung cơ bản của đổi mới phương pháp dạy học Ngữ văn trong việc tiếp nhận văn bản. Khi hình thành

thức, kỹ năng, kinh nghiệm của bản thân vừa xây dựng được ý thức hợp tác, tinh thần học tập lẫn nhau.

năng lực đọc - hiểu của học sinh cũng chính là hình thành năng lực cảm thụ

Trong chương trình Ngữ văn THPT nói chung và Ngữ văn 11 nói

thẫm mỹ, khơi gợi liên tưởng, tưởng tượng và tư duy. Năng lực đọc - hiểu của

riêng, có rất nhiều tác phẩm có thể ứng dụng trải nghiệm sáng tạo, nhưng ở

học sinh còn được hiểu là sự tích hợp những kiến thức, kỹ năng của các phân

phạm vi một sáng kiến, người viết chỉ nêu định hướng ở một tác phẩm để

môn, các môn học liên quan và toàn bộ kỹ năng và kinh nghiệm sống của học

minh họa.

1.4.3. Định hướng thiết kế bài học Ngữ văn theo hướng phát triển kỷ

tiêu, yêu cầu và phương pháp cụ thể. Các hoạt động này hỗ trợ, bổ sung cho nhau trong suốt tiến trình bài học.

năng, năng lực Thiết kế bài dạy học Ngữ văn theo quan điểm tích hợp không chỉ chú trọng nội dung kiến thức tích hợp mà cần thiết phải xây dựng một hệ thống việc làm, thao tác tương ứng nhằm tổ chức, dẫn dắt học sinh từng bước thực hiện để chiếm lĩnh đối tượng học tập, nội dung môn học, đồng thời hình thành và phát triển năng lực, kỹ năng tích hợp, tránh áp đặt một cách làm duy nhất. Giáo án giờ học đọc - hiểu không phải là một bản đề cương kiến thức

2. Cơ sở thực tiễn 2.1. Thực trạng nhận thức về nhiệm vụ tăng cường hoạt động trải nghiệm sáng tạo, phát huy kỷ năng, năng lực học sinh. Đối với giáo viên, việc rèn kỹ năng sống đã được nhà trường chỉ đạo thực hiện song vẫn mang tính hình thức như chỉ thể hiện trên giáo án hoặc ở các tiết dạy thao giảng. Học sinh chưa được giáo viên chú trọng rèn kỹ năng

để giáo viên lên lớp giảng giải, truyền thụ áp đặt cho học sinh, mà là một bản

sống thường xuyên. Vì vậy các em còn nhút nhát, thiếu tự tin, khi tham gia

thiết kế các hoạt động, thao tác nhằm tổ chức cho học sinh thực hiện trong giờ

các hoạt động tập thể các em bộc lộ rất rõ điểm yếu này. Các giáo viên đã có

lên lớp để lĩnh hội tri thức, phát triển năng lực và nhân cách theo mục đích

ý thức đổi mới phương pháp dạy học Văn nhưng việc thực hiện mới chỉ mang

giáo dục và giáo dưỡng của bộ môn.

tính hình thức, thử nghiệm chứ chưa mang lại hiệu quả mong muốn. Một số

Đó là bản thiết kế gồm hai phần hợp thành hữu cơ: Một là, hệ thống các

giáo viên vẫn có thói quen dạy học theo kiểu truyền thụ kiến thức một chiều:

tình huống dạy học được đặt ra từ nội dung khách quan của bài văn, phù hợp

giáo viên giảng, học sinh lắng nghe, ghi nhớ và nhắc lại đúng điều mà giáo

với tính chất và trình độ tiếp nhận của học sinh. Hai là, hệ thống các hoạt

viên đã truyền đạt. Giáo viên chủ động cung cấp kiến thức cho học sinh, áp đặt

động, thao tác tương ứng với các tình huống trên do giáo viên sắp xếp, tổ

những kinh nghiệm, hiểu biết, cách cảm, cách nghĩ của mình tới học sinh. Một

chức hợp lí nhằm hướng dẫn học sinh từng bước tiếp cận, chiếm lĩnh bài văn

bộ phận không nhỏ giáo viên chưa được trang bị kĩ càng, đồng bộ về quan

một cách tích cực và sáng tạo.

điểm và lí luận phương pháp dạy học Văn mới. Ngoài ra sự thiếu thốn về

Bởi thế, thiết kế giờ học đọc - hiểu theo mô hình trường học mới cần tổ chức hoạt động cho học sinh qua các bước:

phương tiện và thiết bị dạy học như tranh, ảnh, sơ đồ, dụng cụ nghe nhìn để minh họa cho bài giảng, tài liệu tham khảo, các tác phẩm văn học cho giáo viên

- Hoạt động khởi động

ở nhiều trường học đã khiến cho việc áp dụng phương pháp dạy học mới gặp

- Hoạt động hình thành kiến thức mới

nhiều bất lợi, dẫn đến tình trạng dạy chay, học chay.

- Hoạt động thực hành

Về phía học sinh, mặc dầu môn Văn có vị trí, chức năng quan trọng đặc

- Hoạt động ứng dụng

biệt như vậy nhưng hiện nay đang xuất hiện tình trạng nhiều học sinh không

- Hoạt động bổ sung. Mỗi đơn vị kiến thức được hướng dẫn học theo một cấu trúc thống nhất gồm các hoạt động, trong đó có hoạt động cá nhân, hoạt động cặp đôi, hoạt động nhóm, hoạt động cộng đồng. Mỗi hoạt động được xây dựng với mục

thích học môn Ngữ văn. Tỉ lệ học sinh thi vào các trường khối C càng ngày càng ít. Một số học sinh chọn thi khối C không phải vì thích hoặc có khả năng học các môn khoa học xã hội mà chỉ vì họ không đủ khả năng để thi vào khối nào khác. Nhiều bậc phụ huynh cũng than phiền về việc con em mình không thích đọc sách văn học bằng các loại truyện tranh chỉ mang ý nghĩa giải trí

đơn thuần. Qua các kỳ thi, các bài kiểm tra môn Ngữ văn, có thể nhận thấy có

Trong quá trình giảng dạy môn Ngữ văn ở trường THPT mà đặc biệt là

nhiều học sinh học theo kiểu đối phó, học vẹt, lạm dụng tài liệu tham khảo,

giảng dạy những tác phẩm văn học thuộc thể loại truyện ngắn, trước đây, bản

không chú trọng kỹ năng diễn đạt, dùng câu, từ... Trong kỳ thi tốt nghiệp

thân tôi cùng các đồng nghiệp vẫn quen sử dụng phương pháp dạy học truyền

THPT, học sinh còn có cơ hội để quay cóp, trao đổi bài, sử dụng tài liệu nên

thống. Dạy học vẫn nặng về truyền thụ kiến thức lý thuyết và truyền thụ tri

có điểm cao mặc dù không chịu học. Thực tế trên đã khiến cho nhiều học sinh

thức một chiều vẫn là phương pháp dạy học chủ đạo của nhiều giáo viên. Số

vốn đã không thích học môn Ngữ văn, nhất là những học sinh thi các khối thi

giáo viên thường xuyên chủ động, sáng tạo trong việc phối hợp các phương

có các môn khoa học tự nhiên, càng có “cớ” để lạnh nhạt, hờ hững với môn

pháp dạy học cũng như sử dụng các phương pháp dạy học phát huy tính tích

học này.

cực, tự lực và sáng tạo của học sinh còn chưa nhiều. Việc rèn luyện kỹ năng

Một bộ phận không nhỏ học sinh không thích học Ngữ văn và yếu kém về năng lực cảm thụ văn chương không chỉ gây bi quan đối với dư luận xã hội mà còn tác động tiêu cực đến người dạy.Các em lười phát biểu, thụ động trong giờ học.Nhiều lúc lên lớp các em lại không quan tâm, chú ý nghe giảng thậm chí còn nói chuyện riêng hoặc chế giễu những bạn chăm chỉ môn này.Từ đó dẫn đến giờ học trôi qua nặng nề, lớp học trầm lặng, tinh thần học tập của học sinh mệt mỏi. Các số liệu thống kê cho thấy, môn Ngữ văn đang bị tuyệt đại đa số học sinh phổ thông chối bỏ, hầu hết học sinh THPT chỉ cần học văn để thi đỗ tốt nghiệp. Mặt khác, theo thống kê kết quả tuyển sinh đại học, cao đẳng những năm gần đây có nhiều bài thi môn Ngữ văn của học sinh khiến người đọc dở khóc dở cười vì những sai sót cơ bản như sai chính tả, sai kiến thức, suy diễn cảm tính, viết mà không hiểu những gì mình đã viết... Có một thực tế lo ngại hiện nay nữa là rất ít học sinh biết rung động trước những tác phẩm văn học hay. Do vậy, khi làm bài học sinh thường suy luận chủ quan, thô tục hóa văn chương. Điều đó cho thấy học sinh rất lơ mơ về kiến thức Ngữ văn. Hiện nay, một số học sinh không có thói quen đọc sách, các tác phẩm văn học để tích lũy kiến thức, vốn từ, phục vụ cho việc học môn văn. Thậm chí

sống, kỹ năng giải quyết các tình huống thực tiễn cho học sinh thông qua khả năng vận dụng tri thức tổng hợp chưa thực sự được quan tâm. Việc ứng dụng công nghệ thông tin – truyền thông, sử dụng các phương tiện dạy học chưa được thực hiện rộng rãi và hiệu quả trong các trường trung học phổ thông. Những giờ dạy học Ngữ văn trước đây tôi thấy dù có thành công mấy đi chăng nữa thì học sinh mới chỉ dừng lại ở mức độ lĩnh hội, tiếp thu và ghi nhớ tri thức một cách máy móc mà chưa phát huy hết được năng lực chủ động, sáng tạo trong quá trình chiếm lĩnh tri thức mới. Là một giáo viên đứng trên bục giảng tôi luôn băn khoăn suy nghĩ, trăn trở làm cách nào có thể nâng cao được chất lượng giáo dục học sinh và điều quan trọng hơn là học sinh qua mỗi bài học các em có thể khám phá được những tri thức mới như thế nào và có thể ứng dụng được gì vào trong thực tiễn cuộc sống. Chính vì điều đó tôi muốn cố gắng nghiên cứu, tìm hiểu để có thể đưa ra được một phương pháp dạy học phù hợp với thực tiễn dạy học Ngữ văn ngày nay. 2.2. Thực trạng tổ chức dạy học Ngữ văn gắn với việc tăng cường hoạt động trải nghiệm sáng tạo, phát huy kỷ năng, năng lực học sinh THPT Thứ nhất: Dạy học đọc chép. Hiện tượng dạy học đọc chép trong môn

nhiều học sinh cho rằng Ngữ văn là bộ môn không thực tế, vô bổ. Hiện trạng này

văn trước đây và môn ngữ văn rất phổ biến ở các trường phổ thông hiện nay.

cho thấy vấn đề cảm thụ và diễn đạt văn chương của học sinh là rất đáng báo

Đọc chép trong giờ chính khóa và trong các lò luyện thi. Thầy cô đọc trước,

động.

HS chép sau, hay thầy cô vừa đọc vừa ghi bảng rồi HS chép theo. Đối với các

bài khái quát về giai đoạn văn học hay khái quát về tác gia thầy cô cũng

Để tránh sự nghèo nàn, đơn điệu trong dạy văn là một vấn đề không

thường tóm tắt rồi đọc cho HS chép. Đối với bài “giảng văn” thầy cô cũng

dễ. Ở đó có những vấn đề thuộc về ý thức, thái độ, tình cảm nghề nghiệp,

thường nêu “câu hỏi thu từ”, rồi giảng, sau đó đọc chậm cho HS chép các kết

năng lực của giáo viên, song việc giáo dục kỹ năng sống gắn với dạy học ngữ

luận, nhận định. Trong cách dạy này HS tiếp thu hoàn toàn thụ động, một

văn sẽ góp phần giảng dạy môn Ngữ văn sinh động và hiệu quả.

chiều.

Mục tiêu của môn Ngữ văn ở trường phổ thông là hình thành và phát Thứ hai: Dạy nhồi nhét. Dạy nhồi nhét cũng là hiện tượng phổ biến do

triển ở học sinh năng lực chung (tức năng lực giao tiếp, bao gồm kiến thức

thầy cô sợ dạy không kĩ, ảnh hưởng đến kết quả làm bài thi của HS, cho nên

tiếng Việt cùng với bốn kĩ năng cơ bản: Nghe, nói, đọc, viết và khả năng ứng

dạy từ a đến z, không lựa chọn trọng tâm, không có thì giờ nêu vấn đề cho HS

dụng các kiến thức và kĩ năng ấy vào các tình huống giao tiếp khác nhau

trao đổi, sợ “cháy” giáo án. Kết quả của lối dạy này cũng là làm cho HS tiếp

trong cuộc sống) và năng lực chuyên biệt (tức năng lực văn học, gồm tiếp

thu một cách thụ động, một chiều.

nhận hoặc cảm thụ văn học, sáng tác văn học.

Thứ ba: Dạy học văn như nhà nghiên cứu văn học. Một hiện tượng

3. Thiết kế giáo án thực nghiệm

thường thấy là cách giảng văn trên lớp như cách nghiên cứu văn học của các

VỢ CHỒNG A PHỦ - TÔ HOÀI

học giả, như cách học của sinh viên văn học. Đó là cách phân tích sâu về tâm

(3 tiết)

lí, về kĩ thuật ngôn từ, về phương pháp sáng tác….. Trong khi đố đối với HS

A. MỤC TIÊU BÀI HỌC

môn ngữ văn chỉ cần dạy cho HS đọc hiểu, tiếp nhận tác phẩm như một độc

1. Kiến thức:

giả bình thường là đủ, nghĩa là chỉ cần nắm bắt đúng ý nghĩa, tư tưởng của tác

Tiết 1:

phẩm, một vài nét đặc sắc về nghệ thuật đủ để thưởng thức và gây hứng thú.

+ Hiểu được những nét cơ bản về tác giả Tô Hoài và tác phầm “Vợ chồng

Thứ tư: Dạy học thiếu sự hợp tác giữa trò và thầy, giữa trò với trò.

A Phủ’’.

Mỗi cá nhân trong quá trình học tập đều có hạn chế, bởi mỗi người thường chỉ

+ Hiểu được vẻ đẹp cũng như nỗi khổ của nhân vật Mị.

chú ý vào một số điểm, bỏ qua hoặc không đánh giá hết ý nghĩa của các kiến

Tiết 2:

thức khác. Trong điều kiện đó, nếu biết cách hợp tác trong học tập, giữa thầy

+ HS cảm nhận được sức sống tiềm tàng của nhân vật Mị .

giáo và HS, HS với HS có thể nhắc nhở nhau, bổ sung cho nhau, làm cho kiến

+ Hiểu được tính cách, số phận của nhân vật A Phủ.

thức được toàn diện và sâu sắc.

+ Thấy được cảnh xử kiện- hủ tục lạc hậu trong phong tục tập quán của

Có thể nói, các kĩ năng của học sinh ít được chú ý rèn luyện trong giờ

người dân miền núi Tây Bắc trước cách mạng.

dạy văn. Môn văn có thể phát huy nhiều kĩ năng : kĩ năng phân tích ngôn ngữ,

+ Tổng kết giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm.

kĩ năng giao tiếp, kĩ năng thuyết phục, kĩ năng làm chủ cảm xúc..., nhưng

Tiết 3:

phần lớn giờ học chỉ đi sâu vào những kĩ năng tiếp nhận lí thuyết mà chưa

+ HS biết sử dụng những kiến thức, kĩ năng đã học để giải quyết các vấn

phát huy những kĩ năng sống cho học sinh.

đề, các tình huống diễn ra trong cuộc sống.

+ HS biết nghiên cứu, sáng tạo, tìm ra cái mới theo sự hiểu biết của

b. Định hướng các năng lực hình thành

mình, tìm phương pháp giải quyết vấn đề và đưa ra những phương án giải quyết khác nhau góp phần hình thành năng lực học tập, năng lực giao tiếp…

- Năng lực chung: Năng lực tự học; năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề, năng lực hợp tác, năng lực ngôn ngữ.

2. Kỹ năng:

- Năng lực chuyên biệt:

- Làm quen với các hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong đọc hiểu văn

+ Năng lực trải nghiệm ( đóng vai, thuyết trình)

bản.

+ Năng lực thu thập thông tin liên quan đến văn bản. - Biết cách đọc hiểu truyện ngắn hiện đại theo đặc trưng thể loại.

+ Năng lực giải quyết những tình huống đặt ra trong các văn bản.

- Vận dụng kiến thức đã học để giải quyết vấn đề đặt ra trong thực tiễn.

+ Năng lực hợp tác thảo luận về nội dung và nghệ thuật của văn bản.

3. Thái độ:

+ Năng lực cảm thụ và thưởng thức thẫm mỹ.

Biết trân trọng con người, luôn có khát vọng chính đáng, biết đấu tranh

+ Năng lực tự đọc hiểu các tác phẩm truyện ngắn hiện đại. + Năng lực vận dụng những kiến thức liên môn đã học để giải quyết

cho quyền sống, quyền hạnh phúc, tự do cho chính mình. 4. Tổ chức hoạt động trải nghiệm và định hướng các năng lực hình thành:

những vấn đề thực tiễn: Vấn đề bảo tồn và phát huy truyền thống văn hóa dân tộc.. B. CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH

a. Tổ chức hoạt động trải nghiệm - Trò chơi: Tổ chức trong hoạt động khởi động giúp tạo hứng thú cho học sinh trước khi vào bài học mới.

1. Giáo viên: - Tranh, ảnh phục vụ nội dung bài học.

- Hoạt động nhóm: Thảo luận nhóm tạo sự tham gia tích cực của học

- Phiếu học tập, phiếu giao nhiệm vụ, phiếu đánh giá.

sinh trong học tập. Học sinh được tham gia trao đổi, thảo luận, bàn bạc, chia

- Máy tính, máy chiếu kết nối.

sẻ vấn đề mà cả nhóm cùng quan tâm. Qua đó học sinh được tự do bày tỏ

- Bài soạn.

quan điểm, biết đón nhận quan điểm bất đồng, hình thành quan điểm cá nhân

2. Học sinh:

giúp học sinh rèn luyện kỹ năng giải quyết các vấn đề khó khăn.

- Đọc kỹ văn bản ở nhà.

- Đóng vai:

- Nghiên cứu nội dung bài học đã được giao.

+ Học sinh chuyển thể một số đoạn trong văn bản thành kịch bản sân

- Kịch bản.

khấu sau đó diễn đoạn kịch đó. Từ đó học sinh cảm nhận sâu sắc nhân vật,

- Đóng vai diễn kịch.

tình huống và ý nghĩa tác phẩm

- Dụng cụ âm nhạc (sáo).

+ Xử lý một tình huống giả định trong cuộc sống với vai trò là người

- Giấy viết.

hùng biện về một số vấn đề trong văn bản liên quan đến cuộc sống. Từ đó

C. PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC.

giúp học sinh rèn luyện những kỹ năng thực hành ứng xử và bày tỏ thái độ,

- Kết hợp các phương pháp: Đọc sáng tạo, đối thoại, nêu vấn đề, thảo

quan điểm của mình đối với các vấn đề trong cuộc sống.

luận, tích hợp, công nghệ thông tin…giúp giờ dạy học đạt hiệu quả tốt.

- Tổ chức dạy học bằng các hoạt động theo mô hình trường học mới: Hoạt động khởi động, hoạt động hình thành kiến thức mới, hoạt động thực hành, hoạt động ứng dụng, hoạt động bổ sung. D. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC 1. Ổn định lớp: 2. Kiểm tra bài cũ: 3. Giới thiệu bài mới: Tô Hoài thuộc thế hệ nhà văn cầm bút từ trước Cách mạng. Năm 1952, ông đi cùng bộ đội vào giải phóng Tây Bắc. Với thế mạnh của một nhà văn phong tục, Tô Hoài đã nhanh chóng nắm bắt được hiện thực cuộc sống đồng bào các dân tộc: Thái, Mường, H'mông …và ông đã viết liền một hơi 3 tác TÌNH CA TÂY BẮC

phẩm gộp lại thành tập "Truyện Tây Bắc", trong đó tiêu biểu nhất là “Vợ

HS: - Bạn Đặng Anh Đức (lớp 12a2 trình bày tiết mục thổi sáo bài

chồng A Phủ”. Trước khi tìm hiểu nội dung văn bản, chúng ta cùng tiến hành một hoạt

“Tình ca Tây Bắc” . - Các HS khác trình bày cảm nhận của mình sau khi nghe tiết mục thổi

động khởi động - trải nghiệm . sáo.

4. Hoạt động dạy và học : TIẾT 1 Giáo viên (GV) tổ chức cho học sinh (HS) hoạt động khởi động .

GV: - Nhận xét phần trình bày của HS. - Giới thiệu khái quát về vẻ đẹp thiên nhiên, con người, những nét đặc

Mục đích: Kiểm tra việc đọc văn bản ở nhà của HS nhằm giúp HS huy động

sắc về văn hóa, nghệ thuật, phong tục tập quán của vùng núi Tây Bắc.

kiến thức, kỹ năng, tạo hứng thú tiếp nhận bài mới .

- GV: Kết luận và dẫn vào hoạt động mới .

Yêu cầu: HS thể hiện những vấn đề liên quan đến tác phẩm.

GV tổ chức các hoạt động để hình thành kiến thức mới

Cách tiến hành:

Mục đích: Giúp HS tự chiếm lĩnh kiến thức mới thông qua hệ thống nhiệm vụ GV

GV: - Chiếu hình ảnh minh họa cho một vấn đề liên quan đến bài học: Hình ảnh đôi trai gái người Mèo đang thổi sáo. - Gọi một bạn HS trong lớp có năng khiếu về âm nhạc thổi sáo bài “Tình ca Tây Bắc” (tiết mục thổi sáo này GV cho HS chuẩn bị từ trước).

giao cho. Yêu cầu: HS tìm kiếm thông tin từ văn bản. Giải thích, cắt nghĩa, phân loại, kết nối… thông tin để tạo nên hiểu biết chung về văn bản. Phản hồi và đánh giá

GVH: Âm điệu tiếng sáo làm em liên tưởng đến nét văn hóa vùng miền nào

thông tin trong văn bản.

trên đất nước ta ?

Cách tiến hành:

GV tổ chức cho HS hoạt động trải nghiệm, hoạt động cá nhân, hoạt

- Là một nhà văn lớn, có số lượng tác phẩm đạt kỉ lục trong văn học

động cặp đôi, hoạt động nhóm thông qua các nhiệm vụ, bài tập và các câu hỏi.

Việt Nam hiện đại. Tô Hoài viết văn từ trước cách mạng, nổi tiếng với truyện

GV tích hợp các kiến thức của bộ môn khác có liên quan sau đó đưa ra các

đồng thoại Dế mèn phiêu lưu kí.

câu hỏi phù hợp .

- Tô Hoài có quan niệm nghệ thuật “vị nhân sinh” độc đáo và có phần

- HS: Các đội quan sát phần trình bày của đội bạn, luân phiên trả lời với các

quyết liệt “Viết văn là quá trình đấu tranh để nói ra sự thật. Đã là sự thật thì

mức độ cần đạt với năng lực cần hình thành cho HS.

không thể tầm thường, cho dù phải đập vỡ những thần tượng trong lòng

HOẠT ĐỘNG 1: Hướng dẫn HS tìm hiểu các kiến thức cơ bản để đọc-hiểu

người đọc”.

văn bản.

- Là nhà văn có vốn hiểu biết phong phú, sâu sắc về phong tục, tập

Hoạt động cá nhân

quán của nhiều vùng miền khác nhau trên đất nước ta.

GV: Hướng dẫn HS tìm hiểu các kiến thức cơ bản về cá vấn đề sau để đọc-

- Ông rất có sở trường về loại truyện phong tục và hồi kí.

hiểu văn bản.

- Tác phẩm tiêu biểu: SGK.

- Kiến thức về tác giả .

Thao tác 2: Tìm hiểu về truyện ngắn “Vợ chồng A Phủ”.

- Kiến thức về tập “ Truyện Tây Bắc ”.

GV hỏi:

- Kiến thức về truyện ngắn “Vợ chồng A Phủ”.

- Nêu hoàn cảnh ra đời và xuất xứ của văn bản “Vợ chồng A Phủ”?

Thao tác 1:Tìm hiểu về tác giả.

- Em hãy phân chia bố cục của văn bản “Vợ chồng A Phủ” ?

GV hỏi:

- Tóm tắt văn bản?

- Trình bày những nét chính về tác giả Tô Hoài ? - Kể tên một số truyện ngắn tiêu biểu của ông ? HS:

HS: - Trình bày hoàn cảnh ra đời, xuất xứ, phân chia bố cục văn bản. - Tóm tắt văn bản. - Các HS khác nhận xét về nội dung, cách tóm tắt.

-Nghiên cứu tài liệu, SGK (phần tiểu dẫn), quan sát hình ảnh trên máy chiếu.

GV: Nhận xét, kết luận. 3.Văn bản “Vợ chồng A Phủ”:

-Tìm kiếm thông tin và phát hiện, trả lời câu hỏi.

a. Xuất xứ:

- Các HS khác nhận xét, bổ sung, tranh biện.

- In trong tập Truyện Tây Bắc(1954). Tập truyện được tặng giải nhất -

GV: Nhận xét, nhấn mạnh những đóng góp lớn lao của Tô Hoài đối với nền văn học dân tộc.

giải thưởng Hội văn nghệ Việt Nam 1954- 1955. - Tập truyện gồm 3 tác phẩm: “Vợ chồng A Phủ”, “Mường Giơn”,

I. Cơ sở đọc hiểu:

“Cứu đất cứu mường”

1. Tác giả :

b. Hoàn cảnh sáng tác:

- Tô Hoài tên khai sinh là Nguyễn Sen

- Là kết quả của chuyến đi thực tế cùng bộ đội lên giải phóng Tây Bắc năm 1952. Trong những chuyến đi này ông có điều kiện tiếp xúc nhiều với

đồng bào Tây Bắc và cuộc sống của đồng bào nơi đây đã khơi nguồn cảm

- Tâm hồn, phẩm chất:

hứng cho ông.

+ Mị có tài thổi sáo, thổi lá hay như thổi sáo, hay đến mức “có biết bao nhiêu người mê”, ngày đêm thổi sáo đi theo Mị.

c. Kết cấu và vị trí đoạn trích: - Tác phẩm gồm 2 phần:

+ Một cô gái chăm chỉ lao động .

+ Phần đầu viết về cuộc đời của Mị và A Phủ ở Hồng Ngài.

+ Mị là một người con hiếu thảo: Mị sẵn sàng lao động để trả món nợ

+ Phần sau viết về cuộc sống nên vợ nên chồng, tham gia cách mạng của Mị và A Phủ ở Phiềng Sa.

truyền kiếp cho bố mẹ; vì thương bố mẹ mà Mị đành phải sống, Mị sống mà như đã chết…

- Đoạn trích thuộc phần mở đầu của truyện ngắn.

+ Một cô gái yêu đời, yêu cuộc sống tự do, có lòng tự trọng, không ham giàu sang phú quý: Mị từng đề nghị bố đừng bán cô cho nhà giàu, khi ép

d. Tóm tắt tác phẩm: HOẠT ĐỘNG 2: Hướng dẫn HS đọc-hiểu chi tiết.

về làm dâu nhà thống lí Mị định quyên sinh…

Hoạt động cá nhân/nhóm

-> Mị là một người con gái xinh đẹp, hội tụ nhiều phẩm chất đáng quý,

Thao tác 1: Tìm hiểu nhân vật Mị.

Mị xứng đáng được hưởng một cuộc sống hạnh phúc và hạnh phúc đó đang ở

Hoạt động cá nhân, cặp đôi.

trong tầm tay của Mị.

GV: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu nhân vật Mị. .

GVH: - Mị là một cô gái đẹp người, đẹp nết đáng được hưởng hạnh phúc. Thế

GV hỏi:

nhưng điều gì đã xảy ra với cuộc đời Mị?

- Mị xuất hiện ngay ở những dòng đầu tiên của truyện. Bằng việc cảm

- Em hiểu thế nào về cụm từ “con dâu gạt nợ”?

nhận cốt truyện và các chi tiết trong văn bản, anh (chị) hình dung và cảm

- Cuộc sống bất hạnh ấy kéo dài đến khi nào?

nhận như thế nào về nhân vật Mị?

- Từ đoạn đời làm dâu gạt nợ của Mị, hãy phát hiện chiều sâu hiện thực

HS (Hoạt động cá nhân):

và nhân đạo của ngòi bút Tô Hoài?

-Tìm hiểu văn bản - Phát hiện, nắm bắt những chi tiết tiêu biểu về nhân

HS (hoạt động cặp đôi):

vật Mị, cảm nhận được vẻ đẹp cũng như tính cách, số phận của nhân vật Mị. - Các HS khác : Nhận xét, tương tác, tranh biện.

- Giải thích khái niệm “con dâu gạt nợ”, trình bày những nỗi khổ mà Mị phải gánh chịu trong thời gian làm dâu ở nhà thống lí.

GV: Nhận xét, kết luận, nhấn mạnh vẻ đẹp tâm hồn cũng như số phận đắng

- Phát hiện giá trị hiện thực và nhân đạo sâu sắc của Tô Hoài.

cay của Mị.

- Thảo luận cặp đôi, đại diện trình bày.

II. ĐỌC- HIỂU CHI TIẾT:

- Các nhóm khác nhận xét, bổ sung, phản biện. GV:

1.Nhân vật Mị: a.Vẻ đẹp:

- Nhận xét, kết luận.

- Ngoại hình: Một cô gái trẻ đẹp, “trai đứng nhẵn chân vách đầu

- Làm rõ khái niệm “con dâu gạt nợ”, nhấn mạnh bi kịch tinh thần của Mị khi làm dâu nhà thống lí, giá trị sâu sắc của tác phẩm.

buồng Mị”, Mị đã có người yêu.

1. Nhân vật Mị: b. Số phận: - Nỗi khổ thể xác: + Mị là công cụ lao động: con trâu, con ngựa, thậm chí không bằng con trâu, con ngựa. + Bị vắt kiệt sức lao động : làm việc cả ngày lẫn đêm, công việc liền tay liền chân không lúc nào được ngơi nghỉ. => Mị bị bóc lột sức lao động một cách tàn nhẫn và trở thành công cụ lao động cho nhà Thống lí Pá Tra. - Nỗi khổ tinh thần: + Lấy một người chồng mà mình không yêu và người đó cũng không yêu mình.

Mị lùi lũi như con rùa nuôi trong xó cửa

+ Thân phận “ con dâu gạt nợ ”. + Sự tê liệt về tinh thần, lòng yêu đời, yêu sống và tinh thần phản

GV dẫn dắt: Cuộc sống “lầm lũi như con rùa nuôi trong xó cửa” của Mị không diễn ra

kháng.. . Đặt Mị bên cạnh tảng đá và tàu ngựa.

mãi như thế. Đã có những tác nhân quan trọng tác động đến tâm hồn Mị làm

. Căn phòng Mị nằm: tối tăm, chỉ có cửa sổ lỗ vuông bằng bàn tay-

Mị thay đổi. Hoạt động nhóm

ngục thất tinh thần. . Mị không còn nghĩ đến cái chết, không còn ý thức phản kháng.

Yêu cầu: HS làm việc với văn bản, tìm chi tiết, phân tích ý nghĩa , đánh giá

. Không còn ý thức về không gian và thời gian.

cảm nhận của nhân vật và giá trị tư tưởng của văn bản.

. Hàng đêm A Phủ bị trói, Mị vẫn thản nhiên hơ tay

Cách tiến hành: GV chia lớp thành 2 nhóm thảo luận về các tác nhân quan

.=> Bi kịch tinh thần của Mị: Mị trơ lì hoàn toàn về tinh thần, kể cả phần

trọng làm thức tỉnh tâm hồn Mị.

nhân bản nhất (tình thương).

- GV: Phát phiếu học tập, giao nhiệm vụ cho mỗi nhóm:

<=>Số phận cùng cực, bất hạnh của Mị điển hình cho nỗi thống khổ của

+ Nhóm 1: Phiếu học tập số 1

người dân miền núi dưới ách thống trị của bọn phong kiến, thực dân.

Câu 1: Khung cảnh ăn Tết của người Mèo đã được Tô Hoài tái hiện như thế nào? Nó tác động ấn tượng đến tâm hồn Mị ra sao? Câu 2: Nêu suy nghĩ của em về câu văn: “ Mị trẻ lắm. Mị vẫn còn trẻ. Mị muốn đi chơi ” ? Câu 3: Sau khi uống rượu và nghe tiếng sáo, Mị đã có những hành động gì?

Câu 4: Nhận xét nghệ thuật miêu tả dòng diễn biến tâm lí nhân vật Mị của nhà văn Tô Hoài?

-Thiên nhiên: +Khung cảnh mùa xuân: Hồng Ngài ăn tết, cảnh mùa xuân tươi vui, tràn

+ Nhóm 2: Phiếu học tập số 2

đầy sức sống và đầy màu sắc.

Câu 1: Giữa lúc Mị đang dâng tràn sức sống mới thì A Sử về và hắn đã có

-> Sự hồi xuân trong đất trời.

hành động gì với Mị?

+ Sự hồi sinh về tâm hồn: Những chiếc váy hoa sặc sỡ…-> ý thức làm đẹp

Câu 2: Phân tích diễn biến tâm lí của Mị trước những lời nói và hành động của A Sử ?

đang trở về trong lòng Mị. Những sắc màu rực rỡ của mùa xuân là tác nhân đầu tiên làm ấm lên

Câu 3: Anh/ chị có nhận xét gì về nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật của Tô Hoài trong đoạn này? So sánh với cách miêu tả tâm lí nhân vật Mị của Tô Hoài ở đoạn trước đó?

cõi lòng băng giá của Mị. -Men rượu: + Mị lén lấy hũ rượu , uống ực từng bát một -> uống đau khổ, nuốt đắng

+ Nhóm 3: Phiếu học tập số 3

cay, tủi cực vào lòng.

Câu 1: Nguyên nhân nào đã khiến Mị có hành động cắt dây, cởi trói cho A

+ Rồi Mị say, Mị lịm mặt ngồi đấy, lòng Mị sống với ngày trước.

Phủ?

+ Mị thấy mình còn trẻ. Mị muốn đi chơi.

Câu 2: Anh/ chị có suy nghĩ gì trước câu nói của Mị với A Phủ: “ A Phủ cho

-> Rượu đã làm Mị quên đi thực tại, gọi quá khứ quay về.

tôi đi…ở đây thì chết mất”.

-> Khát vọng muốn giao lưu, muốn hưởng thụ, muốn gặp gỡ.

Câu 3: Giá trị nhân đạo mà Tô Hoài muốn gửi gắm ở đây là gì?

=> Biểu hiện sự trổi dậy trong sức sống tiềm tàng của Mị.

Câu 4: Khái quát nghệ thuật xây dựng nhân vật Mị của nhà văn Tô Hoài? HS (hoạt động nhóm):

- Tiếng sáo: + Tiếng sáo lấp ló ngoài đầu núi, tiếng sáo rủ bạn đi chơi: “Mị lẩm nhẩm

- Thực hiện nhiệm vụ thảo luận nhóm, hoàn thành phiếu học tập.

bài hát của người đang thổi”-> Khát vọng hạnh phúc, tự do, nhu cầu sống

- Các nhóm lần lượt thuyết trình kết quả thảo luận.

đang trở về.

- HS các nhóm nhận xét, phản biện và bổ sung hoàn thiện kiến thức. GV:

+ Tai Mị văng vẳng tiếng sáo gọi bạn đầu làng -> đánh thức kí ức: “ngày trước Mị thổi sáo giỏi”.

- Giúp đỡ, giải quyết khó khăn cho HS khi thảo luận nhóm.

+ Tiếng sáo gọi bạn yêu vẫn lơ lửng bay ngoài đường…

- Đánh giá phần thảo luận, thuyết trình của các nhóm

->Tiếng sáo kéo Mị ra khỏi tình cảnh bi đát, chuyển hóa thành hành động,

- Nhận xét ,đánh giá, sử dụng hệ thống câu hỏi gợi mở và đặt câu hỏi

vượt thoát.

nâng cao để kết luận và bổ sung kiến thức.

- Hành động:

1. Nhân vật Mị:

+ "lấy ống mỡ xắn một miếng bỏ thêm vào đĩa dầu"

c. Sức sống tiềm tàng:

+ “Mị muốn đi chơi, Mị sắp đi chơi”.

* Đêm tình mùa xuân:

+ “quấn tóc lại, với tay lấy cái váy hoa vắt ở phía trong vách" để “đi chơi”.

- Lúc đầu:“Mị vẫn thản nhiên thổi lửa hơ tay. Nếu A Phủ là cái xác chết đứng đấy thì cũng thế thôi””

-> Qúa khứ ám ảnh mãnh liệt đến mức kéo Mị hoàn toàn ra khỏi thực tại,

Mị dửng dưng, vô cảm trước nỗi đau khổ của người khác. - Khi nhìn thấy “một dòng nước mắt lấp lánh bò xuống hai hõm má đã đen

đắm chìm trong ảo giác. + A Sử trói đứng Mị vào cột nhà, quấn tóc Mị lên cột khiến Mị không cúi, không nghiêng được đầu.

xạm lại…”

Giọt nước mắt yếu đuối của phái mạnh đã nhen lên sức mạnh của phái

+ “Mị vùng bước đi”…, trong Mị hơi rượu vẫn nồng nàn, tiếng sáo gọi bạn tình vẫn đưa Mị đi theo những cuộc chơi. + Mị thức tỉnh nghĩ mình không bằng con ngựa khi nghe tiếng chân ngựa. -> A Sử chỉ có thể trói buộc thân xác Mị, ngăn cản hành động đi chơi của Mị

yếu, của Mị. -Mị nhớ ra: Đêm mùa xuân năm trước Mị cũng bị trói như thế, người đàn bà đời trước cũng bi trói đến chết .

hương thân xót phận mình, đồng cảm với người khác có nỗi đau khổ

chứ không thể dìm xuống cái sức sống mạnh liệt vẫn đang dâng trào trong

giống mình.

lòng Mị.

- Nhận thức được tội ác của cha con thống lí: “Trời ơi, nó bắt trói đứng

=>Tô Hoài đã thể hiện rất rõ sức sống tiềm tàng, mãnh liệt trong tâm hồn

người ta đến chết…Chúng nó thật độc ác…”

Mị- biểu týợng cho ýớc mõ, tuổi trẻ, tình yêu, sức sống của Mị.

- Thương cảm cho A Phủ: .“Cơ chừng chỉ đêm mai là người kia chết, chết đau, chết đói, chết rét”

* Khi thấy A Phủ bị trói đứng:

. “ Ta là thân đàn bà, nó đã bắt ta về trình ma nhà nó rồi thì chỉ còn biết đợi ngày rũ xương ở đây thôi…Người kia việc gì mà phải chết thế” .

Là một lời độc thoại, một lời chất vấn đối với thực tại bất công, tàn bạo Mị nảy sinh tình thương với A Phủ, ý thức được bước đường cùng đầy oan uổng của một người đàn ông vốn can đảm, mạnh mẽ nhất Hồng Ngài. - Mị lo sợ hốt hoảng, tưởng tượng khi A Phủ đã trốn được thì “Mị sẽ phải trói thay vào đấy”. - Mị đi đến hành động can đảm, liều lĩnh một cách khác thường:Cắt dây trói, cứu A Phủ, hai người dìu nhau lao vào bóng tối. + “Mị đứng lặng trong bóng tối. Rồi Mị cũng vụt chạy ra”. + “A Phủ cho tôi đi…ở đây thì chết mất”

Hành động bất ngờ nhưng phù hợp với lôgic tâm lí của nhân vật. A Phủ bị trói đứng mấy ngày liền

Là hành động tất yếu sau những gì đã diễn ra ở Mị từ đêm tình mùa xuân ở Hồng Ngài đến đêm cứu A Phủ là một hành trình tìm lại chính mình và tự

giải thoát mình. Đó là con đường giải thoát duy nhất, cứu người cũng là tự

- Miêu tả tâm lí nhân vật: Miêu tả diễn biến tâm lí nội tâm tinh tế, phức tạp.

cứu mình. =>Tài năng của nhà văn trong miêu tả tâm lí nhân vật: Diễn biến tâm lí tinh

Tiểu kết:

tế được miêu tả từ nội tâm đến hành động.

- Tô Hoài là một nhà văn lớn, có vốn hiểu biết phong phú, sâu sắc về

=>Giá trị nhân đạo sâu sắc:

phong tục, tập quán của nhiều vùng miền khác nhau trên đất nước ta.

+ Khi sức sống tiềm tàng trong con người được hồi sinh thì nó là ngọn lửa

- Tập truyện "Tây Bắc" - Được tặng giải nhất - giải thưởng Hội văn nghệ

không thể dập tắt.

Việt Nam 1954- 1955, thể hiện đậm nét tư tưởng và phong cách nghệ thuật

+ Nó tất yếu chuyển thành hành động phản kháng táo bạo, chống lại mọi sự

của Tô Hoài.

chà đạp, lăng nhục để cứu cuộc đời mình.

- “Vợ chồng A Phủ”( 1952), là truyện ngắn tiêu biểu của cả tập “Truyện Tây Bắc” - Mị là một là một cô gái có nhiều phẩm chất tốt đẹp,đặc biệt là sức sống tiềm tàng, mãnh liệt. Mị là nạn nhân của chế độ phong kiến miền núi hà khắc, tàn bạo trước cách mạng. *Củng cố, dặn dò: Củng cố: - Hiểu được những nét cơ bản về tác giả, tác phẩm. - Hiểu được vẻ đẹp của hình tượng nhân vật Mị và tư tưởng của nhà văn. Dặn dò: + Xem lại nội dung bài học + Chuẩn bị cho tiết học sau: + Tìm hiểu về nhân vật A Phủ và mối quan hệ giữa Mị và A Phủ.

Mị và A Phủ.

+ Tìm hiểu cảnh xử kiện và ý nghĩa của cảnh xử kiện . + Phân công lớp 12a2 làm nhiệm vụ đóng kịch: Cảnh xử kiện.

d. Nghệ thuật xây dựng nhân vật:

+ Nguyễn Thị Nhung: Soạn kịch bản.

- Mị là một nhân vật có cá tính, rõ nét, sinh động, cá tính đó được Tô Hoài

+ Nguyễn Thị Hà : Người dẫn truyện.

diễn tả một cách sống động, chân thực.

+ Nguyễn Văn Tiến : Thống lí Pá Tra.

- Miêu tả tính cách nhân vật: chọn điểm nhìn từ bên trong, đối thoại nội tâm

+ Nguyễn Chính Tuấn: A Phủ.

và dòng ý thức của nhân vật. 37

+ Văn Việt Tiến, Nguyễn Văn Bắc, Nguyễn Đình Sơn, Nguyễn Sỹ Tuấn : Lí dịch, quan làng, thống quán, xéo phải. Những HS được giao nhiệm vụ sắm vai cần đọc thuộc kịch bản ,tập diễn. TIẾT 2

Hoạt động cặp đôi GV: Hướng dẫn HS hoạt động theo từng cặp đôi,thảo luận các câu hỏi tìm hiểu về nhân vật A Phủ . GVH:

- Mục tiêu: Giúp HS

- A Phủ có số phận đặc biệt như thế nào?A Phủ có những phẩm chất gì

+ HS cảm nhận được số phận và tính cách của nhân vật A Phủ, nghệ

rất đáng quý. -Mối quan hệ giữa Mị và A Phủ?

thuật xây dựng nhân vật A Phủ.

-Nghệ thuật xây dựng nhân vật ?

+ Hiểu được mối quan hệ giữa Mị và A Phủ . + Giúp HS nắm được cảnh xử kiện là cảnh tượng thể hiện phong tục

HS:

tập quán của người dân miền núi Tây Bắc đồng thờ thể hiện sự tàn bạo, hà

-Làm việc cặp đôi,đại diện trả lời.

khắc của chế độ phong kiến miền núi xưa .

- Các HS khác nhận xét , tương tác ,bố sung .

+ Tổng kết giá trị nội dung và những đặc sắc nghệ thuật của tác phẩm. - Yêu cầu:

GV: Nhận xét, nêu câu hỏi nâng cao để kết luận vấn đề. 2. Nhân vật A Phủ:

+ HS tìm hiểu văn bản ,nắm được những chi tiết tiêu biểu về nhân vật A Phủ để trả lời các câu hỏi mà GV đặt ra. + HS thuộc kịch bản và diễn xuất hiệu quả trong việc sân khấu hóa một vấn đề có ý nghĩa sâu sắc trong tác phẩm. - Cách tiến hành:

* Số phận: - Lúc còn bé phải chịu cảnh mồ côi. - Lớn lên không thể lấy vợ vì không có bố mẹ, không có nhà cửa, không có ruộng. - Bị bắt phạt vạ vì tội đánh con quan.

+ GV hướng dẫn HS phân tích nhân vật A Phủ bằng hệ thống câu hỏi gợi mở và nâng cao.

- Cảnh xử kiện tàn bạo mà bất công, A Phủ bị hành hạ, phải trở thành con ở gạt nợ cho nhà thống lý.

+ GV tổ chức cho HS đóng kịch theo kịch bản đã chuẩn bị.

- Bị hổ bắt mất bò, A Phủ phải chịu trói vào cột chờ chết.

+ GV tổ chức cho HS nhận xét và khai thác bằng hệ thống câu hỏi để

Số phận éo le, là nạn nhân của những hủ tục lạc hậu và cường quyền

khám phá nội dung của phần diễn kịch. . - Tiến trình dạy học.

phong kiến miền núi. *Tính cách:

* Ổn định lớp

- Là thanh niên có sức khỏe, tháo vát, lao động giỏi.

* Kiểm tra bài cũ

- Ghét bạo ngược cường quyền .

* Giới thiệu bài mới

- Dũng cảm chịu đòn.

Hoạt động 2 (Tiếp theo):

- Có lòng yêu tự do và khát vọng sống mãnh liệt.

Thao tác 2: Tìm hiểu nhân vật A Phủ.

=> Nhân vật A Phủ là hiện thân của người lao động có số phận éo le, bất

Sáng hôm ấy, bọn chức việc khắp vùng Hồng Ngài đến nhà thống lí Pá

hạnh nhưng có phẩm chất cao đẹp. Xây dựng nhân vật A Phủ, nhà văn Tô

Tra dự đám xử kiện. Các lí dịch, quan làng, thống quán, xéo phải đội mũ,

Hoài đã khẳng định sức sống mãnh liệt và khát vọng tự do của nhân dân lao

quấn khăn, xách gậy, cưỡi ngựa kéo đến xử kiện và ăn cỗ.

động Tây Bắc dưới sự thống trị của bọn lãnh chúa thổ ty miền núi. Sự vùng

Trong nhà thống lý đã bày ra năm bàn đèn. Khói thuốc phiện tuôn ra

lên của nhân vật để đi đến tự do, theo cách mạng giải phóng quê hương là

các lỗ cửa sổ tun hút xanh như khói bếp. Cả những người chức việc bên làng

cuộc đấu tranh đi từ tự phát đến tự giác.

A Phủ cũng tới. Chỉ bọn trai làng ấy phải ngồi khoanh tay cạnh A Phủ, vì họ

*Nghệ thuật xây dựng nhân vật:

bị gọi sang hầu kiện. Bọn chức việc nằm dài cả bên khay đèn. Suốt từ trưa

- A Phủ là con người hành động.

cho tới hết đêm, mấy chục người hút. Trên nhất là thống lý Pá Tra, thống lý

- Điểm nhìn: Từ bên ngoài, miêu tả nhân vật qua hành động.

hút xong một đợt năm điếu, đến người khác hút, lại người khác, cứ thế lần

- Ngôn từ chọn lọc, câu văn biến hóa về nhịp điệu.

lượt xuống tới bọn đi gọi người về dự kiện.

-A Phủ và Mị được đặt trong sự đối sánh để tô đậm nỗi khổ của người dân lao động miền núi dưới dưới chế độ cũ. Thao tác 3: Tìm hiểu cảnh xử kiện .

Pá Tra (ngồi dậy, vuốt ngược cái đầu trọc dài, kéo đuôi tóc ra đằng trước), cất gọng lè nhè gọi: - Thằng A Phủ đâu? Bắt thằng A Phủ ra đây cho tao!

GV : Tổ chức cho HS trải nghiệm sáng tạo qua hoạt động sắm vai, diễn kịch (theo kịch bản HS đã chuẩn bị).

A Phủ: - Tôi đây!(A Phủ ra quỳ giữa nhà).

Nội dung: Chuyển thể cảnh xử kiện trong tác phẩm “Vợ chồng A Phủ”. HS: Lớp 12A2 sắm vai, diễn kịch theo kịch bản.

Thống lí Pá Tra: - Mày biết tội mày gì không? Để tao dạy cho mày một bài học nhớ đời. - Bay đâu! Đánh nó sặc tiết cho tao, đánh cho mạnh vào để nó biết hậu

KỊCH BẢN: CẢNH XỬ KIỆN NHÂN VẬT :

quả như thế nào khi đụng đến con trai nhà thống lí. Bọn trai làng (chạy đến, chắp tay lạy lia lịa tên thống lí Pá Tra):

+ Nguyễn Thị Nhung: Soạn kịch bản.

- Dạ, tuân lệnh quan thống lí!

+ Nguyễn Thị Hà : Người dẫn truyện.

Thế là những trận mưa đòn trút xuống tới tấp lên một thân thể cường

+ Nguyễn Văn Tiến : Thống lí Pá Tra.

tráng đang bị trói chặt, không thể chống cự- A phủ.

+ Nguyễn Chính Tuấn: A Phủ.

A Phủ ( quỳ chịu đòn, chỉ im như cái tượng đá, mặt A Phủ sưng lên, môi và

+ Văn Việt Tiến, Nguyễn Văn Bắc, Nguyễn Đình Sơn, Nguyễn Sỹ Tuấn

đuôi mắt giập chảy máu).

: Lí dịch, quan làng, thống quán, xéo phải. NỘI DUNG KỊCH BẢN :

Cứ mỗi đợt bọn chức việc hút thuốc phiện xong, A Phủ lại phải ra quỳ giữa nhà, lại bị người xô đến đánh. Người thì đánh, người thì quỳ lạy, kể lể, chửi bới. Xong một lượt đánh, kể, chửi, lại hút. Khói thuốc phiện ngào ngạt tuôn qua các lỗ cửa sổ. Rồi Pá Tra lại ngóc cổ lên, vuốt tóc, gọi A Phủ... Cứ

A Phủ không nói gì, lê hai cái đầu gối sưng bạnh lên như mặt hổ phù. A

như thế, suốt chiều, suốt đêm, càng hút, càng tỉnh, càng đánh, càng chửi,

Phủ cúi sờ lên đồng bạc trên tráp, trong khi Pá Tra đốt hương, lầm rầm khấn

càng hút. Sáng hôm sau, đám kiện đã xong. Mấy người chẳng biết từ bao giờ,

gọi mà về nhận mặt người vay nợ. Pá Tra khấn xong, A Phủ cũng nhặt xong

ngủ ngáy ngay bên khay đèn. Bọn xéo phải đang bắc cái chảo đồng và xách

bạc, nhưng chỉ nhặt làm phép lên như thế rồi lại để ngay xuống mặt tráp.

ấm nước ra nấu thêm lạng thuốc để hút ban ngày cho các quan làng thật tỉnh,

Pá Tra (lại trút cả bạc vào trong tráp). Ðếm tiền rồi, A Phủ không phải quỳ, phải đánh nữa.Trong nhà, thuốc

các quan làng còn một tiệc ăn cỗ nữa. Thống lý Pá Tra (mở tráp, lấy ra một trăm đồng bạc hoa xoè bày lên mặt

phiện vẫn hút rào rào. Thế là từ đấy A Phủ phải ở trừ nợ cho nhà quan thống lý Pá Tra.

tráp, rồi nói) - Thằng A Phủ! Lại đây tao bảo. A Phủ (mình đau ê ẩm, khập khiễng từng bước khó khăn, bước lại gần chỗ

GVH: Sau khi xem đoạn kịch, các em có nhận xét gì về phần vào vai của các

thống lí ngồi) - Quan thống lí cho gọi tôi!

bạn và rút ra được giá trị tư tưởng qua cảnh xử kiện?

Thống lí Pá Tra -Thằng A Phủ kia, mày đánh người thì làng xử mày phải nộp

HS: Nhận xét, phản biện và bổ sung hoàn thiện kiến thức.

vạ cho người phải mày đánh là hai mươi đồng, nộp cho thống quán năm

GV:

đồng, mỗi xéo phải hai đồng, mỗi người đi gọi các quan làng về hầu kiện

- Vừa nhận xét phần trả lời của HS, vừa nêu câu hỏi nâng cao để kết luận vấn đề.

năm hào. A Phủ (chưa hiểu và chưa kịp nghe hết câu…).

- Chiếu hình ảnh “Cảnh xử kiện”.

Thống lí Pá Tra ( không chờ A Phủ phản ứng, hắn tiếp lời )- Mày phải mất tiền mời các quan hút thuốc từ hôm qua tới nay. Lại mất con lợn hai mươi cân, chốc nữa mổ để các quan làng ăn vạ mày. - A Phủ, mày đánh con quan làng, đáng lẽ làng xử mày tội chết, nhưng làng tha cho mày được sống mà nộp vạ. Cả tiền phạt, tiền thuốc, tiền lợn, mày phải chịu một trăm bạc trắng. Mày không có trăm bạc thì tao cho mày vay để mày ở nợ. Bao giờ có tiền trả thì tao cho mày về, chưa có tiền trả thì tao bắt mày làm con trâu cho nhà tao. Ðời mày, đời con, đời cháu mày tao cũng bắt thế, bao giờ hết nợ tao mới thôi. A Phủ (ngỡ ngàng, choáng váng)- Quan thống lí bảo sao ạ! Thống lí Pá Tra - A Phủ! Lại đây nhận tiền quan cho vay. Thống quán - Này A Phủ mau lại lấy tiền quan cho vay và cảm ơn quan thống lí đã làm phúc cho mày vay tiền.

Cảnh xử kiện A Phủ

- Cách giới thiệu nhân vật: Hấp dẫn, lôi cuốn.

3. Cảnh xử kiện:

– Nghệ thuật xây dựng nhân vật có nhiều điểm đặc sắc (A Phủ được miêu

- Giá trị tư tưởng: + Khắc họa được nét phong tục tập quán cũng là hủ tục lạc hậu, hà khắc của vùng miền núi Tây Bắc.

tả qua hành động, Mị chủ yếu khắc họa qua tâm tư,…) – Trần thuật uyển chuyển, linh hoạt; cách giới thiệu nhân vật đầy bất ngờ,

+ Miêu tả chân thực số phận cực khổ của người dân nghèo miền núi Tây Bắc dưới ách thống trị của bọn phong kiến và thực dân. + Phơi bày bản chất tàn bạo, tội ác tày trời của giai cấp thống trị miền núi

tự nhiên đầy ấn tượng; kể chuyện ngắn gọn, dẫn dắt tình tiết khéo léo. – Biệt tài miêu tả thiên nhiên và phong tục, tập quán của người dân miền núi. – Ngôn ngữ sinh động, chọn lọc và sáng tạo, câu văn giàu tính tạo hình và

HOẠT ĐỘNG 3: Hướng dẫn tổng kết.

thấm đẫm chất thơ.

Hoạt động cá nhân. - GV hỏi: Qua tìm hiểu chi tiết, em hãy nêu khái quát giá trị nội dung tư

Giáo viên tổ chức hoạt động thực hành

tưởng của tác phẩm?

Mục đích: Đánh giá mức độ nắm kiến thức, năng lực hình thành của HS.

- HS: Trao đổi, trả lời.

Yêu cầu: HS vận dụng kiến thức vừa học và kiến thức các môn khác đã tích

GV: Nhận xét, định hướng.

hợp để giải quyết những nhiệm vụ GV đặt ra.

III. Tổng kết:

Cách tiến hành: GV đưa ra các bài tập phù hợp, HS hoạt động cá nhân.

1.Giá trị nội dung:

Bài tập: Viết một đoạn văn ngắn trình bày cảm nhận về vẻ đẹp của nhân vật

a. Giá trị hiện thực:

Mị.

- Miêu tả chân thực số phận cực khổ của người dân nghèo miền núi Tây Bắc dưới ách thống trị của bọn phong kiến và thực dân. - Phơi bày bản chất tàn bạo, tội ác tày trời của giai cấp thống trị miền

Hoạt động cá nhân - HS tiến hành viết đoạn văn. - GV nhận xét, chọn một số bài hay để đọc trước lớp. * Củng cố: Vận dụng phương pháp trò chơi.

núi. b. Giá trị nhân đạo: - Nhà văn thể hiện tình yêu thương, sự đồng cảm sâu sắc với thân phận

Hoạt động nhóm ( 2 nhóm)- Hình thức: Thi giữa 2 đội.

đau khổ của người dân lao động nghèo miền núi trước Cách mạng.

Dự kiến năng lực hình thành: Năng lực hợp tác, năng lực tái hiện kiến thức,

- Tác giả tố cáo, lên án, phơi bày bản chất xấu xa,tàn bạo của giai cấp thống

năng lực tư duy để phát hiện ra ô chữ.

trị miền núi.

Yêu cầu: Trên cơ sở nội dung bài học, các nhóm quan sát ô chữ và trả lời câu

- Thể hiện thái độ trân trọng và ngợi ca vẻ đẹp tâm hồn, sức sống mãnh liệt

hỏi.

và khả năng cách mạng của nhân dân Tây Bắc. Đây là một biểu hiện quan

Hình thức trả lời: Nghe câu hỏi, phát tín hiệu nhanh để giành quyền trả lời.

trọng của giá trị nhân đạo trong tác phẩm.

GV: Hướng dẫn thể lệ trò chơi: Ô chữ có từ khóa hàng dọc gồm 6 chữ cái. Đây là một yếu tố không được nhắc đến nhiều trong tác phẩm nhưng lại được

2. Nghệ thuật:

bàn đến nhiều khi nói về ý nghĩa của truyện. Có 8 câu hỏi tương ứng với 8 từ hàng ngang. Trả lời được một câu hỏi hàng ngang sẽ được 10 điểm. Trả lời từ

Tiểu kết: - Vẻ đẹp của nhân vật A Phủ: Là người có những phẩm chất tốt đẹp của

khóa khi câu hỏi hàng ngang được trả lời chưa quá 2 câu sẽ được 30 điểm.

người dân lao động nghèo dưới sự áp bức, bóc lột hà khắc, tàn bạo của

Câu hỏi:

bọn chúa đất thống trị miền núi xưa.

1. Nỗi khổ của nhân vật Mị khi làm dâu được nhà văn Tô Hoài so sánh với

- Cảnh xử kiện đã tô đậm giá trị hiện thực và nhân đạo của tác phẩm.

con vật nào ? 2. Khi bị A Sử bắt cóc về nhà thống lí Mị mang thân phận gì ? 3. Hành động nào của Mị với A Phủ chứng tỏ lòng thương người và tinh thần phản kháng mạnh mẽ ở Mị?

* Dặn dò: Chia lớp làm 2 nhóm, các nhóm chuẩn bị nội dung tình huống của nhóm mình. (GV đưa trước tình huống).

4. Điều gì biểu hiện rõ nhất trong tính cách của Mị ?

+ Hình dung tình huống .

5. Mị và A Phủ điển hình cho nỗi thống khổ và khát vọng tự do của người

+ Dự kiến đề cương hùng biện.

dân vùng nào trước cách mạng ? 6. Một trong những tác nhân quan trọng làm Mị thức tỉnh là gì ?

TIẾT 3

7. Cảnh tượng nào góp phần tô đậm giá trị hiện thực và nhân đạo của tác

Giáo viên tổ chức hoạt động ứng dụng

phẩm “Vợ chồng A Phủ” ?

A. Mục tiêu:

8. Đâu là miền đất hứa- giúp Mị và A Phủ tìm thấy cuộc sống tự do, hạnh

- Giúp HS sử dụng những kiến thức, kĩ năng đã học để giải quyết các vấn

phúc?

đề, các tình huống diễn ra trong cuộc sống. - Khuyến khích HS nghiên cứu, sáng tạo, tìm ra cái mới theo sự hiểu biết GIẢI Ô CHỮ

của mình, tìm phương pháp giải quyết vấn đề và đưa ra những phương án giải

C O N T R A U C O N N G U A C O N D A U G A T N O C O I

T I

E N N U I

T Â Y B Ă C

E N G S A O C A N H X U K I

P H

I E N G S A

B. Chuẩn bị của GV và HS 1. Giáo viên:

T R O I

P H A N K H A N G M I

quyết khác nhau góp phần hình thành năng lực học tập, năng lực giao tiếp…

E N

- Chuẩn bị một số tình huống có thể xảy ra trong cuộc sống liên quan đến bài học - Phiếu đánh giá, nhận xét. - Giao nhiệm vụ chuẩn bị cho HS 2. Học sinh: - Chuẩn bị kịch bản - Tìm hiểu tài liệu

- Hình dung những tình huống có thể xảy ra.

Giúp HS thực hành những kỹ năng ứng xử và bày tỏ thái độ của mình,

C. Phương pháp tiến hành

hình thành kĩ năng giao tiếp. Tạo điều kiện phát triển năng lực sáng tạo của

- HS tự tổ chức hoạt động và đánh giá lẫn nhau

HS, khích lệ sự thay đổi thái độ, hành vi của HS một cách tích cực.

- Phương phám sắm vai, phương pháp nêu tình huống, phương pháp giải

Yêu cầu: Cách xử lý tình huống phải thể hiện được chính kiến, quan điểm

quyết vấn đề…

đúng đắn của bản thân.

D. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC

Các bước tiến hành: HS trình bày trực tiếp cách ứng xử tình huống đã được

1. Ổn định lớp:

nêu.

2. Kiểm tra việc chuẩn bị bài học.

Nhóm 2: Tình huống 2: HS viết đoạn văn , trình bày trước lớp.

3. Giới thiệu bài học.

Mục đích: Thể hiện được quan điểm, chính kiến của mình về một vấn đề thiết

4. Tổ chức hoạt động ứng dụng:

thực của đời sống. Liên hệ với thực tiễn để tích cực hóa động cơ của người

Hoạt động 1: Chuẩn bị (GV nêu tình huống, HS chuẩn bị)

học, tạo điều kiện để phát huy những năng lực then chốt như năng lực tư duy,

- Yêu cầu: Vận dụng kiến thức đã học để giải quyết vấn đề thực tiễn.

năng lực giải quyết vấn đề, khả năng giao tiếp và cộng tác làm việc.

(Dự kiến năng lực hình thành: Năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn, năng lực thuyết trình)

Yêu cầu: Vận dụng những hiểu biết về xã hội, về GDCD, về luật pháp để đưa ra những quan điểm tiến bộ, tích cực.

- GV nêu 2 tình huống, chia lớp làm 2 nhóm, mỗi nhóm thực hiện một

Cách tiến hành:

tình huống.

HS: Vận dụng kiến thức môn DGCD, kiến thức xã hội, nghị luận văn học để

Nhóm 1: Tình huống 1: Giả sử em là nhân vật Mị trong câu chuyện, em sẽ

giải quyết vấn đề.

làm gì để chống lại sự áp bức, bóc lột và nạn bạo lực gia đình.

Các bước tiến hành:

Nhóm 2:Tình huống 2: Nhân vật Mị trong câu chuyện là nạn nhân của giai

- HS chuẩn bị dàn ý để trình bày

cấp thống trị độc ác, tàn bạo miền núi thời xưa. Ngày nay, nạn bạo hành trong

- Đại diện HS lần lượt trình bày sản phẩm của mình.

gia đình vẫn đang là vấn đề nhức nhối của xã hội. Em hãy đề xuất những giải

- Các HS khác bổ sung

pháp thiết thực, có ý nghĩa về vấn đề này qua một đoạn văn ngắn.

- Các HS còn lại đánh giá, nhận xét

Nhóm 3:Tình huống 3: Nhân dịp ngày 8-3, trường THPT Nguyễn Trung

- GV đánh giá nhận xét, giúp HS rút ra bài học cho bản thân, giáo dục ý

Thiên tổ chức một diễn đàn bàn về chủ đề tình yêu và hạnh phúc. Em hãy

thức, tư tưởng và cách ứng xử phù hợp trước các tình huống trong cuộc sống.

hùng biện về vấn đề này khi được Đoàn trường giao nhiệm vụ.

- GV đánh giá, nhân xét tiết học và kết luận.

Hoạt động 2: HS trải nghiệm, trình bày.

Nhóm 3:Tình huống 3: HS hùng biện trước toàn trường về đề tài tình yêu,

Nhóm 1:Tình huống 1: HS xử lí tình huống đã được nêu.

hạnh phúc (theo quan niệm của cá nhân).

Mục đích:

Tiếp tục giúp HS thực hành những kỹ năng hùng biện và bày tỏ thái độ của mình, hình thành kĩ năng giao tiếp. Tạo điều kiện phát triển năng lực sáng

nữa HS có khả năng vận dụng kiến thức, các kĩ năng có được một cách tốt hơn trong việc giải quyết các tình huống tương tự và tình huống mới.

tạo của HS, khích lệ sự thay đổi thái độ, hành vi của HS một cách tích cực. Yêu cầu: Cách xử lý tình huống phải thể hiện được chính kiến, quan điểm đúng đắn của bản thân. Các bước tiến hành: HS trình bày trực tiếp cách ứng xử tình huống đã được nêu. Giáo viên hướng dẫn HS hoạt động bổ sung. - Trao đổi với bố mẹ, anh chị…về các vấn đề:

- Kết quả của hoạt động TNST không chỉ dừng lại ở việc HS biết kiến thức, hoàn thành các mục tiêu về kiến thức, thái độ, kỷ năng của người học. Mà kết quả hoạt động TNST được hướng đến nhiều hơn ở tính tích cực, chủ động, say mê học tập của HS và phát triển khả năng sáng tạo cho HS đáp ứng yêu cầu của giáo dục hiện nay đó là hình thành phẩm chất và năng lực người học. 5.1. Những biểu hiện có tính tích cực trong quá trình tham gia

+ Lòng hiếu thuận.

HĐTNST của HS khi học chủ đề.

+ Tình thương, sự vô cảm. + Bạo lực gia đình.

- Các em tự nguyện tham gia hoạt động một cách tích cực, hồ hởi và

+ Khát vọng tự do, hạnh phúc. Củng cố, dặn dò: Chuẩn bị ôn tập tốt để làm bài viết số 5. 5. Kết quả thực nghiệm qua việc dạy học văn bản “Vợ chồng A

nhiệt tình, các thành viên của các nhóm thực hiện nghiêm túc và hiệu quả nhiệm vụ được giao. Các em trong nhóm tham gia đầy đủ, tích cực thảo luận, tranh luận để thống nhất ý kiến.

Phủ” của Tô Hoài - Trong quá trình làm việc với nhiệm vụ được giao các em đã tích cực - Năm học 2017-2018, chúng tôi đã áp dụng đề tài này cho các lớp khối 12 trong đó lấy hai lớp12ª2 ( thực nghiệm), 12ª10 ( đối chứng). - Đối tượng: HS các lớp trung bình, các lớp khá và giỏi. - Qua quá trình khảo sát, điều tra, đánh giá kết quả học tập của HS, tôi

tìm hiểu các tài liệu liên quan, trao đổi, tham khảo với ý kiến của người khác ngoài nhóm để hoàn thành nhiệm vụ. - Đối với những vấn đề khó, HS các nhóm mạnh dạn trao đổi với GV để được giúp đở kịp thời.

thấy sau khi được học tập chủ đề bằng hình thức TNST, HS thích học tập, khám

- Các nhóm đều có mong muốn hoàn thành nhiệm vụ của mình sớm

phá, tìm hiểu hơn là học các giờ theo phương pháp thuyết trình, đàm thoại thông

nhất, đúng nhất, đẹp nhất, hấp dẫn nhất. Để làm tốt các vấn đề đó đã có nhiều

thường.

bản thảo được đưa ra, nhiều tình huống được lựa chọn và cuối cùng các em đã

- Thông qua việc tổ chức các hoạt động học tập một cách đa dạng,

biết lựa chọn phương án phù hợp nhất trên cơ sở tham khảo ý kiến của GV.

ngoài việc lĩnh hội kiến thức, các em có được sự tự tin, năng động hơn: Biết

- Sau khi hoàn thành các nhiệm vụ được giao, các nhóm, các lớp đều

cách thiết kế nội dung, viết kịch bản, dàn dựng tiểu phẩm, đóng vai nhân vật,

háo hức, mong đến ngày được báo cáo các sản phẩm của mình, được trình

biểu diễn văn nghệ, thiết kế đạo cụ, điều hành nhóm. HS rất chủ động, tích

diễn các nội dung mình chuẩn bị bằng hình thức sân khấu hóa trước sự chứng

cực và trách nhiệm trong quá trình giải quyết các nhiệm vụ GV yêu cầu. Hơn

kiến của thầy cô, bạn bè cùng trang lứa.

Tất cả những biểu hiện tích cực ở trên có thể có nhưng không nhiều hoặc thậm chí không có trong phương pháp dạy truyền thống. Và chính sự

Khả năng tự học, tự tin điều hành nhóm giải quyết vấn đề

40%

70%

55%

80%

20%

55%

15%

70%

tích cực, chủ động, tự giác trong các hoạt động của mình giúp các em hình thành nên những phẩm chất và năng lực cần thiết, để lại nhiều ấn tượng sâu

Khả năng vận dụng kiến thức giải

sắc sau khi học xong chủ đề, giúp các em HS (những người trực tiếp tham gia

quyết các bài tập tương tự

và những người tham dự) hiểu rõ, hiểu sâu sắc và có những ấn tượng đặc biệt đối với đối với các tác phẩm văn xuôi.

Khả năng vận dụng kiến thức giải quyết các tình huống thực tiễn

5.2. Kết quả cụ thể qua điều tra, khảo sát

Khả năng phát huy được các năng

- Để đánh giá kết quả học tập của HS, GV tiến hành khảo sát các tiêu chí:

khiếu sở trường của bản thân

+ Mức độ yêu thích HĐTNST của HS. Bảng 2. Kết quả điều tra ở lớp học khá, giỏi + Đạt yêu cầu về kiến thức, kĩ năng. + Khả năng tự học, tự tin điều hành nhóm giải quyết vấn đề.

Dạy học theo hình

Dạy học theo

thức thuyết trình,

hình thức

đàm thoại

TNST

Mức độ yêu thích

100%

Đạt yêu cầu về kiến thức

90%

100%

Khả năng tự học, tự tin điều hành

75%

95%

80%

95%

45%

80%

30%

95%

Tiêu chí đánh giá

+ Khả năng vận dụng kiến thức giải quyết các bài tập tương tự. + Khả năng vận dụng kiến thức giải quyết các tình huống thực tiễn. + Khả năng phát huy được các năng khiếu, sở trường của bản thân. - Các tiêu chí trên được khảo sát thông qua phiếu điều tra và bài kiểm tra với thời lượng 15 phút. Kết quả như sau:

nhóm giải quyết vấn đề

Bảng 1. Kết quả điều tra ở lớp học trung bình

Khả năng vận dụng kiến thức giải quyết các bài tập tương tự

HS chưa được áp

HS được áp

dụng đề tài

Mức độ yêu thích

35%

90%

quyết các tình huống thực tiễn

Đạt yêu cầu về kiến thức, kĩ năng

80 %

90%

Khả năng phát huy được các năng

Tiêu chí đánh giá

Khả năng vận dụng kiến thức giải

khiếu sở trường của bản thân

Bảng 3: Qua bài kiểm tra 15 phút ( đề ở phần phụ lục) kết quả thu được như

góp phần hình thành những phẩm chất con người Việt Nam. Vậy nên việc

sau.

hình thành cho các em niềm say mê, hứng thú trong học tập Ngữ văn là trách

Lớp

Sỉ số

12ª2

Giỏi

Khá

Trung Bình

Yếu

nhiệm lớn lao của thầy cô giáo dạy văn. Đội ngũ nhà giáo cần tích cực đổi mới phương pháp, phát huy tính tích cực học sinh, bồi dưỡng hứng thú học

TL%

tập cho học sinh, khắc phục lối học vẹt ghi nhớ máy móc hay chỉ đối phó với thi cử. Qua thực tiễn nghiên cứu tôi nhận thấy, vận dụng phương pháp trải

12ª10

nghiệm sáng tạo vận dung kiến thức liên môn để phát huy năng lực học sinh mang lại hiệu quả đáng khích lệ trong học tập của học sinh cũng như phương

Từ kết quả thực nghiệm cho thấy lớp 12ª2 là lớp vận dụng phương pháp dạy tăng cường trải nghiệm, phát triển năng lực, giúp học sinh nắm chắc kiến thức và có kết quả bài kiểm tra tốt hơn, tỷ lệ giỏi, khá nhiều hơn lớp 12ª10.

pháp giảng dạy của giáo viên. Học sinh sẽ học được phương pháp học tập tăng tính chủ động, sáng tạo và phát triển tư duy, năng lực học tập, biết vận dụng kiến thức vào giải quyết các vấn đề thực tiễn, giáo viên sẽ phát huy hết khả năng sáng tạo của mình, tăng sự linh hoạt cho bài giảng, tạo thêm niềm say mê với nghề nghiệp của mình.

Có thể nói tăng cường hoạt động trải nghiệm để phát triển kỷ năng, năng lực trong dạy học sẽ giúp học sinh lĩnh hội kiến thức tốt hơn, vì vậy học sinh sẽ vận dụng tốt kiến thức để làm bài kiểm tra đạt kết quả cao hơn. Từ đó có thể khẳng định tính khả thi của đề tài. PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Tuy vậy do thời gian nghiên cứu không nhiều, HĐTNST là một khái niệm mới còn bỡ ngỡ, tài liệu liên quan đến HĐTNST chưa phong phú, đa dạng, cách thức tổ chức hoạt động còn mới lạ. Chính vì vậy quá trình nghiên cứu gặp một số khó khăn nhất định: Thứ nhất là trong việc xác định hình thức hoạt động cho phù hợp với nội dung chủ đề để đạt được kết quả cao nhất; thứ

1. Kết luận:

hai là HS đang còn bối rối trong việc tự triển khai các nhiệm vụ học tập; thứ

Qua phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích

ba việc tổ chức theo hình thức và nội dung mà đề tài đề cập có thể chưa phải

cực” trách nhiệm của cán bộ quản lý, giáo viên có ý nghĩa hết sức quan trọng

là cách thức mang lại kết quả tốt nhất cho một số HS vì đề tài chưa được thực

trong việc rèn luyện cho các em phẩm chất đạo đức, năng lực học tập và khả

nghiệm trên nhiều đối tượng khác nhau để đánh giá kết quả khách quan nhất;

năng tự học của HS. Nó xây dựng cho các em những kế hoạch thiết thực,

thứ tư là cơ sở vật chất, nguồn kinh phí chưa đáp ứng để phục vụ tốt cho

những kỹ năng sống đời thường bổ ích. Theo đó các thế hệ HS năng động,

HĐTNST trong dạy nói chung, dạy học LSĐP nói riêng.

tích cực học tập trong môi trường thân thiện sẽ là nhân tố quyết định sự phát triển bền vững, lâu dài của đất nước nói chung và lĩnh vực giáo dục nói riêng. Trong các môn học ở trường phổ thông môn Ngữ văn có chức năng rất quan trọng trong giáo dục nhân cách đạo đức, nhân sinh quan, thế giới quan 55

Từ những kết quả đạt được cũng như những khó khăn gặp phải, tôi xác định hướng nghiên cứu tiếp theo của đề tài cần tập trung vào làm rõ cơ sở lý luận của HĐTNST; thực nghiệm trên nhiều đối tượng HS khác nhau đồng

thời vận dụng phương pháp, hình thức dạy học này để thực hiện các chủ đề

HS về chủ trương xã hội hóa để tổ chức thành công các hoạt động ngoại khóa,

khác trong chương trình Ngữ văn THPT nói chung.

TNST, tổ chức tham quan, dã ngoại…

2. Kiến nghị, đề xuất

- Đối với tổ chuyên môn Ngữ văn:

Vận dụng kiến thức liên môn, tăng cường hoạt động trải nghiệm vào dạy học nhằm phát triển năng lực người học là phương pháp không phải hoàn toàn mới. Trước đây chúng ta đã từng biết đến các hình thức tổ chức đi tham quan thực tế, đóng vai, song với hầu hết giáo viên thì đây chưa phải là phương pháp nhuần nhuyễn, chưa khai thác hiệu quả sau khi tổ chức hoạt

+ Tiếp tục chủ động, sáng tạo trong việc xây dựng chương trình dạy học, trên cơ sở các chủ đề được xây dựng phải tiến hành nghiên cứu nội dung và hình thức phù hợp với từng chủ đề để tiến hành các HĐTNST nhằm đáp ứng yêu cầu dạy học bộ môn.

động. Vậy nên trong quá trình thực hiện vẫn không tránh khỏi những khó

+ Có sự phân công cụ thể cho các thành viên trong tổ nghiên cứu các

khăn, năng lực học sinh chưa được hình thành cụ thể. Xuất phát từ quá trình

hình thức tổ chức tổ chức dạy học theo phương pháp mới, gắn học với hành

nghiên cứu, quá trình giảng dạy tôi có một số kiến nghị đề xuất như sau:

tránh tình trạng lý thuyết chung chung, xa rời thực tiễn, nhằm thu hút HS yêu thích môn Sử, quan tâm tới việc học Sử.

- Đối với Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Tĩnh: + Tổ chức tập huấn, trang bị lý luận, cách thức tiến hành các HĐTNST trong dạy học để các GV được tiếp cận từ đó đẩy mạnh các HĐTNST trong dạy

+ Thường xuyên tham mưu với Ban chuyên môn nhà trường, phối hợp với Đoàn trường để tổ chức các hoạt động ngoại khóa, TNST nhân kỷ niệm các ngày lễ lớn của quê hương đất nước.

học. + Tăng cường chỉ đạo các trường phổ thông đẩy mạnh tổ chức dạy học theo hình thức TNST, chủ động xây dựng chương trình phù hợp với đặc thù từng trường, tùng vùng, miền. - Đối với trường THPT Nguyễn Trung Thiên: + Tăng cường chỉ đạo hơn nữa các HĐTNST trong dạy học của Ban giám hiệu từ việc xây dựng kế hoạch, đến việc chỉ đạo thực hiện, kiểm tra đánh giá, biểu dương khen thưởng…Xem đây là một trong những nội dung trọng tâm để thực hiện đổi mới phương pháp, nâng cao kết quả dạy học. + Đầu tư cơ sở vật chất, tăng cường kinh phí cho các HĐTNST trong dạy học của Nhà trường. Trong đó cần bàn thảo, thống nhất với phụ huynh

PHẦN IV: PHỤ LỤC

Phụ lục 2

Phụ lục1: ĐỀ KIỂM TRA Môn Ngữ văn 12 - Thời gian: 15 phút Đọc đoạn văn và trả lời các câu hỏi nêu ở bên dưới:

MA TRẬN ĐỀ KIỂM TRA 15 phút Mức độ

Nhận biết Thông hiểu

Lần lần, mấy năm qua, mấy năm sau, bố Mị chết. Nhưng Mị cũng không còn nghĩ đến Mị có thể ăn lá ngón tự tử. Ở lâu trong cái khổ, Mị cũng quen khổ rồi. Bây giờ Mị tưởng mình cũng là con trâu, mình cũng là con

Vận dụng

ĐỌC

- Xác định -

HIỂU

được

ngựa, là con ngựa phải đổi ở cái tàu ngựa nhà này đến ở cái tàu ngựa nhà

nội được

Thấp

Cao

Hiểu - Từ đặc - Vận dụng ý điểm về kiến thức đọc

dung đoạn nghĩa của ngôn từ, hiểu

khác, ngựa chỉ biết việc ăn cỏ, biết đi làm mà thôi. Mị cúi mặt, không nghĩ

văn .

một

ngợi nữa, mà lúc nào cũng nhớ đi nhớ lại những việc giống nhau, mỗi năm - Nhận biết

một mùa, mỗi tháng lại làm đi làm lại…

phương

Trích “ Vợ chồng A Phủ’’( Tô Hoài ) Câu 1: Xác định nội dung của đoạn văn ?

thức

Câu 2: Phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn văn trên ?

đạt chính

tiết

được

và

kỹ

chi hình ảnh năng viết đoạn ra văn

nghệ rút

thuật

biểu -

Tổng

Hiểu nội

Câu 3: Em hiểu như thế nào về cụm từ “ở lâu trong cái khổ, Mị quen khổ

dung của

rồi” mà nhà văn cảm nhận được văn?

các

hình

Câu 4: Viết một đoạn văn ngắn (5-7 câu) trình bày những cảm nhận của em

ảnh,

các

về đoạn văn trên?

câu

văn

viết

để

được

đoạn văn ngắn

dụng

ý cảm nhận về

nghệ

nhân vật, so

thụât của sánh nhân vật nhà văn.

Mị với nhân vật người phụ nữ

trong

trong tp văn

đoạn.

học

1945(chị Dậu trong Tắt đèn của Ngô Tất Tố).

Số câu

Số điểm

1,0

Tỉ lệ

10%

3,0

5,0

30%

50%

100%

Phụ lục 3

Câu 5. Em có thích được học tập các văn bản văn học thông qua các hình

PHIẾU ĐIỀU TRA TÌNH HÌNH HỌC TẬP VĂN BẢN VỢ CHỒNG A PHỦ” CỦA TÔ HOÀI

thức: Ngoại khóa, trải nghiệm sáng tạo, trò chơi, nhập vai diễn kịch, dã ngoại…không? a. Rất thích

(Trước khi tổ chức hoạt động)

b. Thích

c. Tùy vào nội dung

d. Không thích

Câu 6. Nếu được tham gia HĐTNST khi học tác phẩm văn học, em thích làm

Họ tên:…………………………………..

gì nhất?

Lớp:……………………………………..

a. Kể chuyện b. Hùng biện c.Hát d. Đóng kịch

Trường:………………………………….

e. Đề xuất khác

Mong em vui lòng trả lời các câu hỏi sau, nếu chọn phương án nào thì

Câu 7. Em có thể thiết kế kịch bản cho một cảnh trong một tác phẩm văn xuôi

khoanh tròn vào chữ cái đầu của phương án đó (Trừ các câu hỏi mở)

không?

Câu 1. Khi tự học môn Ngữ văn ở nhà, em chỉ học khi?

a. Có

đ. Xem phim

b. Không

a. Ngày mai có tiết Văn b. Mai có tiết kiểm tra Văn c. Khi GV yêu cầu

Câu 8. Em có thể dàn dựng một tiết mục văn nghệ về một cảnh trong tác

Câu 2. Trong các giờ học Văn, các em có được tổ chức thảo luận, tranh luận

phẩm văn xuôi không?

các nội dung học tập không? Mức độ thảo luận như thế nào? a. Thường xuyên

b. Thỉnh thoảng

c. Không bao giờ

a. Có

b. Không

Câu 9. Em có năng khiếu nổi bật nào trong các lĩnh vực sau?

Câu 3. Các em thường được thảo luận theo các hình thức nào?

a. Âm nhạc

a. Cả lớp

Câu 10. Em hãy bày tỏ quan điểm, mong muốn của em khi học tập môn Ngữ

b. Nhóm

c. Cặp đôi

Câu 4. Khi học một tác phẩm văn xuôi liên quan đến văn hóa vùng miền,

b. Hội họa

c. Hùng biện

d. Đóng kịch

văn nói chung, tác phẩm văn xuôi nói riêng hiện nay tại nhà trường.(Thực trạng dạy của GV, thái độ học tập của HS, mong muốn của em)

các em có được giới thiệu về những nét văn hóa đặc trưng về vùng miền đó …………………………………………………………………………………

không?

………………………………………………………………………………… a. Không bao giờ

b. Rất ít

c. Thường xuyên

……………………………………………………………… Xin cảm ơn em!

Phụ lục 4

Câu 4. HĐTNST giúp em tiếp thu kiến thức và vận dụng kiến thức như thế nào

PHIẾU ĐIỀU TRA KẾT QUẢ HỌC TẬP VĂN BẢN “VỢ CHỒNG A PHỦ” CỦA TÔ HOÀI (Sau khi tổ chức hoạt động) Họ tên:…………………………………..

khi tìm hiểu một tác phẩm văn xuôi? a. Rất tốt

Mong em vui lòng trả lời các câu hỏi sau, nếu chọn phương án nào thì khoanh tròn vào chữ cái đầu của phương án đó (Trừ các câu hỏi mở)

c. Trung bình

d. Không tốt

Câu 5. Hoạt động trải nghiệm sáng tạo đã phát huy được các năng khiếu sở trường của em như thế nào? a. Rất tốt

Lớp:………………………Trường:………………………………….

b. Tốt

c. Trung bình

d. Không tốt

Câu 6. So với cách dạy học truyền thống thì em thấy hoạt động nào em thích hơn và giúp em học tốt hơn môn Văn? a. Cách dạy học truyền thống

b. HĐTNST

Câu 7. Khi thực hiện nhiệm vụ, nếu gặp khó khăn, cách giải quyết của em là? Câu 1. Hãy cho biết thái độ của em khi tham gia vào hoạt động trải nghiệm sáng tạo (HĐTNST) vừa qua? a. Rất vui

b. Vui

c. Bình thường

Câu 2. Em thích nhất những hình thức hoạt động nào khi học tác phẩm “Vợ chồng A Phủ” mà em vừa tham gia? a. Báo cáo và thảo luận sản phẩm của các nhóm tại lớp b. HĐTNST bằng hình thức sân khấu hóa

a. Tự mình giải quyết

b. Thảo luận trong nhóm

c. Hỏi ý kiến GV

Câu 8. Em có mong muốn tiếp tục được học các tác phẩm văn xuôi khác trong chương trình bằng hình thức trải nghiệm sáng tạo không? a. Rất muốn

b. Mong muốn

c. Bình thường

d. Không muốn

Câu 9. Em hãy trình bày ý kiến của em đối với các HĐTNST vừa qua (Tích cực, hạn chế trong việc học môn Văn của em)? .Câu 10. Em hãy đề xuất những mong muốn của em trong quá trình học tập

c. Xử lý tình huống

bộ môn Văn học ở trường THPT.

d. Biểu diễn văn nghệ

.............................................................................................................................

Câu 3. Em đánh giá thế nào về hoạt động trải nghiệm mà em được tham gia

.............................................................................................................................

đối với việc học tập bộ môn Ngữ văn nói chung,truyện ngắn “Vợ chồng A

.............................................................................................................................

Phủ” nói riêng? Xin cảm ơn em! a. Rất tốt

b. Tốt

c. Trung bình

d. Không tốt

Phụ lục 5 BẢNG HỆ THỐNG CÂU HỎI, BÀI TẬP MINH HỌA :

- Sức sống tiềm phong tục tập

đáo trong cách - Ý thức biết giữ gìn

tàng của Mị

xây dựng nhân hạnh phúc gia đình và

biểu hiện trên những phương diện nào?

VỢ CHỒNG A PHỦ

Văn bản:

VẬN DỤNG THÔNG HIỂU

VẬN DỤNG CAO

-Hoàn cảnh ra

- Vai trò của

- Cảm nhận

- So sánh hình tượng

đời của tác

hoàn cảnh sáng

được vẻ đẹp

tượng nhân vật Mị với

phẩm?

tác đối với tác

của hình tượng hình tượng những nhân

phẩm.

nhân vật Mị,

vật phụ nữ khác (Chị

nhân vật A

Dậu trong Tắt đèn cuả

Phủ.

Ngô Tất Tố, thị trong

đời trong giai

- Đằng sau số

đoạn nào? Xu

phận của Mị, A

hướng của văn

Phủ, Tô Hoài

học thời kỳ

muốn nói điều

này?

gì?

- Chỉ ra được

khám phá mới sự giống và khác nhau của người

- Hiểu được ý

của người dân

phụ nữ xưa và nay.

những vẻ đẹp

nghĩa của các

lao động miền

của nhân vật

chi tiết nghệ

núi xưa.

Mị?

thuật, cách xây

nhân vật Mị?

tả thiên nhiên,

lực.

phong tục tập quán... của Tô Hoài.

- Chỉ ra những thuật độc đáo ?

Lân…) để hiểu được sự được nỗi khổ

nỗi khổ của

nhân đạo của tác

đấu tranh chống bạo

Vợ nhặt của Kim - Cảm nhận

- Chỉ ra những

trị hiện thực và

vật, cách miêu

biện pháp nghệ VẬN DỤNG THẤP

- Tác phẩm ra

-Hiểu được giá

phẩm.

(Tô Hoài )

NHẬN BIẾT

quán...

- Đánh giá về nghệ thuật trần thuật của nhà văn.

dựng nhân vật, nghệ thuật trần

- Đánh giá về quan

thuật, cách miêu - Phân tích tả thiên nhiên, những nét độc

niệm sống của phụ nữ

ngày nay.

HÌNH ẢNH DẠY HỌC THỂ NGHIỆM Hình ảnh 1: Giờ dạy thể nghiệm sáng tạo

Hình ảnh 2: Học sinh đóng kịch “Cảnh xử kiện”

Hình ảnh3: HS thổi sáo bài Tình ca Tây Bắc 67

Hình ảnh 4: Học sinh tích cực thảo luận nhóm.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Hình ảnh 5: Học sinh tích cực viết đoạn văn.

1. Nguyễn Văn Đường, Thiết kế bài giảng Ngữ văn 12 Tập 2, NXB Hà Nội – 2008 2. Nguyễn Khắc Đàm, Nguyễn Trọng Hoàn, Giới thiệu giáo án Ngữ văn 12 – Tập 2, NXB Hà Nội – 2007 3. Lê Bá Hán (chủ biên), Tinh hoa thơ Mới thẩm bình và suy ngẫm, NXBGD. H.1998. 4. Lê Bá Hán, Trần Đình Sử, Nguyễn Khắc Phi, Từ điển thuật ngữ văn học, NXB ĐHQG, H.2000 5. Phan Trọng Luận (tổng chủ biên), Sách giáo viên Ngữ văn 11 Tập 1, NXB GD, H.2007 6. Phan Trọng Luận (tổng chủ biên), Sách giáo viên nâng cao Ngữ văn Tập 2, NXB GD, H.2007 7. Phan Trọng Luận (tổng chủ biên), Sách giáo khoa Ngữ văn 11 Tập 1, NXB GD, H.2013 8. Nguyễn Đăng Mạnh, Những bài giảng về tác gia văn học tập 2, NXB ĐHQG, H.1999. 9. Nguyễn Đăng Mạnh (Chủ biên), Phân tích bình giảng tác phẩm văn học lớp 12 nâng cao, NXBGD, H.2007. 10.Chu Văn Sơn, Ba đỉnh cao thơ Mới, NXBGD, H.2003. 11.Trần Đình Sử (Tổng chủ biên), Ngữ văn 12 nâng cao, tập 2, NXBGD, H. 2007. 12.Hoŕi Thanh – Hoŕi Chân, Thi nhân Việt Nam, NXB Văn học, H.1999. 13.Tài liệu tập huấn dạy học và kiểm tra đánh giá kết quả học tập theo định hướng phát triển năng lực học sinh môn Ngữ văn – Bộ giáo dục đào tạo – năm 2014.

B. CÁCH TRÌNH BÀY VĂN BẢN ĐỀ TÀI 1. Nội dung trình bày trên giấy khổ A4, đánh trên giấy một mặt. 2. Font chữ: TimeNewRoman 3. Căn lề:

Trái: 3,5 cm Phải: 2.0 cm Trên: 2cm Dưới 2,5 cm

4. Giãn dòng ở chế độ: 1,5 Line. 5. Chương 1, 2,3. (In đậm, đứng, size 14). 6. Tên chương (in HOA, đậm, đứng, size 15). 7. Số mục (in đậm, nghiêng, size 14). 8. Tiểu mục (không đậm, nghiêng). 9. Đánh số thứ tự trang: đánh ở gĩữa lề dưới. 10. Số dòng / trang: 28 dòng. 11.Văn phong khoa học của một đề tài phải chặt chẽ, rơ ràng, giảm mức tối đa khẩu ngữ. 12. Mọi trích dẫn phải đưa vào trong ngoặc kép "... " và có địa chỉ trích dẫn. Địa chỉ trích dẫn được đưa vào trong ngoặc vuông [

] ngay sau

ngoặc kép. Các thông số trong ngoặc vuông gồm thứ tự của tài liệu trong danh mục tài liệu tham khảo, trang. Ví dụ: [12; 58], có nghĩa là câu trích, đoạn trích đó được lấy ở trang 58 của tài liệu thứ 12 trong danh mục tài liệu tham khảo